Τεχνική Προστασίας Περιβάλλοντος - Αρχές Αειφορίας Μουσιόπουλος Νικόλαος ΑΠΘ
Τεχνική Προστασίας Περιβάλλοντος - Αρχές Αειφορίας Μουσιόπουλος Νικόλαος ΑΠΘ
ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ
ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ
Μουσιόπουλος Νικόλαος
Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών
Ενότητα 1: Εισαγωγή
Περιεχόμενα ενότητας
• Ιστορικά στοιχεία και ορισμοί.
• Πληθυσμιακή αύξηση και όρια ανάπτυξης.
• Το «τρίγωνο της βιωσιμότητας» και τα κύρια
διλήμματα.
• Ζητήματα ενδογενεακής και διαγενεακής
δικαιοσύνης.
• Κατανομή εισοδήματος και βιωσιμότητα.
• Θέματα δομής παγκόσμιας διακυβέρνησης
Αριστοτέλειο
Τεχνική Προστασίας Περιβάλλοντος – Αρχές αειφορίας
Πανεπιστήμιο
Θεσσαλονίκης Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών
[Link]
19/07/2015.
Ορισμός: ανάπτυξη
Αειφόρος ανάπτυξη
Αριστοτέλειο
Τεχνική Προστασίας Περιβάλλοντος – Αρχές αειφορίας
χρόνια
• Στοκχόλμη (1972): η πρώτη διάσκεψη του ΟΗΕ,
όπου αναγνωρίστηκαν οι αρνητικές επιπτώσεις
της οικονομικής ανάπτυξης στο περιβάλλον. Η
Αρχή 4 αναφέρει:
– Η διατήρηση της φύσης,
συμπεριλαμβανομένης της άγριας ζωής,
πρέπει, επομένως, να λαμβάνεται σημαντικά
υπόψη στο σχεδιασμό της οικονομικής
ανάπτυξης.
Αριστοτέλειο
Τεχνική Προστασίας Περιβάλλοντος – Αρχές αειφορίας
Πανεπιστήμιο
Θεσσαλονίκης Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών
Ιστορική Αναδρομή: Προσδιορίζοντας
την αειφόρο ανάπτυξη
ανάπτυξη σε δράση
• Ρίο (1992): Η αειφόρος ανάπτυξη εμφανίζεται με
μια σταθερή λίστα δράσεων:
Agenda 21: Ένα έγγραφο με συγκεκριμένα
μέτρα προώθησης της βιώσιμης ανάπτυξης σε
παγκόσμιο επίπεδο.
Αναγνώριση των αρνητικών επιπτώσεων της
οικονομικής ανάπτυξης στα ακόλουθα:
Βιοποικοιλότητα.
Φαινόμενο του θερμοκηπίου.
• Υιοθέτηση του πρωτοκόλλου του Κιότο για τη
μείωση των αερίων του θερμοκηπίου (1997).
Τεχνική Προστασίας Περιβάλλοντος – Αρχές αειφορίας
Αριστοτέλειο
Πανεπιστήμιο Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών
Θεσσαλονίκης
Ιστορική Αναδρομή: Οι πρόσφατες
εξελίξεις
• Ρίο + 20 (2012): Διακήρυξη με τίτλο «Το
μέλλον που θέλουμε» (The future we want).
• Επικύρωσε τους περιβαλλοντικούς στόχους
προηγούμενων διασκέψεων.
• Επιχείρησε να καταστήσει τη βιώσιμη
ανάπτυξη μια «mainstream» διαδικασία, μια
κυρίαρχη τάση.
Περιοχή εξόρυξης
πετρελαίου στην Alberta
Καναδά.
Πηγή: [Link]
02/07/2015.
Τεχνική Προστασίας Περιβάλλοντος – Αρχές αειφορίας
Αριστοτέλειο
Πανεπιστήμιο Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών
Θεσσαλονίκης
Πηγή: [Link]
02/07/2015.
Τεχνική Προστασίας Περιβάλλοντος – Αρχές αειφορίας
Αριστοτέλειο
Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών
ζωής
Στην τεχνολογία οφείλουμε την ουσιαστική
βελτίωση των όρων διαβίωσης. Ενδεικτικά
αναφέρονται:
• Καταπολέμηση ασθενειών.
• Άνεση στην κατοικία.
• Διάδοση του γραπτού λόγου.
• Κινητικότητα.
• Ευεργετικές συνέπειες είχε σε διάφορες
περιπτώσεις η αντιρρυπαντική τεχνολογία.
Τεχνική Προστασίας Περιβάλλοντος – Αρχές αειφορίας
Αριστοτέλειο
Πανεπιστήμιο Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών
Θεσσαλονίκης
Επιτεύγματα αντιρρυπαντικής
τεχνολογίας
Πηγή: [Link]
02/07/2015.
Τεχνική Προστασίας Περιβάλλοντος – Αρχές αειφορίας
Αριστοτέλειο
Πανεπιστήμιο Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών
Θεσσαλονίκης
Πηγή: [Link]
02/07/2015.
Τεχνική Προστασίας Περιβάλλοντος – Αρχές αειφορίας
Αριστοτέλειο
Πανεπιστήμιο Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών
Θεσσαλονίκης
Όρια της ανάπτυξης
Πηγή: [Link]
02/07/2015.
Παγκοσμιοποίηση: Πληθυσμιακή
Πανεπιστήμιο
Θεσσαλονίκης
αύξηση
• Σημαντικές πτυχές της παγκοσμιοποίησης:
Ο αυξανόμενος αριθμός των ανθρώπων που
ζουν στον πλανήτη.
Η κατανάλωση
• Πρόβλημα αποτελεί η ποσότητα των πόρων που
απαιτούνται για την παραγωγή όλων των αγαθών
και υπηρεσιών (σε όρους ΑΕΠ).
Πηγή:
[Link]
%20development_GR.pdf, 19/07/2015.
Παγκοσμιοποίηση: Παγκόσμια
Πανεπιστήμιο
Θεσσαλονίκης
προβλήματα
• Λεηλασία των ιστορικών ενεργειακών πόρων,
Εξάντληση διαθέσιμων πηγών (κυρίως τα πετρέλαιο,
φυσικό αέριο και άνθρακα) που αναπτύχθηκαν κατά
τη διάρκεια πολλών εκατομμυρίων ετών.
• Εξάλειψη μορφών ζωής από τον πλανήτη μας.
• Αυξανόμενη παραγωγή απορριμμάτων.
• Κλιματική αλλαγή.
• Μεταβολή βιόσφαιρας (κλίμα, έδαφος, υπέδαφος).
Θα παρέχει τις συνθήκες για επιβίωση?
Πηγή:
[Link]
Τεχνική Προστασίας Περιβάλλοντος – Αρχές αειφορίας
Αριστοτέλειο
Πανεπιστήμιο Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών
Θεσσαλονίκης
Παγκοσμιοποίηση: Αδιέξοδα
όλους (1/2)
• Απαιτείται οικονομική ανάπτυξη:
• Η ίση αναδιανομή των υπαρχόντων
πόρων ιστορικά δεν έχει επιτευχθεί.
• Σφόδρα μείωση της κατανάλωσης:
• Οι έχοντες θα πρέπει να καταναλώνουν
λιγότερο από ότι το επίπεδο στο οποίο
ορίζεται η φτώχια στο δυτικό κόσμο.
Πηγή[Link]
02/07/2015.
Τεχνική Προστασίας Περιβάλλοντος – Αρχές αειφορίας
Αριστοτέλειο
Πανεπιστήμιο Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών
Θεσσαλονίκης
Το παγκόσμιο οικονομικό σύστημα
και τα όριά του (2/2)
• Οι δημόσιες αρχές καλούνται να εξισορροπήσουν τη μείωση των
δημοσίων εσόδων με τη μείωση των δημοσίων δαπανών και τις
ιδιωτικοποιήσεις, αποπληρώνοντας μεγαλύτερο μερίδιο του δημοσίου
χρέους.
Πηγή: [Link]
02/07/2015.
Τεχνική Προστασίας Περιβάλλοντος – Αρχές αειφορίας
Αριστοτέλειο
Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών
αειφόρο
Διαχωρισμός
Πηγή: [Link]
02/07/2015.
Τεχνική Προστασίας Περιβάλλοντος – Αρχές αειφορίας
Αριστοτέλειο
Πανεπιστήμιο Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών
Θεσσαλονίκης
Οι απαιτήσεις του διαχωρισμού
• Κατάλληλη τεχνολογία.
• Ρυθμιστικοί κανόνες που δημιουργούν την ανάγκη διαχωρισμού.
• Οικονομικές συνθήκες που επιτρέπουν την πριμοδότηση του
κόστους που συνδέεται με τη νέα τεχνολογία.
• Ο συντονισμός μεταξύ των φορέων λήψης αποφάσεων.
Παράδειγμα: Η διείσδυση των βιοκαυσίμων στον τομέα των
μεταφορών απαιτεί επενδύσεις και συντονισμό μεταξύ των
γεωργών, των παραγωγών βιοκαυσίμων, των εταιρειών
πετρελαίου για την ανάμειξη και του κράτους για τη
διασφάλιση της ποιότητας, τη ρύθμιση της ποσότητας και τη
φορολογία.
Επιχειρηματικότητα / Απασχόληση
Όπως υποστηρίχτηκε κατά την Παγκόσμια Διάσκεψη του Ρίο (1992) μετά
από 20 χρόνια διεθνούς συζήτησης.
Πηγή: [Link]
02/07/2015.
Τεχνική Προστασίας Περιβάλλοντος – Αρχές αειφορίας
Αριστοτέλειο
Πανεπιστήμιο Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών
Θεσσαλονίκης
Το «τρίγωνο της βιωσιμότητας» (2/6)
Πηγή: [Link]
02/07/2015.
Τεχνική Προστασίας Περιβάλλοντος – Αρχές αειφορίας
Αριστοτέλειο
Πανεπιστήμιο Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών
Θεσσαλονίκης
Πηγή: [Link]
02/07/2015.
Τεχνική Προστασίας Περιβάλλοντος – Αρχές αειφορίας
Αριστοτέλειο
Πανεπιστήμιο Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών
Θεσσαλονίκης
Πηγή: [Link]
02/07/2015.
Τεχνική Προστασίας Περιβάλλοντος – Αρχές αειφορίας
Αριστοτέλειο
Πανεπιστήμιο Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών
Θεσσαλονίκης
Το «τρίγωνο της βιωσιμότητας» (6/6)
Πηγή: [Link]
02/07/2015.
Τεχνική Προστασίας Περιβάλλοντος – Αρχές αειφορίας
Αριστοτέλειο
Πανεπιστήμιο Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών
Πηγή: [Link]
02/07/2015.
Τεχνική Προστασίας Περιβάλλοντος – Αρχές αειφορίας
Αριστοτέλειο
Πανεπιστήμιο Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών
Θεσσαλονίκης
Κατανομή εισοδήματος και βιωσιμότητα -
Κοινωνική διάσταση της αειφορίας
Πηγή: [Link]
02/07/2015.
Τεχνική Προστασίας Περιβάλλοντος – Αρχές αειφορίας
Αριστοτέλειο
Πανεπιστήμιο Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών
Θεσσαλονίκης
Παγκόσμια διακυβέρνηση και αειφόρος
ανάπτυξη (2/3)
Πηγή: [Link]
02/07/2015.
Τεχνική Προστασίας Περιβάλλοντος – Αρχές αειφορίας
Αριστοτέλειο
Πανεπιστήμιο Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών
Θεσσαλονίκης
Περιεχόμενα ενότητας
• Περιβαλλοντικές πιέσεις με έμφαση στο ρόλο
της ενέργειας.
• Κλιματική αλλαγή.
• Ο ρόλος της χλωρίδας.
• Βιοποικιλότητα.
