Υγιεινή

& Ασφάλεια
στους χώρους
εργασίας

1992 ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΕΤΟΣ

Α Σ Φ Α Λ Ε Ι Α Σ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑΣ
ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ
 Tο παρόν βιβλίο αποτελεί μετάφραση και προσαρμογή στα Ελληνικά δεδομένα
του βιβλίου "SAFETY AND HEALTH AT WORK" που εξέδωσε το Διεθνές
Γράφειο Εργασίας με τη συνεργασία του Συμβουλιου Βιομηχανικής Ασφάλειας
της Σουηδίας.
Η έκδοση του έγινε, αφού εξασφαλίστηκε η σχετική άδεια από τους παραπάνω
φορείς.
Οι εικόνες του βιβλίου έχουν φιλοτεχνηθεί από τους κ.κ. Mohammad Ali και
Guyla Buvary.
Καταβλήθηκε μεγάλη προσπάθεια από τεχνικούς επιθεωρητές του Υπουργείου
Εργασίας για την καλή μετάφραση του βιβλίου σύμφωνα με την Ελληνική
ορολογία και τα Ελληνικά δεδομένα.
 ΕΙΣΑΓΩΓΗ
ο βιβλίο αυτό έχει σκοπό να συμβάλλει στην αποτελεσματικότερη
αντιμετώπιση των συνθηκών ασφάλειας και υγιεινής που επικρατούν στους
χώρους εργασίας σας.

Η εργασία στη βιομηχανία

Πολλοί από εμάς έψαξαν και βρήκαν εργασία στη Σ' αυτό το βιβλίο περιλαμβάνονται:
βιομηχανία με την ελπίδα να αποκτήσουν σταθερή 1. Μελέτη πάνω στα εξής θέματα:
απασχόληση. 'Αλλος ένας εξίσου ση μαντικός λόγος είναι
- Εκπαίδευση πάνω στις συνθήκες ασφάλειας και
να αποκτήσουμε νέες ειδικότητες με καλές προοπτικές
υγιεινής της εργασίας.
σταδιοδρομίας. Περιμένουμε ότι η εργασία μας θα μας
- Άνθρωποι, υγιεινή, ασφάλεια και τεχνικός εξοπλισμός.
ανταμείψει και θα είναι απαλλαγμένη από βλαβερές
συνέπειες. Επίσης θέλουμε να μας δημιουργήσει κίνητρα - Το μικροκλίμα, ο φωτισμός και ο θόρυβος στο χώρο
για προσωπική εξέλιξη. εργασίας.
- Κίνδυνοι για την υγεία από χημικές ουσίες.
Εν τούτοις, πολλοί από μας νομίζουν, ότι η εργασία που
κάνουν πρέπει να γίνει περισσότερο ανθρώπινη. Ίσως - Εργονομία: προσαρμογή της εργασίας στο άτομο.
φοβόμαστε ότι η εργασία μας δεν είναι ασφαλής και ότι οι - Οργάνωση της εργασίας και χρόνος εργασίας.
συνθήκες που επικρατούν στον εργασιακό χώρο - Καθημερινή δραστηριότητα για την ασφάλεια, την
προκαλούν κινδύνους για τη ζωή, την υγεία, την υγιεινή και την ευεξία.
αξιοπρέπεια και την επαγγελματική μας ικανότητα. Συχνά Οι εκπαιδευτές θα δώσουν διαλέξεις, οι οποίες θα
αισθανόμαστε ότι οι πολιτιστικές αξίες και ο αποτελούν την εισαγωγή σε διάφορα θέματα, όμως εσείς
αυτοσεβασμός μας πρέπει να διασφαλιστούν με καλύτερο θα πρέπει να μελετήσετε και να κατανοήσετε όλα τα
τρόπο στην εργασία μας.
θέματα αυτού του βιβλίου.
Ποιες ενέργειες είναι ανάγκη να γίνουν, ώστε να
2. Εργασία με τα θέματα προς συζήτηση
καταστεί η εργασία μας πιο ανθρώπινη και πιο αποδοτική,
να μας δώσει περισσότερα κίνητρα και προσωπική Η μελέτη αυτού του βιβλίου θα σας βοηθήσει να
εξέλιξη; Πολλές χώρες έχουν δραστηριοποιηθεί στον συζητήσετε τις συνθήκες ασφάλειας και υγιεινής της
τομέα της νομοθεσίας και των εθνικών αναπτυξιακών εργασίας στη χώρα σας. Υπάρχουν ειδικές παράγραφοι
προγραμμάτων. Τέτοιες ενέργειες θα αποδειχθούν σε πλαίσια που περιέχουν θέματα για συζήτηση, τα οποία
καρποφόρες τότε μόνο, όταν ληφθεί πραγματική έχουν σχέση με το κείμενο που προηγείται εκάστης
πρωτοβουλία στους εργασιακούς χώρους.
παραγράφου με πλαίσιο.
Χρησιμοποιώντας αυτό το βιβλίο, Υγιεινή και Ασφάλεια Τα "Θέματα για Συζήτηση" στοχεύουν στο να γίνει μια
στους χώρους εργασίας, θα συζητηθούν τα αναγκαία
σύγκριση μεταξύ των πληροφοριών που παρέχονται σ'
(απαραίτητα) που θα κάνουν την εργασία να γίνει πιο
αυτό το βιβλίο και της εμπειρίας σας στη χώρα σας. Θα
ανθρώπινη. Το βιβλίο έχει γραφεί, με σκοπό να
χρησιμοποιηθεί από κοινού από τους εργαζόμενους στη θέλαμε να μάθουμε τι σκέπτεστε και ποια είναι η εμπειρία
βιομηχανία, τους Επιθεωρητές και τα ενδιαφερόμενα σας. Αυτό το σύστημα εκπαίδευσης καταστρώνεται γύρω
άτομα σ' όλη την Ελλάδα. από σας και τη θέση σας.

Είναι σημαντικό, η εκπαίδευση που πρόκειται να αρχίσετε, να

γίνεται μέσα σε περιβάλλον όσο το δυνατόν πιο ευχάριστο και
φιλικό.
 Τα μαθήματα να πραγματοποιούνται σε αίθουσες καλά φωτισμένες και προφυλαγμένες από το θόρυβο. Καλό
είναι να υπάρχουν, μια μηχανή προβολής διαφανειών, ένας μαυροπίνακας με κιμωλίες και ένας χαρτοπίνακας.
Αποτελεί πλεονέκτημα η δυνατότητα συσκότισης της αίθουσας για τη χρησιμοποίηση μιας μηχανής προβολής
διαφανειών ή εξοπλισμού VIDEO. Επίσης, πρέπει να υπάρχουν και μερικές μικρότερες αίθουσες για μελέτη και
εργασία κατά ομάδες.

Μέθοδος Εκπαίδευσης
Καθ' όλη τη διάρκεια των μαθημάτων να εργάζεστε σε - Ποιοι εθνικοί νόμοι και ποιοί κανονισμοί, σχετικά με
ομάδες και να συζητάτε τα θέματα που περιλαμβάνονται την εργασία, ισχύουν και πώς εφαρμόζονται;
σ' αυτό το βιβλίο. Αυτά τα θέματα έχουν σχέση με τις - Πώς μπορούν οι ισχύουσες συνθήκες ασφάλειας,
διαλέξεις που βασίζονται στο βιβλίο. Το μέρος "Θέματα υγιεινής και εργασίας να βελτιωθούν, για να γίνει η
προς Συζήτηση" και η ομαδική εργασία είναι σημαντικά εργασία πιο ανθρώπινη;
επειδή εισάγουν τον κάθε ενδιαφερόμενο στη συζήτηση.
- Εκπονήστε ένα πρόγραμμα δράσης για το δικό σας
Η συζήτηση θα πρέπει να βασίζεται στις πραγματικές
εργασιακό χώρο.
συνθήκες που επικρατούν στο χώρο εργασίας κάθε
Είναι σημαντικό όλοι οι συμμετέχοντες να συμφωνούν στη
συμμετέχοντος και σ' αυτές που επικρατούν στη χώρα του.
χρησιμότητα του μαθήματος αυτού για ομαδικές
Τα παρακάτω, αποτελούν κατάλογο μερικών από τα
συζητήσεις. Η εκπαίδευση με συζητήσεις καθ' ομάδες
θέματα, τα οποία θα πρέπει να σκεφτείτε και να
αποτελεί μία τεχνική, η οποία έχει δοκιμαστεί και
συζητήσετε:
ελεγχθεί. Η εργασία με ένα βιβλίο και ο σχολιασμός του
- Πως αναπτύσσεται η βιομηχανία μας; σε ομάδες αποτελεί την καλύτερη μέθοδο εκμάθησης.
- Ποιες αλλαγές περιμένουμε από τις νέες τεχνολογίες; Όσοι μετέχετε στις ομάδες μελέτης, θα αποφασίσετε για
- Γιατί συμβαίνουν τραυματισμοί και θανατηφόρα το πώς θα συνεχιστούν τα μαθήματα με τη χρήση του
ατυχήματα στους εργασιακούς χώρους; βιβλίου. Εάν νομίζετε, ότι κάποιο σημείο χρειάζεται
- Γιατί συχνά δεν υπάρχουν μηχανισμοί ασφαλείας για περισσότερη συζήτηση, θα πρέπει να το προτείνετε.
τις μηχανές;
- Γιατί στους εργασιακούς χώρους υπάρχει τόση ζέστη Συζήτηση
και τόσος θόρυβος;
-Ρίξτε μια ματιά σ' αυτό το βιβλίο και ενημερωθείτε για το
- Ποιες χημικές ουσίες στο χώρο εργασίας βάζουν την
περιεχόμενο του!
υγεία μου σε κίνδυνο;
- Ποια είναι τα σημαντικότερα χαρακτηριστικά εργασίας - Ποια νομίζετε ότι είναι τα πιο σημαντικά θέματα, τα
που εξασφαλίζουν ένα αίσθημα ευεξίας; οποία θα πρέπει να συζητηθούν κατά τη διάρκεια των
ομαδικών εργασιών;
- Πώς μπορεί να βελτιωθεί η ποιότητα της εργασίας;
 0Ι ΚΙΝΔΥΝΟΙ ΣΕ ΟΛΟΥΣ ΤΟΥΣ ΕΡΓΑΣΙΑΚΟΥΣ ΧΩΡΟΥΣ

ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΥΓΙΕΙΝΗ
& ΤΕΧΝΙΚΟΣ ΕΞΟΠΛΙΣΜΟΣ
Οι άνθρωποι τραυματίζονται, γίνονται ανάπηροι και σκοτώνονται στους
χώρους εργασίας τους εξαιτίας των εργατικών ατυχημάτων. Τι μπορούμε να
κάνουμε για την πρόληψη των εργατικών ατυχημάτων;

Οι αιτίες των ατυχημάτων Οι κίνδυνοι σε όλους

Το παρακάτω είναι ένα "τυπικό" ατύχημα. τους εργασιακούς χώρους
Ο εργαζόμενος εργαζόταν πάνω σε μία σκάλα και Υπάρχουν κίνδυνοι σε όλους τους χώρους εργασίας.
ξαφνικά έπεσε. Ασφάλεια μπορεί να υπάρξει μόνο, όταν γνωρίζουμε
Υπάρχουν διάφοροι βασικοί παράγοντες πίσω από τα αυτούς τους κίνδυνους και προφυλαγόμαστε σωστά,
ατυχήματα αυτού του είδους. Κάνοντας μία έρευνα για τα
μέχρις ότου εκλείψουν αυτοί οι κίνδυνοι.
ατυχήματα, μπορούμε να ανακαλύψουμε γιατί γίνονται
ατυχήματα και πως μπορούν να προληφθούν στο μέλλον. Συνεχώς σημειώνεται τεχνολογική πρόοδος. Αυτή βέβαια
Το πρώτο πράγμα που πρέπει να κάνουμε σε κάθε έρευνα συνεπάγεται βελτιώσεις, όσον αφορά και την
για ατύχημα είναι να εξετάσουμε το πώς παρεξέκλινε η αποτελεσματικότητα και την ασφάλεια της εργασίας,
διαδικασία της εργασίας από την κανονική της πρακτική. μπορεί όμως επίσης να δημιουργήσει και νέους κινδύνους.
Στους παράγοντες που προκαλούν αυτή την παρέκκλιση Σ' αυτό το κεφάλαιο θα συζητήσουμε τα εξής θέματα:
περιλαμβάνονται στοιχεία, όπως χαλασμένα μηχανήματα - αιτίες ατυχημάτων
ή μηχανήματα που δεν λειτουργούν σωστά, ελαττωματικά - πρώτες βοήθειες
υλικά εργασίας, λανθασμένοι τρόποι εργασίας, - τεχνικός εξοπλισμός
μπλοκαρισμένοι διάδρομοι και περάσματα, και υγρά
- ανυψωτικά μηχανήματα
χυμένα στο πάτωμα.
- οχήματα
- μηχανήματα
Μία από τις πιο συνηθισμένες αιτίες
- εργαλεία και εξοπλισμός
ατυχημάτων είναι η πτώση από
σκάλες ή πλατφόρμες εργασίας,
- ηλεκτρισμός και οι κίνδυνοι του
αιτίες που προκαλούν συχνά Π συγκόλληση
σοβαρό τραυματισμό. Πρέπει - νοικοκυριό.
να μάθουμε περισσότερα
πράγματα γύρω από τις
Στο τέλος αυτού του κεφαλαίου υπάρχουν χρήσιμες
πολλές και ποικίλες οδηγίες γι' αυτά τα θέματα.
αιτίες ατυχημάτων. Για
παράδειγμα, οι σκάλες
σπάνια πέφτουν από
μόνες τους.

Συζήτηση:
Ποιοί από τους κινδύνους που αναφέρθηκαν στις προη-
γούμενες σελίδες είναι ιδιαίτερα υψηλοί;
Ποιες ενέργειες πρέπει να γίνουν, ώστε να ενημερωθούν
οι εργαζόμενοι πάνω στους ιδιαίτερα υψηλούς κίνδυνους;
Νομίζετε ότι οι εργαζόμενοι γνωρίζουν αρκετά πράγματα
πάνω στους ιδιαίτερα υψηλούς κινδύνους;
 ΑΙΤΙΕΣ ΑΤΥΧΗΜΑΤΩΝ - ΠΡΩΤΕΣ ΒΟΗΘΕΙΕΣ

Τα ατυχήματα προκαλούν και ανθρώπινο πόνο και σημαντικές δαπάνες,

όσον αφορά την απώλεια της παραγωγής και τις υλικές καταστροφές.

- Πληροφορίες και οδηγίες, όσον αφορά τις μεθόδους

Τρεις κυρίες αιτίες εργασίας και τους κινδύνους που εγκυμονούν.
Για τη διενέργεια μιας σωστής έρευνας και για την - Ηλικία. Τα άτομα μεγαλύτερης ηλικίας τραυματίζονται
πρόληψη των ατυχημάτων πρέπει να γνωρίζουμε γιατί
ευκολότερα, π.χ. όταν πέφτουν. Γενικά, η όραση και η
συνέβησαν οι διάφορες παρεκκλίσεις κατά τη διαδικασία
ακοή μειώνονται με την πάροδο της ηλικίας.
της εργασίας. Οι τρεις κυριότεροι παράγοντες που
Αυτοί είναι μερικοί από τους παράγοντες που μπορούν να
συμβάλλουν σ' αυτό είναι οι εξής:
Τεχνικός εξοπλισμός. Παραδείγματα: έλλειψη συμβάλλουν στην πρόκληση εργατικών ατυχημάτων.
εξοπλισμού ή λανθασμένος σχεδιασμός, τα οποία οδηγούν
σε μια σειρά απροσδόκητων γεγονότων που έχουν ως Πρώτες βοήθειες
αποτέλεσμα την πρόκληση ατυχήματος. Ο εξοπλισμός και το υλικό για τις πρώτες βοήθειες θα
Οι συνθήκες εργασίας μπορούν να μας επηρεάσουν πρέπει να παρέχονται άμεσα για την αντιμετώπιση
έμμεσα, προκαλώντας έτσι ατυχήματα. Σ' αυτούς τους
τραυματισμών και ασθενειών σε όλους τους εργασιακούς
παράγοντες περιλαμβάνονται:
χώρους. Σ' αυτό τον εξοπλισμό περιλαμβάνονται,
Π αναστάτωση στο χώρο εργασίας
- θόρυβος φαρμακευτικό υλικό για την παροχή πρώτων βοηθειών
- θερμοκρασία και ένα φορείο με κουβέρτες. Ένα άτομο με γνώσεις
- αερισμός πάνω στις πρώτες βοήθειες είναι απαραίτητο να
- φωτισμός. βρίσκεται στο χώρο της επιχείρησης.
Οι άνθρωποι. Ο δικός σας τρόπος εργασίας μπορεί να Σε περίπτωση ατυχήματος θα πρέπει να ενεργήσετε κατά
αυξήσει τους κινδύνους πρόκλησης ενός ατυχήματος. τον εξής τρόπο:
Συνεπώς, όλη η εργασία θα πρέπει να οργανώνεται με - προλάβετε τον τραυματισμό περισσοτέρων ανθρώπων
βάση την προσωπική αντίληψη των εργαζομένων. Ο - καλέστε τον εκπαιδευτή ή τον επιβλέποντα ή το άτομο
εργοδότης είναι κυρίως υπεύθυνος για την οργάνωση και
που είναι υπεύθυνο για την παροχή πρώτων βοηθειών
το σχεδιασμό του χώρου εργασίας. Στους σημαντικούς
- εάν παραστεί ανάγκη, καλέστε ένα ασθενοφόρο
παράγοντες περιλαμβάνονται:
- βοηθήστε τον τραυματία.
- Η εμπειρία από την εργασία. Τα πρώτα στάδια μιας
Σε περίπτωση σοβαρού ατυχήματος, ακολουθήστε τους
νέας εργασίας ή μιας καινούργιας διαδικασίας είναι
συνήθως και τα πιο επικίνδυνα. Το ίδιο συμβαίνει όταν εξής τρόπους ενέργειας, όσον αφορά την παροχή πρώτων
ένα άτομο αλλάζει επάγγελμα. βοηθειών σε κάποιο τραυματία:
 ΠΡΩΤΕΣ ΒΟΗΘΕΙΕΣ

Η δουλειά ενός εργαζόμενου υπεύθυνου για τις πρώτες βοήθειες, είναι να

βοηθήσει ένα εργαζόμενο που έπαθε εργατικό ατύχημα ή ξαφνικά αρρώ-
στησε. Η άμεση περίθαλψη μέσο στα πρώτα λεπτό μετά από ατύχημα είναι
πολύ σημαντική αφού μπορεί να σώσει τη ζωή του εργαζόμενου και να
περιορίσει την έκταση του τραύματος. Όλοι μέσα στο χώρο εργασίας πρέπει
να ξέρουν ποια είναι τα άτομο που έχουν εκπαιδευθεί στην παροχή πρώτων
βοηθειών και πού μπορεί κάποιος να τα βρει. Τα άτομα αυτά πρέπει να
επιμελούνται για την πληρότητα και καταλληλότητα του υλικού πρώτων
βοηθειών.

1. Έλεγχος της αναπνοής 2. Αναπνευστική ανεπάρκεια -

Ελέγξτε γρήγορα εάν γίνεται εισπνοή και εκπνοή μέσω Τεχνητή αναπνοή
της μύτης ή του στόματος του τραυματία.
Εάν το άτομο έχει λιποθυμήσει, στηρίξτε το πίσω μέρος
Εάν το άτομο έχει χάσει τις αισθήσεις του και βρίσκεται
του λαιμού με το ένα χέρι και τοποθετήστε το άλλο χέρι
ξαπλωμένο ανάσκελα, υπάρχει κίνδυνος να πάθει
στο μέτωπο. Γυρτέ το κεφάλι του τραυματία όσο το δυνατό
ασφυξία, επειδή η γλώσσα μπορεί να γλυστρήσει πίσω στο
προς τα πίσω. Σφίξτε τη μύτη του και αρχίστε να φυσάτε
λαιμό και να φράξει την αναπνευστική οδό.
αέρα προς τα μέσα μέσω του στόματος του.
Συνεπώς, το άτομο που έχει χάσει τις αισθήσεις του
Εάν το άτομο έχει πιθανόν τραυματιστεί στο λαιμό του,
πρέπει αμέσως να τοποθετηθεί στο πλάι με το κεφάλι
πιάστε το πηγούνι και τραβήξτε το μακρυά από το λαιμό
προς τα κάτω. Πρέπει να ληφθεί μέριμνα, εάν υπάρχει
χωρίς να κουνήσετε το λαιμό.
ενδεχόμενο να έχει τραυματιστεί ο λαιμός. Ρίξτε μια ματιά στο στήθος του τραυματία και εάν αυτό
φουσκώνει, τότε ξέρετε ότι έχει αρχίσει να εισέρχεται
αέρας στους πνεύμονες.
Συνεχίστε να φυσάτε αέρα προς τα μέσα μια φορά κάθε
πέντε δευτερόλεπτα. Συνεχίστε με την τεχνητή αναπνοή
μέχρις ότου ο τραυματίας αρχίσει να αναπνέει ή μέχρι να
αναλάβει υπηρεσία το ιατρικό προσωπικό.
Εάν έχετε εκπαιδευτεί στην εφαρμογή μεθόδου για την
επαναφορά της σωστής λειτουργίας της καρδιάς και των
πνευμόνων, εφαρμόστε αυτή τη μέθοδο, εάν ενδείκνυται.

3. Σταμάτημα της ακατάσχετης

αιμορραγίας
Εάν ο τραυματίας αιμορραγεί, προσπαθήστε να
σταματήσετε την αιμορραγία πιέζοντας πάνω στο τραύμα
και τοποθετώντας το τραυματισμένο μέλος σε υψηλή θέση.
Εάν αντιλαμβάνεσθε ότι δεν γίνεται αναπνοή από το στόμα ή τη μύτη και το Στις περισσότερες περιπτώσεις αυτά είναι όλα όσα
στήθος δεν κινείται, τότε το θύμα έχει πάψει να αναπνέει. Ζητήστε βοήθεια. χρειάζονται για να σταματήσει η ροή του αίματος.
Κατόπιν, ανοίξτε τις διόδους του αέρα γέρνοντας το κεφάλι προς τα πίσω. Ο τραυματίας θα πρέπει να είναι ξαπλωμένος με τα πόδια
Αρχίστε τεχνητή αναπνοή. Οι πρώτες τέσσερις αναπνοές θα πρέπει να είναι
γρήγορες, κατόπιν συνεχίστε με κανονικό ρυθμό. Ελέγξτε τα αποτελέσματα ψηλά, εκτός από τις περιπτώσεις που υπάρχει τραύμα στο
παρατηρώντας τις κινήσεις του στήθους. κεφάλι ή το στήθος ή υπάρχει δυσκολία στην αναπνοή.
 ΠΡΩΤΕΣ ΒΟΗΘΕΙΕΣ

4. Πρόληψη σοκ 5. Τραύματα, Κοψίματα, Εκδορές

Σε περίπτωση σοβαρών ατυχημάτων, π.χ. βαθιά Ο πιο συνηθισμένος τραυματισμός σαν αποτέλεσμα
τραύματα που συνοδεύονται από ακατάσχετη αιμορραγία, ατυχήματος είναι το κόψιμο ή η εκδορά.
σοβαρά ατυχήματα από σύγκρουση, τραυματισμοί στο
στήθος ή το στομάχι, τα οποία προκαλούν εσωτερική Εάν τα κοψίματα και οι εκδορές είναι επιφανειακά,
αιμορραγία και σοβαρά εγκαύματα κλπ., υπάρχει πάντοτε πρώτα σταματήστε την αιμορραγία, μετά καθαρίστε το
μεγάλος κίνδυνος ο τραυματισμός να προκαλέσει σοκ. τραύμα και καλύψτε το με επίδεσμο.
Σοβαρό σοκ από ατύχημα μπορεί να αποβεί μοιραίο. Το άτομο που εφαρμόζει τις πρώτες βοήθειες θα πρέπει
Μπορεί όμως και να αποφευχθεί. πρώτα να πλύνει προσεχτικά τα χέρια του. Ποτέ δεν
πρέπει να βάζετε τα δάχτυλα σας μέσα σε ανοιχτές πληγές
ή να πιάνετε τους επιδέσμους στα σημεία τα οποία θα
έρθουν σε άμεση επαφή με το τραύμα.
Τα σοβαρά κοψίματα και οι πληγές είναι καλύτερο να
δέχονται τη φροντίδα κάποιου γιατρού. Σε τέτοιες
περιπτώσεις οι πρώτες βοήθειες περιορίζονται στην
επίδεση.
Οι εκδορές μπορεί να φαίνονται σχετικά επιπόλαιες και
ασήμαντες, εντούτοις συχνά είναι πιο επικίνδυνες για
μόλυνση απ' ότι ένα ανοιχτό τραύμα.
Όλα τα βαθιά κοψίματα και εκδορές τα οποία είναι
αποτέλεσμα ατυχήματος κατά την εργασία θα πρέπει να
δέχονται την ιατρική φροντίδα για να αποφευχθεί τέτανος,
Εάν ένα παλιό τραύμα ή πληγή παρουσιάζει δείγματα
μόλυνσης (πρήξιμο, αλλαγή χρώματος ή πόνο), θα πρέπει
να δεχτεί τη φροντίδα αρμόδιου ιατρικού προσωπικού.

6. Εγκαύματα
Εάν τα ρούχα κάποιου ατόμου πιάσουν φωτιά, ο
καλύτερος τρόπος για να τη σβήσουμε είναι να κυλίσουμε
το άτομο αυτό στο έδαφος ή να το τυλίξουμε σε μια
κουβέρτα. Αφού σβήσει η φωτιά, βεβαιωθείτε ότι το
άτομο αναπνέει, δροσίστε το έγκαυμα με νερό, καλύψτε
το και οδηγείστε το θύμα στο νοσοκομείο το συντομότερο
δυνατό.
Μην προσπαθήσετε σε καμιά περίπτωση να βγάλετε τα
ρούχα του θύματος.
Πρώτα ελέγξτε αν ο τραυματίας αναπνέει χωρίς βοήθεια. Μετά αποφύγετε Εάν το έγκαυμα είναι μεγαλύτερο από την παλάμη σας, ή
το σοκ, ξαπλώνοντας τον με το πρόσωπο κάτω, στη μία του πλευρά. εάν το θύμα έχει εγκαύματα στο πρόσωπο μπορείτε να
Χαλαρώστε τα στενά ενδύματα. Τοποθετείστε μια κουβέρτα κάτω από τον βάλετε πάνω στην πληγή έναν ειδικό προστατευτικό
τραυματία και καλύψτε τον. Προφυλάξτε τον τραυματία οπό το φως του επίδεσμο. Το θύμα πρέπει μετά τη λήψη των
ήλιου, ώστε οι ακτίνες να μην πέφτουν απ' ευθείας πάνω του. Μην του προκαταρκτικών αυτών μέτρων, να μεταφερθεί στο
δίνετε τίποτε να πιεί εκτός αν αυτό είναι εντολή Γιατρού. Βρέξτε τα χείλι]
νοσοκομείο, ή σε κάποιο γιατρό, το συντομότερο δυνατό.
του τραυματία και τη γλώσσα του, εάν αυτό ζητηθεί.
Σε περίπτωση σοβαρότερων εγκαυμάτων, το θύμα είναι
πολύ" πιθανό να έχει πάθει σοκ. Θα πρέπει να είσαστε
Παραδείγματα όσον αφορά μέτρα πρόληψης σοκ. πάντοτε προετοιμασμένοι να λάβετε τα απαραίτητα μέτρα
- ελεύθερη αναπνοή: τοποθετείστε το αναίσθητο άτομο στο για την αποφυγή σοβαρού σοκ.
ένα του πλευρό με ελαφριά κλίση προς τα μπρος. Εάν το έγκαυμα είναι μικρότερο από την παλάμη σας,
Προσοχή στην περίπτωση που ο αυχένας του είναι αρχίστε την προσφορά πρώτων βοηθειών δροσίζοντας το
τραυματισμένος έγκαυμα. Μπορείτε αμέσως να ξεπλύνετε το έγκαυμα με
Π σταμάτημα της αιμορραγίας: άμεση πίεση του τρεχούμενο νερό, ή να χρησιμοποιήσετε απεσταγμένο
τραύματος, με το τραυματισμένο άκρο σε όρθια θέση νερό από το κουτί πρώτων βοηθειών.
- ανάπαυση: το τραυματισμένο άτομο πρέπει να είναι Ποτέ μη χρησιμοποιήσετε αλεύρι, βούτυρο, κρέμα,
ξαπλωμένο με τα πόδια σε υψηλότερο επίπεδο από το αλκοόλ, ιώδιο ή οποιαδήποτε τέτοια ουσία πάνω σ' ένα
κεφάλι. Η ζέστη βοηθάει, γι' αυτό σκεπαστέ το άτομο με
έγκαυμα. Ποτέ μη σπάσετε μια φουσκάλα που
κουβέρτα. Σημαντικό είναι να διατηρήσετε τη
θερμοκρασία τον σώματος. δημιουργείται πάνω στο έγκαυμα.
 ΠΡΩΤΕΣ ΒΟΗΘΕΙΕΣ

Ο πιο συνηθισμένος τραυματισμός ενός εργαζόμενου στο

Σημεία που πρέπει να θυμάστε! μάτι οφείλεται στην είσοδο "ξένου σώματος" σ' αυτό. Εάν
Όλες οι σοβαρές πληγές, κοψίματα, εκδορές και έχει μπει σκόνη στο μάτι σας και βρίσκεται κοντά στην
εγκαύματα θα πρέπει να δέχονται τη φροντίδα έξω επιφάνεια, μπορείτε να το ξεπλύνετε, ή πολύ
κάποιου γιατρού ή νοσοκόμας. προσεχτικά να την βγάλετε, σκουπίζοντας το μάτι με υγρό
ταμπόν από βαμβάκι ή με τη γωνία ενός καθαρού
7. Τραυματισμοί κατά την εργασία χαρτομάντιλου.
με καυστικές ουσίες
Εάν κάποιος ρίξει οξύ η αλκάλια στο δέρμα του , θα
πρέπει να το ξεπλύνει όσο το δυνατόν γρηγορότερα με Σημεία που πρέπει να θυμάστε!
νερό, εκτός εάν ενδείκνυται άλλος τρόπος ενέργειας.
Εάν ένα αντικείμενο έχει σφηνωθεί στο μάτι θα
Στη συνέχεια μπορείτε να ακολουθήσετε τον ίδιο τρόπο
πρέπει να αφαιρεθεί από κάποιο γιατρό.
θεραπείας όπως και για τα εγκαύματα. Οι τραυματισμοί
από καυστικά υγρά συχνά είναι πολύ χειρότεροι απ' ότι
φαίνονται να είναι. Γι' αυτό το λόγο τέτοιοι τραυματισμοί, Αλκάλια ή οξύ στο μάτι προκαλούν έντονο πόνο. Εξαιτίας
άσχετα από το πόσο ασήμαντοι μπορεί να φαίνονται, του κινδύνου προσβολής του ματιού από τις καυστικές
πρέπει να δέχονται ιατρική φροντίδα. ουσίες, το μάτι θα πρέπει να πλένεται αμέσως με νερό για
8. Τραυματισμοί των Ματιών 10 λεπτά τουλάχιστον. Αφού ξεπλυθεί θα πρέπει κάποιος
γιατρός να εξετάσει τον τραυματισμό.
Θα πρέπει να παρέχεται η μεγαλύτερη δυνατή φροντίδα
στην περίπτωση τραυματισμού στο μάτι ή στην περιοχή Εάν τα μάτια εκτεθούν στη λάμψη ηλεκτρικού τόξου, σε
γύρω από αυτό. εργασίες συγκόλλησης για παράδειγμα, υπάρχει
περίπτωση να δημιουργηθεί φλεγμονή και να ερεθιστούν.
Το καλύτερο που έχετε να κάνετε σε τέτοια περίπτωση
είναι να επικοινωνήσετε με ένα γιατρό το συντομότερο
δυνατό.
Θέματα προς συζήτηση
Επικίνδυνα χημικά, όπως οξέα και αλκαλικά διαλύματα, μπορούν
σύντομα να προξενήσουν σοβαρά εγκαύματα. Εάν αυτά τα υγρό • Περιγράψτε τα απαραίτητα μέσα (διευκολύνσεις) για την
εκτιναχθούν στα μάτια σας ή το σώμα σος, πρέπει να ξεπλυθούν με παροχή πρώτων βοηθειών.
νερό μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα. Ντους και πίδακες γιο να ξεπλέ-
• Τι όργανα χρειάζονται;
νονται τα μάτια σε περίπτωση ανάγκης θα πρέπει να τοποθετούνται
πλησίον των θέσεων εργασίας. Πρέπει να υπάρχει ελεύθερη διάβα- • Έχει εκπαιδευθεί κανείς από την ομάδα σας στην παρο-
ση προς αυτόν τον εξοπλισμό, που πρέπει να ελέγχεται κατά τακτά χή πρώτων βοηθειών;
διαστήματα έτσι ώστε να λειτουργεί κανονικά. Προφυλαχθείτε από
τους προαναφερόμενους κινδύνους βάζοντας καλύμματα προστα- • Τι είδους ικανότητες νομίζετε ότι πρέπει να έχει ένα
τευτικά γύρω από τα σημεία που γίνονται οι εργασίες. Χρησιμοποιή- τέτοιο άτομο;
στε ατομικό προστατευτικό εξοπλισμό όπως μάσκα ασφαλείας,
γάντια και ποδιά. • Περιγράψτε τις πιο σημαντικές ενέργειες που πρέπει να
γίνονται σε περίπτωση σοβαρού ατυχήματος.
 ΠΡΩΤΕΣ ΒΟΗΘΕΙΕΣ

Στην περίπτωση που υπάρχει ανοιχτή πληγή στο

9. Τραυματισμοί από ηλεκτρικό ρεύμα σπασμένο μέλος, καλύψτε την με καθαρό επίδεσμο πριν
Η ηλεκτροπληξία επηρεάζει την καρδιά και μπορεί σε τοποθετείσετε το νάρθηκα.
πολύ σύντομο διάστημα να καταστεί μοιραία. Μπορεί
ακόμα να προκληθούν πρόσθετοι τραυματισμοί στην
περίπτωση που το θύμα, τη στιγμή που προσβάλλεται από
11. Τραυματισμοί στο κρανίο και
ηλεκτρικό ρεύμα, πέσει από κάποιο ικρίωμα, σκάλα ή από τη σπονδυλική στήλη
οποιοδήποτε μέρος το οποίο βρίσκεται ψηλά. Τα κτυπήματα στο κεφάλι μπορεί να προκαλέσουν
Εάν ο εργαζόμενος ακουμπάει ακόμα στην ηλεκτρική αναισθησία (διάσειση) και τραυματισμό της σπονδυλικής
συσκευή, το ρεύμα θα πρέπει να διακοπεί αμέσως, στήλης.
κλείνοντας το διακόπτη από την πηγή ηλεκτροδότησης. Εάν το άτομο αναπνέει και έχει τις αισθήσεις του, μη του
Εάν δεν υπάρχει τέτοια δυνατότητα διακοπής του
επιτρέψετε να μετακινηθεί εκτός αν χρειάζεται
ρεύματος, χρησιμοποιείστε κάποιο αντικείμενο μεγάλου
μήκους, στεγνό, καθαρό και το οποίο να μην είναι περισσότερο καθαρό αέρα. Σ' αυτή την περίπτωση,
αγώγιμο για να μετακινήσετε τον εργαζόμενο μακριά από τοποθετείστε το προσεκτικά στο ένα του πλευρό, με
την πηγή, ή την πηγή μακριά από τον εργαζόμενο. Υλικά ελαφριά κλήση του σώματος και του προσώπου προς τα
που δεν είναι αγώγιμα είναι το στεγνό και καθαρό ξύλο κάτω, προσέχοντας τη σπονδυλική στήλη. Σ' αυτή τη
και τα πλαστικά. Όλα τα μεταλλικά αντικείμενα είναι στάση μπορείτε να αποφύγετε την είσοδο αίματος στην
αγώγιμα. αναπνευστική οδό, στην περίπτωση που υπάρχουν
τραύματα στο στόμα ή το λαιμό. Ποτέ μη κλείνετε τη μύτη
του τραυματία για να αποφύγετε την αιμορραγία. Όταν
Σημεία που πρέπει να θυμάστε! τρέχει αίμα από τα αυτιά, μη προσπαθήσετε να τα
πλύνετε. Εάν ο τραυματίας έχει χάσει τις αισθήσεις του
Το να ακουμπήσεις κάποιο άτομο, που έχει υποστεί
και βρίσκεται ξαπλωμένος με τα σιαγόνια κλεισμένα
ηλεκτροπληξία και είναι σε επαφή με κάποια
σφικτά μην προσπαθήσετε να του ανοίξετε το στόμα.
ηλεκτρική μονάδα, μπορεί να αποβεί μοιραίο.

Αφού απομακρυνθεί το θύμα από την ηλεκτρική συσκευή

Σημεία που πρέπει να θυμάστε!
που του προκάλεσε ηλεκτροπληξία, θα πρέπει, εάν είναι Ένα αναίσθητο άτομο είναι τελείως ανίσχυρο γι'
απαραίτητο, να χρησιμοποιηθεί κάποια μέθοδος αυτό φροντίστε το με πολύ μεγάλη προσοχή.
ανανήψεως για την επαναφορά της λειτουργίας της
καρδιάς και των πνευμόνων. Μη χάνετε στην περίπτωση Ποτέ μη δώσετε σε αναίσθητο άτομο κάτι να πιεί μπορεί
αυτή χρόνο με τη μεταφορά του τραυματισμένου σε το υγρό να περάσει στην αναπνευστική οδό και στους
νοσοκομείο ή οπουδήποτε αλλού. πνεύμονες και να προκαλέσει ασφυξία.
Εάν υποψιάζεστε ότι υπάρχει κάταγμα στη σπονδυλική
Έχετε σαν κανόνα όμως, να μην περιποιηθείτε ποτέ
στήλη ή τη λεκάνη, μόνο εκπαιδευμένο προσωπικό πρέπει
τραύματα που έχουν προκληθεί από ηλεκτρικό ρεύμα.
να μετακίνησει τον τραυματία.
10. Κατάγματα, διαστρέμματα,
εξαρθρώματα
Σε περίπτωση που υποψιάζεστε ότι υπάρχει σπασμένο
μέλος (κάταγμα), θα πρέπει ο τραυματίας να κρατήσει το
μέλος αυτό ακίνητο για να αποφευχθεί χειροτέρευση του
κατάγματος και να ανακουφίζεται από τον πόνο.
Χρησιμοποιείστε νάρθηκα (δύο ξύλινες σανίδες) ή ακόμα
και τυλιγμένη εφημερίδα, τοποθετήστε το στήριγμα αυτό Σε περίπτωση σπασμένου χεριού ή ποδιού, μη χειροτερέψετε το τραύμα
πάνω από τα ρούχα και στερεώστε το με επιδέσμους. Ο προσπαθώντας να ισιώσετε το σπασμένο μέλος. Αυτή η φωτογραφία δείχνει
ένα κατάλληλο τρόπο μετακίνησης ενός ατόμου με σπασμένο πόδι. Το πόδι
νάρθηκας ή το στήριγμα θα πρέπει να έχει αρκετό μήκος
στηρίζεται με τυλιγμένες σε ρολό κουβέρτες εκατέρωθεν του ποδιού για
ώστε να καλύπτει τις αρθρώσεις που βρίσκονται πάνω και
να ελαχιστοποιηθεί η κίνηση στο κάταγμα. Οι επιχειρήσεις πρέπει να έχουν
κάτω από το κάταγμα. Για να αποφευχθεί η πίεση πάνω λάβει μέτρα για την παροχή πρώτων βοηθειών και την ταχεία μεταφορά
στο κάταγμα, τοποθετήστε ανάμεσα στο νάρθηκα και το των τραυματιών σε κατάλληλο νοσοκομείο.
σπασμένο μέλος κάποιο μαλακό υλικό.
 ΠΡΩΤΕΣ ΒΟΗΘΕΙΕΣ

12. Τραυματισμοί στο στομάχι Θέματα προς συζήτηση

Εάν προκληθεί τραυματισμός στο στομάχι από κτύπημα, • Τι μέσα υπάρχουν στο χώρο εργασίας σας για την αντι-
κτύπημα από αυτοκίνητο ή από κάποιο αντικείμενο που μετώπιση ατυχημάτων που προκαλούν τραυματισμούς
έπεσε επάνω στο άτομο κ.λ.π., θα πρέπει το θύμα να στα μάτια ή στο δέρμα;
μεταφερθεί αμέσως στο νοσοκομείο.
• Έχει πάθει κανείς ηλεκτροπληξία στο χώρο εργασίας
Μη δώσετε στο θύμα τίποτα να πιει ή να φάει. σας; Εάν ναι, γιατί συνέβει αυτό;
Οι ανοιχτές πληγές θα πρέπει να καλυφθούν με καθαρό,
Τι άλλα μέσα χρειάζονται για τη φροντίδα κάποιου τραυ-
υγρό επίδεσμο. Πρέπει να προσέξετε πολύ κατά τη
ματισμένου ατόμου, εκτός από το κουτί πρώτων βοη-
μεταφορά του τραυματία στο νοσοκομείο. θειών;
Μπορείτε να θυμηθείτε περιπτώσεις ατυχημάτων όπου η
13. Μεταφορά τραυματία μεταφορά τραυματισμένου ήταν απαραίτητη; Πιστεύετε
Όταν πρέπει να μεταφερθεί ένα τραυματισμένο άτομο με ότι πρέπει όλοι να εκπαιδευτούν στη μεταφορά τραυμα-
ασθενοφόρο, ο καλύτερος τρόπος μεταφοράς του είναι η τιών;
χρησιμοποίηση φορείου ή μιας μεγάλης κουβέρτας. Έχουν ληφθεί μέτρα να μη ξανασυμβούν τέτοιου είδους
Για να προφυλάξουμε ένα τραυματισμένο άτομο από τον ατυχήματα;
κίνδυνο φωτιάς που υπάρχει, μία καλή μέθοδος είναι να
το σύρουμε προσεκτικά από τα ρούχα.
Διεξαγωγή Έρευνας
Ζητείστε αμέσως:
- κάποιο άτομο το οποίο να έχει ιατρικές γνώσεις
- ένα ασθενοφόρο ή άλλο όχημα για τη μεταφορά του
τραυματία σε νοσοκομείο ή σε κάποιο γιατρό, εάν
χρειάζεται
- ενημερώστε τη διοίκηση και τον εκπρόσωπο του
σωματείου, αρμόδιο σε θέματα ασφάλειας
- καθορίστε τη σοβαρότητα του τραυματισμού
- αποκλείατε το χώρο του ατυχήματος και μην
ακουμπήσετε τίποτα μέχρι να τελειώσουν οι έρευνες
Εάν είστε μόνος και πρέπει να απομακρύνετε γρήγορα ένα τραυματισμένο για το ατύχημα.
συνάδελφο από μια επικίνδυνη περιοχή, ο τρόπος μεταφοράς που φαίνεται
Όταν γίνουν οι άμεσες ενέργειες που αναφέρθηκαν
στο σκίτσο είναι μια απλή και καλή μέθοδος που μπορεί να χρησιμοποιηθεί.
παραπάνω, θα πρέπει όσο το δυνατόν πιο γρήγορα να
διεξαχθούν έρευνες, με σκοπό να καθοριστούν τα αίτια
του ατυχήματος και όχι για να αποδοθούν ευθύνες.
Η έρευνα θα πρέπει να καλύψει τα ακόλουθα σημεία:
- πληροφορίες για το πώς συνέβει ο τραυματισμός
(πρέπει να ληφθούν από το τραυματισμένο άτομο, ένα
συνάδελφο ή τον επόπτη)
- κατάλογο των ονομάτων όσων ήταν μάρτυρες του
ατυχήματος
- αντικείμενα, υλικά κλπ. τα οποία χρησιμοποιήθηκαν ή
έχουν σχέση με το ατύχημα θα πρέπει να παραμείνουν
ανέγγιχτα
- ένα σκίτσο, απλό σχέδιο ή φωτογραφία του χώρου του
ατυχήματος.

Θέματα προς συζήτηση

Ποια είναι η διαδικασία αναγγελίας ενός ατυχήματος;
Πως κρίνετε εάν ένα ατύχημα είναι σοβαρό ή όχι για να
αναγγελθεί;
Σημεία που πρέπει να θυμάστε! Τι συμβαίνει μετά από ένα ατύχημα; Υπάρχει κάποια
καθιερωμένη διαδικασία για τη διερεύνηση ενός ατυχή-
Βασικοί κανόνες που πρέπει να εφαρμόζονται σε ματος;
περίπτωση ατυχήματος: Προλάβετε τον
Φτιάξτε ένα σύντομο κατάλογο με οδηγίες, ο οποίος να
τραυματισμό περισσοτέρων ατόμων. Βοηθήστε το
απευθύνεται στο άτομο που διεξάγει την έρευνα για το
άτομο που τραυματίστηκε.
ατύχημα.
 ΠΡΩΤΕΣ ΒΟΗΘΕΙΕΣ - ΤΕΧΝΙΚΟΣ ΕΞΟΠΛΙΣΜΟΣ

Ατυχήματα και επικίνδυνα συμβάντα πρέπει να ερευνώνται

Βελτίωση της εσωτερικής αμέσως. Πρέπει να υπάρχουν καθιερωμένοι, με σαφήνεια,
τρόποι για την έρευνα, για το ποιος είναι υπεύθυνος και σε
ενημέρωσης ποιόν θα πρέπει να αναγγελθούν. Πάντα ζητάτε την επιβολή
μέτρων για να προληφθούν παρόμοια ατυχήματα και επικίν-
Για τη βελτίωση της επαγγελματικής υγιεινής και δυνα συμβάντα.
ασφάλειας, είναι πολύ σημαντική η διεξαγωγή ερευνών
όσον αφορά ένα ατύχημα, η καταχώρηση και η εκτίμηση
Τεχνικός Εξοπλισμός
του.
Τα ενδιαφερόμενα μέρη θα πρέπει να συζητούν ΔΙΑΤΑΞΗ ΧΩΡΟΥ - ΡΟΗ ΤΩΝ ΥΛΙΚΩΝ
αναφορικά με τα ατυχήματα, έτσι ώστε να δημιουργείται
Οι συνθήκες εργασίας αλλάζουν συνεχώς. Εισάγονται
μία πλήρης εικόνα για το που υπάρχουν οι κίνδυνοι. συνέχεια νέα επαγγέλματα, προϊόντα, υλικά, εργαλεία και
Φυλάξτε τους φακέλλους με τις έρευνες των ατυχημάτων μέθοδοι εργασίας.
και τα πορίσματα των συζητήσεων. Μ' αυτό τον τρόπο θα Με τις αλλαγές αυτές θα πρέπει και η εμπειρία μας και τα
μπορεί να καθοριστεί για κάθε κατηγορία, ή ομάδα δεδομένα ασφάλειας, τα οποία ίσχυαν στο παρελθόν, να
εργαζομένων, ο αριθμός των επαγγελματικών αναθεωρηθούν και να εκσυγχρονισθούν. Εν τούτοις, δεν
είναι μόνο η έλλειψη κάποιων γνώσεων που αποτελεί
ατυχημάτων, η σοβαρότητα και τα είδη τους, τα οποία αιτία επαγγελματικών ατυχημάτων. Μία άλλη κυρία αιτία
συνήθως έχουν σχέση με τα διάφορα είδη μηχανημάτων, είναι ο ελαττωματικός τεχνικός εξοπλισμός.
εξοπλισμού, υλικών κλπ.
Ένας βασικός κανόνας είναι ότι:
ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Εμποδίστε τον καθαρισμό του χώρου που τα μηχανήματα και ο υπόλοιπος τεχνικός εξοπλισμός θα
έγινε το ατύχημα και την αφαίρεση αποδεικτικών πρέπει να κατασκευάζονται, να εγκαθίστανται και να
στοιχείων. χρησιμοποιούνται με τέτοιο τρόπο, ώστε να μην
εγκυμονούν κίνδυνους για την υγεία των εργαζομένων ή
Θέματα προς συζήτηση να προκαλούν ατυχήματα γενικά.
- Νομίζετε ότι οι μη έμπειροι εργαζόμενοι είναι λιγότερο ή Αυτό σημαίνει ότι τα μηχανήματα και ο εξοπλισμός θα
πρέπει να είναι ασφαλή κάτω από όλες τις συνθήκες
περισσότερο ασφαλείς από τους πεπειραμένους εργαζό- λειτουργίας τους και να έχουν αποτελεσματικούς
μενους; μηχανισμούς ασφάλειας σε όλα τα επικίνδυνα τους
- Υπάρχει κάποια διαδικασία που να εξασφαλίζει ότι οι σημεία. Εάν είναι δυνατόν, αυτοί οι μηχανισμοί θα πρέπει
νέοι εργαζόμενοι αντιλαμβάνονται τους κίνδυνους; να είναι ενσωματωμένοι στα μηχανήματα, ώστε ο
χειριστής να μη μπαίνει στον πειρασμό να τα αφαιρεί.
- Πώς μπορείτε να εξασφαλίσετε ότι οι εργαζόμενοι έχουν
Η μεταφορά των υλικών μέσα στο χώρο εργασίας
λάβει γνώση αυτών των προειδοποιήσεων;
εγκυμονεί κίνδυνους.
 ΤΕΧΝΙΚΟΣ ΕΞΟΠΛΙΣΜΟΣ

Η διαρρύθμιση του χώρου στον οποίο εκτελείται η

εργασία μεταποίησης θα πρέπει να σχεδιάζεται με τέτοιο Θέματα προς συζήτηση -
τρόπο ώστε να αποτρέπει όσο το δυνατό περισσότερο - Μπορείτε να φτιάξετε έναν κατάλογο με τους μηχανι-
τους κίνδυνους ατυχημάτων. Η "διαρρύθμιση" σ' αυτή την σμούς ασφάλειας των μηχανών;
περίπτωση σημαίνει: - Μπορείτε να σκεφτείτε κάποιες μηχανές ή μεθόδους ερ-
- τον τρόπο κατά τον οποίο σχεδιάζονται τα τμήματα σε γασίας στις οποίες χρειάζονται καλύτεροι μηχανισμοί
σχέση με τις μεθόδους παραγωγής ασφάλειας;
- την τοποθέτηση των μηχανημάτων και του εξοπλισμού
μέσα στον κάθε χώρο εργασίας. Διάδρομοι/Περάσματα
Σημεία που πρέπει να θυμάστε! για τη Μεταφορά Υλικών
- Οι μηχανισμοί ασφάλειας είναι απαραίτητα μέρη Οι διάδρομοι και τα περάσματα θα πρέπει να
των μηχανημάτων. Η εργασία χωρίς τους σχεδιάζονται με τρόπο απλό και ασφαλή ώστε να είναι
μηχανισμούς αυτούς ή η αφαίρεση τους είναι εύκολα κατανοητός από τους εργαζόμενους.
επικίνδυνη. Πολλά ατυχήματα συμβαίνουν κατά την μεταφορά υλικών
ή εμπορευμάτων μέσα στο χώρο εργασίας.
'Οταν οι διάδρομοι μεταφοράς των υλικών δεν είναι Γι' αυτό το λόγο, θα πρέπει να ελέγχονται τα οχήματα και
ελεύθεροι και υπάρχουν εμπόδια, τότε η εργασία δεν ο εξοπλισμός που χρησιμοποιείται μέσα στο χώρο
είναι ομαλή και έτσι αυξάνεται ο κίνδυνος ατυχημάτων. εργασίας.
Οι εργασίες κατά τις οποίες δημιουργείται θόρυβος και Η πρόσβαση στο μηχανικό εξοπλισμό απαιτεί την ύπαρξη
κραδασμοί, θα πρέπει να γίνονται σε ξεχωριστούς χώρους κατάλληλων διαδρόμων ή περασμάτων. Είναι βασικό
από τις υπόλοιπες εργασίες του εργοστασίου. Επιπλέον, επίσης, να υπάρχει πρόσβαση στα ανυψωτικά μηχανήματα
οι εγκαταστάσεις θα πρέπει να σχεδιαστούν με τέτοιο και τις γερανογέφυρες για τη διευκόλυνση των εργασιών
τρόπο ώστε να λειτουργούν σωστά κάτω από ειδικές επισκευής ή συντήρησης τους.
συνθήκες, όπως είναι ο μεγάλος φόρτος εργασίας μέσα σε
Θα πρέπει να παρέχονται επίσης, ασφαλείς χώροι
στενά χρονικά πλαίσια. αποθήκευσης και στάθμευσης.
Οι έξοδοι κινδύνου θα πρέπει να είναι ελεύθερες από
υλικά και εξοπλισμό.
Οι διάδρομοι/περάσματα για να είναι ασφαλείς και
κατάλληλοι θα πρέπει:
- να σχεδιάζονται με τέτοιο τρόπο ώστε να μην υπάρχει
κίνδυνος σύγκρουσης οχημάτων
- να βρίσκονται σε απόσταση ασφάλειας από τους
καθορισμέ νους χώρους εργασίας.
- να έχουν κατάλληλο φωτισμό στις σκάλες και τις
ράμπες (κεκλιμένα επίπεδα)
- να είναι ελεύθεροι από εμπόδια
- οι πεζοί να κινούνται σε ασφαλή απόσταση από τα
οχήματα
- να έχουν γραμμές ή σήματα τα οποία να δείχνουν
καθαρά πού οδηγούν
- να είναι αρκετά φαρδείς για την εύκολη διακίνηση των
οχημάτων
- οι σκάλες στην περίπτωση που αποτελούνται από
περισσότερα των τριών σκαλοπατιών, θα πρέπει να
έχουν κουπαστές
- να υπάρχουν προστατευτικά κιγκλιδώματα όπου
υπάρχει κίνδυνος πτώσης
- να είναι προσαρμοσμένοι για ανάπηρα και
μειονεκτούντα άτομα.

Θέματα προς συζήτηση

- Ποιες ρυθμίσεις πρέπει να γίνονται για τον ασφαλή χει-
ρισμό και μεταφορά των υλικών;
- Ποιες βελτιώσεις θα θέλατε να γίνουν, όσον αφορά τους
διαδρόμους στο χώρο εργασίας;
 ΑΝΥΨΩΤΙΚΟΣ ΕΞΟΠΛΙΣΜΟΣ

φορτίο να μην έρχεται σε επαφή και μετατοπίζει άλλα

Ανυψωτικός εξοπλισμός αντικείμενα ή να μετατοπίζεται το ίδιο)
ΑΝΥΨΩΤΙΚΕΣ ΣΥΣΚΕΥΕΣ ΚΑΙ ΑΝΥΨΩΤΙΚΑ Π τα φρένα για τον έλεγχο του μηχανισμού οδήγησης
κατά την ανύψωση
ΜΗΧΑΝΗΜΑΤΑ
- τα άγκιστρα πρέπει να σχεδιάζονται με τέτοιο τρόπο
Ο ανυψωτικός εξοπλισμός θα πρέπει να σχεδιάζεται με ώστε να μη γλιστρά ο δακτύλιος ανύψωσης ή το
τρόπο ώστε να είναι ασφαλής στη χρησιμοποίηση του σαμπάνι (θα πρέπει να απαγορεύεται η χρησιμοποίηση
κάτω από όλες τις πιθανές συνθήκες λειτουργίας του. Ο ανοιχτών γάντζων).
εξοπλισμός αυτός θα πρέπει να έχει τους απαραίτητους
μηχανισμούς ασφάλειας, να συντηρείται σωστά, και να
επιθεωρείται και να ελέγχεται σε τακτά χρονικά Χρησιμοποίηση γερανών ανύψωσης
διαστήματα.
Ο ανυψωτικός εξοπλισμός αποτελείται κυρίως από: και γερανογεφυρών
- ανελκυστήρες (ανελκυστήρες με θάλαμο, πλατφόρμες, Σε χώρους εργασίας, όπως είναι τα ναυπηγεία, οι
κάδους) οικοδομές και η βιομηχανία χάλυβα, οι γερανοί και οι
- ανυψωτικά μηχανήματα (γερανούς, βαρούλκα, γερανογέφυρες χρησιμοποιούνται από διαφορετικές
συσπαστρα ή άλλες συσκευές με άγκιστρα) κατηγορίες εργαζομένων. Συχνά δε γνωρίζουν πώς το
- ανυψωτικά εξαρτήματα (αλυσίδες, σαμπάνια, φορτίο πρέπει να στοιβάζεται και να αναρτάται από το
άγκιστρα, περόνες, αρπαγές, κάδους και συναφή γερανό (να σαμπανιάρεται).
εξοπλισμό). Η εργασία ανύψωσης με μηχανικά μέσα στο ύπαιθρο,
Ο ανυψωτικός εξοπλισμός δεν πρέπει να μπορεί να είναι δυσκολότερη λόγω αέρα.
υπερφορτώνεται. Εάν τμήματα του καταπονούνται πέραν Είναι σημαντικό, η εργασία για την εκτέλεση της οποίας
του επιτρεπόμενου ορίου υπάρχει κίνδυνος κάποια από τα χρησιμοποιούνται ανυψωτικά μηχανήματα, να
κυρία μέρη να φθαρούν και τελικά να σπάσουν. Τέτοιου συντονίζεται κατάλληλα με την υπόλοιπη εργασία.
είδους φθορά δεν μπορεί εύκολα να εντοπισθεί. Οι
αυτοψίες των ατυχημάτων συχνά αποκαλύπτουν
ελαττωματικό εξοπλισμό. Σημεία που πρέπει να θυμάστε!
Οι εργασίες κατά τις οποίες χρησιμοποιούνται ανυψωτικά
- Να προσέχετε πάντοτε την πτώση αντικειμένων.
μηχανήματα και εξοπλισμοί, συχνά εγκυμονούν κίνδυνους
για τον εργαζόμενο. Τα πλέον συνηθισμένα ατυχήματα Ένας γερανός, ο οποίος λειτουργεί πάνω από τα
είναι: κεφάλια των εργαζομένων, εγκυμονεί πάντα
κινδύνους.
- τραυματισμοί από σύνθλιψη κατά την προσέγγιση ή την
απομάκρυνση του ανυψωτικού μηχανήματος και του
φορτίου
- τραυματισμοί από σύνθλιψη κατά το κατέβασμα του
φορτίου στο έδαφος
- τραυματισμοί που προκαλούνται από σπάσιμο ή
αδυναμία της αλυσίδας/σχοινιού
Π τραυματισμοί που προκαλούνται κατά την πτώση
αντικειμένων όπως για παράδειγμα στην περίπτωση
απόσπασης φορτίου ή μέρους του
Π βλάβη γερανού λόγω υπερφόρτωσης.
Οι εργαζόμενοι που απασχολούνται σε εργασίες
ανύψωσης με γερανούς, θα πρέπει να εφοδιάζονται με
ειδικό προστατευτικό εξοπλισμό, ο οποίος περιλαμβάνει
κράνη, κατάλληλη υπόδηση και γάντια.
Θα πρέπει να πραγματοποιούνται έλεγχοι σε τακτά
χρονικά διαστήματα ακολουθώντας καθιερωμένες
διαδικασίες. Οι έλεγχοι αυτοί μπορεί να καλύπτουν για
παράδειγμα, την καλή ποιότητα κατασκευής και την
αγκύρωση των γερανών, τις δοκιμές για τον προσδιορισμό
της αντοχής των αλυσίδων/σχοινιών και τη λίπανση και
ρύθμιση των φρένων.
Τα κρίσιμα σημεία για την επιθεώρηση και τον έλεγχο
είναι:
- το σύστημα διακοπής του κυκλώματος σε περίπτωση
υπερφόρτωσης (διακόπτης υπερφόρτωσης) των
μεγάλων γερανών
Π Οι τερματικοί διακόπτες του μηχανισμού ανύψωσης και
μετάδοσης κίνησης (παρέχουν προστασία ώστε το
 ΟΧΗΜΑΤΑ

Σημεία που πρέπει να θυμάστε!

Οι χειριστές μηχανοκίνητων φορτηγών οχημάτων
και οι βοηθοί τους θα πρέπει να φοράνε κατάλληλα
υποδήματα για να προστατεύονται από
τραυματισμούς ποδιών.

