XΡΥΣΟΥΝ ΜΕΤΑΛΛΙΟΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΚΕΙΜΕΝΟ

ΑΚΑΔΗΜΙΑΣ ΑΘΗΝΩΝ ΑΚΑΔΗΜΙΩΝ ΕΜΠΟΡΙΚΟΥ ΝΑΥΤΙΚΟΥ

ΨΥΚΤΙΚΕΣ - ΚΛΙΜΑΤΙΣΤΙΚΕΣ
ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ - ΑΕΡΙΣΜΟΣ
ΕΥΑΓΓΕΛΟΥ Γ. ΚΑΝΑΚΑΚΗ

ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ - ΑΕΡΙΣΜΟΣ
ΨΥΚΤΙΚΕΣ - ΚΛΙΜΑΤΙΣΤΙΚΕΣ
Β’ ΕΚΔΟΣΗ

Ψυκτική μηχανή του Carl Von Linde (1877),

που χρησιμοποιήθηκε βιομηχανικά και
είχε ως ψυκτικό μέσο την αμμωνία.
Τεχνικό Μουσείο Βιέννης.

ISBN 978-960-337-100-7 ΑΘΗΝΑ 2017

 Π Ε Ρ Ι Ε ΧΟΜΕ ΝΑ

ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ
ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ
Κεφάλαιο Πρώτο
Βασικές αρχές ψύξεως
1.1 Εισαγωγή στην ψύξη – Ιστορικά στοιχεία . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2
1.2 Μέθοδοι παραγωγής ψύχους. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5
1.2.1 Ψ
 ύξη χωρίς τη χρησιμοποίηση μηχανικού έργου ή θερμικής ενέργειας. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5
1.2.2 Ψ
 ύξη με κλειστό θερμοδυναμικό κύκλο. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7
1.3 Εφαρμογές ψύξεως. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 11
1.3.1 Βιομηχανική ψύξη. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 11
1.3.2 Κρυογονική. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 15
1.3.3 Κλιματισμός. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 16

Κεφάλαιο Δεύτερο
Ψυκτικοί κύκλοι με μηχανική συμπίεση ατμών
2.1 Εισαγωγή . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 17
2.2 Περιγραφή ψυκτικής μηχανής με μηχανική συμπίεση ατμών. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 17
2.3 Διάγραμμα πιέσεως-ενθαλπίας. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 20
2.4 Αναπαράσταση του ψυκτικού κύκλου κεκορεσμένου ατμού στο διάγραμμα p-h. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 21
2.5 Αναπαράσταση του ψυκτικού κύκλου κεκορεσμένου ατμού στο διάγραμμα T-s. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 24
2.6 Ψυκτικό φορτίο – Ογκομετρική ικανότητα συμπιεστή. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 25
2.6.1 Ψυκτικό φορτίο . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 25
2.6.2 Ογκομετρική ικανότητα συμπιεστή . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 26
2.7 Συντελεστής συμπεριφοράς ψυκτικής εγκαταστάσεως. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 28
2.8 Ιδανικός ψυκτικός κύκλος Carnot. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 29
2.9 Επίδραση της μεταβολής της θερμοκρασίας ατμοποιήσεως. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 32
2.10 Υπερθέρμανση και υπόψυξη του ψυκτικού μέσου. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 36
2.10.1 Υπερθέρμανση ατμών ψυκτικού μέσου. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 36
2.10.2 Υπόψυξη υγρού ψυκτικού μέσου. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 38
2.10.3 Ε
 ναλλάκτης υποψύξεως-υπερθερμάνσεως ψυκτικού μέσου. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 39
2.11 Επίδραση της πτώσεως πιέσεως λόγω των τριβών κατά τη ροή. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 43
2.12 Ασκήσεις. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 45