• Ποιότητα υδάτων.
• Βιωσιμότητα στο αστικό περιβάλλον.
Αριστοτέλειο
Τεχνική Προστασίας Περιβάλλοντος – Αρχές Αειφορίας
Πανεπιστήμιο
Θεσσαλονίκης Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών
Σκοποί ενότητας
• Μεταβολή συγκέντρωσης CO2 την τελευταία
50ετία.
• Λιώσιμο παγετώνων.
• Η ευρωπαϊκή απάντηση στην κλιματική
αλλαγή.
• Ο τομέας των μεταφορών.
• Οι «σφήνες της τεχνολογίας».
Αριστοτέλειο
Τεχνική Προστασίας Περιβάλλοντος – Αρχές Αειφορίας
τελευταία 50ετία
Πηγή:
[Link]
ability_GR.pdf, 27/07/2015.
Τεχνική Προστασίας Περιβάλλοντος – Αρχές Αειφορίας
Αριστοτέλειο
Πανεπιστήμιο Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών
Θεσσαλονίκης
Κλιματική αλλαγή: Τα δεδομένα
Πηγή:
[Link]
ability_GR.pdf, 27/07/2015.
Τεχνική Προστασίας Περιβάλλοντος – Αρχές Αειφορίας
Αριστοτέλειο
Πανεπιστήμιο Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών
Θεσσαλονίκης
Πηγή:
[Link]
ability_GR.pdf, 27/07/2015.
Τεχνική Προστασίας Περιβάλλοντος – Αρχές Αειφορίας
Αριστοτέλειο
Πανεπιστήμιο Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών
Θεσσαλονίκης
Λιώσιμο παγετώνων
Πηγή:
[Link]
ability_GR.pdf, 27/07/2015.
Τεχνική Προστασίας Περιβάλλοντος – Αρχές Αειφορίας
Αριστοτέλειο
Πανεπιστήμιο Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών
Θεσσαλονίκης
Πηγή:
[Link]
ability_GR.pdf, 27/07/2015.
Τεχνική Προστασίας Περιβάλλοντος – Αρχές Αειφορίας
Αριστοτέλειο
Πανεπιστήμιο Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών
Θεσσαλονίκης
Άλλα συναφή κλιματικά φαινόμενα
Πηγή:
[Link]
ability_GR.pdf, 27/07/2015.
Τεχνική Προστασίας Περιβάλλοντος – Αρχές Αειφορίας
Αριστοτέλειο
Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών
αλλαγής
Πηγή:
[Link]
ability_GR.pdf, 27/07/2015.
Τεχνική Προστασίας Περιβάλλοντος – Αρχές Αειφορίας
Αριστοτέλειο
Πανεπιστήμιο Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών
Θεσσαλονίκης
Συσσώρευση CO2 στην ατμόσφαιρα
(1/2)
Πηγή:
[Link]
ability_GR.pdf, 27/07/2015.
Αριστοτέλειο
Τεχνική Προστασίας Περιβάλλοντος – Αρχές Αειφορίας
(2/2)
Πηγή:
[Link]
ability_GR.pdf, 27/07/2015.
Αριστοτέλειο
Τεχνική Προστασίας Περιβάλλοντος – Αρχές Αειφορίας
Πανεπιστήμιο
Θεσσαλονίκης Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών
Μέση παγκόσμια θερμοκρασία ανά
έτος
Πηγή:
[Link]
ability_GR.pdf, 27/07/2015.
Αριστοτέλειο
Τεχνική Προστασίας Περιβάλλοντος – Αρχές Αειφορίας
Πανεπιστήμιο
Θεσσαλονίκης Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών
Πηγή:
[Link]
ability_GR.pdf, 27/07/2015.
Αριστοτέλειο
Τεχνική Προστασίας Περιβάλλοντος – Αρχές Αειφορίας
Πανεπιστήμιο
Θεσσαλονίκης Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών
Η ευρωπαϊκή απάντηση (1/2)
«Ευρώπη 2020»:
• «Έξυπνη» ανάπτυξη μέσω της εκπαίδευσης, της γνώσης και της
καινοτομίας.
• Αειφόρος ανάπτυξη βασιζόμενη στην πράσινη και
ανταγωνιστική οικονομία που προωθεί την αποδοτικότερη
χρήση των πόρων.
• Ανάπτυξη που χαρακτηρίζεται από υψηλά ποσοστά
απασχόλησης καθώς και από οικονομική, κοινωνική και εδαφική
συνοχή.
Οι στόχοι αυτοί μπορούν να επιτευχθούν με «έξυπνες» λύσεις:
• Έλεγχος της κλιματικής αλλαγής.
• Διασφάλιση της ενεργειακής ασφάλειας.
• Προώθηση της δημιουργίας θέσεων εργασίας.
(2/5)
Παγκόσμιες εκπομπές
CO2 (1860-2006)
• Η οξεία αυξανόμενη
τάση των εκπομπών
αερίων του
θερμοκηπίου,
οφείλεται κυρίως στη
χρήση ορυκτών
καυσίμων.
• Από την αρχή της
βιομηχανοποίησης
μέχρι σήμερα
εκτιμάται ότι τα
επίπεδα του CO2 στην
ατμόσφαιρα έχουν Πηγή:
αυξηθεί κατά 35%. [Link]
02%20Natural%20resources%20and%20sustainability_GR.pdf,
27/07/2015.
Τεχνική Προστασίας Περιβάλλοντος – Αρχές Αειφορίας
Αριστοτέλειο
Πανεπιστήμιο Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών
Θεσσαλονίκης
Εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου
(3/5)
Μεταβολές των συγκεντρώσεων των κύριων αερίων του
θερμοκηπίου.
Πηγή:
[Link]
nability_GR.pdf, 27/07/2015.
Τεχνική Προστασίας Περιβάλλοντος – Αρχές Αειφορίας
Αριστοτέλειο
Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών
(4/5)
Μεταβολές στις συνολικές εκπομπές αερίων του β ς ς ς μ ς ρ θερμοκηπίου ανά τομέα για την
περίοδο 1990 - 2008 (ΕΕ-27) και το ποσοστό συνεισφοράς ανά τομέα το 2008.
Πηγή:
[Link]
nability_GR.pdf, 27/07/2015.
Τεχνική Προστασίας Περιβάλλοντος – Αρχές Αειφορίας
Αριστοτέλειο
Πανεπιστήμιο Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών
Θεσσαλονίκης
Εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου
(5/5)
Πραγματικό ΑΕΠ, πληθυσμός, πρωτογενής ενέργειας και
εκπομπές.
Πηγή:
[Link]
nability_GR.pdf, 27/07/2015.
Τεχνική Προστασίας Περιβάλλοντος – Αρχές Αειφορίας
Αριστοτέλειο
Πανεπιστήμιο Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών
Θεσσαλονίκης
Πηγή:
[Link]
nability_GR.pdf, 27/07/2015.
Τεχνική Προστασίας Περιβάλλοντος – Αρχές Αειφορίας
Αριστοτέλειο
Πανεπιστήμιο Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών
Θεσσαλονίκης
Πηγή:
[Link]
nability_GR.pdf, 27/07/2015.
Τεχνική Προστασίας Περιβάλλοντος – Αρχές Αειφορίας
Αριστοτέλειο
Πανεπιστήμιο Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών
Θεσσαλονίκης
Ο τομέας των μεταφορών (1/4)
• Οι οδικές μεταφορές συμβάλουν στην κλιματική αλλαγή, κυρίως μέσω
του CO2 και της ατμοσφαιρικής ρύπανσης.
• Η αποτελεσματική αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής και της
ατμοσφαιρικής ρύπανσης απαιτεί σημαντικό «πρασίνισμα» των
μεταφορών και στροφή προς ένα μοντέλο «βιώσιμων μεταφορών».
• Ο κύριος στόχος της στρατηγικής «Ευρώπη 2020» στον τομέα των
μεταφορών είναι η ανάπτυξη των «πράσινων» οχημάτων, δηλαδή
οχήματα καθαρής ενέργειας.
• Προς αυτή την κατεύθυνση συντελεί η χρήση των βιοκαυσίμων, παρόλο
που η διείσδυσή τους στο συγκεκριμένο τομέα υστερεί σε σχέση με τους
στόχους που έχουν τεθεί.
• Υπάρχει μια εθελοντική συμφωνία μεταξύ των κατασκευαστών
αυτοκινήτων και της Ε.Ε. για μείωση των εκπομπών CO2 από τα
καινούργια οχήματα, με την εφαρμογή φυσικού αερίου, η οποία
αποτελεί την πιο επιτυχημένη και διαδεδομένη τεχνολογία
εναλλακτικών καυσίμων στις μεταφορές σε διεθνές επίπεδο.
Πηγή:
[Link]
nability_GR.pdf, 27/07/2015.
Τεχνική Προστασίας Περιβάλλοντος – Αρχές Αειφορίας
Αριστοτέλειο
Πανεπιστήμιο Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών
Θεσσαλονίκης
Εκπομπές κατά το παρελθόν
Πηγή:
[Link]
nability_GR.pdf, 27/07/2015.
Τεχνική Προστασίας Περιβάλλοντος – Αρχές Αειφορίας
Αριστοτέλειο
Πανεπιστήμιο Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών
Θεσσαλονίκης
Πηγή:
[Link]
nability_GR.pdf, 27/07/2015.
Τεχνική Προστασίας Περιβάλλοντος – Αρχές Αειφορίας
Αριστοτέλειο
Πανεπιστήμιο Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών
Θεσσαλονίκης
Το «τρίγωνο σταθεροποίησης» (2/2)
Πηγή:
[Link]
nability_GR.pdf, 27/07/2015.
Τεχνική Προστασίας Περιβάλλοντος – Αρχές Αειφορίας
Αριστοτέλειο
Πανεπιστήμιο Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών
Θεσσαλονίκης
Πηγή:
[Link]
nability_GR.pdf, 27/07/2015.
Τεχνική Προστασίας Περιβάλλοντος – Αρχές Αειφορίας
Αριστοτέλειο
Πανεπιστήμιο Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών
Θεσσαλονίκης
Κατηγορίες τεχνολογιών
Πηγή:
[Link]
nability_GR.pdf, 27/07/2015.
Τεχνική Προστασίας Περιβάλλοντος – Αρχές Αειφορίας
Αριστοτέλειο
Πανεπιστήμιο Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών
Θεσσαλονίκης
Πηγή:
[Link]
nability_GR.pdf, 27/07/2015.
Τεχνική Προστασίας Περιβάλλοντος – Αρχές Αειφορίας
Αριστοτέλειο
Πανεπιστήμιο Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών
Θεσσαλονίκης
Καταβόθρες άνθρακα
Αποθήκευση άνθρακα
σε σταθμούς
παραγωγής ηλεκτρικής
ενέργειας ισχύος.
Ενεργειακή απόδοση
Δραστικός περιορισμός
κατανάλωσης ή/και διανυομένων
οχηματοχιλιομέτρων.
Ουσιαστική αύξηση βαθμού
απόδοσης θερμοηλεκτρικών
σταθμών.
Αξιοποίηση δυνατοτήτων
εξοικονόμησης ενέργειας σε
κτίρια.
Πηγή:
[Link]
%20Natural%20resources%20and%20sustainability_GR.pdf, 27/07/2015.
Τεχνική Προστασίας Περιβάλλοντος – Αρχές Αειφορίας
Αριστοτέλειο
Πανεπιστήμιο Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών
Θεσσαλονίκης
Εξοικονόμηση ενέργειας σε κτίρια
Κτίρια με κατανάλωση 30 kWh/m2 (στη Γερμανία και στην Αυστρία).
Πηγή:
[Link]
nability_GR.pdf, 27/07/2015.