Οχήματα
ΜΗΧΑΝΟΚΙΝΗΤΑ ΟΧΗΜΑΤΑ
Τα μηχανοκίνητα οχήματα πρέπει να πληρούν τις
παρακάτω προδιαγραφές ασφάλειας:
- να φέρουν κατάλληλα ποδόφρενα και χειρόφρενα
- η καμπίνα/θέση του χειριστή πρέπει να είναι άνετη και
να παρέχει καλό οπτικό πεδίο στον οδηγό
- τα χειριστήρια πρέπει να είναι προσιτά και εύχρηστα
- να είναι εύκολη η πρόσβαση στην καμπίνα/θέση
χειριστή
- να υπάρχει αναστολέας κίνησης ή βαλβίδα διακοπής
κάτω από την καρότσα όπου τοποθετείται το φορτίο
στο ανατρεπόμενο όχημα
- να γίνεται καλή αγκύρωση του φορτίου
- το σύστημα εξάτμισης θα πρέπει να διώχνει τα αέρια
μακριά από τη θέση του χειριστή
- θα πρέπει να υπάρχει κουτί πρώτων βοηθειών και ο
απαραίτητος προσωπικός προστατευτικός εξοπλισμός
στην καμπίνα του χειριστή, ανάλογα με το είδος του
φορτίου που μεταφέρεται
Θέματα προς συζήτηση - θα πρέπει να υπάρχει πυροσβεστήρας.
- Υπάρχουν κανόνες που αφορούν τα κωδικοποιημένα σή- Επιπλέον, ο χειριστής θα πρέπει να είναι σωστά
εκπαιδευμένος και να φορά κατάλληλα υποδήματα. Συχνά
ματα με κινήσεις των χεριών κατά την μεταφορά φορτίων; τα φορτηγά προκαλούν ατυχήματα με τραυματισμό των
Τι είδους κανόνες πιστεύετε ότι πρέπει να ισχύουν; ποδιών. Οι περισσότεροι τραυματισμοί προκαλούνται
κατά τη φόρτωση και εκφόρτωση. Το άτομο το οποίο
- Μπορείτε να περιγράψετε τους μηχανισμούς ασφάλειας βοηθά το χειριστή συχνά διατρέχει τον μεγαλύτερο
που χρησιμοποιούνται στον ανυψωτικό εξοπλισμό ή τους κίνδυνο. Γι' αυτό το λόγο τόσο οι χειριστές όσο και οι
γερανούς; βοηθοί τους θα πρέπει να φορούν κατάλληλα υποδήματα.
Τα πιο πάνω μέτρα ασφάλειας θα πρέπει να
- Μπορείτε να προτείνετε κάποιους νέους μηχανισμούς εφαρμόζονται, ώστε να μειωθεί ο αριθμός των εργατικών
ασφάλειας που θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν; ατυχημάτων που έχουν σχέση με την οδήγηση φορτηγών.
Η εργασία, κατά την οποία χρησιμοποιούνται γερανοί και
- Ο ανυψωτικός εξοπλισμός ή οι γερανοί, ελέγχονται και γερανογέφυρες, θα πρέπει να εκτελείται υπό την
υποβάλλονται σε δοκιμές φορτίου; Πόσο συχνά γίνεται επίβλεψη ενός ειδικευμένου και έμπειρου ατόμου.
κάτι τέτοιο; Οι εργαζόμενοι θα πρέπει να είναι κατάλληλα
Η συχνότητα ελέγχων είναι ίδια για όλο τον εξοπλισμό; εκπαιδευμένοι. Σε πολλές περιπτώσεις μπορεί να
απαιτείται ειδική εκπαίδευση, περιλαμβανομένης της

Κανόνες ασφάλειας όσον αφορά τα οχήματα

- Εκπαίδευση του οδηγού - - Τακτικός έλεγχος και συντήρηση
- Τακτική δοκιμή και έλεγχος - Όχι υπερφόρτωση
- Ταχύτητα προσαρμοσμένη στις συνθήκες που επικρατούν
στους δρόμους, καθώς και ανάλογα με το φορτίο
 ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΓΙΑ ΤΑ ΜΗΧΑΝΗΜΑΤΑ

σωστής μετάδοσης σημάτων με κινήσεις των χεριών για

την καθοδήγηση του οδηγού. Σημεία που πρέπει να θυμάστε!
Μ' αυτό τον τρόπο αποφεύγονται παρανοήσεις και Ι Όλα τα κινούμενα σημεία των μηχανών πρέπει να
κίνδυνοι ατυχημάτων. έχουν προστατευτικούς μηχανισμούς. Ποτέ μη
Προδιαγραφές ασφάλειας σκεφθείτε ότι αρκεί μόνο ένα προειδοποιητικό
σήμα.
για τα μηχανήματα
'Οταν αγοράζονται μηχανήματα ή εξοπλισμός θα πρέπει
να πληρούν τις προδιαγραφές ασφάλειας. Πρώτα απ' όλα,
τα μηχανήματα θα πρέπει να είναι κατασκευασμένα με
τέτοιο τρόπο ώστε να μη χρειάζεται να προστεθούν Δράπανα
επιπλέον μηχανισμοί ασφάλειας. Άλλες προδιαγραφές Οι κίνδυνοι που έχουν σχέση με τα δράπανα
ασφάλειας που πρέπει να πληρούνται είναι οι ακόλουθες: περιλαμβάνουν επαφή με τον περιστρεφόμενο
- με την αγορά να παραλαμβάνονται όλα τα κατακόρυφο άξονα και την υπό κατεργασία επιφάνεια.
προστατευτικά μέσα/προφυλακτήρες και οι οδηγίες Μία κοινή αιτία ατυχημάτων είναι το πιάσιμο του
συντήρησης και ασφαλούς χρησιμοποίησης μανικιού της ενδυμασίας από το περιστρεφόμενο μέρος. Ο
Π τα μηχανήματα να είναι τόσο ασφαλή, ώστε να μην κίνδυνος αυτός μπορεί να μειωθεί όταν ο εργαζόμενος
φορέσει καλύμματα στους βραχίονες, ειδικά μέσα
υπάρχει κίνδυνος τραυματισμού του χειριστή, ακόμα κι
προφύλαξης των βραχιόνων ή πουκάμισο με κοντά
αν αυτός δεν έχει συγκεντρωμένη την προσοχή του σ' μανίκια. Τα άτομα με μακριά μαλλιά πρέπει να φοράνε
αυτά, ή κάνει κάποια απότομη αντανακλαστική κίνηση δίκτυα μαλλιών (φιλέ). Αυτή η προφύλαξη εφαρμόζεται
- προφυλακτήρες ή προστατευτικά καλύμματα που σε εργασίες με μηχανές που έχουν περιστρεφόμενα μέρη.
μπορούν να αφαιρεθούν/μετατοπιστούν την ώρα που τα
μηχανήματα βρίσκονται σε λειτουργία, θα πρέπει να
έχουν αυτόματους διακόπτες ή κάποιο άλλο σύστημα
διακοπής της παροχής ηλεκτρικού ρεύματος του
μηχανήματος.
Κατά την εγκατάσταση ενός μηχανήματος θα πρέπει να
διασφαλιστεί ότι όλοι οι προφυλακτήρες είναι καλά
στερεωμένοι και ότι λειτουργούν.
Κάποια μηχανήματα απαιτούν ειδικούς μηχανισμούς
ασφάλειας. Τέτοια μηχανήματα είναι για παράδειγμα οι
πρέσσες, τα ψαλίδια, οι στράντζες κλπ., η λειτουργία των
οποίων απαιτεί τη χρησιμοποίηση των χεριών στα
επικίνδυνα τους σημεία. Είναι σημαντικό:
- ο μηχανισμός ασφάλειας να μην αποτελεί εμπόδιο για
την εργασία
- ο μηχανισμός ασφάλειας να μη παρεμποδίζει τις
εργασίες συντήρησης του μηχανήματος
- μηχανισμοί ασφάλειας να βρίσκονται σε όλα τα σημεία
όπου η επαφή με κινούμενα μέρη του μηχανήματος θα
προκαλούσε τραυματισμό
- οι μηχανισμοί ασφάλειας να είναι αρκετά ανθεκτικοί
ώστε να μπορούν να ανταπεξέρχονται στο μέγιστο
φορτίο που μπορεί να χρησιμοποιηθεί.

Κίνδυνοι που έχουν σχέση

με την εργασία με μηχανές
Ιδιαίτερο κίνδυνο εγκυμονούν τα κινούμενα μέρη των
μηχανών, όπου μια επιφάνεια περιστρέφεται κοντά σε
κάποια άλλη. Τέτοια μηχανήματα είναι οι κύλινδροι στα Μαλλιά, ρούχα που εφαρμόζουν χαλαρό κλπ. μπορεί εύκολα να πιαστούν
εργοστάσια ελάσεως, οι μαγγανοκύλινδροι και άλλα σε περιστρεφόμενες μηχανές και να προξενήσουν σοβαρούς τραυματι-
παρόμοια μηχανήματα, οι γραναζωτοί τροχοί, οι αλυσίδες σμούς, π.χ. στα δράπανα πρέπει να προσαρμόζονται ρυθμιζόμενα τηλεσκο-
και οι οδοντωτοί τροχοί, οι κοχλίες, οι ιμάντες, οι ταινίες - πικά προστατευτικά καλύμματα, που να εμποδίζουν τα ρούχα κλπ. να
κύλινδροι, οι μεταφορικές ταινίες κλπ. πιάνονται στα μηχανήματα.
Η καλύτερη μέθοδος για την πρόληψη ατυχημάτων κατά
την εργασία σε τέτοιες μηχανές είναι η τοποθέτηση Μηχανές κοπής και τεμαχισμού
προφυλακτήρων πάνω από τα κινούμενα μέρη του Σε πολλούς χώρους εργασίας υπάρχουν μηχανές ή
μηχανήματος. Εάν ο προφυλακτήρας δεν παρέχει αρκετή εργαλεία κοπής και τεμαχισμού. Αυτή η κατηγορία
ασφάλεια, θα πρέπει να τοποθετηθεί γύρω από το μηχανών περιλαμβάνει σμυριδοτροχούς, λάμες για κοπή ή
κινούμενο σημείο ένας συμπληρωματικός
προφυλακτήρας, ο οποίος θα προστατεύει από τεμαχισμό, ψαλίδια, πριονοκορδέλλες, κυκλικά πριόνια,
οποιαδήποτε άμεση επαφή ή από παρόμοιους κινδύνους. μηχανές με περιστρεφόμενες πλάκες και πλάνες.
 ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΠΑ ΤΑ ΜΗΧΑΝΗΜΑΤΑ

Οι μηχανές λειάνσεως είναι πολύ συνηθισμένες στις Για να μειωθεί ο κίνδυνος τραυματισμού από σπάσιμο του
εργασίες μετάλλου. Οι πιο συχνοί τύποι ατυχημάτων, που τροχού λείανσης, θα πρέπει να υπάρχει ένας
έχουν σχέση με τη λείανση, είναι, οι τραυματισμοί ματιών, προφυλακτήρας από χάλυβα ή χυτό μέταλλο αδιαπέραστο
που συνήθως προκαλούνται από εκσφενδονιζόμενα από τα θραύσματα. Το προστατευτικό αυτό μέσο
σωματίδια από το υπό κατεργασία αντικείμενο. προστατεύει επίσης από τυχαίο άγγιγμα του τροχού.
Συμβαίνουν επίσης ατυχήματα, όταν σπάσει ο
σμυριδοτροχός τη στιγμή που χρησιμοποιείται.
Κατά κανόνα, θα πρέπει κάθε σταθερή και χειροκίνητη
μηχανή λειάνσεως να έχει τοπικό σύστημα εξαερισμού.
Εάν δεν υπάρχει σύστημα εξαερισμού, θα πρέπει ο
εργαζόμενος να χρησιμοποιεί αναπνευστική συσκευή.

Σημεία που πρέπει να θυμάστε!

Τα μέτρα ασφάλειας όσον αφορά τις μηχανές
λειάνσεως και τους λειαντικούς τροχούς πρέπει να
είναι πολύ αυστηρά.
Μία λειαντική μηχανή θα πρέπει να φέρει:
α) κατάλληλο προφυλακτήρα ή γενικά,
προστατευτικό κάλυμμα, ώστε αν κατά τη
λειτουργία της σπάει ο τροχός ή ο δίσκος, να
προστατεύεται ο εργαζόμενος από την εκτόξευση
μικρών τεμαχίων
β) κατάλληλα ρυθμιζόμενη βάση για να
στερεώνεται το προς επεξεργασία αντικείμενο.
Χρησιμοποιείτε πάντοτε κάποιο είδος
προστατευτικών μέσων για τα μάτια, π.χ.
διαχωριστικό κάλυμμα από γυαλί ασφάλειας και
προστατευτικές διόπτρες, κατά την εργασία σε
μηχανές λειάνσεως. Η όραση σας είναι πολύτιμη. Πάντα χρησιμοποιείτε προστατευτικά γυαλιά
σε εργασίες κοπής και λείανσης. Μηχανές λείανσης που χρησιμοποιούν
σμυριδοτροχούς πρέπει να είναι εφοδιασμένες με καλύμματα προφύλαξης

Αποφυγή τραυματισμών των ματιών από τις σπίθες. Προστατευτικό γυαλιά πρέπει επίσης να είναι διαθέσιμα
πλησίον της μηχανής. Σμυριδοτροχοί λείανσης και δίσκοι κοπής μπορεί να
εκραγούν. Πρέπει να ελέγχονται κατά τακτά διαστήματα. Αντικαταστήσατε
Ο καλύτερος τρόπος για την αποφυγή τραυματισμού των
φθαρμένους ή ραγισμένους δίσκους. Επί πλέον βεβαιωθείτε ότι ο δίσκος
ματιών είναι η χρησιμοποίηση ατομικών προστατευτικών είναι κατάλληλος για την ταχύτητα των στροφών της μηχανής. Το προστα-
μέσων. Όσον αφορά τις μηχανές λειάνσεως, ο τευτικό κάλυμμα δεν πρέπει ποτέ να αφαιρεθεί
μηχανισμός ασφάλειας θα πρέπει να αποτελείται από ένα
εύκολα ρυθμιζόμενο διαχωριστικό κάλυμμα από
άθραυστο γυαλί, τοποθετημένο πάνω στον ίδιο τον
προφυλακτήρα της μηχανής, καθώς και'από ένα ζευγάρι
προστατευτικά γυαλιά.
Η μόνιμα εγκατεστημένη μηχανή λειάνσεως, θα πρέπει να Θέματα προς συζήτηση
φέρει μία σταθερή βάση για να στερεώνεται το προς
επεξεργασία αντικείμενο. Θα πρέπει να ρυθμίζεται Εξηγείστε τι σημαίνουν κινητά μέρη των μηχανών και
εύκολα και να βρίσκεται σε απόσταση όχι μεγαλύτερη των δώστε μερικά παραδείγματα.
2mm από την κεντρική θέση του λειαντικού τροχού. Το Τι μπορεί να γίνει για να μειωθεί ο κίνδυνος για τους
κενό μεταξύ της βάσης στήριξης του αντικειμένου και του χειριστές τέτοιων μηχανημάτων; είναι πρόβλημα σχεδια-
τροχού θα πρέπει να ελέγχεται σε τακτά χρονικά σμού, εκπαίδευσης, ή και των δύο;
διαστήματα. Εάν το κενό αυτό είναι πολύ μεγάλο, υπάρχει
Περιγράψτε τους ιδιαίτερους κινδύνους που έχουν σχέση
το ενδεχόμενο το αντικείμενο που λειαίνεται να σφηνωθεί
ανάμεσα στο δίσκο λείανσης και στην βάση στήριξης του. με τις μηχανές κοπής και τεμαχισμού.
Τότε ο κίνδυνος είναι μεγάλος να σπάσει ο τροχός. Κάτι Περιγράψτε, αν είναι δυνατόν με παραδείγματα, από τη
τέτοιο μπορεί να αποβεί μοιραίο για τον χειριστή. Για να δικιά σας πείρα, τι είδους τραυματισμοί μπορεί να προ-
αποφευχθεί αυτός ο κίνδυνος, θα πρέπει ο τροχός να κληθούν σε άτομα που χρησιμοποιούν τέτοια μηχανήμα-
αναρτηθεί προσεκτικά ανάμεσα σε δύο ίσου μεγέθους τα.
φλάντζες. Η διάμετρος των φλαντζών πρέπει να μην είναι Τι θα μπορούσε να γίνει για να μειωθεί ο κίνδυνος ατυ-
μικρότερη του 1/3 της διαμέτρου του τροχού λείανσης. Το χημάτων μ' αυτές τις μηχανές; Δώστε μερικά παραδείγ-
καλύτερο θα είναι, οι φλάντζες να έχουν διάμετρο ίση με ματα.
το μισό της διαμέτρου του τροχού λείανσης.
 ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΓΙΑ ΤΑ ΜΗΧΑΝΗΜΑΤΑ

Συντήρηση των μηχανών

Η προσεκτική συντήρηση των μηχανών είναι πολύ
σημαντική από την άποψη της ασφάλειας της εργασίας.
Ποτέ μην ελέγχετε ή επιδιορθώνετε μία μηχανή τη στιγμή
που βρίσκεται σε λειτουργία. Ακόμα κι αν η μηχανή έχει
σταματήσει, υπάρχει πάντα ο κίνδυνος να ξαναξεκινήσει
ξαφνικά ή να τη θέσει κάποιος σε λειτουργία, ο οποίος δε
γνωρίζει ότι γίνονται εργασίες επιδιόρθωσης ή
συντήρησης.
Ατυχήματα αυτής της μορφής συμβαίνουν δυστυχώς πολύ
συχνά.
Για να αποφεύγετε τέτοια ατυχήματα, τοποθετήστε
προειδοποιητικά σήματα στον κινητήρα εκκίνησης και στο
διακόπτη έναρξης της λειτουργίας της μηχανής. Ένα
σήμα με τη φράση "κίνδυνος, εκτελείται εργασία - μην
αγγίζετε τον διακόπτη" μπορεί πολύ εύκολα να πέσει ή να
απομακρυνθεί κατά λάθος. Πολλά ατυχήματα συμβαίνουν
Το καλύτερο μέτρο που μπορείτε να λάβετε είναι να στις μηχανές που τυχαία τίθε-
ασφαλίσετε στη θέση "ΕΚΤΟΣ" τον διακόπτη ή τον νται σε λειτουργία κατά την
κινητήρα εκκίνησης και να βγάλετε τις ασφάλειες. διάρκεια εργασιών συντήρησης
και επισκευής. Αυτό μπορεί να
αποφευχθεί αποτελεσματικά α-
Θέματα προς συζήτηση σφαλίζοντας τον διακόπτη εκ-
κίνησης στη θέση "ΕΚΤΟΣ".
• Τι μέτρα λαμβάνονται όσον αφορά τη συντήρηση και την
επισκευή των μηχανών;
Σχεδιασμός ασφάλειας
• Ποιοι είναι οι ιδιαίτεροι κίνδυνοι που υπάρχουν σχετικά
με τέτοιου είδους εργασία; για την αποφυγή της κατά λάθος
• Τι μέτρα μπορούν να ληφθούν για να μειωθούν αυτοί οι εκκίνησης της μηχανής
κίνδυνοι; Πολλοί τραυματισμοί συμβαίνουν κατά την επιθεώρηση,
επισκευή ή συντήρηση των μηχανημάτων γιατί τίθενται σε
λειτουργία κατά λάθος.
Δεν πρέπει να αρχίζετε τέτοιου είδους εργασίες προτού
σταματήσετε τη μηχανή, την ασφαλίσετε στην κατάσταση
"ΕΚΤΟΣ" και τοποθετήσετε στην κατάλληλη θέση την
ετικέττα ασφάλειας, για να αποφύγετε έτσι την κατά
λάθος έναρξη της λειτουργίας της μηχανής.
Λαβές, κουμπιά και μοχλοί \της μηχανής, που
χρησιμοποιούνται για την εκτέλεση επικίνδυνων
λειτουργιών, θα πρέπει να σχεδιάζονται κατά τέτοιο
τρόπο και να τοποθετούνται σε τέτοιο σημείο, ώστε να μη
μπορούν να εργοποιηθούν κατά λάθος.
Τα κουμπιά διακοπής, από την άλλη, θα πρέπει να
βρίσκονται σε σημείο που να τα φτάνετε εύκολα και να
είναι χρωματισμένα κόκκινα.

Θέματα προς συζήτηση

- Μερικές φορές οι εργαζόμενοι μετακινούν ή εξουδετε-
ρώνουν τους μηχανισμούς ασφάλειας των μηχανών. Τι
ενέργειες πρέπει να γίνουν, για να μειωθεί αυτή η δυνα-
τότητα; Υπάρχει πρόβλημα σχεδιασμού της μηχανής, εκ-
παίδευσης ή και των δύο;
- Τι μέτρα μπορούν να ληφθούν, ώστε οι εργαζόμενοι και
οι εργοδηγοί να συνειδητοποιήσουν περισσότερο το θέμα
της ασφάλειας;
Με παρόντα τον υπεύθυνο συντηρητή ή τον εργοδηγό, ασφαλίστε το διακό- • Τι πρέπει να γίνει, ώστε να είμαστε σίγουροι ότι οι εργα-
πτη που θέτει σε λειτουργία το μηχάνημα στη θέση "ΕΚΤΟΣ". Εάν αρκετοί ζόμενοι παραμένουν ευαισθητοποιημένοι στο θέμα της
συντηρητές ασχολούνται με την συντήρηση μεγάλων μηχανών, πρέπει να ασφάλειας της εργασίας τους;
ορισθεί ένας υπεύθυνος συντονιστής.
 ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΚΑΙ ΕΞΟΠΛΙΣΜΟΣ

Συστηματα ασφάλειας
για τις μηχανές
Σε ορισμένες μηχανές, η ύπαρξη προφυλακτήρων δεν
αποτρέπει αποτελεσματικά την επαφή με τα επικίνδυνα
μέρη. Σ' αυτά περιλαμβάνονται διάφοροι τύποι πρεσσών,
μηχανικών ψαλιδιών και μηχανών με ελαστικούς
κυλίνδρους. Ορισμένα από τα παρακάτω συστήματα
ασφάλειας, χρησιμοποιούνται για την πρόληψη των
τραυματισμών, στις περιπτώσεις όπου γίνεται χρήση
αυτών των τύπων μηχανών.
Λειτουργία μηχανήματος με τη χρησιμοποίηση και των δύο
χεριών
Και τα δύο χέρια θα πρέπει να χρησιμοποιούνται
συγχρόνως για να τεθεί σε λειτουργία και να
εξακολουθήσει να λειτουργεί η μηχανή.
- Δέσμες φωτός (μηχανισμοί με φωτοκύτταρα). Μία
σειρά φωτεινών δεσμών μπροστά από την επικίνδυνη
ζώνη (αν το χέρι διεισδύσει στη φωτεινή δέσμη, η
λειτουργία του μηχανήματος θα διακοπεί αυτόματα).
- Προφυλακτήρας «μανδαλωμένος». Προφυλακτήρας ο Εργαλεία και εξοπλισμός
οποίος θα πρέπει να βρίσκεται στην σωστή θέση, για να
προστατευθεί ο χειριστής προτού τεθεί σε λειτουργία ΔΙΑΦΟΡΟΙ ΤΥΠΟΙ ΕΡΓΑΛΕΙΩΝ
το μηχάνημα.
- Αυτόματη διακοπή λειτουργίας. Το μηχάνημα τίθεται Κάθε χρόνο σημειώνονται πολλά εργατικά ατυχήματα
από την χρήση εργαλείων και εξοπλισμού. Σ' αυτά
εκτός λειτουργίας σε περίπτωση που κάποιος ή κάτι
περιλαμβάνονται τα εργαλεία χειρός και τα
εισχωρήσει στην επικίνδυνη ζώνη.
ηλεκτροκίνητα εργαλεία.
- Μοχλός ταυτόχρονης διακοπής παροχής ρεύματος και
Πολλά εργατικά ατυχήματα συμβαίνουν από την
πέδησης. Ένας χειρομοχλός χρησιμοποιείται για την χρησιμοποίηση ακατάλληλου εξοπλισμού για το
εκτέλεση επικίνδυνων εργασιών με το μηχάνημα. Όταν συγκεκριμένο σκοπό. Μερικά παραδείγματα:
αφεθεί ο χειρομοχλός, διακόπτεται η λειτουργία του χρησιμοποίηση ρυθμιζόμενου κλειδιού (γαλλικό κλειδί)
μηχανήματος. αντί δακτυλιοειδούς κλειδιού ή κλειδιού με ανοικτά άκρα
για σύσφιγξη των περικοχλίων, ψαλίδα κοπής μετάλλων ή
πένσα με χειρολαβές γυρισμένες την μία προς την άλλη
στα άκρα, κλειδιά παπαγάλοι με φθαρμένες σιαγόνες,
σφυριά με ραγίσματα στις λαβές κλπ.

Σημεία που πρέπει να θυμάστε!

Με την χρησιμοποίηση των κατάλληλων για την
εργασία εργαλείων, μπορεί να προληφθούν τα
ατυχήματα. Θα πρέπει να είναι καλής ποιότητας
και να έχουν καλή συντήρηση. Αντικαταστήστε τα
εργαλεία προτού φθαρούν.

Τα εργαλεία κρούσης (σφυριά, κοπίδια, βαρειοπούλες

κλπ.) θα πρέπει να είναι κατασκευασμένα από σίδηρο του
κατάλληλου βαθμού σκληρότητας. Τα γρέζια που
πετάγονται και μπορεί να προκαλέσουν τραυματισμό
πρέπει να αφαιρούνται.
Τα εργαλεία με κοφτερές άκρες (Μαχαίρια, τσεκούρια,
πριόνια κλπ.) θα πρέπει να είναι πάντα ακονισμένα. Ο
κίνδυνος τραυματισμού είναι μεγαλύτερος, όταν
χρησιμοποιούμε ατρόχιστα εργαλεία παρά ακονισμένα.
Τα εργαλεία που μεταφέρονται, θα πρέπει να τα κρατάμε
κατά τέτοιο τρόπο, ώστε να μην υπάρχει κίνδυνος
τραυματισμού.
 ΗΛΕΚΤΡΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΚΙΝΔΥΝΟΙ

Η χρήση φορητών ηλεκτροκίνητων εργαλείων περικλείει

περισσότερους κίνδυνους από την χρήση εργαλείων
Σημεία που πρέπει να θυμάστε!
χειρός ή εργαλείων μονίμως εγκατεστημένων. Οι Σε περίπτωση ατυχήματος που οφείλεται σε επαφή
προφυλακτήρες που προστατεύουν τις λεπίδες πριονιών με το ηλεκτρικό ρεύμα, διακόψτε αμέσως την
και τροχούς λείανσης, δεν θα πρέπει ποτέ να αφαιρούνται παροχή του ηλεκτρικού ρεύματος. Αν δε διακοπεί η
ή να στρέφονται εκτός θέσεως. παροχή ρεύματος υπάρχει κίνδυνος θανάτου. Το
ηλεκτρικό ρεύμα είναι επικίνδυνο και θα πρέπει να
Τακτικός έλεγχος ασχολούνται μ' αυτό μόνο οι ηλεκτρολόγοι. Μην
επιχειρήσετε να ασχοληθείτε με τα προβλήματα
Όλα τα εργαλεία και ο εξοπλισμός εργασίας πρέπει να των ηλεκτροφόρων καλωδίων.
περνάνε από τακτικό έλεγχο. Ο εργοδηγός είναι
υπεύθυνος γι' αυτό το συνεχή έλεγχο. Οι έλεγχοι θα
πρέπει να γίνονται συμφωνά με τις οδηγίες του Ο κίνδυνος ατυχημάτων είναι ακόμα μεγαλύτερος στις
προμηθευτού του εξοπλισμού. Οι οδηγίες για τον έλεγχο περιπτώσεις χρήσης φορητών μηχανών ή οργάνων. Το
μπορεί να έχουν τη μορφή καταλόγου. μονωτικό υλικό που χρησιμοποιείται σ' αυτά τα
μηχανήματα, συχνά υφίσταται μεγάλη φθορά. Τα
Θέματα προς συζήτηση ηλεκτροφόρα καλώδια φθείρονται εύκολα, με
αποτέλεσμα να δημιουργείται βραχυκύκλωμα. Αν συμβεί
• Υπάρχουν πολλά είδη εργαλείων. Σε ποιες κατηγορίες
κατατάσσετε τα εργαλεία; βραχυκύκλωμα μέσα ή κοντά σε δοχείο με εκρηκτικό
μίγμα αερίου και αέρα, οι συνέπειες μπορεί να είναι
• Ποιους κινδύνους περικλείει η χρησιμοποίηση εργαλείων
χειρός; Τι μπορεί να γίνει για να μειωθούν στο ελάχιστο καταστροφικές. Αν χρησιμοποιήσουμε πτητικά υγρά για
αυτοί οι κίνδυνοι; τον καθαρισμό ηλεκτροκινητήρα και τον θέσουμε αμέσως
• Γίνεται τακτικός έλεγχος των εργαλείων; Από ποιόν; Πι- μετά τον καθαρισμό σε λειτουργία, μπορεί να προκληθεί
στεύετε ότι οι οδηγίες σχετικά με τους τακτικούς ελέγχους έκρηξη ή πυρκαγιά.
χρειάζονται βελτίωση;
Συνηθισμένη αιτία θανατηφόρων ατυχημάτων είναι η
σύνδεση ηλεκτροφόρων καλωδίων με αγωγούς αερίου.
Ηλεκτρική ενεργεία και κίνδυνοι Τα ηλεκτροφόρα καλώδια δεν πρέπει να κρέμονται από
υλικά, όπως είναι οι πρόκες ή άλλα μεταλλικά άγκιστρα,
ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΠΟΥ ΟΦΕΙΛΟΝΤΑΙ επειδή αυτά μπορεί να φθείρουν το μονωτικό υλικό που
ΣΤΗΝ ΗΛΕΚΤΡΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ καλύπτει τους ηλεκτροφόρους αγωγούς. Το τράβηγμα και
Η ηλεκτρική ενέργεια μπορεί να γίνει αιτία ατυχημάτων το κουλούριασμα των καλωδίων μπορεί επίσης να
και πυρκαγιών. Ατυχήματα μπορεί να συμβούν, όταν προκαλέσει φθορές στο μονωτικό υλικό με το οποίο
κάποιο άτομο αγγίξει μέρος μιας συσκευής όπου καλύπτονται.
διοχετεύεται ηλεκτρικό ρεύμα. Ακόμα και η επαφή με
μέρος συσκευής όπου δεν διοχετεύεται ηλεκτρική
ενέργεια μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα σοβαρά Φορητοί λαμπτήρες (Μπαλαντέζες)
ατυχήματα, αν η μόνωση είναι ελαττωματική. Εκεί όπου
Οι μπαλαντέζες είναι μεταξύ των πιο επικίνδυνων
προκαλείται βολταϊκό τόξο, υπάρχει υψηλός κίνδυνος
φορητών συσκευών στους χώρους εργασίας.
πυρκαγιάς και καταστροφής της όρασης.
Συνήθως γίνεται διαχωρισμός μεταξύ: Στις περιπτώσεις που είναι εφικτό, η χρήση τους θα
Π ατυχημάτων που οφείλονται σε άμεση επαφή με το πρέπει να περιορίζεται και να αντικαθίστανται από
ηλεκτρικό ρεύμα και μόνιμους λαμπτήρες. Στους χώρους όπου είναι
- ατυχημάτων που οφείλονται στην πρόκληση βολταϊκού απαραίτητη η χρησιμοποίηση τους, θα πρέπει οι
τόξου. λαμπτήρες που χρησιμοποιούνται να είναι εγκεκριμένοι
Το ηλεκτρικό ρεύμα μπορεί επίσης να γίνει αιτία και πολύ καλής ποιότητας. Η μπαλαντέζα πρέπει να έχει
εκδήλωσης πυρκαγιών. ένα σκελετό και μία χειρολαβή από μονωτικό υλικό και
Σε περίπτωση ελαττωματικής μόνωσης και ένα προστατευτικό πλέγμα γύρω από το λαμπτήρα.
βραχυκυκλώματος είναι δυνατό να αναπτυχθεί έντονη
Οι μπαλαντέζες φθείρονται εύκολα και πρέπει να
θερμότητα με αποτέλεσμα την πρόκληση σοβαρής
πυρκαγιάς. υπόκεινται σε τακτικό έλεγχο για να είναι ασφαλής η
Τα ατυχήματα που προκαλούνται από τη χρησιμοποίηση χρήση τους.
ηλεκτρικής ενέργειας οφείλονται συχνά στην παράλειψη
ελέγχου της λειτουργίας του συστήματος ασφάλειας ή στη Θέματα προς συζήτηση
μη συμμόρφωση με τους ισχύοντες κανόνες ασφάλειας. Η
Οι μπαλαντέζες έχουν την κατάλληλη μόνωση; Ποιοι έ-
συντήρηση των ηλεκτρικών εγκαταστάσεων θα πρέπει να
λεγχοι εφαρμόζονται στις μπαλαντέζες;
γίνεται από ειδικευμένους ηλεκτρολόγους.
 ΗΛΕΚΤΡΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΚΙΝΔΥΝΟΙ

Ηλεκτροκίνητες μηχανές Σημεία που πρέπει να θυμάστε!

Κυριότερος τρόπος πρόληψης ατυχημάτων από χρήση - Οι εργαζόμενοι, που δεν έχουν την κατάλληλη
ηλεκτρικού ρεύματος σε ηλεκτροκίνητες μηχανές, είναι η εκπαίδευση σχετικά με την χρησιμοποίηση
διαπίστωση ότι οι συγκεκριμένες μηχανές έχουν ηλεκτροκίνητων εργαλείων, δεν πρέπει να τα
κατασκευαστεί σωστά, τηρούν τις προδιαγραφές και χρησιμοποιούν.
βρίσκονται σε καλή λειτουργική κατάσταση. Αποφεύγετε πάντοτε την εργασία κοντά σε
Στα μέρη όπου διέρχεται ηλεκτρικό ρεύμα πρέπει να ηλεκτροφόρα καλώδια.
υπάρχει κατάλληλη μόνωση. Χρησιμοποιείτε πάντα βολτόμετρο για να ελέγξετε
Μέρη, όπως είναι οι χειρολαβές ελέγχου και οι αν περνάει ηλεκτρικό ρεύμα από τα καλώδια.
ρυθμιστικοί τροχοί λειτουργίας, πρέπει να είναι
Μονώστε τον εαυτό σας από τα ηλεκτροφόρα
κατασκευασμένα από μονωτικό υλικό. Τα μέρη, όπως
καλώδια χρησιμοποιώντας, εργαλεία που έχουν
είναι το πλαίσιο του κινητήρα και τα προστατευτικά
μόνωση, λαστιχένια γάντια και ειδικά υποδήματα.
καλύμματα, πρέπει να είναι γειωμένα. Τα άτομα που
εργάζονται σε σταθερές ηλεκτροκίνητες μηχανές, πρέπει Καλύψτε όλα τα ηλεκτροφόρα καλώδια στο χώρο
να στέκονται πάνω σε μονωτικό υλικό. Τα ηλεκτροφόρα εργασίας, με μονωτικό υλικό π.χ. ειδικά πλαστικά
καλώδια και οι αγωγοί με τους οποίους είναι καλύμματα.
συνδεδεμένες οι μηχανές, πρέπει να στερεώνονται πάνω
στον τοίχο. Καλώδια που δεν είναι στερεωμένα στον τοίχο
πρέπει να αποφεύγονται. Στις περιπτώσεις όμως, που Θέματα προς συζήτηση
είναι αναγκαία η χρησιμοποίηση τους, πρέπει αυτό να Ποιες είναι οι ενέργειες που πρέπει να γίνουν όταν ένας
γίνεται μόνο για συσκευές όπως είναι οι μπαλαντέζες. Να
εργαζόμενος πάθει ηλεκτροπληξία;
μη χρησιμοποιείτε ποτέ ηλεκτρικές πρίζες που δεν είναι
ασφαλείς και να αποφεύγετε τη σύνδεση γυμνών Ποιες ενέργειες είναι αναγκαίες να γίνουν για την συντή-
καλωδίων σε πρίζες, ή άλλες παρόμοιες επικίνδυνες ρηση των ηλεκτρικών διακοπτών;
ενέργειες.
Χρησιμοποιούνται σωστά οι ηλεκτροφόροι αγωγοί και τα
καλώδια; Αν όχι τι βελτιώσεις απαιτούνται;
Περιγράψτε τα μέτρα ασφάλειας που πρέπει να τηρού-
νται όταν χρησιμοποιούνται ηλεκτροκίνητα εργαλεία χει-
ρός.

Ένας διακόπτης κινδύνου για διακοπή της λειτουργίας, πρέπει να βρίσκεται

σε θέση που να μπορεί να τον χρησιμοποιήσει ο χειριστής, θα πρέπει άμα
χρειαστεί, να τον χρησιμοποιήσουν και άλλοι εργαζόμενοι. Αυτή είναι η
περίπτωση όπου διακόπτες κινδύνου πρέπει να υπάρχουν σε εκσκαπτικά
μηχανήματα, μεταφορικές ταινίες και αυτόματες γραμμές παραγωγής. Οι
διακόπτες κινδύνου ακινητοποιούν αμέσως όλες τις λειτουργίες σε ένα
μηχάνημα. Δεν πρέπει να προξενούν επικίνδυνες κινήσεις π.χ. να θέσουν τα
ηλεκτρονικά φρένα εκτός λειτουργίας. Οι ηλεκτρικές εγκαταστάσεις των
μηχανημάτων πρέπει επίσης να είναι εφοδιασμένες με διακόπτη προστασίας
από υπερφόρτωση και διακυμάνσεις τάσεως. Ο διακόπτης προστασίας πρέπει
να τίθεται σε επαναλειτουργία μόλις το ηλεκτρικό ρεύμα φθάσει στο κανο-
νικό του επίπεδο και το μηχάνημα αρχίσει πάλι να λειτουργεί.

Ηλεκτροκίνητα εργαλεία χειρός

Τα ηλεκτροκίνητα εργαλεία χειρός αντικαθιστούν τα Ο ηλεκτρικός εξοπλισμός και τα μηχανήματα πρέπει να γειωθούν. Μικρά
συμβατικά εργαλεία χειρός. Επειδή περικλείουν φορητά ηλεκτρικό μηχανήματα π.χ. τρυπάνια μπορούν να έχουν διπλή μόνω-
περισσότερους κινδύνους ατυχημάτων, πρέπει οι ση αντί γειώσεως. Αυτά τα μηχανήματα φέρουν το σήμα Π
εργαζόμενοι που τα χρησιμοποιούν να είναι ιδιαίτερα Σε μερικούς χώρους, π.χ. χώροι όπου υπάρχει υγρασία, το ρεύμα 220V είναι
ακατάλληλο. Είναι ασφαλέστερο να χρησιμοποιηθεί χαμηλή τάση 50V. Το
προσεκτικοί. Τα ηλεκτροκίνητα εργαλεία πρέπει να ρεύμα συνήθως ελαττώνεται στα 42\Ι, πράγμα που απαιτεί ειδικές μηχανές.
φέρουν γείωση.
 ΣΥΓΚΟΛΛΗΣΕΙΣ

Συγκολλήσεις

Οι αναθυμιάσεις συγκόλλησης αποτελούν το πιο σοβαρό πρόβλημα σε όλους τους τύπους συγκόλλησης γιατί περιέχουν επικίνδυνες ουσίες. Να χρησιμοποιείται
τοπικό σύστημα απορρόφησης αναθυμιάσεων όταν η εργασία γίνεται σε εσωτερικούς χώρους και ειδικά σε μη αεριζόμενους. Το σύστημα απορρόφησης πρέπει
να τοποθετείται όσο το δυνατό πλησιέστερα προς το σημείο συγκόλλησης. Να απομονωθεί οπτικά ο χώρος εργασίας για την προστασία των άλλων εργαζομένων
από τη λάμψη της συγκόλλησης. Το αντικείμενο που συγκολλείται πρέπει να γειώνεται σωστό και αν είναι δυνατό να τοποθετείται σε ένα άνετο ύψος εργασίας,
π.χ. μέσα σε ένα πλαίσιο πάνω στον πάγκο συγκόλλησης. Όλες οι βαφές, πλαστικό και άλλες ρυπαντικές ουσίες πρέπει να αφαιρούνται πριν τη συγκόλληση.
Αυτό είναι πρωταρχικό όταν η συγκόλληση γίνεται με αέριο.
ΟΙ ΚΙΝΔΥΝΟΙ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΣΥΓΚΟΛΛΗΤΕΣ ΚΑΙ χρησιμοποίηση κράνους και γυαλιών. Στις εργασίες
ΤΟΥΣ ΣΥΝΕΡΓΑΤΕΣ ΤΟΥΣ ηλεκτροσυγκόλλησης υπάρχουν επίσης και οι κίνδυνοι
τραυματισμού από τον ηλεκτρισμό.
Εργασίες συγκόλλησης πραγματοποιούνται σε πολλούς
Σε ορισμένες εργασίες συγκόλλησης, απαιτείται η
χώρους εργασίας. Οι κίνδυνοι δεν αφορούν μόνο τους
συγκολλητές που απασχολούνται με αυτή την εργασία αποτελεσματική απομάκρυνση του αέρα από το χώρο
αλλά και τα άτομα που εργάζονται σ' αυτό το χώρο. Οι εργασίας. Η απομάκρυνση του αέρα είναι πολύ σημαντική
κίνδυνοι είναι: βλάβη της όρασης, τραύματα του στις περιπτώσεις εργασίας συγκόλλησης, που
δέρματος, εγκαύματα και εισπνοή τοξικών αερίων. πραγματοποιείται πάνω σε μέταλλα που φέρουν
Σε όλες τις εργασίες συγκόλλησης, ο συγκολλητής θα επικάλυψη από κράμα μολύβδου, καδμίου, υδραργύρου,
πρέπει να φοράει κατάλληλα προστατευτικά γυαλιά ή
μάσκα προσώπου για να προστατευθούν τα μάτια του από φθορίου ή ψευδαργύρου. Η συγκόλληση πάνω σε τέτοια
το τόξο συγκόλλησης (π.χ. κράνος για συγκολλητές). Αυτά κράματα, δημιουργεί συγκέντρωση επικίνδυνων
χρησιμοποιούνται επίσης και στις εργασίες απόξεσης της αναθυμιάσεων και αερίων. Η συγκόλληση με αέριο σε
σκουριάς. Ο χώρος εργασίας θα πρέπει να χωριστεί με
κλειστό χώρο, ιδιαίτερα όταν υπάρχει υψηλή
πετάσματα αδιαπέραστα από την υπεριώδη ακτινοβολία,
ώστε τα άτομα που εργάζονται κοντά να μην εκτίθενται θερμοκρασία, μπορεί να προκαλέσει συγκέντρωση
στο τόξο. Ο συγκολλητής θα πρέπει να φέρει νιτρικών αερίων που να περιέχουν επικίνδυνα νιτρικά
προστατευτικά γάντια. Εκτός από την έντονη λάμψη που οξείδια.
συνήθως υπάρχει σε όλες τις εργασίες συγκόλλησης, θα
πρέπει να σημειωθεί ότι στην ηλεκτροσυγκόλληση το Στις περιπτώσεις όπου δεν είναι δυνατόν να υπάρχει
φωτεινό τόξο εκπέμπει αόρατες υπεριώδεις και αποτελεσματικός εξαερισμός του χώρου, πρέπει να
υπέρυθρες ακτίνες. Οι ακτίνες αυτές είναι επικίνδυνες και διατεθεί στον συγκολλητή αναπνευστική προστασία και
μπορούν να βλάψουν την όραση και το δέρμα. Στις
παροχή καθαρού αέρα. Επίσης πρέπει πάντα να
περιπτώσεις αυτές, τα μάτια πρέπει να προστατεύονται με
ειδικού τύπου απορροφητικά γυαλιά. σκεφτόμαστε την ασφάλεια των εργαζομένων στον ίδιο
Το πρόσωπο και τα χέρια πρέπει να προστατεύονται χώρο και το ότι μπορεί και αυτοί να εκτεθούν σε
επιμελώς. Ο καλύτερος τρόπος προστασίας είναι η επικίνδυνες αναθυμιάσεις ή αέρια.
 ΣΥΓΚΟΛΛΗΣΕΙΣ - ΛΕΒΗΤΕΣ ΚΑΙ ΔΟΧΕΙΑ ΠΙΕΣΗΣ

Αν η συγκόλληση γίνεται σε διάφορους χώρους, μπορεί να χρησιμοποιηθεί

ένας απορροφητήρας καπνού. Έτσι, εμποδίζονται τα σωματίδια των αναθυ-
μιάσεων από τη συγκόλληση, να διαχυθούν στον υπόλοιπο εργασιακό χώρο.

περίπτωση πυρκαγιάς". Οι ελαστικοί σωλήνες αερίου

πρέπει να προστατεύονται αποτελεσματικά από τη
θερμότητα, τα αιχμηρά αντικείμενα και την βρωμιά,
ιδιαίτερα δε, από τα λιπαντικά και τα γράσσα. Οι ουσίες
αυτές - μπορεί ακόμη και σε μικρές ποσότητες - να
προκαλέσουν εκρηκτική ανάφλεξη, σε περίπτωση
διαρροής στον ελαστικό σωλήνα οξυγόνου.

Θέματα προς συζήτηση

Η Πραγματοποιείται εργασία συγκόλλησης;
• Φέρουν όλοι οι συγκολλητές κατάλληλο ατομικό προστα-
τευτικό εξοπλισμό;
• Συνέβη κάποιο ατύχημα σε σχέση με τέτοιου είδους ερ-
γασία; Αν ναι περιγράψτε τι συνέβει.
- Ποια μέτρα ασφάλειας υιοθετήθηκαν για την πρόληψη
των ατυχημάτων σε σχέση με τη συγκόλληση; Ποια άλλα
μέτρα θα θέλατε να υιοθετηθούν;

Λέβητες και δοχεία πίεσης

Στους λέβητες και στα δοχεία πίεσης θα πρέπει να
λαμβάνονται ιδιαίτερες προφυλάξεις. Ιδιαίτερα αυστηροί
Συγκόλληση και κίνδυνος πυρκαγιάς κανονισμοί εφαρμόζονται γι' αυτά. Περικλείουν
κινδύνους εκρήξεων ή ατυχημάτων, λόγω αστοχίας στην
Η συγκόλληση μέσα ή κοντά σε χώρους όπου
επιλογή υλικών και τον τρόπο κατασκευής. Η υψηλή
αποθηκεύονται εύφλεκτα υλικά δεν πρέπει να επιτρέπεται
εσωτερική πίεση και οι συχνές αλλαγές της, δημιουργούν
ποτέ. Προσοχή επίσης, η συγκόλληση να μην
αυτούς τους κινδύνους. Είναι ουσιαστικής σημασίας να
πραγματοποιείται μέσα σε δεξαμενές ή παρεμφερή
εξασφαλιστεί ότι οι λέβητες και τα δοχεία πίεσης, είναι
εξοπλισμό, που χρησιμοποιείται για την αποθήκευση
εγκατεστημένα και λειτουργούν σύμφωνα με τους
εύφλεκτων υγρών μέχρις ότου εκλείψει ο κίνδυνος
κανονισμούς και ότι η συντήρηση τους γίνεται από
πυρκαγιάς ή έκρηξης. Η δεξαμενή θα πρέπει να
ειδικευμένο προσωπικό. Πρέπει να ελέγχονται σε τακτά '
καθαριστεί προσεκτικά, κατά προτίμηση
χρονικά διαστήματα από εξουσιοδοτημένα αρμόδια
χρησιμοποιώντας ατμό υπό πίεση, προτού γίνει
άτομα.
οποιαδήποτε εργασία συγκόλλησης.
Πρόσθετο μέτρο ασφάλειας είναι η διοχέτευση αέρα μέσα
στην δεξαμενή ή η πλήρωση της με νερό μέχρι του
Καθαρισμός και επιμέλεια
σημείου όπου πρόκειται να πραγματοποιηθεί η εργασία των χώρων εργασίας
συγκόλλησης. Τα εκτινασσόμενα σωματίδια κατά την Η ΤΑΚΤΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΧΩΡΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑΣ
συγκόλληση είναι η μεγαλύτερη και μοναδική αιτία ΑΠΟΤΕΛΕΙ ΚΑΘΗΚΟΝ ΟΛΩΝ
πρόκλησης πυρκαγιών. Ο καταιγισμός σπινθήρων μπορεί
Ο σωστός καθαρισμός και η επιμέλεια αποτελούν
να προκαλέσει πυρκαγιά σε απόσταση αρκετών μέτρων
ουσιαστικό στοιχείο για τη διατήρηση καλών συνθηκών
από τον χώρο εργασίας. Αυτό συνήθως συμβαίνει όταν η
εργασίας. Συμβάλλουν σε μεγάλο βαθμό στην πρόληψη
εργασία συγκόλλησης πραγματοποιείται σε υπερυψωμένο
των τραυματισμών κατά την εργασία και των
επίπεδο. Η πείρα έχει αποδείξει ότι τα διάπυρα επαγγελματικών ασθενειών. Ο καθαρισμός είναι η
σωματίδια μπορούν να τιναχθούν στον αέρα σε απόσταση
εργασία συντήρησης του χώρου και συνεπώς καθήκον
20 μέτρων και να προκαλέσουν πυρκαγιά.
όλων. Ο σωστός καθαρισμός δεν είναι δυνατό, να
Το ακετυλένιο και το οξυγόνο χρησιμοποιούνται συνήθως επιτευχθεί χωρίς καλή θέληση και συμμετοχή όλων στο
στην συγκόλληση με αέριο. Οι ελαστικοί σωλήνες χώρο εργασίας. Το "σωστό νοικοκυριό" συντελεί
οξυγόνου και ακετυλένιου πρέπει να είναι ευδιάκριτοι και ουσιαστικά στις σωστές συνθήκες υγιεινής και ασφάλειας.
οι φιάλες αερίου πρέπει να φυλάσσονται σε ασφαλές Το "νοικοκυριό" περιλαμβάνει: την οργάνωση και
μέρος. Σε περίπτωση πυρκαγιάς πρέπει να είναι εύκολο κατάλληλη συντήρηση των κτισμάτων, εγκαταστάσεων,
να μετακινηθούν οι φιάλες σε ασφαλές μέρος. Στο μηχανημάτων και εξοπλισμού, τη διατήρηση σε καλή
εξωτερικό μέρος της πόρτας εξόδου πρέπει να υπάρχει κατάσταση όλων των χώρων υγιεινής και ανάπαυσης και
προειδοποιητική πινακίδα όπου να αναγράφεται "φιάλες τον τακτικό χρωματισμό και καθαρισμό των τοίχων, των
αερίου. Να απομακρυνθούν σε ασφαλές μέρος σε οροφών και των μόνιμων χωρισμάτων. Το "σωστό
 ΤΑΞΗ ΚΑΙ ΚΑΘΑΡΙΟΤΗΤΑ

νοικοκυριό" περιλαμβάνει επίσης την καθημερινή - Να υπάρχουν αγωγοί αποχέτευσης για τα υγρά
καθαριότητα, τάξη και την σωστή διάταξη όλων των απόβλητα.
τμημάτων του χώρου εργασίας. Ο καθημερινός Π Ειδικές ομάδες εργαζομένων πρέπει να ορίζονται για
καθαρισμός θα ελαττώσει σημαντικά την απαιτουμένη την ανάληψη του καθημερινού, εβδομαδιαίου ή
εργασία συντήρησης. μηνιαίου καθαρισμού.
- Να γίνουν ειδικές ρυθμίσεις για την απομάκρυνση των
Το "ανεπαρκές νοικοκυριό" γίνεται αιτία:
έτοιμων προϊόντων και αποβλήτων.
- ατυχημάτων, όπως είναι η πτώση εξ' αιτίας ολίσθησης
σε γλιστερό ή λιπαρό δάπεδο, το σκόνταμα στους Να γίνει σαφής καθορισμός των καθηκόντων
συντήρησης και επισκευής των κτιριακών
διαδρόμους, οι τραυματισμοί από προεξέχοντα μέρη, η
εγκαταστάσεων, ιδιαίτερα των κλιμακοστασίων,
βλάβη των ανελκυστήρων κλπ.
διαδρόμων, τοίχων, φωτισμού και χώρων υγιεινής.
Π πυρκαγιών, από τα απορρίμματα ή την ακατάστατη
αποθήκευση υλικών (αποφυγή παγίδευσης σε Είναι περιττό να τονίσουμε ότι τα άτομα που θα
αναλάβουν τον καθαρισμό πρέπει να προστατεύονται από
περίπτωση πυρκαγιάς)
τους κινδύνους του. Ο καθαρισμός δεν θα γίνεται ποτέ
- κάκου φωτισμού που οφείλεται σε ελλείψεις όταν υπάρχει κάποιος κίνδυνος εμπλοκής με μηχανήματα.
λαμπτήρων, ρυπαρες εγκαταστάσεις ή μαυρισμένους Ο ατομικός προστατευτικός ρουχισμός ή οι φόρμες
τοίχους εργασίας, τα προστατευτικά μέσα για τα χέρια και τα
- κίνδυνων για την υγεία, από συσσώρευση σκόνης, πόδια είναι απαραίτητα για την αποφυγή τραυματισμών
απροστάτευτη επαφή με χημικά προϊόντα, έκθεση και ασθενειών, όπως είναι τραυματισμοί από άχρηστα
στους καπνούς από εξατμίσεις κλπ. μέταλλα ή δερματίτιδες από τα απορρυπαντικά.
Κάθε εργαζόμενος πρέπει να είναι υπεύθυνος για τον
Μέθοδοι τάξης και καθαριότητας καθαρισμό του χώρου εργασίας του. Ο επόπτης πρέπει να
αναλάβει την ευθύνη της οργάνωσης του σωστού
Η καλή καθαριότητα του χώρου δεν μπορεί να βασιστεί καθαρισμού. Πρέπει να διατίθεται ο κατάλληλος
σε αυθόρμητες και απρογραμμάτιστες ενέργειες. εξοπλισμός για τον καθημερινό καθαρισμό, όπως είναι οι
Χρειάζεται προγραμματισμός. Γι' αυτό, τίθεται σε βούρτσες, οι σκούπες, οι ηλεκτρικές σκούπες κλπ.
εφαρμογή μόνο όταν η διοίκηση αναλάβει την ευθύνη γι'
αυτό. Η διάταξη των διαφόρων τμημάτων και
μηχανημάτων, πρέπει να γίνει με τέτοιο τρόπο ώστε να Σημεία που πρέπει να θυμάστε!
είναι εύκολη η ευταξία και ο καθαρισμός τους.
Ι Αν ζητήσουμε από τους εργαζόμενους να
Ο καθημερινός καθαρισμός δεν πρέπει να γίνεται τα καθαρίσουν το χώρο εργασίας στο τέλος του
τελευταία λεπτά της εργάσιμης ημέρας. Γι' αυτό το λόγο ο ωραρίου δεν εξασφαλίζουμε ποτέ "σωστό
προγραμματισμός είναι βασικής σημασίας. Τα παρακάτω καθαρισμό". Ο "σωστός καθαρισμός" χρειάζεται
σημεία είναι σημαντικά για να είναι ο χώρος εργασίας σωστό προγραμματισμό. Η εμπειρία του
νοικοκυρεμένος: προγραμματισμού και της εφαρμογής του "σωστού
- Σωστή διάταξη του χώρου για να διευκολυνθεί η καθαρισμού" είναι χρήσιμη για την οργάνωση
τακτοποίηση και ο καθαρισμός. άλλων δραστηριοτήτων σε σχέση με την ασφάλεια.
Π Σηματοδότηση των διαδρόμων, περασμάτων, χώρων Αρχίστε λοιπόν "σωστό καθαρισμό".
μεταφοράς και εξόδων. Θα πρέπει να είναι ελεύθεροι
από εμπόδια.
- Οι ειδικές περιοχές για την αποθήκευση των πρώτων Θέματα προς συζήτηση
υλών, των ετοίμων προϊόντων, των εργαλείων και του
εξοπλισμού πρέπει να είναι απομονωμένες. Γνωρίζετε να έχουν συμβεί κάποια ατυχήματα λόγω "κα-
- Τα ράφια για τα εργαλεία χειρός ή τα όργανα πρέπει κού καθαρισμού" του χώρου;
να είναι πάνω από τις τράπεζες εργασίας. Είναι εύκολο ή δύσκολο να ζητήσετε από τους εργαζόμε-
- Πρόβλεψη θέσεων κάτω από τις τράπεζες εργασίας, ή νους να διατηρούν πάντα καθαρό το χώρο εργασίας;
λοιπών χώρων για την αποθήκευση των μικρών Αιτιολογείστε.
προσωπικών αντικειμένων.
Η διοίκηση γνωρίζει τα πλεονεκτήματα του "σωστού κα-
Π Δοχεία για απορρίμματα σε κατάλληλους χώρους.
θαρισμού"; Αν όχι, τι θα πρέπει να γίνει για να ενημερω-
- Τα υλικά κάλυψης τον πατώματος πρέπει να είναι θεί;
κατάλληλα για την εργασία και τον καθαρισμό τους.
Ποιες είναι οι ενέργειες πρώτης προτεραιότητας που
- Χρήση ειδικών μέτρων προφύλαξης και απλών
πρέπει να γίνουν για να βελτιωθεί ο καθαρισμός στο χώρο
συσκευών για την αποφυγή ύπαρξης λιπαρών ουσιών, εργασίας;
υγρών απορριμάτων ή νερού στα γύρω πατώματα.
 ΧΡΗΣΙΜΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ - Τα φορτία πρέπει να είναι καλά συνδεδεμένα με
Χώροι εργασίας και άγκιστρα ή στερεωμένα στον εξοπλισμό ανύψωσης ή
"καθαρισμός" τους στο όχημα.
- Η διάταξη των τμημάτων και των εργασιών πρέπει να - Οι χειριστές του εξοπλισμού ανύψωσης και των
γίνεται έτσι ώστε να έχουν σωστή εξάρτηση το ένα από οχημάτων πρέπει να είναι καλά εκπαιδευμένοι και να
το άλλο. τους παρέχεται πρόσθετη εκπαίδευση στις περιπτώσεις
Π Η διάταξη των μηχανημάτων και του εξοπλισμού που κρίνεται αναγκαίο.
πρέπει να ανταποκρίνεται στις ανάγκες της εργασίας Εργασία με μηχανές και εργαλεία
που εκτελείται.
- Όλα τα επικίνδυνα μέρη μετάδοσης της κίνησης
- Να υπάρχει η κατάλληλη απόσταση μεταξύ των
πρέπει να φυλάσσονται.
μηχανημάτων.
- Οι προφυλακτήρες των μηχανημάτων πρέπει να
- Η τάξη και η σωστή διάταξη πρέπει να τηρείται
στερεώνονται σωστά ή να έχουν σύστημα ασφάλειας,
συμφωνά με τα σχέδια.
έτσι ώστε μετακινώντας τον προφυλακτήρα, να
Οι έξοδοι κίνδυνου πρέπει να έχουν ευδιάκριτη σταματά η λειτουργία του μηχανήματος.
σήμανση, να μην είναι κλειδωμένες και να μην
- Οι μηχανές λείανσης να φέρουν προφυλακτήρα για την
υπάρχουν εμπόδια στο χώρο αυτό.
προστασία των εργαζομένων στην περίπτωση που
- Να εξασφαλίζεται κατάλληλη πρόσβαση προς όλα τα σπάσει ο λειαντικός τροχός.
μηχανήματα.
- Τα προστατευτικά μέσα των ματιών και τα
- Όλες οι οδοί μεταφοράς και οι διάδρομοι πρέπει να προστατευτικά γυαλιά, πρέπει να χρησιμοποιούνται για
φέρουν ευδιάκριτη σήμανση και να είναι διαβατοί και την αποφυγή τραυματισμού των ματιών από τα
αν κριθεί αναγκαίο να φράσσονται στα πλάγια. εκτοξευόμενα σωματίδια.
- Να υπάρχουν ευδιάκριτα σήματα και προειδοποιητικές - Όλα τα κινούμενα μέρη των μηχανημάτων, πρέπει να
πινακίδες, για τους διαδρόμους όπου κινούνται τα προστατεύονται με κατάλληλους προφυλακτήρες.
οχήματα και τους επικίνδυνους χώρους.
- Τα διάφορα μηχανήματα για εργασίες κοπής, λείανσης
- Να υπάρχει επαρκής χώρος για την αποθήκευση και οι πρέσσες πρέπει να φέρουν μηχανισμούς
υλικών και προϊόντων. διακοπής της λειτουργίας τους ή φρένα.
- Τα ράφια για τα εργαλεία, προϊόντα κλπ. πρέπει να Π Τα επικίνδυνα σημεία λειτουργίας των μηχανών,
βρίσκονται κοντά στο χώρο εργασίας. πρέπει να προστατεύονται από κάθε πιθανή επαφή με
- Να υπάρχει επαρκής αριθμός δοχείων απορριμμάτων μέρη του σώματος, με προφυλακτήρες ή άλλους
στην κατάλληλη θέση. μηχανισμούς ασφάλειας.
- Το δάπεδο να είναι ομαλό και τα χαμηλά σκαλοπάτια, - Πρέπει να τοποθετείται προειδοποιητική σήμανση και
που μπορεί να μην είναι ευδιάκριτα, ν' αποφεύγονται. να ασφαλίζεται ο διακόπτης λειτουργίας, για να
- Οι επιφάνειες του δαπέδου πρέπει να μπορούν να αποφευχθεί το να τεθεί σε λειτουργία η μηχανή, από
καθαρίζονται με εύκολο τρόπο και να είναι κατάλληλες απροσεξία, κατά τη διάρκεια της συντήρησης της.
για την εργασία. - Τα χέρια των εργαζομένων δεν πρέπει να έρχονται σε
- Λάδια και νερά χυμένα στο πάτωμα πρέπει να επαφή με τα αιχμηρά σημεία.
αποφεύγονται με τη βοήθεια ειδικών μέσων - Πρέπει να γίνεται συντήρηση των μηχανημάτων και
προφύλαξης ή άλλων συσκευών. των εργαλείων σε τακτά χρονικά διαστήματα.
- Πρέπει να υπάρχουν κατάλληλοι σωλήνες αποχέτευσης,
- Οι αρμοδιότητες για τον καθημερινό καθαρισμό πρέπει
Ηλεκτρική ασφάλεια
να καθορίζονται σαφώς. - Οι ηλεκτροκίνητες μηχανές και ο εξοπλισμός πρέπει να
διατηρούνται σε καλή κατάσταση.
Εξοπλισμός ανύψωσης - Τα μέρη από τα οποία περνάει ηλεκτρικό ρεύμα πρέπει
και μεταφοράς να φέρουν στρώση μόνωσης.
- Το ανώτατο βάρος φορτίου πρέπει να γνωστοποιείται - Τα ακάλυπτα μέρη των ηλεκτροκίνητων μηχανών και
και να τηρείται. εργαλείων πρέπει να είναι γειωμένα.
- Ο εξοπλισμός ανύψωσης και τα ανυψωτικά οχήματα - Τα καλώδια τροφοδοσίας μηχανών πρέπει να
πρέπει να περνάνε από τακτικό έλεγχο. στερεώνονται πάνω στους τοίχους.
- Ο εξοπλισμός ελέγχου και ασφάλειας πρέπει να - Πρέπει να αποφεύγεται η δημιουργία ηλεκτρικού τόξου
βρίσκεται σε καλή κατάσταση. ή το τράβηγμα των καλωδίων, ειδικά κοντά σε
- Καμιά εργασία δεν πρέπει να εκτελείται κάτω από δεξαμενές με εκρηκτικά αέρια.
φορτία μεταφερόμενα εναερίως. - Πρέπει να χρησιμοποιούνται μόνο μπαλαντέζες που
- Τα φρένα και ο μηχανισμός διακοπής της λειτουργίας τηρούν τα μέτρα ασφαλείας και φέρουν μονωτικό
των μηχανών πρέπει να βρίσκονται σε καλή κατάσταση. πλαίσιο.
 - Ο εργαζόμενος να μπορεί πάντοτε να βλέπει τι κάνει.
Συγκόλληση
- Να παρέχεται ειδικός φωτισμός, όπου χρειάζεται.
- Ο χώρος εργασίας να απομονώνεται.
- Ο εφοδιασμός με υλικά και η απομάκρυνση των
- Οι φιάλες αερίου να τοποθετούνται σε μία βάση και να προϊόντων να γίνονται εύκολα.
αποθηκεύονται σε αρκετή απόσταση.
- Να εξασφαλίζεται η σωστή διάθεση των αποβλήτων.
- Να χρησιμοποιούνται κατάλληλα προστατευτικά
γυαλιά ή μία προστατευτική μάσκα προσώπου.
- Να χρησιμοποιούνται προστατευτικά γάντια. Εξοπλισμός για την παροχή πρώτων
- Να υπάρχει αποτελεσματικό σύστημα εξαερισμού κατά
την διάρκεια των εργασιών συγκόλλησης.
βοηθειών και για την κατάσβεση
- Τα καλώδια να είναι μονοκόμματα και χωρίς των πυρκαγιών
ελαττώματα.
- Να παρέχεται ο κατάλληλος εξοπλισμός για την
- Απαγορεύεται η συγκόλληση κοντά σε εύφλεκτα υλικά. παροχή πρώτων βοηθειών και να ελέγχεται, σε τακτά
χρονικά διαστήματα.
Έλεγχος των μηχανημάτων - Σε κάθε βάρδια να είναι παρόντα άτομα ικανά να
- Να παρέχονται οδηγίες ασφάλειας και συντήρησης. παράσχουν πρώτες βοήθειες.
- Να παρέχονται όλα τα αναγκαία συστήματα - Να παρέχεται κατάλληλος εξοπλισμός για την
προφύλαξης. κατάσβεση των πυρκαγιών.
Π Τα μηχανήματα να είναι σωστά μονωμένα κατά των - Ο εξοπλισμός για την κατάσβεση των πυρκαγιών να
κινδύνων που προκαλούνται από τη διέλευση διατηρείται σε καλή κατάσταση λειτουργίας.
ηλεκτρικού ρεύματος. - Να γνωστοποιούνται οι χώροι, στους οποίους έχει
- Τα μηχανήματα να είναι σταθερά. τοποθετηθεί ο εξοπλισμός για την κατάσβεση των
- Να είναι αδύνατη η απροσδόκητη λειτουργία πυρκαγιών.
διακοπτών ή μοχλών. - Οι εργαζόμενοι να εκπαιδεύονται στη χρήση του
- Να αναγνωρίζονται εύκολα οι διακόπτες κινδύνου (για εξοπλισμού για την κατάσβεση των πυρκαγιών.
περιπτώσεις έκτακτης ανάγκης). - Να γνωστοποιούνται οι αριθμοί τηλεφώνων έκτακτης
- Το μηχάνημα να είναι εύκολο να εγκατασταθεί. ανάγκης.
 0Ι ΣΥΝΘΗΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΕΚΤΕΛΕΣΗ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΤΟ ΜΙΚΡΟΚΛΙΜΑ,
Ο ΦΩΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ Ο ΘΟΡΥΒΟΣ
ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ
Η θερμότητα, ο ακατάλληλος φωτισμός και ο θόρυβος δεν προκαλούν μόνο ενόχληση,
αλλά επηρεάζουν και την ασφάλεια, την υγιεινή και την παραγωγικότητα της εργασίας.
Μολονότι αυτές οι συνθήκες δημιουργούν πρόβλημα στις αισθήσεις σας, στην όραση
και την ακοή σας, συχνά δεν λαμβάνονται υπόψη".