Κεφάλαιο Τρίτο
Ψυκτικά μέσα και ψυκτικά διαλύματα
3.1 Γενικά. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 47
3.2 Άμεση και έμμεση ψύξη. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 47
3.2.1 Δ
 ίκτυα ψυκτικών εγκαταστάσεων άμεσης ψύξεως. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 48
3.2.2 Δ
 ίκτυα ψυκτικών εγκαταστάσεων έμμεσης ψύξεως. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 49
3.3 Τα ψυκτικά μέσα και οι ιδιότητές τους. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 50
3.3.1 Επιθυμητές ιδιότητες ψυκτικών μέσων. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 50
x

3.3.2 Κατηγορίες ψυκτικών μέσων. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 51

3.3.3 Κωδικοποίηση των ψυκτικών μέσων. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 53
3.4 Κατάταξη ψυκτικών μέσων ως προς την τοξικότητα και την εκρηκτικότητά τους. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 55
3.5 Ψυκτικά μέσα κατηγορίας Α (μη τοξικά). . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 55
3.5.1 Αζεοτροπικά μείγματα. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 56
3.5.2 Ζεοτροπικά μείγματα. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 56
3.5.3 Ζ
 εοτροπικά μείγματα αντικαταστάσεως του R-22. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 58
3.6 Ψυκτικά μέσα ομάδας Β (τοξικά). . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 58
3.7 Εκρηκτικά ψυκτικά μέσα. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 58
3.8 Ψυκτικά μέσα που επιτρέπεται να εκλύονται στην ατμόσφαιρα. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 59
3.9 Επίδραση των ψυκτικών μέσων στο περιβάλλον . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 59
3.10 Ψυκτικά μέσα αντικαταστάσεως. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 62
3.11 Συμβατότητα ψυκτικών μέσων με τα λιπαντικά λάδια. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 63
3.12 Αποθήκευση και μεταφορά ψυκτικών μέσων. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 64
3.13 Προφυλάξεις για ασφαλή χειρισμό των ψυκτικών μέσων. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 65
3.14 Τα ψυκτικά διαλύματα και οι ιδιότητές τους. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 65

ΜΕΡΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ
ΕΞΑΡΤΗΜΑΤΑ ΨΥΚΤΙΚΩΝ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ
Κεφάλαιο Τέταρτο
Συμπιεστές
4.1 Γενικά περί συμπιεστών. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 68
4.2 Εμβολοφόροι παλινδρομικοί συμπιεστές. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 70
4.2.1 Γενικά – Περιγραφή λειτουργίας. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 70
4.2.2 Ο
 γκομετρική παροχή – Ογκομετρικός βαθμός αποδόσεως. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 71
4.2.3 Ι σχύς συμπιέσεως – Ισεντροπικός βαθμός αποδόσεως παλινδρομικού συμπιεστή. . . . . . . . . . . . . . . 72
4.2.4 Π αράγοντες που επιδρούν στην ογκομετρική
και στην ισεντροπική απόδοση παλινδρομικού συμπιεστή – Καμπύλες λειτουργίας. . . . . . . . . . . . . . 73
4.2.5 Τύποι εμβολοφόρων συμπιεστών. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 74
4.2.6 Κ ύλινδροι – Έμβολα παλινδρομικών συμπιεστών. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 82
4.2.7 Βαλβίδες παλινδρομικών συμπιεστών. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 85
4.2.8 Λ ίπανση παλινδρομικών συμπιεστών. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 86
4.2.9 Ρ ύθμιση φορτίου παλινδρομικών συμπιεστών. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 90
4.3 Περιστροφικοί συμπιεστές έκκεντρου τυμπάνου με σταθερό πτερύγιο. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 101
4.4 Περιστροφικοί συμπιεστές έκκεντρου τυμπάνου με κινητά πτερύγια. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 102
4.5 Περιστροφικοί σπειροειδείς συμπιεστές. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 102
4.6 Ελικόμορφοι συμπιεστές. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 103
4.7 Φυγοκεντρικοί συμπιεστές. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 104
4.8 Ιδιότητες λαδιού λιπάνσεως συμπιεστών ψυκτικών εγκαταστάσεων. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 105
4.9 Το δίκτυο του λαδιού και τα εξαρτήματά του. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 108
4.9.1 Διαχωριστήρας λαδιού. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 108
4.9.2 Ρυθμιστής στάθμης λαδιού. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 109