Τεχνική Προστασίας Περιβάλλοντος – Αρχές Αειφορίας
Αριστοτέλειο
Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών
στην Ελλάδα
Κτίριο μικρής πολυκατοικίας στην Κηφισιά με κατανάλωση
<30 kWh/m2.
Πηγή:
[Link]
nability_GR.pdf, 27/07/2015.
Τεχνική Προστασίας Περιβάλλοντος – Αρχές Αειφορίας
Αριστοτέλειο
Πανεπιστήμιο Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών
Θεσσαλονίκης
Πηγή:
[Link]
nability_GR.pdf, 27/07/2015.
Τεχνική Προστασίας Περιβάλλοντος – Αρχές Αειφορίας
Αριστοτέλειο
Πανεπιστήμιο Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών
Θεσσαλονίκης
Εξοικονόμηση ενέργειας και
αυτοκίνηση
Ηλεκτρικά αυτοκίνητα προσφέρονται για αμιγή αστική χρήση (περιορισμός:
μπαταρία). Για εκτός πόλης κίνηση, καταλληλότερα τα διάφορα υβριδικά.
Μεγάλες αποστάσεις: Συμβατική μηχανή (ΜΕΚ).
Πηγή:
[Link]
nability_GR.pdf, 27/07/2015.
Τεχνική Προστασίας Περιβάλλοντος – Αρχές Αειφορίας
Αριστοτέλειο
Πανεπιστήμιο Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών
Θεσσαλονίκης
Πηγή:
[Link]
nability_GR.pdf, 27/07/2015.
Τεχνική Προστασίας Περιβάλλοντος – Αρχές Αειφορίας
Αριστοτέλειο
Πανεπιστήμιο Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών
Θεσσαλονίκης
Βιώσιμη αυτοκίνηση (1/2)
Βιοκαύσιμα και υλοποίηση εξηλεκτρισμού αυτοκίνησης.
Πηγή:
[Link]
nability_GR.pdf, 27/07/2015.
Τεχνική Προστασίας Περιβάλλοντος – Αρχές Αειφορίας
Αριστοτέλειο
Πανεπιστήμιο Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών
Θεσσαλονίκης
Πηγή:
[Link]
nability_GR.pdf, 27/07/2015.
Τεχνική Προστασίας Περιβάλλοντος – Αρχές Αειφορίας
Αριστοτέλειο
Πανεπιστήμιο Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών
Θεσσαλονίκης
Βιώσιμη ηλεκτροπαραγωγή
Μελλοντικό ενεργειακό «τοπίο» με αποκεντρωμένες πηγές.
Πηγή: [Link]
27/07/2015.
Αριστοτέλειο
Τεχνική Προστασίας Περιβάλλοντος – Αρχές Αειφορίας
Πανεπιστήμιο
Θεσσαλονίκης Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών
Σκοποί ενότητας
• Χαρακτηριστικά αειφόρου ανάπτυξης:
Αποσύνδεση, εξοικονόμηση, αξιοποίηση της
τεχνολογίας, δημιουργία απασχόλησης /
επιχειρηματικότητα, παρεμβατισμός.
• Συνέπειες της παγκοσμιοποίησης.
• Οικολογικό αποτύπωμα.
• Οικοαποδοτικότητα και αποϋλοποίηση.
• Μεταστροφή προς μια «πράσινη» οικονομία.
• Αειφορία και εταιρική κοινωνική ευθύνη.
Αριστοτέλειο
Τεχνική Προστασίας Περιβάλλοντος – Αρχές Αειφορίας
Πανεπιστήμιο
Θεσσαλονίκης Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών
Οικονομική βιωσιμότητα και απο-
υλοποίηση
Για μια βιώσιμη παγκόσμια οικονομία το ΑΕΠ πρέπει τον 21ο αιώνα να ανέβει κατά,
περίπου, μια τάξη μεγέθους.
Εφόσον επιδιώκεται σταθεροποίηση των εκπομπών CO2, θα απαιτηθεί 10πλασιασμός
της οικο-αποδοτικότητας.
Τούτο προϋποθέτει ουσιαστική απο-υλοποίηση.
Πηγή:
[Link]
[Link], 03/08/2015.
Τεχνική Προστασίας Περιβάλλοντος – Αρχές Αειφορίας
Αριστοτέλειο
Πανεπιστήμιο Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών
Θεσσαλονίκης
Πηγή:
[Link]
[Link], 03/08//2015.
Τεχνική Προστασίας Περιβάλλοντος – Αρχές Αειφορίας
Αριστοτέλειο
Πανεπιστήμιο Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών
Θεσσαλονίκης
Το φαινόμενο boomerang
Ενδεικτικά, ραγδαία υπήρξε η
αύξηση της παγκόσμιας
κατανάλωσης μετάλλου κατά τον
20ο αιώνα, και κυρίως τα τελευταία
30 χρόνια.
Παραδείγματα για το φαινόμενο boomerang:
• Αύξηση κατανάλωσης χαρτιού σε γραφεία παρά τη διαχείριση
εκτυπώσεων.
• Αύξηση παραγωγής ηλεκτρονικών αποβλήτων παρά την εισαγωγή
τεχνολογιών ποσυναρμολόγησης/ανακύκλωσης σε κινητά κ.λπ.
• Συνέπειες για τη βιωσιμότητα από την πρόοδο της τεχνολογίας στην
Ιατρική
Πηγή:
[Link]
[Link], 03/08//2015.
Τεχνική Προστασίας Περιβάλλοντος – Αρχές Αειφορίας
Αριστοτέλειο
Πανεπιστήμιο Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών
Θεσσαλονίκης
Πηγή:
[Link]
[Link], 03/08//2015.
Τεχνική Προστασίας Περιβάλλοντος – Αρχές Αειφορίας
Αριστοτέλειο
Πανεπιστήμιο Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών
Θεσσαλονίκης
Πηγή:
[Link]
[Link], 03/08//2015.
Τεχνική Προστασίας Περιβάλλοντος – Αρχές Αειφορίας
Αριστοτέλειο
Πανεπιστήμιο Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών
Θεσσαλονίκης
Συνέπειες παγκοσμιοποίησης
• Ξέφρενη αύξηση παγκοσμίων μεταφορών.
• Παγκόσμια λεηλασία πρώτων υλών.
• Προσέλκυση πνευματικής αφρόκρεμας από φτωχές
χώρες σε πλούσια κράτη.
Μοιραία επακόλουθα:
• Όξυνση σχέσεων Βορρά-Νότου.
• Πολιτισμικές εντάσεις.
• Μεμονωμένα, τοπικοί πόλεμοι.
• Γενικά, βία και τρομοκρατία.
• Μετασχηματισμός της παγκόσμιας κοινότητας σε
συνθήκες Βραζιλίας.
Πηγή:
[Link]
[Link], 03/08//2015.
[Link]
Αριστοτέλειο
Τεχνική Προστασίας Περιβάλλοντος – Αρχές Αειφορίας
Πανεπιστήμιο
Θεσσαλονίκης Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών
Τεχνολογία και βιωσιμότητα (1/2)
Το πρόβλημα:
Η τεχνολογική πρόοδος είναι αναγκαία συνθήκη
για τη βιωσιμότητα. Για τρεις λόγους δεν είναι
και ικανή:
1. Φαινόμενο boomerang.
2. Φρενήρεις ρυθμοί πληθυσμιακής έκρηξης
και τεχνολογικής ανάπτυξης.
3. Παγκοσμιοποίηση στην παρούσα μορφή.
Αριστοτέλειο
Τεχνική Προστασίας Περιβάλλοντος – Αρχές Αειφορίας
Πανεπιστήμιο
Θεσσαλονίκης Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών
Πηγή:
[Link]
[Link], 03/08//2015.
Αριστοτέλειο
Τεχνική Προστασίας Περιβάλλοντος – Αρχές Αειφορίας
Πανεπιστήμιο
Θεσσαλονίκης Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών
Πηγή:
[Link]
[Link], 03/08//2015.
Τεχνική Προστασίας Περιβάλλοντος – Αρχές Αειφορίας
Αριστοτέλειο
Πανεπιστήμιο Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών
Θεσσαλονίκης
Brasilianizaiton / neofeudal world (40
percent)
Πηγή:
[Link]
[Link], 03/08//2015.
Τεχνική Προστασίας Περιβάλλοντος – Αρχές Αειφορίας
Αριστοτέλειο
Πανεπιστήμιο Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών
Θεσσαλονίκης
Πηγή:
[Link]
[Link], 03/08//2015.
Τεχνική Προστασίας Περιβάλλοντος – Αρχές Αειφορίας
Αριστοτέλειο
Πανεπιστήμιο Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών
Θεσσαλονίκης
Προτάσεις Radermacher (2/4)
• Παγκόσμια εσωτερική
πολιτική μέσα σε μια δομή
παγκόσμιας
διακυβέρνησης.
Πηγή:
[Link]
[Link], 03/08//2015.
Αριστοτέλειο
Τεχνική Προστασίας Περιβάλλοντος – Αρχές Αειφορίας
Πανεπιστήμιο
Θεσσαλονίκης Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών
Πηγή:
[Link]
[Link], 03/08//2015.
Τεχνική Προστασίας Περιβάλλοντος – Αρχές Αειφορίας
Αριστοτέλειο
Πανεπιστήμιο Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών
Θεσσαλονίκης
Προτάσεις Radermacher (3/4)
• Μείωση
ανισορροπιών με ένα
νέο σχέδιο Marshall.
Πηγή:
[Link]
[Link], 03/08//2015.
Αριστοτέλειο
Τεχνική Προστασίας Περιβάλλοντος – Αρχές Αειφορίας
Πανεπιστήμιο
Θεσσαλονίκης Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών
Συντελεστής Gini
Πηγή:
[Link]
[Link], 03/08//2015.
Τεχνική Προστασίας Περιβάλλοντος – Αρχές Αειφορίας
Αριστοτέλειο
Πανεπιστήμιο Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών
Θεσσαλονίκης
Η «εξίσωση του μέλλοντος»: 10 R►
4:34
Πηγή:
[Link]
[Link], 03/08//2015.
Τεχνική Προστασίας Περιβάλλοντος – Αρχές Αειφορίας
Αριστοτέλειο
Πανεπιστήμιο Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών
Θεσσαλονίκης
Το σχέδιο Marshall
Πηγή:
[Link]
[Link], 03/08//2015.
Τεχνική Προστασίας Περιβάλλοντος – Αρχές Αειφορίας
Αριστοτέλειο
Πανεπιστήμιο Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών
Θεσσαλονίκης
Προτάσεις Radermacher (4/4)
• Επιβολή ηθικών
αξιών στο παγκόσμιο
οικονομικό σύστημα.
Πηγή:
[Link]
[Link], 03/08//2015.
Αριστοτέλειο
Τεχνική Προστασίας Περιβάλλοντος – Αρχές Αειφορίας
Πανεπιστήμιο
Θεσσαλονίκης Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών
Πηγή:
[Link]
[Link], 03/08//2015.
Τεχνική Προστασίας Περιβάλλοντος – Αρχές Αειφορίας
Αριστοτέλειο
Πανεπιστήμιο Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών
Θεσσαλονίκης
Συμπεράσματα (1/2)
Συμπεράσματα (2/2)
• Η παγκόσμια κοινότητα καλείται να αποφασίσει αν θέλει να
ανακόψει την πορεία προς την παγκόσμια μεταβολή.
• Αναγκαία συνθήκη γι’ αυτό είναι να αξιοποιηθεί κατά το
βέλτιστο τρόπο η τεχνολογική πρόοδος.
• Ευκταίο είναι ταυτόχρονα να μετριασθεί η πληθυσμιακή
αύξηση και να αποφευχθούν φαινόμενα boomerang.
• Καθοριστικής σημασίας, και συνεπώς ικανή συνθήκη για τη
βιωσιμότητα, είναι η τεχνολογική ανάπτυξη στο μέλλον να
συνδυασθεί με μια βιώσιμη μορφή διακυβέρνησης.