θορύβων, βελτιώνονται συνεχώς. Δίνονται

Οι συνθήκες εργασίας επηρεάζουν αποτελεσματικές κατευθυντήριες γραμμές για την
την εκτέλεση της εργασίας προστασία των εργαζομένων από τους κινδύνους υγείας.
Πρέπει να προσδιορίσουμε τις συνθήκες που επικρατούν
Η θερμοκρασία που επικρατεί στο χώρο εργασίας, η
ποσότητα και η ποιότητα του φωτός και τα επίπεδα στα στον εργασιακό χώρο και να προσπαθήσουμε να τις
βελτιώσουμε με την εξεύρεση πρακτικών λύσεων.
οποία κυμαίνεται ο θόρυβος, είναι συνηθισμένοι
παράγοντες συνθηκών εργασίας, οι οποίοι συναντιούνται Σ'αυτό το κεφάλαιο θα συζητήσουμε τα εξής θέματα:
σε όλους τους εργασιακούς χώρους. Αυτές οι συνθήκες - μικροκλίμα στο χώρο εργασίας
μπορούν να επηρεάσουν την ασφάλεια και την υγιεινή - θερμική καταπόνηση
των εργαζομένων στα εργοστάσια, όπου η μηχανοποίηση - προστασία
και ο αυτοματισμός έχουν επιφέρει αλλαγές. 'Οταν οι - αποτελέσματα
παράγοντες αυτοί είναι ακατάλληλοι η ξεπερνούν τα - φωτισμός
ανεκτά όρια, μπορούν να επηρεάσουν αποφασιστικά την
- αποτελέσματα του θορύβου
εκτέλεση μιας εργασίας και την παραγωγικότητα.
- μέθοδοι για την μείωση του θορύβου
Για παράδειγμα, συνθήκες υψηλής θερμοκρασίας και
- μέσα για την προστασία της ακοής
υγρασίας προκαλούν πρόσθετη κόπωση και πιθανούς
κινδύνους για την υγεία, ή ο θόρυβος κάνει αδύνατο το
άκουσμα των προειδοποιήσεων για την ασφαλή εργασία, Το κλίμα στο χώρο εργασίας
προκαλεί παρανόηση και μπορεί να οδηγήσει σε μόνιμη
Το κλίμα είναι η κατάσταση της ατμόσφαιρας που μας
απώλεια της ακοής. περιβάλλει. Μπορεί να σημαίνει τις γενικές συνθήκες σε
Οι μέθοδοι για τη ρύθμιση της θερμοκρασίας, τη μία γεωγραφική περιοχή ή, από τη στενή άποψη, τις
δημιουργία κατάλληλου φωτισμού και τη μείωση των τοπικές ατμοσφαιρικές συνθήκες σ'ένα ορισμένο χώρο
 ΜΕΤΡΗΣΗ ΤΗΣ ΘΕΡΜΙΚΗΣ ΚΑΤΑΠΟΝΗΣΗΣ

εργασίας. Το κλίμα στο χώρο εργασίας (συχνά απ'αυτό). Εάν, όμως, το δέρμα εκτίθεται σε επιφάνειες
ονομάζεται "μικροκλίμα") επηρεάζεται πολύ από τις που έχουν θερμανθεί, τότε απορροφούμε θερμότητα.
γενικές κλιματολογικές συνθήκες. Αυτό συμβαίνει αν εκτεθούμε στον ήλιο ή βρεθούμε
Τη ζεστή εποχή αισθανόμαστε πολύ δυσάρεστα και η κοντά σε φούρνο, σε δοχείο που θερμαίνεται, κ.λ.π.
απόδοση της εργασίας μας πέφτει. Οταν το βιοτικό - εξάτμιση (όταν ο ιδρώτας, δηλ. το νερό, εξατμίζεται
επίπεδο είναι υψηλό και η τεχνολογία προηγμένη, από το δέρμα, παίρνει μαζί του και τη θερμότητα).
είμαστε σε θέση μερικές φορές να ρυθμίσουμε τις Φυσικά, αυτή η απώλεια θερμότητας λόγω εξάτμισης,
κλιματολογικές συνθήκες που επικρατούν στο χώρο που διευκολύνεται από τον άνεμο και εμποδίζεται από την
ζούμε ή εργαζόμαστε. Παρ' όλα αυτά, στα εργοστάσια ή υψηλή υγρασία.
στις εξωτερικές εργασίες εκτιθέμεθα συχνά σε αφόρητη Συνεπώς, σε ζεστό κλίμα υπάρχουν αρκετοί τρόποι για να
θερμοκρασία και γι'αυτό το λόγο, είναι ανάγκη να απορροφήσει το σώμα θερμότητα, ενώ μπορεί να τη χάσει
ληφθούν μέτρα, ώστε να μειωθούν τα βλαβερά αποτελεσματικά μόνο μέσω της εξάτμισης.
αποτελέσματα της. Για να διατηρηθεί η ισορροπία, όσον αφορά τη θερμότητα
Επίσης, μπορούμε να μειώσουμε τη θερμοκρασία με την του σώματος, αυτοί οι παράγοντες πρέπει να κυμαίνονται
τοποθέτηση συσκευών κλιματισμού, πράγμα το οποίο σε περιορισμένη κλίμακα. Αυτή η κλίμακα είναι διαφορε-
όμως είναι δαπανηρό και δεν μπορεί να εφαρμοστεί
κή από άτομο σε άτομο και εξαρτάται από την εποχή του
παντού. Επίσης, είναι σημαντικό να γίνεται κανονική
ανανέωση του αέρα. χρόνου, την ένδυση, την ένταση της δουλειάς κ.λ.π. Εν
τούτοις, οι θερμοκρασίες στις οποίες οι περισσότεροι
άνθρωποι αισθάνονται άνετα (ζώνη ευφορίας) κυμαίνο-
Ισορροπία όσον αφορά νται μεταξύ 20°C και 25° C, με σχετική υγρασία περίπου
τη θερμοκρασία σώματος 30 έως 70%, εάν ο σωματικός φόρτος εργασίας είναι
Η σωματική εργασία προσθέτει θερμότητα στο σώμα μας. μικρός και δεν υπάρχει ακτινοβολούμενη θερμότητα.
Για να διατηρηθεί σε κανονικά επίπεδα η θερμοκρασία Καθώς αυξάνει ο σωματικός φόρτος της εργασίας, απαι-
του σώματος, πρέπει αυτό να απαλλαγεί από την τείται χαμηλότερη θερμοκρασία του αέρα για να διατηρη-
πρόσθετη θερμότητα. Πρέπει να διατηρείται η θερμική θούν οι συνθήκες ευφορίας. Επειδή οι μύες παράγουν
ισορροπία, του σώματος. θερμότητα κατά τη διάρκεια βαριάς σωματικής εργασίας,
Αυτή λοιπόν η ισορροπία επέρχεται ανάμεσα στη οι συνθήκες ευφορίας διατηρούνται μόνο όταν η
θερμότητα που αποκτά το σώμα και σ'εκείνη που χάνει. θερμοκρασία ευρίσκεται κάτω των 20° C.
Υπάρχουν τρείς κύριες πηγές θερμότητας: Η αυξημένη ταχύτητα του ανέμου αποτελεί θετικό
- η θερμοκρασία του αέρα, ο άνεμος και η υγρασία. παράγοντα όσον αφορά τις συνθήκες ευφορίας, όταν η
- η ακτινοβολία από τον ήλιο, τις μηχανές και τις θερμοκρασία αέρος ευρίσκεται πάνω από το ανώτατο
διάφορες εργασίες. όριο της ζώνης άνεσης. Μια ταχύτητα του αέρα από 0,1
- η εργασία, για την εκτέλεση της οποίας απαιτείται έως 0,3 μέτρα ανά δευτερόλεπτο είναι αρκετά
μυϊκή προσπάθεια. χαρακτηριστική των άνετων συνθηκών εργασίας, για
Επί πλέον υπάρχουν τρείς τρόποι, με τους οποίους το ελαφριά εργασία.
σώμα χάνει θερμότητα. Οταν οι κλιματολογικές συνθήκες που επικρατούν στην
- μεταφορά (είναι η μεταφορά θερμότητας από το δέρμα περιοχή δεν επιτρέπουν στο σώμα μας να απαλλαγεί από
μας στην ατμόσφαιρα). Η απώλεια θερμότητας είναι την υπερβολική θερμότητα ή να αποκτήσει ξανά κανονική
μεγαλύτερη όταν η ταχύτητα του ανέμου είναι μεγάλη. θερμοκρασία, αισθανόμαστε πραγματικά δυσφορία. Τότε,
Αντιστρόφως, απορροφούμε θερμότητα όταν η μειώνεται η ικανότητα μας για εργασία. Σε ακραίες περι-
θερμοκρασία του αέρα είναι υψηλότερη από αυτήν του πτώσεις μπορεί να φθάσουμε σε πλήρη εξάντληση ή ακό-
μη να γίνουμε ανίκανοι προς εργασία, λόγω διατάραξης
δέρματος μας.
της υγείας.
- ακτινοβολία (όταν το δέρμα ακτινοβολεί θερμότητα
στις γύρω επιφάνειες που είναι δροσερότερες
αναπνοή Σημεία που πρέπει να θυμάστε!
Το σώμα μας έχει την ικανότητα να διατηρεί την
κανονική θερμοκρασία του χάνοντας θερμότητα.
Έξω από τη ζώνη ευφορίας, στην οποία
επικρατούν άνετες συνθήκες εργασίας, αυτή η
εξάτμιση ικανότητα δεν μπορεί πια να εξασφαλίσει
ακτινοβολία
ισορροπία στη θερμότητα του σώματος. Η
ενόχληση που αισθανόμαστε σε μια θερμή ζώνη
αποτελεί πολύτιμο προειδοποιητικό σημείο.
διάδοση

Μέτρηση της θερμικής

καταπόνησης
Ο βαθμός της θερμικής καταπόνησης μπορεί να υπολογι-
στεί είτε με τη μέτρηση της κατάστασης της θερμής ζώνης
είτε με τη μέτρηση της κατάστασης του σώματος κάποιου
μετάδοση θερμότητας
που βρίσκεται σ'αυτή τη ζώνη.
 ΜΕΤΡΗΣΗ ΤΗΣ ΘΕΡΜΙΚΗΣ ΚΑΤΑΠΟΝΗΣΗΣ

υπάρχουν μόνο δύο σημάνσεις. Τοποθετείται μέσα σε

Μέτρηση των συνθηκών εργασίας. ζεστό νερό μέχρις ότου ο υδράργυρος ξεπεράσει το
Οι τέσσερις κύριοι παράγοντες που επηρεάζουν το βαθμό ανώτατο σημείο. Τότε το στεγνώνουμε και το
της θερμικής καταπόνησης είναι οι εξής: εκθέτουμε στον αέρα. Ο χρόνος που απαιτείται για να
πέσει ο υδράργυρος από το ανώτατο στο κατώτατο
- θερμοκρασία αέρα σημείο μετριέται με χρονόμετρο. Χρησιμοποιώντας ένα
- σχετική υγρασία προσαρτημένο πίνακα βρίσκουμε την ταχύτητα του
- θερμοκρασία σφαιρικού θερμομέτρου ανέμου από το χρόνο που απαιτείται για να κρυώσει το
(ακτινοβολούμενη θερμότητα) θερμόμετρο.
- ταχύτητα αέρα Σε ορισμένες περιπτώσεις, οι μετρήσεις των παραγόντων
Για να μετρήσουμε αυτούς τους παράγοντες, μπορούν να συνδυαστούν σε ένα ενιαίο και μοναδικό
χρησιμοποιούμε τα εξής όργανα: δείκτη θερμικής έντασης.
- ένα θερμόμετρο (μερικές φορές ονομάζεται ξηρό Είναι σημαντικό να διαπιστώσουμε, ότι η θερμοκρασία
θερμόμετρο), το οποίο χρησιμοποιείται για τη μέτρηση αέρα δε διαφέρει αρκετά από εκείνη που απαιτείται για
της θερμοκρασίας του αέρα υπό σκιά. Η θερμοκρασία να επικρατούν άνετες συνθήκες, και ότι η
του αέρα μπορεί να κυμαίνεται από κάτω του 0° μέχρι ακτινοβολούμενη θερμότητα είναι η ελάχιστη στο
περίπου 50° C. ελάχιστο στο χώρο όπου εκτελείται μία εργασία,
- ένα υγρό θερμόμετρο, χρησιμοποιείται μαζί με ένα ειδικότερα, όταν η σχετική υγρασία είναι υψηλή. Πρέπει
ξηρό θερμόμετρο για τη μέτρηση της υγρασίας. Το σ' αυτή την περίπτωση να σημειώσουμε, ότι η μέτρια
χαμηλότερο σημείο ή σφαιρικό δοχείο του υγρού ταχύτητα του ανέμου συνήθως μας βοηθάει να
θερμομέτρου διατηρείται υγρό με την τοποθέτηση περιορίσουμε τη δυσφορία.
βαμβακερής γάζας πάνω σ' ολόκληρο το σφαιρικό
δοχείο, έχοντας την άκρη της γάζας (και όχι το Μέτρηση του εργαζόμενου
σφαιρικό δοχείο του θερμομέτρου) τοποθετημένη σε
Οταν ο εργαζόμενος βρίσκεται υπό την επίδραση
ένα μικρό δοχείο νερού. 'Οταν η ατμόφαιρα είναι θερμικής καταπόνησης, η θερμοκρασία του σώματος
ξερή, το νερό στη γάζα θα εξατμιστεί γρήγορα και η αυξάνει. Το σώμα αντιδρά χρησιμοποιώντας τους
ένδειξη της θερμοκρασίας θα πέσει. Εάν η υγρασία διάφορους μηχανισμούς του, για να διατηρήσει τη
είναι υψηλή, το νερό θα εξατμισθεί αργά και οι δύο θερμοκρασία του όσο το δυνατό πιο σταθερή. Η
ενδείξεις της θερμοκρασίας θα παρουσιάζουν μόνο θερμοκρασία του δέρματος αυξάνει (ο χτύπος της
μικρή διαφορά. Παίρνοντας τη διαφορά μεταξύ των
δύο ενδείξεων και βρίσκοντας την τιμή της στον
πίνακα, μπορείτε να βρείτε την εκατοστιαία αναλογία
της σχετικής υγρασίας. Η σχετική υγρασία μπορεί να
κυμαίνεται μεταξύ Ο και 100%.
- Ενα σφαιρικό θερμόμετρο, χρησιμοποιείται για τη
μέτρηση της ακτινοβολούμενης θερμότητας, η οποία
μπορεί να είναι τελείως διαφορετική από τη
θερμοκρασία αέρα. Το σφαιρικό δοχείο του
θερμόμετρου τοποθετείται στο μέσο μιας κούφιας
μαύρης σφαίρας από χαλκό, διαμέτρου 15 cm. Η
μαύρη σφαίρα απορροφά ακτινοβολία και θερμαίνει
τον αέρα στο εσωτερικό της. ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ ΑΕΡΑ
Η θερμοκρασία αέρα , μετριέται με τη χρησιμοποίηση ενός κανονικού
- ένα ανεμόμετρο, είναι ένας μετρητής της ταχύτητας του θερμομέτρου. Το σφαιρικό δοχείο του θερμομέτρου προστατεύεται από την
ανέμου. Μία εναλλακτική μέθοδος είναι να άμεση ακτινοβολία μέσω ενός γυαλιστερού κυλίνδρου , ο οποίος είναι
χρησιμοποιηθεί ένα καταθερμόμετρο στο οποίο ανοιχτός στα δύο του άκρα. Πάρτε την ένδειξη μετά από 5 λεπτό περίπου.

ΥΓΡΑΣ1Α ΑΕΡΟΣ ΑΚΤΙΝΟΒΟΥΛΟΥΜΕΝΗ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑ ΤΑΧΎΤΗΤΑ ΑΕΡΑ

Η υγρασία αέρος, μπορεί να μετρηθεί με τη χρήσιμο- Η ακτινοβολούμενη θερμότητα μετριέται με τη Η ταχύτητα αέρα μπορεί, να μετρηθεί με τη
ποίηση ενός υγρομέτρου υγρού - ξηρού. Μπορούν να χρησιμοποίηση ενός σφαιρικού θερμομέτρου. Κα- χρησιμοποίηση ενός οργάνου μέτρησης, το οποίο
χρησιμοποιηθούν και άλλα όργανο, όπως π.χ. ένας ταγράψτε τη θερμοκρασία μετά οπό 20 - 30 λε- έχει κατασκευαστεί ειδικά για χαμηλές ταχύτητες
θερμοΰδρογράφος, ο οποίος καταγράφει την υγρασία πτά αέρος (0,2 m/sec ),οι οποίες συναντώνται συχνά
για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα. στους χώρους εργασίας.
 ΜΕΤΡΗΣΗ ΤΗΣ ΘΕΡΜΙΚΗΣ ΚΑΤΑΠΟΝΗΣΗΣ - ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΑΠΟ ΤΗ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑ

καρδιάς γίνεται πιο γρήγορος, η αναπνοή κανονικά είναι

πιο βαθιά και ο εργαζόμενος ιδρώνει). Ετσι, η
Σημεία που πρέπει να θυμάστε!
θερμοκρασία σώματος (η πραγματική θερμοκρασία Η εφίδρωση είναι απαραίτητη. Το σώμα δεν
μετριέται από το στόμα) θα δείξει το αποτέλεσμα όλων ιδρώνει ποτέ χωρίς λόγο. Καθώς δεν είναι υγιεινό
αυτών των προστατευτικών μηχανισμών. Εν τούτοις, η να χάνουμε πολύ νερό και αλάτι με την εφίδρωση,
θερμοκρασία σώματος δεν πρέπει να μεταβάλλεται πρέπει να προσπαθούμε να δημιουργούμε τέτοιες
περισσότερο από 1° C περίπου. συνθήκες, ώστε να μη χρειάζεται να ιδρώνουμε
Για τα περισσότερα επίπεδα θερμικής καταπόνησης που πολύ. Είναι επικίνδυνο να προσπαθούμε να
απαντώνται στη βιομηχανία, η ταχύτητα της εφίδρωσης μειώσουμε την εφίδρωση πίνοντας λιγότερα υγρά.
καθορίζει την καταπόνηση του σώματος. Η ποσότητα του Το άτομο είναι εγκλιματισμένο, όταν ζει και εργάζεται σε
ιδρώτα κατά τη διάρκεια μιας περιόδου εργασίας, μπορεί ζεστό κλίμα. Αυτό σημαίνει ότι το άτομο έχει
να μετρηθεί υπολογίζοντας την απώλεια βάρους του προσαρμοστεί σ' αυτό το κλίμα. Στα άτομα που έχουν
σώματος, αφαιρώντας το βάρος που αποκτάται μετά από τελείως εγκλιματιστεί, η θερμοκρασία του σώματος και ο
τη λήψη τροφής και ποτού, το βάρος που χάνεται μετά την ρυθμός της καρδιάς αντιδρούν λιγότερο κατά την εργασία
αφόδευση και λαμβάνοντας υπόψη οποιεσδήποτε αλλαγές υπό συνθήκες υψηλής θερμοκρασίας. Τα άτομα αυτά
στο βάρος των ρούχων. Αυτό μπορεί να φθάνει το βάρος ιδρώνουν εύκολα και ο ιδρώτας τους περιέχει λιγότερο
μερικών κιλών μετά από εργασία μιας μέρας σε ζεστό αλάτι. Επίσης, μπορεί να έχουν μεγαλύτερη κυκλοφορία
περιβάλλον. αίματος κοντά στο δέρμα.
Ο ιδρώτας περιέχει αλάτι. Εάν γίνεται μεγάλη Παρ'όλα αυτά, υπάρχει ένα όριο σχετικά με το πόσο
εφίδρωση,το σώμα χάνει πολύ αλάτι. Σε ακραίες μπορεί το σώμα να προσαρμοστεί. Ακόμα και για τα
περιπτώσεις, δημιουργούνται κράμπες στους μυς λόγω άτομα που έχουν τελείως εγκλιματιστεί, η θερμική
έλλειψης αλατιού στο σώμα. καταπόνηση πρέπει να μειωθεί όσο το δυνατόν
Το νερό και το αλάτι που χάνονται με την εφίδρωση περισσότερο.
πρέπει να αναπληρώνονται. Δυστυχώς, δεν είναι αρκετό
μόνο να πιούμε κάτι, όταν αισθανθούμε δίψα. Ενα υγιές Θέματα προς συζήτηση -
νέο άτομο σε πολύ θερμή ζώνη μπορεί να χάσει • Οι κλιματολογικές συνθήκες εργασίας σας βρίσκονται
περισσότερο από 1 λίτρο ιδρώτα σε μία ώρα. Φυσιολογικά μέσα στα όρια της ζώνης ευφορίας; Θεωρούνται ανεκτές;
όμως, μπορεί να υποφέρει την απώλεια μέχρι και 4 λίτρων • Ποια είναι τα συμπτώματα ενός εργαζομένου που υποφέ-
ιδρώτα σε 8ωρη βάρδια, με την προϋπόθεση ότι ρει από θερμική καταπόνηση;
αναπληρώνει το νερό και το αλάτι. Η αναπλήρωση αυτή • Ποιοί είναι οι παράγοντες που συντελούν στην αύξηση
της θερμικής καταπόνησης;
πρέπει να γίνεται είτε πίνοντας νερό είτε πίνοντας χυμούς
• Πώς προστατεύεται το ίδιο το σώμα από τη θερμική
φρούτων.
καταπόνηση;
Την αναπλήρωση βοηθάει επίσης η προσθήκη αλατιού • Παρέχεται δροσερό και πόσιμο νερό στο χώρο που εργά-
στις τροφές και η λήψη τροφών που περιέχουν φυσικό ζεστε;
αλάτι και άλλα μεταλλικά άλατα.
Όσοι δεν πίνουν αρκετό νερό για να αναπληρώσουν Προστασία από τη θερμότητα
εκείνο που χάνουν με την εφίδρωση, δεν έχουν αρκετά
ούρα, και εκείνα έχουν έντονη οσμή και σκουρότερο ΠΩΣ ΝΑ ΔΙΑΤΗΡΟΥΜΕ ΤΟΝ ΧΩΡΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ
χρώμα. Αυτό είναι βλαβερό για την υγεία. ΠΙΟ ΔΡΟΣΕΡΟ
Η εφίδρωση είναι αναγκαία. Το σώμα δεν ιδρώνει ποτέ
Υπάρχουν διάφοροι τρόποι για να διατηρούμε το χώρο
χωρίς να υπάρχει λόγος. Είναι επικίνδυνο να
εργασίας πιο δροσερό. Οι βασικώτεροι είναι να
προσπαθούμε να μειώσουμε την εφίδρωση πίνοντας
εμποδίζουμε τη θερμότητα που επικρατεί έξω από το
λιγότερα υγρά.
χώρο εργασίας να εισχωρεί μέσα και να αυξάνουμε τον
Δύο είναι οι επιπτώσεις στην υγεία εξαιτίας της εξαερισμό, όπως στα παραδοσιακά σπίτια στα τροπικά
θερμότητας: η εξάντληση λόγω θερμότητας και η κλίματα.
θερμοπληξία
Θυμηθείτε ότι πρέπει:
- εξάντληση λόγω θερμότητας συμβαίνει όταν αισθανθεί-
- να διατηρείτε τη νυχτερινή δροσιά όσο το δυνατό
τε ζαλάδα και τάση για λιποθυμία, που οφείλονται σε
περισσότερο, έχοντας νωπό αέρα τη νύχτα και
ανεπάρκεια αίματος στον εγκέφαλο. Η πίεση του αίμα-
χρησιμοποιώντας τα χαρακτηριστικά στοιχεία του
τος πέφτει. Ξαπλώστε σε δροσερό μέρος, έτσι ώστε να
κτιρίου. Σε περιοχές μακρυά από τη θάλασσα, υπάρχει
μπορέσει το αίμα να κυκλοφορήσει στο κεφάλι,
περισσότερη δροσιά το βράδυ και το πρωί, παρά στο
Π θερμοπληξία συμβαίνει όταν το δέρμα του
μέσο της ημέρας.
εργαζόμενου είναι πολύ ζεστό και ξερό και οφείλεται
- να ανοίγετε διάπλατα τις πόρτες και τα παράθυρα για
στην κακή λειτουργία του μηχανισμού εφίδρωσης.
να γίνεται μεγαλύτερος φυσικός αερισμός.
Γίνεται μία απότομη άνοδος της θερμοκρασίας του
σώματος πάνω από 40°C, συχνά με απότομη διακοπή - να αποφεύγετε τα δάπεδα που κατακρατούν
της εφίδρωσης. Ο οργανισμός βρίσκεται σε κατάσταση θερμότητα. Να αυξάνετε την κυκλοφορία του αέρα
ανάγκης και πρέπει να παρασχεθεί αμέσως ιατρική κάτω από το δάπεδο.
βοήθεια .Περιμένοντας το γιατρό είναι πολύ σημαντικό - να κατασκευάζετε την οροφή κατά τέτοιο τρόπο, ώστε
να δροσίσουμε το σώμα με υγρό σφουγγάρι. να μπορεί η θερμότητα να διαφεύγει. Είναι ιδιαίτερα
 ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΑΠΟ ΤΗ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑ

σημαντικά τα υλικά από τα οποία κατασκευάζεται η τις πιθανότητες πρόκλησης ατυχημάτων εξαιτίας της
οροφή, καθώς και ο τρόπος κατασκευής της. Ο καλός επαφής με το σώμα.
εξαερισμός κοντά στην οροφή δημιουργεί μεγάλη - πρέπει να τοποθετούνται προστατευτικά φράγματα
(πετάσματα) ανάμεσα στην πηγή θερμότητας και
διαφορά. Για να αποφύγετε την άμεση ακτινοβολία στους εργαζομένους. Ορισμένα αποτελεσματικά τέτοια
από την οροφή, αλλάξτε το υλικό ή το ταβάνι που φράγματα στους χώρους εργασίας είναι, τα χωρίσματα
βρίσκεται από κάτω της. Μία οροφή ανοιχτόχρωμη από αλουμίνιο που αντανακλούν τη θερμότητα, τα
ανακλά τη θερμότητα που προέρχεται από τον ήλιο και ξύλινα ή καλυμμένα με ύφασμα κάθετα πλαίσια και οι
τον ουρανό. υδάτινες κουρτίνες
- να κατασκευάζετε τις μαρκίζες και τους εξώστες - πρέπει να χρησιμοποιούνται προστατευτικά καλύμματα
μεγαλύτερους, ώστε οι τοίχοι να είναι στη σκιά για ή ρούχα που προστατεύουν από τη θερμότητα, όπως
μεγαλύτερο χρονικό διάστημα. Οι τοίχοι, ιδιαίτερα είναι τα σακκάκια από αλουμίνιο. Εν τούτοις αυτός ο
εκείνοι που είναι εκτεθειμένοι στον ήλιο, πρέπει να τρόπος προστασίας δεν ενδείκνυται για επαγγέλματα με
είναι βαμμένοι με πιο ανοιχτά χρώματα. Αποφεύγετε μεγάλης διάρκειας μέτρια ή βαριά εργασία, επειδή η
τα μεταλλικά ή τα λεπτά υλικά για τους τοίχους, οι μεγάλη μονωτική ικανότητα της φορεσιάς εμποδίζει την
οποίοι θερμαίνονται εύκολα από τον ήλιο. απώλεια της θερμότητας με εξάτμιση.
- Να χρησιμοποιείτε ανοιχτά χρώματα για τους - Σε σπάνιες περιπτώσεις αξίζει τον κόπο να
εσωτερικούς τοίχους. Οι επιφάνειες που είναι προσπαθούμε να μειώσουμε την ισχυρή
βαμμένες με ανοιχτά χρώματα ακτινοβολούν λιγότερη ακτινοβολούμενη θερμότητα με τη βοήθεια μιας
θερμότητα απ'ότι οι σκουρόχρωμες επιφάνειες. Ακόμη, συσκευής που απομακρύνει το θερμό αέρα. Ο μόνος
οι ανοιχτόχρωμες επιφάνειες δίνουν την αίσθηση της αποτελεσματικός τρόπος είναι να απομονώσουμε τις
δροσιάς. επιφάνειες που εκπέμπουν θερμότητα με ένα χώρισμα,
- να κατασκευάζετε υψηλά ταβάνια. Τα υψηλά ταβάνια έτσι ώστε τα θερμικά κύματα να αποκλίνουν από τους
είναι καλύτερα από τα χαμηλά. εργαζόμενους.
- να εγκαθιστάτε συσκευές εξαερισμού. Ο τεχνητός
εξαερισμός για την εξαγωγή ή εισαγωγή του αέρα Σημεία που πρέπει να θυμάστε!
είναι χρήσιμος. Ι Υπάρχουν λόγοι, που ορισμένα παραδοσιακά
- να προκαλείτε κυκλοφορία του αέρα χρησιμοποιώντας σπίτια μέσα σε σκιερό δάσος είναι δροσερά.
ηλεκτρικούς ανεμιστήρες. Σ'αυτά χρησιμοποιούνται διάφοροι τρόποι για να
εμποδίζεται η θερμότητα που δεν είναι αναγκαία
Μηχανές που δημιουργούν και για να αυξάνεται ο εξαερισμός. Πρέπει να
είμαστε το ίδιο σοφοί, όπως και οι προγονοί μας.
θερμότητα, και εργασίες η εκτέλεση Κάντε πλήρη χρήση των φεγγιτών αερισμού, των
σκιερών σημείων, των πετασμάτων και του
των οποίων δημιουργεί θερμότητα φυσικού εξαερισμού.
Οι μηχανές ή οι εργασίες αυτές συμβάλλουν ιδιαίτερα
στην θερμική καταπόνηση. Ο χειριστής πρέπει να Κλιματισμός
προστατεύεται από τη θερμότητα. Ο κλιματισμός δημιουργεί ένα κλίμα στο εσωτερικό των
Οι ενέργειες που κανονικά πρέπει να γίνονται είναι: κτιρίων, το οποίο συμβάλλει στο να έχουν οι εργαζόμενοι
- οι μηχανές που δημιουργούν θερμότητα πρέπει να καλή υγεία και να αισθάνονται άνετα. Ένα σύστημα
τοποθετούνται, στον εξωτερικό χώρο ή τουλάχιστον να κλιματισμού, συνήθως ρύθμιζε ι ταυτόχρονα τη
διευθετούνται έτσι ώστε η θερμότητα να μπορεί να θερμοκρασία, την υγρασία και την καθαρότητα του αέρα.
διαφεύγει. Τα ίδια ισχύουν και για τις εργασίες, η Ο κλιματισμός είναι δαπανηρός, ιδιαίτερα στα
εκτέλεση των οποίων, δημιουργεί θερμότητα εργοστάσια, αλλά μερικές φορές αποτελεί πολύ καλή
- οι θερμές επιφάνειες πρέπει να μονώνονται με τη επένδυση. Είναι γνωστό ότι ο κλιματισμός συντελεί στην
χρησιμοποίηση υλικών, όπως είναι το αφρολέξ ή ο αύξηση της παραγωγικότητας, στη μείωση των
πολυεστέρας, πάνω στην μεταλλική επιφάνεια. Αυτά τα ατυχημάτων και του αριθμού των αδικαιολόγητων
υλικά κατακρατούν τη θερμότητα, συμβάλλουν στην απουσιών από την εργασία και συμβάλλει στη βελτίωση
εξοικονόμηση των δαπανών για καύσιμα και μειώνουν των ανθρώπινων σχέσεων.
Ένα σύστημα κλιματισμού πρέπει:
- να είναι του κατάλληλου τύπου για την αντιμετώπιση
των αναγκών του χώρου που πρόκειται να κλιματιστεί.
- να έχει μελετηθεί με τέτοιο τρόπο, ώστε να λαμβάνεται
υπόψη η συγκέντρωση αερίων, ατμών και σκόνης μέσα
στο χώρο.
- να λειτουργεί με σκοπό τη δημιουργία άνετων
συνθηκών για τους εργαζόμενους στον χώρο εργασίας
και όχι βάσει των ενδείξεων του θερμόμετρου.
- να λειτουργεί με τέτοιο τρόπο, ώστε να αποφεύγονται
το υπερβολικό κρύο και τα δυσάρεστα ρεύματα.
- να λειτουργεί με τέτοιο τρόπο, ώστε να διατηρείται ο
εξοπλισμός του σε καλή κατάσταση, περιλαμβανομένων
των μερών που ρυθμίζουν την υγρασία.

Πως να διατηρήσετε το σώμα κρύο

Εκτός από όλα αυτά τα τεχνικά μέτρα, καλό είναι να μά-
θετε πώς να διατηρείτε το σώμα σας δροσερό. Η ενέρ-
γεια της θερμότητας έρχεται μέσα από το σώμα. Υπάρ-
 ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΑΠΟ ΤΗ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑ - ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΑΠΟ ΤΟ ΚΡΥΟ

χουν μέσα για τον περιορισμό της αύξησης της θερμότη- • Ποιες είναι οι προτάσεις σας για τη μείωση του σωματι-
τας και για την διευκόλυνση της αποβολής της από το κού φόρτου εργασίας; Περιλαμβάνουν διαλείμματα ανά-
σώμα. παυσης και χώρους για την ανάπαυση των εργαζομένων;
Προσπαθήστε να:
- αποφεύγετε γρήγορες περιττές κινήσεις
- σκεφθείτε πώς θα κάνετε φυσική εργασία με ένα Προστασία από το κρύο
λιγότερο κουραστικό τρόπο και με λιγότερη έκθεση σε
ζεστό περιβάλλον. Αν και το κρύο, δεν είναι συνήθως σοβαρό πρόβλημα στα
τροπικά κλίματα, μπορεί να γίνει σε μεγάλα ύψη τη νύχτα
- αποφεύγετε την άμεση επίδραση του ηλιακού φωτός. και το πρωί σε μέρη μακριά από τη θάλασσα. Η θάλασσα
- στέκεστε ή κάθεστε σε ένα μέρος όπου έρχεται δροσερός και οι μεγάλες λίμνες ασκούν μία πολύ δυνατή επίδραση
αέρας από ανοικτές πόρτες, παράθυρα ή ανεμιστήρες στη μείωση της διαφοράς θερμοκρασίας μεταξύ νύχτας
- αποφεύγετε να μένετε σε κλειστά μέρη όπου η και μέρας.
κυκλοφορία του αέρα είναι περιορισμένη. Εάν όμως Αυτό συμβαίνει γιατί το νερό απορροφά περισσότερη
κάθεστε κατά την εργασία σας σε τέτοιο μέρος, θερμότητα κατά τη διάρκεια της μέρας και την
χρησιμοποιείτε μία θέση από την οποία ο αέρας μπορεί ελευθερώνει με πιο αργό ρυθμό τη νύχτα.
να κυκλοφορήσει Οι άνθρωποι που εργάζονται με τροφές που ψύχονται ή
- μην πλησιάζετε πηγές θερμότητας, όπως είναι τα ζεστά καταψύχονται, εκτίθενται επίσης σε κρύο περιβάλλον. Η
υγρά, οι μηχανές και οι φωτιές. Εξετάστε εάν μπορεί μεγάλη διαφορά θερμοκρασίας, μεταξύ του κρύου
να απομονωθούν από το γύρω χώρο τους δωματίου και του εξωτερικού κλίματος, είναι δυσάρεστη
- μη φοράτε στενά ρούχα ή ρούχα που να εμποδίζουν τον και πολλές φορές και ανθυγιεινή.
ιδρώτα να εξατμίζεται
- πίνετε κρύα ποτά σε τακτά χρονικά διαστήματα Η έκθεση στο κρύο για μικρά χρονικά διαστήματα μπορεί
- οργανώστε ένα δροσερότερο χώρο να έχει σοβαρές συνέπειες, ειδικά όταν η έκθεση γίνεται
για τα διαλείμματα εργασίας σε θερμοκρασίες κάτω των 10°C. Η απώλεια της
Η βελτίωση των συνθηκών εργασίας και των χώρων θερμότητας του σώματος είναι δυσάρεστη και γρήγορα
ανάπαυσης των εργαζομένων, καθίσταται απαραίτητη για επιδρά στην απόδοση της εργασίας. Η έκθεση επί πολύ
την εργασία σε μία θερμή ζώνη. χρονικό διάστημα στο κρύο ή το πολύ κρύο, εγκυμονούν
Η θερμότητα, σε συνδυασμό με το φυσικό φόρτο κινδύνους επιβίωσης που οφείλονται στην πτώση της
εργασίας, δρουν αθροιστικά. Η διευθέτηση του ωραρίου θερμοκρασίας του σώματος.
εργασίας είναι ιδιαίτερα σημαντική. Η έκθεση του εργαζόμενου στο κρύο μπορεί να μειωθεί
Να θυμάστε: φορώντας χοντρά ρούχα και γάντια.
- να αποφεύγετε τις πολλές ώρες εργασίας, όταν οι Σε ένα κρύο περιβάλλον, η απώλεια της θερμότητας του
συνθήκες θερμοκρασίας είναι ιδιαίτερα βεβαρυμένες σώματος επιταχύνεται με την κίνηση του αέρα. Πράγματι
- να εξασφαλίζετε επαρκή διαλείμματα εργασίας. Ειδικά η καλύτερη προστασία κατά του κρύου είναι η μείωση της
για μία εργασία μέτρια ή βαριά που γίνεται σε ένα κίνησης του αέρα πάνω στο δέρμα, πράγμα που μειώνει
ζεστό, υγρό περβάλλον ή σε ακτινοβολούμενη την απώλεια της θερμότητας από διάχυση και εξάτμιση.
θερμότητα, 50% ή περισσότερος χρόνος ανάπαυσης Αυτό μπορεί να γίνει και με τον κατάλληλο ρουχισμό και
είναι απαραίτητος για την αποφυγή της αύξησης της την προστασία από τα ρεύματα αέρα.
θερμοκρασίας του σώματος. Λιγότερος ενεργός χρόνος Η εργασία σε κρύο περιβάλλον ευνοεί τον
εργασίας δε σημαίνει απαραίτητα λιγότερη παραγωγή πολλαπλασιασμό των προβλημάτων όπως είναι:
- να διαθέτετε μέρη όπου να μπορεί ο εργαζόμενος να
δροσιστεί - τα χέρια και τα πέλματα των ποδιών αισθάνονται
- να εξασφαλίζετε απόθεμα κρύου πόσιμου νερού κοντά πρώτα το κρύο, μετά οι βραχίονες, τα πόδια και τελικά
στο χώρο εργασίας. Τα υγρά πρέπει να λαμβάνονται σε το υπόλοιπο του σώματος.
μικρές ποσότητες και συχνά - ο εργαζόμενος δείχνει έλλειψη συντονισμού πράγμα το
- να διαθέτετε καλές εγκαταστάσεις πλυσίματος και οποίο μειώνει την ταχύτητα και ποιότητα της εργασίας
δυνατότητα καθαρισμού των ρούχων εργασίας καθώς επίσης και την ασφάλεια. Επιπλέον της
αδεξιότητας, η απώλεια της αυτοσυγκέντρωσης εξ
Σημεία που πρέπει να θυμάστε! αιτίας της δυσάρεστης θέσης στην οποία βρίσκεται,
Η θερμότητα που παράγεται μέσα στο σώμα από τη επιδρά σοβαρά στην ασφάλεια.
χειρωνακτική εργασία προστίθεται στη θερμότητα - ο ογκώδης ρουχισμός μπορεί να αποβεί επικίνδυνος
που προέρχεται από το περιβάλλον. Πολλοί επίσης. Παρεμποδίζει τις κινήσεις και εύκολα μπορεί
άνθρωποι που εργάζονται σε βαριές εργασίες να πιασθεί στα κινούμενα μέρη των μηχανών. Το ίδιο
μπροστά σε φούρνους και παρόμοιες ισχύει και για τα χοντρά γάντια.
εγκαταστάσεις έχουν θερμοκασία σώματος που - το πιάσιμο μετάλλων ή υγρών κάνει τα χέρια να
φθάνει τους 39° C (100° F). Για να
κρυώνουν με γρηγορότερο ρυθμό.
αντιμετωπίσουμε την υψηλή θερμοκρασία,
χρειάζεται να μειώσουμε το σωματικό φόρτο - η έκθεση στο κρύο, ειδικά σε θερμοκρασίες κάτω του
εργασίας και να εξασφαλίσουμε διαλείμματα 0°C, μπορεί να επιφέρει κρυοπαγήματα των δακτύλων
ανάπαυσης. των χεριών, των ποδιών, της μύτης και των λωβών των
αυτιών. Τούτο είναι ενοχλητικό, επώδυνο και
επικίνδυνο.
Θέματα προς συζήτηση - το υγρό κρύο είναι λιγότερο ευχάριστο από το ξηρό
\ Ποια είναι τα βασικά τεχνικά μέτρα για να προστατεύ- κρύο. Αυτό συμβαίνει κυρίως γιατί η υγρασία μειώνει
σουμε τους εργαζόμενους από την επίδραση της θερμικής τις μονωτικές ιδιότητες όλων των ρούχων εκτός των
καταπόνησης; μάλλινων.
 ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΑΠΟ ΤΟ ΚΡΥΟ

Σημεία που πρέπει να θυμάστε!

Το κρύο έχει μεγάλη επίδραση στην ασφάλεια της
εργασίας, ακόμα και αν ο εργαζόμενος εκτίθεται
σ'αυτό για πολύ μικρά χρονικά διαστήματα.

Η θέρμανση είναι λιγότερο δαπανηρή από τον κλιματισμό

και ο καλός σχεδιασμός του ρουχισμού μπορεί να
προσφέρει προστασία έναντι οποιωνδήποτε
κλιματολογικών συνθηκών. Εντούτοις, ο προσεκτικός
προγραμματισμός και η λήψη των ακολούθων
προληπτικών μέτρων είναι απαραίτητα:
- όταν επιλέγουμε ρουχισμό πρέπει να έχουμε υπόψη
μας την προστασία μας έναντι της βροχής, του αέρα και Υγρασία και Κρύο: π.χ κοντά γάντια από PVC. Χρησιμοποιείστε ένα πλεκτό
της διαφυγής της υγρασίας. εσωτερικό γάντι από υλικό ανθεκτικό στην υγρασία.
Το σώμα ιδρώνει σε όλες τις θερμοκρασίες. Τα
αδιάβροχα ρούχα τείνουν να εμποδίζουν την εξάτμιση
και έτσι υγραίνονται από την μέσα πλευρά τους. Η σωστή
προστασία επιτρέπει στην υγρασία να διαφύγει αλλά δεν
επιτρέπει στη βροχή κι αέρα να διεισδύσουν.
- τα ογκώδη ρούχα πρέπει να αποφεύγονται επειδή
εμποδίζουν την κίνηση.
- σε περίπτωση βαριάς εργασίας, η υπερθέρμανση εξ
αιτίας χονδρών ρούχων είναι ένα πρόβλημα. Πρέπει να
φοριέται ή ένας αριθμός ρούχων (φανέλα, πουκάμισο,
πουλόβερ, τζάκετ προστατευτικό έναντι του αέρα), τα
οποία μπορούν να αφαιρεθούν ένα - ένα ή ρούχα των
οποίων η εσωτερική επένδυση εφαρμόζεται με
φερμουάρ.
- τα χέρια και τα πόδια είναι ιδιαίτερα ευαίσθητα στο
κρύο
- οι μεγαλύτερης ηλικίας άνθρωποι χρειάζονται
περισσότερη προστασία έναντι του κρύου από ότι οι
νεώτεροι.
- οι μηχανές και οι διάφορες εργασίες πρέπει να Δερμάτινα γάντια είναι συνηθισμένα γάντια για βαριές εργασίες σε ξηρό
σχεδιάζονται προσεκτικά, ώστε να είναι λιγότερο περιβάλλον. Τα ενισχυμένα γάντια διαρκούν περισσότερο.
επικίνδυνες και να μπαίνουν σε λειτουργία ευκολότερα
(π.χ. μέγεθος και απόσταση των κομβίων λειτουργίας,
μόνωση των μεταλλικών τμημάτων, εξάλειψη των
μυτερών προεξοχών, κ.λ.π.).
- η παροχή άνετων χώρων ανάπαυσης που να
θερμαίνονται είναι απαραίτητη.

Εργασίες με διαβρωτικές ουσίες: Χρησιμοποιείστε ελαστικά γάντια μεγάλου

μήκους, από χλωροπένιο με εσωτερικά πλεκτά γάντια από ίνα απορροφη-
τική της υγρασίας.

Θέματα προς συζήτηση

\ Υπάρχουν θέσεις εργασίας που εκτίθενται στο κρύο στην
περιοχή ευθύνης σας; Οι εργαζόμενοι γνωρίζουν τους
Υψηλές θερμοκρασίες: Χρησιμοποιείστε π.χ. χοντρά επενδυμένα γάντια από
δέρμα. Η εσωτερική μάλλινη επένδυση των γαντιών πρέπει να είναι επεξερ- κινδύνους τους συνυφασμένους με το κρύο;
γασμένη έτσι ώστε να αντέχουν στην φλόγα. Το υλικό For tamid mitten Ι Ποια είναι τα αναγκαία ειδικά μέτρα ασφάλειας σε ένα
αντέχει σε θερμοκρασία 400 C.
κρύο περιβάλλον;
 ΦΩΤΙΣΜΟΣ

Η ίρις, είναι το έγχρωμο μέρος του ματιού. Η μαύρη τρύπα στο μέσο είναι η κόρη. Το μέγεθος της
κόρης προσδιορίζεται από την ποσότητα του φωτός που φθάνει στο μάτι.
ΤΑ ΜΑΤΙΑ ΧΡΕΙΑΖΟΝΤΑΙ ΕΠΑΡΚΗ ΦΩΤΙΣΜΟ Αυτό μπορεί να συμβεί με εργασίες ελέγχου και
συναρμολόγησης.
Συχνά ξεχνάμε πόσο σημαντικός είναι ο φωτισμός και στο
σπίτι και στην εργασία. Τα μάτια μας μπορούν να Σε τέτοιες περιπτώσεις πρέπει να υπάρχει άφθονο φως,
προσαρμοστούν σε μία ευρεία κλίμακα φωτεινότητας, ιδιαίτερα στην περιοχή την πιο μακρινή από το μάτι.
αλλά ανεπαρκής φωτισμός καθιστά δύσκολη την εργασία - Αλλαγές στην όραση: Η όραση κάθε ανθρώπου είναι
και συμβάλλει στα ατυχήματα. Ο ανεπαρκής φωτισμός διαφορετική. Ορισμένοι άνθρωποι έχουν πιο αδύνατη
μπορεί να δημιουργήσει προβλήματα στα μάτια. όραση. Επιπλέον, η ικανότητα του ματιού να εστιαστεί
Στις περισσότερες εργασίες χρειάζεται να βλέπουμε τα γρήγορα σε διαφορετικές αποστάσεις μειώνεται όσο
υλικά, τα προϊόντα και τον εξοπλισμό καθαρά. Εάν δεν γινόμαστε μεγαλύτεροι στην ηλικία. Πολλοί άνθρωποι
μπορούμε να δούμε καλά, εύκολα υποφέρουμε από χρειάζονται γυαλιά στην ηλικία των 40 - 50 ετών.
κόπωση, υπερένταση και πονοκεφάλους. Είναι ιδιαίτερα σημαντικό οι μεγαλύτεροι άνθρωποι να
Το μάτι μπορεί να συγκριθεί με μια φωτογραφική μηχανή. έχουν επαρκή φωτισμό.
'Οταν οι ακτίνες από το φως πέφτουν στο μάτι
διασπώνται από ένα σύστημα φακών που αποτελείται από
τον κερατοειδή, τον φακό και ένα υγρό μεταξύ των δύο. Έλεγχος όρασης
Ο χώρος μέσα στο μάτι πίσω από τον φακό είναι γεμάτος Αν δεν μπορείτε να διαβάσετε αυτό το κείμενο, με τα μάτια σας όχι κοντύτερα
με ένα υγρό διαφανές μέσα από το οποίο οι ακτίνες από 40cm, η όραση σας είναι λιγότερη από 1.0. Συμβουλευθείτε έναν
οφθαλμίατρο.
περνούν για να σχηματίσουν μία εικόνα πάνω στον
αμφιβληστροειδή χιτώνα, δηλ. την καμπυλωτή οθόνη στο - μπορείτε να ελέγξετε την όραση σας προσπαθώντας να
πίσω μέρος του ματιού. Ο αμφιβληστροειδής χιτώνας διαβάσετε το εντός πλαισίου κείμενο (με τα μικρά
είναι σαν ένα φιλμ ευαίσθητο στο φως μέσα σε μια γράμματα).
κάμερα. - αν βρείτε δύσκολο να το διαβάσετε με καλό φωτισμό,
Ο επαρκής φωτισμός είναι σημαντικός για τις ακόλουθες πρέπει να εξετάσετε τα μάτια σας και να δείτε αν
αιτίες: χρειάζεσθε ή όχι γυαλιά.
- Εστίαση: Το μάτι δεν μπορεί να εστιαστεί συγχρόνως Σύμφωνα με τις απαιτήσεις φωτισμού στους χώρους
σε αντικείμενα που βρίσκονται κοντά και μακριά. εργασίας, πρέπει να γίνεται καλή χρήση του φυσικού
'Οταν αλλάζουμε γρήγορα την εστίαση σε αντικείμενα φωτισμού και συγχρόνως να αποφεύγονται οι
που βρίσκονται σε διαφορετικές αποστάσεις, το μάτι παρενοχλήσεις από το φως του ήλιου ή άλλες πηγές
κουράζεται. φωτισμού.
 ΦΩΤΙΣΜΟΣ

Το Φως της ημέρας Αντίθεση

Το τεχνητό φως δεν είναι τόσο καλό όσο το φως της Το μάτι πρέπει να κάνει προσπάθεια για να ξεχωρίσει τα
μέρας, αλλά το φως της μέρας αλλάζει ανάλογα με τις αντικείμενα που παρουσιάζουν μικρή αντίθεση όταν
εποχές και τις καιρικές συνθήκες. Συνεπώς, η ποσότητα φωτίζονται. Μπορεί να είναι ιδιαίτερα δύσκολο να
του φωτισμού που απαιτείται, πρέπει να προσδιορίζεται ξεχωρίσει κανείς τέτοια αντικείμενα, όταν ο φωτισμός
είναι ανεπαρκής. Η μετακίνηση από ένα πολύ φωτεινό
ανεξάρτητα από την ποσότητα φυσικού φωτισμού.
χώρο (από χώρο που φωτίζεται άμεσα με το φως του
Στο χώρο εργασίας σας πρέπει να φθάνει επαρκής ήλιου ή με φωτισμό ασετυλίνης) σε ένα σκιερό χώρο,
φωτισμός και να μη σκιάζεται από σας ή από το τμήμα μπορεί να είναι επικίνδυνη, καθώς το μάτι χρειάζεται
μιας μηχανής. Αυτό ισχύει τόσο για το φως της μέρας όσο χρόνο για να προσαρμοστεί στο διαφορετικό φωτισμό,
και για τον τεχνητό φωτισμό. και συνεπώς, μπορεί να μειωθεί προσωρινά η όραση.
Είναι σημαντικό να υπάρχει όσο το δυνατό περισσότερος Σε διαδρόμους μεταφοράς οι έντονες σκιές μπορεί να
φυσικός φωτισμός. Δεν πρέπει το αποθηκευμένο υλικό να προκαλέσουν ατυχήματα, εάν ο φωτισμός είναι
τοποθετείται σε σημεία όπου μπορεί να εμποδίζει το φως ανεπαρκής. Αυτό το·πρόβλημα υπάρχει σε πολλούς
εργασιακούς χώρους.
της ημέρας. Τα παράθυρα πρέπει να διατηρούνται
καθαρά στο εσωτερικό και εξωτερικό μέρος τους. Εάν το
παράθυρο βλέπει σε τοίχο, αυτός ο τοίχος πρέπει να είναι Αντανάκλαση
βαμμένος άσπρος, για να αντανακλά περισσότερο το φως Αντανάκλαση είναι η ικανότητα μιας επιφάνειας να
της μέρας στο χώρο εργασίας. στέλνει το φως πίσω. Όσο πιο σκούρα είναι η επιφάνεια
Στα εργοστάσια, τα παράθυρα και οι φεγγίτες τόσο λιγότερο φως αντανακλά, γι' αυτό χρειάζεται
συμβάλλουν στην αύξηση του φωτισμού. Εν τούτοις, περισσότερο φως σ' αυτό το χώρο. Το φως που
πρέπει να παρέχεται επαρκής γενικός φωτισμός, όταν το αντανακλάται κατ' ευθείαν στο μάτι μπορεί να
προκαλέσει θάμπωμα.
φως του ήλιου δεν αρκεί, ανάλογα με τις ώρες της μέρας.
Οι τοίχοι στο εσωτερικό του εργοστασίου πρέπει να είναι
βαμμένοι με φωτεινά χρώματα, για να επωφελούμεθα όσο
το δυνατό περισσότερο από το φως της ημέρας, καθώς και
από τον τεχνητό φωτισμό.
Σημεία που πρέπει να λαμβάνονται υπ' όψη όταν σχεδιάζουμε, τοποθετούμε Το φωτιστικό σώμα οροφής είναι
και έχουμε την οθόνη των ηλεκτρονικών υπολογιστών σε γραφεία. Εργα- τοποθετημένο έτσι ώστε να εμποδίζει
στείτε σε σκοτεινό περιβάλλον. Γενικά ο φωτισμός πρέπει να είναι πολύ
λιγότερος από άλλους χώρους γραφείων. το θάμπωμα, απ'ευθείας ή εξ ανακλάσεως.