Κεφάλαιο Πέμπτο
Συμπυκνωτές – Συλλέκτες υγρού – Απαερίωση ψυκτικών εγκαταστάσεων
5.1 Γενικά – Φορτίο συμπυκνωτή. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 111
5.1.1 Μ
 έση λογαριθμική θερμοκρασιακή διαφορά. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 112
5.1.2 Π
 αροχή μάζας και όγκου – Ανύψωση θερμοκρασίας μέσου συμπυκνώσεως. . . . . . . . . . . . . . . . . 113
 xi

5.2 Είδη συμπυκνωτών. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 114

5.2.1 Υδρόψυκτοι συμπυκνωτές. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 114
5.2.2 Αερόψυκτοι συμπυκνωτές. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 119
5.2.3 Εξατμιστικοί συμπυκνωτές. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 123
5.3 Συλλέκτης υγρού. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 123
5.4 Συστήματα απαεριώσεως. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 124

Κεφάλαιο Έκτο
Ατμοποιητές ψυκτικών εγκαταστάσεων
6.1 Γενικά – Είδη ατμοποιητών. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 129
6.2 Ισχύς ατμοποιητή. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 131
6.3 Ατμοποιητές ψύξεως αέρα. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 133
6.3.1 Α
 τμοποιητές ψύξεως αέρα φυσικής κυκλοφορίας. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 133
6.3.2 Α
 τμοποιητές ψύξεως αέρα εξαναγκασμένης κυκλοφορίας. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 134
6.4 Ατμοποιητές ψύξεως υγρών. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 144
6.4.1 Α
 τμοποιητές ψύξεως υγρών με ομοαξονικούς αγωγούς. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 145
6.4.2 Α
 τμοποιητές ψύξεως υγρών με δοχείο αναδεύσεως. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 145
6.4.3 Α
 τμοποιητές ψύξεως υγρών κελύφους-σπείρας. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 146
6.4.4 Α
 τμοποιητές ξηρής εκτονώσεως, ψύξεως υγρών με καταιονισμό (Baudelot). . . . . . . . . . . . . . . . . . 146
6.4.5 Α
 τμοποιητές ψύξεως υγρών με πλάκες. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 146
6.4.6 Α
 τμοποιητές ψύξεως υγρών κελύφους-αυλών. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 147
6.5 Ψύκτες αέρα. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 148

Κεφάλαιο Έβδομο
Εκτονωτικές διατάξεις
7.1 Σκοπός της εκτονωτικής βαλβίδας – Είδη βαλβίδων –
Λειτουργία εγκαταστάσεως με κύκλο κενού. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 149
7.2 Τριχοειδής αγωγός. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 150
7.3 Χειροκίνητη εκτονωτική βαλβίδα. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 152
7.4 Αυτόματη εκτονωτική βαλβίδα. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 152
7.5 Θερμοστατική εκτονωτική βαλβίδα. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 154
7.5.1 Π
 εριγραφή – Λειτουργία θερμοστατικής εκτονωτικής βαλβίδας με εσωτερική εξισορρόπηση. . . . . 154
7.5.2 Λ
 ειτουργία θερμοστατικής εκτονωτικής βαλβίδας με πτώση πιέσεως στον ατμοποιητή . . . . . . . . . . 158
7.5.3 Θ
 ερμοστατική εκτονωτική βαλβίδα με εξωτερική εξισορρόπηση. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 158
7.5.4 Ε
 ίδη πληρώσεως και τοποθέτηση του θερμοστατικού βολβού. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 159
7.6 Θερμοηλεκτρική εκτονωτική βαλβίδα. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 161
7.7 Ηλεκτρονική εκτονωτική βαλβίδα. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 162
7.8 Εκτονωτική βαλβίδα χαμηλής πιέσεως με πλωτήρα. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 163
7.9 Εκτονωτική βαλβίδα υψηλής πιέσεως με πλωτήρα. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 164