Jonathan Granoff
Βραβείο Νόμπελ
Ειρήνης 1995
Πηγή:
[Link]
[Link], 03/08//2015.
Τεχνική Προστασίας Περιβάλλοντος – Αρχές Αειφορίας
Αριστοτέλειο
Πανεπιστήμιο Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών
Θεσσαλονίκης
Αριστοτέλειο
Τεχνική Προστασίας Περιβάλλοντος – Αρχές Αειφορίας
Πανεπιστήμιο
Θεσσαλονίκης Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών
Σκοποί ενότητας
• Το πλαίσιο DPSIR.
• Δείκτες Αειφορίας.
Αριστοτέλειο
Τεχνική Προστασίας Περιβάλλοντος – Αρχές Αειφορίας
Πανεπιστήμιο
Θεσσαλονίκης Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών
Εισαγωγή – Βασικές αρχές
Το πρόβλημα
Θνησιμότητα
(πρόωρη θνησιμότητα, μείωση προσδόκιμου επιβίωσης)
Σωματίδια Καρδιοπνευμονική νοσηρότητα
(PM10, PM2,5) (εισαγωγές σε νοσοκομείο για καρδιοαγγειακές παθήσεις, συμφορητική
καρδιακή ανεπάρκεια, χρόνια βρογχίτιδα, χρόνιος βήχας στα παιδιά, λοιμώξεις
του κατώτερου αναπνευστικού συστήματος, βήχας σε ασθματικούς, ημέρες
περιορισμένης δραστηριότητας, χρήση βρογχοδιαστολέα)
Θνησιμότητα
(πρόωρη θνησιμότητα, μείωση προσδόκιμου επιβίωσης)
SO2 Καρδιοπνευμονική νοσηρότητα
(εισαγωγές σε νοσοκομείο, καθοδήγηση από γιατρό, άσθμα, άδεια για λόγους
υγείας, ημέρες περιορισμένης δραστηριότητας)
Θνησιμότητα
(πρόωρη θνησιμότητα, μείωση προσδόκιμου επιβίωσης)
NOx + NMVOC O3 Νοσηρότητα
(εισαγωγές σε νοσοκομείο για αναπνευστικές παθήσεις,
ημέρες με ελάχιστη μείωση δραστηριότητας, κρίσεις
άσθματος, χρήση βρογχοδιαστολέα)
PAHs:
(βενζόλιο (C6H6),
1,3-βουταδιένιο, Εμφάνιση καρκινογόνων παθήσεων
Βενζό-α-πυρένιο
(BaP), διοξίνες)
επιστήμης
• Χρήση δεδομένων επιδημιολογικών μελετών προς
ενημέρωση των ληπτών απόφασης με ποσοτικές
εκτιμήσεις της επίπτωσης της αέριας ρύπανσης στη
δημόσια υγεία.
• Η αποτίμηση των επιπτώσεων της αέριας ρύπανσης
στην ανθρώπινη υγεία είναι μια περιοχή
αλληλεπίδρασης επιστήμης και πολιτικής, όπου οι
ποσοτικές μέθοδοι ανάλυσης επιπτώσεων της αέριας
ρύπανσης στη δημόσια υγεία (Health Impact
Assessment - HIA) / ανάλυσης κόστους οφέλους (Cost
Benefit Analysis - CBA) είναι αναγκαίο να
χρησιμοποιηθούν.
Τεχνική Προστασίας Περιβάλλοντος – Αρχές Αειφορίας
Αριστοτέλειο
Πανεπιστήμιο Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών
Θεσσαλονίκης
Απογραφή εκπομπών αέριων ρύπων
• Προϋπόθεση για τη διατύπωση ενός αποδοτικού
σχεδίου διαχείρισης και βελτίωσης της ποιότητας
αέρα είναι η ύπαρξη όσο το δυνατόν πιο περιεκτικών
και επικαιροποιημένων απογραφών εκπομπών ρύπων
που αποτελούν τη σημαντικότερη παράμετρο
οποιουδήποτε προγράμματος ελέγχου της
ατμοσφαιρικής ρύπανσης.
• Η απογραφή εκπομπών για μια αστική περιοχή
απαιτείται να εμπεριέχει μία μεγάλη ποσότητα
στοιχείων όσον αφορά, τόσο στις ρυπογόνες
ανθρωπογενείς δραστηριότητες, όσο και σε βιογενείς
σε μια όσο το δυνατόν υψηλή χωρική και χρονική
διακριτότητα.
• H οικονομική
αποτίμηση της
ανθρώπινης ζωής
παρουσιάζει ιδιαίτερα
μεγάλη δυσκολία (ηθικό
ζήτημα).
• Η «πλήρης» τιμή VSL
αποδίδεται σε μια αιτία
που είναι κατανοητό ότι
αποτελεί ένα μέρος της
μείωσης της
προσδόκιμης διάρκειας
ζωής.
Πηγή: [Link] 09/08/2015.
DPSIR
Αριστοτέλειο
Τεχνική Προστασίας Περιβάλλοντος – Αρχές Αειφορίας
Πανεπιστήμιο
Θεσσαλονίκης Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών
Σκοποί ενότητας
• Διαδρομές, περιοχές αποθήκευσης, και ροές
στον κύκλο του άνθρακα.
• Μελλοντική αύξηση της συγκέντρωσης CO2.
• Ο κύκλος του νερού.
• Στοιχεία κατανάλωσης νερού.
• Ο κύκλος του αζώτου.
• Σχηματισμός όξινης βροχής.
Αριστοτέλειο
Τεχνική Προστασίας Περιβάλλοντος – Αρχές Αειφορίας
Πανεπιστήμιο
Θεσσαλονίκης Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών
Εισαγωγή - Στοιχειομετρία
Χημική ισορροπία
Earth is a
Closed
System
to Matter.
Πηγές: [Link]
17/08/2015, [Link] 21/08/2015.
Transformations - Examples
1. Carbon cycle: Organic compounds to CO2 (process:
decomposition or fire).
2. Carbon cycle: CO2 to organic compounds (process:
photosynthesis).
3. Nitrogen cycle: N2 to NO3 (atmospheric nitrogen to
plant utilizable nitrate) (process: N-fixation).
4. Nitrogen cycle: N2 to NH3 (plant utilizable ammonia)
(process: Haber-Bosch Industrial N-fixation).
5. Water cycle: Liquid water to water vapor (process:
evaporation and evapo-transpiration).
6. Water cycle: Water vapor to liquid water (process:
condensation).
Τεχνική Προστασίας Περιβάλλοντος – Αρχές Αειφορίας
Αριστοτέλειο
Πανεπιστήμιο Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών
Θεσσαλονίκης
Carbon Cycle (1/5)
Πηγές: [Link]
17/08/2015, [Link] 18/08/2015.
Πηγή:
[Link]
21/08/2015.
Πηγή:
[Link]
21/08/2015.
Τεχνική Προστασίας Περιβάλλοντος – Αρχές Αειφορίας
Αριστοτέλειο
Πανεπιστήμιο Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών
Θεσσαλονίκης
Πηγή:
[Link]
21/08/2015.
Τεχνική Προστασίας Περιβάλλοντος – Αρχές Αειφορίας
Αριστοτέλειο
Πανεπιστήμιο Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών
Θεσσαλονίκης
Global Water Cycle
(Water fluxes in 1000 km3/yr)
Πηγή: [Link]
ZDc1Z/Global_Water_Cycle_Water_fluxes_in_1000_km3_yr_powerpoint_ppt_presentation, 21/08/2015.
Τεχνική Προστασίας Περιβάλλοντος – Αρχές Αειφορίας
Αριστοτέλειο
Πανεπιστήμιο Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών
Θεσσαλονίκης
Water withdrawn
Πηγή:
[Link]
21/08/2015.
Τεχνική Προστασίας Περιβάλλοντος – Αρχές Αειφορίας
Αριστοτέλειο
Πανεπιστήμιο Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών
Θεσσαλονίκης
Nitrogen Cycle (1/3)
Πηγή:
[Link]
21/08/2015.
Τεχνική Προστασίας Περιβάλλοντος – Αρχές Αειφορίας
Αριστοτέλειο
Πανεπιστήμιο Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών
Θεσσαλονίκης
Ozone
Πηγή:
[Link]
21/08/2015.
Τεχνική Προστασίας Περιβάλλοντος – Αρχές Αειφορίας
Αριστοτέλειο
Πανεπιστήμιο Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών
Θεσσαλονίκης
Input - Output
Πηγή:
[Link]
21/08/2015.
Τεχνική Προστασίας Περιβάλλοντος – Αρχές Αειφορίας
Αριστοτέλειο
Πανεπιστήμιο Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών
Θεσσαλονίκης
Before 1880 - 1980
Πηγή:
[Link]
21/08/2015.
Τεχνική Προστασίας Περιβάλλοντος – Αρχές Αειφορίας
Αριστοτέλειο
Πανεπιστήμιο Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών
Θεσσαλονίκης
Περιεχόμενα ενότητας
• Σχέσεις πηγής-αποδέκτη σε διάφορες
κλίμακες.
• Από τις εκπομπές στην έκθεση στη ρύπανση
και τις επιπτώσεις της.
• Πρωτόκολλα και συναφής νομοθεσία.
• Σχέδια επιμερισμού δαπανών
αντιρρύπανσης.
Αριστοτέλειο
Τεχνική Προστασίας Περιβάλλοντος – Αρχές Αειφορίας
Πανεπιστήμιο
Θεσσαλονίκης Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών
Σκοποί ενότητας
• Σύστημα αέριας ρύπανσης.
• Εξέλιξη των ανθρωπογενών εκπομπών διοξειδίου του
θείου.
• Ο κύκλος των ρύπων στην ατμόσφαιρα.
• Η κατακόρυφη ανάπτυξη του πλουμίου για διαφορετικές
συνθήκες ευστάθειας στην ατμόσφαιρα.
• Εγκλωβισμός των ρύπων σε θερμοκρασιακή αναστροφή.
• Επιπτώσεις της ατμοσφαιρικής ρύπανσης στον ανθρώπινο
οργανισμό.
• Στρατηγικές αντιρρύπανσης.
• Οριακές τιμές συγκέντρωσης ατμοσφαιρικών ρύπων.
Αριστοτέλειο
Τεχνική Προστασίας Περιβάλλοντος – Αρχές Αειφορίας
κλίμακες
Πηγή: [Link]
20/08/2015.
Παραδείγματα αρνητικών
Πανεπιστήμιο
Θεσσαλονίκης
• Βιομηχανία:
− Διυλιστήρια, χημική βιομηχανία και θερμοηλεκτρικοί
σταθμοί.
• Κυκλοφορία:
− Βενζινοκίνητα και πετρελαιοκίνητα επιβατικά οχήματα,
μοτοσικλέτες και μέσα συγκοινωνίας.
• Μικροκαταναλωτές:
− Καύσεις και χρήση διαλυτών λόγω εμπορικής και οικιακής
κατανάλωσης.
Παράγοντες φυσικοχημικών
Πανεπιστήμιο
Θεσσαλονίκης
ατμόσφαιρα
Πηγή: [Link]
20/08/2015.
Τεχνική Προστασίας Περιβάλλοντος – Αρχές Αειφορίας
Αριστοτέλειο
Πανεπιστήμιο Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών
Θεσσαλονίκης
Φαινόμενα που επηρεάζουν τη
διεύθυνση - ένταση του ανέμου
• Θερμικές ανομοιογένειες λόγω του
ανάγλυφου και διαφορών στις χρήσεις γης,
που οδηγούν στη δημιουργία τοπικών
συστημάτων κυκλοφορίας, π.χ. θαλάσσια-
απόγειος αύρα, άνεμος βουνού - κοιλάδας,
αστική νήσος θερμότητας.