Διάφορα χωρίσματα, κατακόρυφων

λωρίδων, βενετσιάνικα, συρρόμενα κ.λπ.
χρησιμοποιούνται για να εμποδίσουν
το φυσικό φως.

Απαλά χρώματα στους τοίχους

Ρυθμιζόμενος, φωτισμός με ασυμμετρική
ΰιάχυση φφτάς πτηβέπη εργασίας.

Φωτιζόμενη βάση στήριξης εγγράφων.

 ΦΩΤΙΣΜΟΣ - ΓΕΝΙΚΟΣ ΚΑΙ ΤΟΠΙΚΟΣ ΦΩΤΙΣΜΟΣ

Θαμπωμα από μια λάμπα οροφής χαμηλά τοποθετημένης. Έμμεσο Θαμπωμα εξαντανακλάσεως.

Το μάτι προσαρμόζεται στην φωτεινότητα του φωτός, στην περίπτωση αυτή

από την λάμπα ή την αντανάκλαση. Η κόρη του οφθαλμού συστελεται
συνεχώς εξαιτίας του λαμπερού φωτός. Δεξιά τα μάτια πρέπει να προσαρ-
Θαμπωμα μόζονται συνεχώς στην αντανάκλαση. Και στις δυο περιπτώσεις είναι δύ·
σκολο να δει ο εργαζόμενος το υλικό εργασίας και αυτό έχει σον αποτέλεσμα
κούραση και πονοκεφάλους.
Το Θαμπωμα συμβαίνει όταν κοιτάζουμε κάποιο φως, το
οποίο είναι πιο δυνατό από εκείνο, στο οποίο μπορεί να
προσαρμοστεί το μάτι. Αυτό συμβαίνει όταν τα τεχνητά
Σημεία που πρέπει να θυμάστε!
φώτα είναι τοποθετημένα πολύ χαμηλά, χωρίς Τα προβλήματα φωτισμού είναι συνδυασμός των
προστατευτικό κάλυμμα, ή όταν το φως του ήλιου πέφτει πηγών, του θαμπώματος, των αντανακλάσεων και
κατευθείαν στο χώρο εργασίας. των σκιών.
Έμμεσο θάμπωμα μπορεί να συμβεί, όταν αντανακλάται (Ένας απλός πρακτικός κανόνας)
φως από γυαλιστερές επιφάνειες. Αυτό μπορεί να Ο καλός φωτισμός απαιτεί τοίχους βαμμένους
με ανοιχτά χρώματα!
αποφευχθεί με τη χρησιμοποίηση και την κατάλληλη
τοποθέτηση του σωστού τύπου λαμπτήρα.
Θέματα προς συζήτηση -
1. Θάμπωμα από λάμπα τοποθετημένη σε χαμηλή οροφή.
• Τι μπορεί να γίνει για να κάνουμε την καλύτερη χρήση
2. Θάμπωμα από λάμπα εργασίας τοποθετημένη σε λάθος του φωτισμού δια μέσου των παραθύρων, πόρτων ή φεγ-
θέση. γιτών;
3. Έμμεσο θάμπωμα. Συμβαίνει από αντανάκλαση φωτός. Η Νομίζετε ότι απαιτείται περισσότερος τεχνητός φωτισμός
σε συνδυασμό με τον φυσικό;
• Πώς είναι τοποθετημένα τα φώτα σε σχέση με την εργα-
Απαιτήσεις όσον αφορά το φωτισμό σία; Υπάρχουν σκιές που δυσκολεύουν την εργασία;
Η μεγαλύτερη ποσότητα φωτισμού πρέπει να πέφτει πάνω Ι Υπάρχουν προβλήματα θαμπώματος εξαιτίας του φυσι-
στο υλικό ή τα αντικείμενα που χρησιμοποιούμε στην κού φωτισμού; Τι γίνεται με τα θαμπώματα από τις λά-
μπες;
εργασία μας. Η πηγή φωτισμού πρέπει, κατά κανόνα να
Ι Οι ηλικιωμένοι εργαζόμενοι έχουν αρκετό φωτισμό;
είναι τοποθετημένη πίσω και προς την πλευρά του
αριστερού ώμου, εάν το άτομο είναι δεξιόχειρας. Αυτό
εφαρμόζεται στον πραγματικό φωτισμό κάθε θέσης Γενικός και τοπικός Φωτισμός
εργασίας. Συνήθως ο φωτισμός σ' ένα εργασιακό χώρο αποτελείται
από το γενικό φωτισμό ή από ένα συνδυασμό γενικού και
Ανάμεσα στους παράγοντες που είναι σημαντικοί για τον τοπικού φωτισμού.
καθορισμό της ποσότητας φωτισμού είναι και:
- ο γενικός φωτισμός προέρχεται από την οροφή ή από
- η φύση της εργασίας (π.χ. χρειάζεται περισσότερο φως λαμπτήρες τοίχου. Με το γενικό φωτισμό φωτίζεται
για εργασία που απαιτεί ακρίβεια) όλος ο χώρος.
- η ικανότητα των γύρω επιφανειών να αντανακλούν φως - ο τοπικός φωτισμός είναι τοποθετημένος κοντά στους
- το μέγεθος, η μορφή και οι ιδιότητες του υλικού ή του εργαζόμενους για να φωτίζονται άμεσα τα αντικείμενα.
αντικειμένου να αντανακλά φως και εάν το αντικείμενο - ο συνδυασμός γενικού και τοπικού φωτισμού
είναι ευδιάκριτο μέσα στο χώρο. ανταποκρίνεται στην ανάγκη του εργαζόμενου για
- η όραση των εργαζομένων σωστό φωτισμό κατά την εργασία του.
 ΓΕΝΙΚΟΣ ΚΑΙ ΤΟΠΙΚΟΣ ΦΩΤΙΣΜΟΣ

Κακος γενικός φωτισμός και έλλειψη τοπικού φωτισμού κάνουν τις θέσεις
Καθαρισμός και Συντήρηση εργασίας ακατάλληλες και προξενούν κούραση στους εργαζόμενους πράγ-
μα που έχει σαν συνέπεια χαμηλή παραγωγικότητα και κακή ποιότητα
των λαμπτήρων και εργασίας. Ο γενικός φωτισμός του χώρου πρέπει να κατανέμεται ομοιόμορ-
φα μέσα στον εργασιακό χώρο. Η ένταση του φωτισμού πρέπει να προσαρ-
των φωτιστικών σωμάτων μόζεται στην εργασία που γίνεται. Δυνατότερος φωτισμός πάντα χρειάζεται
για εργασία πάνω σε μικρά αντικείμενα και εξαρτήματα και εργασία ακρί-
Ο φωτισμός μειώνεται όταν η πηγή από την οποία βειας. Στην πρακτική ένας τρόπος για να γίνει αυτό είναι με την εγκατάσταση
εκπέμπεται παλιώσει. τοπικού φωτισμού στον συγκεκριμένο χώρο εργασίας. Είναι επίσης πολύ
σημαντικός ο χρωματισμός των κτιριακών εγκαταστάσεων. Τα πατώματα,
Οι πιο συνηθισμένες αιτίες είναι: οι τοίχοι και οι οροφές πρέπει να χρωματίζονται με ανοιχτές αποχρώσεις
- φθορά των πηγών φωτισμού (λαμπτήρων). (χρωμάτων).
- βρώμικες εγκαταστάσεις και βρώμικες πηγές φωτισμού.
- βρωμιά στις επιφάνειες του δωματίου
- βρώμικοι ανακλαστήρες και βρώμικα αντιθαμβωτικά
συστήματα.
Η βρωμιά στους λαμπτήρες και στις εγκαταστάσεις
αποτελεί την πιο απλή αιτία μείωσης του φωτισμού.
Οι λαμπτήρες πυράκτωσης και οι λυχνίες φθορισμού
παλιώνουν. Μετά από μία χρονική περίοδο παράγεται
μόνο το μισό από το αρχικό φως. Συνεπώς, δεν είναι
αρκετό να αλλάζουμε τους λαμπτήρες όταν καίγονται.
Πρέπει να αλλάζονται όλοι, όταν ο φωτισμός πάψει να Σημεία που πρέπει να θυμάστε!
είναι επαρκής.
ΐΕίναι σημαντικό να γίνεται τακτική επιθεώρηση
Οι συνηθισμένοι λαμπτήρες πυράκτωσης έχουν τη
των φώτων. Αυτή η επιθεώρηση παρέχει και την
μικρότερη διάρκεια ζωής και εκπέμπουν το λιγότερο φως. ευκαιρία σκέψης για καλύτερους τρόπους
Συνήθως διαρκούν περίπου 1.000 ώρες συγκριτικά με φωτισμού.
τους λαμπτήρες φθορίου, οι οποίοι διαρκούν περίπου
7.000 ώρες. Θέματα προς συζήτηση
Μιλώντας γενικά, η μορφή της εργασίας που εκτελείται
Ι Ποιος είναι υπεύθυνος για να διατηρούνται τα φώτα και
στον εργασιακό χώρο, είναι ο παράγοντας που καθορίζει τα παράθυρα καθαρά;
το πόσο γρήγορα ρυπαίνονται οι συσκευές φωτισμού. Ι Εάν ένας λαμπτήρας πυράκτωσης ή λαμπτήρας φθορι-
Επίσης, για οικονομικούς λόγους, οι λαμπτήρες στο χώρο σμού καεί ποιος είναι υπεύθυνος να τον αντικαταστήσει;
εργασίας πρέπει να συντηρούνται τακτικά. Ο φωτισμός Ι Υπάρχουν ειδικές εργασίες, που απαιτούν τοπικό φωτι-
μπορεί να διατηρηθεί ευκολότερα στο απαιτούμενο σμό;
επίπεδο, εάν οι λαμπτήρες καθαρίζονται και αλλάζονται Ελήφθηκαν μέτρα για την βελτίωση του φωτισμού; Περι-
γράψτε τα.
τακτικά.
 ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΤΟΥ ΘΟΡΥΒΟΥ

Ακούμε τον ήχο με διάφορους τρόπους. Κάτι που

βρίσκετε ευχάριστο και σας παρακινεί να το κάνετε
άλλοι μπορεί να το βρίσκουν θορυβώδες και ενοχλη-
τικό, θυμηθείτε ότι κάθε φορά που είστε εκτεθειμέ-
νοι σε ένα δυνατό θόρυβο είναι δυνατόν να πάθετε
μόνιμη βλάβη στην ακοή σας.

Η αίσθηση του θορύβου είναι υποκειμενικό θέμα,

φανερό όμως είναι ότι πολλοί από μας μπορεί να πάθουν
βλάβη στην ακοή, η οποία σε ορισμένες περιπτώσεις δεν
θεραπεύεται, εάν το επίπεδο του θορύβου είναι πολύ
υψηλό.
Δεν είναι μόνο η ακοή που μπορεί να προσβληθεί από το
θόρυβο. Ο θόρυβος μπορεί επίσης να έχει επιπτώσεις και
στην κυκλοφορία του αίματος καινά δημιουργήσει άγχος.
Συνέπειες του θορύβου Τότε αντιμετωπίζουμε δυσκολία στον ύπνο.
Όλοι οι ήχοι δεν αποτελούν θόρυβο. Θόρυβος είναι μόνο Ο Θόρυβος μπορεί να προκαλέσει:
ο ήχος. που μας είναι δυσάρεστος. Τα τελευταία χρόνια, - βλάβη στην ακοή
τα επίπεδα θορύβου έχουν αυξηθεί. Τα μηχανήματα που - ενόχληση στη συνομιλία
έγιναν αποδοτικότερα και ταχύτερα, έχουν αυξήσει τα Π εκνευρισμό ή ενόχληση
επίπεδα θορύβου. Σε μεγάλους χώρους υπαίθριας
εργασίας, ο θόρυβος απλώνεται παντού και μπορεί να
αυξηθεί με τη λειτουργία πρόσθετων μηχανών, που
αυξάνουν το επίπεδο θορύβου.
ΘΟΡΥΒΟΣ = ΔΥΣΑΡΕΣΤΟΣ ΗΧΟΣ

Βλαβερός Θόρυβος
Σε πολλούς εργασιακούς χώρους το επίπεδο του θορύβου
μπορεί να είναι βλαβερό για την ακοή. Συχνά
προκαλείται θόρυβος από διάφορους τύπους μηχανών.
Εργαλεία που λειτουργούν με πεπιεσμένο αέρα ή η
χειρονακτική εργασία για τη σφυρηλάτηση μεταλλικών
αντικειμένων προκαλούν επίσης δυνατό θόρυβο.
Θόρυβος, ο οποίος είναι συνεχής σε επίπεδο 85-90 dΒ (Α)
ή περισσότερο είναι βλαβερός για την ακοή. Βάζετε σε
κίνδυνο την ακοή σας, εάν μένετε υπό την επίδραση
τέτοιου θορύβου περισσότερο από πέντε ώρες τη μέρα.
Η ακοή μπορεί ακόμη να προσβληθεί από ξαφνικούς
δυνατούς θορύβους που προκαλούνται από μία έκρηξη
κοντά στα αυτιά.
Δυστυχώς, δεν μπορείτε να κλείσετε τα αυτιά σας, όπως
κάνετε με τα ματία σας.
Επικαλυπτικός θόρυβος
Επικαλυπτικός θόρυβος σημαίνει ότι ο ήχος που θέλουμε να
ακούσουμε καταπνίγεται από έναν άλλο ήχο. Αυτό μπορεί
να προκαλέσει ατυχήματα, εφόσον δεν ακούγονται οι
κραυγές προειδοποίησης και άλλα ηχητικά σήματα.

Δεν είναι μονάχα η απ' ευθείας επίδραση του θορύβου που έχει αρνητικά
αποτελέσματα πάνω μας. Σε καταστάσεις εργασίας όπου υπάρχει θόρυβος
ή στην διάρκεια που προσπαθούμε να ακούσουμε κάποιον συνάδελφο, τότε
αυξάνεται τη πνευματική μας ένταση (στρες).
 ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΤΟΥ ΘΟΡΥΒΟΥ

Κάλυψη του θορύβου

Σ' ένα εργασιακό χώρο ο θόρυβος από τις μηχανές μπορεί

να καταπνίξει τον ήχο ενός φορτηγού οχήματος ή να
διαταράξει μία συνομιλία. Παρόμοια προβλήματα
υπάρχουν στους περισσότερους βιομηχανικούς χώρους
εργασίας.
Το επίπεδο του ήχου δεν θα πρέπει να υπερβαίνει τα
60-70 dΒ (Α), εάν πρόκειται να κάνουμε σννομιλίαμε
κάποιον σε κανονική απόσταση. εξωτερικό

Εκνευριστικός θόρυβος
Ο εκνευριστικός θόρυβος υπάρχει σε διάφορες μορφές.
Το πόσο ένας θόρυβος μας είναι εκνευριστικός, είναι
κάπως υποκειμενικό και εξαρτάται από το πόσο ο ήχος
μας είναι επιθυμητός ή όχι. Ακόμη και ένας ήχος χαμηλής
έντασης, μπορεί να είναι εκνευριστικός. ελάττωση της ακοής. Το αυτί είναι ένα πολύ ευαίσθητο
Οι τακτικοί πελάτες των εστιατορίων μπορεί να όργανο και πρέπει να το προστατεύουμε.
απολαμβάνουν τη μουσική, ενώ οι σερβιτόροι μπορεί να Στην εικόνα φαίνεται μια τομή του αυτιού. Ο ήχος περνά
τη βρίσκουν εκνευριστική. Επίσης συχνά αντιμετωπίζουμε μέσω του εξωτερικού μέρους του αυτιού και προκαλεί
το ίδιο πρόβλημα στο σπίτι, όταν θεωρούμε τη μουσική παλμικές κινήσεις στο τύμπανο καθώς και στα τρία οστά
του γείτονα εκνευριστική, ενώ εκείνος πιστεύει ότι είναι του αυτιού (σφύρα, άκμονα και αναβολέα). Οι παλμικές
θαυμάσια. κινήσεις, περνούν μέσα από το υγρό που υπάρχει σε ένα
σπειροειδή σωλήνα, που ονομάζεται κοχλίας. Το
Θέματα προς συζήτηση - ακουστικό νεύρο που έχει απολήξεις στον κοχλία
μεταφέρει το σήμα στον εγκέφαλο.
• Στην εργασία, είναι καμμιά φορά δύσκολο να ακούσετε
τι λένε οι εργαζόμενοι; Ο κοχλίας είναι εκείνος που υφίσταται τη βλάβη, όταν
εκτίθεται κανείς σε εξαιρετικά υψηλά επίπεδα θορύβου.
• Αναφέρετε πηγές θορύβου οι οποίες σας ενοχλούν πιο
Οι πολύ λεπτές απολήξεις του νεύρου στο εσωτερικό του
πολύ κατά τη διάρκεια της εργασίας σας.
κοχλία καταστρέφονται και πεθαίνουν. Η βλάβη αυτή
• Αισθάνεστε ότι υπάρχουν επίπεδα θορύβου τα οποία
είναι αμετάκλητη. Δεν μπορεί να διορθωθεί.
είναι βλαβερά για την ακοή;
Τα άτομα έχουν διαφορετικό βαθμό ευαισθησίας στο
Η παραμονή επί μακρό χρονικό διάστημα σε χώρους με θόρυβο. Η ακοή ορισμένων ανθρώπων παθαίνει βλάβη
υψηλά επίπεδα θορύβου μπορεί να προκαλέσει σημαντική γρηγορότερα απ' ότι συμβαίνει με άλλους ανθρώπους.
 ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΤΟΥ ΘΟΡΥΒΟΥ

Λ
Ενας κοχλίας κατεστραμμένος από τον θόρυβο. Περίπου ένα τρίτο των
Προσωρινή απώλεια της ακοής απολήξεων του ακουστικού νεύρου έχει ολικά καταστραφεί. Αυτό έχει σαν
αποτέλεσμα να μην είναι δυνατόν να ακούει ο εργαζόμενος υψηλούς τόνους
οφειλόμενη στο θόρυβο - μια βλάβη στην ακοή.

Υπάρχει ένα προειδοποιητικό σημείο, το οποίο πρέπει να

λάβουμε σοβαρά υπόψη: εάν, μετά από παραμονή σε Αναπηρία
θορυβώδες περιβάλλον για μικρό χρονικό διάστημα, το Η ακοή αποτελεί μια σημαντική αίσθηση, η οποία μας
εγκαταλείψουμε για κάποιο πιο ήσυχο και δεν μπορούμε βοηθάει να διατηρούμε επαφή με το περιβάλλον μας. Εάν
στην αρχή να ακούσουμε τους λιγότερο δυνατούς ήχους (η χάσουμε την ακοή μας τελείως ή εν μέρει, θα
δυσκολευόμαστε να ακούμε τι λένε οι άλλοι και θα
ακοή μας έχει μειωθεί), αυτό ονομάζεται προσωρινή
δυσκολευόμαστε να παρακολουθούμε το ραδιόφωνο ή την
απώλεια της ακοής που οφείλεται στο θόρυβο. Αυτό όμως τηλεόραση.
το είδος της απώλειας της ακοής διορθώνεται. Η Η μερική ή ολική απώλεια της ακοής μπορεί να έχει τις
κανονική ακοή θα επανέλθει μετά από μια περίοδο εξής συνέπειες:
ανάπαυσης. - μπορεί να δυσκολεύεστε πολύ να καταλάβετε μία
κανονική ομιλία
Συνεπώς, είναι σημαντικό να επιτρέπεται στα άτομα που
- μπορεί να δυσκολεύεστε να καταλάβετε τι λένε οι
εργάζονται σε θορυβώδες περιβάλλον να ξεκουράζουν τα εργοδηγοί ή οι συνάδελφοι και να μην αναγνωρίζετε τα
αυτιά τους, κάνοντας διάλειμμα σε ήσυχους χώρους. ηχητικά σήματα.
Η προσωρινή απώλεια της ακοής που οφείλεται στο - μπορεί να νοιώθετε απομόνωση, καθώς δεν μπορείτε
θόρυβο, αποτελεί προειδοποιητικό σημάδι. Πρέπει να να συμμετέχετε σε συζητήσεις κατά τη διάρκεια των
διαλειμμάτων ή σε συνομιλίες με φίλους κατά τη
αποφεύγετε να εργάζεστε σε τέτοιο εργασιακό χώρο για
διάρκεια της διακοπής της εργασίας
να αποφύγετε τη μόνιμη απώλεια της ακοής. - μπορεί να έχετε ανάγκη περισσότερης ανάπαυσης και
χαλάρωσης απ' ότι συνήθως, επειδή συχνά πρέπει να
Είναι αλήθεια ότι τίποτα θα πρέπει να φωνάζεις χρησιμοποιείτε όλη σας την ενεργητικότητα για την
δεν μπορεί να γίνει σχετικά γιατί ο Γιάννης δουλεύει
με τον θόρυβο, ε! Γιάννη; εδώ πολλά χρόνια! εκτέλεση της εργασίας σας.

Σημεία που πρέπει να θυμάστε!

Το αυτί μπορεί να ακούει ευκολότερα τις χαμηλές
συχνότητες απ' ότι τις υψηλές. Συνεπώς εάν το αυτί
υποστεί βλάβη, η αντίληψη των υψηλών
συχνοτήτων είναι εκείνη που χάνεται πρώτη. Αυτό
δεν είναι δυνατό να το αντιληφθούμε, επειδή
μπορούμε και ακούμε την κανονική ομιλία.
Χρειάζεται να περάσουν αρκετά χρόνια για να
γίνει εμφανής η βλάβη, καθώς θα δυσκολευόμαστε
να καταλάβουμε τι λένε οι άλλοι.
 ΟΙ ΔΟΝΗΣΕΙΣ ΣΕ ΣΥΝΔΥΑΣΜΟ ΜΕ ΤΟ ΘΟΡΥΒΟ - ΝΤΕΣΙΜΠΕΛ

Κομπρεσσέρ αυτού του τύπου δημιουργούν υψηλό επίπεδο θορύ-

βου. Εκτός αυτού δονούνται τόσο δυνατά, που έχουν επιπτώσεις
στην κυκλοφορία του αίματος και τραυματίζουν τους μυς και τους
συνδέσμους.

Οι Δονήσεις σε συνδυασμό Ντεσιμπέλ

με το θόρυβο Ο ήχος μπορεί να αποτελείται από ένα καθαρό τόνο, αλλά
Ο θόρυβος προέρχεται από δονήσεις η κίνηση αερίων η τις περισσότερες φορές είναι σύνολο πολλών τόνων
διαφορετικής έντασης και συχνοτήτων. Η ένταση
υγρών. Επίσης, πολλές μηχανές ή ηλεκτροκίνητα
μετριέται σε ντεσιμπέλ (dΒ). Η συχνότητα μετριέται σε
εργαλεία χειρός μεταδίδουν τις δονήσεις τους στο
hertz (Hz).
ανθρώπινο σώμα. Οι δονήσεις αυτές μπορεί να
Εάν θεωρούμε ότι ένας ήχος είναι ενοχλητικός, αυτό δεν
προκαλέσουν βλάβη στους μυς και στις αρθρώσεις και να
οφείλεται μόνο στην ένταση του. Σ' αυτό μπορεί να
επιδράσουν στην κυκλοφορία του αίματος. Η ασθένεια
συμβάλλει και η συχνότητα του. Οι υψηλοί τόνοι ενοχλούν
"άσπρα δάκτυλα" η οποία συναντάται σε εργαζόμενους περισσότερο απ' ότι οι χαμηλοί. Οι απλοί ήχοι μπορεί να
που χειρίζονται αερόσφυρες ή αρθρωτά πριόνια, αποτελεί είναι περισσότερο ενοχλητικοί και να προκαλέσουν
θλιβερό παράδειγμα των βλαβών που προκαλούν οι μεγαλύτερη βλάβη απ' ότι οι σύνθετοι ήχοι.
δονήσεις. Ο πίνακας που παρουσιάζεται πιο κάτω δείχνει την
Οι δονήσεις σ' ολόκληρο το σώμα αποτελούν επίσης ένταση των διαφόρων ήχων σε (dΒ (Α). Συνήθως
πρόβλημα. Ένας χειριστής που για μεγάλα χρονικά χρησιμοποιούνται τα dΒ (Α) επειδή ανταποκρίνονται
διαστήματα εργάζεται με ένα μηχάνημα που περισσότερο στις επιπτώσεις που έχει ο θόρυβος στα
χρησιμοποιείται στη δασοκομία, υφίσταται δυνατές αυτιά του ανθρώπου.
δονήσεις. Σ' αυτή την περίπτωση, η συχνότητα των
δονήσεων είναι πολύ μικρότερη, μολονότι αυτές
συνοδεύονται από τον ισχυρό θόρυβο της μηχανής.
Οι δονήσεις που υφίσταται ο χειριστής ενός μηχανήματος
Τα χαρακτηριστικά
που χρησιμοποιείται στη δασοκομία μπορεί να του της κλίμακας ντεσιμπέλ
προκαλέσουν μεγάλη δυσφορία και ακόμη να βλάψουν
Οι θόρυβοι από διάφορες πηγές αναμιγνύονται μεταξύ
τα εσωτερικά του όργανα.
τους. Το επίπεδο του συνολικού θορύβου σε κάθε περιοχή
αυξάνει ανάλογα με τον αριθμό των πηγών θορύβου.
Θέματα προς συζήτηση Λόγω των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών της κλίμακας
• Υποφέρετε εσείς ή κάποιος από τους συναδέλφους σας ντεσιμπέλ (λογαριθμική κλίμακα) δεν μπορούμε να
από μερική απώλεια ακοής ή κώφωση; προσθέσουμε απλά τα διαφορετικά επίπεδα θορύβου.
• Τι προβλήματα μπορεί να προξενήσει η κώφωση στην Δύο διαφορετικές πηγές θορύβου, από τις οποίες η κάθε
εργασία; Τι προβλήματα μπορεί να προξενήσει η κώφω- μία δημιουργεί θόρυβο των 80 dΒ (Α), δίνουν αθροιστικά
ση όταν ο εργαζόμενος δεν βρίσκεται στο χώρο της 83 dΒ (Α) και όχι 160 dΒ (Α).
εργασίας; Ένα άλλο σημαντικό χαρακτηριστικό, είναι ότι την
• Η απώλεια ακοής εξαιτίας του μηχανικού θορύβου είναι αλλαγή από 80 dΒ (Α) σε 83 dΒ (Α), την αισθάνεται το
αυτί τόσο, όσο και την αλλαγή από 40 dΒ (Α) σε 43 dΒ
από παλιά γνωστή και αποτελεί πρόβλημα. Πώς αισθά-
(Α).
νεστε γι' αυτό; Το δέχεστε σαν ένα αναπόφευκτο κακό;
Μία αλλαγή 3 dΒ (Α) - όπως συμβαίνει στο παράδειγμα -
• Ποια είναι τα δυσάρεστα αποτελέσματα εάν ο χώρος
έχει πάντοτε το ίδιο αποτέλεσμα όσον αφορά το πώς
εργασίας είναι πολύ θορυβώδης; Κάντε έναν κατάλογο
καταλαβαίνουμε το θόρυβο, ανεξάρτητα από το αρχικό
των πιθανών επιδράσεων στην υγεία και την ασφάλεια.
επίπεδο του.
 ΝΤΕΣΙΜΠΕΛ - ΜΕΘΟΔΟΙ ΕΛΕΓΧΟΥ ΤΟΥ ΘΟΡΥΒΟΥ

Είναι σημαντικό να έχουμε υπόψη μας αυτά τα γεγονότα

Μέθοδοι ελέγχου του θορύβου
όταν εξετάζεται η ένταση του θορύβου και οι μεταβολές
της. 'Οταν λέμε ότι το επίπεδο θορύβου μειώθηκε από 90 1. ΜΗΧΑΝΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ
dΒ (Α) σε 80 dB (Α) δε φαίνεται σημαντικό, λαμβάνοντας ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ
όμως υπόψη τα χαρακτηριστικά της κλίμακας decibel η Πολλές πηγές θορύβου προκαλούν θόρυβο ο οποίος
μείωση αυτή έχει τα ίδια αποτελέσματα όπως εάν μεταδίδεται μέσω του αέρα και θόρυβο ο οποίος
απομακρύναμε από το χώρο εργασίας εννιά στις δέκα μεταδίδεται μέσω της οικοδομής. Γι' αυτό θα πρέπει να
προσπαθήσουμε να μειώσουμε το επίπεδο θορύβου και
μηχανές που προκαλούν θόρυβο.
από τα μηχανήματα και από τα οικοδομήματα των
εργασιακών χώρων.
Σημεία που πρέπει να θυμάστε!
Είναι δύσκολο να μειωθεί ο θόρυβος που προκαλείται
(Μια απλή πρακτική μέθοδος!) από τα μηχανήματα παραγωγής χωρίς να διακοπεί ή να
Όταν δε μπορείτε να συνομιλείτε με κανονική μειωθεί η παραγωγή. Παρόλα αυτά προσπαθήστε:
ένταση φωνής και βρίσκεστε σε απόσταση - να καλύψετε με μονωτικό υλικό ολόκληρες τις μηχανές
μικρότερη του μέτρου από το συνάδελφο σας, τότε ή κάποια μέρη τους που προκαλούν ιδιαίτερο θόρυβο.
το επίπεδο θορύβου είναι πολύ υψηλό. - να συντηρείτε τις μηχανές τακτικά για να διατηρηθούν
σε καλή κατάσταση και να μειωθεί έτσι ο θόρυβος
- να μειώσετε τους κραδασμούς στα εξαρτήματα των
Θέματα προς συζήτηση μηχανών και στα καλύμματα τους
Απαριθμήστε τις πηγές θορύβου πους σας επηρεάζουν - να αντικαταστήσετε τα μεταλλικά μέρη με άλλα τα
Για ιδιαίτερα θορυβώδεις πηγές, μπορείτε να προσδιορί- οποία να είναι φτιαγμένα από ηχομονωτικά υλικά π.χ.
σετε ποια εξαρτήματα ή μέρη των μηχανών αποτελούν τις πλαστικό, ελαστικό και άλλα ηχομονωτικά υλικά.
κύριες πηγές θορύβου; - να μεγαλώσετε το χρονικό διάστημα φρεναρίσματος για
Ι Μπορεί η θορυβώδης εργασία να πραγματοποιείται σε τα παλινδρομούντα μέρη.
ξεχωριστό μέρος στον τόπο εργασίας σας; Ένα σωστά σχεδιασμένο ηχομονωτικό κάλυμμα μπορεί
να ελαττώσει το επίπεδο του θορύβου μέχρι 55 (dΒ (Α).
 ΜΕΘΟΔΟΙ ΕΛΕΓΧΟΥ ΤΟΥ ΘΟΡΥΒΟΥ

Εάν το επίπεδο θορΰβου στο χώρο εργασίας υπερβαίνει - η απομόνωση τον χώρου εργασίας στον οποίο
τα 80 dΒ (Α), θα πρέπει να ληφθούν μέτρα για τη μείωση βρίσκεται ο εξοπλισμός που προκαλεί θόρυβο
του. Τα μέτρα αυτά μπορεί να περιλαμβάνουν την
κατασκευή ηχομονωτικων καλυμμάτων γύρω από τις 3. ΔΙΑΚΙΝΗΣΗ ΥΛΙΚΟΥ
μηχανές ή τη χρήση ωτασπίδων (ατομικών
προστατευτικών μέσων της ακοής). Η εγκατάσταση Ο θόρυβος που δημιουργείται κατά την διακίνηση των
ηχομονωτικού καλύμματος γύρω από την πηγή θορύβου ή υλικών μπορεί να μειωθεί. Αποφεύγετε να κτυπάτε τα
παρόμοια μέτρα, είναι προτιμότερη από τη χρήση υλικά κατά την διακίνηση τους, ιδιαίτερα στα μηχανήματα
ωτασπίδων. Εν τούτοις χρησιμοποιείτε πάντοτε ωτασπίδες μεταφοράς
μέχρι να τοποθετηθούν τέτοια καλύμματα. Να θυμάστε επίσης ότι πρέπει
- να μειωθεί το ύψος από το οποίο μπορούν να πέφτουν
2. ΕΞΟΠΛΙΣΜΟΣ ΠΟΥ ΠΡΟΚΑΛΕΙ ΘΟΡΥΒΟ τα προϊόντα σε κιβώτια και ράφια
Ο θόρυβος που προκαλείται από διάφορα μηχανήματα - να ενισχύσετε τις λαμαρινοκατασκευές στα σημεία
εκείνα στα οποία κτυπάνε τα πακέτα ή τα υλικά, ή να
μπορεί να μειωθεί αποτελεσματικά χωρίς τη λήψη
τις επικαλύψετε με ηχομονωτικά ή παρόμοια υλικά.
πολύπλοκων μέτρων. Παραδείγματα μεθόδων που
μπορούν να χρησιμοποιηθούν είναι: - να καλύψετε τα αιχμηρά σημεία με πλαστικά
καλύμματα ή καλύμματα από καουτσούκ
- η προσαρμογή σιγαστήρα στις εξατμίσεις
- η αλλαγή του τύπον τον πνευματικόν εξοπλισμού για τη
μείωση των στοιχείων υψηλής συχνότητας.
- η αντικατάσταση του εξοπλισμού με άλλα μοντέλλα τα
οποία προκαλούν λιγότερο θόρυβο, π.χ. λιγότερο
θορυβώδεις ανεμιστήρες με κατάλληλα πτερύγια
- το κατάλληλο στερέωμα των μερών που προκαλούν
θόρυβο

Η μεταφορική ταινία είναι ρυθμιζόμενου ύψους χάρις σε ένα υδραυλικό σύστημα. Στο τέλος της διαδρομής της ταινίας υπάρχει προσδεδεμένο ένα τύμπανο
που φέρει στις εσωτερικές πλευρές του ελαστικές πλάκες για την επιβράδυνση της πτώσης του υλικού.
Το τύμπανο ανυψώνεται αυτόματα έτσι ώστω το ύψος της ελεύθερης πτώσης του υλικού από την τελευταία πλάκα στον πάτο του δοχείου συγκομιδής να
είναι πάντα το ίδιο.
 ΜΕΘΟΔΟΙ ΕΛΕΓΧΟΥ ΤΟΥ ΘΟΡΥΒΟΥ

- να μειώσετε την ταχύτητα των μεταφορικών ταινιών 4. ΧΩΡΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

- να εγκαταστήσετε πολλές μεταφορικές ταινίες ώστε να Η μετάδοση του ήχου στο χώρο εργασίας μπορεί να
διαιρείται το φορτίο και έτσι να μειώνεται η ταχύτητα. αποφευχθεί με τους ακόλουθους τρόπους.
'Αλλη μια μέθοδος για τη μείωση του θορύβου κατά τη - να καλύψετε την οροφή και τους τοίχους με
μεταφορά προϊόντων: ηχοαπορροφητικά υλικά (πορώδη υλικά)
Πολλές επιχειρήσεις χρησιμοποιούν κεκλιμμένες χοάνες - να χρησιμοποιήσετε ηχομονωτικά χωρίσματα
εκφόρτωσης των υλικών. Κατά κανόνα είναι μεγάλες - να δημιουργήσετε ηχομονωμένους χώρους ελέγχου και
ανάπαυσης.
χοάνες φτιαγμένες από φύλλο μετάλλου, πλαστικό ή ξύλο.
Η τοποθέτηση ηχοαπορροφητικού υλικού στην οροφή
'Οταν το υλικό κτυπάει στη χοάνη δημιουργείται μεγάλος μειώνει το επίπεδο του θορύβου στο χώρο εργασίας. Τα
θόρυβος. ηχομονωτικά διαφράγματα της ανωτέρω εικόνας σήμερα
Ο θόρυβος μπορεί να μειωθεί με την κάλυψη της συχνά αντικαθίστανται με ηχοαπορροφητικές πλάκες
οροφής.
εξωτερικής επιφάνειας της χοάνης εκφόρτωσης με
Εάν απομονωθούν οι πηγές θορύβου με τοίχο ή με
ηχομονωτικό υλικό. Κατά την αγορά ενός καινούργιου
ηχομονωτικά καλύμματα, το επίπεδο θορύβου μπορεί να
κεκλιμένου αγωγού εκφόρτωσης σιγουρευτείτε ότι ο μειωθεί και στους γύρω χώρους. Τα άτομα τα οποία
αγωγός φέρει διπλά τοιχώματα (sandwich). εργάζονται σε εργασίες όπου δεν υπάρχει αυξημένος
Το ακόλουθο παράδειγμα δείχνει τι μέτρα μπορούν να θόρυβος και με μηχανές λιγότερο θορυβώδεις δεν θα
ενοχλούνται χωρίς λόγο, από τις πηγές θορύβου που
ληφθούν ώστε να μειωθεί το επίπεδο ηχητικού
υπάρχουν γύρω τους.
συντονισμού.

ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ: Σε μια αυτοκινητοβιομηχανία που υπάρχουν πολλές γραμμές

παραγωγής, σε κάποια γραμμή ο θόρυβος μπορεί να είναι μεγαλύτερος παρά
σε άλλες. Η εργασία λείανσης στο σασί δημιουργεί ένα οξύ ήχο υψηλής
συχνότητας, ο οποίος ενοχλεί όλους όσους εργάζονται σ' αυτό το χώρο.

ΜΕΤΡΑ: Τοποθετώντας διαχωριστικά κατά μήκος των γραμμών παραγωγής

και αναρτώντας απορροφητικά διαφράγματα στα ανοίγματα της οροφής θα
πετύχετε την απομόνωση του θορύβου που προκαλείται κατά τη λείανση από
τις άλλες γραμμές παραγωγής, θα πρέπει παρ'όλ'αυτά να χρησιμοποιούνται
ωτασπίδες.
 ΜΕΘΟΔΟΙ ΕΛΕΓΧΟΥ ΤΟΥ ΘΟΡΥΒΟΥ - ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΤΙΚΑ ΜΕΣΑ ΑΚΟΗΣ

Με την κάλυψη των οροφών και των τοίχων με τέτοιο είναι αδύνατο, τότε θα πρέπει να χρησιμοποιηθεί
ηχοαπορροφητκό υλικό μπορεί να ελαττωθεί η μετάδοση ατομικός προστατευτικός εξοπλισμός, όπως η χρήση
του ήχου μέσα στους χώρους εργασίας και να μειωθεί το ωτασπίδων και ωτοβυσμάτων.
επίπεδο θορύβου.
Είναι σημαντικό να χρησιμοποιείται τέτοιος εξοπλισμός
Συχνά είναι απαραίτητο να τοποθετούνται τα μηχανήματα
για την προστασία της ακοής, στην περίπτωση που το
τα οποία προκαλούν θόρυβο πάνω σε ελαστικά πέλματα ή
άτομο εκτίθεται σε θόρυβο ο οποίος φτάνει σε υψηλά
βάσεις. Κάτι τέτοιο βοηθάει στην απομόνωση των
κραδασμών και τους εμποδίζει να μεταδοθούν διαμέσου επίπεδα. Ακόμα και η αφαίρεση του για πολύ λίγο
των κατασκευαστικών στοιχείων της οικοδομής, των χρονικό διάστημα μπορεί να περικλείει σημαντικό
αγωγών, των σωλήνων κλπ. Τα μεγάλα, βαριά κίνδυνο βλάβης της ακοής.
μηχανήματα θα πρέπει να τοποθετούνται σε δικές τους
βάσεις, ξεχωριστές από το πάτωμα του χώρου εργασίας. Σημεία που πρέπει να θυμάστε!
Εάν υπάρχει περίπτωση να χρησιμοποιηθούν
Σημεία που πρέπει να θυμάστε! ωτασπίδες ή ωτοβύσματα, αυτά πρέπει πρώτα να
Στην πράξη συνήθως εφαρμόζεται συνδιασμός των ελέγχονται πολύ καλά. Για να έχουμε σωστά
πιο κάτω μεθόδων μείωσης του θορύβου:
αποτελέσματα θα πρέπει τα προστατευτικά μέσα
- μείωση του επιπέδου του θορύβου που να εφαρμόζουν πολύ καλά. Σημειώστε επίσης ότι
δημιουργείται οι χαλαρά τοποθετημένες ωτασπίδες ή τα
- απομόνωση της πηγής θορύβου με καλύμματα καλύμματα που έχουν φθαρεί δεν θα βοηθήσουν
- απορρόφηση του θορύβου καθόλου στην προστασία της ακοής σας. Θα
πρέπει τα μέσα αυτά να καθαρίζονται,
Συχνά το θέμα της μείωσης του θορύβου μπορεί να επιδιορθώνονται και αντικαθίστανται τακτικά.
είναι πολύ δαπανηρό και τότε θα πρέπει να
Είναι απαραίτητη η συνεργασία των εργοδηγών
εφαρμόζονται άλλες μέθοδοι. Για παράδειγμα,
μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε καλύμματα με και των εργαζομένων για να εξασφαλίζεται η
πορώδες υλικό το οποίο να απορροφά το θόρυβο. σταθερή χρησιμοποίηση των μέσων προστασίας της
ακοής.
Θέματα προς συζήτηση
• Πως μπορείτε να αποφασίσετε εάν υπάρχει πολύς θόρυ- θέματα προς συζήτηση
βος στο χώρο εργασίας;
\ Υπάρχει πρόνοια για τη χορήγηση μέσων προστασίας
• Έχει εφαρμοστεί κάποιο μέτρο απ' αυτά που εισηγούμα-
της ακοής;
στε στα μηχανήματα;
• Ποιες είναι τώρα οι ενέργειες που πρέπει να γίνουν για Ι Εάν ναι, χρησιμοποιούνται αυτά τα μέσα; Καθαρίζονται
τη μείωση των επιπέδων θορύβου; τακτικά;
Ι Πιστεύετε ότι υπάρχουν κάποιες εργασίες για τις οποίες
Προστατευτικά μέσα ακοής θα πρέπει η χρησιμοποίηση των μέσων προστασίας της
ακοής να είναι υποχρεωτική;
ΩΤΑΣΠ1ΔΕΣΚΑΙ ΩΤΟΒΥΣΜΑΤΑ
Ι Γιατί σε πολλούς εργαζόμενους δεν αρέσει η χρησιμο-
Το θέμα του θορύβου που είναι βλαβερός στην ακοή
ποίηση μέσων προστασίας της ακοής;
πρέπει να αντιμετωπισθεί με τεχνικά μέσα. Εάν κάτι

Ωτοβύσματα μιας χρήσης

1. Βύσματα από
ηχομονωτικές ίνες
που παίρνουν το
επιθυμητό σχήμα.
2. Ακουστικές ίνες
με πλαστικό κάλυμμα
3. Διογκούμενα ωτοβύσματα.
4. Πλαστικές ωτασπίδες
που ξαναχρησιμοποιούνται.
 ΧΡΗΣΙΜΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ - να χρησιμοποιούνται ανοιχτά χρώματα για το βάψιμο
Θέρμανση και εξαερισμός των τοίχων
- να υπάρχει αρκετός φυσικός αερισμός διαμέσου - το θάμπωμα στο χώρο εργασίας αποφεύγεται όταν
παραθύρων και ανοιγμάτων χρησιμοποιούνται λάμπες οροφής ή σποτς
Ο να μειώνεται η ακτινοβολία από τις οροφές και τους - να αποφεύγονται οι έντονες αντανακλάσεις φωτός
τοίχους χρησιμοποιώντας τα κατάλληλα υλικά και - να αποφεύγονται οι σκιές που δημιουργούν μεγάλη
χρώματα αντίθεση
- να υπάρχει καλό σύστημα εξαερισμού κοντά στη σκεπή
- ο γενικός φωτισμός να είναι ανάλογος με το είδος της
ή την οροφή εργασίας
Π να υπάρχει επαρκής αριθμός εξαεριστήρων ώστε να
- να χρησιμοποιούνται σποτς σαν συμπληρωματικός
διατηρείται ο αέρας του χώρου εργασίας καθαρός και
φωτισμός, ιδιαίτερα σε εργασίες που απαιτούν ακρίβεια
ευχάριστος
- όλοι οι λαμπτήρες να αλλάζονται τακτικά
- να υπάρχουν ηλεκτρικοί ανεμιστήρες ώστε να
κυκλοφορεί ο αέρας στους χώρους εργασίας όπου - να καθαρίζονται τακτικά οι λαμπτήρες και οι σχετικές
εγκαταστάσεις
υπάρχει πολύ ζέστη
- να απομονώνονται όσο είναι δυνατό οι ζεστές
επιφάνειες θόρυβος
- να υπάρχουν προστατευτικά χωρίσματα ανάμεσα στην - τα μέρη των μηχανών, ή οι μηχανές που προκαλούν
πηγή που εκπέμπει θερμότητα και τους εργαζόμενους θόρυβο να απομονώνονται ή να καλύπτονται πλήρως
- να χρησιμοποιούνται όπου χρειάζεται προστατευτικές - να συντηρούνται οι μηχανές σε τακτά διαστήματα για
ποδιές ή ρουχισμός κατάλληλος για προστασία από τη να αποφεύγεται ο αυξημένος θόρυβος
θερμότητα
- να χρησιμοποιούνται ηχοαπορροφητικά υλικά στις
Π όπου υπάρχει κλιματισμός, να χρησιμοποιείται οροφές, τους τοίχους ή τα καλύμματα των μηχανών
κατάλληλο μηχάνημα, ώστε να αποφεύγεται η πιθανή
- ο εξοπλισμός ή τα μέρη των μηχανημάτων που
ρύπανση της ατμόσφαιρας του περιβάλλοντος εργασίας
προκαλούν πολύ θόρυβο, να αντικαθίστανται με
που μπορεί να προκληθεί από τη διαδικασία
λιγότερο θορυβώδη
παραγωγής.
- να χρησιμοποιούνται κατάλληλα προστατευτικά
- να αποφεύγονται τα ψυχρά και δυσάρεστα ρεύματα
χωρίσματα που να εμποδίζουν τη μετάδοση του ήχου
που δημιουργούνται με το σύστημα κλιματισμού.
- να μειωθεί όσο το δυνατό περισσότερο η βαριά - να μειωθεί το ύψος στο οποίο τοποθετούνται τα
χειρονακτική εργασία σε ζεστό περιβάλλον αντικείμενα μέσα στα κονταίϊνερς για να αποφεύγεται
πέσιμο τους από μεγάλα ύψη.
- να αποφεύγεται η εργασία σε περιορισμένους χώρους
όπου η θερμοκρασία είναι υψηλή - οι εργαζόμενοι σε μηχανές που δεν προκαλούν θόρυβο,
δεν είναι απαραίτητο να εκτίθενται σε θόρυβο που
- να γίνονται διαλείμματα στην εργασία όταν αυτή
προκαλούν άλλες μηχανές
εκτελείται σε χώρους όπου η θερμοκρασία είναι υψηλή
- οι εργαζόμενοι στους περισσότερο θορυβώδεις χώρους
- να υπάρχει κρύο πόσιμο νερό κοντά στο χώρο εργασίας
εργασίας να εναλλάσσονται, για να αποφεύγεται η
έκθεση τους στο θόρυβο για μεγάλο χρονικό διάστημα
Φωτισμός - να μειώνεται όσο το δυνατόν περισσότερο η μετάδοση
- να φτάνει αρκετός φυσικός φωτισμός στις θέσεις των κραδασμών από τις μηχανές στα χέρια
εργασίας, χωρίς εμπόδια και λάθος διάταξη χώρου. - να χρησιμοποιούνται ωτασπίδες ή ωτοβύσματα στις
- να υπάρχουν φεγγίτες, ώστε να φτάνει στο χώρο περιπτώσεις που το επίπεδο θορύβου φτάνει ή
εργασίας περισσότερος φυσικός φωτισμός υπερβαίνει τα 85-90 dΒ (Α).
 ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗ ΚΑΙ ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΩΝ ΧΗΜΙΚΩΝ ΟΥΣΙΩΝ

ΚΙΝΔΥΝΟΙ ΤΗΣ ΥΓΕΙΑΣ

ΑΠΟ ΧΗΜΙΚΕΣ ΟΥΣΙΕΣ
Κ άθε μέρα εκτιθέμεθα σε διάφορες χημικές ουσίες στο σπίτι και στην εργασία
μας. Εχει υπολογισθεί ότι υπάρχουν περίπου όνο εκατομμύρια χημικές
ενώσεις. Όμως μόνο ένας μικρός αριθμός απ' αυτές τις ενώσεις έχει πλήρως
εξετασθεί όσον αφορά τις επικίνδυνες ιδιότητες τους. Γι αυτό λοιπόν οι
χημικές ουσίες θα πρέπει να χρησιμοποιούνται με πολύ μεγάλη προσοχή.

Τα θέματα που καλύπτονται είναι:

Επιθεώρηση και έλεγχος
- Χημικές ουσίες και οι κίνδυνοι τους
των χημικών ουσιών - ατμοσφαιρική ρύπανση
Η επιθεώρηση, ο έλεγχος και η προσοχή κατά το χειρισμό - αέρια
των χημικών ουσιών θα πρέπει να είναι συνεχής για την - υγρά και ατμοί
αποτελεσματική προστασία των εργαζομένων. Θα πρέπει - μέταλλα
όλοι να αυξήσουμε τις γνώσεις μας για τους κινδύνους - όρια έκθεσης
από τις χημικές ουσίες στο χώρο εργασίας ιδιαίτερα δε - προληπτικά μέτρα
όσον αφορά τις πιθανές μακροπρόθεσμες επιπτώσεις - ατομικός προστατευτικός εξοπλισμός
τους. Πολλές περιπτώσεις επαγγελματικού καρκίνου
έχουν τις ρίζες τους στο εργασιακό περιβάλλον δύο ή Χημικές ουσίες και κίνδυνοι
περισσότερες δεκαετίες πριν. από αυτές
Σ'αυτό το κεφάλαιο θα εξετασθεί πως οι διάφορες
ΠΩΣ ΕΠΙΔΡΟΥΝ ΠΑΝΩ ΜΑΣ
χημικές ουσίες και οι διαφορετικοί τρόποι χειρισμού τους
Η έκθεση στις χημικές ουσίες γίνεται με διάφορους
μπορούν να επιδράσουν πάνω μας, καθώς επίσης και τι
τρόπους, όπως για παράδειγμα: με την εισπνοή,
είδους μέτρα θα πρέπει να ληφθούν για αποτελεσματική απορρόφηση (επαφή με το δέρμα) και την πέψη
προστασία. (κατάποση).

Μία χημική ουσία μπορεί να προκαλέσει βλάβη κατά διαφόρους τρόπους:

Επαφή με το
δέρμα
 ΧΗΜΙΚΕΣ ΟΥΣΙΕΣ ΚΑΙ ΚΙΝΔΥΝΟΙ ΑΠΟ ΑΥΤΕΣ

Το σώμα έχει την εξαιρετική ικανότητα να διυλίζει τις Το σώμα μας μπορεί να αποβάλλει ή να φιλτράρει τα
επικίνδυνες ουσίες. Αυτή τη λειτουργία την κάνουν κατά μεγαλύτερα από τα σωματίδια δια μέσου της μύτης και της
κύριο λόγο το συκώτι και τα νεφρά. Αλλά εάν το σώμα
βλενογόνου μεμβράνης (λεπτός ιστός) της αναπνευστικής
εκτεθεί σε κάποια χημική ουσία για μεγάλο χρονικό
διάστημα τότε το αμυντικό σύστημα δεν μπορεί πλέον να οδού, όργανα τα οποία κατακρατούν πολλά σωματίδια.
την εξουδετερώσει. Αποθηκεύεται τότε η ουσία αυτή στο Αυτά είτε αποβάλλονται με βήχα είτε καταπίνονται. Οι
σώμα και μπορεί να προκαλέσει προβλήματα υγείας.Ο πνεύμονες επίσης περιλαμβάνουν κύτταρα τα οποία
μόλυβδος και το κάδμιο αποτελούν τέτοια παραδείγματα. απομακρύνουν, σε κάποιο βαθμό, τα σωματίδια που
Χρειάζεται πολύς χρόνος για να μπορέσει το σώμα να
εισπνέονται.
αποβάλλει τον μόλυβδο ενώ το κάδμιο δεν το αποβάλλει.

Οξείες - χρόνιες καταστάσεις

Υπάρχει διαφορά ανάμεσα στις οξείες (μικρής διάρκειας)
και χρόνιες (μεγάλης διάρκειας) καταστάσεις.
Μια οξεία κατάσταση συχνά γίνεται γρήγορα αντιληπτή
και έχει βραχυπρόθεσμα αποτελέσματα. Συνηθισμένα
συμπτώματα είναι ζαλάδες, πονοκέφαλοι, εμετοί.
Οι διαλύτες αποτελούν ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα
ουσιών οι οποίες μπορούν να προκαλέσουν τέτοια οξέα
περιστατικά ενεργούν γρήγορα στο σώμα και κυρίως
έχουν συμπτώματα τα οποία είναι παροδικού χαρακτήρα.
Εν τούτοις οι διαλύτες μπορούν να προκαλέσουν και οξέα
και χρόνια συμπτώματα στο νευρικό σύστημα. Οι χρόνιες
καταστάσεις μπορεί να είναι αποτελεσμα έκθεσης σε
επικίνδυνες ουσίες για μεγάλο χρονικό διάστημα. Η
αμιάντωση, μία ασθένεια των πνευμόνων αποτελεί
παράδειγμα χρόνιας κατάστασης. Και οι οξείες και οι
χρόνιες καταστάσεις μπορεί να προκαλέσουν μόνιμη
βλάβη. Παρ όλα αυτά όμως, μια τέτοια βλάβη μπορεί να Η ικανότητα του σώματος να καθιστά τα εισπνεόμενα
είναι μόνο προσωρινή εάν ληφθούν μέτρα που θα σωματίδια ακίνδυνα εξαρτάται από:
διασφαλίσουν ότι το άτομο δεν θα ξαναέλθει σε επαφή με - το μέγεθος των σωματιδίων
την επικίνδυνη ουσία. Η έκταση της βλάβης εξαρτάται - τη φύση των σωματιδίων
από το βαθμό επικινδυνότητας της ουσίας.
- την ποσότητα των σωματιδίων
- το χρόνο παραμονής σ' αυτό το χώρο εργασίας
Θέματα προς συζήτηση
Οσο πιο μικρά είναι τα σωματίδια τόσο πιο βαθιά
• Εξηγείστε μερικά τυπικά συμπτώματα από οξείες-χρό-
φτάνουν στους πνεύμονες. Κάποτε η σκόνη μπορεί να
νιες καταστάσεις. Κάντε διαχωρισμό μεταξύ αυτών των
καταστάσεων. φτάσει ακόμα μέχρι τις κυψελίδες που απαρτίζουν τους
• Εχετε γνωρίσει κάποιο εξεταζόμενο πού υπέφερε από τα αεροσάκκους χιλιάδες από τους οποίους αποτελούν τον
συμπτώματα; Τι συνέβη; πνεύμονα.
Η χημική σύνθεση της ουσίας έχει επίσης μεγάλη
Ορισμένες κυρίες κατηγορίες σημασία. Τα σωματίδια ορισμένων μετάλλων ή κραμάτων
Από πρακτική άποψη οι κυριότεροι κίνδυνοι της υγείας μπορούν να βλάψουν τα εσωτερικά όργανα του σώματος
από χημικές ουσίες μπορούν να χωριστούν σε: όπως π.χ. είναι ο μόλυβδος, το μαγγάνιο και το χρώμιο. Η
- αιωρούμενα σωματίδια (σκόνη, αναθυμιάσεις και συγκέντρωση σωματιδίων (δηλ. η ποσότητα σκόνης και
καπνός) καπνού που υπάρχει στο χώρο εργασίας) είναι ένας από
- αέρια τους κύριους παράγοντες που καθορίζουν το μέγεθος του
- υγρά και ατμοί (διαλύτες, οξέα και αλκάλια) κινδύνου.
- μέταλλα (μόλυβδος, νικέλιο, χρώμιο κλπ.) Αλλος ένας παράγοντας ζωτικής σημασίας εκτός από την
- χημικές ουσίες που προκαλούν δερματίτιδα εξ επαφής. ποσότητα, το μέγεθος και τη φύση των σωματιδίων, είναι ο
χρόνος παραμονής στο χώρο εργασίας. Οχι μόνο το
Α. Αιωρούμενα σωματίδια κάπνισμα αλλά και άλλες δραστηριότητες οι οποίες
Υπάρχουν πολλές ουσίες στον χώρο εργασίας μας οι μειώνουν την αντίσταση του σώματος στις ασθένειες,
οποίες αιωρούνται στον αέρα με την μορφή σωματιδίων. αυξάνουν τον κίνδυνο βλάβης.
 ΣΚΟΝΗ

ΣΚΟΝΗ ελαστικό κλπ. Η σκόνη αμιάντου αποτελείται από

νηματοειδείς ίνες οι οποίες διεισδύουν στους πνεύμονες
Η σκόνη, και ο καπνός είναι οι πιο κοινές μορφές και καταστρέφουν τους πνευμονικούς ιστούς. Οι ίνες που
αιωρούμενων σωματιδίων στο χώρο εργασίας. διεισδύουν στους πνεύμονες παραμένουν εκεί για το
Δημιουργούνται κατά την εργασία με διάφορα υλικά. Η
υπόλοιπο της ζωής του ατόμου.
σκόνη που εισπνέεται συγκεντρώνεται στους πνεύμονες
και προκαλεί αντίδραση των ιστών. Αυτή η ασθένεια των Η σκόνη αμιάντου μπορεί να προκαλέσει την ασθένεια
πνευμόνων ονομάζεται "πνενμονοκονίωση". Αποτελεί αμιάντωση. Αυτή η ασθένεια εξελίσσεται με τον ίδιο
ακόμα την πιο κοινή επαγγελματική ασθένεια που τρόπο όπως η πυριτίαση. Μπορεί να περάσουν δεκαετίες
προκαλεί ανικανότητα προς εργασία. Συνεχιζόμενη για να επισημανθούν τα πρώτα συμπτώματα όπως μεγάλη
έκθεση στη σκόνη αυξάνει το μέγεθος της προσβληθείσας δυσκολία στην αναπνοή. Σε πολλές περιπτώσεις η
περιοχής των πνευμόνων και βλάπτεται η αναπνευστική αμιάντωση μπορεί να προκαλέσει καρκίνο των πνευμόνων
του ικανότητα. Η δομή των κυψελίδων σαυτές τις περιοχές ή των κυψελίδων.
μπορεί να εκφυλισθεί σε "ινώδη μορφή" και να Έρευνες που πραγματοποιήθηκαν στις ΗΠΑ απέδειξαν
παραμείνει έτσι σαν μια μόνιμη βλάβη στον πνεύμονα.Η ότι υπάρχει μεγάλος κίνδυνος πρόκλησης καρκίνου σαν
δύσπνοια και η ανικανότητα για εργασία μπορεί να είναι αποτέλεσμα έκθεσης στον αμίαντο. Οι κίνδυνοι είναι
τα αποτελέσματα πολυετούς έκθεσης σε σκόνη. ιδιαίτερα μεγάλοι σε συνδιασμό με το κάπνισμα.
Οταν γίνουν ινώδεις αλλοιώσεις στον πνεύμονα Ο αμίαντος χρησιμοποιείται σε πολλές χώρες του κόσμου
καταστρέφονται μόνιμα οι κυψελίδες. Αυτές οι αλλαγές παρά τον κίνδυνο που συνεπάγεται στην υγεία. Εν
δεν θεραπεύονται. Παραδείγματα πνευμονοκονίωσης με τούτοις, η χρήση του περιορίστηκε σε πολλές
διάφορες επιπτώσεις στον πνεύμονα είναι πυριτίαση που
βιομηχανοποιημένες χώρες εξαιτίας του μεγάλου
προκαλείται από σκόνη χαλαζία και η αμιάντωση που
κινδύνου πρόκλησης καρκίνου. Γίνονται συζητήσεις σε
προκαλείται από τη σκόνη αμιάντου. Πολλές άλλες
πολλές χώρες για τον περιορισμό ή την απαγόρευση της
μορφές πνευμονοκονίωσης είναι επίσης γνωστές. Γιαυτό
το λόγο είναι ζωτικής σημασίας η προφύλαξη των χρήσης του αμιάντου.
εργαζομένων από υψηλές συγκεντρώσεις σκόνης. Επίσης
επικίνδυνη σκόνη μπορεί να δημιουργηθεί από μη
ασφαλτοστρωμένους δρόμους και ασκούπιστα δάπεδα
εργοστασίων.
Σκόνη χαλαζία δημιουργείται κατά την επεξεργασία
διάφορων τύπων πέτρας. Η πυριτίαση είναι μία πιθανή
συνέπεια της μακρόχρονης έκθεσης σε σκόνη χαλαζία.
Αυτή η ασθένεια χαρακτηρίζεται από αργή καταστροφή
που πνευμονικού ιστού που καθιστά δύσκολη την
αναπνοή. Πολλοί άνθρωποι έχουν πεθάνει από
πυριτίαση. Η πυριτίαση διευκολύνει την ανάπτυξη και
εξάπλωση της φυματίωσης.
Ο αμίαντος είναι ινώδες πυριτικό άλας που Οι ίνες αμιάντου μπορούν να συγκριθούν με ακιδωτές λόγχες οι οποίες
χρησιμοποιείται σε διάφορα υλικά π.χ. σε μονωτικό υλικό διεισδύουν στις μικροσκοπικές κυψελίδες του πνεύμονα.
για προστασία από τη θερμότητα και φωτιά, σε
οικοδομικά υλικά (τοίχοι, οροφές κλπ.), συστατικό
στεγανωτικών υλικών για οχήματα, στεγανωτικά από

0.005 mm

Ινες αμιάντου που εισπνέο- Οι αιχμηρότατες ίνες αμιάντου εισχωρούν στα βαθύτερα μέρη του πνεύμονα, Μακροφάγα κύτταρα που προσπαθούν
νται αυξάνουν τον κίνδυνο τις κυψελίδες, όπου και εγκαθίστανται. να περικυκλώσουν μία ίνα αμιάντου και
καταστροφής του πνεύμονα την καταστήσουν αβλαβή. Αντ' αυτού η
και επίσης προξενούν διάφο- ίνα αμιάντου καταστρέφει τα μακροφάγα
ρους τύπους καρκίνου. κύτταρα το ένα μετά το άλλο στη σειρά.
ΣΚΟΝΗ

ΠΟΥ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΒΡΕΘΕΙ Ο ΑΜΙΑΝΤΟΣ;

Ο αμίαντος συχνά βρίσκεται σε κτίρια και πλοία και σε υλικό για πυροπρο-
στασία, σε ηχομονώσεις και θερμομονώσεις και σαν προσθετικό υλικό στο
τσιμέντο και στα πλαστικό. Άλλες χρήσεις περιλαμβάνουν τα φρένα και τις
πλάκες τριβής των επενδύσεων των φρένων στα οχήματα, τις μηχανές και
συσκευές ανύψωσης.
Σε εξορυκτικές μεταλλευτικές εκμεταλλεύσεις, στην κατεργασία πρώτων
υλών, στην κατεδάφιση και σε άλλες εργασίες όπου εκλύεται στον αέρα
σκόνη αμιάντου που περιέχει βελονοειδή ή νηματοειδή σωματίδια αμιάντου.
Είναι αυτές οι ελεύθερες ίνες που αποτελούν ένα άμεσο κίνδυνο για την
υγεία.