Κεφάλαιο Όγδοο
Σωληνώσεις – Bαλβίδες – Eξαρτήματα αυτοματισμού ψυκτικών εγκαταστάσεων
8.1 Γενικά. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 165
8.2 Σωληνώσεις ψυκτικών εγκαταστάσεων. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 165
8.2.1 Γ
 ενικά περί σωληνώσεων – Υλικά και διαστάσεις. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 165
8.2.2 Δ
 ιαμόρφωση σωληνώσεων για εξασφάλιση επιστροφής λαδιού. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 166
8.3 Αντικραδασμικά εξαρτήματα σωληνώσεων. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 166
8.4 Φίλτρα ψυκτικού μέσου. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 167
8.5 Αφυγραντήρας. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 169
xii

8.6 Ενδείκτης ροής και υγρασίας. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 170

8.7 Εναλλάκτης θερμότητας. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 171
8.8 Διακόπτες δικτύου. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 172
8.8.1 Χειροκίνητοι διακόπτες απομονώσεως. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 172
8.8.2 Διακόπτες συντηρήσεως. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 172
8.8.3 Διακόπτης συλλέκτη υγρού. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 173
8.8.4 Β
 αλβίδες ερμητικών ψυκτικών εγκαταστάσεων. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 174
8.9 Βαλβίδες ανεπιστροφής. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 175
8.10 Ασφαλιστικά επιστόμια. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 176
8.11 Ηλεκτρομαγνητική βαλβίδα. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 176
8.12 Θερμοστατικοί και πιεζοστατικοί διακόπτες. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 180
8.12.1 Θερμοστάτες – Γενικά. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 180
8.12.2 Πιεζοστάτες – Γενικά. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 185
8.13 Διακόπτης με πλωτήρα. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 188
8.14 Βαλβίδα παρακάμψεως θερμού αερίου. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 189
8.15 Ρυθμιστής πιέσεως ατμοποιήσεως. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 191
8.16 Ρυθμιστής πιέσεως στροφαλοθαλάμου. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 193

Κεφάλαιο Ένατο
Λειτουργία − Συντήρηση − Βλάβες ψυκτικών εγκαταστάσεων

9.1 Εισαγωγή. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 195

9.2 Γενικές αρχές συντηρήσεως ψυκτικών εγκαταστάσεων. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 196
9.3 Επιθεώρηση και συντήρηση συμπιεστή. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 196
9.4 Ανίχνευση διαρροών ψυκτικού μέσου. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 198
9.5 Εργαλεία τεχνικού ψύξεως-κλιματισμού. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 200
9.6 Aποθήκευση ψυκτικού μέσου. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 204
9.7 Εκκένωση της εγκαταστάσεως – Ανάκτηση ψυκτικού μέσου. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 204
9.8 Εκκένωση του ατμοποιητή και της γραμμής υγρού. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 206
9.9 Καθαρισμός της εγκαταστάσεως. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 206
9.10 Δημιουργία κενού – Αφύγρανση της εγκαταστάσεως. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 207
9.11 Πλήρωση με ψυκτικό μέσο. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 210
9.11.1 Συμπλήρωση αερίου ψυκτικού μέσου. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 210
9.11.2 Συμπλήρωση υγρού ψυκτικού μέσου. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 211
9.12 Έλεγχος για ύπαρξη αέρα στον συμπυκνωτή – Απαερίωση. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 212
9.13 Αντικατάσταση ψυκτικών μέσων. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 212
9.14 Διάγνωση και αποκατάσταση βλαβών ψυκτικών εγκαταστάσεων. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 214
9.15 Ρύθμιση θερμοστατικής βαλβίδας – Βλάβες και αποκατάσταση. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 215