• Τριβές κοντά στο έδαφος που έχουν ως
αποτέλεσμα τη μείωση της έντασης του
ανέμου κοντά στην επιφάνεια και τη
μεταβολή της διεύθυνσής του.
Τεχνική Προστασίας Περιβάλλοντος – Αρχές Αειφορίας
Αριστοτέλειο
Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών
πλουμίου…
… για διαφορετικές
συνθήκες ευστάθειας στην
ατμόσφαιρα. Η ευστάθεια
ορίζεται από τη
θερμοβαθμίδα (αριστερά).
Πηγή: [Link]
20/08/2015.
Τεχνική Προστασίας Περιβάλλοντος – Αρχές Αειφορίας
Αριστοτέλειο
Πανεπιστήμιο Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών
Θεσσαλονίκης
Εγκλωβισμός των ρύπων σε
θερμοκρασιακή αναστροφή
Πηγή: [Link]
20/08/2015.
Τεχνική Προστασίας Περιβάλλοντος – Αρχές Αειφορίας
Αριστοτέλειο
Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών
θερμοκρασιακή αναστροφή
• Αναστροφή ακτινοβολίας:
− Κατά τη διάρκεια ανέφελων νυκτών συχνά παρατηρείται ψύξη
των κατώτερων στρωμάτων της ατμόσφαιρας, καθώς η γη
ψύχεται αποδίδοντας μεγάλες ποσότητες ενέργειας ως
υπέρυθρη ακτινοβολία. Ως αποτέλεσμα, αέριες μάζες κοντά στην
επιφάνεια της γης είναι ψυχρότερες από τον υπερκείμενο αέρα.
• Αναστροφή κατάπτωσης:
− Η κατακόρυφη κίνηση αερίων μαζών προς το έδαφος που
παρατηρείται υπό αντικυκλωνικές συνθήκες οδηγεί σε συμπίεση
και θέρμανση του κατερχόμενου αέρα. Ως αποτέλεσμα
σχηματίζεται μία ανυψωμένη θερμοκρασιακή αναστροφή.
• Αναστροφή συνδεόμενη με τοπικά συστήματα κυκλοφορίας (π.χ.
θαλάσσια-απόγειος αύρα):
− Η οριζόντια μεταφορά θερμού ή ψυχρού αέρα που συνδέεται με
τοπικά συστήματα κυκλοφορίας παρατηρείται συνήθως τους
καλοκαιρινούς μήνες, οπότε π.χ. ψυχρές αέριες μάζες από τη
θάλασσα κινούνται προς τη στεριά.
ατμόσφαιρας
• Μείωση ορατότητας (λόγω της
αυξημένης σκέδασης).
• Αύξηση της συχνότητας
σχηματισμού ομίχλης.
• Μείωση της άμεσης ηλιακής
ακτινοβολίας.
• Μεταβολή του μικροκλίματος.
• Συνέπειες παγκοσμίου κλίμακας.
Τεχνική Προστασίας Περιβάλλοντος – Αρχές Αειφορίας
Αριστοτέλειο
Πανεπιστήμιο Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών
Θεσσαλονίκης
Επιπτώσεις στον ανθρώπινο
οργανισμό
• Στατιστικές μεθόδους:
− Κατάλληλες αναλύσεις συσχετίσεων για τη μελέτη της εξάρτησης
ανάμεσα σε διάφορες παραμέτρους που έχουν συνάφεια με το
πρόβλημα της ατμοσφαιρικής ρύπανσης. Μολονότι οι στατιστικές
μέθοδοι μπορούν να οδηγήσουν σε μεγάλο αριθμό χρησίμων
συμπερασμάτων, οι δυνατότητες εφαρμογής τους περιορίζονται
από δυσκολίες ως προς το διαχωρισμό διαφόρων ταυτοχρόνων
επιδράσεων και την προφανή αδυναμία τους για την πρόγνωση
των επιπέδων ρύπανσης.
• Μεθόδους προσομοίωσης (μαθηματικά μοντέλα):
− Επιχειρείται η προσομοίωση των φυσικοχημικών μηχανισμών που
διέπουν τη διασπορά και το μετασχηματισμό ρύπων στην
ατμόσφαιρα. Για το σκοπό αυτό επιλύονται συστήματα
μαθηματικών εξισώσεων, η μορφή των οποίων εξαρτάται από το
είδος και την έκταση των φαινομένων που επιδιώκεται να
προσομοιωθούν.
βαθμίδας
Πηγή:
[Link]
22/08/2015.
Τεχνική Προστασίας Περιβάλλοντος – Αρχές Αειφορίας
Αριστοτέλειο
Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών
βαθμίδας
Πηγή:
[Link]
22/08/2015.
Τεχνική Προστασίας Περιβάλλοντος – Αρχές Αειφορίας
Αριστοτέλειο
Πανεπιστήμιο Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών
Θεσσαλονίκης
Στρατηγική αντιρρύπανσης τέταρτης
βαθμίδας
Πηγή:
[Link]
22/08/2015.
Τεχνική Προστασίας Περιβάλλοντος – Αρχές Αειφορίας
Αριστοτέλειο
Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών
στρατηγική
• Δυναμικές τράπεζες δεδομένων για τις εκπομπές ρύπων όπως
επίσης και για στοιχεία τοπογραφίας, μετεωρολογίας και επιπέδων
ρύπανσης.
• Σύστημα ανάλυσης των επιπέδων ρύπανσης για διάφορα σενάρια
επεμβάσεων στις εκπομπές ρύπων.
• Μόνιμο δίκτυο μετρήσεων μετεωρολογικών μεγεθών και επιπέδων
ρύπανσης για την ορθή αποτίμηση των αποτελεσμάτων των
επεμβάσεων.
• Μηχανισμό διαρκούς ελέγχου της στρατηγικής, δηλαδή
παρακολούθηση του βαθμού υλοποίησης των προτεινόμενων
μέτρων ώστε, λαμβανομένης υπόψη και της αποτελεσματικότητας
των διαφόρων επεμβάσεων, να είναι δυνατή η αναπροσαρμογή ή
ακόμα και η αναθεώρηση των μέτρων.
Πηγή:
[Link]
22/08/2015.
Τεχνική Προστασίας Περιβάλλοντος – Αρχές Αειφορίας
Αριστοτέλειο
Πανεπιστήμιο Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών
Θεσσαλονίκης
Οριακές τιμές συγκέντρωσης
ατμοσφαιρικών ρύπων (1/2)
Πηγή:
[Link]
22/08/2015.
Τεχνική Προστασίας Περιβάλλοντος – Αρχές Αειφορίας
Αριστοτέλειο
Πανεπιστήμιο Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών
Θεσσαλονίκης
Οδηγία 2001/81/ΕΚ
Εκπομπές σε:
• διοξείδιο του θείου (SO2),
• εκπομπές σε οξείδια του αζώτου (NOx),
• εκπομπές σε πτητικές οργανικές
ενώσεις (ΠΟΕ) και
• εκπομπές σε αμμωνία (NH3).
Πηγή: [Link]
22/08/2015.
για το 2050
Πηγή: [Link]
22/08/2015.
αλλαγής
Περιεχόμενα ενότητας
• Μετριασμός ρύπανσης και αντιρρύπανση.
• Καθαρισμός απαερίων από αέριους ρύπους.
• Καθαρισμός απαερίων από το σωματιδιακό
φορτίο.
• Μείωση έκλυσης CO2.
Αριστοτέλειο
Τεχνική Προστασίας Περιβάλλοντος – Αρχές Αειφορίας
Πανεπιστήμιο
Θεσσαλονίκης Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών
Σκοποί ενότητας
• Μετριασμός ρύπανσης και αντιρρύπανση.
• Καθαρισμός απαερίων από αέριους ρύπους:
− Απορρόφηση.
− Προσρόφηση.
− Καταλυτική επεξεργασία.
• Καθαρισμός απαερίων από το σωματιδιακό
φορτίο.
• Μείωση έκλυσης CO2.
Αριστοτέλειο
Τεχνική Προστασίας Περιβάλλοντος – Αρχές Αειφορίας
αντιρρύπανση
• Για τη βελτίωση της ποιότητας του αέρα απαιτείται
μείωση των εκπεμπόμενων ρύπων στην πηγή.
• Οι εφαρμοζόμενες διεργασίες και τεχνολογίες μείωσης
των ρύπων εξαρτώνται από το είδος της
εγκατάστασης, δηλαδή αν πρόκειται για βιομηχανική
μονάδα ή για κινητή πηγή και από το είδος της
διεργασίας που παράγει ρύπους.
• Οι συσκευές που χρησιμοποιούνται για μείωση της
ρύπανσης από διεργασίες καύσης είναι διαφορετικές
από τις συσκευές που χρησιμοποιούνται σε χημικές
διεργασίες, ή διυλιστήρια, κτλ.
Διάταξη απορρόφησης με
Πανεπιστήμιο
Θεσσαλονίκης
πληρωτικό υλικό
1-Διαχωριστής σταγονιδίων.
2-Στόμια υγρού.
3-Πληρωτικό μέσο.
4-Δίσκος συγκράτησης.
5-Εξοδος κορεσμένου
απορροφητικού υγρού.
Πηγή:
[Link]
23/08/2015.
Τεχνική Προστασίας Περιβάλλοντος – Αρχές Αειφορίας
Αριστοτέλειο
Πανεπιστήμιο Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών
Θεσσαλονίκης
Καθαρισμός απαερίων από αέριους
ρύπους – Προσρόφηση (1/3)
• Η προσρόφηση είναι η διεργασία διάχυσης ενός αερίου στην
επιφάνεια ενός στερεού.
• Προσρόφηση εμφανίζεται και σε θερμοκρασίες υψηλότερες
από τη θερμοκρασία συμπύκνωσης ενός ατμού. Δηλαδή,
συμπύκνωση εμφανίζεται μόνο όταν το αέριο δεν μπορεί να
συγκρατήσει άλλους ατμούς (κορεσμός) ενώ προσρόφηση
εμφανίζεται ακόμα και σε μικρές συγκεντρώσεις (τάσεις)
ατμών.
• Οι δυνάμεις που συγκρατούν τα μόρια του αερίου πάνω στην
επιφάνεια του στερεού είναι κυρίως δυνάμεις Van der Waals.
• Δε λαμβάνει χώρα καμιά χημική αντίδραση.
Τεχνική Προστασίας Περιβάλλοντος – Αρχές Αειφορίας
Αριστοτέλειο
Πανεπιστήμιο Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών
Θεσσαλονίκης
Χημειορρόφηση
• Είναι μια υποκατηγορία προσρόφησης, κατά
την οποία αναπτύσσεται χημικός δεσμός
μεταξύ της προσροφητικής και της
προσροφώμενης ουσίας.
• Είναι επομένως πολύ ισχυρότερη της
προσρόφησης.
• Λόγω της τοπικής χημικής αντίδρασης που
πραγματοποιείται, η χημική προσρόφηση
είναι μια μη αντιστρέψιμη διαδικασία.
Πηγή:
[Link]
23/08/2015.
Τεχνική Προστασίας Περιβάλλοντος – Αρχές Αειφορίας
Αριστοτέλειο
Πανεπιστήμιο Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών
Θεσσαλονίκης
Καθαρισμός απαερίων από αέριους
ρύπους – Καταλυτική επεξεργασία (3/3)
• Επιλεκτική καταλυτική αναγωγή έχει βρει εφαρμογή σε πλήθος
βιομηχανικών εγκαταστάσεων, κυρίως για τη μείωση των ΝΟx από την
καύση.
• Από το 2008 και μετά, έχει ξεκινήσει η εφαρμογή συστημάτων SCR και
για την αντιρρύπανση κινητήρων φορτηγών. Η αμμωνία είναι τοξική
και για λόγους ασφαλείας δεν μπορεί να μεταφέρεται στο όχημα.