ΠΟΥ ΕΙΝΑΙ ΠΑΡΩΝ Ο ΑΜΙΑΝΤΟΣ

Βιομηχανικές μονάδες με τμήματα γραφείων και εργαστηρίων
Οι παρακάτω θέσεις περιέχουν αμίαντο:
Εξαερισμός (στις οροφές) με ηχοαπορροφητικές επενδύσεις και ε-
ναλλόκτες θερμότητας.
Σανίδες από αμιοντοτσιμέντο
Πυρίμαχοι τοίχοι, πυρίμαχες πόρτες
Εγκαταστάσεις θέρμανσης και υγιεινής με τους λέβητες, τις σωληνώ-
σεις και τους συνδέσμους (γωνίες) (στα υπόγεια)
Πυροπροστασία πάνω στα μεταλλικά στοιχεία του σκελετού του κτι-
ρίου.
Καλύμματα για την προστασία από σπινθήρες στα κιβώτια διανομής
ηλεκτρικού ρεύματος.
Προσθετικό υλικό στα πλακάκια
Μπογιές και κόλλες
Το υπόστρωμα στερέωσης του πλαστικού δαπέδου
 ΑΝΑΘΥΜΙΑΖΕΙΣ ΚΑΙ ΚΑΠΝΟΣ - ΑΕΡΙΑ

ΑΝΑΘΥΜΙΑΖΕΙΣ ΚΑΙ ΚΑΠΝΟΣ εσωτερικά όργανα. Το μονοξείδιο του άνθρακα είναι ένα
άχρωμο και άοσμο αέριο το οποίο ενώνεται με τα
Οι αναθυμιάσεις και ο καπνός επίσης εισπνέονται και στοιχεία του αίματος μας, που μεταφέρουν οξυγόνο, πιο
μπορούν να προκαλέσουν βλάβη στην υγεία. γρήγορα απ' ότι ενώνεται το οξυγόνο. Η έκθεση σε
Δημιουργούνται όταν διάφορα υλικά υφίστανται μεγάλη μεγάλη συγκέντρωση μονοξειδίου του άνθρακα μπορεί να
θέρμανση όπως κατά τη συγκόλληση. Για παράδειγμα, ο προκαλέσει οξείες καταστάσεις και θάνατο. Θα πρέπει να
ψευδάργυρος και ορισμένα άλλα μέταλλα όταν δοθεί ιδιαίτερη προσοχή σε περιπτώσεις που μπορεί να
εισπνέονται σε μεγάλες ποσότητες είναι γνωστό ότι παρουσιάστεί έλλειψη οξυγόνου σε κλειστούς χώρους
προκαλούν εκείνο που ονομάζεται "πυρετός από (σιλό, δεξαμενές, χώροι όπου γίνονται χημικές
αναθυμιάσεις μετάλλων" ("metal fume fever"), ο οποίος αντιδράσεις, αεροστεγή διαμερίσματα κλπ.). Μια τέτοια
παρουσιάζεται περίπου μισή μέρα μετά την έκθεση. κατάσταση είναι πολύ επικίνδυνη και μπορεί γρήγορα να
Β. Αέρια προκαλέσει θάνατο. Το οξυγόνο μπορεί να απομακρυνθεί
από τον αέρα όταν για παράδειγμα α) δημιουργείται
Μερικά αέρια και ατμοί έχουν έντονη ή ερεθιστική οσμή. υπερβολική ποσότητα διοξειδίου του άνθρακα εξαιτίας
Αυτή η οσμή είναι ένα έγκαιρο προειδοποιητικό σήμα. Τα
αέρια τα οποία δεν δίνουν προειδοποιητικό σήμα ή που ζύμωσης, β) από αργή οξείδωση κατά το σκούριασμα,
μειώνουν πολύ γρήγορα την ικανότητα μας να κλπ. Η θέσπιση και τηρήση καταλλήλων διαδικασιών
αντιληφθούμε ή να εκτιμήσουμε τον κίνδυνο είναι ακόμα είναι απόλυτα αναγκαία για εργασίες σε κλειστούς
πιο επικίνδυνα. Αέρια μπορούν να εξαπλωθούν στον αέρα χώρους.
του χώρου εργασίας διαμέσου διαφόρων χημικών
διαδικασιών ή από διαρροή των φιαλών αερίου. Σημεία που πρέπει να θυμάστε!
Κανονικά γίνεται διάκριση ανάμεσα σε δύο τύπους
αερίων: Ι Οι επικίνδυνες σκόνες, αναθυμιάσεις, αέρια και
ατμοί είναι αόρατα. Σκόνες που είναι ορατές στο
- Ερεθιστικά αέρια τα οποία έχουν διαβρωτική ή
ερεθιστική επίδραση στα αναπνευστικά όργανα φως του ήλιου, για παράδειγμα είναι σωματίδια
- Αέρια τα οποία απορροφώνται από το αίμα και μεγάλα τα οποία κατακρατούνται πριν φτάσουν
επηρεάζουν τα εσωτερικά όργανα. στους πνεύμονες. Η προσεκτική αναγνώριση των
Το χλώριο και το διοξείδιο του θείου είναι παραδείγματα ρύπων στην ατμόσφαιρα είναι ουσιώδης για την
ερεθιστικών αερίων. Υψηλή συγκέντρωση τους στον αέρα πρόληψη.
μπορεί να βλάψει τους πνεύμονες. 'Αλλα αέρια είναι το
φωσγένιο και τα νιτρώδη αέρια. Δεν παρέχουν
προειδοποιητικό σήμα με τη μορφή ερεθισμού κατά την Θέματα προς συζήτηση
αναπνοή. Το φωσγένιο παράγεται όταν για παράδειγμα \ Αναφέρατε τις εργασίες όπου παρατηρείτε την περισσό-
τριχλωροαιθυλένιο η τετραχλωροαιθυλένιο έρθουν σε τερη σκόνη.
επαφή με θερμές επιφάνειες ή με γυμνή φλόγα. Τα
νιτρώδη αέρια παράγονται όταν θερμανθούν πολύ το Ι Νομίζετε ότι αυτή η σκόνη βλάπτει την υγεία;
οξυγόνο και το άζωτο του αέρα όπως κατά την Ι Κατά την γνώμη σας υπάρχουν χώροι όπου επικίνδυνα
συγκόλληση. αέρια, μπορεί να σχηματισθούν;
Το μονοξείδιο του άνθρακα, το υδρόθειο και το ραδόνιο Γι' αυτούς τους χώρους τι μέτρα μπορείτε να πάρετε;
είναι παραδείγματα αερίων τα οποία επηρεάζουν τα
 ΥΓΡΑ ΚΑΙ ΑΤΜΟΙ

Κεντρικό νευρικό σύστημα

Τα διαλυτικά μπορούν να φτάσουν στον εγκέφαλο και δια μέσου των πνευμόνων
και δια μέσου του δέρματος. Τα κύτταρα του εγκεφάλου περιέχουν πολύ λίπος
και άρα προσελκύουν ουσίες που διαλύουν το λίπος.
θάνατος. Μερικοί από τους διαλύτες έχουν πολύ χαμηλό
Γ. Υγρά και ατμοί ιξώδες και η συγκέντρωση τους στους χώρους εργασίας
ΔΙΑΛΎΤΕΣ μπορεί να αυξηθεί πολύ εάν δεν γίνεται σωστή χρήση
τους. Οι ατμοί από διαλύτες που περιέχουν χλώριο
Ένας από τους πιο κοινούς κινδύνους της υγείας στον
μπορούν να δημιουργήσουν φωσγένιο και υδροχλώριο
επαγγελματικό τομέα προκαλείται από ατμούς και
όταν έρθουν σε επαφή με θερμά αντικείμενα.
πιτσιλίσματα από διαλύτες. Οι διαλύτες έχουν την
ιδιότητα να διαλύουν άλλες ουσίες,ιδιαίτερα λάδια, γράσα
και λίπη. Επιπλέον εξατμίζονται πολύ γρήγορα .
Όταν εξατμίζεται ένας διαλύτης, ο ατμός γίνεται μέρος
του αέρα που εισπνέουμε. Ταξιδεύει μετά, διαμέσου του
αίματος στα εσωτερικά όργανα π.χ. στον εγκέφαλο και το
συκώτι. Εξαιτίας της ιδιότητας που έχουν οι διαλύτες να Σημεία που πρέπει να θυμάστε!
διαλύουν ουσίες μπορούν επίσης να επηρεάσουν
βλεννογόνους μεμβράνες και το δέρμα. Κάποιοι διαλύτες Η ικανότητα του διαλύτη να προκαλεί βλάβες
μπορούν ακόμα να απορροφηθούν δια μέσου του οφείλεται στους παρακάτω παράγοντες:
δέρματος, παρόλο που στην πλειοψηφία τους εισέρχονται
στο σώμα με την εισπνοή. Το ιξώδες του διαλύτη:
Διαλύτες με χαμηλό ιξώδες εξαπλώνονται
Όσο πιο μεγάλη είναι η ικανότητα του διαλύτη να διαλύει
γρηγορότερα σε κλειστούς χώρους.
τα γράσα και τα λίπη, τόσο πιο μεγάλη επίδραση θα έχει
στο κεντρικό νευρικό σύστημα.
Η συγκέντρωση στον αέρα: η ποσότητα διαλύτη
Ζαλάδες, πονοκέφαλοι, κόπωση, μειωμένη αντίληψη και στην ατμόσφαιρα μπορεί να ελεγχθεί με ειδικά
ελλειπή αντανακλαστικά,είναι ορισμένα από τα όργανα μέτρησης.
συμπτώματα βραχυχρόνιας έκθεσης σε διαλύτες. Παρόλο
που τα συμπτώματα αυτά μπορεί να εξαφανιστούν Χρόνος έκθεσης: όσο πιο μεγάλος είναι ο χρόνος
γρήγορα, αυξάνουν τον κίνδυνο ατυχημάτων. έκθεσης, τόσο πιο μεγάλος είναι ο κίνδυνος
Είναι γνωστό εδώ και πολύ καιρό ότι οι διαλύτες που πρόκλησης βλαβών.
απορροφούνται και αποθηκεύονται στο σώμα έχουν την
ίδια επίδραση όπως τα αναισθητικά. Άλλωστε πολλοί
διαλύτες χρησιμοποιόντουσαν στο παρελθόν σαν
αναισθητικά τα οποία ζάλιζαν τον άνθρωπο και μετά τον
κοίμιζαν. Σε ακραίες περιπτώσεις εξαιτίας της επίδρασης
του αναισθητικού υπάρχει απώλεια της συνείδησης και
 ΥΓΡΑ ΚΑΙ ΑΤΜΟΙ - ΓΕΝΝΕΤΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ

Αραίωση πυκνού οξέως - πρέπει να γίνεται αργά και με μεγάλη προσοχή.

διάφορες χημικές ουσίες μπορεί να προκαλέσει σοβαρές

γεννετικές ανωμαλίες στα αγέννητα παιδιά τους.
ΟΞΕΑ ΚΑΙ ΑΛΚΑΛΙΑ
Οι συνέπειες αυτής της έκθεσης είναι συχνά δύσκολο να
Τα οξέα και τα αλκάλια είναι διαβρωτικές ουσίες που εντοπισθούν αμέσως γι' αυτό θα πρέπει να
μπορούν να βλάψουν το δέρμα και τα μάτια όταν έρθουν συνειδητοποιούμε όλο και περισσότερο τους κινδύνους
σε επαφή με αυτά. που υπάρχουν στην καθημερινή επαγγελματική μας ζωή.
Διαβρωτική ομίχλη μπορεί να δημιουργηθεί πάνω από τα Αρκετές ουσίες που χρησιμοποιούνται στο χώρο εργασίας
οξέα και να προκαλέσει βλάβη στην αναπνευστική οδό είναι ύποπτες ότι προκαλούν βλάβη στα ωάρια και στα
και στους πνεύμονες. Στα ιδιαίτερα επικίνδυνα οξέα σπερματοζωάρια και ως εκ τούτου και στο παιδί που θα
συγκαταλέγονται τα: υδροχλωρικό οξύ, θειϊκό οξύ, γεννηθεί. Γεννετική βλάβη μπορεί να προκληθεί ακόμα
χρωμικό και νιτρικό οξύ. και από τις αναθυμιάσεις πετρελαίου.
Οι αλκαλικές ουσίες, μεταξύ άλλων χρησιμοποιούνται για
τον καθαρισμό των μεταλλικών αντικειμένων από το Χρήσιμα Στοιχεία
γράσο. Η καυστική σόδα και η αμμωνία είναι Το ανθρώπινο σώμα αποτελείται από κύτταρα. Τα
παραδείγματα αλκαλίων. περισσότερα από τα κύτταρα του σώματος μας συνέχεια
Η επαφή με το δέρμα μπορεί να προκαλέσει σοβαρά ανανεώνονται - μία διαδικασία που συνίσταται στον
εγκαύματα αν δεν χρησιμοποιηθούν μεγάλες ποσότητες θάνατο των γηραιών κυττάρων και στην αντικατάσταση
νερού για την έκπλυση της ουσίας. τους από νέα κύτταρα. Η σύνθεση του κάθε κυττάρου
είναι καθορισμένη. Εχει μια ορισμένη γεννετική δομή
(χρωματοσώματα και γονίδια). Τα γονίδια είναι οι
Θέματα προς συζήτηση μονάδες που μεταβιβάζουν τα κληρονομικά
• Χρησιμοποιούνται διαλυτικά μέσα στον χώρο όπου εργά- χαρακτηριστικά από τους γονείς στο παιδί. Τα γονίδια
ζεστε; Για ποια εργασία χρησιμοποιούνται; είναι τοποθετημένα πάνω στα χρωματοσώματα και
υπάρχει ένας ορισμένος αριθμός απ' αυτά σε κάθε
• Φυλάσσονται όπως πρέπει και φέρουν την κατάλληλη
σήμανση;
• Σε περίπτωση χρησιμοποίησης οξέων η άλλων δραστικών
υγρών σε κάποια παραγωγική διαδικασία ή για καθαρι-
σμό, ποιες οδηγίες δίνονται στους εργαζόμενους;
• Παρουσιάστηκε κανένα σύμπτωμα σε εργαζόμενο που
ασχολείται με διαλύτες, οξέα ή άλλα δραστικά υγρά ή
διατυπώθηκε κανένα παράπονο σχετικά με τα παραπάνω
υλικά;

Δ. Γεννετικές Επιπτώσεις
Οι κίνδυνοι για την υγεία στους χώρους εργασίας που
μπορεί να έχουν σαν αποτέλεσμα δυσμενείς γεννετικές
επιπτώσεις είναι δύσκολο να εντοπιστούν. Η έκθεση για
μεγάλο χρονικό διάστημα, ανδρών και γυναικών σε
 ΜΕΤΑΛΛΑ ΚΑΙ ΛΟΙΠΕΣ ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΕΣ ΧΗΜΙΚΕΣ ΟΥΣΙΕΣ

κύτταρο. Είναι τα κύτταρα, με τα χρωμοσώματα και τα υδραργύρου, του τετρααιθυλιούχου μολύβδου και
γονίδια τους, εκείνα που θα υποστούν βλάβη εάν ο ορισμένων φυτοφαρμάκων και εντομοκτόνων.
εργαζόμενος -άντρας η γυναίκα- απορροφήσει μεγάλη Το έκζεμα που οφείλεται στην επαφή με χημικές ουσίες
ποσότητα επικίνδυνης χημικής ουσίας στο σώμα του. Τα είναι πιο συνηθισμένη περίπτωση. Σε πολλές χώρες οι
αποτελέσματα μπορεί να είναι αποβολή του εμβρύου, η μισές περίπου των επαγγελματικών ασθενειών που
παραμόρφωση, η ασθένεια του παιδιού ή εγγονιού. δικαιούνται αποζημίωσης είναι εκζέματα.
Παραδείγματα χημικών ουσιών που μπορεί να Το επαγγελματικό έκζεμα παρατηρείται στους
προκαλέσουν παραμορφώσεις σε αγέννητα παιδιά είναι: εργαζόμενους διαφόρων κλάδων: οικοδομικού,
ο μόλυβδος, το βινυλοχλωρίδιο και το τριχλωροαιθυλένιο. μηχανολογικού, υφαντουργικού, χημικού, εργαζόμενους
©α πρέπει όμως να θυμόμαστε ότι οι κίνδυνοι που στα τυπογράφε ία, καθαριστών, βαφέων, κομμωτών,
εμπεριέχονται στην χρήση αυτών των ουσιών εξαρτώνται εργαζομένων στα πλαστικά, στο καουτσούκ, στην
από τον τρόπο χρήσεως τους,την ποσότητα τους και την επιμετάλλωση με γαλβανισμό, στα δέρματα, σε
χρονική διάρκεια έκθεσης του εργαζομένου σ'αυτές. Αλλο βιομηχανίες ηλεκτρικών συσκευών κλπ. Σ' όλους αυτούς
σημείο που πρέπει να θυμόμαστε είναι ότι οι ουσίες αυτές τους επαγγελματικούς κλάδους, εμφανίζονται δύο τύποι
μπορούν να συνδυαστούν με άλλες. επαγγελματικού εκζέματος:
Είναι σημαντικό για παράδειγμα να μην χρησιμοποιούμε α) ερεθιστικό έκζεμα (μη αλλεργικό)
βενζίνη ή νέφτι για να καθαρίσουμε τα χέρια μας κατά β) αλλεργικό έκζεμα εξ επαφής
την εργασία μας. Θα πρέπει να χρησιμοποιούμε κοινό
σαπούνι και νερό για να αποφύγουμε γεννετικές βλάβες: ΕΡΕΘΙΣΤΙΚΟ ΕΚΖΕΜΑ

Ε. Μέταλλα και λοιπές

επικίνδυνες χημικές ουσίες
Πολλά μέταλλα και κράματα μετάλλων βρίσκονται στους
χώρους εργασίας, Μερικά από αυτά, όπως ο μόλυβδος, το
κάδμιο και ο υδράργυρος μπορούν να προκαλέσουν
βλάβη στο σώμα μας. Ο θερμανθείς μόλυβδος, όπως στην
περίπτωση παραγωγής μπαταριών ή στις συγκολλήσεις
και ο υδράργυρος μπορούν εύκολα να εμφανισθούν στην
ατμόσφαιρα σε σημαντικές συγκεντρώσεις. Επί μακρόν
εισαγωγή τέτοιων ουσιών στο σώμα μπορεί να οδηγήσει
σε διαφόρων βαθμών δηλητηριάσεις από μόλυβδο ή
υδράργυρο οι οποίες προσβάλλουν και το νευρικό
σύστημα.
Το χρώμιο, το κοβάλτιο και το νικέλιο είναι παραδείγματα Το ερεθιστικό έκζεμα είναι ασθένεια του δέρματος που
άλλων επικινδύνων μετάλλων. Χρησιμοποιούνται ευρέως προκαλείται από παρατεταμένη επαφή με ορισμένες
σε βιομηχανίες μετάλλων και μηχανικών κατασκευών. Τα χημικές ουσίες. Μετά από κάποιο χρονικό διάστημα το
μέταλλα αυτά μπορούν να προκαλέσουν καρκίνο, κυρίως δέρμα ξηραίνεται, γίνεται ευαίσθητο, κοκκινίζει και
του αναπνευστικού συστήματος. σκάζει.Το έκζεμα αυτό προκαλείται από την χρήση
Επικίνδυνες σκόνες ή καπνός από τα μέταλλα διαλυτικών μέσων, διαβρωτικών ουσιών (αλκάλια)
σχηματίζονται σε εργασίες συγκόλλησης, λείανσης, βαφής απορρυπαντικών, ψυκτικών υγρών και υγρών κοπής.
με σπρέυ κλπ. Μερικά κράματα χρωμίου και νικελίου Όταν σταματήσει η επαφή με τη χημική ουσία που
μπορεί να απορροφηθούν από το αίμα διαμέσου των προκάλεσε το έκζεμα, το δέρμα μπορεί να αποκατασταθεί
πνευμόνων και να βλάψουν άλλα όργανα του σώματος. πλήρως. Γενικά η διαδικασία της επούλωσης διαρκεί
Μπορεί επίσης να προκαλέσουν αλλεργίες. πολλούς μήνες. Κατά την περίοδο αυτή το δέρμα είναι
ακόμα πιο ευαίσθητο από ότι συνήθως και γι' αυτό θα
πρέπει να προστατεύεται.
ΣΤ. Επαγγελματικές δερματοπάθειες
Διάφορες επαγγελματικές δερματοπάθειες προκαλούνται ΑΛΛΕΡΓΙΚΟ ΕΚΖΕΜΑ ΕΞ ΕΠΑΦΗΣ
από την επαφή του δέρματος με επικίνδυνες χημικές
ουσίες. Η επαγγελματική δερματίτιδα εξ επαφής (ή Το αλλεργικό έκζεμα εξ επαφής είναι αργοπορημένη
έκζεμα) είναι η συνηθέστερη επαγγελματική δερματίτιδα. μορφή ασθένειας του δέρματος που προκαλείται από
Το δέρμα του ανθρώπου, εκτός από τις παλάμες και τα πρόσφατα αποκτηθείσα υψηλή ευαισθησία σε κάποια
πέλματα, είναι αρκετά λεπτό. Είναι ένα μοναδικό μέσο χημική ουσία. Πολύ μικρές ποσότητες της χημικής αυτής
προστασίας κατά του μηχανικού τραύματος, της ουσίας, που πριν ερχόταν σε επαφή με το δέρμα χωρίς να
θερμότητας και του ψύχους, των μικροοργανισμών και προκαλούν κάποιο αισθητό ερεθισμό, δημιουργούν
των χημικών ουσιών, πάντα μέσα σε ορισμένα όρια. Αυτή έκζεμα που οφείλεται σ'αυτή τη νέα ευαισθησία. Τα
η αμυντική ικανότητα του δέρματος ελαττώνεται με τον συμπτώματα είναι ερεθισμός και φλεγμονή του δέρματος
μηχανικό τραυματισμό, την επαφή με αλκάλια ή άλλες
με επακόλουθο ξήρανση και απολέπιση του δέρματος.
ουσίες. Οι τοξικές ουσίες μπορεί να απορροφηθούν και
μέσω του δέρματος. Σε εξαιρετικές περιπτώσεις μάλιστα Μία αλλεργία δεν είναι εγγενής αλλά αποκτάται από την
μπορεί να προκληθεί, από την απορρόφηση μέσω του επαφή με κάποια ουσία. Η υπερβολική
δέρματος ολική δηλητηρίαση, όπως στην περίπτωση του ευαισθησία-αλλεργία παραμένει συνήθως για πάντα. Τα
 ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΕΣ ΔΕΡΜΑΤΟΠΑΘΕΙΕΣ

συμπτώματα συνήθως εξαφανίζονται μόλις σταματήσει η

επαφή με την ουσία. Θέματα προς συζήτηση
Το έκζεμα αυτού του τύπου προκαλείται από την επαφή Η Γίνεται κάποια εργασία που να εμπεριέχει τη χρήση μο-
με ουσίες όπως είναι το χρώμιο (που βρίσκεται στο λύβδου ή άλλων επικινδύνων μετάλλων;
τσιμέντο, στα δέρματα, αντιοξειδωτικά υλικά κλπ.),το • Υπάρχει κίνδυνος για εισπνοή μετάλλων; Ποια η γνώμη
κοβάλτιο (που υπάρχει στα απορρυπαντικά, στις σας για τον κίνδυνο εισόδου μετάλλων στο σώμα από την
χρωστικές ουσίες) και το νικέλιο (επινικελωμένα μύτη ή το στόμα;
αντικείμενα όπως είναι τα κλειδιά, τα νομίσματα,τα
εργαλεία). Το καουτσούκ και ορισμένοι τύποι πλαστικών • Ποια είναι τα συμπτώματα του επαγγελματικού εκζέμα-
και ορισμένες κόλλες μπορεί να προκαλέσουν αυτά τα τος; Περιγράψτε τα συμπτώματα του αλλεργικού και του
συμπτώματα. μη αλλεργικού εκζέματος.
• Γνωρίζετε κάποιον εργάτη που να υποφέρει από κάποιο
Σημεία που πρέπει να θυμάστε! από αυτά τα συμπτώματα; Γνωρίζετε τις αιτίες που τα
προκάλεσαν;
Η εξ' επαφής δερματοπάθεια είναι μία από τις
επαγγελματικές ασθένειες. Το ερεθιστικό έκζεμα
συνήθως περιορίζεται στην περιοχή επαφής. Όρια επαγγελματικής έκθεσης
Το αλλεργικό έκζεμα μπορεί να μην περιοριστεί
Για τις περισσότερες τοξικές ουσίες, υπάρχει στενή σχέση
στη θέση της επαφής με την ουσία· μπορεί να
πάρει πάρα πολύ χρόνο, ιδίως και χρόνια για να μεταξύ της ποσότητας της ουσίας που απορροφάται από
αναπτυχθεί. Για την αποτελεσματικότητα των το σώμα και των επιπτώσεων της στην υγεία. Γνωρίζοντας
προληπτικών μέτρων, είναι απαραίτητη η γνώση τη σχέση, δόσης - αποτελέσματος, μπορούμε να
των συγκεκριμένων χημικών ουσιών με τις οποίες αξιολογήσουμε τον κίνδυνο από την έκθεση. Η γνώση
θα έλθει σε επαφή το δέρμα. αυτή μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την καθιέρωση ορίου
ασφάλειας για την επαγγελματική έκθεση. Αυτό το όριο
ονομάζεται όριο έκθεσης.
Κάτω από το όριο έκθεσης, δεν θα έπρεπε να υπάρχει
κανένας κίνδυνος για την υγεία του μέσου εργαζόμενου
και καμμία υποβάθμιση του επιπέδου ευεξίας που είναι
απαραίτητο ώστε να διατηρηθεί η παραγωγικότητα και να
κρατηθεί ο κίνδυνος ατυχημάτων στα κατώτερα δυνατά
όρια και η εργασία του να είναι άνετη. Το όριο όμως
εκφράζεται με διαφορετικούς ορισμούς. Τα
θεσμοθετημένα όρια έκθεσης ποικίλουν από χώρα σε
χώρα. Αν και οι οριακές τιμές βασίζονται σε ιατρικά
δεδομένα, συνήθως αποτελούν συμβιβασμό ανάμεσα σε
διαφορετικά συμφέροντα. Μερικές χώρες όπως η
Ελλάδα, περιβάλλουν τα όρια με κάλυψη νόμου. Το ΔΓΕ
έχει συμπεριλάβει σε κατάσταση περίπου 1200 ουσίες για
τις οποίες έχουν καθιερωθεί επαγγελματικά όρια έκθεσης
σε μεγάλο αριθμό χωρών.

Σημεία που θα πρέπει να θυμάστε!

Στη πράξη, κάθε εργασία σε βιομηχανία περικλεί
ει έκθεση σε κάποιες χημικές ουσίες με συνέπεια
κίνδυνο για την υγεία. Η έκθεση σε
περισσότερους από έναν κινδύνους είναι αρκετά
συχνοί. Σε ορισμένες περιπτώσεις, διάφορες
ουσίες συνδυάζονται μεταξύ τους ή ενισχύουν η
μία την άλλη.

Αλλεργικά συμπτώματα με την μορφή βήχα και Όσο χαμηλότερο είναι το όριο έκθεσης μιας ουσίας, τόσο
αναπνευστικών δυσκολιών μπορούν επίσης να περισσότερο επικίνδυνη θεωρείται αυτή. Οι οριακές τιμές
εμφανισθούν μετά από έκθεση σε ορισμένα είδη σκόνης. ορισμένων ουσιών έχουν μειωθεί σαν συνέπεια νέων
Τα συμπτώματα είναι ακροαστικά, ίσως συνάχι, μάτια που ερευνών που έδειχναν ότι και κάτω από τα παλιά όρια
δακρύζουν και μύτη που τρέχει, ή άσθμα. Στις πηγές αυτές είχαν παρουσιαστεί διαταραχές, ακόμα δε και καρκίνος.
της αλλεργίας περιλαμβάνονται οι σκόνες από το αλεύρι, Ο έλεγχος του χώρου εργασίας πραγματοποιείται με την
το βαμβάκι, το άχυρο και το ξύλο. Αλλεργικές μέτρηση της συγκέντρωσης μιας συγκεκριμένης ουσίας
αναπνευστικές επιπλοκές μπορεί επίσης να προκληθούν στον αέρα και τον υπολογισμό, του αν ξεπερνιέται το
από ορισμένες τεχνητές ουσίες, π.χ. ψεκαστικά υλικά. όριο. Ορισμένες ουσίες προκαλούν ερεθισμό με
 ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΕΣ ΔΕΡΜΑΤΟΠΑΘΕΙΕΣ

αποτέλεσμα βήχα, δάκρυα ή δυσκολία στην αναπνοή. ΟΔΗΓΙΕΣ ΧΡΗΣΕΩΣ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ
'Αλλες πάλι προκαλούν ένα γενικό αίσθημα αδιαθεσίας.
Λόγω της έλλειψης χώρου, οι πληροφορίες στην ετικέτα
Οι περισσότερες ουσίες δεν δίνουν τέτοια
κάθε δοχείου είναι ελλιπείς. Γι' αυτό είναι αναγκαίο να
προειδοποιητικά σήματα και γι' αυτό μπορεί να
γράφονται πιο λεπτομερείς πληροφορίες με την μορφή
προκαλέσουν θανατηφόρες βλάβες και ασθένειες χωρίς
οδηγών χρήσης ή οδηγιών.
να τις αντιληφθεί κανείς. Οι μετρήσεις για την
Οι οδηγίες θα πρέπει να περιλαμβάνουν απλές και
εξακρίβωση της μη υπέρβασης των ορίων είναι ο μόνος
ευκρινείς πληροφορίες σχετικά με:
τρόπος πρόληψης της βλάβης και της ασθένειας.
- τα πιο σημαντικά χαρακτηριστικά του προϊόντος,
Όταν αξιολογούμε τον κίνδυνο για την υγεία από κάποια
- τους κινδύνους που περικλείει η χρησιμοποίηση του
ουσία θα πρέπει επίσης να θυμόμαστε ότι η σκληρή
προϊόντος,
εργασία απαιτεί μεγαλύτερες ποσότητες οξυγόνου (αέρα)
- τα προληπτικά μέτρα ασφαλείας,
απ' ότι η ελαφρά εργασία. Αυτό σημαίνει ότι σε βαριά
- τον κατάλληλο εξοπλισμό ασφάλειας
εργασία ο εργαζόμενος εισπνέει σημαντικά μεγαλύτερη
- τις ενέργειες που πρέπει να γίνουν σε περίπτωση
ποσότητα της ουσίας αυτής απ' ότι ο εργαζόμενος σε
ατυχήματος, οδηγίες για πρώτες βοήθειες, μέτρα
ελαφρά εργασία.
προφύλαξης σε περίπτωση πυρκαγιάς ή διαρροής χημικής
ουσίας.
Προληπτικά Μέτρα
ΕΤΙΚΕΤΕΣ Πληροφόρηση
Η επικόλληση ετικέτας σε όλες τις επικίνδυνες ουσίες που Είναι σημαντικό να ενημερώνονται τα άτομα που
χρησιμοποιούνται είναι πολύ σημαντική. Τα άτομα που εργάζονται με χημικές ουσίες για τους κινδύνους στην
μεταφέρουν ή διακινούν αυτές τις ουσίες μπορεί να μην υγεία τους, να εκπαιδεύονται για τον τρόπο προστασίας
γνωρίζουν τη φύση, τους κινδύνους καθώς και τις τους και για τον τρόπο που θα φορούν και θα φροντίζουν
απαραίτητες προφυλάξεις που θα πρέπει να πάρουν. Η τον ατομικό τους εξοπλισμό προστασίας. Κάθε άτομο που
ετικέτα είναι απαραίτητη προϋπόθεση για την εργάζεται με επικίνδυνες ουσίες θα πρέπει να είναι
αναγνώριση του περιεχομένου και για την προειδοποίηση εφοδιασμένο με γραπτές εικονογραφημένες οδηγίες
του κινδύνου. ασφαλείας. Ενημερωτικά φυλλάδια θα πρέπει επίσης να
Οι περισσότερες από τις επικίνδυνες ουσίες μπορούν να διατίθενται στους χώρους εργασίας. Οι πληροφορίες
ταξινομηθούν σε κατηγορίες σαν εκρηκτικές, εύφλεκτες, αυτές θα πρέπει να δίνονται σε όλα τα άτομα που μπορεί
τοξικές, διαβρωτικές ή ραδιενεργές. Η ετικέτα θα πρέπει να έλθουν σε επαφή με την ουσία.
να είναι καθαρή και ευδιάκριτη και θα πρέπει να
διατηρείται οπουδήποτε αποθηκεύονται ή
χρησιμοποιούνται οι ουσίες.

Δεν επιτρέπεται να μπουν χημικές ουσίες

μέσα στον χώρο εργασίας
εάν δεν έχουν ετικέτες.
 ΑΡΧΕΣ ΤΩΝ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΜΕΤΡΩΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ

Θέματα προς συζήτηση

Ι Έχουν δοθεί πληροφορίες στους εργαζόμενους σχετικά
με τους κίνδυνους που υπάρχουν από χημικές ουσίες που
χρησιμοποιούν;
Ι Έχουν ετικέτες όλες οι επικίνδυνες χημικές ουσίες έτσι
ώστε όλοι οι εργαζόμενοι να ξέρουν την φύση τους και
τους πιθανούς κινδύνους;
Ι Υπάρχουν ευκρινείς οδηγίες για τον τρόπο αποθήκευσης
και μεταφοράς αυτών των χημικών ουσιών;

Αρχές των τεχνικών μέτρων

προστασίας
Για την ασφαλή χρησιμοποίηση των χημικών ουσιών είναι
απαραίτητη η λήψη ορισμένων μέτρων προστασίας.
Πρώτον, αποφυγή όπου είναι εφικτό, των πολύ
επικινδύνων ουσιών από τον χώρο εργασίας. Δεύτερον,
περιορισμός της χρήσης των επικινδύνων χημικών ουσιών.
Προϊόντα αποθηκευμένα με λανθασμένο τρόπο το ένα κοντά στο άλλο μπορεί Αν αυτό δεν είναι εφικτό, αποφεύγετε την έκθεση στις
να προκαλέσουν κίνδυνο για την υγεία των εργαζομένων, έκρηξη και φωτιά. παραπάνω ουσίες με την χρήση του κατάλληλου
εξαερισμού καθώς και του ατομικού προστατευτικού
Αποθήκευση και μεταφορά εξοπλισμού.
χημικών ουσιών και
Αντικατάσταση ουσιών και υλικών
χειρισμός των χημικών αποβλήτων
Ερευνήστε αν είναι δυνατόν, να αντικαταστήσετε μία
Κάθε εταιρεία θα πρέπει να διαθέτει γραπτές οδηγίες επικίνδυνη ουσία με μία άλλη· λιγότερο επικίνδυνη. Σε
σχετικά με τον τρόπο μεταφοράς και αποθήκευσης των ορισμένες περιπτώσεις που μπορεί να είναι δύσκολο να
χημικών προϊόντων καθώς και με τον τρόπο διάθεσης των βρείτε υποκατάστατα, τότε ίσως πρέπει να εξετάσετε
χημικών αποβλήτων. Αν κάποια επικίνδυνη ουσία έρθει εναλλακτικές διαδικασίες παραγωγής που δεν θα
σε επαφή με κάποια άλλη π.χ. σε περίπτωση διαρροής ή απαιτούν τέτοιες ουσίες.
πυρκαγιάς μπορεί να δημιουργηθούν επικίνδυνα αέρια. Σύμφωνα με τις νεότερες προδιαγραφές της κατασκευής
Γι' αυτό, οι ουσίες αυτές, δεν θα πρέπει να αποθηκεύονται των προϊόντων όπως: χρωστικές ουσίες, βερνίκια και
η μία κοντά στην άλλη. συγκολλητικές ουσίες (κόλλες), τα προϊόντα αυτά έχουν

Αναρωτιέσθε εάν υπάρχουν

λιγότερο βλαβερές ουσίες;
 ΕΞΑΕΡΙΣΜΟΣ

πιο συχνά βάση το νερό παρά τους διαλύτες. Αντί να μολυσμένος αέρας θα πρέπει να απομακρύνεται. Η
χρησιμοποιούνται κονιορτοποιημένες ουσίες που απομάκρυνση του μολυσμένου αέρα και η διαδικασία
δημιουργούν επικίνδυνες σκόνες, οι ίδιες ουσίες μπορούν εργασίας εν κλειστώ συχνά θα πρέπει να συνοδεύεται από
να παρασκευαστούν σε μορφή σβώλων. αυξημένο αερισμό.
Διάφορα είδη καλυμμάτων με ενσωματωμένους
Προηγμένη τεχνολογία και εργασία απορροφητήρες μπορούν να συνδεθούν στα εργαλεία και
σε ορισμένα χειροκίνητα μηχανήματα. Τα καλύμματα και
που γίνεται εν κλειστώ οι απαγωγοί μπορούν να χρησιμοποιηθούν σε σταθερές
Η τεχνική πρόοδος στις μεθόδους εργασίας μπορεί να μηχανές λείανσης και στίλβωσης. Το πρόβλημα με τα
οδηγήσει στην λύση πολλών προβλημάτων σχετικών με τις καλύμματα είναι ότι όσο μεγαλύτερο είναι το άνοιγμα
συνθήκες εργασίας. Ένα παράδειγμα τέτοιας προόδου τόσο πιο δύσκολα μπορεί να λειτουργήσει
είναι η ηλεκτροστατική βαφή αντί της χρησιμοποίησης αποτελεσματικά ο απορροφητήρας. Γι' αυτό ο
σπρέυ που περιέχει διαλύτες. Άλλο μέτρο είναι η εργαζόμενος θα πρέπει να χρησιμοποιεί και τον ατομικό
χρησιμοποίηση βιομηχανικών ρομπότ για την εκτέλεση προστατευτικό εξοπλισμό ακόμα και όταν υπάρχει
επικινδύνων εργασιών. Σε ορισμένες περιπτώσεις η όλη απαγωγός.
διαδικασία μπορεί να γίνεται εν κλειστώ, ή να είναι Για τα λουτρά με επικίνδυνα υγρά θα πρέπει να υπάρχει
αυτοματοποιημένη και ο χειρισμός να γίνεται από κάποια σύστημα παραπετάσματος αέρα. Ο αέρας διοχετεύεται με
ειδική αίθουσα ελέγχου. πίεση από τη μια πλευρά και βγαίνει από την άλλη,
δημιουργώντας ένα προστατευτικό παραπέτασμα για τον
Εξαερισμός εργαζόμενο από τους επικίνδυνους ατμούς.
Ο πιο αποτελεσματικός τρόπος μείωσης των κινδύνων από Η προστασία από την συγκέντρωση σκόνης και αερίων
την ατμοσφαιρική ρύπανση είναι η εν κλειστώ διεξαγωγή στη συγκόλληση είναι δύσκολο πρόβλημα. Στην
της όλης διαδικασίας. Αν αυτό δεν είναι δυνατό, τότε ο περίπτωση αυτή υπάρχουν μικρές συσκευές εξαερισμού
που μπορούν είτε να συνδεθούν με το κεντρικό σύστημα
εξαερισμού ή να είναι φορητές. Ένας μικρός
απορροφητήρας τοποθετείται στο χώρο συγκόλλησης για
Ένα παλιό κι ένα καινούριο μοντέλο λειαντικής μηχανής. Υπάρχει ένα απευθείας απομάκρυνση των αερίων.
προστατευτικό κάλυμμα στο νέο μοντέλο, το οποίο προφυλάσσει τον εργα-
ζόμενο από σωματίδιο και σκόνη.
 ΑΤΟΜΙΚΟΣ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΤΙΚΟΣ ΕΞΟΠΛΙΣΜΟΣ

Συντήρηση Ατομικός προστατευτικός εξοπλισμός

Όλος ο τεχνικός εξοπλισμός θα πρέπει να συντηρείται Η ΣΩΣΤΗ ΕΠΙΛΟΓΗ
επιμελώς. Για να λειτουργεί αποτελεσματικά το σύστημα Η χρησιμοποίηση ατομικού προστατευτικού εξοπλισμού
εξαερισμού θα πρέπει να γίνεται αλλαγή των φίλτρων σε μπορεί συχνά να δημιουργήσει κάποια δυσφορία. Στόχος
τακτά χρονικά διαστήματα, έλεγχος των πτερωτών και των μας λοιπόν είναι η εφαρμογή προληπτικών τεχνικών
αγωγών, αντικατάσταση των συνδέσμων, ροδελών και μέτρων για την προσπάθεια μείωσης της ανάγκης για
ατομικό προστατευτικό εξοπλισμό. Είναι όμως αδύνατο
έλεγχος βαλβίδων.
να μειώσουμε τη ρύπανση της ατμόσφαιρας που
δημιουργείται σε ορισμένες εργασίες σε τέτοιο επίπεδο
ώστε να μην υπάρχει κανένας κίνδυνος για την υγεία. Στις
περιπτώσεις αυτές θα πρέπει να χρησιμοποιείται ατομικός
Σημεία που πρέπει να θυμάστε! προστατευτικός εξοπλισμός.
Η αναγνώριση των χημικών κινδύνων και η Το σώμα θα πρέπει να προστατεύεται αν υπάρχει
παροχή οδηγιών είναι μόνο το πρώτο βήμα. Το κίνδυνος να έρθει σε επαφή με χημικές ουσίες.
δεύτερο είναι η μείωση ή εξάλειψη τους. Θα πρέπει πάντοτε να γίνονται προσεκτικοί έλεγχοι για
να διασφαλισθεί ότι ο προστατευτικός εξοπλισμός πληρεί
τις προδιαγραφές αντοχής στις χημικές ουσίες που
Θέματα προς συζήτηση χρησιμοποιούνται. Αυτό επίσης ισχύει και για την
προστασία των ματιών. Όλοι οι εργαζόμενοι θα πρέπει
Συζητήστε τεχνικά μέτρα που μπορεί να ληφθούν για την
αποτροπή των χημικών κινδύνων. να ενημερώνονται προφορικά και γραπτά σχετικά με:
Τρείς τύποι μάσκας μισού προσώπου με φίλτρο.Πάνω: προφύλαξη από
Υπάρχει αρκετός εξαερισμός; Υπάρχουν απορροφητή- αιωρούμενα στον αέρα σωματίδια π.χ. σκόνη οπό πέτρωμα. Μέσον: προστα-
σία από αέρια και ατμούς π.χ. χρήση χρωματων που περιέχουν διαλυτικά. Το
ρες σε ιδιαίτερα επικίνδυνες θέσεις; φίλτρο περιέχει ενεργό άνθρακα. Κατω:ιιε ένα σύνθετο φίλτρο που περιέχει
φίλτρο για σκόνη και φίλτρο για αέριο. Αυτές οι μάσκες είναι παραδείγματα
Πώς επιθεωρείται και συντηρείται το σύστημα εξαερι- της απλούστερης αποτελεσματικής αναπνευστικής προστασίας. Να αντικα-
σμού; ταστήσετε το φίλτρο όταν γίνεται δύσκολο να αναπνεύσετε ή όταν αισβάνε-
σθε την οσμή. Να γίνεται συχνή αντικατάσταση του φίλτρου.

1. Προφίλτρο
Εξαερισμός σε εργοστάσια 2. Φίλτρο για σκόνη
αυτοκινήτων και συνεργεία
επισκευής αυτών
Για να μειωθεί ο κίνδυνος δηλητηρίασης από μονοξείδιο
του άνθρακα στα γκαράζ και στα συνεργεία αυτοκινήτων,
οι μηχανές δεν θα πρέπει να λειτουργούν περισσότερο απ'
όσο χρειάζεται για να μπεί μέσα,να βγει ή να μετακινηθεί
το όχημα στο συνεργείο. Σε άλλες περιπτώσεις όπου η Φίλτρο αέρα
μηχανή λειτουργεί (επισκευή, ρύθμιση, ή έλεγχος
μηχανής), τα καυσαέρια θα πρέπει να απορροφώνται
μακριά από τον εργαζόμενο και να οδηγούνται έξω από
το χώρο του συνεργείου. Αυτό μπορεί να γίνει με σύνδεση
της εξάτμισης με σωλήνα ή αγωγό που να μεταφέρει
απευθείας τα καυσαέρια έξω από το χώρο εργασίας ή σε
ένα τύμπανο αναρρόφησης συνδεδεμένο με το κεντρικό
σύστημα απαγωγής του αέρα στο συνεργείο. Δεν
χρειάζεται να αναφέρουμε ότι αυτού του είδους τα Σύνθετο φίλτρο
συνεργεία θα πρέπει να έχουν και ένα επαρκές σύστημα
αερισμού. Επειδή το μονοξείδιο του άνθρακα αντικαθιστά
το οξυγόνο, ο ατομικός αναπνευστήρας με φίλτρο δεν
είναι αποτελεσματικός αν δεν υπάρχει τρόπος
απομάκρυνσης του μονοξειδίου του άνθρακα. Όταν
λειτουργεί η μηχανή στο γκαράζ ή στα συνεργεία
αυτοκινήτων, τα καυσαέρια θα πρέπει να διοχετεύονται
εκτός του χώρου αυτών.
 ΑΤΟΜΙΚΟΣ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΤΙΚΟΣ ΕΞΟΠΛΙΣΜΟΣ

- το πότε θα πρέπει να χρησιμοποιείται ο ατομικός

προστατευτικός εξοπλισμός
Σε μια μάσκα που να καλύ-
πτει ολόκληρο το πρόσω- - πώς πρέπει να χρησιμοποιείται
πο μπορούν να προσαρμο- - τι είδους εξοπλισμός θα πρέπει να χρησιμοποιηθεί σε
σθούν φίλτρα του ίδιου κάθε περίπτωση
τύπου με αυτά της μάσκας
μισού προσώπου της - τι τύπος προστασίας και τι τύπος φίλτρου θα πρέπει να
προηγούμενης σελίδας. χρησιμοποιηθούν
Μια μάσκα που να καλύ- - πώς να φροντίζουν τον εξοπλισμό
πτει όλο το πρόσωπο επί-
σης προστατεύει τα μάτια Στις περιπτώσεις όπου η ποσότητα του οξυγόνου είναι
σας και το πρόσωπο. περιορισμένη, η χρησιμοποίηση αναπνευστικής συσκευής
με φίλτρο δεν είναι ικανοποιητική. Μια συσκευή παροχής
αναπνεύσιμου αέρα στον εργαζόμενο αποτελεί βασικό
μέρος του ατομικού προστατευτικού εξοπλισμού του
εργαζόμενου.

Σημεία που πρέπει να θυμάστε!

Οι μάσκες προσώπου που δεν είναι του σωστού
τύπου, που δεν εφαρμόζουν καλά στο άτομο, ή
είναι φθαρμένες ή σκονισμένες, μπορεί να
Μια μάσκα αέρος με θετική πίεση
δίνει την καλύτερη προφύλαξη. προκαλέσουν σοβαρές βλάβες. Το άτομο που τις
Αέρας μπορεί να διοχετεύεται α- φορά πιστεύει ότι προστατεύεται και γι' αυτό δεν
πό ένα κομπρεσσέρ με φίλτρο (ό- γνωρίζει ότι εκτίθεται σε κινδύνους.
πως φαίνεται στο σχέδιο), μια μό-
νιμη εγκατάσταση παροχής πε-
πιεσμένου αέρα (με φίλτρο), και
από φιάλες οξυγόνου. Σε θερμά
κλίματα αυτή είναι η πιο κατάλλη-
λη μάσκα. Γιατί;
Εάν έχετε μούσι μια μάσκα με φίλτρο δεν σας παρέχει καμμιά προστασία
διότι δεν εφαρμόζει σωστά πάνω στο πρόσωπο σας.

Τα εντομοκτόνα ανάλογα με την χημική τους σύσταση μπορεί να προκαλέσουν σοβαρές δηλητηριάσεις στις οποίες περιλαμβάνονται βλάβες του νευρικού
συστήματος και τραυματισμοί στο δέρμα και τα μάτια. Στα πρώιμα συμπτώματα που μπορούν να εκδηλωθούν περιλαμβάνονται: πονοκέφαλος, ναυτία, τάση προς
εμετό, ζαλάδα και απώλεια της δύναμης. Να λαμβάνονται ειδικές προφυλάξεις όταν χρησιμοποιούνται χημικές ουσίες. Χρησιμοποιείστε τον κατάλληλο εξοπλισμό
ασφαλείας.
 ΑΤΟΜΙΚΟΣ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΤΙΚΟΣ ΕΞΟΠΛΙΣΜΟΣ

Τι πρέπει να κάνετε
όταν συμβεί ένα ατύχημα
Παρά τα διάφορα τεχνικά μέτρα, τον ατομικό
προστατευτικό εξοπλισμό και τα λοιπά προληπτικά μέτρα,
ατυχήματα ακόμα συμβαίνουν. Η άμεση ενέργεια και η
παροχή των κατάλληλων πρώτων βοηθειών μπορεί να
σώσει ζωές σε πολλές περιπτώσεις. Γι' αυτό είναι
σημαντικό να γνωρίζει κανείς τι θα πρέπει να κάνει σε
περίπτωση που κάποιος συνάδελφος τραυματισθεί και τι
ενέργειες θα πρέπει να γίνουν μέχρις ότου του
παρασχεθεί κατάλληλη ιατρική φροντίδα. Τα άτομα που
έχουν χάσει τις αισθήσεις τους θα πρέπει να
απομακρυνθούν αμέσως από το χώρο που περιέχει
Εάν στα μάτια σας πεταχτεί επικίνδυνο υγρό τότε θα πρέπει αμέσως να
δηλητηριώδη αέρια. Θα πρέπει να γίνει τεχνητή αναπνοή
ξεπλύνετε τα μάτια σας με νερό της βρύσης. Το καλύτερο πράγμα που
το συντομότερο δυνατό. Τα μέρη του σώματος πάνω στα πρέπει να γίνει σε χώρους εργασίας όπου χρησιμοποιούνται χημικές ουσίες
οποία έχουν χυθεί χημικές ουσίες θα πρέπει να πλυθούν σε μεγάλες ποσότητες είναι να εγκατασταθεί ένας καταιωνιστήρας (λουτή-
με μεγάλες ποσότητες νερού. ρας ματιών-ντους) για το πλύσιμο των ματιών.

Θέματα προς συζήτηση

Ι Σας παρέχεται ατομικός προστατευτικός εξοπλισμός για την
προστασία από χημικές ουσίες, όπως: μάσκες, γάντια, μέσα
προστασίας για τα μάτια;
- Είναι εγκεκριμμένου τύπου;
- Στην πράξη χρησιμοποιείται ο ατομικός προστατευτικός εξο-
πλισμός;
Ι Ποιος ελέγχει αν οι εργαζόμενοι χρησιμοποιούν τον κατάλλη-
λο τύπο του ατομικού προστατευτικού εξοπλισμού σε κάθε
περίπτωση που απαιτείται η χρήση του;
Ι Ποιος επιβλέπει τη συντήρηση του ατομικού προστατευτικού
εξοπλισμού;
 ΟΔΗΓΙΕΣ
- Μικρές, φορητές συσκευές εξαερισμού θα πρέπει να
Σήμανση πληροφόρηση και μέτρα χρησιμοποιούνται σε μη σταθερές θέσεις όπως είναι η
έκτακτης ανάγκης συγκόλληση.
- Όλα τα δοχεία που περιέχουν επικίνδυνες χημικές - Η έκθεση σε επικίνδυνες ουσίες θα πρέπει να μειωθεί
ουσίες θα πρέπει να φέρουν ετικέτες όπου να στο ελάχιστο.
αναγράφεται το είδος του περιεχομένου και να
επισημαίνεται ο κίνδυνος.
- Στην ετικέτα ή με την μορφή γραπτών οδηγιών θα
Ατομικός προστατευτικός εξοπλισμός
πρέπει να παρέχονται οι απαραίτητες πληροφορίες για - Όλες οι απαραίτητες τεχνικές βελτιώσεις θα πρέπει να
τον ασφαλή χειρισμό και τα μέτρα πρώτων βοηθειών. γίνουν προτού καταλήξουμε στη χρησιμοποίηση
- Οι εργαζόμενοι που ασχολούνται με επικίνδυνες ατομικού προστατευτικού εξοπλισμού.
χημικές ουσίες θα πρέπει να εκπαιδεύονται πάνω στα - Ο κατάλληλος τύπος ατομικού προστατευτικού
θέματα των κινδύνων της υγείας και του ασφαλούς εξοπλισμού θα πρέπει να χρησιμοποιείται για:
χειρισμού των χημικών ουσιών.
- κράνος ή προστατευτικό κάλυμμα κεφαλής
Ο Στην εκπαίδευση περιλαμβάνεται η ασφαλής
αποθήκευση και μεταφορά των χημικών ουσιών. - ωτοασπίδες ή ωτοβύσματα
- Στον χώρο εργασίας θα πρέπει να υπάρχουν ντους και - προστατευτικά γυαλιά, ασπίδα προσώπου ή
εγκαταστάσεις για το πλύσιμο των ματιών. προστατευτικό κάλυμμα για τα μάτια.
- μάσκα οξυγόνου
Τεχνικά μέτρα - γάντια
- Στις περιπτώσεις όπου είναι δυνατόν θα πρέπει να - παπούτσια ασφαλείας
χρησιμοποιούνται λιγότερο τοξικές ουσίες. - ποδιές προστασίας ή ρουχισμός προστασίας
- Θα πρέπει να προτιμούνται μέθοδοι εργασίας που να - ζώνη ασφαλείας, σχοινί σωτηρίας
μειώνουν στο ελάχιστο την εκπομπή αερίων, ατμών,
σκόνης ή καπνών. - Ο ατομικός εξοπλισμός προστασίας θα πρέπει να είναι
κατάλληλος για την εργασία που θα πραγματοποιηθεί.
- Η πηγή εκπομπής αερίων ή ατμών θα πρέπει να είναι
τελείως αποκλεισμένη. - Θα πρέπει να υπάρχει επαρκής αριθμός ατομικών
προστατευτικών εξοπλισμών.
- Οι μηχανές που δημιουργούν σκόνη ή οι σωροί
σκονισμένων υλικών θα πρέπει να είναι απομονωμένοι - Οι εργαζόμενοι θα πρέπει να εκπαιδευτούν ώστε να
ή αποκλεισμένοι όσο το δυνατόν καλύτερα. χρησιμοποιούνταν ατομικό προστατευτικό εξοπλισμό
- Οι θέσεις εργασίας θα πρέπει να επιλέγονται κατά σωστά και οποτεδήποτε χρειάζεται.
τέτοιο τρόπο ώστε η έκθεση σε αέρα, ατμούς, σκόνη ή - Ο ατομικός προστατευτικός εξοπλισμός θα πρέπει να
καπνούς να είναι η ελάχιστη. διατηρείται πλήρης και καθαρός.
- Θα πρέπει να υπάρχει αποτελεσματικό σύστημα - Η ευθύνη για την επίβλεψη της χρήσης και συντήρησης
τοπικού εξαερισμού έτσι ώστε να απάγονται τα αέρια, του ατομικού προστατευτικού εξοπλισμού θα πρέπει να
ατμοί, σκόνες ή καπνοί. έχει ανατεθεί σαφώς σε κάποιον.
 Η ΑΛΛΑΓΗ ΤΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ

ΠΡΟΣΑΡΜΟΖΟΝΤΑΣ
ΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΟ:
ΕΡΓΟΝΟΜΙΑ
Εργονομία είναι ένας τρόπος μελέτης και σχεδιασμού της εργασίας με σκοπό να
οργανωθεί αυτή ώστε να ανταποκρίνεται στις ικανότητες και τις ανάγκες των
ανθρώπων που την εκτελούν.