ΜΕΡΟΣ ΤΡΙΤΟ
ΨΥΚΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΚΛΙΜΑΤΙΣΤΙΚΕΣ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΠΛΟΙΩΝ
Κεφάλαιο Δέκατο
Ψυκτικές εγκαταστάσεις πλοίων

10.1 Γενικά. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 222

10.2 Ψυκτική εγκατάσταση συντηρήσεως προμηθειών εμπορικού πλοίου. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 222
10.2.1 Γενικά. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 222
10.2.2 Π
 εριγραφή ψυκτικής εγκαταστάσεως συντηρήσεως εφοδίων πλοίου. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 224
10.3 Κλιματιστική εγκατάσταση εμπορικού πλοίου. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 226
10.3.1 Γενικά. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 226
Ô
2

4
T0

1 TL
1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ
Βασικές αρχές ψύξεως

1.1 Εισαγωγή στην ψύξη – Ιστορικά στοιχεία. με τη θερμική μόνωση της ψυχόμενης περιοχής με
μονωτικά υλικά, που είναι δύσκολα διαπερατά από
Με τον όρο ψύξη εννοούμε την αφαίρεση θερμό- τη θερμότητα. Η μονωμένη ψυχόμενη περιοχή, στην
τητας από έναν χώρο, κάτω από ελεγχόμενες συνθή- οποία τοποθετούνται τα προς συντήρηση προϊόντα,
κες, και την απόρριψή της στο περιβάλλον. Ο σκοπός ονομάζεται ψυκτικός θάλαμος και από αυτόν αφαι-
της αφαιρέσεως θερμότητας είναι η διατήρηση ενός ρεί θερμότητα η ψυκτική μηχανή. Εκτός από την κα-
χώρου ή ενός σώματος σε θερμοκρασία μικρότερη τάλληλη μόνωση, ο ψυκτικός θάλαμος περιλαμβάνει
από αυτήν του θερμότερου περιβάλλοντος. Η παρα- το τμήμα εκείνο της ψυκτικής εγκαταστάσεως, το
γωγή «ψύχους» είναι ισοδύναμη έννοια με την αφαί- οποίο εξασφαλίζει την ψύξη του αέρα του θαλάμου.
ρεση θερμότητας. Σε μερικές εφαρμογές, η διάταξη Επί πλέον, σ’ έναν ψυκτικό θάλαμο περιλαμβάνονται
ψύξεως μπορεί να χρησιμοποιηθεί για θέρμανση εγκαταστάσεις αερισμού και φωτισμού. Μ’ αυτές
μέσω της απορριπτόμενης θερμότητας (π.χ. στη θέρ- εξασφαλίζεται ο αερισμός του χώρου και ο προβλε-
μανση ενός χώρου με μία αντλία θερμότητας). πόμενος αριθμός εναλλαγών αέρα ανά ώρα, καθώς
Σύμφωνα με τον Δεύτερο Θερμοδυναμικό Νόμο, και ο κατάλληλος φωτισμός.
όπως αυτός διατυπώθηκε από τον θεμελιωτή της Θερ- Για την επίτευξη σταθερής θερμοκρασίας στον
μοδυναμικής Rudolf Clausius, η θερμότητα μπορεί ψυκτικό θάλαμο, ο ρυθμός με τον οποίο απάγει θερ-