Επομένως, για την αναγωγή χρησιμοποιείται υδατικό διάλυμα ουρίας
που είναι ένα απόλυτα ασφαλές διάλυμα. Η ουρία προτού διατεθεί για
αναγωγή των NOx, υδρολύεται παρουσία οξειδωτικού καταλύτη. Η
υδρόλυση παράγει την απαραίτητη αμμωνία, η οποία στη συνέχεια
ανάγει τα NOx.
σωματιδιακό φορτίο
• Οι συγκεντρώσεις σωματιδιακής ύλης στα απαέρια
βιομηχανικών διεργασιών και στα καυσαέρια από την
καύση ορυκτών καυσίμων είναι ιδιαίτερα υψηλές.
• Το είδος και η συγκέντρωση σωματιδίων που
εκπέμπονται εξαρτάται ισχυρά από τη διεργασία.
• Η σωματιδιακή ύλη μπορεί να είναι σκόνη από
επεξεργασία ορυκτών ή ξυλείας, τέφρα από την καύση
ορυκτών καυσίμων ή απορριμμάτων, πίσσα από την
αεριοποίηση γεωργικών υπολειμμάτων, σωματίδια
άνθρακα από την καύση σε κινητήρες κλπ
Πηγή:
[Link]
25/08/2015.
καύση
• Απομάκρυνση του άνθρακα πριν την καύση, δηλαδή η καταλυτική
αναμόρφωση των ορυκτών καυσίμων προς CO και Η2 (ενδόθερμη
αντίδραση).
• Με τη βοήθεια υδρατμών, το CO μετατρέπεται σε CO2 και δεσμεύεται
μέσω αμινών ή μέσω μεμβρανών.
• Ως καύσιμο για περαιτέρω χρήση προκύπτει καθαρό H2 το οποίο δεν
οδηγεί σε σχηματισμό CO2 κατά την καύση του.
• Πλεονέκτημα:
• Το CO2 δεσμεύεται από ένα μίγμα αερίων με πολύ λίγες προσμίξεις
και έτσι δε δημιουργούνται προβλήματα επιμόλυνσης από την τέφρα.
Μπορούν να χρησιμοποιηθούν ημιπερατές μεμβράνες για τo
διαχωρισμό του CO2.
Περιεχόμενα ενότητας
• Συμβατικές πηγές.
• Ανανεώσιμες πηγές.
• Διεθνές περιβάλλον και ελληνική
πραγματικότητα.
Αριστοτέλειο
Τεχνική Προστασίας Περιβάλλοντος – Αρχές Αειφορίας
Πανεπιστήμιο
Θεσσαλονίκης Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών
Σκοποί ενότητας
• Συμβατικές πηγές.
• Ανανεώσιμες πηγές.
• Διεθνές περιβάλλον και ελληνική
πραγματικότητα.
• Συνεισφορά διαφόρων πηγών στη συνολική
παραγωγή ενέργειας από ΑΠΕ στην Ελλάδα.
Αριστοτέλειο
Τεχνική Προστασίας Περιβάλλοντος – Αρχές Αειφορίας
Πανεπιστήμιο
Θεσσαλονίκης Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών
Συμβατικές πηγές
• Η χρήση ορυκτών καυσίμων για την παραγωγή
ενέργειας είναι μία μη αειφόρος πρακτική:
− Τα ορυκτά καύσιμα χρειάζονται εκατομμύρια χρόνια
για να παραχθούν και
− καταναλώνονται μέσα σε δεκαετίες.
• Εξάντληση των αποθεμάτων επομένως μειώνει τη
δυνατότητα των μελλοντικών γενεών να εξυπηρετούν
τις ανάγκες τους, γεγονός που αντιβαίνει στον ορισμό
της αειφόρου ανάπτυξης.
• Η χρήση ορυκτών καυσίμων συμβάλει στις εκπομπές
αερίων θερμοκηπίου και στην αύξηση της αστικής
ρύπανσης, με αποτέλεσμα την υποβάθμιση της
ποιότητας του περιβάλλοντος.
Τεχνική Προστασίας Περιβάλλοντος – Αρχές Αειφορίας
Αριστοτέλειο
Πανεπιστήμιο Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών
Θεσσαλονίκης
Ανανεώσιμες πηγές
• Οι ΑΠΕ περιλαμβάνουν:
− την αιολική ενέργεια,
− την ηλιακή ενέργεια,
− τη γεωθερμία, και
− τη βιομάζα / βιοκαύσιμα.
• Η ενεργειακή αξιοποίηση των απορριμμάτων επίσης θεωρείται ως
μια τεχνική με ανανεώσιμα χαρακτηριστικά.
• Οι τεχνολογίες αυτές είναι:
− Ανεξάντλητες (δε μειώνεται η ποσότητά τους για λελογισμένη
χρήση τους από τον άνθρωπο).
− Γενικά καθαρές μέθοδοι, υπό την έννοια ότι οι περισσότερες δεν
παράγουν αέρια του θερμοκηπίου και άλλους συμβατικούς
ρύπους.
• Το 2008 οι ΑΠΕ αντιπροσώπευαν περίπου 13% της παγκόσμιας
ενεργειακής κατανάλωσης με το 10% να προέρχεται από την καύση
βιομάζας και μόνο το 3% να προέρχεται από τις άλλες ΑΠΕ.
Τεχνική Προστασίας Περιβάλλοντος – Αρχές Αειφορίας
Αριστοτέλειο
Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών
(2/2)
• Υδροηλεκτρική ενέργεια:
– Είναι, τουλάχιστον στον Ελλαδικό χώρο, η πρώτη
μορφή ΑΠΕ που έχει χρησιμοποιηθεί για
ηλεκτροπαραγωγή.
– Οι εγκαταστάσεις αξιοποίησης της ενέργειας του
νερού διακρίνονται σε μεγάλες μονάδες (>20ΜW)
που απαιτούν την ύπαρξη ταμιευτήρα με φράγμα
και σε μικρά υδροηλεκτρικά (μέχρι 1-2 ΜW) που
εκμεταλλεύονται τη ροή ποταμών χωρίς την
ανάγκη φράγματος.
Τεχνική Προστασίας Περιβάλλοντος – Αρχές Αειφορίας
Αριστοτέλειο
Πανεπιστήμιο Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών
Θεσσαλονίκης
Καύση του βιοαερίου των χώρων
υγειονομικής ταφής
• Το βιοαέριο είναι παραπροϊόν της αναερόβιας
ζύμωσης των οργανικών απορριμμάτων με
αποτέλεσμα οι υδρογονάνθρακες που περιέχονται
να μετασχηματίζονται σε μεθάνιο, μονοξείδιο του
άνθρακα και υδρογόνο.
• Η συλλογή του αερίου μέσω αγωγών παρέχει ένα
φορέα ενέργειας που μπορεί να χρησιμοποιηθεί για
τη λειτουργία ενός ηλεκτροπαραγωγού ζεύγους.
• Εγκαταστάσεις υπάρχουν στην Αθήνα (Άνω Λιόσια,
10 ΜW) και στη Θεσσαλονίκη (Ταγαράδες, 5 MW).
Τεχνική Προστασίας Περιβάλλοντος – Αρχές Αειφορίας
Αριστοτέλειο
Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών
Αριστοτέλειο
Τεχνική Προστασίας Περιβάλλοντος – Αρχές Αειφορίας
Πανεπιστήμιο
Θεσσαλονίκης Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών
Σκοποί ενότητας
• Κτιριακός τομέας.
• Μεταφορές.
• Διεθνές περιβάλλον και ελληνική
πραγματικότητα:
− Το παράδειγμα της Δανίας.
− Οι Ελληνικές δυνατότητες.
Αριστοτέλειο
Τεχνική Προστασίας Περιβάλλοντος – Αρχές Αειφορίας
Πανεπιστήμιο
Θεσσαλονίκης Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών
Εξορθολογισμός στη χρήση ενέργειας
κτιριακό τομέα
• Ο κτιριακός τομέας είναι υπεύθυνος για το 40% περίπου της συνολικής
τελικής κατανάλωσης ενέργειας σε εθνικό επίπεδο:
− Αντιμετώπιση θερμικών και ψυκτικών αναγκών του κτιρίου και
− την παροχή ηλεκτρικής ενέργειας για το φωτισμό και τη λειτουργία των
συσκευών του κτιρίου.
• Στην Ελλάδα οι ανάγκες για θέρμανση των κατοικιών ανέρχονται περίπου
στο 70% της συνολικής ενεργειακής τους κατανάλωσης.
• Η κατανάλωση ενέργειας για τις οικιακές συσκευές, το φωτισμό και τον
κλιματισμό ανέρχεται στο 18% του συνολικού ενεργειακού ισοζυγίου.
• Οι κατοικίες με κεντρικό σύστημα θέρμανσης, το οποίο χρησιμοποιεί ως
καύσιμο αποκλειστικά το πετρέλαιο αντιστοιχούν στο 35,5% του συνόλου.
• 64% είναι αυτόνομα θερμαινόμενες κατοικίες που χρησιμοποιούν σε
ποσοστό 25% πετρέλαιο, 12% ηλεκτρισμό και 18% καυσόξυλα.
υψηλής αποδοτικότητας
• Για παράδειγμα:
− χρήση φυσικού αερίου αντί για πετρέλαιο για θέρμανση,
− χρήση αντλιών θερμότητας αντί για μεμονωμένες μονάδες
ψύξης,
− ενσωμάτωση έξυπνων συστημάτων ρύθμισης της
θερμοκρασίας.
• Αβαθής γεωθερμία:
− Εκμεταλλεύεται το γεγονός ότι η θερμοκρασία του
εδάφους σε μικρό βάθος (<100 μ) είναι περίπου σταθερή
στη διάρκεια του χρόνου και ίση με τη μέση θερμοκρασία
του αέρα στη διάρκεια του έτους.
Τεχνική Προστασίας Περιβάλλοντος – Αρχές Αειφορίας
Αριστοτέλειο
Πανεπιστήμιο Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών
Θεσσαλονίκης
Μεταφορές – Βιοκαύσιμα (1/7)
• Μπορούν να χρησιμοποιηθούν είτε από
κινητήρες βενζίνης (βιοαιθανόλη) είτε από
κινητήρες ντίζελ (βιοντίζελ) και παράγονται με
κατάλληλη επεξεργασία της φυτικής
παραγωγής.
• Το βιοάεριο, μπορεί να παραχθεί και από
παραπροϊόντα ζωικής παραγωγής και
απορριμμάτων, μέσω αναερόβιας ζύμωσης.
Αδύνατα σημεία
• Μικρή βιομηχανική παράδοση.
• Σχεδόν μηδενική επιχειρηματικότητα - πλήρως εξαρτημένης
από το κράτος.
• Δαιδαλώδης νομοθεσίας.
• Απουσία αξιόπιστων θεσμικών δομών στη χώρα.
• Απουσία σαφούς σχεδίου χρήσεων γης (κτηματολόγιο).
• Γραφειοκρατία στο δημόσιο τομέα.
• Η χώρα έχει επί μακρόν στηρίξει την ενεργειακή της
παραγωγή στο λιγνίτη.
Πηγη: [Link]
23/08/2015.
Αριστοτέλειο
Τεχνική Προστασίας Περιβάλλοντος – Αρχές Αειφορίας
Πανεπιστήμιο
Θεσσαλονίκης Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών
Σκοποί ενότητας
• Επαναχρησιμοποίηση και ανακύκλωση:
− Επαναχρησιμοποίηση συσκευασιών.
− Yλικά συσκευασίας.
• Ενεργειακή αξιοποίηση:
− Κυριότερα χαρακτηριστικά της ενεργειακής αξιοποίησης.