Η αλλαγή της τεχνολογίας

και ο άνθρωπος
Στην εποχή μας η χειρωνακτική εργασία αντικαθίσταται Λέγοντας τεχνολογική πρόοδο, εννοούμε την
όλο και περισσότερο από τις μηχανές. Αυτή η αυξανόμενη αντικατάσταση της χειρωνακτικής εργασίας από
χρήση μηχανών και αυτοματισμού έχει σαν συνέπεια το μηχανήματα και υπολογιστές. Σήμερα η βαριά
χειρωνακτική εργασία εξακολουθεί να υπάρχει ενώ
γρηγορότερο ρυθμό εργασίας και έχει διαφοροποιήσει
παράλληλα πολλά σύγχρονα επαγγέλματα απαιτούν
την κατανομή εργασίας κάνοντας την μερικές φορές επανάληψη απλών εργασιών η έλεγχο μιας παραγωγικής
ανιαρή. Από την άλλη μεριά, υπάρχουν ακόμα πολλές διαδικασίας.
εργασίες που πρέπει να γίνονται με τα χέρια Οι περισσότερες από τις κοινές μας ασθένειες είναι
καταβάλλοντος σοβαρή σωματική προσπάθεια. αποτέλεσμα της δυσαρμονίας των σχέσεων που
Έτσι, ενώ τα ανθρώπινα όντα δεν έχουν αλλάξει πολύ υπάρχουν μεταξύ ατόμου και εργασίας. Εάν το
στη διάρκεια των αιώνων, εντούτοις τα μηχανήματα και μυοσκελετικό σύστημα του ανθρώπινου σώματος
υπερφορτωθεί μπορεί να προκληθούν, για παράδειγμα,
οι εργασιακές πρακτικές έχουν μεταβληθεί σημαντικά.
κακώσεις της πλάτης ή παθήσεις των αρθρώσεων και των
Αυτό σημαίνει ότι η αναπτυσσόμενη τεχνολογία
μυών. Πολλές ασθένειες, όπως τα έλκη στομάχου, η
ξεπερνάει την ικανότητα των ανθρώπων να υψηλή πίεση του αίματος και οι παθήσεις της καρδιάς
προσαρμοστούν σωματικά και πνευματικά στις αλλαγές, είναι αποτέλεσμα άγχους που δημιουργείται κατά την
γεγονός που έχει διάφορες αρνητικές συνέπειες. εργασία.
 Η ΘΕΣΗ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑ - ΟΡΘΙΑ ΣΤΑΣΗ

Θέματα προς συζήτηση

• Περιγράψτε μηχανές ή μεθόδους εργασίας οι οποίες έ-
χουν αλλάξει πρόσφατα λόγω νέας τεχνολογίας.
• Μπορείτε να αναφέρετε τα θετικά και αρνητικά αποτε-
λέσματα της νέας τεχνολογίας σύμφωνα με την εμπειρία
σας;

Κάθε άνθρωπος είναι διαφορετικός

από τον άλλο
Οι άνθρωποι έχουν διαφορετικό ύψος ή κατασκευή π.χ.
ορισμένοι είναι δυνατότεροι από κάποιους άλλους και η
ικανότητα τους να αντέχουν τη σωματική ή πνευματική
καταπόνηση ποικίλει. Αυτές οι βασικές διαφορές είναι
μία πραγματικότητα που δεν μπορεί να αλλάξει. Γι' αυτό
πρέπει να τις θεωρήσουμε σαν βάση για την οργάνωση
των εργασιών και τον καθορισμό των συνθηκών εργασίας. ξανά, αισθάνεται πόνους στην πλάτη, η οποία έχει γίνει
Παρά την πρόοδο της τεχνολογίας πρέπει να γίνουν δύσκαμπτη λόγω της μόνιμης στάσης.
πολλά ακόμη, μέχρις ότου τα μηχανήματα και ο Είναι σχεδόν αδύνατο να σταθεί κανείς όρθιος άνετα
εξοπλισμός σχεδιαστούν κατά τέτοιο τρόπο, ώστε να καθόλη τη διάρκεια της εργασίας, εάν το σημείο στο
μπορούν να χρησιμοποιηθούν σωστά από τους οποίο εκτελείται η εργασία δεν είναι τοποθετημένο στη
ανθρώπους. Ένα παράδειγμα του κακού σχεδιασμού σωστή θέση, ή εάν τα χειριστήρια ελέγχου, τα υλικά και
είναι ότι άνθρωποι υποφέρουν συχνά από πόνους στα τα εργαλεία που χρησιμοποιούνται δεν είναι στη σωστή
χαμηλά σημεία της πλάτης και από κακώσεις των απόσταση. Πρέπει να υπάρχει άφθονος χώρος για να
αρθρώσεων και των μυών. Τα προβλήματα της όρασης κινούνται τα πόδια, να μπορεί να αλλάξει κανείς στάση
αυξάνουν με την ευρεία χρήση διαφόρων οθονών και με κατά την εργασία και τα φορτία να κατανέμονται
τις εργασίες ελέγχου. Αυτά είναι μερικά από τα πιο κοινά ομοιόμορφα. Πρέπει να αποφεύγονται επίσης τα στενά
προβλήματα υγείας που αντιμετωπίζουν οι εργαζόμενοι
ρούχα, τα οποία εμποδίζουν τις κανονικές κινήσεις του
σήμερα.
σώματος κατά την εργασία.
Σ'αυτό το κεφάλαιο θα συζητήσουμε:
- Θέσεις κατά την εργασία - όρθια στάση
- Θέσεις κατά την εργασία - καθιστή στάση
- Συνθήκες που έχουν σχέση με την όραση
- Κουραστική εργασία
- Συστήματα ελέγχου
- Σήματα και πίνακες
Η θέση κατά την εργασία
όρθια στάση
ΒΑΡΙΑ ΕΡΓΑΣΙΑ Ή ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ ΠΟΥ
ΑΠΑΙΤΟΥΝ ΠΟΛΛΕΣ ΚΙΝΗΣΕΙΣ.
Ένα επάγγελμα που απαιτεί ορθοστασία όλη τη μέρα
προκαλεί καταπόνηση, και υπερκόπωση στα πόδια. Το
αποτέλεσμα μπορεί να είναι πρήξιμο των ποδιών επειδή
οι μύες δεν κινούνται αρκετά για να στείλουν τη σωστή
ποσότητα αίματος πίσω στην καρδιά. Συνεπώς, η καρδιά
λειτουργεί με ανεπαρκή ποσότητα αίματος και το άτομο
αισθάνεται κούραση και ατονία.
Εργασίες που απαιτούν πολλές κινήσεις και σημαντική
καταπόνηση δυνατών μυών εκτελούνται συχνά σε όρθια
στάση. Όπως για παράδειγμα κατά το χειρισμό
ορισμένων τύπων μηχανολογικού εξοπλισμού.
Σε οποιαδήποτε εργασία που εκτελείται σε όρθια στάση, 'Οταν οι αρθρώσεις τεντώνονται κατά τρόπο ενοχλητικό η πίεση δημιουργεί
η κάμψη της πλάτης πρέπει να αποφεύγεται. Εάν κάποιος σημαντική κόπωση. Όταν ο εργαζόμενος στηρίζεται πάνω στο ένα πόδι τότε
γέρνει προς τα εμπρός ή προς μία πλευρά, οι μύες των η άρθρωση του ισχύου δέχεται πίεση στατικού φορτίου ίση με 2,5 φορές το
ποδιών, της πλάτης και των ώμων πρέπει να τεντώνονται βάρος του σώματος. Ένα καλό παράδειγμα του πώς μπορεί να συμβεί αυτό,
για να κρατούν το σώμα σ'αυτή τη θέση. 'Οταν βρίσκεται στις περιπτώσεις όπου ο εργαζόμενος που στέκεται όρθιος
εξακολουθεί να μένει σ'αυτή τη θέση, οι μύες της πλάτης πρέπει να χρησιμοποιεί ένα ποδομοχλό (πετάλι) που δεν είναι τοποθετημέ-
συνεχίζουν να υφίστανται κόπωση. Και όταν τεντωθεί νος σωστά.
 Η ΘΕΣΗ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑ - ΟΡΘΙΑ ΣΤΑΣΗ

Όταν οι αρθρώσεις τεντώνονται υπερβολικά η πίεση

μπορεί να προκαλέσει σημαντική κόπωση. 'Οταν
στηρίζεται κανείς στο ένα πόδι, η άρθρωση του ισχύου του
δέχεται πίεση στατικού φορτίου ίση με 2,5 φορές το βάρος
του σώματος.
Ένα καλό παράδειγμα του πώς μπορεί να συμβεί αυτό,
βρίσκεται στις περιπτώσεις όπου ο εργαζόμενος που
στέκεται όρθιος πρέπει να χρησιμοποιεί ένα ποδομοχλό
που δεν είναι σωστά τοποθετημένος.

'Υψος θέσης στην οποία

εκτελείται μια εργασία
Το ύψος στο οποίο εκτελείται μία εργασία αποτελεί
σημαντικό παράγοντα. Εάν δεν είναι το σωστό, το σώμα
κουράζεται γρήγορα. Το ύψος πρέπει να είναι τέτοιο
ώστε να γίνεται η εργασία χωρίς να γέρνει η πλάτη, με
τους ώμους χαλαρωμένους και στη φυσική τους θέση.
Η εργασία πρέπει επίσης να γίνεται με τα χέρια στη Διαφορετικοί τύποι εργασίας απαιτούν διαφορετικά ύψη των θέσεων στις
οποίες εκτελείται η εργασία. Η επιφάνεια εργασίας πρέπει να είναι σημα-
φυσική τους θέση και όσο το δυνατόν πιο κοντά στο σώμα. ντικά υψηλότερη για εργασία ακρίβειας απ' ότι για βαριά εργασία.
Το σωστό ύψος στο οποίο εκτελείται η εργασία ποικίλλει
και εξαρτάται από την μορφή της εργασίας που κάνουμε.
Εάν η εργασία απαιτεί ακρίβεια και συνεπώς καλή
όραση, τότε η θέση εργασίας πρέπει να είναι
τοποθετημένη υψηλότερα. Συχνά, για την εκτέλεση μιας
εργασίας που απαιτεί ακρίβεια χρειάζεται και στήριγμα
για τα χέρια. Όπου απαιτείται βαριά εργασία, το ύψος
της θέσης στην οποία γίνεται, πρέπει για ορισμένες
εργασίες να είναι αρκετά χαμηλό, ώστε να μπορεί να
χρησιμοποιηθεί το βάρος του σώματος του εργαζομένου
για την εκτέλεση της εργασίας.
Για εργασία σε όρθια στάση, σημαντικά είναι τα εξής:
• τα αντικείμενα που χρειάζονται για την εργασία να βρί-
σκονται σε προσιτή από τον εργαζόμενο απόσταση
• το ύψος του πάγκου εργασίας να προσαρμόζεται στο
ύψος του εργαζόμενου, έτσι ώστε η επιφάνεια πάνω στην
οποία γίνεται η εργασία να είναι στο ίδιο ύψος με τους
αγκώνες όταν ο εργαζόμενος στέκεται όρθιος με ίσια την
πλάτη και τους ώμους χαλαρωμένους
• ο εργαζόμενος θα πρέπει να στέκεται σε ίσια στάση και
πολύ κοντά στον πάγκο εργασίας, με το βάρος του κατα-
νεμημένο ομοιόμορφα και στα δύο πόδια. Θα πρέπει να
υπάρχει αρκετός χώρος για τα πόδια του
• η ιδιαίτερη φυσητής εργασίας μπορεί να σημαίνει ότι το
ύψος της θέσης στην οποία γίνεται πρέπει να αλλάξει ή
ότι τα όργανα ελέγχου, όπως είναι οι μοχλοί ή οι διακό-
πτες πρέπει να είναι τοποθετημένα χαμηλότερα από το
ύψος των ώμων
• η επιφάνεια στην οποία στέκεται ο εργαζόμενος να είναι
κατάλληλη για τις συνθήκες εργασίας
• η χρησιμοποίηση κατάλληλων υποδημάτων μειώνει την
κούραση της πλάτης και των ποδιών.

Τα κατάλληλα υποδήματα
Είναι πολύ σημαντικό οι εργαζόμενοι σε εργασίες που
απαιτούν πολύ ορθοστασία και περπάτημα, να φορούν τα
κατάλληλα υποδήματα εργασίας. Εάν κατά την εργασία Το ύψος εργασίας, μπορεί να ποικίλλει σύμφωνα με τις προσωπικές
χρησιμοποιούνται υλικά, τα οποία πέφτοντας θα απαιτήσειςμε την βοήθεια μιας ρυθμιζόμενης τράπεζας εργασίας.
 Η ΘΕΣΗ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑ - ΚΑΘΙΣΤΗ ΣΤΑΣΗ

μπορούσαν να τραυματίσουν τα πόδια, όπως π.χ. είναι τα ίδιο ύψος με τους αγκώνες, η πλάτη να είναι ίσια και οι
βαριά μεταλλικά εξαρτήματα, τότε οι εργαζόμενοι θα ώμοι χαλαροί.
πρέπει να φορούν υποδήματα ή μπότες ασφαλείας, με Για εργασία που απαιτεί ακρίβεια, εάν είναι δυνατόν,
ενίσχυση στα δάκτυλα. πρέπει να παρέχεται ένα στήριγμα για τους αγκώνες, τους
βραχίονες ή τις παλάμες. Το στήριγμα αυτό πρέπει να
Σημεία που πρέπει να θυμάστε! είναι ρυθμιζόμενο.

Ο εργαζόμενος θα πρέπει να μπορεί, όσο είναι Σημεία που πρέπει να θυμάστε!

αυτό δυνατό, να εργάζεται εναλλάξ σε καθιστή
και όρθια θέση. Η εργασία που δεν έχει αλλαγές Η καθιστική στάση όλη τη μέρα δεν είναι καλή για
στη στάση του εργαζομένου, πρέπει να το σώμα. Συνεπώς, θα πρέπει να υπάρχει κάποια
εναλλάσεται με εργασία που απαιτεί περισσότερη ποικιλία στις εργασίες που εκτελούνται. Μια
κίνηση. σωστή καρέκλα επιτρέπει εύκολες αλλαγές στον
τρόπο που γίνεται μία εργασία, καθώς και στις
θέσεις των ποδιών.
Θέματα προς συζήτηση
• Δώστε παραδείγματα επαγγελμάτων που η στάση του Το κάθισμα εργασίας
σώματος κατά την εργασία φαίνεται να προκαλεί ενοχλή- Το κάθισμα πρέπει να έχει σχεδιαστεί με τέτοιο τρόπο
σεις. ώστε να ικανοποιεί ορισμένες βασικές απαιτήσεις. Η
• Μπορεί το ύψος της θέσης εργασίας να αλλάξει για τους σωστή επιλογή του καθίσματος εξαρτάται από το είδος
εργαζόμενους που πρέπει να σκύβουν συχνά; της εργασίας και το ύψος στο οποίο εκτελείται,καθώς και
• Εξετάστε προσεκτικά την επιφάνεια όπου ο εργαζόμενος το ύψος που είναι δυνατόν αυτό να ρυθμίζεται. Είναι
στέκεται κατά την εργασία του. Μπορεί να βελτιωθεί; απαραίτητο να υπάρχει αρκετός χώρος για τα πόδια, ο
οποίος να επιτρέπει την ελεύθερη αλλαγή στην στάση
• Εξετάστε προσεκτικά τα υποδήματα που χρησιμοποιού- τους. Το ύψος του καθίσματος είναι πιο κατάλληλο, όταν
νται. Παρέχουν στα πόδια τη βοήθεια που χρειάζονται; οι πατούσες ακουμπούν στο πάτωμα οριζόντια. Όταν
Προφυλάσσουν τα δάκτυλα των ποδιών; αυτό δεν είναι δυνατό, μερικές φορές μπορεί να
χρησιμοποιηθεί ένα στήριγμα για τα πόδια, το οποίο θα
Η θέση κατά την εργασία - βοηθάει στο να κάθεται κανείς άνετα. Θα πρέπει όμως να
είναι αρκετά μεγάλο, για να μπορούν τα πόδια να
καθιστή στάση αλλάζουν στάση.

ΕΛΑΦΡΙΑ ΕΡΓΑΣΙΑ Θέματα προς συζήτηση

Η εργασία που δεν απαιτεί μεγάλη μυϊκή δύναμη και • Απαριθμήσατε τις συνθήκες που συμβάλλουν θετικά στη
μπορεί να γίνει μέσα σε περιορισμένο χώρο, πρέπει να σωστή στάση του σώματος κατά την καθιστική εργασία.
γίνεται σε καθιστή στάση. Πρέπει κανείς να μπορεί να
• Ποια είναι τα συμπτώματα για τα οποία οι εργαζόμενοι
φθάνει όλο το χώρο εργασίας του χωρίς να χρειάζεται να
τεντώνεται ή να στριφογυρίζει. θα παραπονούνται, εάν είναι αναγκασμένοι να κάθονται
κατά την εργασία τους με κακή στάση του σώματος τους.
Σωστή καθιστή στάση σημαίνει ότι το άτομο κάθεται
ακριβώς μπροστά και κοντά στο σημείο που εκτελείται η • Υπάρχουν καθίσματα η άλλες θέσεις εργασίας που
εργασία. Το τραπέζι και η καρέκλα εργασίας πρέπει να χρειάζονται βελτιώσεις;
είναι σχεδιασμένα με τέτοιο τρόπο, ώστε η επιφάνεια
πάνω στην οποία γίνεται η εργασία να είναι περίπου στο Συνθήκες που έχουν σχέση
με την όραση
Πρέπει να μπορεί κανείς να βλέπει καθαρά τα
αντικείμενα που χρησιμοποιεί στην εργασία του. Τα
περισσότερα αντικείμενα πρέπει να απέχουν από τα
μάτια 50 εκατοστά με την προϋπόθεση όμως ότι δεν είναι
πάρα πολύ μικρά. Εάν τα αντικείμενα είναι πολύ μικρά
πρέπει να είναι τοποθετημένα σε μια υπερυψωμένη
επιφάνεια ή μπορεί να καταστεί αναγκαία η
χρησιμοποίηση κάποιου τύπου μεγεθυντικού φακού.
Διαφορετικά, θα πρέπει να κλείνει κανείς προς τα εμπρός
με το κεφάλι σκυμμένο, πράγμα που προκαλεί περιττή
κόπωση στον αυχένα.
Ο χειρισμός πολύπλοκου εξοπλισμού όπως είναι τα
μικροσκόπια ή μονάδες οπτικής απεικόνισης
ηλεκτρονικών υπολογιστών, σε καθιστή στάση,
προϋποθέτει μεγαλη προσπάθεια από την πλευρά του
Η θέση εργασίας πρέπει να είναι όσο το δυνατόν πιο άνετη. εργαζόμενου. Η συγκέντρωση της προσοχής σε μικρά
 Η ΘΕΣΗ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑ - ΚΑΘΙΣΤΗ ΣΤΑΣΗ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΕ ΟΘΟΝΗ

ΚΑΘΕ ΧΕΙΡΙΣΤΗΣ-ΤΡΙΑ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΕΙΝΑΙ ΣΕ ΘΕΣΗ ΝΑ ΒΡΙΣΚΕΙ ΤΗΝ ΚΑΤΑΛΛΗΛΗ ΣΤΑΣΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΟΥ

αντικείμενα, με την βοήθεια ενός μικροσκοπίου ή μιας - να εξασφαλισθεί στα άτομα αυτά το δικαίωμα να
οθόνης ελέγχου, και η παρακολούθηση τους επί μακρό κάνουν διάλειμμα σε χωριστό δωμάτιο για να
ξεκουράζουν τα μάτια τους
χρονικό διάστημα, προκαλεί μεγάλη κόπωση στους μυς
- να εξασφαλισθεί ότι το κάθισμα εργασίας ρυθμίζεται
των ματιών. Μπορεί ακόμα να προκαλέσει εξασθένιση
στο κατάλληλο ύψος και ότι η θέση του σώματος είναι
της όρασης, μολονότι, μετά από μία περίοδο ανάπαυσης, η
άνετη
κανονική όραση επανέρχεται. Αυτή η μορφή στατικού
ένας άλλος λόγος που κάνει τις θέσεις εργασίας άβολες,
φορτίου στους μυς των ματιών προκαλεί πονοκέφαλο.
είναι η προεξοχή τμημάτων μιας μηχανής. Μερικές φορές,
Μία επί πλέον επιβάρυνση όταν εκτελούνται τέτοιου τμήματα μιας μηχανής η άλλος εξοπλισμός είναι
είδους εργασίες είναι η επαναλαμβανόμενη κίνηση των τοποθετημένα έτσι ώστε ο εργαζόμενος πρέπει να στρίβει
δακτύλων και η ακίνητη στάση του σώματος. Αυτό το σώμα του για να μπορεί να κοιτάζει προς αυτή την
προκαλεί, πόνους στους βραχίονες και τα χέρια, πιάσιμο κατεύθυνση. Τέτοιος εξοπλισμός και μηχανήματα
των μυών και πόνους στην πλάτη και τους ώμους. Οι υπάρχουν παντού.
οθόνες των υπολογιστών πρέπει επίσης να σχεδιάζονται
προσεκτικά. Οι χειριστές ηλεκτρονικών υπολογιστών, Κοπιώδης εργασία
πρέπει να κάνουν συχνά διαλείμματα, για να αποφεύγουν
την υπερβολική κούραση. ΒΑΡΙΑ ΣΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ
Οι ενοχλήσεις που προκαλούνται από εργασίες χειρισμού
σε καθιστή στάση που είναι σχετικές με μηχανολογικό Η συνεχής βαριά χειρωνακτική εργασία αυξάνει το ρυθμό
εξοπλισμό και ηλεκτρονικούς υπολογιστές, μπορεί να της αναπνοής και τους παλμούς της καρδιάς. Εάν ο
μειωθούν με τους εξής τρόπους: εργαζόμενος δεν είναι σε καλή φυσική κατάσταση
κουράζεται εύκολα.
- προσεκτική ρύθμιση της οθόνης ή του φακού για να
ανταποκρίνεται στην όραση του κάθε ατόμου Η εργασία που προϋποθέτει την μέγιστη απόδοση του
- η απόσταση μεταξύ ματιού και οθόνης καθώς και οι εργαζόμενου ενέχει κινδύνους. Η χρησιμοποίηση όμως
θέσεις της οθόνης πρέπει να ρυθμίζονται ανάλογα με μηχανών που αντικαθιστούν τη βαριά εργασία βοηθάει
τον εργαζόμενο στη μείωση των κινδύνων.
- ρύθμιση του γενικού φωτισμού στο χώρο εργασίας
Η χρησιμοποίηση των μηχανών βοηθάει επίσης στο να
ανάλογα με την ποιότητα του φωτισμού που απαιτείται,
δημιουργηθούν μεγαλύτερες ευκαιρίες εργασίας για τα
και παροχή ειδικού φωτισμού σε εργασιακές θέσεις
άτομα που έχουν μικρότερη μυϊκή δύναμη.
- να υπάρχει όσο το δυνατόν μεγαλύτερη ποικιλία στην
εργασία, έτσι ώστε εκείνοι που εκτελούν εργασία, η Από την άλλη πλευρά, δεν είναι καλή ιδέα να δίνουμε σε
οποία πιθανόν οδηγεί σε κόπωση των ματιών, να ανθρώπους εργασία, για την οποία δεν απαιτείται
μπορούν να ξεκουράζονται για μεγαλύτερα χρονικά σωματική προσπάθεια. Τέτοιου είδους εργασία είναι
διαστήματα κουραστική και ανιαρή.
 ΚΟΠΙΩΔΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑ

Θέσε/ς εργασίας που ο εργαζόμενος είναι αναγκασμένος να εργάζεται με τα χέρια ψηλό ή σκυμμένος προς τα μπροστά είναι οι πιο κοινές περιπτώσεις δημιουργίας
"στατικού" φορτίου.
Είναι σημαντικό να μην υπάρχει πολύ μεγάλος φόρτος
εργασίας και η εργασία να αλλάζει κατά την διάρκεια της
Θέματα προς συζήτηση
ημέρας. Στην καθημερινή εργασία πρέπει να • Υπάρχει βαριά σωματική εργασία στον χώρο εργασίας
περιλαμβάνονται διαστήματα ουσιαστικής ανάπαυσης. σας; Τι προτάσεις μπορείτε να κάνετε για να βελτιωθεί η
εργασία αυτή;
ΣΤΑΤΙΚΑ ΦΟΡΤΙΑ Ποια είναι τα ειδικά προβλήματα των καθήμενων χειρι-
Ο πιο φυσικός τρόπος εργασίας είναι να εργάζεται κανείς στών μικροσκοπίων, ηλεκτρονικών υπολογιστών ή παρό-
ρυθμικά. Αυτή η "δυναμική" φόρτιση βοηθάει τους μυς μοιου εξοπλισμού;
να περνούν από τη σύσπαση στη χαλάρωση. Εάν ένα Η Εξηγείστε τι σημαίνει στατικό φορτίο. Δώστε μερικά πα-
αντικείμενο είναι ανυψωμένο και μένει σ' αυτή τη θέση, ραδείγματα από την δική σας εμπειρία.
αυτό δημιουργεί στους μυς σταθερό "στατικό" φορτίο. Οι • Υπάρχουν επαγγέλματα στην δουλειά σας στα οποία οι
μΰες που έχουν στατικό φορτίο κουράζονται, επειδή η εργαζόμενοι αντιμετωπίζουν στατικά φορτία; Μπορείτε
σύσπαση τους είναι συνεχής. Μετά από μικρό χρονικό να σκεφτείτε τρόπους μείωσης τους;
διάστημα οι μύες πονούν. Ένα στατικό φορτίο στους μύες
για μεγάλο χρονικό διάστημα θα αυξήσει και την πίεση
στην καρδιά. Αυξάνουν οι παλμοί επειδή το αίμα
Ανύψωση
παραμένει στους μυς. Η ανύψωση είναι ένα πρόβλημα με το οποίο πρέπει να
ασχοληθεί κανείς προσεκτικά.
Η ανύψωση και η μεταφορά βαρέων φορτίων με τα χέρια
ϊιρέπει να αποφεύγονται. Αυτό πρέπει να γίνεται με
μηχανικά μέσα όσο το δυνατόν περισσότερο.
Διαφορετικά, πρέπει να βοηθούν πολλά άτομα. Είναι
σημαντικό να εργάζονται όλα τα άτομα μαζί και να
Σημεία που πρέπει να θυμάστε! χρησιμοποιούν τις σωστές μεθόδους ανύψωσης.

Τα στατικά φορτία, όπως η θέση των σηκωμένων

χεριών ή το σκύψιμο, είναι συνηθισμένα. Συχνά Ο σωστός τρόπος ανύψωσης
συνδυάζονται με οπτική καταπόνηση από Πρέπει να χρησιμοποιούνται τα πόδια και όχι η πλάτη για
επαναλαμβανόμενους χειρισμούς και εργασιακή την ανύψωση των φορτίων.
πίεση. Είναι ανάγκη να επανεξεταστούν οι τρόποι Ρίξτε τους ώμους προς τα πίσω κάμψτε την πλάτη σας και
με τους οποίους γίνονται οι εργασίες αυτές. λυγιστέ τα γόνατα σας. Κρατήστε το φορτίο όσο το
δυνατόν πιο κοντά στο στήθος σας και μετά ισιώστε τα
 ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΤΩΝ ΧΕΙΡΙΣΤΗΡΙΩΝ ΕΛΕΓΧΟΥ ΚΑΙ ΤΩΝ ΕΡΓΑΛΕΙΩΝ

πόδια σας για να σηκώσετε το βάρος, ενώ διατηρείτε ίσια ποδόπληκτρα για χειρισμό που απαιτεί μεγαλύτερη
την πλάτη σας: δύναμη, αν και δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται από
- το φορτίο κοντά στο σώμα σας (αρχική θέση) κάθε χειριστή δύο ή περισσότερα ποδόπληκτρα)
- οι πατούσες σε απόσταση μεταξύ τους και το σώμα σε - διάκριση μεταξύ των χειριστηρίων έκτακτης ανάγκης
σωστή ισορροπία και εκείνων που χρησιμοποιούνται για τις κανονικές
- λύγισμα των γονάτων εργασίες (αυτό μπορεί να γίνει με διαχωρισμό των
- ο αυχένας και η πλάτη σχεδόν σε ίσια γραμμή χειριστηρίων, με κωδικοποίηση των χρωμάτων, με
- να ισιώνετε τα πόδια ενώ διατηρείτε ίσια την πλάτη ευκρινή επισήμανση ή κατάλληλη προφύλαξη)
- όπου είναι δυνατόν, το φορτίο πρέπει να κρατιέται με - αποφυγή τυχαίας ενεργοποίησης των χειριστηρίων
τα δύο χέρια. λειτουργίας (τοποθέτηση τους σε κατάλληλες
αποστάσεις, κατάλληλη αντίσταση λειτουργίας και
κατασκευή τους με εσοχές ή προστατευτικά καλύμματα)
- κατάλληλη αντίσταση κατά το χειρισμό, με ευκρινή
ένδειξη της ενεργοποίησης των χειριστηρίων
- διαδικασίες χειρισμού εύκολα αντιληπτές από τον κάθε
εργαζόμενο (κουμπιά λειτουργίας σε ηλεκτρικό
εξοπλισμό τα οποία γυρίζουν σύμφωνα με τους δείκτες
του ρολογιού για την θέση "έναρξη λειτουργίας" και την
αύξηση της ταχύτητας και βαλβίδες που γυρίζουν
αντίθετα προς την κίνηση των δεικτών του ρολογιού για
την θέση "ανοικτό" κ.λ.π.".
Οι διαδικασίες χειρισμού που είναι απλές και βασίζονται
στην κοινή λογική είναι πολύ σημαντικές. Σε επείγουσα
κατάσταση ή σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης οι
εργαζόμενοι έχουν την τάση να χειρίζονται τα νευραλγικά
Θέματα προς συζήτηση κομβία λειτουργίας των μηχανημάτων σύμφωνα με την
• Τι είδους βαριές εργασίες ανύψωσης έχετε; φυσιολογική τους αντίδραση στον κίνδυνο. Οι
αντιδράσεις σύμφωνα με την κοινή λογική μπορεί να
• Ξέρετε κανένα που έχει προβλήματα με την μέση του
εξαιτίας ανύψωσης φορτίων που ήταν πολύ βαριά ή από διαφέρουν από χώρα σε χώρα. Μερικές φορές οι θέσεις
την ανύψωση αντικειμένων με λανθασμένο τρόπο; των διακοπτών "σε λειτουργία" "εκτός λειτουργίας" (οn)
• Υπάρχει καθόλου ανυψωτικός εξοπλισμός που σας βοη- και (off) μπορούν ακόμη και να αντιστραφούν. Είναι
θά; Γίνεται σωστή χρήση του; Εάν όχι, ποιος είναι ο σημαντικό να εξασφαλιστεί το γεγονός ότι οι οδηγίες
λόγος; χειρισμού βασίζονται στον κοινό νου και δεν
• Χρειάζεστε περισσότερο ή άλλου τύπου ανυψωτικό εξο- συνεπάγονται κινδύνους εξαιτίας λανθασμένων
πλισμό; εάν ναί τι τύπου και για τι εργασίες τον χρειάζε- χειρισμών.
στε; Εάν αγοραστεί ένα τμήμα εξοπλισμού, το οποίο είναι
αντίθετο με την συνήθεια που επικρατεί όσον αφορά την
κίνηση, πρέπει να τοποθετηθούν ευκρινείς ετικέτες που
Σχεδιασμός των χειριστηρίων να καθορίζουν τις λειτουργίες "on" και "off".
ελέγχου και των εργαλείων
ΧΕΙΡΙΣΤΗΡΙΑ ΕΛΕΓΧΟΥ Επιλογή εργαλείων χειρός
Είναι σημαντικό οι διακόπτες του χειριστηρίου, τα Ο σχεδιασμός των εργαλείων χειρός μπορεί να επηρεάσει
κουμπιά καθώς και οι μοχλοί διαφόρων ειδών να είναι την παραγωγικότητα και την υγεία του χειριστή, εάν δεν
προσιτά στον χειριστή όταν αυτός βρίσκεται σε κανονική είναι κατάλληλος για το άτομο ή για την εργασία. Στις
όρθια ή καθιστή στάση. Συχνά, πολλά από τα χειριστήρια περισσότερες περιπτώσεις τα εργαλεία αγοράζονται από
ενός τόρνου ή παρόμοιων μηχανών είναι τοποθετημένα έναν εξωτερικό πωλητή. Πρέπει να αποφεύγονται
πιο κάτω από το ύψος της μέσης και μακρύτερα απ' όσο
εργαλεία κακής ποιότητας.
μπορεί να τα φθάσει ο χειριστής από τη θέση του
απλώνοντας το χέρι του. Η θέση στην οποία είναι Για την επιλογή εργαλείων χειρός είναι σημαντικά τα
τοποθετημένα τα χειριστήρια είναι πρωταρχικής ακόλουθα:
σημασίας, ιδιαίτερα μάλιστα η θέση εκείνων που - αποφύγετε το στατικό φορτίο στους ώμους ή τα χέρια,
χρησιμοποιούνται συχνά. που δημιουργείται από το συνεχές κράτημα ενός
εργαλείου σε υπερυψωμένη θέση ή το σφιχτό πιάσιμο
ΑΛΛΕΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΑ ενός βαρέως εργαλείου (σωστή θέση του βραχίονα και
ΧΕΙΡΙΣΤΗΡΙΑ ΠΕΡΙΛΑΜΒΑΝΟΥΝ: κατάλληλο βάρος)
- επιλογή των καταλλήλων τύπων χειριστηρίων (π.χ. Π αποφύγετε τη δημιουργία ακατάλληλης γωνίας των
χειροκίνητα χειριστήρια για την ακρίβεια λειτουργιών καρπών του χεριού (κατά τη χρησιμοποίηση ταναλιών,
υψηλής ταχύτητας και ποδοκίνητα χειριστήρια, όπως ψαλιδιών, κλπ)
 ΦΩΤΕΙΝΑ ΣΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΠΙΝΑΚΕΣ ΣΗΜΑΤΩΝ

Σημεία που πρέπει να θυμάστε!

Είναι σημαντικό να υπάρχει εύκολος και
δυναμικός χειρισμός των χειριστηρίων και των
εργαλείων. Συνήθως είναι μικρά και μπορεί να
φαίνονται ασήμαντα. Η επιλογή τους όμως είναι
τόσο σημαντική όσο και εκείνη των ακριβών
μηχανημάτων. Ζητήστε τη γνώμη των χειριστών
που τα χρησιμοποιούν.

Φωτεινά σήματα και πίνακες σημάτων

Απαιτήσεις όσον αφορά την παρατήρηση
Είναι εύκολο να αντιδράσει κανείς σε ένα σαφές σήμα.
'Οταν ένα φωτεινό σήμα ανάψει, μπορεί κανείς να
πατήσει ένα κουμπί σε κλάσματα δευτερολέπτου και
σπανίως να κάνει λάθος.
Εν τούτοις, τα πράγματα δυσκολεύουν αν πρέπει να
Με μια μεταλλική πένσα για σύρμα, η δύναμη που καταβάλλεται στην βάση πατηθεί ένα κουμπί, όταν μια κόκκινη λάμπα
του αντίχειρα μπορεί να προξενήσει πόνο (Β). Με μια μονωμένη πένσα αναβοσβήσει μέσα σ' ένα πλήθος λάμπες διαφορετικών
προσαρμοσμένη σωστά στην παλάμη ο χειριστής μπορεί να κάνει τέσσερεις χρωμάτων.
φορές περισσότερες κινήσεις πριν κουραστεί.
Συνεπώς, όλα τα συστήματα πληροφόρησης και σημάτων
που χρησιμεύουν στην σωστή λειτουργία των διαφόρων
- μειώστε τη δυσάρεστη πίεση στις παλάμες ή τις
φάσεων εργασίας πρέπει να είναι όσο το δυνατόν πιο
αρθρώσεις (πολύ μικρά ψαλίδια) απλά.
- αποφύγετε τα σημεία που τσιμπούν (εργαλείων με
Για να μπορέσει κανείς να διαβάσει τα όργανα ελέγχου
διπλή λαβή, όπως οι τανάλιες, τα ψαλίδια, κ.λ.π.) γρήγορα, είναι σημαντικά τα παρακάτω:
- θα πρέπει οι λαβές να είναι εύκολες στο πιάσιμο, να - οι πίνακες οργάνων ελέγχου να είναι αρκετά μεγάλοι
έχουν καλή ηλεκτρική μόνωση και να μην έχουν και σαφείς
αιχμηρές άκρες και γωνίες - τα όργανα ελέγχου να έχουν σαφείς ενδείξεις και να
- θα πρέπει να εξετάζεται η χρήση των ειδικών έχουν τοποθετηθεί σύμφωνα με την διαδικασία της
εργαλείων για επαναλαμβανόμενη χρήση, π.χ. ένα εργασίας ή την κατηγορία της
εργαλείο συγκόλλησης με λυγισμένη άκρη, μια λαβή - όλοι οι δείκτες οργάνων (ρολόγια) να γυρίζουν προς
εργαλείου για την χρησιμοποίηση κοπιδιού, κλπ. την ίδια κατεύθυνση

Υπάρχουν πολλοί πίνακες οργάνων ελέγχου στην καθημερινή εργασιακή ζωή, όπου διαφορετικοί τύποι σημάνσεων, φωτεινών ενδείξεων και δεικτών,
κάνουν φανερά τα διάφορα χαρακτηριστικά της παραγωγικής διαδικασίας π.χ. ταχύτητες, αναλογίες, πιέσεις, επίπεδα, εφοδιασμό και άδειασμα δεξαμενής
αερίων και υγρών. Αυτά πρέπει να είναι τοποθετημένο σε έναν πίνακα έτσι ώστε ένας κοιτώντας τον πίνακα να μπορεί να καταλάβει αν κάποιος δείκτης
δείχνει μια αντικανονική ένδειξη.
 ΦΩΤΕΙΝΑ ΣΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΠΙΝΑΚΕΣ ΣΗΜΑΤΩΝ

- όλοι οι δείκτες οργάνων (ρολόγια) να είναι

ευανάγνωστοι (π.χ. με χρωματισμό της ζώνης Σημεία που πρέπει να θυμάστε!
κανονικής λειτουργίας) Για την μετάδοση πληροφοριών κατά την
καθημερινή εργασία, οι σύντομες και σαφείς
Θέση των σημάτων και των οθονών οδηγίες, είναι οι καλύτερες. Το ίδιο ισχύει και για
Όλα τα σήματα και οι πληροφορίες που παρουσιάζονται την μετάδοση πληροφοριών από ένα όργανο
στον χειριστή πρέπει να διακρίνονται εύκολα. Αυτό ελέγχου σ' ένα άτομο. Πρέπει να μπορεί κανείς να
μπορεί να επιτευχθεί με την κατάλληλη τοποθέτηση των διαβάζει και να καταλαβαίνει εύκολα ποια
οθονών και με την αλλαγή του μεγέθους, του σχήματος
και των χρωμάτων τους. Για τον σκοπό αυτό είναι ενέργεια πρέπει να γίνει.
σημαντικά τα παρακάτω:
- τοποθέτηση των οργάνων ή των δεικτών σε λογική Θέματα προς συζητηση
σειρά ή σύμφωνα με τα μηχανήματα που
αντιπροσωπεύουν I Υπάρχουν χειριστές που πρέπει να ασχοληθούν με πολλά
- τοποθέτηση των οργάνων ή των δεικτών που όργανα ελέγχου;
χρησιμοποιούνται συχνά σε ύψος που κυμαίνεται Ι Είναι τα εργαλεία χειρός κατάλληλα σχεδιασμένα; Ανα-
μεταξύ του τραπεζιού εργασίας και των ματιών
φέρατε παραδείγματα εργαλείων στο χώρο εργασίας σας
- αλλαγή του μεγέθους, του σχήματος ή του χρώματος για
διαφορετικές κατηγορίες οργάνων ή δεικτών για τα οποία η επιλογή κατάλληλων τύπων είναι σημαντι-
- χρησιμοποίηση απλών λέξεων ή κατάλληλων κή.
συντομογραφιών για τον σαφή χαρακτηρισμό κάθε Ι Ποιες εργασίες περιλαμβάνουν όργανα ελέγχου ή πίνα-
οργάνου ή δείκτου κες με όργανα ελέγχου;
Ο απομάκρυνση ή κάλυψη οθονών που δεν
Ι Είναι τα όργανα, τα κομβία και συστήματα ελέγχου έτσι
χρησιμοποιούνται
- σαφής επισήμανση των σημάτων κινδύνου με τοποθετημένα ώστε να ξεχωρίζουν εύκολα το ένα με το
κατάλληλη επιλογή της θέσης τους, του μεγέθους και άλλο;
του χρώματος τους Ι Υπάρχει κίνδυνος να χειριστεί κάποιος τα όργανα ελέγ-
- χρησιμοποίηση, όπου χρειάζεται, φωτεινών σημάτων χου ή να κατανοήσει τους δείκτες με λανθασμένο τρόπο;
διαφορετικών χρωμάτων.

ΧΡΗΣΙΜΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ
Ορθια στάση Καθιστή στάση
Π η εργασία που προϋποθέτει κύρτωμα της πλάτης - πρέπει να υπάρχει ποικιλία στην εργασία, για να
(σκύψιμο) πρέπει να αποφεύγεται όσο το δυνατόν αποφεύγεται η καθιστή στάση όλη την ώρα
περισσότερο Π το ύψος της θέσης στην οποία βρίσκονται το τραπέζι ή
- πρέπει να υπάρχει εναλλαγή στην όρθια καί καθιστή η παλάμη πρέπει να βρίσκεται στο επίπεδο των
στάση του σώματος κατά την εκτέλεση της εργασίας αγκώνων
- το σημείο στο οποίο εκτελείται η εργασία πρέπει να - τα καθίσματα πρέπει να έχουν ταπετσαρία από
βρίσκεται σε τέτοιο ύψος ώστε η πλάτη να είναι ίσια μαλακό υλικό και το ύψος τους να ρυθμίζεται ανάλογα
και οι ώμοι χαλαρωμένοι
με το άτομο
- το ύψος του σημείου στο οποίο εκτελείται η εργασία - το ύψος του καθίσματος δεν πρέπει να δημιουργεί
πρέπει να είναι μεγαλύτερο, όταν πρόκειται για
μεγάλη πίεση στη χαμηλώτερη πλευρά του μηρού και
εργασία που απαιτεί ακρίβεια και χαμηλώτερο, όταν
πρέπει να επιτρέπει στα πόδια να ακουμπούν σταθερά
πρόκειται για βαριά εργασία
- κατά την εκτέλεση της εργασίας τα χέρια, πρέπει να στο πάτωμα
βρίσκονται όσο το δυνατόν πιο κοντά στο σώμα - η πλάτη του καθίσματος που έχει ταπετσαρία από
- τα εργαλεία που χρειάζονται για την εκτέλεση της μαλακό υλικό προσφέρει άνετο στήριγμα της πλάτης
εργασίας πρέπει να βρίσκονται κοντά στον εργαζόμενο - πρέπει να χρησιμοποιείται στήριγμα των ποδιών,
έτσι ώστε να τα χρησιμοποποιεί εύκολα (υποπόδιο) όταν το ύψος του καθίσματος είναι σταθερό
- πρέπει να υπάρχει αρκετός χώρος για τα πόδια - πρέπει να εξασφαλίζεται αρκετός χώρος για τα πόδια,
- οι διακόπτες ή άλλα σημεία χειρισμού πρέπει να για να μπορούν αυτά να αλλάζουν εύκολα θέση
βρίσκονται χαμηλώτερα από το ύψος των ώμων - τα υλικά και τα εργαλεία να τα φθάνει κανείς εύκολα
- οι αναβαθμίδες μπορούν να βοηθήσουν τους - πρέπει να αποφεύγονται οι συνεχείς
εργαζόμενους που είναι πιο κοντοί. επαναλαμβανόμενες κινήσεις των δακτύλων.
 - πρέπει να μπορεί κανείς να διαβάζει εύκολα όλους
Συνθήκες που έχουν τους δείκτες άσχετα εάν είναι σε θέση κανονικής
σχέση με την όραση λειτουργίας ή όχι
- τα χειριστήρια κινδύνου για περιπτώσεις έκτακτης
- θα πρέπει κανείς να βλέπει καθαρά τα αντικείμενα από ανάγκης πρέπει να μπορεί κανείς να τα βρεί εύκολα
την κανονική θέση εργασίας και να τα χειριστεί
Π θα πρέπει κανείς να βλέπει τα αντικείμενα χωρίς να - η κατά λάθος ενεργοποίηση των χειριστηρίων,
χρειάζεται να σκύβει συνεχώς το κεφάλι αποφεύγεται με την σωστή τήρηση των αποστάσεων, με
την αντίσταση που προβάλλουν κατά την χρήση τους,
- οι αλλαγές στην εργασία συνεπάγονται την αποφυγή τα προστατευτικά καλύμματα κλπ.
της υπερβολικής κούρασης των ματιών για μεγάλη - οι οδηγίες λειτουργίας των χειριστηρίων πρέπει να
χρονική περίοδο γίνονται εύκολα αντιληπτές σύμφωνα με τις συνθήκες
- πρέπει να γίνονται συχνά διαλείμματα για την αποφυγή που επικρατούν σε κάθε χώρα.
της κούρασης που προκαλείται από κοπιαστική
παρακολούθηση Εργαλεία
13 ο φωτισμός πρέπει να κανονίζεται έτσι ώστε οι - τα εργαλεία χειρός δεν πρέπει να είναι πολύ βαριά για
συνθήκες που έχουν σχέση με την όραση να είναι οι να μπορεί κανείς να τα μεταχειρίζεται εύκολα
καλύτερες συμπεριλαμβανομένου και του τοπικού - το σχήμα κάθε εργαλείου χειρός πρέπει να είναι
φωτισμού. τέτοιο, ώστε να αποφεύγονται ακατάλληλες θέσεις του
χεριού κατά την χρήση του
- τα εργαλεία χειρός πρέπει να πιάνονται χωρίς να
Ανύψωση προκαλείται υπερβολική πίεση στους ιστούς και τις
- η ανύψωση ή η μεταφορά μεγάλων φορτίων πρέπει να αρθρώσεις
γίνεται με την βοήθεια μηχανημάτων όσο το δυνατόν - τα εργαλεία με διπλή λαβή πρέπει να είναι έτσι
εξασφαλισμένα ώστε να αποφεύγεται επαφή με σημεία
περισσότερο
που μπορεί κανείς να τσιμπηθεί (π.χ. τανάλια, ψαλίδι)
Ι] κατά την μετακίνηση βαρέων αντικειμένων η διαφορά
- οι λαβές των εργαλείων πρέπει να πιάνονται εύκολα
ύψους να είναι ελαχίστη και να μονώνονται κατάλληλα
- το "στατικό" πιάσιμο υλικών ή εργαλείων πρέπει να - τα εξειδικευμένα εργαλεία να έχουν σχήμα που
είναι μειωμένο στο ελάχιστο διευκολύνει τον χειρισμό τους.
- κατά την ανύψωση, πρέπει τα πόδια να είναι μακριά το
ένα από το άλλο και τα γόνατα λυγισμένα
- το βάρος πρέπει να σηκώνεται τεντώνοντας τα
λυγισμένα γόνατα και χωρίς να κυρτώσει η πλάτη
- όταν η ανύψωση συνδυάζεται με ώθηση, το ένα πόδι
πρέπει να είναι τοποθετημένο προς τα εμπρός, προς
την κατεύθυνση της κίνησης
Ι] κατά την ανύψωση πρέπει να αποφεύγεται όσο είναι
δυνατόν το στρίψιμο του σώματος.

Πίνακες και συστήματα ελέγχου

- οι σημαντικότερες οθόνες (δείκτες σημάτων κ.λ.π.)
πρέπει να είναι τοποθετημένες έτσι ώστε να φαίνονται
εύκολα
Ι! οι πληροφορίες που δίνονται από τις οθόνες πρέπει να
είναι απλές και να διαβάζονται εύκολα
- οι πίνακες, τα χειριστήρια, τα τραπέζια εργασίας, κλπ
πρέπει να είναι αρκετά μεγάλα και όλα τους τα μέρη
να φαίνονται εύκολα από την κανονική θέση εργασίας
- τα όργανα, οι οθόνες και τα συστήματα ελέγχου πρέπει
να χαρακτηρίζονται με σαφήνεια για να φαίνεται ποιο
σκοπό εξυπηρετούν
II διαφορές στο μέγεθος, το χρώμα, το σχήμα και τη
θέση πρέπει να υπάρχουν στα όργανα, τις οθόνες και Οι επισκευές και η συντήρηση ηλεκτρικών εργαλείων χειρός είναι πολύ
τα συστήματα ελέγχου για να διακρίνονται ευκολότερα σημαντική και πρέπει να γίνεται από ειδικό εκπαιδευμένο προσωπικό.
 ΚΑΛΥΤΕΡΗ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΤΩΝ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ

ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΚΑΙ
ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ
ο πώς αισθανόμαστε στη δουλειά μας εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις ώρες,
το ρυθμό και τον τρόπο κατανομής της εργασίας. Για το λόγο αυτό η προσοχή
εστιάζεται όλο και περισσότερο στο περιεχόμενο της εργασίας καθώς και τον
τρόπο οργάνωσης της.

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΚΑΙ
ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ
ΑΝΑΠΤΥΞΗ

ΦΥΣΙΚΕΣΚΑΙ
ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ
ΦΥΣΗ ΤΗΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΚΑΙ
ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΕΣ
ΤΩΝ ΑΤΟΜΩΝ

ΑΝΕΞΑΡΤΗΣΙΑ
ΕΥΘΥΝΗ

Ένα ικανοποιητικό εργασιακό περιβάλλον είναι ταυτόχρονα ένα περιβάλλον απαλλαγμένο από
κινδύνους ατυχημάτων και οπό φυσική και πνευματική ένταση (στρες), καθώς και ένα
περιβάλλον που έχει προσαρμοσθεί στις ανάγκες και στις δυνατότητες του ανθρώπου, θα
πρέπει επίσης να επιτρέπει στους εργαζόμενους να συμμετέχουν ενεργά στο σχεδιασμό της
εργασίας τους και στον καθορισμό των επί μέρους καθηκόντων. Με αυτό τον τρόπο το έδαφος
προετοιμάζεται για προσωπική εξέλιξη και ευχαρίστηση από την δουλειά.
 ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

για εργασία. Τέτοιες εργασίες δεν θα είναι ούτε

Καλύτερη ποιότητα ζωής παραγωγικές.
των εργαζομένων Τώρα γνωρίζουμε ότι οι πιο σύνθετες και πιο
ολοκληρωμένες εργασίες όχι μόνο ικανοποιούν τους
Στο να είναι ο εργαζόμενος ικανοποιημένος από την εργαζόμενους, αλλά επιπλέον οδηγούν σε υψηλή
καθημερινή του ζωή, παίζει ουσιαστικό ρόλο η όλη παραγωγικότητα και καλύτερη χρησιμοποίηση της
οργάνωση και ο προγραμματισμός της δουλειάς του. Το τι τεχνολογίας.
δηλαδή κάνει, το ποιες μέρες και ώρες εργάζεται και το
πώς σχετίζονται τα καθήκοντα του με κείνα των Κακή οργάνωση εργασίας
συναδέλφων του. 'Οταν τα προσόντα και οι ικανότητες
του εργαζόμενου δεν αξιοποιούνται και όταν τα Πριν εξετάσουμε τους τρόπους με τους οποίους μπορεί να
προγράμματα εργασίας δεν αφήνουν αρκετό χρόνο για βελτιωθεί το περιεχόμενο της εργασίας θα πρέπει να
ανάπαυση και επικοινωνία, δημιουργούνται σοβαρά εξετάσουμε μερικά από τα μειονεκτήματα μιας εργασίας
προβλήματα και για τον εργαζόμενο και για την που δεν οργανώνεται σωστά. Για παράδειγμα:
επιχείρηση. - οι υπεραπλοποιημένες εργασίες απαιτούν λίγες
Είναι επίσης σημαντικό να νοιώθουμε στην οικογένεια ικανότητες από τους εργαζόμενους και παρέχουν λίγες
και ανάμεσα σε φίλους και γνωστούς εκτίμηση για την ευκαιρίες για να μάθουν κάτι χρήσιμο. Ο εργαζόμενος
δουλειά που κάνουμε, να αισθανόμαστε ότι ασκούμε σ' αυτή την περίπτωση "υποχρησιμοποιείται".
κάποια επιρροή και ότι έχουμε πραγματικά την ευκαιρία - η επανάληψη των ίδιων εργασιών συνεχώς δημιουργεί
να αναπτύξουμε τις ικανότητες μας και να προσφέρουμε αίσθημα μονοτονίας και καθιστά την εργασία βαρετή.
κάποιες υπηρεσίες στην κοινωνία. Ο τρόπος οργάνωσης - οι εργασίες στις οποίες δεν υπάρχει δυνατότητα
της εργασίας επηρεάζει άμεσα το περιεχόμενο της και συνεργασίας με άλλους εργαζόμενους είναι
καθορίζει σε μεγάλο βαθμό εάν η εργασία είναι εύκολη ή απομονωμένες.
επίπονη, δυσάρεστη ή ικανοποιητική. - Οι εργασίες οι οποίες δεν δίνουν την δυνατότητα
Η διάρκεια της εργασίας ανά ημέρα, ανά εβδομάδα, ανά διεύρυνσης των γνώσεων περιορίζουν τις δυνατότητες
μήνα, ανά έτος και για όλη τη ζωή του εργαζόμενου των εργαζόμενων για εξέλιξη και προκαλούν έλλειψη
επηρεάζει επίσης την ασφάλεια της εργασίας και έχει ενδιαφέροντος.
επιπτώσεις τόσο στην υγεία του εργαζόμενου όσο και - οι εργασίες οι οποίες δεν συνεπάγονται ουσιαστική
στην ποιότητα της καθημερινής του ζωής. ανάληψη ευθυνών από μέρους του εργαζόμενου
Σ' αυτό το τμήμα θα εξετάσουμε τα παρακάτω θέματα: απαιτούν συνεχή επίβλεψη.
- οργάνωση και περιεχόμενο της εργασίας - οι εργασίες των οποίων η εκτέλεση συνίσταται στην
- τρόποι για βελτίωση της οργάνωσης της εργασίας επανάληψη μιας απλής διαδικασίας είναι ανιαρές και
- ώρες εργασίας προκαλούν άγχος.
- χρόνος για ανάπαυση και επικοινωνία Είναι φανερό ότι οι εργαζόμενοι των οποίων δεν
- εργασία με βάρδιες αξιοποιούνται σωστά οι ικανότητες ή υφίστανται
υπερβολικό έλεγχο ή είναι κουρασμένοι, βαριεστημένοι ή
- επανασχεδιασμός του χρόνου εργασίας
νοιώθουν θιγμένοι, δεν νοιάζονται πολύ για την
παραγωγή. Έχουν πιο πολλές πιθανότητες να κάνουν
Οργάνωση και περιεχόμενο λάθη, να πάθουν ατυχήματα, να απουσιάσουν και εάν
της εργασίας τους δοθεί η ευκαιρία να φύγουν.
Οι ψυχοκοινωνικές συνθήκες μπορούν να μας
ΑΛΛΑΓΗ ΚΑΘΗΚΟΝΤΩΝ "δηλητηριάσουν" επικίνδυνα. Η κακή διοίκηση μπορεί να
Η τεχνολογική εξέλιξη αλλάζει τον τρόπο εκτέλεσης της δημιουργήσει δυσάρεστο κλίμα και να συμβάλλει σε
εργασίας. Η οργάνωση της εργασίας, στην οποία μεγάλο βαθμό στην υπονόμευση του αισθήματος
περιλαμβάνονται η αξιοποίηση των ικανοτήτων των ικανοποίησης από την εργασία.
εργαζόμενων και η συνολική διευθέτηση της εργασίας και Σε πολλές περιπτώσεις οι αλλαγές είναι αναγκαίες, εάν
των ανθρώπινων επικοινωνιών, έχει επηρεασθεί πολύ από θέλουμε να δημιουργήσουμε συνθήκες που να
έναν υψηλού βαθμού "καταμερισμό της εργασίας". διασφαλίζουν ικανοποίηση από την εργασία και ένα
Μέχρι πρόσφατα εθεωρείτο ότι τα χαρακτηριστικά της αίσθημα ευεξίας.
εργασίας προκαθορίζονται από οικονομικούς και
τεχνικούς παράγοντες. Οι διευθυντές υποτίθεται ότι θα Σημεία που πρέπει να θυμάστε!
εύρισκαν τον "καλύτερο τρόπο" καθορισμού της εργασίας
Ι Η κακή οργάνωση της εργασίας είναι αρνητικό
κάθε εργαζόμενου. Η ιδέα ήταν να κατατμηθεί το όλο στοιχείο τόσο για τον εργαζόμενο όσο και για την
έργο σε ένα μεγάλο αριθμό απλών εργασιών και να επιχείρηση. Οι εργαζόμενοι θα πρέπει να έχουν
ανατεθεί σε κάθε εργαζόμενο ο απλούστερος συνδυασμός την δυνατότητα να αναπτύσσουν και να
καθηκόντων. χρησιμοποιούν τις ικανότητες τους για να
Συχνά υπήρχε η αντίληψη ότι για να είναι σίγουρο ότι συμβάλλουν έτσι στην επίτευξη στόχων που έχουν
ένας εργαζόμενος μπορούσε να εκτελέσει την εργασία σχέση με την παραγωγή. Η αντιμετώπιση των
που του ανέθεταν θα έπρεπε να σχεδιαστούν οι επί εργαζόμενων με τον ίδιο τρόπο που
μέρους εργασίες κατά τρόπο που θα απαιτούσε τις αντιμετωπίζονται οι μηχανές αγνοεί τις
ελάχιστες δυνατές γνώσεις και ικανότητες. Όμως, εάν οι δυνατότητες τους, δημιουργεί μία ατμόσφαιρα
εργασίες δεν μας παρέχουν τη δυνατότητα ανάπτυξης έλλειψης ικανοποίησης και επιδρά αρνητικά στην
χρήσιμων ικανοτήτων και αυτοσεβασμού συχνά θα παραγωγικότητα.
χάνουμε το αίσθημα αυτοεκτίμησής μας και την διάθεση
 ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Τέτοιες συνθήκες θα έκαναν την εργασία πιο

ενδιαφέρουσα. Στις περισσότερες περιπτώσεις
απαιτούνται αλλαγές στην οργάνωση του χώρου εργασίας,
στην επικοινωνία, στο σχεδιασμό καθώς και στις
εργασιακές σχέσεις. Υπάρχει πάντοτε ο κίνδυνος της
υπερβολικής αύξησης της έντασης εργασίας.
Κάτι τέτοιο μπορεί να έχει σαν αποτέλεσμα αυξημένο
επαγγελματικό άγχος. Η εμπειρία δείχνει ότι εργασίες
που γίνονται με ανιαρούς μηχανικούς τρόπους, προκαλούν
περισσότερο άγχος απ' ότι οι εργασίες με πνευματικό
ενδιαφέρον και ότι οι αυστηρά ελεγχόμενοι χειριστές
παρουσιάζουν περισσότερα συμπτώματα άγχους απ' ότι οι
χειριστές με μεγάλη αυτονομία.
Αυτό δε σημαίνει ότι μια καλή εργασία είναι καλή για
όλους τους εργαζόμενους. Οι εργαζόμενοι έχουν
διαφερετικές εμπειρίες, ικανότητες και προτιμήσεις. Η
φυσική τους δύναμη ή αδυναμία, καθώς και η στάση τους
Η έμφαση στους φυσικούς περιβαλλοντολογικούς παράγοντες πρέπει να
απέναντι στην εργασία, είναι επίσης διαφορετικές.
συμπληρώνεται από γνώση του κοινωνικού και ψυχολογικού κλίματος στο
χώρο εργασίας και της επίδρασης που έχει στην καλή κατάσταση του Για παράδειγμα, ένας εργαζόμενος μπορεί να δίνει
εργαζόμενου, στην υγεία του και στην ποιότητα της ζωής του. Το αντικεί- έμφαση στην αμοιβή, άλλος στη συναδελφικότητα και
μενο, η οργάνωση της εργασίας και οι τρόποι συνεργασίας είναι ιδιαίτερα ακόμα κάποιος άλλος στην υπευθυνότητα και στην
σημαντικοί παράγοντες όσον αφορά την ικανοποίηση από την εργασία.
απαίτηση υψηλού βαθμού ικανοτήτων. Γι' αυτό το λόγο οι
Η κατανομή των εργασιών θα πρέπει να βασίζεται στην εργασίες θα πρέπει να ρυθμιστούν έτσι ώστε να
εξυπηρετούν και τις ατομικές ανάγκες και προτιμήσεις.
προσεκτική εξέταση όλων των θεμάτων που σχετίζονται
με την εργασία.
Σημεία που πρέπει να θυμάστε!
Μία καλή εργασία
Για να βελτιώσουμε την οργάνωση και το αντικείμενο της Όλοι έχουμε την ανάγκη να αισθανόμαστε ότι η
εργασία που κάνουμε έχει κάποια αξία και ότι
εργασίας είναι χρήσιμο να εξετάσουμε τα χαρακτηριστικά
μπορούμε να στηριζόμαστε σ' αυτήν για να
που έχει μια "καλή εργασία" στην οποία δεν υπάρχει
αναπτύξουμε τις δυνατότητες μας.
υπερβολικό άγχος, κούραση ή πίεση. Για να γίνει σωστή
εργασία είναι απαραίτητο να υπάρχει ο σωστός
εξοπλισμός και άνεση χρόνου. Ακόμα μια καλή εργασία Τρόποι βελτίωσης
θα πρέπει να περιλαμβάνει:
της οργάνωσης εργασίας
- ποικίλο και λογικό κύκλο εργασιών
- δυνατότητα να γίνονται κάποιες επιλογές στα πλαίσια ΑΝΑΚΑΤΑΤΑΞΗ ΤΟΥ
της εργασίας, με γνώση και ευθύνη για τα
ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΓΙΑ ΚΑΘΕ
αποτελέσματα
ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΟ
- ευκαιρίες για επικοινωνία και υποστήριξη μεταξύ των
εργαζομένων Οι πιο κάτω τρόποι χρησιμοποιούνται συχνά για τη
- απαίτηση ικανοτήτων που εξασφαλίζει αυτοσεβασμό βελτίωση της οργάνωσης και του αντικειμένου εργασίας:
καθώς επίσης και σεβασμό προς τους άλλους - μηχανοποίηση (προσέξτε όμως γιατί η μηχανοποίηση
- ρυθμίσεις για συνεχή εκπαίδευση στην εργασία μπορεί να οδηγήσει εύκολα σε μηχανική και ανιαρή
- ευκαιρίες για καλύτερη δουλειά στο μέλλον εργασία)
Παραδείγματα τεχνικών για ρύθμιση της τροφοδό-
τησης κατα την εν σειρα παραγωγική διαδικασία.