να μεταδίδεται αυτοδύναμα μόνο από υψηλότερες μότητα η ψυκτική εγκατάσταση πρέπει να είναι ίσος
θερμοκρασίες προς χαμηλότερες. Κατά συνέπεια, η με τον ρυθμό με τον οποίο η θερμότητα εισέρχεται
παραγωγή ψύχους δηλαδή η απαγωγή θερμότητας στον θάλαμο μέσω της μονώσεως ή δημιουργείται
από μία χαμηλή προς μία υψηλότερη θερμοκρασία, στον θάλαμο. Το ποσό θερμότητας που πρέπει να
δεν μπορεί να γίνει χωρίς τη δαπάνη κάποιας μορ- αφαιρεί η ψυκτική εγκατάσταση στη μονάδα του
φής ενέργειας. Η ενέργεια που δαπανάται για τη χρόνου ονομάζεται ψυκτικό φορτίο. Το ψυκτικό
λειτουργία των ψυκτικών εγκαταστάσεων μπορεί να φορτίο αποτελείται από τη θερμότητα που εισέρχεται
είναι μηχανική (εγκαταστάσεις μηχανικής συμπιέσε- στον θάλαμο μέσω της μονώσεως των τοιχωμάτων,
ως ατμών) ή θερμική (εγκαταστάσεις απορροφήσε- από τη θερμότητα που εισέρχεται με τον εξωτερικό
ως). Η συνηθέστερη εφαρμογή της ψύξεως είναι η αέρα που αντικαθιστά τον αέρα του θαλάμου για τις
συντήρηση των τροφίμων στα οικιακά ψυγεία. Με ανάγκες αερισμού, από τη θερμότητα που πρέπει
τη διατήρηση των τροφίμων σε ψυχρό περιβάλλον, να αφαιρεθεί, ώστε να μειωθεί η θερμοκρασία των
αυτά προστατεύονται από την αλλοίωση, η οποία προϊόντων που αποθηκεύονται και από τη θερμότητα
οφείλεται σε χημικές αντιδράσεις και σε ανάπτυξη που παράγεται από τον φωτισμό, τα μηχανήματα και
μυκήτων. Επί πλέον, η ψύξη εκτός από τη διατήρηση τους ανθρώπους που μπορεί να εργάζονται σ’ αυτόν.
τροφίμων έχει διάφορες εφαρμογές, όπως ο κλιμα- Το ψυκτικό φορτίο μετρείται σε μονάδες ενέργειας
τισμός, η υγροποίηση αερίων και η υγροποίηση και ανά μονάδα χρόνου, και συνήθης μονάδα μετρήσε-
μεταφορά υδρογονανθράκων. ως του ψυκτικού φορτίου είναι ο ψυκτικός τόνος
Δεδομένου ότι η ψύξη σχετίζεται με τη μεταφορά (Refrigerant Tone – RΤ), ο οποίος ισούται με:
θερμότητας από ένα σώμα με χαμηλή θερμοκρασία
προς ένα σώμα με υψηλότερη, για τη διατήρηση 1 RT = 12.000 Btu/h = 3026,03 kcal/h= 3,5185 kW
ενός χώρου σε χαμηλή θερμοκρασία, ο περιορι-
σμός του ρεύματος θερμότητας από την υψηλή προς – Ιστορικά στοιχεία.
τη χαμηλή θερμοκρασία συντελεί στη μείωση της Οι πρώτες προσπάθειες του ανθρώπου να συ-
θερμότητας που πρέπει συνεχώς να απομακρύνεται ντηρήσει τρόφιμα σε χαμηλή θερμοκρασία χρονο-
από την ψυκτική εγκατάσταση. Αυτό επιτυγχάνεται λογούνται από το 2000 π.Χ.. Η περισυλλογή χιονιού
 51