− Καινοτόμες θερμικές μέθοδοι επεξεργασίας.
• Ζητήματα αντίστροφης εφοδιαστικής:
− Συμβατικά μέσα προσωρινής αποθήκευσης.
− Οχήματα αποκομιδής.
− Συστήματα συλλογής.
− Καινοτόμα συστήματα προσωρινής αποθήκευσης και αποκομιδής.
• Διεθνές περιβάλλον και ελληνική πραγματικότητα.
Αριστοτέλειο
Τεχνική Προστασίας Περιβάλλοντος – Αρχές Αειφορίας
Πανεπιστήμιο
Θεσσαλονίκης Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών
Επαναχρησιμοποίηση και
ανακύκλωση
Ως απορρίμματα νοούνται τα
δημοτικά (ανάμικτα ή
προδιαλεγμένα) στερεά ενώ
ως υπολείμματα τα
απόβλητα που προκύπτουν
από την επεξεργασία τους
σε μονάδες ανάκτησης
ενέργειας και υλικών.
Υλικά συσκευασίας
Ο σκοπός της συσκευασίας ενός προϊόντος
είναι:
• Nα καθιστά άνετη και ασφαλή τη μεταφορά
του.
• Nα προστατεύει το προϊόν από
επιμολύνσεις και αλλοιώσεις.
• Nα παρέχει ευκολία στον τρόπο χρήσης.
• Nα παρουσιάζει καλή εμφάνιση.
• Nα συνεπάγεται χαμηλό κόστος.
Τεχνική Προστασίας Περιβάλλοντος – Αρχές Αειφορίας
Αριστοτέλειο
Πανεπιστήμιο Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών
Θεσσαλονίκης
Επαναχρησιμοποίηση συσκευασιών
υλικών (ΚΔΑΥ)
ανακυκλώσιμων υλικών
τμήμα χειροδιαλογής
μαγνητικό ράουλο
Κάθετα συστήματα.
Κανάλια.
Βιοκελιά.
Πηγή: [Link] 28/08/2015.
υλικών
Ανακύκλωσης ηλεκτρονικών
Πανεπιστήμιο
Θεσσαλονίκης
συσκευών
Περιορισμοί ενεργειακής
Πανεπιστήμιο
Θεσσαλονίκης
αξιοποίησης
• Περιβαλλοντικοί περιορισμοί (π.χ. εκπομπές
ρύπων).
• Οικονομικοί περιορισμοί (συνολικό κόστος).
• Νομοθετικές και πολιτικές τάσεις.
• Προτεραιότητες των αρμόδιων φορέων.
• Τρέχον και προβλεπόμενο ενεργειακό
περιβάλλον (τιμές συμβατικών καυσίμων).
αξιοποίησης
• Μειώνει τον όγκο των στερεών αποβλήτων σε μεγάλο βαθμό
(έως και 90%).
• Μειώνει τη μάζα τους έως και 70%.
• Μπορεί να σχεδιασθεί τόσο για μικρές όσο και για μεγάλες
ποσότητες αποβλήτων.
• Επιτυγχάνεται ανάκτηση και αξιοποίηση της παραγόμενης
ενέργειας.
• Είναι ανταγωνιστική των συμβατικών καυσίμων (κάρβουνο,
αέριο, πετρέλαιο) στην περίπτωση παραγωγής ηλεκτρικής
ενέργειας
επεξεργασίας
• Συνδυάζουν την καύση, την πυρόλυση και την αεριοποίηση.
• Οι μονάδες εφαρμογής τους αποτελούνται από
τυποποιημένες κατασκευές συμβατικών μονάδων.
• Λόγοι της γρήγορης εξάπλωσης των νέων μεθόδων:
– Οικολογικοί (ελάχιστες εκπομπές αέριων ρύπων και μικρές ποσότητες
στάχτης μέσω διαχωρισμού πλύσης).
– Ενεργειακοί (εξοικονόμηση και ενεργειακή απεξάρτηση).
– Οικονομικοί (φθηνότερη κατασκευή).
αποθήκευσης
• Σάκοι. • Ημιυπόγειοι κάδοι.
• Πλαστικοί σάκοι. • Κάδοι κομποστοποίησης.
• Χάρτινοι σάκοι. • Απορριμματοκιβώτια
• Κάδοι. (containers).
• Σταθεροί κάδοι.
• Τροχήλατοι κάδοι.
• Κάδοι τύπου καμπάνας.
• Υπόγεια συστήματα
απορριμμάτων.
Πηγή: [Link] 28/08/2015.
περιστρεφόμενου τυμπάνου-μύλου
[Link] 28/08/2015.
όχημα
Φόρτωση απορριμματοκιβωτίου
Πηγή:
[Link]
28/08/2015.
Πηγή:
[Link]
28/08/2015.
Πηγή:
[Link]
28/08/2015.
Πηγή:
[Link]
28/08/2015.
Πηγή: [Link]
[Link], 30/08/2015.
Πηγή: [Link]
collection&catid=2&Itemid=162, 29/08/2015.
Πηγή: [Link]
1/chart_1.png/download, 31/08/2015.
Τεχνική Προστασίας Περιβάλλοντος – Αρχές Αειφορίας
Αριστοτέλειο
Πανεπιστήμιο Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών
Θεσσαλονίκης
Τρόποι επεξεργασίας ΑΣΑ στην
Ευρωπαϊκή Ένωση το 2010
Πηγή: [Link]
a0e2c57ac543/Presentation/PublicationAttachment/9172a666-e76f-408e-95ff-
a62b69a429c7/Waste%20Management%20in%20Central%20and%20Eastern%[Link], 31/08/2015.
Τεχνική Προστασίας Περιβάλλοντος – Αρχές Αειφορίας
Αριστοτέλειο
Πανεπιστήμιο Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών
Θεσσαλονίκης
Περιεχόμενα ενότητας
• Γενική προσέγγιση της ΑΚΖ.
• Σχεδιασμός δεικτών μέσω της ΑΚΖ.
• Η ΑΚΖ στις μεταφορές: Well-to-wheel.
Αριστοτέλειο
Τεχνική Προστασίας Περιβάλλοντος – Αρχές Αειφορίας
Πανεπιστήμιο
Θεσσαλονίκης Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών
Σκοποί ενότητας
• Στάδια κύκλου ζωής.
• Πλαίσιο μεθοδολογίας ΑΚΖ.
• Χρήση δεικτών ποιότητας δεδομένων.
• Καθορισμός συστήματος - Διάγραμμα ροής.
• Προσδιορισμός περιβαλλοντικών επιπτώσεων.
• Ποιοτική καταγραφή έμμεσων και άμεσων
συνεπειών.
• Αξιολόγηση τεχνολογιών οχημάτων με βάση την
ανάλυση well-to-wheel.
Αριστοτέλειο
Τεχνική Προστασίας Περιβάλλοντος – Αρχές Αειφορίας
Πανεπιστήμιο
Θεσσαλονίκης Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών
Ορισμός SETAC
• ΑΚΖ: «μια τεχνική εκτίμησης των περιβαλλοντικών
επιβαρύνσεων που συνδέονται με κάποιο προϊόν,
διεργασία ή δραστηριότητα προσδιορίζοντας και
ποσοτικοποιώντας την ενέργεια και τα υλικά που
χρησιμοποιούνται, καθώς και τα απόβλητα που
απελευθερώνονται στο περιβάλλον, εκτιμώντας τις
επιπτώσεις από τη χρήση ενέργειας και υλικών καθώς
και από τη χρήση των αποβλήτων, αναγνωρίζοντας και
εκτιμώντας τις δυνατότητες περιβαλλοντικών
βελτιώσεων».
• Σχεδιασμός.
• Εξαγωγή - Επεξεργασία πρώτων υλών.
• Κατασκευή (υλικών και προϊόντων).
• Συσκευασία / Τυποποίηση.
• Μεταφορά / ∆ιανομή.
• Χρήση/Επαναχρησιμοποίηση/Συντήρηση.
• Ανακύκλωση / Ανάκτηση αποβλήτων.
• Τελική διάθεση / Απόρριψη.
Επιδίωξη
• Αφορά στο λόγο για τον οποίο διεξάγεται η ΑΚΖ. Εξαρτάται από:
− το βάθος της ανάλυσης,
− το είδος των πληροφοριών που απαιτούνται,
− το σκοπό της μελέτης και το είδος των αποφάσεων που θα
παρθούν με βάση τα αποτελέσματα της μελέτης.
• Ένας αρχικός διαχωρισμός στα είδη των επιδιώξεων γίνεται με
βάση τη χρήση των αποτελεσμάτων. Τα αποτελέσματα μπορούν
να χρησιμοποιηθούν:
− Για εσωτερική χρήση σε μια εταιρεία, π.χ. για τη βελτίωση του
περιβαλλοντικού βαθμού απόδοσής της.
− Για εξωτερική χρήση, π.χ. για το δημόσιο συμφέρον.
Λειτουργική μονάδα
• Πρέπει να είναι μετρήσιμη και σχετική με τα στοιχεία εισόδου και
εξόδου.
• Αποτελεί μέτρο απόδοσης του συστήματος και ο καθορισμός της
πρέπει να γίνεται με σαφήνεια, ώστε να εξυπηρετείται ο σκοπός της
μελέτης και το αντικείμενο αυτής.
• Ένα παράδειγμα προσδιορισμού μιας λειτουργικής μονάδας είναι
π.χ. «η ποσότητα καθαριστικών που απαιτείται για να καθαριστεί ένα
νοικοκυριό». Σε αυτή την περίπτωση ως λειτουργική μονάδα
λαμβάνεται το m2 και όλα τα μεγέθη ανάγονται σε αυτή.
• Η σωστή επιλογή της λειτουργικής μονάδας επηρεάζει τη
χρησιμότητα των αποτελεσμάτων.
• Εάν επιλεχθεί σωστά τότε και τα αποτελέσματα θα έχουν πρακτική
εφαρμογή.
Καθορισµός συστήµατος -
Πανεπιστήμιο
Θεσσαλονίκης
∆ιάγραµµα ροής
άµεσων συνεπειών
Well-to-tank: WTT
Tank-to-wheel: TTW
Περιεχόμενα ενότητας
• ISO, EMAS.
• Eco Label.
Αριστοτέλειο
Τεχνική Προστασίας Περιβάλλοντος – Αρχές Αειφορίας
Πανεπιστήμιο
Θεσσαλονίκης Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών
Σκοποί ενότητας
• Εργαλεία περιβαλλοντικής διαχείρισης:
• ISO, EMAS.
• ISO 14001.
• Κύκλος εφαρμογής EMAS.
• Διαδικασία καταχώρησης στο μητρώο EMAS.
• Σύγκριση των ΣΠΔ.
• Οικολογικό σήμα (Eco Label).
Αριστοτέλειο
Τεχνική Προστασίας Περιβάλλοντος – Αρχές Αειφορίας
Kατηγορίες εργαλείων
Πανεπιστήμιο
Θεσσαλονίκης Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών
περιβαλλοντικής διαχείρισης
• Διαχείριση στο σύνολο του οργανισμού:
− Συστήματα Περιβαλλοντικής Διαχείρισης (ΣΠΔ):
Στην Ευρώπη ισχύει το Κοινοτικό Σύστημα
Οικολογικής Διαχείρισης και Ελέγχου με την επωνυμία
EMAS (Eco Management Audit Scheme) και
το αντίστοιχο διεθνές πρότυπο ISO 14001
(International Standard Organisation).
• Περιβαλλοντικά εργαλεία που επιδιώκουν τη δημιουργία και
την προώθηση στην αγορά προϊόντων φιλικών προς το
περιβάλλον:
− Οικολογικό Σήμα και
− Ανάλυση Κύκλου Ζωής.