Α. Σύστημα τοποθέτησης καθ' ύψος χρησιμοποιούμενο για ρύθμιση της Β. Ταινιόδρομος ρύθμισης της τροφοδότησης
τροφοδότησης
 ΤΡΟΠΟΙ ΒΕΛΤΙΩΣΗΣ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

- εργονομικές βελτιώσεις ιδιαίτερα σε σχέση με τον της ροής τροφοδότησης, αν θέλει να δουλέψει γρήγορα
κατάλληλο εξοπλισμό και τη σειρά εργασίας. και και. από το τέλος της ροής, αν θέλει να κάνει
- αλλαγή της διάταξης των χοδρων εργασίας (π.χ. διάλειμμα ή να επιβραδύνει το ρυθμό του.
χρησιμοποίηση στρογγυλής τραπέζης) ώστε να εμπλουτισμός της εργασίας με την ανάθεση
διευκολύνεται η επικοινωνία και συνεργασία. περισσότερο υπεύθυνων καθηκόντων, όπως η
- διεύρυνση της εργασίας με τον συνδυασμό διάφορων επιθεώρηση ημιτελών προϊόντων ή μηχανημάτων, η
καθηκόντων και αύξηση του κύκλου επανάληψης. συντήρηση και η επισκευή.

Σχεδιάγραμμο χώρου εργασίας εντός του οποίου μια ομάδα εργαζομένων έχει οργανωθεί έτσι ώστε να
εκτελεί μία παραγωγική διαδικασία ακολουθώντας μία σειρά από επιμέρους εργασίες.

Προς τελική συναρμολόγηση

και αποθήκευση

Εργασία κατά ομάδες

Ένας ευπροσάρμοστος τρόπος βελτίωσης της οργάνωσης
και του αντικειμένου της εργασίας, με πολλά
ρύθμιση της τροφοδότησης των ημιτελών προϊόντων. Ο πλεονεκτήματα τόσο για τον εργοδότη όσο και για τους
εργαζόμενος μπορεί να παίρνει το προϊόν την αρχή της εργαζόμενους είναι η εργασία κατά ομάδες.
Στους περισσσότερους ανθρώπους αρέσει να εργάζονται
μαζί με άλλους και να συνεργάζονται. Ακόμα κατά την
εργασία όπου υπάρχει συνεργασία μεταξύ των
εργαζόμενων οι αδυναμίες ενός εργαζόμενου μπορούν να
καλυφθούν από την ενεργητικότητα ενός άλλου.
Παρόμοιες ρυθμίσεις μπορεί επίσης να γίνουν σε
περιπτώσεις που υπάρχουν διαφορές στις προτιμήσεις,
προσωρινά προβλήματα όπως είναι οι απουσίες κ.λ.π.
Υπάρχουν πολλοί τρόποι αποτελεσματικής οργάνωσης της
εργασίας κατά ομάδες. Πολλές από τις εργασίες
παραδοσιακού τύπου επωφελούνται των πλεονεκτημάτων
μιας εργασίας οργανωμένης κατ' αυτό τον τρόπο. Μία
τυπικά νέα μορφή εργασίας είναι η ημιαυτόνομη εργασία
κατά ομάδες, οι οποίες μπορούν να αποφασίζουν σε
αρκετά μεγάλο βαθμό πάνω στις μεθόδους εργασίας, τον
προγραμματισμό στην ανάθεση καθηκόντων και την
επίλυση προβλημάτων. Άλλη μία νέα μορφή είναι η
εργασία κατά ομάδες εργαζομένων των οποίων οι
ικανότητες αντιστοιχούν με αυτές κάποιων άλλων.
Οργάνωση θέσης εργασίας, ώστε ένας εργαζόμενος να εκτελεί διαδοχικά Για να διευκολυνθούν οι βελτιώσεις της οργάνωσης
επιμέρους εργασίες. εργασίας είναι σημαντικός ο έγκαιρος προγραμματισμός
με την συμμετοχή όλων των μερών.
 ΤΡΟΠΟΙ ΒΕΛΤΙΩΣΗΣ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Αρχή
παραγωγικής
διαδικασίας

Τέλος
παραγωγικής
διαδικασίας

επιστροφή
Αυτές οι βελτιώσεις έχουν σκοπό την καλυτέρευση των Με τη διάταξη των μηχανών φαίνεται πως έχουν οργανωθεί οι θέσεις
συνθηκών εργασίας, καθώς επίσης και την περισσότερο εργασίας. Ένα τέτοιο σχεδιάγραμμα χρησιμεύει για το σχεδιασμό του εργα-
αποτελεσματική επιτέλεση της. Η εργασία γίνεται σιακού χώρου.
ελαστικότερη και περισσότερο ευπροσάρμοστη στις
διαδικασίες παραγωγής.
Για τους εργαζόμενους οι βελτιώσεις αυτές, όπως είναι η
μείωση του επαγγελματικού άγχους, οι μεγαλύτερες
ευκαιρίες για συνεργασία, η καλύτερη αξιοποίηση των
ικανοτήτων τους και οι καλύτερες προοπτικές για
σταδιοδρομία, συνδυάζονται με τα οφέλη μιας
περισσότερο παραγωγικής επιχείρησης.
Σε πολλές σύγχρονες μεθόδους διοίκησης, όπως είναι η
διοίκηση κατά "αντικείμενο", χρησιμοποιείται ο
συμμετοχικός προγραμματισμός.

Κάθε ομάδα που κάνει συναρμολόγηση μπορεί να αποφασίσει πώς η εργασία

πρέπει να μοιραστεί στην ομάδα. Δεν υπάρχει επιβαλλόμενη μηχανική
διαδικασία συναρμολόγησης.

Θέματα προς συζήτηση

Μία επιχείρηση ή ένας οργανισμός χρησιμοποιεί συνήθως τον σχεδιασμό των • Υπάρχουν παραδείγματα πολύ εντατικών εργασιών;
ενδοεπιχειρισιακων δραστηριοτήτων για να καθορίσει το πώς οι διάφορες
ομάδες και τμήματα θα πρέπει να εργαστούν και να συνεργαστούν ώστε να • Τι γίνεται με εργασίες που απαιτούν κινήσεις επαναλαμ-
επιτευχθούν οι κοινοί για όλους στόχοι. Οι ευθύνες και εξουσίες θα πρέπει βανόμενες και βαρετές;
να μοιραστούν και θα πρέπει να οριστούν οι γραμμές επικοινωνίας και οι
μορφές συνεργασίας. • Υπάρχουν εργασίες στο χώρο σας, που νομίζετε ότι συν-
δυάζουν κατάλληλη κατανομή ευθυνών και γίνονται σε
Σημεία που πρέπει να θυμάστε! καλό εργασιακό περιβάλλον;
Η καλή οργάνωση εργασίας αφήνει περιθώρια για • Συζητήστε άλλους τρόπους εργασίας στο χώρο απασχό-
ατομική και ομαδική πρωτοβουλία. Θα πρέπει να λησης σας για εργασίες που προξενούν στρες πνευματικό
γίνονται προτάσεις, και από τους επιβλέποντες και και δημιουργούν προβλήματα.
εργοδηγούς, και από τους εργαζόμενους. Επειδή • Ποιες είναι οι προτάσεις σας για βελτίωση της οργάνωσης
δεν υπάρχουν απλές λύσεις στα προβλήματα της εργασίας σ' αυτές τις εργασίες που δημιουργούν προ-
οργάνωσης της εργασίας, θα πρέπει να βλήματα.
επωφελούμαστε τέτοιων προτάσεων, καθώς • Ποιες μέθοδοι θα είναι κατάλληλες για να γίνουν προτά-
επίσης και της πείρας άλλων. σεις από τους επιβλέποντες και τους συναδέλφους σας;
 ΩΡΕΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

εργασίας συχνά διαφέρουν από την κανονική διάρκεια,

Ώρες εργασίας επειδή μπορεί να προστεθεί σ' αυτές και υπερωριακή
απασχόληση. Εάν η διάρκεια του ωραρίου είναι πολύ
μεγάλη και η ρύθμιση του ακατάλληλη, υπάρχει
περίπτωση να επηρεαστούν η υγεία και η ασφάλεια των
εργαζομένων, καθώς επίσης και να αυξηθεί ο βαθμός
έντασης και κούρασης και η ποιότητα της ζωής στην
εργασία γενικά.
Για τους λόγους αυτούς η νομοθεσία, προβλέπει
περιορισμούς και για την υπερωριακή απασχόληση.

ΚΑΝΟΝΙΚΕΣ ΩΡΕΣ ΕΡΓΑΣ ΙΑΣ

Οι κανονικές ώρες εργασίας μπορούν να καθοριστούν σε
ημερήσια ή εβδομαδιαία βάση.
Η εργασία που πραγματοποιείται πέραν του κανονικού
48 ώρες την εβδομάδα ωραρίου αποτελεί υπερωριακή απασχόληση.
Συνήθως τα όρια του κανονικού ωραρίου είτε σε
ημερήσια είτε σε εβδομαδιαία βάση, καθορίζονται με
νόμο ή κανονισμό. Τα παραδοσιακά όρια είναι 8 ώρες την
ημέρα και 48 ώρες την εβδομάδα.
Σε πολλές χώρες σήμερα τα όρια αυτά είναι μικρότερα. Η
Σύσταση Πότου 1962του Δ.Γ.Ε. καθορίζει ως βασικό
κανόνα την 48ωρη εβδομάδα εργασίας και καλεί για την
40 ώρες την εβδομάδα σταδιακή μείωση της ώστε να επιτευχθεί ο κανονικός
στόχος της 40ωρης εβδομάδας εργασίας.
Αυτή η σταδιακή μείωση του κανονικού ωραρίου γενικά
εστιάζεται στον αριθμό των εβδομαδιαίων ωρών εργασίας.
Όσον αφορά τη διάρκεια της εργάσιμης μέρας, σε πολλές
χώρες καθορίζεται στις οκτώ ή λιγότερες ώρες εργασίας.
Σε ειδικές περιπτώσεις, όπως είναι η εργασία με βάρδιες,
στα ξενοδοχεία και στις μεταφορές ή όπου ισχύουν
ελαστικά ωράρια, η διάρκεια της εργάσιμης ημέρας
μπορεί μερικές φορές να υπερβαίνει το όριο των οκτώ
Υπάρχει διεθνώς η τάση για την καθιέρωση λιγότερων ωρών εργασίας. ωρών. Με την εισαγωγή της πενθήμερης εβδομάδας
ΧΡΟΝΟΣ ΠΟΥ ΔΑΠΑΝΑΤΑΙ ΓΙΑ ΕΡΓΑΣΙΑ εργασίας, μερικές φορές ίσως καταστεί αναπόφευκτη η
υπέρβαση των οκτώ ωρών εργασίας, τουλάχιστον για
Ο αριθμός των ωρών εργασίας και ο τρόπος με τον οποίο κάποιες μέρες.
κατανέμονται μπορούν να επηρεάσουν σημαντικά την Το ερώτημα που τίθεται εδώ είναι εάν γίνεται αποδεκτή η
καθημερινή ζωή των εργαζομένων. Είναι σημαντικό να εργασία πέραν των οκτώ ωρών την ημέρα. Αυτό το
έχουν οι εργαζόμενοι ελεύθερο χρόνο για ανάπαυση και ερώτημα μπορεί να απαντηθεί αφού εξετάσουμε με ποιο
επικοινωνία. τρόπο προσαρμόζονται τα προγράμματα εργασίας στις
Ο αριθμός των ωρών εργασίας αποτελεί ένα από τα ανάγκες των ατόμων, χωρίς να έχουν δυσμενείς συνέπειες.
κυριώτερα χαρακτηριστικά γνωρίσματα των
επαγγελμάτων. ΥΠΕΡΩΡΙΑΚΗΑΠΑΣΧΟΑΗΣΗ
Ο περιορισμός ή η μείωση των ωρών εργασίας αποτέλεσε Υπερωριακή απασχόληση σημαίνει την απασχόληση
το αντικείμενο πάρα πολλών συμβάσεων και συστάσεων, πέραν των κανονικών ωρών εργασίας.
του Δ.Γ.Ε. Η ρύθμιση του χρόνου εργασίας, Εάν δεν γίνεται υπέρβαση των κανονικών εβδομαδιαίων
συμπεριλαμβανομένων του ωραρίου της βάρδιας και της ωρών εργασίας, οι ώρες εργασίας που
νυχτερινής εργασίας, των δυνατοτήτων για τις εποχιακές πραγματοποιούνται καθ' υπέρβαση του ημερήσιου
αλλαγές του ωραρίου, τις οικογενειακές υποχρεώσεις, ωραρίου θεωρούνται πάλι, σε μερικές περιπτώσεις, ως
τις ανάγκες επαγγελματικής επιμόρφωσης και τα υπερωρίες.
προβλήματα των συμβατικών ωρών εργασίας, είναι 'Οταν οι υπερωρίες είναι συχνές και εντατικές, το
επίσης σημαντικά θέματα. αποτέλεσμα των πολλών ωρών απασχόλησης μπορεί να
Τα ανώτατα όρια των ωρών εβδομαδιαίας ή ημερήσιας επηρεάσει αρνητικά την υγεία, ασφάλεια και ευημερία
απασχόλησης καθορίζονται από τη νομοθεσία. Οι ώρες των εργαζομένων.
εργασίας όμως μπορούν να περιοριστούν κάτω από τα Η υπερωρία δε σημαίνει μόνο περισσότερες ώρες
ανώτατα επιτρεπτά όρια με συμφωνίες ανάμεσα στους εργασίας, αλλά επίσης και υψηλότερη αμοιβή. Για την
εργοδότες και τους εργαζόμενους. Οι πραγματικές ώρες επιχείρηση, η υπερωριακή εργασία μπορεί να είναι
 ΩΡΕΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

αναγκαία, για την εκτέλεση κάποιων εποχιακών ή - δημιουργία προβλημάτων στην οικογενειακή ζωή ή στις
επειγουσών εργασιών η για οικονομικούς λόγους. κοινωνικές υποχρεώσεις.
Τα προβλήματα δημιουργούνται όταν η υπερωριακή
Αυτές τις αρνητικές επιδράσεις του μεγάλου αριθμού
απασχόληση γίνεται κανόνας αντί για εξαίρεση, κάτι το
οποίο συνεπάγεται ουσιαστική καταβολή πρόσθετων ωρών εργασίας μπορούμε να τις δούμε σε αρκετές χώρες
παροχών στους μισθούς. Αυτές οι προσωρινές μεν αλλά σε συνδυασμό με άσχημο κλίμα, κακές συνθήκες υγιεινής
υψηλές αποδοχές, είναι πλεονεκτικές για τους
και ασφάλειας, κακή διατροφή, γενικά κακή υγεία, κακές
εργαζόμενους. Εντούτοις, οι αυξημένες αποδοχές λόγω
υπερωριακής εργασίας μακράς διάρκειας αποβαίνουν σε συνθήκες εργασίας, έλλειψη δημόσιων κοινωνικών
βάρος της ξεκούρασης και της οικογενειακής ζωής. Η υπηρεσιών, μεγάλες αποστάσεις μετακίνησης, και
συχνή υπερωριακή απασχόληση συνεπάγεται εξ' άλλου το
συνωστισμό στα μέσα μεταφοράς.
μειονέκτημα των μη σταθερών αποδοχών καθώς και των
αρνητικών επιδράσεων στην υγεία και την ασφάλεια. Γι'
αυτό το λόγο ίσως υπάρξει ανάγκη μείωσης ή περιορισμού Σημεία που πρέπει να θυμάστε!
της.
Υπήρξε κάποια σταδιακή μείωση των κανονικών
ΥΠΕΡΒΑΣΗ ΤΩΝ ΩΡΩΝ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ωρών εργασίας, αλλά το θέμα των πραγματικών
Η υπέρβαση των κανονικών ωρών εργασίας μπορεί να ωρών εργασίας, συχνά παραμένει ένα μεγάλο
προκληθεί από: πρόβλημα. Ο υπερβολικά μεγάλος αριθμός ωρών
- εποχιακή αύξηση εργασίας εργασίας προκαλεί πραγματικά προβλήματα, π.χ.
- διαλείπουσα εργασία όταν οι ώρες ημερήσιας
σοβαρή κόπωση, ατυχήματα, κακή υγεία και
απασχόλησης είναι πολλές π.χ. στις οδικές μεταφορές
επιδείνωση της ποιότητας ζωής.
- έλλειψη προσωπικού ιδιαίτερα ειδικευμένου
- αδυναμία ή δυσκολία στον έλεγχο της εφαρμογής του
ωραρίου θέματα προς συζήτηση
Συνήθως οι πολλές ώρες εργασίας έχουν κάποιες \ Αισθάνεστε καμιά φορά εξαντλημένος στο τέλος μιας
συνέπειες στους εργαζόμενους, όπως:
πολύωρης εργασιακής ημέρας;
- υπερβολική πίεση και κούραση, σωματική και
Ι Θα συνεχιστεί η υπερωριακή εργασία όπως γίνεται τώρα;
πνευματική
Π κακή ποιότητα εργασίας και αύξηση λαθών [ Τι λένε τα μέλη της οικογενείας σας για τον χρόνο που
- αυξημένο αριθμό ατυχημάτων περνάτε για ανάπαυση και οικογενειακές υποθέσεις;
- ανεπαρκή ύπνο που σε μερικές περιπτώσεις [ Σε σύγκριση με 5 ή 10 χρόνια πίσω, υπάρχουν σημαντικές
συνδυάζεται και με αϋπνία και πιθανή χρήση φαρμάκων αλλαγές στο ωράριο εργασίας; Πώς το εκτιμάτε αυτό;
- μειωμένη αντίσταση του οργανισμού στις ασθένειες, Ι Τι μελλοντικές αλλαγές νομίζετε ότι θα είναι επιθυμητές
που συχνά οδηγεί σε πρόωρο γήρας στο ωράριο εργασίας;

Διαλείμματα για να γευματίσουν οι εργαζόμενοι και διαλείμματα μικρού

χρονικού διαστήματος εμποδίζουν την απώλεια προσοχής. Η επαφή με τους
συναδέλφους εργαζόμενους είναι ουσιαστική για την δημιουργία καλής
κοινωνικής ατμόσφαιρας στην εργασία.
 ΧΡΟΝΟΣ ΓΙΑ ΗΡΕΜΙΑ ΚΑΙ ΑΝΑΠΑΥΣΗ

εργασίας σε βάρδιες, θα πρέπει να υπάρχει οπωσδήποτε

Χρόνος για ηρεμία και ανάπαυση. πρόβλεψη ώστε να εξασφαλίζεται ανάπαυση κατά τη
διάρκεια της ημέρας ή της νύχτας.
ΠΕΡΙΟΔΟΙ ΑΝΑΠΑΥΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΑΛΕΙΜΜΑΤΑ Η εβδομαδιαία ανάπαυση παίζει σημαντικό ρόλο στην
ΚΑΤΑ ΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΤΗΣ ΕΒΔΟΜΑΔΑΣ υγεία και ευεξία των εργαζομένων. Η ελάχιστη διάρκεια
Είναι σημαντικό για την υγεία, την ασφάλεια και την εβδομαδιαίας ανάπαυσης που καθιερώθηκε από το Δ.Γ.Ε.
ευεξία των εργαζομένων να προβλέπονται αρκετά με την Σύμβαση 14 σχετική με την εφαρμογή της
διαστήματα ανάπαυσης και διαλειμμάτων. Αυτά τα Εβδομαδιαίας Ανάπαυσης στην Βιομηχανία και τη
διαστήματα περιλαμβάνουν: Σύμβαση 106 σχετική με την εβδομαδιαία ανάπαυση στο
εμπόριο και τα Γραφεία, είναι 24 συνεχείς ώρες για
- μικρά διαλείμματα κατά τις εργάσιμες ώρες
εβδομάδα επτά ημερών. Η ευρεία υιοθέτηση της
- μεγαλύτερα διαλείμματα για φαγητό πενθήμερης εβδομάδας εργασίας έχει καταστήσει την
- ανάπαυση κατά την ημέρα ή τη νύχτα διήμερη ανάπαυση την εβδομάδα συνηθισμένη περίπτωση
- εβδομαδιαία ανάπαυση σε αρκετές χώρες.
Τα μικρά διαλείμματα κατά τις εργάσιμες ώρες είναι Τα ιδιαίτερα προβλήματα εβδομαδιαίας ανάπαυσης είναι:
απαραίτητα για την πρόληψη της κούρασης των
- η ημέρα της εβδομαδιαίας ανάπαυσης δε συμπίπτει
εργαζομένων. Έχουν ιδιαίτερη σημασία σε εργασίες
πάντα με την ημέρα αργίας.
κατά τις οποίες ο ρυθμός επιβάλλεται από τον ρυθμό
λειτουργίας ταχύτατων μηχανημάτων ή σε εργασίες που - η εργάσιμη εβδομάδα επτά ημερών ισχύει ακόμα σε
χρειάζονται συνεχή επαγρύπνηση. ειδικές περιπτώσεις π.χ εργασίες συνεχούς πυρός.
Τα διαλείμματα για φαγητό πρέπει πάντα να
προβλέπονται. Συχνά ρυθμίζονται με ένα διάλειμμα 30 ή Διακοπές και αργίες
περισσοτέρων λεπτών που είναι συνήθως απαραίτητο για
μία εργάσιμη μέρα οκτώ ωρών. Στην περίπτωση που το Στις περισσότερες χώρες η ετήσια κανονική άδεια με
διάλειμμα φαγητού είναι μικρότερο της μιας ώρας, ο αποδοχές καθορίζεται με νόμο.
εργαζόμενος μπορεί να δυσκολεύεται να αφήσει το τόπο Η ελάχιστη διάρκεια κανονικής άδειας με αποδοχές που
εργασίας για να γευματίσει. Σ' αυτή την περίπτωση καθορίζετα από τις εθνικές νομοθεσίες διαφέρει στις
δημιουργείται η ανάγκη σερβιρίσματος του γεύματος στον διάφορες χώρες. Στη Σύμβαση 132 του Δ.Γ.Ε. σχετικά με
τόπο εργασίας. τις ετήσιες άδειες με αποδοχές, προβλέπεται κανονική
Οι εργαζόμενοι δεν εξυπηρετούνται όταν η εργάσιμη άδεια τουλάχιστο τριών εργάσιμων εβδομάδων για ένα
μέρα αποτελείται από δύο ή περισσότερες χρονικές χρόνο υπηρεσίας.
περιόδους ανάμεσα στις οποίες παρεμβάλονται μεγάλα Αποτελεί κοινή πρακτική η παροχή μεγαλύτερης άδειας
διαλείμματα για παράδειγμα 7-9 π.μ., 11 π.μ. - 2 μ.μ. και σε εργαζόμενους με περισσότερα χρόνια υπηρεσίας ή σ'
7-9 μ.μ. αυτούς που εργάζονται κάτω από ιδιαίτερα πιεστικές ή
Τα διαστήματα ανάπαυσης κατά την ημέρα ή τη νύχτα θα επικίνδυνες συνθήκες.
πρέπει να είναι αρκετά μεγάλα ώστε να διασφαλίζεται Ακόμα, σε όλες τις χώρες υπάρχουν δημόσιες αργίες, οι
επαρκής ύπνος και ανάπαυση καθώς και χρόνος για τις οποίες συνδυάζονται με γιορτές θρησκευτικού, ιστορικού
οικογενειακές υποχρεώσεις, των εργαζομένων. ή πολιτιστικού περιεχομένου.
Ο περιορισμός των ημερήσιων ωρών εργασίας πρέπει να Έχει μεγάλη σημασία οι όροι για την παροχή της
εξασφαλίζει τον ελάχιστο απαιτούμενο χρόνο για κανονικής άδειας να καθορίζονται ακριβώς και να
ανάπαυση. Στην περίπτωση ακανόνιστου ωραρίου ή εξασφαλίζεται ότι οι εργαζόμενοι έχουν κάνει χρήση του

Η εβδομαδιαία ανάπαυση είναι ουσιώδης και είναι πολύ σπουδαία για να

ανακτήσει ο εργαζόμενος τις φυσικές και πνευματικές του δυνάμεις ο
χρόνος που βρίσκεται κανείς με την οικογένεια του έχει επίσης μία έμμεση
επίδραση στην ευχαρίστηση που παίρνει ο εργαζόμενος στην εργασία του
και στην απόδοση που έχει σ' αυτήν.
 ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΕ ΒΑΡΔΙΕΣ

δικαιώματος τους για την κανονική άδεια. Η καταβολή Πρώτον η εργασία με βάρδιες, είναι αναγκαία στις
πρόσθετης αμοιβής εργασίας, αντί της χρήσης του περιπτώσεις που η συνεχής παραγωγή δεν μπορεί να
δικαιώματος απουσίας κατά την διάρκεια της αδείας, διακοπεί για τεχνικούς λόγους.
πρέπει να αποφεύγεται. Δεύτερον η εργασία με βάρδιες εφαρμόζεται σε
Άλλες μορφές άδειας έχουν σχέση με τον πολιτισμό και ορισμένες υπηρεσίες κοινωνικών παροχών.
τον τρόπο ζωής σε κάθε χώρα. Τέτοιες μορφές είναι η
Τρίτον, η εργασία με βάρδιες εφαρμόζεται για
ανεπίσημη άδεια, η τιμητική άδεια, η εκπαιδευτική άδεια
κ.λ.π. οικονομικούς λόγους, για να γίνεται μεγαλύτερη χρήση
Περίοδοι απουσίας για λόγους ασθένειας ή τραυματισμού του δαπανηρού εξοπλισμού. Σε οποιασδήποτε μορφής
δεν θα πρέπει κατά κανόνα να υπολογίζονται σαν μέρος εργασία με βάρδιες, οι εργαζόμενοι συγκροτούνται σε
της κανονικής άδειας, παρόλο που αυτή η αρχή ξεχωριστές ομάδες εργασίας και εργάζονται διαδοχικά εκ
εφαρμόζεται με διαφορετικό τρόπο στις διάφορες χώρες. περιτροπής για να καλύψουν όλες τις (όρες εργασίας.
Σε πολλές χώρες, η άδεια για λόγους ασθένειας
καλύπτεται από το σύστημα κοινωνικής ασφάλισης, ενώ Οι συνέπειες της εργασίας με βάρδιες εξαρτώνται κυρίως
σε άλλες η άδεια για λόγους ασθένειας μπορεί να από τα συστήματα βάρδιας που ακολουθούνται.
καλυφθεί από τον εργοδότη. Οι συνέπειες είναι πιο δυσμενείς, όταν το σχετικό
Η εκπαιδευτική άδεια, η οποία λαμβάνεται μετά από σύστημα προϋποθέτει νυχτερινή εργασία ή δεν επιτρέπει
κάποια χρόνια υπηρεσίας για την απόκτηση γνώσεων και
την ανάπαυση κατά το Σαββατοκύριακο. Οι κυριώτερες
ικανοτήτων γίνεται σταδιακά όλο και πιο μεγάλης
σημασίας. μορφές συστημάτων εργασίας με βάρδιες είναι:
το σύστημα διακεκομμένης εργασίας με βάρδιες: Η
Εργασία με βάρδιες επιχείρηση λειτουργεί λιγότερο από 24 ώρες την ημέρα με
καθημερινό διάλειμμα και διακοπή κατά το
Σαββατοκύριακο (π.χ. πρωινές και απογευματινές
βάρδιες).
το σύστημα ημισυνεχούς εργασίας με βάρδιες: Η
επιχείρηση λειτουργεί 24 ώρες την ημέρα αλλά με
διακοπή το Σαββατοκύριακο.
το σύστημα συνεχούς εργασίας με βάρδιες. Η επιχείρηση
λειτουργεί 24 ώρες την ημέρα και επτά ημέρες την
εβδομάδα.
Οι ομάδες των εργαζομένων μπορεί να οριστούν σε
βάρδιες ως εξής:
καθορισμένες ή μόνιμες βάρδιες, στις οποίες η κάθε
ομάδα των εργαζομένων απασχολείται μόνιμα στην ίδια
βάρδια ή,
Κυλιόμενες βάρδιες
Στην περίπτωση της εργασίας σε κυλιόμενες βάρδιες
παίζει σπουδαίο ρόλο η συχνότητα της περιτροπής από τη
μία βάρδια στην άλλη. Οι ομάδες των εργαζομένων
μπορούν να αλλάζουν βάρδιες κάθε εβδομάδα ή σε
μικρότερα ή μεγαλύτερα χρονικά διαστήματα. Μπορούν
να γίνουν πολλές αλλαγές, ιδιαίτερα όσον αφορά τα
συστήματα συνεχούς εργασίας με βάρδιες. Επίσης
ΣΥΣΤΗΜΑ ΤΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΕ ΒΑΡΔΙΕΣ υπάρχουν και εργασίες με ακανόνιστες βάρδιες.

Οι ακανόνιστες ώρες εργασίας αποτελούν πολύ

συνηθισμένο φαινόμενο σε πολλές βιομηχανίες, που
Προβλήματα στην εργασία με βάρδιες
αναπόφευκτα δημιουργεί προβλήματα στην υγεία και Η εργασία σε διαφορετικές βάρδιες προκαλεί διαταραχή
στην κοινωνική ζωή. Πολύ λίγοι άνθρωποι μπορούν να των κανονικών βιολογικών ρυθμών. Η θερμοκρασία του
προσαρμοσθούν τελείως στην εργασία με βάρδιες και στο σώματος παραδείγματος χάρη παρουσιάζει διακυμάνσεις
ακανόνιστο ωράριο, εξ'αιτίας των διαταραχών που κατά τη διάρκεια της ημέρας και κάτω από κανονικές
προκαλούνται στο "βιολογικό τους ρολόϊ" και στην συνθήκες, τις πρώτες πρωινές ώρες είναι η ελάχιστη και
καθημερινή τους ζωή. το βράδυ η μέγιστη.
Υπάρχουν όμως πολλοί λόγοι που επιβάλλουν την Αυτό συμπίπτει με περιοδικές επίσης μεταβολές στο αίμα,
υιοθέτηση της εργασίας με βάρδιες. στους ιστούς στις ορμονικές και πνευματικές
 ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΕ ΒΑΡΔΙΕΣ

δραστηριότητες, η περίοδος των οποίων προσαρμόζεται - επιπτώσεις στην οικογένεια και την κοινωνική ζωή: Οι
με την εργασία της ημέρας και με το νυχτερινό ύπνο. Οι εργαζόμενοι σε βάρδιες έχουν συχνά δυσκολίες στις
ρυθμοί αυτοί δεν μπορούν να αντιστραφούν τελείως με οικογενειακές τους δραστηριότητες και την διατήρηση
την απασχόληση σε νυχτερινές βάρδιες. κανονικής σχέσης με τη σύζυγο τους, τους γονείς και τα
παιδιά τους. Παρουσιάζεται επίσης διαταραχή των
κοινωνικών σχέσεων. Σ' αυτά περιλαμβάνεται η επαφή
με φίλους, η συμμετοχή σε ομίλους, οργανώσεις και σε
σωματεία καθώς και η διασκέδαση.

Πρακτικά μετρά για την βελτίωση

των συνθηκών εργασίας με βάρδιες
Για την βελτίωση των συνθηκών εργασίας των
εργαζομένων σε βάρδιες, απαιτείται δράση σε δύο τομείς.

ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΟΥ ΩΡΑΡΙΟΥ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΕ

ΒΑΡΔΙΕΣ
- μείωση των ωρών εργασίας (συμπεριλαμβανομένης της
μείωσης των εβδομαδιαίων ωρών εργασίας, της
παροχής πρόσθετης άδειας και του περιορισμού του
μέρους της απασχολήσεως που δαπανάται στην
εργασία με βάρδιες): Η μείωση του χρόνου εργασίας
βοηθάει στην ανακούφιση από το φόρτο που
συνεπάγεται η εργασία με βάρδιες
- ρυθμίσεις που να επιτρέπουν στους εργαζόμενους να
διαλέξουν την βάρδια τους σε περίπτωση που υπάρχει
προκαθορισμένο πρόγραμμα εργασίας με βάρδιες
- βελτιώσεις στην συχνότητα και τον τύπο της κυλιόμενης
βάρδιας· (γρήγορη εναλλαγή βάρδιας με περισσότερες
ομάδες εργασίας είναι γενικά αποδεκτή γιατί μειώνει
την ανάγκη για ρύθμιση και τη συχνότητα των
νυχτερινών βαρδιών)
- ικανοποιητικός χρόνος ανάπαυσης ανάμεσα στις
βάρδιες εργασίας κάθε εργαζόμενου
- ικανοποιητικός αριθμός ημερών ανάπαυσης, ιδιαίτερα
Οι εργαζόμενοι κατά βάρδιες μπορεί να υποφέρουν από προβλήματα ύπνου τα Σαββατοκύριακα
στομαχικές διαταραχές κ.λ.π. Η εργασία κατά βάρδιες πρέπει έτσι να - αλλαγές στον χρόνο κύλησης αν είναι απαραίτητο
ρυθμιστεί και να εφαρμόζονται ώστε ο εργαζόμενος σ' αυτήν να μην είναι
δυνατόν να απομονωθεί κοινωνικά. Η εργασία πρέπει επίσης έτσι να σχε- ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΩΝ ΣΥΝΘΗΚΩΝ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΚΑΙ
διαστεί ώστε οι εργαζόμενοι να μπορούν να χρησιμοποιούν τις δημόσιες ΔΙΑΒΙΩΣΗΣ
συγκοινωνίες για την προσέλευση στην εργασία και την επιστροφή τους.
Είναι γνωστό ότι δεν πραγματοποιείται πλήρης - καθορισμός των διαλειμμάτων φαγητού και άλλων
προσαρμογή ακόμα και αν συνεχιστεί για εβδομάδες η διαλειμμάτων κατά την διάρκεια της βάρδιας
εργασία τη νύχτα και ο ύπνος την ημέρα. Αυτός είναι ένας - πρόβλεψη χώρων εστιάσεως ή άλλων ευκολιών για
από τους λόγους που εξηγούν γιατί η νυχτερινή εργασία ζεστά φαγητά και ποτά
είναι κοπιαστική και ο ύπνος την ημέρα είναι μικρότερης - πρόβλεψη υπηρεσιών μεταφοράς
διάρκειας και ξεκουράζει λιγότερο από τον κανονικό - ύπαρξη παροχής υπηρεσιών πρώτων βοηθειών και
νυχτερινό ύπνο. ιατρικής περίθαλψης
ΤΑ ΜΕΙΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ - πρόβλεψη χώρων για την ανάπαυση των εργαζομένων
ΜΕ ΒΑΡΔΙΕΣ ΕΙΝΑΙ ΔΥΟ ΕΙΔΩΝ κατά τη διάρκεια των διαλειμμάτων, καθώς και
εξοπλισμού αναψυχής
- επιπτώσεις στην υγεία των εργαζομένων: η διαταραχή
- βελτίωση των συνθηκών στέγασης
των κανονικών βιολογικών ρυθμών προκαλεί ειδικά
- διευκόλυνση της πρόσβασης σε εκπαιδευτικές και
προβλήματα. Σ' αυτά περιλαμβάνονται: Πεπτικές
κοινωνικές δραστηριότητες
διαταραχές, κόπωση. Χρόνιες διαταραχές μπορούν να
Επειδή οι δυσκολίες των εργαζομένων με βάρδιες,
προκληθούν υπό την μορφή στομαχικών και εντερικών αυξάνονται με τη νυχτερινή εργασία, απαιτούνται
διαταραχών. Η έλλειψη ύπνου μπορεί επίσης να συστηματικές προσπάθειες, ιδιαίτερα για την μείωση του
οδηγήσει σε δάφορες νευρωτικές διαταραχές. φόρτου εργασίας αυτής της κατηγορίας των εργαζομένων.
 ΝΕΟΙ ΤΡΟΠΟΙ ΡΥΘΜΙΣΗΣ ΤΟΥ ΧΡΟΝΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

• Αν εργάζεσθε με βάρδιες, τι υπηρεσίες ή ευκολίες σας

Σημεία που πρέπει να θυμάστε! είναι αναγκαίες για να μπορέσετε να ξεπεράσετε τα προ-
'Οταν ο κανονικός κύκλος "πρωινή εργασία", βλήματα που αντιμετωπίζετε;
γεύμα, "απογευματινή εργασία" δεν είναι δυνατόν
να εφαρμοστεί, ο εργαζόμενος επηρεάζεται Νέοι τρόποι ρύθμισης
σημαντικά. Επιπλέον οι πρόσθετες αμοιβές δεν
μπορούν να αντισταθμίσουν την έλλειψη ύπνου και του χρόνου εργασίας
άλλες δυσμενείς συνέπειες. Μία προσπάθεια προσαρμογής σε πρόσφατες
Η λήψη μέτρων είναι απαραίτητη για την βελτίωση τεχνολογικές, οικονομικές και κοινωνικές αλλαγές
όχι μόνο των ωραρίων εργασίας με βάρδιες αλλά αποτελούν κάποιοι νέοι τρόποι ρύθμισης του χρόνου
και των συνθηκών εργασίας γενικά. εργασίας, που έχουν ήδη αρχίσει να εφαρμόζονται και
βοηθούν στην εξυπηρέτηση ειδικών αναγκών. Αυτοί οι
τρόποι διαφέρουν από χώρα σε χώρα.
Παραδείγματα είναι τα ελαστικά ωράρια εργασίας, η
εργασία μερικής απασχόλησης, η κλιμάκωση της ώρας
έναρξης και λήξης της εργασίας, κλπ.
- ελαστικό ωράριο: μέσα σε ορισμένα όρια εργασίας οι
εργαζόμενοι καθορίζουν το δικό τους ημερήσιο
πρόγραμμα εργασίας. (Συνήθως όλοι οι εργαζόμενοι
πρέπει να είναι παρόντες κατά τις ώρες "αιχμής").
- εργασία μερικής απασχόλησης: ορισμένοι εργαζόμενοι
εργάζονται λιγότερες ώρες από τους υπόλοιπους
εργαζόμενους και αμοίβονται ανάλογα.
- διαφοροποιημένο ωράριο: σε μερικές επιχειρήσεις ή
παραγωγικές μονάδες, έχει γίνει αποδεκτή η
διαφοροποίηση της ώρας έναρξης και λήξης της
εργασίας κατ' ομάδες εργαζομένων.
Αυτοί οι νέοι τρόποι ρύθμισης, δίνουν ελαστικότητα και
προσαρμοστικότητα, που επιτρέπει την ικανοποίηση
ποικίλων αναγκών, αλλά μπορεί να οδηγήσουν σε
προβλήματα που έχουν σχέση με την παρακολούθηση του
Συνθήκες στην δουλειά και εκτός αυτής, κατά την διάρκεια των ωρών συνολικού χρόνου εργασίας και των υπερωριών ή και να
εργασίας και του χρόνου ανάπαυσης συνδέονται άμεσα και επηρεάζουν την δημιουργήσουν τριβές μεταξύ ομάδων εργαζομένων, και
υγεία (του εργαζόμενου). Υπάρχει μία αλληλεπίδραση μεταξύ ανθρώπου και
περιβάλλοντος, η οποία επηρεάζει την ικανότητα μας για αντιμετώπιση της προστριβές με τις επαγγελματικές ενώσεις. Η προσοχή
νευρικής έντασης (στρες). Η κοινωνική ζωή, οι δραστηριότητες κατά τον και η σύνεση είναι αναγκαίες όταν εισάγονται αυτοί οι
ελεύθερο χρόνο, οι συνήθειες καπνίσματος και η ανάπαυση, όλοι αυτοί οι νέοι τρόποι ρυθμίσεων. Αναγκαία είναι και η
παράγοντες μπορεί να επηρεάσουν δυσμενώς ή ευνοϊκά την ψυχική μας και
σωματική μας υγεία. διαβούλευση με τους εργαζόμενους και τους
αντιπροσώπους τους, πριν τέτοιες ρυθμίσεις
Θέματα προς συζήτηση αποφασισθούν.
- Σκέπτεστε, ότι τα διαλείμματα εργασίας και η εβδομα-
διαία ανάπαυση που έχετε είναι αρκετά για να αναλάβετε Θέματα προς συζήτηση
από την κόπωση που σας προκαλεί η δουλειά και η καθη- • Ποιος είναι ο ελάχιστος και μέγιστος αριθμός ημερών
μερινή ζωή; ετήσιας άδειας με καταβολή των αποδοχών σας. Κάνετε
• Συγκρίνετε τα σημερινά ωράρια εργασίας με εκείνα που εσείς και οι συνάδελφοι σας καλή χρήση της άδειας σας;
υπήρχαν 5 ή 10 χρόνια πριν. Σας βρίσκουν σύμφωνους οι • Έχετε προβλήματα με τον προγραμματισμό της δικής σας
αλλαγές που έχουν γίνει; ετήσιας άδειας;
Ι Ποιες μεταβολές στο πρόγραμμα εργασίας θα μπορού- • Είναι αναγκαία κάποια μέτρα ή κάποιες ρυθμίσεις για να
σαν να καλυτερέψουν την οικογενειακή και κοινωνική κάνετε καλύτερη χρήση του δικαιώματος άδειας;
σας ζωή; (Χρόνος έναρξης της εργασίας, διαλείμματα,
• Νομίζετε ότι οι νέοι τρόποι ρύθμισης του χρόνου εργα-
μείωση των υπερωριών, χρόνος εβδομαδιαίας ανάπαυ- σίας έχουν κάποιον αντίχτυπο στη δουλειά σας;
σης κ.λ.π.).
 ΧΡΗΣΙΜΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ
να είναι μέσα σε λογικά όρια.
Οργάνωση και αντικείμενο - Ένα επαρκούς διάρκειας διάλειμμα πρέπει να
της εργασίας προβλέπεται για τα γεύματα.
- Η έντονη και κοπιώδης εργασία πρέπει να - Πρέπει να προγραμματίζονται σύντομα διαλείμματα.
μηχανοποιείται με μελέτη του αντικειμένου της - Οι ημέρες εβδομαδιαίας ανάπαυσης και οι επίσημες
εργασίας που θα προκύψει. αργίες πρέπει να είναι επαρκείς.
Ο Η οργάνωση της εργασίας πρέπει να δίνει πολλές - Η ετήσια άδεια μετ' αποδοχών πρέπει να παρέχεται και
ευκαιρίες για σύντομα διαλείμματα χωρίς να να λαμβάνεται.
προκαλείται καθυστέρηση στο χρονικό - Άλλες δυνατότητες απουσίας πρέπει να παρέχονται
προγραμματισμό των εργασιών. στους εργαζομένους για την εξυπηρέτηση προσωπικών
- Πρέπει να γίνεται ρύθμιση της τροφοδότησης για να τους αναγκών.
αποφεύγεται η μηχανική εργασία. Ο Το ελαστικό ωράριο πρέπει να αντιμετωπίζεται ευνοϊκά.
- Το αντικείμενο της εργασίας πρέπει να σχεδιάζεται
έτσι, ώστε η εργασία να παρέχει ποικιλία και ο κύκλος Εργασία με βάρδιες
επανάληψης να είναι μεγάλος. - Κατά τη διαμόρφωση συστήματος με βάρδιες πρέπει να
- Απλοί και επαναλαμβανόμενοι χειρισμοί πρέπει να τηρείται ένα όριο στις πραγματικές ώρες εργασίας.
βρίσκεται τρόπος να εναλλάσσονται με άλλου είδους - Πρέπει να μπαίνουν όρια στον αριθμό των
χειρισμούς. επιτρεπομένων συνεχών νυχτερινών βαρδιών.
- 'Οταν κουραστικές και ανιαρές εργασίες είναι - Πρέπει να αποφεύγονται τα μικρά χρονικά
αναπόφευκτες πρέπει να γίνεται κυκλική εναλλαγή των διαστήματα μεταξύ των βαρδιών που έχει να κάνει ο
θέσεων εργασίας. ίδιος εργαζόμενος.
- Πρέπει να υπάρχει δυνατότητα επικοινωνίας μεταξύ - Ο χρόνος που αλλάζουν οι βάρδιες πρέπει να
των εργαζομένων κατά τη διάρκεια της εργασίας τους. καθορίζεται, αφού ληφθούν υπόψη οι τοπικές
- Απομονωμένες εργασίες πρέπει να αποφεύγονται. συνήθειες και τα διαθέσιμα μέσα μεταφοράς.
- Οι εργαζόμενοι πρέπει να έχουν συγκεκριμένες - Οι υπηρεσίες παροχής πρώτων βοηθειών και
επιλογές για τον τρόπο που γίνεται η εργασία. μεταφοράς σε νοσοκομείο πρέπει να είναι διαθέσιμες
- Η ομαδική εργασία πρέπει να οργανώνεται έτσι που να σε όλες τις βάρδιες.
δίνει τη δυνατότητα για ατομικές και ομαδικές - Οι υπηρεσίες καντίνας και οι ευκολίες για γεύματα και
πρωτοβουλίες κατά την εκτέλεση των καθηκόντων. αναψυκτικά ή ροφήματα πρέπει να είναι διαθέσιμες σε
όλες τις βάρδιες.
Διάρκεια εργασίας και - Τα διαθέσιμα μέσα μεταφοράς προσωπικού πρέπει να
εξυπηρετούν όλες τις βάρδιες.
περίοδοι ανάπαυσης - Πρέπει οι εργαζόμενοι σε βάρδιες να διευκολύνονται
- Η διάρκεια της ημερήσιας εργασίας πρέπει να αφήνει ώστε να συμμετέχουν σε επιμορφωτικά προγράμματα
χρόνο για ηρεμία και ανάπαυση. και κοινωνικές εκδηλώσεις.
- Οι πραγματικές ώρες εργασίας ανά εβδομάδα πρέπει
 ΒΕΛΤΙΩΜΕΝΕΣ ΣΥΝΘΗΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΚΑΙ ΚΑΛΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΠΡΟΑΓΟΥΝ ΤΗΝ ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟΤΗΤΑ

ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ
ΓΙΑ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ
Φ ραντίστε τον εαυτό σας και τους συναδέλφους σας. Μην γερνάτε πριν την ώρα
σας. Επιδιώξτε ο χώρος που δουλεύετε να είναι κατάλληλος και να σας
εξασφαλίζει ευεξία.

Ένα καλό εργασιακό περιβάλλον είναι υπόθεση όλων και επιτυγχάνεται μόνον εάν συνεργασθούν
εργοδότες και εργαζόμενοι. Κατά το σχεδιασμό νέων θέσεων εργασίας και παραγωγικών διαδικασιών
ή κατά την τροποποίηση των παλιών, πρέπει να λαμβάνονται υπόψη ψυχολογικοί παράγοντες και
ανθρώπινες αντιδράσεις.

εργασιακό
περιβάλλον
 ΣΤΟΧΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑ, ΥΓΙΕΙΝΗ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ ΣΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑ

κινδύνων και να εξασφαλίσει καλύτερες συνθήκες

Καλύτερες συνθήκες ασφάλειας, εργασίας. Αυτό προϋποθέτει τη συμβολή όλων και κυρίως
υγιεινής και εργασίας σημαίνουν τη συνεργασία μεταξύ εργοδοτών και εργαζομένων.
βελτίωση της παραγωγικότητας Θέματα προς συζήτηση
Η βελτίωση των συνθηκών ασφάλειας και υγιεινής κατά • Ποιος είναι υπεύθυνος για την ασφάλεια, υγεία και ευε-
την εργασία και γενικότερα η βελτίωση του εργασιακού ξία των εργαζομένων;
περιβάλλοντος είναι θέμα προτεραιότητας σε πολλές • Γίνονται τακτικά έλεγχοι από τους επιθεωρητές εργα-
χώρες. Για να πραγματοποιηθεί μια τέτοια βελτίωση σίας;
χρειάζονται συγκεκριμένα μέτρα και η συνεργασία • Πιστεύουν οι εργαζόμενοι ότι ο εργοδότης λαμβάνει α-
εργοδοτών και εργαζομένων είναι απαραίτητη για να ποτελεσματικά μέτρα προστασίας;
εξευρεθούν πρακτικές λύσεις.
Η βελτίωση των συνθηκών ασφάλειας και υγιεινής κατά Διαδικασίες Επιθεώρησης
την εργασία συνεπάγεται μείωση των εργατικών Εργασιακών Χώρων
ατυχημάτων και των διακοπών στη παραγωγική
διαδικασία, καθώς και βελτίωση της ικανότητας προς
ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΕΞΕΤΑΣΗ
εργασία, με αποτέλεσμα να έχουμε αύξηση της Οι κίνδυνοι ατυχήματος και τα εργονομικά προβλήματα
είναι δυνατόν να εντοπισθούν με συστηματικό έλεγχο και
παραγωγικότητας.
επιθεώρηση του χώρου εργασίας. Οι επιθεωρήσεις είναι
Το κεφάλαιο αυτό ασχολείται με τα διάφορα αντικείμενα ένα από τα σημαντικότερα προληπτικά μέτρα για την
ασφάλειας, υγιεινής και ευεξίας και με το πως αυτά εξασφάλιση ασφαλούς εργασιακού περιβάλλοντος. Η
οργανώνονται στην πράξη. φύση της εργασίας θα καθορίσει τη συχνότητα της
διενέργειας επιθεωρήσεων. Σε περίπτωση αυξημένου
Στο κεφάλαιο αυτό περιλαμβάνονται: κινδύνου ατυχήματος ο έλεγχος πρέπει να γίνεται συχνά.
- Στόχοι για την ασφάλεια, υγιεινή και ευεξία στην Πριν ξεκινήσει ένας έλεγχος πρέπει πρώτα να
καθορισθούν:
εργασία.
- Διαδικασίες επιθεώρησης για τον έλεγχο των
συνθηκών που επικρατούν στον εργασιακό χώρο.
- Υπηρεσίες τεχνικού ασφάλειας και γιατρού εργασίας.
- Κανόνες για την υγιεινή και ασφάλεια.
Π Ευκολίες.
- Πληροφόρηση.
- Επιτροπές υγιεινής και ασφάλειας της εργασίας.
- Εθνική και διεθνής νομοθεσία και κανονισμοί.
- Πρόγραμμα δράσης για καλύτερες συνθήκες
ασφάλειας και υγείας.

Στόχοι για την ασφάλεια, υγιεινή

και ευεξία στην εργασία
Οι βασικοί στόχοι για την ασφάλεια, υγιεινή και ευεξία
στην εργασία είναι:
- Ο εντοπισμός των κινδύνων που μπορεί να οδηγήσουν
σε ατύχημα ή ασθένεια και γενικά, η εξακρίβωση των
αιτίων που οδηγούν σε κακές συνθήκες εργασίας.
- Η ανάλυση και ο καθορισμός της φύσης των κινδύνων
και των προβλημάτων, πώς αυτά επιδρούν στον
εργαζόμενο και ποια μέτρα πρέπει να ληφθούν.
- Η διόρθωση και βελτίωση της κατάστασης.
- Ο έλεγχος εάν τα μέτρα εφαρμόσθηκαν σωστά και εάν Αποτελεί καλή πρακτική η πραγματοποίηση ενός ελέγχου ανά τρίμηνο, με
τη συμμετοχή του υπεύθυνου προϊστάμενου, του διευθυντή παραγωγής,
είχαν το αναμενόμενο αποτέλεσμα. υπεύθυνου ασφάλειας, του εκπροσώπου του σωματείου εργαζόμενων και
- Ο έλεγχος μήπως προέκυψαν νέα προβλήματα στο χώρο πιθανόν όλης της επιτροπής ασφάλειας.
εργασίας. Επί πλέον των ελέγχων γιο τα μέτρα που έχουν ληφθεί, αναφορικά με τις
προηγούμενες αποφάσεις, εξετάζονται επίσης οι κίνδυνοι που έχουν σχέση
Η λήψη μέτρων ασφάλειας γίνεται για προληπτικούς με την εισαγωγή νέων χημικών ουσιών, μηχανημάτων ή εξοπλισμού.
λόγους. Σκοπός της είναι να αποτρέψει την δημιουργία
 ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΚΩΝ ΧΩΡΩΝ

- Ο σκοπός του ελέγχου (ποια προβλήματα επιδιώκεται

να αντιμετωπισθούν).
- Οι χώροι και τα σημεία όπου θα δοθεί ιδιαίτερη
προσοχή κατά τον έλεγχο.
- Τα άτομα που θα συμμετέχουν στην επιθεώρηση.
- Ο τρόπος καταγραφής των παρατηρήσεων,
διαπιστώσεων και υποδείξεων.
- Τα σημεία επανελέγχου για να διαπιστωθεί εάν
εφαρμόσθηκαν σωστά τα συμφωνηθέντα μέτρα και εάν
είχαν το επιθυμητό αποτέλεσμα.
Οι έλεγχοι των εργασιακών χώρων διαφέρουν κάπως
μεταξύ μεγάλων και μικρών επιχειρήσεων. Επιθεωρήσεις και τακτικοί έλεγχοι καθιστούν τον εξοπλισμό ασφαλέστερο.
Σε μια μεγάλη επιχείρηση, συνήθως δεν είναι δυνατό να
πραγματοποιηθεί ένας μοναδικός έλεγχος που να είναι
περιεκτικός όλων των δραστηριοτήτων της, για το λόγο ότι
η παραγωγή της αποτελείται από πολλούς διαφορετικούς
τομείς και τμήματα.
Στις μικρότερες επιχειρήσεις, η όλη παραγωγή
εντοπίζεται συνήθως σε μια μικρότερη επιφάνεια.