και επί πλέον επιτυγχάνεται μείωση του μεγέθους και ογκομετρική τους σύσταση και η θερμοκρασία κορε-
του έργου του συμπιεστή. σμού να μεταβάλλεται κατά τη διάρκεια της ατμοποι-
10) Ο ειδικός όγκος του ψυκτικού μέσου στην ήσεως και της συμπυκνώσεώς τους.
αναρρόφηση του συμπιεστή πρέπει να είναι μι- Τα ψυκτικά μέσα είναι πολλές φορές γνωστά με το
κρός, ώστε να μην απαιτείται μεγάλη ογκομετρική εμπορικό όνομα Freon παρόλο που αυτό το όνομα
ικανότητα του συμπιεστή, και τέλος χαρακτηρίζει τα προϊόντα μίας μόνο από τις εταιρεί-
11) τα ψυκτικά μέσα πρέπει να είναι οικονομι- ες παρασκευής τους. Χαρακτηρίζονται με το γράμμα
κά, καθώς απαιτούνται μεγάλες ποσότητες σε εγκατα- R, το οποίο προέρχεται από το Refrigerant (ψυ-
στάσεις με μεγάλη ισχύ και έκταση. κτικό μέσο) και με έναν αριθμό. Επίσης, στο τέλος
προστίθεται ένα γράμμα (a, b, c), το οποίο δηλώνει
3.3.2 Κατηγορίες ψυκτικών μέσων. ισομερείς ουσίες, δηλαδή ουσίες με ίδιο χημικό τύπο,
Τα κυριότερα πρωτεύοντα ψυκτικά μέσα που χρη- αλλά με διαφορετική διάταξη των ατόμων που δίνει
σιμοποιούνται σήμερα, κατατάσσονται στις παρακά- διαφορετικές φυσικοχημικές ιδιότητες. Παραδείγμα-
τω δύο κατηγορίες: τα ονομασίας ψυκτικών μέσων είναι τα παλαιότερα
1) Τα αλογονούχα ψυκτικά μέσα, που κατηγορι- R-11, R-12, R-22, R-114, R-134a. Ο χαρακτηριστι-
οποιούνται σε: κός αριθμός ενός ψυκτικού μέσου είναι μία κωδι-
α) Χλωροφθοράνθρακες (Chlorofluorocarbons – κοποίηση της χημικής του συστάσεως (βλ. παράγρ.
CFCs). 3.3.3). Δεδομένου ότι τα ψυκτικά μέσα σε συνθήκες
β) Υδροχλωροφθοράνθρακες (Hydrochlorofluo- θερμοκρασίας περιβάλλοντος είναι αέρια, η μεταφο-
rocarbons – ΗCFCs). ρά και η αποθήκευσή τους γίνεται υπό πίεση σε δο-
γ) Υδροφθοράνθρακες (Hydrofluorocarbons – χεία σε υγρή μορφή. Για τη διάκριση των δοχείων,
ΗFCs). αυτά έχουν ένα κωδικό χρώμα, ανάλογα με το ψυ-
2) Τα ανόργανα ψυκτικά μέσα, είναι ουσίες που κτικό μέσο που περιέχουν. Στο σχήμα 3.3α φαίνεται
δεν προέρχονται από οργανικές ουσίες. Οι κυριότε-
ρες ανόργανες ουσίες που χρησιμοποιούνται ως ψυ- Κωδικός
Τύπος
κτικά μέσα είναι: χρωματισμός
α) Η αμμωνία (NH3). R – 11 CFC Πορτοκαλί
β) Το νερό (H2O).
γ) Ο αέρας R – 12 CFC Λευκό
δ) Το διοξείδιο του άνθρακα (CO2) και R – 502 CFC Μωβ ανοικτό
ε) το διοξείδιο του θείου (SO2). R – 22 HCFC Πράσινο
Η αμμωνία είναι το πιο διαδεδομένο από αυτά,
R – 123 HCFC Ανοικτό μπλε-γκρι
ακόμα και σήμερα.
Τα ψυκτικά μέσα που ανήκουν στην πρώτη κα- R – 401A HCFC Κόκκινο ροζ
τηγορία είναι τεχνητά παρασκευασμένες ουσίες. Τα R – 401B HCFC Κίτρινο-καφέ
CFCs, HCFCs και HFCs προέρχονται από υδρογο- R – 402A HCFC Υπόλευκο κίτρινο
νάνθρακες, στους οποίους κάποια άτομα υδρογόνου
έχουν αντικατασταθεί από άτομα των αλογόνων φθο- R – 402B HCFC Πράσινο λαδί
ρίου ή χλωρίου. Τα ψυκτικά μέσα που προκύπτουν R – 408A HCFC Μωβ σκούρο
από τη διαδικασία της αλογονώσεως δεν είναι εκρη- R – 409A HCFC Ανοικτό καστανό
κτικά, όπως οι υδρογονάνθρακες από τους οποίους
προέρχονται, οπότε μπορούν να χρησιμοποιηθούν με R – 134a HFC Ανοικτό μπλε
μεγαλύτερη ασφάλεια. Επί πλέον, ως ψυκτικά μέσα R – 404A HFC Πορτοκαλί
χρησιμοποιούνται και αζεοτροπικά και ζεοτροπικά R – 407C HFC Καφέ
μείγματα ψυκτικών μέσων (βλ. παράγρ. 3.5.1 και
R – 410A HFC Ροζ
3.5.2). Τα αζεοτροπικά μείγματα δεν διαχωρίζονται
στις διάφορες φάσεις λειτουργίας της ψυκτικής εγκα- R – 507 HFC Πράσινο
ταστάσεως, δηλαδή ατμοποιούνται και συμπυκνώ- Σχ. 3.3α
νονται ενιαία ως μία ουσία. Τα ζεοτροπικά μείγματα Ονομασία, κατηγορία και κωδικό χρώμα
δεν λειτουργούν ως μία ενιαία ουσία, αλλά μπορεί η των κυριοτέρων ψυκτικών μέσων.
 69