Τεχνική Προστασίας Περιβάλλοντος – Αρχές Αειφορίας
Αριστοτέλειο
Πανεπιστήμιο Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών
Θεσσαλονίκης
Διαχωρισμός των εργαλείων
περιβαλλοντικής διαχείρισης
Πηγή:
[Link]
02/09/2015.
Τεχνική Προστασίας Περιβάλλοντος – Αρχές Αειφορίας
Αριστοτέλειο
Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών
Πηγή:
[Link]
02/09/2015.
Τεχνική Προστασίας Περιβάλλοντος – Αρχές Αειφορίας
Αριστοτέλειο
Πανεπιστήμιο Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών
Θεσσαλονίκης
Στάδια κύκλου εφαρμογής προτύπου
ISO 14001
• Περιβαλλοντική Πολιτική.
• Σχεδιασμός.
• Περιβαλλοντικά θέματα.
• Νομικές και άλλες απαιτήσεις.
• Σκοποί και στόχοι.
• Πρόγραμμα Περιβαλλοντικής Διαχείρισης.
14001
• Πιστοποιείται κατά ISO 14001 από φορέα πιστοποίησης.
• Ο φορέας πιστοποίησης στέλνει εξωτερικούς
επιθεωρητές να επισκεφτούν τους χώρους που είναι
προς πιστοποίηση και να ελέγξουν τη συμμόρφωση του
οργανισμού με τις απαιτήσεις του προτύπου.
• Εφόσον δε βρεθούν μη συμμορφώσεις, ο φορέας
πιστοποίησης εκδίδει σχετικό πιστοποιητικό.
• Η πιστοποίηση του οργανισμού πρέπει να λαμβάνει
χώρα κάθε τρία χρόνια.
επιθεωρητή
• Επιτόπου επίσκεψη στους χώρους δραστηριοτήτων της επιχείρησης ή
του οργανισμού.
• Εξέταση των αρχείων.
• Συνέντευξη με τους εργαζομένους.
• Προετοιμασία έκθεσης για τη διοίκηση.
• Έλεγχος:
− Έχει θεσπιστεί περιβαλλοντική πολιτική σύμφωνα με τις απαιτήσεις του
EMAS;
− Έχουν τεθεί συγκεκριμένοι στόχοι και έχει προσδιοριστεί το πρόγραμμα
μέσω του οποίου θα επιτευχθεί;
− Έχει σχεδιαστεί και χρησιμοποιείται το ΣΠΔ;
− Έχει γίνει η αρχική περιβαλλοντική ανάλυση και ο εσωτερικός έλεγχος
σύμφωνα με τις σχετικές απαιτήσεις του EMAS;
− Τα αριθμητικά και άλλα δεδομένα που αναφέρονται στην περιβαλλοντική
δήλωση είναι ακριβή, επαρκώς τεκμηριωμένα και σύμφωνα με τις σχετικές
απαιτήσεις του EMAS;
μητρώο EMAS
Αριστοτέλειο
Τεχνική Προστασίας Περιβάλλοντος – Αρχές Αειφορίας
Πανεπιστήμιο
Θεσσαλονίκης Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών
Σκοποί ενότητας
• Ρόλος του καταναλωτή.
• Προσέγγιση κύκλου ζωής.
• Επιτυχημένα Παραδείγματα.
• Πώς ένα ΣΠΔ μπορεί να οδηγήσει στην ΟΠΠ.
Αριστοτέλειο
Τεχνική Προστασίας Περιβάλλοντος – Αρχές Αειφορίας
Πανεπιστήμιο
Θεσσαλονίκης Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών
Στόχος της Ολοκληρωμένης Πολιτικής
Προϊόντων (ΟΠΠ)
• Η εδραίωση ενός νέου μοντέλου ανάπτυξης που θα έχει ως
γνώμονα τη βιωσιμότητα, ενώ παράλληλα θα εξασφαλίσει
υψηλότερη ποιότητα διαβίωσης και αύξηση της
ανταγωνιστικότητας βασιζόμενη στην παραγωγή πιο φιλικών
προς το περιβάλλον προϊόντων.
• Στόχος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής δεν είναι για την ΟΠΠ να
αποτελέσει μία αυτοτελή πολιτική, αλλά να δημιουργηθεί το
κατάλληλο πλαίσιο που θα ενσωματώνει μία σειρά από
ευρωπαϊκές πολιτικές, οδηγίες, κανονισμούς, διαδικασίες και
πρότυπα, για τη βιώσιμη παραγωγή και διαχείριση
προϊόντων και υπηρεσιών.
Πηγή: [Link]
role-in-sustainable-development, 02/09/2015.
της ΟΠΠ
• Δημιουργία κατάλληλων συνθηκών για την επίτευξη συνεχών
περιβαλλοντικών βελτιώσεων:
− Οικονομικό και νομικό πλαίσιο:
→ Κίνητρα τόσο για τους παραγωγούς όσο και για τους καταναλωτές.
→ Διαμόρφωση κατάλληλων τιμών μέσα από την εσωτερίκευση του
περιβαλλοντικού κόστους στην τιμή ενός προϊόντος με τη χρήση φόρων
και επιχορηγήσεων.
→ Δημόσιες συμβάσεις.
− Συνεκτίμηση κύκλου ζωής:
→ Συστηματική συλλογή δεδομένων σχετικά με τον κύκλο ζωής των
προϊόντων.
− Πληροφόρηση καταναλωτών.
→ Πραγματοποίηση οικολογικών δημόσιων συμβάσεων.
• Εστίαση σε συγκεκριμένα προϊόντα.
• Συντονισμός εφαρμογής ΟΠΠ.
ΟΠΠ
Πηγή:
[Link]
04/09/2015.
Περιεχόμενα ενότητας
• Επικινδυνότητα και λήψη αποφάσεων
• Ποσοτικοποίηση κινδύνου.
• Εκτίμηση επικινδυνότητας.
Αριστοτέλειο
Τεχνική Προστασίας Περιβάλλοντος – Αρχές Αειφορίας
Πανεπιστήμιο
Θεσσαλονίκης Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών
Σκοποί ενότητας
• Επικινδυνότητα και λήψη αποφάσεων.
• Ποσοτικοποίηση κινδύνου.
• Εκτίμηση επικινδυνότητας.
Αριστοτέλειο
Τεχνική Προστασίας Περιβάλλοντος – Αρχές Αειφορίας
αποφάσεων
• Ο ρόλος της εκτίμησης επικινδυνότητας και της διαχείρισης
επικινδυνότητας στη λήψη αποφάσεων, άρχισε να γίνεται
αποδεκτός, μόλις στη δεκαετία του ’80 και αυτό όταν ξεκίνησε
να αναγνωρίζεται το πρόβλημα των τοξικών αποβλήτων και
να αναζητούνται λύσεις.
• Για πολλές τοξικές ουσίες υπάρχει η υποψία ότι είναι
καρκινογόνες και άρα ακόμη και μικρή έκθεση σε αυτές
προκαλεί κάποιο κίνδυνο.
• Εάν λοιπόν οποιαδήποτε έκθεση σε κάποια ουσία προκαλεί
κίνδυνο, γεννάται το ερώτημα σχετικά με τη μεθοδολογία
προσδιορισμού ορίων ποιότητας αέρα και νερών σε σχέση
με αυτή την ουσία.
Τεχνική Προστασίας Περιβάλλοντος – Αρχές Αειφορίας
Αριστοτέλειο
Πανεπιστήμιο Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών
Θεσσαλονίκης
Σχέση κόστους - οφέλους
ασθένειες
εκτίμησης επικινδυνότητας
• Ερώτηση:
− Πώς, χρησιμοποιώντας τη βοήθεια της Περιβαλλοντικής
Στατιστικής, θα λυθεί το υπό μελέτη πρόβλημα
ποσοτικοποίησης κινδύνου και ποιες τεχνικές είναι αναγκαίο να
χρησιμοποιηθούν;
• Πολλά διαφορετικά προβλήματα προκύπτουν και
πολλές διαφορετικές τεχνικές στατιστικής ανάλυσης
υπάρχουν, που ποικίλουν από την παραγωγή απλών
σχέσεων ποσοτικοποίησης ή και διαγραμμάτων των
διαθέσιμων στοιχείων, μέχρι τη δημιουργία προτύπων
παλινδρόμησης και την εκτίμηση παραμέτρων και
αβεβαιότητας.
Τεχνική Προστασίας Περιβάλλοντος – Αρχές Αειφορίας
Αριστοτέλειο
Πανεπιστήμιο Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών
Θεσσαλονίκης
Απλές σχέσεις ποσοτικοποίησης
• Κάθε ανθρώπινη δραστηριότητα συνεπάγεται κάποιο κίνδυνο και
αφού όλοι πεθαίνουμε, ο κίνδυνος θανάτου από οποιαδήποτε αιτία
κατά τη διάρκεια της ύπαρξης μας είναι 1,00 η 100%.
• Στην Ελλάδα από τους συνολικούς θανάτους που ήταν 113.000 το
2002, περίπου 6.000 προήλθαν από καρκίνο του πνεύμονα. Μη
λαμβάνοντας υπ’ όψιν τον παράγοντα της ηλικίας θα λέγαμε ότι κατά
μέσο όρο το ρίσκο ή η πιθανότητα να πεθάνει ένας από καρκίνο
είναι περίπου 5,3%.
• Στις Η.Π.Α. θεωρείται ότι το κάπνισμα προκαλεί περίπου 400.000
θανάτους από τους συνολικούς 2.177.000 σε ετήσια βάση. Άρα κατά
μέσο όρο η πιθανότητα θανάτου εξαιτίας του καπνίσματος είναι
περίπου 18% (400.000/2.177.000=0,18).
Στατιστικές κατανομές
Εκτίμηση επικινδυνότητας
Πηγή:
[Link]
04/09/2015.
Αναγνώριση κινδύνου
• Είναι η διαδικασία καθορισμού του εάν και κατά πόσο μια συγκεκριμένη
χημική ουσία προκαλεί συγκεκριμένες επιπτώσεις στην υγεία, όπως καρκίνο
ή γενετικές ανωμαλίες.
• Μια τοξική ουσία μπορεί να εισέλθει στον οργανισμό με 3 τρόπους: με
απορρόφηση μέσω φαγητού ή ποτού, μέσω της αναπνοής ή με εξωτερική
επαφή. Στη συνέχεια, αποθηκεύεται, αποβάλλεται, ή μετατρέπεται σε
κάποια άλλη ουσία (βιομεταλλαγή).
• Ένας τρόπος μέτρησης της τοξικότητας είναι η ποσότητα δόσης που
απαιτείται για να προκληθεί οξεία αντίδραση του οργανισμού, όπως
καταστροφή βασικών οργάνων, κώμα, ή ακόμη και θάνατος.
• Οι καμπύλες δόσης - επίπτωσης, δείχνουν το ποσοστό του πληθυσμού που
προσβάλλεται συναρτήσει της δόσης.
• Η εκτίμηση επικινδυνότητας έχει ως αντικείμενο τη μελέτη των αντιδράσεων
σε χρόνια έκθεση σε τοξικές ουσίες.
• Αν κριθεί απαραίτητο τότε διεξάγονται τα λεγόμενα πειράματα μικρής ή
μεγάλης διάρκειας.
επίπτωσης (2/3)
• Η καμπύλη δόσης - επίπτωσης που προκύπτει έχει τον επιπρόσθετο
κίνδυνο στον άξονα y και την μέση ημερήσια δόση (καθ’ όλη τη διάρκεια
ζωής) στον άξονα x και αφού για μικρές δόσεις η καμπύλη θεωρείται ευθεία,
η γωνία κλίσης της ευθείας δίνεται από την σχέση:
Πηγή:
[Link]
07/09/2015.
Χαρακτηρισμός επικινδυνότητας -
Θεσσαλονίκης