ΕΦΑΡΜΟΓΗ
Οι έλεγχοι των χώρων εργασίας μπορούν να
ταξινομηθούν σε κατηγορίες ως εξής:
- Γενικοί έλεγχοι. Στοχεύουν στον έλεγχο του γενικού
επιπέδου των συνθηκών που επικρατούν στους χώρους
εργασίας μιας επιχείρησης και πραγματοποιούνται
τουλάχιστον μια φορά τον χρόνο.
- Λεπτομερείς έλεγχοι. Πραγματοποιούνται σε ειδικούς
χώρους σε τακτά χρονικά διαστήματα π.χ. μια φορά τον
χρόνο.
Ειδικοί επιθεωρητές πρέπει να κάνουν ετήσιες επιθεωρήσεις στα μέσα
- Ειδικοί έλεγχοι. Οι έλεγχοι αυτοί δεν ακολουθούν μεταφοράς, γερανούς, δεξαμενές πιέσεως κλπ. Ο υπεύθυνος προϊστάμενος
κάποιο ιδιαίτερο πρόγραμμα και μπορεί να καλύψουν και ο χειριστής πρέπει επίσης να πραγματοποιούν τους δικούς τους ελέγ-
ένα ή περισσότερα ειδικά προβλήματα π.χ. μελέτη των χους στον αντίστοιχο εξοπλισμό τους. Για τη βελτίωση της ασφάλειας, θα
κινδύνων που εμπεριέχονται στη χρήση χημικών πρέπει να γίνονται ημερήσιες επιθεωρήσεις από το χειριστή κατά την
ουσιών, βελτιώσεις στα μέσα ανύψωσης των υλικών εκκίνηση των μηχανών.
κ.λ.π. - Αρχεία ελέγχων.
Ειδικοί έλεγχοι ασφάλειας μπορεί επίσης να - Ημερολόγιο υπερωριών.
πραγματοποιηθούν για μια συγκεκριμένη παραγωγική - Κτιριακές εγκαταστάσεις, διάδρομοι κυκλοφορίας,
διαδικασία που παρουσιάζει ειδικά προβλήματα. έξοδοι.
Είναι αδύνατο να θυμόμαστε όλα όσα πρέπει να - Πυροσβεστικός εξοπλισμός.
ελέγξουμε κατά την διάρκεια κάθε ελέγχου του - Διάθεση αποβλήτων.
εργασιακού χώρου. Γι' αυτό μία λίστα ελέγχου θα - Ηλεκτρικός εξοπλισμός.
βοηθούσε πολύ. Όλα τα μέλη της ομάδας ελέγχου θα - Εξοπλισμός συγκόλλησης.
πρέπει να έχουν και να χρησιμοποιούν μία λίστα κατά τον
- Εξοπλισμός ανύψωσης.
έλεγχο.
- Σχοινιά, αλυσίδες και εξαρτήματα.
Στο τέλος αυτού του κειμένου υπάρχει ένα παράδειγμα - Ικριώματα.
λίστας ελέγχου που μπορεί να χρησιμοποιηθεί σαν
- Σύστημα πεπιεσμένου αέρα.
βοήθημα στα διάφορα είδη ελέγχων του εργασιακού
- Εξαερισμός, κλιματισμός.
χώρου. Μπορείτε να προσθέσετε τα θέματα που
- Φωτισμός.
ταιριάζουν καλύτερα με τον δικό σας χώρο εργασίας.
- Θόρυβος.
Θέματα ελέγχων των χώρων εργασίας - Σκόνη, καπνοί, αέρια.
- Αποθήκευση εύφλεκτων υλών.
Όταν πραγματοποιείται έλεγχος των χώρων εργασίας
μιας επιχείρησης θα πρέπει μεταξύ των άλλων να - Χρώματα και διαλυτικά σε χρήση.
ελέγχονται και τα ακόλουθα: - Εκρηκτικά και άλλες χημικές ουσίες.
 ΥΓΕΙΟΝΟΜΙΚΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ

- Μέσα ατομικής προστασίας. 2. Ειδικότερα ο γιατρός εργασίας συμβουλεύει σε θέματα:

- Εργονομικά προβλήματα. α) σχεδιασμού, προγραμματισμού, τροποποίησης της
- Χώροι ατομικής εργασίας. παραγωγικής διαδικασίας, κατασκευής και συντήρησης
εγκαταστάσεων, σύμφωνα με τους κανόνες υγιεινής και
Π Φορτηγά και οχήματα μεταφοράς.
ασφάλειας της εργασίας.
- Προβλήματα οργάνωσης της εργασίας.
- Κοινωνικές παροχές. β) λήψης μέτρων προστασίας, κατά την εισαγωγή και
- Εκπαίδευση σε θέματα ασφάλειας. χρήση μέσων εξοπλισμού.
Π Προστασία της υγείας. γ) φυσιολογίας και ψυχολογίας της εργασίας, εργονομίας
- Πρώτες βοήθειες. και υγιεινής της εργασίας, της διευθέτησης και
διαμόρφωσης των θέσεων και του περιβάλλοντος της
εργασίας και της οργάνωσης της παραγωγικής
Υγειονομικές Υπηρεσίες διαδικασίας.
Ο ρόλος και οι αρμοδιότητες των υγειονομικών δ) οργάνωσης υπηρεσίας παροχής πρώτων βοηθειών.
υπηρεσιών διαφέρουν από χώρα σε χώρα.
ε) αρχικής τοποθέτησης και αλλαγής θέσης εργασίας για
Στην Ελλάδα σύμφωνα με το Νόμο 1568/85 "Υγιεινή και λόγους υγείας, προσωρινά ή μόνιμα, καθώς και ένταξης ή
Ασφάλεια των εργαζομένων" στις επιχειρήσεις που επανένταξης μειονεκτούντων ατόμων στην παραγωγική
απασχολούν πάνω από 50 άτομα ο εργοδότης είναι διαδικασία, ακόμη και με υπόδειξη αναμόρφωσης της
υποχρεωμένος να χρησιμοποιεί τις υπηρεσίες του γιατρού θέσης εργασίας και
εργασίας. Επίσης ο εργοδότης είναι υποχρεωμένος να
δεν επιτρέπεται ο γιατρός εργασίας να χρησιμοποιείται,
θέσει στη διάθεση του γιατρού εργασίας το αναγκαίο
για να επαληθεύει το δικαιολογημένο ή μη, λόγω νόσου,
βοηθητικό προσωπικό, χώρους, εγκαταστάσεις, συσκευές
της απουσίας εργαζόμενου.
και γενικώς τα απαραίτητα μέσα για την
αποτελεσματικότερη άσκηση των καθηκόντων του.
Επίβλεψη της υγείας
Συμβουλευτικές αρμοδιότητες των εργαζομένων
του γιατρού εργασίας 1. Ο γιατρός εργασίας προβαίνει σε ιατρικό έλεγχο των
εργαζομένων σχετικό με τη θέση εργασίας τους, μετά την
1. Ο γιατρός εργασίας παρέχει υποδείξεις και συμβουλές
πρόσληψη τους ή την αλλαγή θέσης εργασίας, καθώς και
στον εργοδότη, στους εργαζόμενους και στους
σε περιοδικό ιατρικό έλεγχο κατά την κρίση του
εκπροσώπους τους, γραπτά ή προφορικά, σχετικά με τα
επιθεωρητή εργασίας ύστερα από αίτημα της επιτροπής
μέτρα που πρέπει να λαμβάνονται για τη σωματική και
υγιεινής και ασφάλειας των εργαζομένων, όταν τούτο δεν
ψυχική υγεία των εργαζομένων. Τις γραπτές υποδείξεις ο
ορίζεται από το νόμο. Μεριμνά για τη διενέργεια
γιατρός εργασίας καταχωρεί σε ειδικό βιβλίο. Ο
ιατρικών εξετάσεων και μετρήσεων παραγόντων του
εργοδότης λαμβάνει γνώση ενυπογράφως των υποδείξεων
εργασιακού περιβάλλοντος σε εφαρμογή των διατάξεων
που καταχωρούνται σ' αυτό το βιβλίο.
που ισχύουν κάθε φορά. Εκτιμά την καταλληλότητα των
Τα προτεινόμενα μέτρα πρέπει να διατυπώνονται κατά τρόπο που να γίνεται
αποδεκτος από το προσωπικό. Ενημερώστε για τα αποτελέσματα της επι-
θεωρήσεως ασφάλειας και τα προτεινόμενα μέτρο.
Μπορεί να είναι απαραίτητο στα στελέχη των αγορών, της συντήρησης, της
εκπαίδευσης κλπ. να ενημερωθούν πάνω στα μέτρα που έχουν υιοθετηθεί,
ώστε να γίνουν πιο αποτελεσματικά, πρακτικά και οικονομικά.
 ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΤΕΧΝΙΚΟΥ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΚΑΙ ΓΙΑΤΡΟΥ ΕΡΓΑΤΙΑΣ

εργαζομένων για τη συγκεκριμένη εργασία, αξιολογεί και 4. Ο γιατρός εργασίας αναγγέλει, μέσω της επιχείρησης,
καταχωρεί τα αποτελέσματα των εξετάσεων, εκδίδει στην επιθεώρηση εργασίας, ασθένειες των εργαζομένων
βεβαίωση των παραπάνω εκτιμήσεων και την κοινοποιεί που οφείλονται στην εργασία.
στον εργοδότη. Το περιεχόμενο της βεβαίωσης πρέπει να 5. Ο γιατρός εργασίας πρέπει να ενημερώνεται από τον
εξασφαλίζει το ιατρικό απόρρητο υπέρ του εργαζόμενου εργοδότη και τους εργαζόμενους για οποιονδήποτε
και μπορεί να ελεγχθεί από τους υγειονομικούς παράγοντα στο χώρο εργασίας που έχει επίπτωση στην
επιθεωρητές του Υπουργείου Εργασίας, για την υγεία.
κατοχύρωση του εργαζόμενου και του εργοδότη. 6. Η επίβλεψη της υγείας των εργαζόμενων στον τόπο
2. Επιβλέπει την εφαρμογή των μέτρων προστασίας της εργασίας δεν μπορεί να συνεπάγεται οικονομική
υγείας των εργαζόμενων και πρόληψης των ατυχημάτων. επιβάρυνση γι' αυτούς και πρέπει να γίνεται κατά τη
Για το σκοπό αυτό: διάρκεια των ωρών εργασίας τους.
α) επιθεωρεί τακτικά τις θέσεις εργασίας και αναφέρει
οποιαδήποτε παράλειψη, προτείνει μέτρα αντιμετώπισης Συνεργασία τεχνικού ασφάλειας
των παραλείψεων και επιβλέπει την εφαρμογή τους,
β) επεξηγεί την αναγκαιότητα της σωστής χρήσης των
και γιατρού εργασίας
ατομικών μέτρων προστασίας, 1. Ο τεχνικός ασφάλειας και ο γιατρός εργασίας
γ) ερευνά τις αιτίες των ασθενειών που οφείλονται στην υποχρεούνται, κατά την εκτέλεση του έργου τους, να
εργασία, αναλύει και αξιολογεί τα αποτελέσματα των συνεργάζονται, πραγματοποιώντας κοινούς ελέγχους των
ερευνών και προτείνει μέτρα για την πρόληψη των χώρων εργασίας.
ασθενειών αυτών, 2. Ο τεχνικός ασφάλειας και ο γιατρός εργασίας
δ) επιβλέπει τη συμμόρφωση των εργαζομένων στους οφείλουν, κατά την εκτέλεση των·καθηκόντων τους, να
κανόνες υγιεινής και ασφάλειας της εργασίας, συνεργάζονται με την Ε.Υ.Α.Ε. ή τον αντιπρόσωπο των
ενημερώνει τους εργαζομένους για τους κινδύνους που εργαζομένων.
προέρχονται από την εργασία τους, καθώς και για τους 3. Ο τεχνικός ασφάλειας και ο γιατρός εργασίας οφείλουν
τρόπους πρόληψης τους, να ενημερώνουν την Ε.Υ.Α.Ε. ή τον αντιπρόσωπο για
ε) παρέχει επείγουσα θεραπεία σε περίπτωση ατυχήματος κάθε σημαντικό ζήτημα υγιεινής και ασφάλειας της
ή αιφνίδιας νόσου. Εκτελεί προγράμματα εμβολιασμού εργασίας στην επιχείρηση και να τους παρέχουν
των εργαζομένων με εντολή της αρμόδιας διεύθυνσης συμβουλές σε θέματα υγιεινής και ασφάλειας της
υγιεινής της νομαρχίας, όπου εδρεύει η επιχείρηση. εργασίας.
3. Ο γιατρός εργασίας έχει υποχρέωση να τηρεί το ιατρικό 4. Αν ο εργοδότης διαφωνεί με τις γραπτές υποδείξεις και
και επιχειρησιακό απόρρητο. συμβουλές του τεχνικού ασφάλειας ή του γιατρού
εργασίας, οφείλει να αιτιολογήσει τις απόψεις του και να
Ένα κέντρο εργασιακής για μια ή περισσότερες εταιρείες με ολικό
δυναμικό 2-3.000 εργαζόμενους, μπορεί να απασχολεί ένα γιατρό, 2-3
νοσοκόμες, ένα μηχανικό υγιεινής και ασφάλειας και να έχει και τη σχετική
γραμματιακή υποστήριξη. Καλό είναι επίσης να περιλαμβάνει ένα εργασιακό
φυσικοβεραπευτή και ένα κοινωνικό λειτουργό.
 ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ

τις κοινοποιήσει και στην Ε.Υ.Α.Ε. η στον αντιπρόσωπο. περιβάλλον όπου οι συνθήκες εργασίας περικλείουν
Σε περίπτωση διαφωνίας η διαφορά θα επιλύεται από τον μεγαλύτερους κινδύνους.
επιθεωρητή εργασίας και μόνο. Η εσφαλμένη εκτίμηση των κινδύνων μπορεί να οδηγήσει
σε εσφαλμένη αντίληψη της ασφάλειας και σε αδιαφορία
απέναντι σε θέματα ασφάλειας. Όλοι, εργοδότες,
Πρακτικές υγιεινής και ασφάλειας διευθυντές, επόπτες, εργαζόμενοι και κρατικοί
Πρέπει πάντοτε να τονίζεται η ιδιαίτερη σημασία της λειτουργοί, θα πρέπει να τονίζουν συνεχώς την σημασία
ασφάλειας και της υγιεινής κατά την εργασία και το πόσο της ασφάλειας κατά την εργασία και να παίρνουν μέτρα
σπουδαίο ρόλο παίζει στην πρόληψη των ατυχημάτων και που θα την ενισχύουν συνεχώς.
την εξασφάλιση της υγείας των εργαζομένων. Αποτυχία
στην τήρηση των κανόνων μπορεί να θέσει σε κίνδυνο Ασφάλεια
τους εργαζόμενους.
Για να υπάρχει ασφάλεια, όλοι οι εργαζόμενοι θα πρέπει:
Οι πρακτικές ασφάλειας θα πρέπει να συμβαδίζουν με τη - Να φροντίζουν για την ατομική τους ασφάλεια.
βελτίωση των συνθηκών στο χώρο εργασίας. Είναι
- Να αναλαμβάνουν ευθύνη για την ασφάλεια άλλων
σημαντικό για κάθε εργαζόμενο, να συμμετέχει στη
ατόμων που μπορεί να θιγούν από τις ενέργειες ή
διαπίστωση των συνθηκών που δεν είναι ασφαλείς και να
παραλείψεις τους.
εισηγείται τα μέτρα που θα πρέπει να ληφθούν. Όλοι
- Να συμμορφώνονται με τις οδηγίες ασφάλειας.
πρέπει να συμμετέχουν στους ελέγχους των χώρων
εργασίας. Η συμμετοχή αυτή είναι πιο ουσιαστική, όταν οι - Να χρησιμοποιούν με το σωστό τρόπο τους
κανόνες και οι πρακτικές ασφάλειας τηρούνται απ' όλους. μηχανισμούς ασφάλειας και τον προστατευτικό
εξοπλισμό.
Η θεωρία, ότι υπάρχει τάση σε ορισμένους εργαζόμενους
- Να αναφέρουν στον υπεύθυνο εργοδηγό κάθε
για ατυχήματα, βασίστηκε σε παρατηρήσεις, ότι ενώ
επικίνδυνη κατάσταση την οποία δεν μπορούν να
μερικοί εργαζόμενοι δεν έχουν ατυχήματα, άλλοι σε
διορθώσουν.
κάποια συγκεκριμένη περίοδο έχουν. Με άλλα λόγια,
- Να αναφέρουν κάθε ατύχημα ή επαγγελματική
μερικοί εργαζόμενοι είναι πιο επιρρεπείς στα ατυχήματα,
ασθένεια που σχετίζεται με την εργασία τους.
από άλλους. Σημαίνει επίσης, ότι η τάση αυτή σε
ορισμένους εργαζόμενους είναι ιδιαίτερα έντονη λόγω
απροσεξίας. Υγιεινή
Αν και αυτή η θεωρία είχε κάποιους υποστηρικτές στο Η σωστή υγιεινή είναι πάντοτε απαραίτητη. Η σωστή
παρελθόν, τώρα έχει σε μεγάλη κλίμακα απορριφθεί. πρακτική στην ατομική υγιεινή είναι δύσκολη εκτός αν
Είναι πολύ πιθανόν μερικοί εργαζόμενοι να είναι θύματα υπάρχουν επαρκείς ευκολίες. Κάθε εργαζόμενος είναι
του νόμου των πιθανοτήτων ή να εργάζονται σε υπεύθυνος για τη σωστή χρησιμοποίηση των παρεχομένων
Η εργασία του κέντρου υγείας της εταιρείας περιλαμβάνει τη διεξαγωγή ευκολιών.
ιατρικών εξετάσεων νεοπροσλαμβανόμενων υπαλλήλων, τακτικούς ελέγ-
χους υγείας για μερικές ομάδες υψηλού κινδύνου, π.χ. γιο εργαζόμενους Η σωστή υγιεινή είναι βασική για τους εργαζόμενους που
εκτεθειμένους στο μόλυβδο, το θόρυβο, την ακτινοβολία κλπ. Ένα κύριο εκτίθενται σε τοξικά, χημικά (ιδιαίτερα τα χημικά που
καθήκον είναι η συμμετοχή στο σχεδιασμό νέων εγκαταστάσεων, στην αγορά μπορεί να προκαλέσουν αλλεργία ή να απορροφηθούν
εξοπλισμού, χημικών ουσιών κλπ. από το δέρμα), σε υψηλές θερμοκρασίες και σε ρυπαρή
εργασία.
Για σωστή υγιεινή, θα πρέπει να θυμόσαστε:
- πίνετε καθαρό, πόσιμο νερό
- ποτέ να μην τρώτε στα αποδυτήρια, στους νιπτήρες, ή
σε χώρους όπου χρησιμοποιούνται επικίνδυνα υλικά
- να πλένετε τακτικά τα χέρια σας και τα μέρη του
σώματος που έχουν εκτεθεί και να κάνετε καθημερινά
μπάνιο
- να πλένετε καθημερινά τα δόντια και το στόμα σας και
να περνάτε από οδοντιατρικό έλεγχο κατά διαστήματα
- να φοράτε, τα κατάλληλα ρούχα και παπούτσια
- να μη βάζετε μαζί τα ρούχα εργασίας και τα ρούχα που
φοράτε εκτός εργασίας
- να καθαρίζετε τα ρούχα εργασίας, τις πετσέτες κλπ.,
ιδιαίτερα όταν έχουν μολυνθεί, με την βοήθεια ενός
ειδικού πλυντηρίου
- να φοράτε μάσκες, γυαλιά, γάντια, ωτασπίδες
προστασίας κλπ. σύμφωνα με τις οδηγίες
- να διατηρείστε σε καλή φυσική κατάσταση με τακτική
εξάσκηση
 ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ

Γρίπη και εντερικά μπορεί να μεταδοθούν γρήγορα από

εργαζόμενο σε εργαζόμενο. Αυτοί που υποφέρουν από
γρίπη, οξεία εντερική πάθηση ή φλεγμονώδη νοσήματα θα
πρέπει να παραμένουν εκτός εργασίας μέχρι να τους
επιτρέψει ο γιατρός να επιστρέψουν.

Σημεία που πρέπει να θυμάστε!

Σημαντικό μέρος της σωστής ατομικής υγιεινής
είναι να πλένουμε τουλάχιστον τα χέρια μας
προτού καθήσουμε να φάμε, μετά την
χρησιμοποίηση της τουαλέτας και όταν
τελειώνουμε τη δουλειά.

Ουσίες όπως είναι οι διαλύτες, τα αλκάλια και τα

λιπαντικά των μηχανών δεν θα πρέπει να
χρησιμοποιούνται ποτέ για τον καθαρισμό του
δέρματος.

Θέματα προς συζήτηση

Ία εργαστήρια πρέπει να έχουν δικούς τους κανόνες ασφάλειας αναρτημέ-
νους σ' ένα τοίχο τους. Να μάθετε αυτούς τους κανόνες. • Η ασφάλεια συζητείται σε μία πρωινή σύσκεψη ή σε
άλλες περιπτώσεις;
Τα άτομα που εργάζονται με επικίνδυνες σκόνες θα • Συμμορφώθηκαν όλοι οι εργαζόμενοι με τις οδηγίες α-
πρέπει να κάνουν ντους και να πλένουν τα μαλλιά τους σφαλείας που έχουν δοθεί σ' αυτούς; Εάν όχι, γιατί;
μετά την εργασία. Τα βρώμικα ρούχα εργασίας θα πρέπει
• Πλένουν οι εργαζόμενοι τα χέρια τους πριν φάνε και
να αλλάζονται περιοδικά. Διαφορετικά ρούχα θα πρέπει καπνίσουν;
να φοράτε κατά την εργασία και διαφορετικά εκτός
• Αλλάζετε τα ρούχα της δουλειάς μετά το τέλος της εργα-
εργασίας. Στα πιο πολλά εργοστάσια είναι απαραίτητο να σίας και τα χρησιμοποιείτε σωστά;
υπάρχουν διαφορετικά ντουλάπια για τα ρούχα εργασίας
• Πώς γίνεται ο καθαρισμός του χώρου εργασίας σας;
και τα ρούχα εκτός εργασίας.
Οι χώροι υγιεινής όπως είναι οι τουαλέτες και τα μπάνια
θα πρέπει να βρίσκονται κοντά στους χώρους εργασίας Κοινωνικές παροχές
και να καθαρίζονται τακτικά. Οι εργαζόμενοι πρέπει να Οι επιχειρήσεις θα πρέπει να παρέχουν στους
συνεργάζονται για τη διατήρηση της καθαριότητας των εργαζόμενους διάφορες ευκολίες και υπηρεσίες για την
χώρων υγιεινής. καλυτέρευση των συνθηκών διαβίωσης τόσο κατά την
Η προσωπική υγιεινή είναι από τους σπουδαιότερους παράγοντες στη διάρκεια των ωρών εργασίας όσο και εκτός της
μείωση των κινδύνων υγείας, αναφορικά με τη χρησιμοποίηση χημικών επιχείρησης.
προϊόντων, π.χ. εποξικές ουσίες, ισοκυανίδια, μόλυβδο και εντομοκτόνα.
Μην αφήνετε τα βρώμικα ρούχα σας να μολύνουν το σπίτι σας και την Το είδος και η ποιότητα των παρεχομένων ευκολιών και
οικογένεια σας. υπηρεσιών ποικίλουν από επιχείρηση σε επιχείρηση. Οι
 ΕΥΚΟΛΙΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΩΝ ΣΥΝΘΗΚΩΝ ΖΩΗΣ

σωστές ευκολίες δε συμβάλλουν μόνο στην ευημερία των Κατά τον προγραμματισμό των γευμάτων των
εργαζόμενων αλλά και στην παραγωγή και στις καλύτερες εργαζομένων είναι σημαντικό να λαμβάνεται υπόψη η
σχέσεις. ποσότητα (αρκετές θερμίδες) και η ποιότητα (βιταμίνες).
Επαρκείς και καθαρές ευκολίες, υγιεινής, πόσιμου Όπου είναι δυνατόν, πρέπει να διατίθενται καντίνες που
δροσερού νερού και φθηνού θρεπτικού φαγητού, να παρέχουν πλήρη και καλώς υπολογισμένα σε θερμίδες
επηρεάζουν την υγεία, την διατροφή και την ποιότητα και βιταμίνες γεύματα.
εργασίας. Στις επιχειρήσεις που η παροχή υπηρεσιών καντίνας δεν
είναι εφικτή, θα μπορούσαν να παρέχονταν υπηρεσίες
πρόχειρου φαγητού - κολατσιού ή χώροι για την
Ευκολίες και παροχές προετοιμασία γευμάτων. Τα καροτσάκια με το φαγητό δεν
κατά τις εργάσιμες ώρες πρέπει να μπαίνουν σε χώρους εργασίας όπου
- Ευκολίες για ατομική υγιεινή θα πρέπει να παρέχονται επικίνδυνες και βλαβερές μέθοδοι εργασίας καθιστούν το
και να είναι κοντά στους χώρους εργασίας μέρος ακατάλληλο για να καθήσει κανείς να γευματίσει.
(ιματιοφυλάκια, τουαλέτες, ευκολίες πλυσίματος, Ιδιαίτερη φροντίδα και μέριμνα πρέπει να λαμβάνεται για
αποδυτήρια κλπ.). τους εργαζόμενους σε βάρδιες και για εκείνους των
- Πρόσβαση σε πόσιμο νερό ή άλλα ποτά και σε καντίνες μικρομεσαίων επιχειρήσεων.
ή άλλες υπηρεσίες για φαγητό.
- Ευκολίες για τη μείωση της κόπωσης, όπως καθίσματα, Σημεία που πρέπει να θυμάστε!
χώροι ανάπαυσης και δυνατότητες αναψυχής. Οι ευκολίες κοινωνικής πρόνοιας παρέχουν οφέλη
Ο χώρος εργασίας θα πρέπει να έχει σωστές και στην επιχείρηση και στους εργαζόμενους. Οι
εγκαταστάσεις υγιεινής: τουαλέτες, νιπτήρες, ντους. Οι ευκολίες υγιεινής και πόσιμου νερού είναι
τουαλέτες και τα ντους θα πρέπει να είναι απομονωμένα απαραίτητες και πρέπει να συνοδεύουν τις
για πολλούς λόγους, όπως η μη μετάδοση βακτηριδίων. Η ευκολίες για γεύματα, ανάπαυση κ.λ.π.
διοίκηση θα πρέπει να απασχολεί κάποιο άτομο, που θα
είναι υπεύθυνο για τη διατήρηση της καθαριότητας των Ευκολίες κοινωνικής πρόνοιας
χώρων υγιεινής.
για τη βελτίωση των συνθηκών ζωής
Υπηρεσίες Καντίνας Τέτοιες ευκολίες μπορούν να θεωρηθούν οι παρακάτω:
- Βοήθεια για την παροχή καλής στέγασης στους
Οι υπηρεσίες της καντίνας είναι εξαιρετικά χρήσιμες, εργαζόμενους π.χ. προώθηση της ιδιοκτησίας,
καθόσον η διατροφή των εργαζομένων είναι συχνά πτωχή ενοικίαση σπιτιών ή διαμερισμάτων.
και ανεπαρκής, ειδικά στις αναπτυσσόμενες χώρες. - Παροχή ευκολιών για μεταφορά προς και από την
Υπάρχουν περιπτώσεις όπου οι εργαζόμενοι φθάνουν εργασία όπου είναι απαραίτητο.
στην εργασία τους χωρίς να έχουν φάει αρκετά και επειδή
δεν υπάρχουν καντίνες, εργάζονται χωρίς καθόλου Το πόσιμο νερό, η επάρκεια αριθμού τουαλετών και οι ευκολίες ατομικού
γεύματα σε όλη τη διάρκεια του ωραρίου εργασίας τους. καθαρισμού είναι οι βασικές προϋποθέσεις για την υγιεινή των χώρων
εργασίας. Η επισκευή αυτών των εγκαταστάσεων πρέπει να γίνεται κατά
Σε τέτοιες περιπτώσεις η απόδοση είναι χαμηλή και το προτεραιότητα.
ποσοστό απουσιών υψηλό.
 ΕΥΚΟΛΙΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΩΝ ΣΥΝΘΗΚΩΝ ΖΩΗΣ

- Καταστήματα με χαμηλές τιμές ή άλλες πιστωτικές μακροπρόθεσμα σχέδια στέγασης είναι απαραίτητα. Οι
ευκολίες, για την εξασφάλιση αποθεμάτων διατροφής μεγάλες αποστάσεις μεταφοράς προσθέτουν σημαντική
και άλλων απαραιτήτων αγαθών.
κούραση επί πλέον της κούρασης κατά την εργασία.
- Πρόσβαση στη μέριμνα για την υγεία σε περίπτωση
ασθένειας ή ατυχήματος. Σε πολλές χώρες παρατηρείται μία αύξηση στο χρόνο
μεταφοράς προς και από την εργασία. Αυτό οφείλεται
- Ευκολίες για τη βελτίωση της εκπαίδευσης και
ιδιαίτερα, εξασφάλιση γνώσης γραφής και ανάγνωσης. στις πόλεις που μεγαλώνουν ολοένα και περισσότερο και
στις μεγάλες βιομηχανικές ζώνες.
- Ευκολίες για σπορ και ψυχαγωγία.
- Ευκολίες για μέριμνα προς το παιδί και κοινωνική Ο αντίχτυπος που μπορεί να επιφέρει οποιαδήποτε
βοήθεια. μείωση του ωραρίου εργασίας στον ελεύθερο χρόνο των
Τα προβλήματα της στέγασης και των συνθηκών ζωής εργαζομένων και στην ανάπαυση τους, μπορεί να μειωθεί
συχνά σχετίζονται με την αστικοποίηση και χειροτερεύουν ή ακόμη και να εξαλειφθεί, με τη "σπατάλη" του χρόνου
με την ταχεία εκβιομηχάνιση. μεταφοράς προς και από την εργασία. Το κόστος της
μεταφοράς ημερησίως, συχνά υπερβαίνει ένα λογικό
Όσον αφορά τις συνθήκες ζωής πρέπει να δίνεται μεγάλη
ποσοστό επί του ημερομισθίου.
σημασία στο στάδιο του προγραμματισμού. Επειδή οι
προσπάθειες που γίνονται από τις επιχειρήσεις είναι Διάφορα μέτρα μπορούν να ληφθούν για την βελτίωση
μεμονωμένες και περιορισμένες, η βοήθεια από τα αυτής της κατάστασης όπως:
δημόσια προγράμματα και η συμμετοχή των οργανώσεων 1) Βελτίωση των δημόσιων μεταφορών
των εργοδοτών και εργαζόμενων είναι πάντα σημαντική. 2) Συντονισμός δρομολογίων συγκοινωνιών και ωραρίου
Στην περίπτωση της στέγασης η βοήθεια μπορεί να δοθεί εργασίας
με διάφορους τρόπους π.χ. 3) Κλιμακούμενο ή ελαστικό ωράριο
- προγράμματα καταθέσεων / αποταμιεύσεων για τη 4) Παροχή μέσων μεταφοράς απ' τις επιχειρήσεις
χορήγηση ειδικών δανείων
5) Παροχή δανείων για αγορά μοτοσικλετών ή ποδηλάτων.
- προγράμματα οικοδόμησης σπιτιών χαμηλού κόστους
Σε πολλές χώρες ολοένα και αυξάνεται το φαινόμενο των
- παροχή οικοδομικών υλικών σε μειωμένες τιμές.
συνεταιριστικών καταστημάτων. Τα καταστήματα αυτά
Εκτός από τις επιχειρήσεις σε απομονωμένες και
πρέπει να πωλούν τα βασικά είδη σε λογικές τιμές και
απομακρυσμένες περιοχές και τις εργασίες εκτός του
σκοπός τους δεν πρέπει να είναι το κέρδος.
χώρου της επιχείρησης, οι εργοδότες σπάνια παρέχουν
Είναι επίσης πολύ σημαντική, η οργάνωση υπηρεσιών για
στέγαση, άμεσα. Ως εκ τούτου η καλή πολεοδομία και τα
τη μέριμνα της υγείας, η διευκόλυνση για την πρόσβαση
Ενός χώρος κατάλληλος για μικρό διαλείμματα, κοντά στην εργασία και μια στην εκπαίδευση και οι ευκολίες για τη μέριμνα των
καντίνα όπου σερβίρεται καλή και θρεπτική τροφή μέσα σ' ένα ευχάριστο παιδιών.
περιβάλλον επηρεάζουν θετικά την ευεξία του εργαζόμενου.
Οι εργαζόμενοι σε θερμά κλίματα έχουν ανάγκη να πίνουν πολλά υγρά που Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι σε ορισμένους τομείς και
πρέπει εύκολα να μπορούν να προμηθεύονται. ειδικά στις αναπτυσσόμενες χώρες, δεν υπάρχει
 ΠΡΟΣΠΑΘΕΙΕΣ ΓΙΑ ΚΑΛΕΣ ΣΥΝΘΗΚΕΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΚΑΙ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑ

κατάλληλη υποδομή γι' αυτές τις υπηρεσίες και τις Έτσι λοιπόν, ο καθένας μπορεί να κρίνει για το αν οι
διευκολύνσεις. 'Οταν λοιπόν η επιχείρηση δεν παρέχει συνθήκες στο χώρο εργασίας του είναι καλές ή κακές και
άμεσα αυτές τις υπηρεσίες στους εργαζόμενους, είναι μπορεί να κάνει προτάσεις ή παρατηρήσεις για το πώς θα
απαραίτητη η υποστήριξη για την οργάνωση ανεξάρτητων βελτιωθεί η κατάσταση.
δημόσιων ή ιδιωτικών υπηρεσιών στην διάθεση των
εργαζομένων. Στα παραδείγματα περιλαμβάνονται, η
χορήγηση προκαταβολών ή δανείων με χαμηλό επιτόκιο, η
ενθάρρυνση για συμμετοχή στα προγράμματα ασφάλισης
της υγείας ή καταθέσεων, οι συμφωνίες μεταξύ των
επιχειρήσεων για τις υπηρεσίες που αφορούν την μέριμνα
για την υγεία στον δημόσιο ή ιδιωτικό τομέα κ.λ.π.

Σημεία που πρέπει να θυμάστε!

Για την βελτίωση των κοινωνικών παροχών είναι
απαραίτητη η συνεργασία εργοδοτών και
εργαζομένων.

Πρέπει να λαμβάνονται ρεαλιστικά μέτρα και

μετά από κάποιο χρονικό διάστημα να εκτιμάται η VΛ
συμβολή τους στη βελτίωση.

Θέματα προς συζήτηση

• Απαριθμίστε τις κοινωνικές παροχές που οι εργαζόμενοι
μπορούν να χρησιμοποιήσουν κατά τη διάρκεια της εργα-
σίας τους. Είναι επαρκείς;
• Είναι εύκολη η πρόσβαση στις βασικές ευκολίες υγιεινής,
όπως είναι οι τουαλέτες, οι νιπτήρες, τα ντους και το
πόσιμο νερό; Διατηρούνται σε καλή κατάσταση; Επι-
σκευάζονται γρήγορα όταν χαλάσουν;
• Υπάρχει καντίνα όπου μπορείτε να παίρνετε γεύματα
επαρκή σε θερμίδες και βιταμίνες κατά τα διαλείμματα
Μειώστε τη μόλυνση επιλέγοντας λιγότερο επικίνδυνα υλικά
φαγητού; και μεθόδους εργασίας.
• Τι μέτρα θα μπορούσαν να ληφθούν για να βοηθηθείτε
στα προβλήματα στέγασης και μεταφοράς προς και από Ενημέρωση
την εργασία; Ένα σπουδαίο στοιχείο στη δραστηριότητα για την
ασφάλεια, την υγεία και την ευεξία κατά την εργασία,
Προσπάθειες είναι η ενημέρωση που παρέχει η διοίκηση στους
εργαζόμενους και η ενημέρωση που κυκλοφορεί μεταξύ
για καλές συνθήκες ασφάλειας των εργαζομένων.
και υγιεινής κατά την εργασία. Εάν η ενημέρωση κατορθώσει να παρακινεί τους
εργαζόμενους και τους επιβλέποντες να συμμετέχουν στη
Μόνο με τη συνεργασία μπορούν να γίνουν ευρείας δραστηριότητα για τη βελτίωση των συνθηκών εργασίας,
κλίμακας βελτιώσεις στις συνθήκες ασφάλειας και τότε μπορούμε να πούμε ότι είναι αποτελεσματική.
υγιεινής κατά την εργασία. Η σωστή ενημέρωση δεν πρέπει να αποτελείται μόνον
Η βάση αυτών των βελτιώσεων πρέπει να είναι η ενεργός από συστάσεις και οδηγίες για την εργασία, αλλά να
συμμετοχή των κυβερνήσεων, της διοίκησης και των συμβάλλει και στο γενικό συναίσθημα ικανοποίησης κατά
εργαζομένων. την εργασία και στο καλό ηθικό των εργαζομένων στην
επιχείρηση.
Οι συνθήκες ασφάλειας και υγιεινής κατά την εργασία
Η ενημέρωση μπορεί να γίνει κατά διαφορετικούς
αποτελούν ένα κατάλληλο τομέα για αυξημένες
τρόπους. Πέρα από την ενημέρωση που περνάει με λέξεις
δραστηριότητες και υποχρεώσεις εκ μέρους των από στόμα σε στόμα, πρέπει να οργανώνονται και ειδικές
εργοδοτών και των εργαζομένων. εκστρατείες. 'Οταν η επιχείρηση πρόκειται να
Ένας λόγος είναι ότι τα προβλήματα στους χώρους χρησιμοποιήσει νέες μεθόδους, νέα μηχανήματα ή νέα
εργασίας είναι πολύ κοντά μας και επηρεάζονται όλοι, προϊόντα πρέπει να ενημερώνει τους εργαζόμενους για
εργαζόμενοι και επιβλέποντες. τους κινδύνους που διατρέχει η ζωή τους.
 ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (Ε.Υ.Α.Ε.)

- Πώς θα μπορούσε να αυξηθεί η ευαισθητοποίηση για α) μελετά τις συνθήκες εργασίας στην επιχείρηση και
τη δημιουργία ενός καλά σχεδιασμένου χώρου προτείνει μέτρα για τη βελτίωση τους και τη βελτίωση του
εργασίας; περιβάλλοντος εργασίας, παρακολουθεί την τήρηση των
- Διανέμονται συχνά στους εργαζόμενους φυλλάδια η μέτρων υγιεινής και ασφάλειας και συμβάλλει στην
άλλα είδη ενημερωτικού υλικού, σε επαρκή αριθμό; εφαρμογή τους από τους εργαζόμενους.
- Ανανεώνονται συχνά οι αφίσες και τα άλλα εκθεσιακά β) σε περιπτώσεις σοβαρών εργατικών ατυχημάτων ή
υλικά, ούτως ώστε να ελκύουν την προσοχή των 'σχετικών συμβάντων, προτείνει τα κατάλληλα μέτρα για
εργαζομένων;
την αποτροπή επανάληψης τους,
- Τι είδους ενημέρωση πιστεύετε ότι είναι σημαντική για
γ) επισημαίνει τον επαγγελματικό κίνδυνο στους χώρους ή
τις συνθήκες ασφάλειας και υγιεινής κατά την εργασία
θέσεις εργασίας και προτείνει μέτρα για την αντιμετώπιση
και για το συναίσθημα της ικανοποίησης κατά την
εργασία; του, συμμετέχοντας έτσι στη διαμόρφωση της πολιτικής
της επιχείρησης, για την πρόληψη του επαγγελματικού
κινδύνου,
Θέματα προς συζήτηση
δ) ενημερώνεται από τη διοίκηση της επιχείρησης για τα
• Συμφωνείτε ότι το ζήτημα των συνθηκών ασφάλειας και στοιχεία των εργατικών ατυχημάτων και των
υγιεινής κατά την εργασία είναι ιδανικό για από κοινού
επαγγελματικών ασθενειών που συμβαίνουν σ' αυτή,
συνεργασία, κυβέρνησης, εργοδοτών και εργαζομένων;
ε) ενημερώνεται για την εισαγωγή στην επιχείρηση νέων
παραγωγικών διαδικασιών, μηχανημάτων, εργαλείων και
Επιτροπή Υγιεινής και Ασφάλειας υλικών, καθώς και για τη λειτουργία των εγκαταστάσεων,
της Εργασίας (Ε.Υ.Α.Ε.) στο μέτρο που επηρεάζουν τις συνθήκες υγιεινής και
ασφάλειας της εργασίας,
Η σύσταση Ε.Υ.Α.Ε. αποτελεί δικαίωμα των στ) σε περίπτωση άμεσου και σοβαρού κινδύνου, καλεί
εργαζομένων. Δεν είναι εργοδοτική υποχρέωση. Οι τον εργοδότη να λάβει τα ενδεικνυόμενα μέτρα, χωρίς να
εργοδοτικές υποχρεώσεις σε σχέση με την επιτροπή, είναι
αποκλείεται και η διακοπή λειτουργίας μηχανήματος,
η διευκόλυνση που πρέπει να παρέχεται στα μέλη της,
εγκατάστασης ή παραγωγικής διαδικασίας,
ώστε να ασκούν τις αρμοδιότητες τους και η παροχή των
ζ) μπορεί να ζητάει τη συνδρομή εμπειρογνωμόνων για
στοιχείων που είναι σχετικά με το έργο της επιτροπής.
θέματα υγιεινής και ασφάλειας της εργασίας, μετά από
Η σύσταση της Επιτροπής διέπεται από τις διατάξεις του
σύμφωνη γνώμη του εργοδότη.
άρθρου 2 του Ν. 1568/85 "Υγιεινή και Ασφάλεια των
εργαζομένων" και του άρθρου 12 του Ν. 1767/88
Οι καινούριοι υπάλληλοι πρέπει να ενημερώνονται πλήρως από τον προϊστά-
"Συμβούλια εργαζομένων και άλλες διατάξεις'- Κύρωση μενο και τους συναδέλφους τους. Η ενημέρωση πρέπει επίσης να λαμβάνει
της 135 διεθνούς σύμβασης εργασίας". χώρα όταν εγκαθίστανται νέες μηχανές, εισάγονται νέες χημικές ουσίες,
Η Ε.Υ.Α.Ε. είναι όργανο συμβουλευτικό και σύμφωνα με μέθοδοι παραγωγής κλπ., ώστε η εργασία να μπορεί να επιτελείται κατά τον
το άρθρο 2 του Ν. 1568/85 έχει τις εξής αρμοδιότητες: ασφαλέστερο τρόπο.
 ΝΟΜΟΙ ΚΑΙ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΙ ΕΘΝΙΚΟΙ ΚΑΙ ΔΙΕΘΝΕΙΣ

Η Ε. Υ.Α.Ε. ή ο αντιπρόσωπος συνεδριάζει με τον Η επιτροπή ασφάλειας έχει κυρίως τη γενική ευθύνη του σχεδιασμού και
εργοδότη ή τον εκπρόσωπο του μέσα στο πρώτο της πρότασης μέτρων για τη βελτίωση του εργασιακού περιβάλλοντος. Αυτό
περιλαμβάνει την εκπόνηση ενός προγράμματος εκμάθησης, σχετικά με το
δεκαήμερο κάθε τριμήνου, σε ημέρα και ώρα που ορίζεται εργασιακό περιβάλλον, τη συμμετοχή στο σχεδιασμό της μετατροπής των
από κοινού, για τη διευθέτηση των θεμάτων που υπαρχουσών εγκαταστάσεων, τις αλλαγές στις μεθόδους παραγωγής και
ανακύπτουν μέσα στην επιχείρηση και σχετίζονται με τις εργασίας, την παρακολούθηση των τάσεων των εργατικών ατυχημάτων και
αρμοδιότητες της προηγούμενης παραγράφου. Στις κοινές τη διεξαγωγή ερευνών για την υπηρεσία εργασιακής υγιεινής.
συνεδριάσεις μετέχουν, ο τεχνικός ασφάλειας και ο
γιατρός εργασίας της επιχείρησης που προβλέπονται στο ουσιαστικά ο υπεύθυνος να αποφασίσει ποια τελικά
άρθρο 4. Πριν από τη μέρα της κοινής συνεδρίασης, η μέτρα θα τεθούν σε εφαρμογή.
Ε.Υ.Α.Ε. ή ο αντιπρόσωπος καθορίζει τα θέματα τα οποία Το κόστος των βελτιώσεων στον τομέα των συνθηκών
θα συζητήσει και τα γνωστοποιεί στον εργοδότη τρεις (3) εργασίας αποτελεί μέρος του κόστους παραγωγής και δεν
τουλάχιστον εργάσιμες μέρες νωρίτερα. Ο εργοδότης μπορεί να επιβαρύνει τον εργαζόμενο σαν άτομο.
γνωστοποιεί στην Ε.Υ.Α.Ε. ή στον αντιπρόσωπο τα Η βελτίωση των συνθηκών ασφάλειας και υγιεινής κατά
θέματα που επιθυμεί να συζητηθούν στην κοινή την εργασία, απαιτεί σωστή πρόβλεψη και μεγάλης
συνεδρίαση τρεις (3) τουλάχιστον εργάσιμες ημέρες πριν
έκτασης προγραμματισμό. Ο προγραμματισμός πρέπει να
από την ημέρα πραγματοποίησης της. Οι παραπάνω
αναφέρεται, αφ' ενός μεν στη συντήρηση των υπαρχουσών
γνωστοποιήσεις απευθύνονται επίσης μέσα στις ίδιες
εγκαταστάσεων και εξοπλισμού, αφ' ετέρου δε, στις
προθεσμίες και προς τον τεχνικό ασφάλειας και το γιατρό
συνθήκες εργασίας που θα δημιουργηθούν, όταν θα
της επιχείρησης. Στις συνεδριάσεις αυτές συντάσσονται
χρησιμοποιηθούν νέες κτιριακές εγκαταστάσεις ή νέα
πρακτικά εις διπλούν και κρατούνται το ένα αντίτυπο από
μηχανήματα και εξοπλισμός.
τον εργοδότη και το άλλο από την επιτροπή ή τον
αντιπρόσωπο. Επαρκής και υψηλής ποιότητας δραστηριότητα για τη
βελτίωση των συνθηκών στο χώρο εργασίας δεν μπορεί να
επιτευχθεί, εκτός εάν ο εργοδότης, οι εργαζόμενοι και τα
Νόμοι και κανονισμοί,
εργατικά σωματεία δείξουν την απαραίτητη ευαισθησία
εθνικοί και διεθνείς και επιθυμία γι' αυτό. Είναι αναγκαίο να μελετούν τους
Σε πολλές χώρες υπάρχουν νόμοι και κανονισμοί που νόμους και τους κανονισμούς και να τους χρησιμοποιούν
διέπουν τις συνθήκες ασφάλειας και υγείας κατά την σαν τη βάση για την από κοινού συνεργασία. Οι
εργασία. συμφωνίες μεταξύ της διοίκησης και των εργαζομένων και
Αυτοί οι νόμοι και κανονισμοί βασίζονται στην ιδέα, ότι η ο ενεργός ρόλος της επιτροπής υγιεινής και ασφάλειας
βελτίωση των συνθηκών εργασίας οργανώνεται και της εργασίας θα βοηθήσει πολύ αυτή τη συνεργασία.
εκτελείται με τη συνεργασία εργοδοτών και εργαζομένων. Πέρα από την επιβολή της εφαρμογής των νόμων και των
Αν και το καθήκον της βελτίωσης των συνθηκών εργασίας, κανονισμών είναι αναγκαία και η εθελοντική
είναι να εκτελεσθεί κάτω από ένα πνεύμα συνεργασίας πρωτοβουλία για τη βελτίωση των συνθηκών στο χώρο
εργοδοτών και εργαζόμενων, ο εργοδότης είναι εργασίας.
 ΔΙΕΘΝΕΙΣ ΣΥΜΦΩΝΙΕΣ

Η ανάγκη για μια ολοκληρωμένη προσέγγιση τονίζεται

Θέματα προς συζήτηση. από το Διεθνές Πρόγραμμα του Ι.L.Ο. για τη βελτίωση
• Ποια είναι η κατάσταση στη χώρα σας; Γνωρίζετε τους των συνθηκών εργασίας (το οποίο καλείται PIACT) και το
νόμους και τους κανονισμούς που διέπουν τις συνθήκες οποίο άρχισε το 1976.
εργασίας; Το πρόγραμμα αυτό αναγνωρίζει τις ακόλουθες αρχές,
• Υπάρχουν σημεία στις συμφωνίες σας με τον εργοδότη σαν ουσιαστικές:
που να καλύπτουν τις συνθήκες ασφάλειας και υγείας στο (α) Η εργασία πρέπει να λαμβάνει χώρα κάτω από
χώρο εργασίας; Εάν ναι ποια είναι τα ποιο σημαντικά ασφαλείς και υγιεινές συνθήκες.
σημεία που καλύπτονται από τις συμφωνίες;
(β) Οι συνθήκες εργασίας πρέπει να στοχεύουν το "ευ
• Είσαστε ασφαλισμένοι για εργατικά ατυχήματα; ζειν" των εργαζομένων και την ανθρώπινη αξιοπρέπεια.
• Υπάρχει επιτροπή υγιεινής και ασφάλειας της εργασίας (γ) Η εργασία πρέπει να προσφέρει πραγματικές
ή αντιπρόσωπος των εργαζομένων; ευκαιρίες για προσωπική επιτυχία, ικανοποίηση και
• Εάν ναι, πώς εργάζονται; κοινωνική υπηρεσία.
• Εάν όχι, γιατί δεν υπάρχουν και ποιες είναι οι πιθανότη- Αυτό το πρόγραμμα βοηθάει πολλές χώρες να
τες να υπάρξουν; ανταπεξέρχονται διάφορα προβλήματα, σχετικά με τις
συνθήκες εργασίας. Τονίζεται ότι η προσπάθεια για
Διεθνείς συμφωνίες ασφάλεια και υγιεινή στον επαγγελματικό τομέα πρέπει
Επί πλέον των εθνικών νόμων και συμφωνιών υπάρχουν π.χ. να συνδυάζεται με την προσπάθεια για τη βελτίωση
επίσης και διεθνείς συμφωνίες, διακηρύξεις και του ωραρίου εργασίας, του αντικειμένου της εργασίας και
προγράμματα συνθηκών εργασίας. της κοινωνικής πρόνοιας. Στη διεθνή πρακτική δίνεται
μεγαλύτερη έμφαση στην "τριμερή συνεργασία" δηλ. τη
συνεργασία μεταξύ κυβέρνησης, εργοδοτών και
εργαζομένων.
Ένα άλλο γνωστό παράδειγμα είναι ο ορισμός του
W.Η.Ο. για την έννοια της λέξης υγεία:
'Ύγεία είναι η κατάσταση πλήρους φυσικής, πνευματικής
και κοινωνικής ευεξίας και δεν είναι απλά η απουσία
αδιαθεσίας ή ασθένειας".
Με άλλα λόγια η προσπάθεια προς αυτή την κατεύθυνση
δεν σχετίζεται απλά με την πρόληψη των φυσικών
κινδύνων και των ατυχημάτων, αλλά έχει σχέση και με το
συνολικά "καλώς έχειν" του ατόμου μέσα στο χώρο
εργασίας.

Αυτά έχουν συνταχθεί από οργανισμούς των Ηνωμένων

Εθνών, όπως ο Διεθνής Οργανισμός Εργασίας (Ι.L.Ο) και
ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (W.Η.Ο.) και έχουν
υιοθετηθεί από πολλές χώρες.
Ιδιαίτερης σπουδαιότητας και σημασίας είναι οι διεθνείς
συμβάσεις και συστάσεις του Ι.L,.Ο., που αναφέρονται
στις συνθήκες ασφάλειας, υγιεινής, ευεξίας και
κοινωνικής πρόνοιας στο χώρο εργασίας. Αυτές
ενθαρρύνουν τις χώρες μέλη να καθιερώσουν στόχους για
τη βελτίωση των συνθηκών εργασίας.
 ΔΙΕΘΝΕΙΣ ΣΥΜΦΩΝΙΕΣ

1) Πρέπει να είσαστε ενήμεροι των προβλημάτων που

Τα προβλήματα συνθηκών, συναντώνται στους χώρους εργασίας.
ασφάλειας και υγείας 2) Πρέπει να είσαστε ενήμεροι ότι είναι δυνατό να
στο χώρο εργασίας, πρέπει επιλυθούν τα πιο πολλά προβλήματα στους χώρους
εργασίας.
να καταπολεμούνται στη πηγή τους 3) Πρέπει να προστατεύετε την υγεία σας και να
Ο καλύτερος τρόπος χειρισμού των προβλημάτων εξασφαλίζετε ότι οι συνθήκες εργασίας σας είναι σε
ασφάλειας και υγιεινής της εργασίας, είναι η ικανοποιητικό επίπεδο.
καταπολέμηση τους στην πηγή. Εάν μία μηχανή είναι Ο καθένας έχει κάποια σταδιοδρομία στην εργασία του.
θορυβώδης, είναι καλύτερα να μειώσουμε το θόρυβο που Αντιλαμβάνεσθε ότι ο τόπος εργασίας όπου εργάζεσθε
κάνει, από το να δώσουμε μέσα ατομικής προστασίας της τώρα, ή όπου θα εργασθείτε στο μέλλον είναι ένα κομμάτι
ακοής στους εργαζόμενους κοντά στη μηχανή. Αντί οι της ζωής σας. Περνάτε το 1/3 σχεδόν της ζωής σας στους
εργαζόμενοι να φοράνε μάσκες προσώπου, είναι χώρους εργασίας και αυτοί οι χώροι και συνθήκες
καλύτερα οι αιωρούμενοι ρύποι να συγκεντρώνονται και εργασίας σας θα αφήσουν το αποτύπωμα τους πάνω σας.
να απάγονται εκτός χώρου εργασίας. Ως εκ τούτου, είναι πολύ σημαντικό να αφήσετε εσείς το
Το να κάνουμε έναν εργαζόμενο να φοράει κάποιο τύπο αποτύπωμα σας στο χώρο και τις συνθήκες εργασίας, με
προστατευτικού εξοπλισμού, είναι πάντοτε η τελευταία τη συνεχή βελτίωση και εξέλιξη τους. Να βεβαιώνεστε, ότι
λύση. Πρέπει πάντοτε να προσπαθούμε να μειώνουμε οι συνθήκες εργασίας σας συναντούν τις προσδοκίες και
τους κινδύνους για την υγεία, όσο το δυνατό περισσότερο, τις απαιτήσεις σας. Οι εθνικοί νόμοι και οι διεθνείς
με σκοπό να επιτυγχάνουμε ικανοποιητικές συνθήκες συμφωνίες, μαζί με την τρέχουσα τεχνική πρόοδο,
εργασίας. Ο στόχος πρέπει να είναι η εκτέλεση της ενθαρρύνουν και βοηθούν τη δημιουργία καλών
εργασίας χωρίς χρήση μέσων.
συνθηκών εργασίας.

Με την ενεργό συμμετοχή σας Θέματα προς συζήτηση

να είσαστε βέβαιοι, • Κάντε ένα κατάλογο των βελτιώσεων των συνθηκών ερ-
γασίας σας, που θα σας άρεσε να δείτε.
ότι οι συνθήκες εργασίας σας
• Εναρμονίζεται η χώρα σας στο πνεύμα του Ι.L.Ο. και των
θα φθάσουν στο σωστό επίπεδο άλλων διεθνών συμφωνιών στον τομέα της εργασιακής
ζωής;
Σ' αυτό το βιβλίο καταγράψαμε και περιγράψαμε πολλά
προβλήματα ασφάλειας και υγιεινής στο χώρο εργασίας.
Σπάνια όλα αυτά τα προβλήματα υπάρχουν σ' ένα χώρο Σημεία που πρέπει να θυμάστε!
εργασίας ή ακόμα και σ' ένα τομέα της βιομηχανίας.
Πάντοτε είναι πιο αποτελεσματικό να
Δεν παρουσιάσαμε τα προβλήματα του χώρου εργασίας
προγραμματίζετε από την αρχή το σωστό επίπεδο
για να σας φοβήσουμε. Το κάναμε για τους εξής κυρίως
των συνθηκών εργασίας. Επομένως πρέπει να
λόγους:
καταστρώσετε ένα πρόγραμμα δράσης πάνω στο
οποίο θα δουλεύετε.

Ένας καλός χώρος εργασίας, οδηγεί

μακροπρόθεσμα σε επικερδή και προσοδοφόρα
αποτελέσματα για τους εργοδότες και τη χώρα. Οι
εργαζόμενοι επίσης, αισθάνονται μεγαλύτερη
ικανοποίηση από την εργασία τους και συχνά
αυξάνεται η παραγωγικότητα.

Εφοδιάστε τη μηχανή
με ένα αποσβεστήρα,
αντί να εφοδιάσετε
τους εργαζόμενους
με ωτασπίδες.
 ΧΡΗΣΙΜΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ - Η υγεία όλων των εργαζομένων ελέγχεται περιοδικά.
Επιθεωρήσεις των χώρων εργασίας - Τα αποτελέσματα των ιατρικών εξετάσεων πρέπει να
- Οι επιθεωρήσεις των χώρων εργασίας πρέπει να γνωστοποιούνται στους εργαζόμενους.
γίνονται τακτικά από μία ορισμένη ομάδα ατόμων που - Πρέπει να εξασφαλίζεται και να προστατεύεται το
εξετάζουν συστηματικά τους διάφορους χώρους ιατρικό απόρρητο.
εργασίας. - Οι εργαζόμενοι πρέπει να έχουν πρόσβαση σε ιατρικές
- Οταν απαιτείται, πρέπει να προγραμματίζονται και να εξετάσεις όποτε αυτό είναι αναγκαίο.
γίνονται ειδικές επιθεωρήσεις στους χώρους εργασίας. - Η επίβλεψη της υγείας των εργαζομένων δεν πρέπει να
- Τα αποτελέσματα των επιθεωρήσεων των χώρων τους επιβαρύνει οικονομικά.
εργασίας πρέπει να καταγράφονται υπό μορφή
εκθέσεως με προτάσεις για βελτιώσεις. Ασφάλεια και Υγιεινή
- Οι εκθέσεις των επιθεωρήσεων των χώρων εργασίας
πρέπει να τηρούνται από υπεύθυνο για τον σκοπό αυτό - Οι εργαζόμενοι πρέπει να συμβάλλουν στην ασφάλεια
άτομο. προστατεύοντας τον εαυτόν τους και τους συναδέλφους
τους.
- Οι επιθεωρήσεις πρέπει να αρχίζουν με την εξέταση
προηγουμένων εκθέσεων. - Κάθε εργαζόμενος πρέπει να εκπαιδεύτεται να τηρεί
τις οδηγίες για την ασφάλεια, συμπεριλαμβανομένης
- Κατά την διεξαγωγή των επιθεωρήσεων των χώρων
της σωστής χρήσης των μηχανισμών ασφάλειας και των
εργασίας, πρέπει να χρησιμοποιούνται κατάλληλοι
προστατευτικών διατάξεων.
πίνακες ελέγχου (checklists). Στις εκθέσεις των
επιθεωρήσεων πρέπει να αναφέρεται και η γνώμη των - Πρέπει να υπάρχει σύστημα για αναφορά κινδύνων,
εργαζομένων. ατυχημάτων και ασθενειών.
- Όποτε απαιτείται, πρέπει να παρέχονται αμέσως - Πρέπει να παρέχονται τα κατάλληλα μέσα, έτσι ώστε τα
υπηρεσίες ή συμβουλές ειδικών. χέρια και τα εκτιθέμενα μέρη του σώματος να
πλένονται κανονικά.
- Ουσίες, όπως διαλύτες, αλκάλια και λιπαντικά
Επίβλεψη της υγείας μηχανών, δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται για
των εργαζομένων καθαρισμό του δέρματος.
- Δεν πρέπει να αναμειγνύονται τα ρούχα εργασίας με τα
- Η εξέταση της υγείας των εργαζομένων πρέπει να ρούχα εκτός εργασίας.
γίνεται μετά την πρόσληψη τους ή την αλλαγή θέσης
- Πρέπει να γίνεται τακτικά καθαρισμός των ρούχων
εργασίας, λαμβάνοντας υπόψη τους ενδεχόμενους
εργασίας.
κινδύνους.
 προτείνει μέτρα για τη βελτίωση του εργασιακού
Ευκολίες κοινωνικής πρόνοιας. περιβάλλοντος.
- Πρέπει να προβλέπεται επαρκής αριθμός τουαλετών σε - Η επιτροπή υγιεινής και ασφάλειας πρέπει να
κοντινή απόσταση απ' τον τόπο εργασίας. συμβάλλει στη διαμόρφωση της πολιτικής της
επιχείρησης για την πρόληψη του επαγγελματικού
- Πρέπει να παρέχονται μέσα πλυσίματος, χωριστά απ' κινδύνου.
τις τουαλέτες, κοντά στον τόπο εργασίας. - Η επιτροπή υγιεινής και ασφάλειας πρέπει να
- Πρέπει να προβλέπεται επαρκής αριθμός λουτρών. λαμβάνει γνώση για τα στοιχεία των εργατικών
- Οι τουαλέτες και τα μέσα πλυσίματος πρέπει να ατυχημάτων και των επαγγελματικών ασθενειών,
καθαρίζονται καθημερινά. καθώς και των επιθεωρήσεων των χώρων εργασίας.
- Κάθε εργαζόμενος πρέπει να έχει δικό του ερμάριο
μέσα σε καθαρά αποδυτήρια. Εκπαίδευση και Πληροφόρηση
- Πρέπει να υπάρχουν χωριστοί χώροι για τα διαστήματα
- Κάθε νέος εργαζόμενος πρέπει να εκπαιδεύεται στις
αναπαύσεως. γενικές αρχές ασφάλειας, υγείας και ευεξίας στους επί
- Πρέπει να διατίθεται καθαρό και κρύο νερό ή άλλα μέρους κινδύνους του εργασιακού χώρου.
ροφήματα, κοντά στο χώρο εργασίας. - Η επανεκπαίδευση στην ασφάλεια και υγεία πρέπει να
- Πρέπει να προβλέπεται για τα γεύματα ένας άνετος και οργανώνεται κατά την διάρκεια των ωρών εργασίας.
υγιεινός χώρος εστιάσεως, ανεξάρτητος απ' τον - Όλοι οι εργαζόμενοι πρέπει να συμμετέχουν σε
εργασιακό χώρο. ασκήσεις πυρασφάλειας και να γνωρίζουν τις
- Πρέπει να διασφαλίζεται η παροχή θρεπτικών απαιτούμενες ενέργειες που πρέπει να κάνουν σε
γευμάτων και κατά το δυνατόν, η αγορά αγαθών σε περίπτωση πυρκα'ίάς.
χαμηλές τιμές.
- Πρέπει να παρέχονται ευκολίες για την μεταφορά των - Οι εργαζόμενοι που χρειάζονται ατομικό
εργαζομένων, έτσι ώστε να εξοικονομείται χρόνος. προστατευτικό εξοπλισμό πρέπει να εκπαιδεύονται στη
- Οι εργαζόμενοι πρέπει να βοηθούνται στην παροχή σωστή χρήση του.
καλής στέγης. - Οι εκπρόσωποι σε θέματα ασφάλειας και τα άτομα που
- Οι εργαζόμενοι πρέπει να έχουν πρόσβαση σε προσφέρουν πρώτες βοήθειες πρέπει να κάνουν ειδική
παιδικούς σταθμούς όταν αυτό χρειάζεται. εκπαίδευση.
- Πρέπει να διατίθενται ευκολίες για σπορ και - Οι δραστηριότητες της επιτροπής υγιεινής και
ψυχαγωγία. ασφάλειας καθώς και οι αναφορές γύρω απ' τα
πρόσφατα ατυχήματα, πρέπει να γνωστοποιούνται σ'
Επιτροπή Υγιεινής και όλο το προσωπικό της επιχείρησης.
Ασφάλειας της Εργασίας - Πρέπει να ανανεώνονται οι αφίσες ασφάλειας σε
κατάλληλα χρονικά διαστήματα.
- Η σύσταση επιτροπής υγιεινής και ασφάλειας είναι
- Πρέπει να διανέμονται συχνά και σε επαρκή αριθμό
δικαιωμάτων εργαζομένων.
φυλλάδια και άλλα υλικά πληροφόρησης γύρω απ' την
- Τα μέλη της επιτροπής υγιεινής και ασφάλειας πρέπει
να συνεδριάζουν μεταξύ τους τακτικά, καθώς και μία υγιεινή, ασφάλεια και ευεξία.
φορά κάθε τρίμηνο από κοινού με τον εργοδότη.
- Η επιτροπή υγιεινής και ασφάλειας πρέπει να