μογής του κάθε τύπου συμπιεστή, ανάλογα με την μεγάλη ογκομετρική ικανότητα. Αν και οι παλινδρο-
ψυκτική ισχύ της εγκαταστάσεως. Από το σχήμα αυτό μικοί συμπιεστές χρησιμοποιούνται κυρίως σε πιέσεις
φαίνεται ότι οι παλινδρομικοί συμπιεστές θετικής ατμοποιήσεως μεγαλύτερες από την ατμοσφαιρική,
εκτοπίσεως είναι αυτοί με τη μεγαλύτερη περιοχή μπορούν να συναντηθούν σε εφαρμογές χαμηλών
εφαρμογής. Οι συμπιεστές χρησιμοποιούνται σε όλες και πολύ χαμηλών θερμοκρασιών. Κατασκευάζο-
τις εφαρμογές εκτός από τις περιπτώσεις που το ψυ- νται σε μεγάλη ποικιλία τύπων ή μεγεθών και εί-
κτικό μέσο είναι χαμηλής πιέσεως, οπότε απαιτείται ναι διαθέσιμοι για ισχύ από 90 W μέχρι 1000 kW.

ÓÕÌÐÉÅÓÔÅÓ
ØÕÊÔÉÊÙÍ
ÅÃÊÁÔÁÓÔÁÓÅÙÍ

ÈåôéêÞò åêôïðßóåùò Äõíáìéêïß

Eìâïëïöüñïé Ðåñéóôñïöéêïß ÁîïíéêÞò ñïÞò ÁêôéíéêÞò ñïÞò Åã÷ýóåùò áôìïý

Ìå óôáèåñü ðôåñýãéï Ìå êéíçôÜ ðôåñýãéá Óðåéñïåéäåßò

Eλικόµορφοι
(κοχλιωτοί)

Ìå äýï στροφεία Ìå Ýíá στροφείο

Σχ. 4.1α
Κατάταξη συμπιεστών ψυκτικών εγκαταστάσεων.
 75

Σχ. 4.2η
(α) Μονοκύλινδρος, (β) δικύλινδρος,
(γ) τετρακύλινδρος ερμητικός συμπιεστής σε τομή.

Σχ. 4.2θ
(α) Πλάγια όψη ερμητικού εμβολοφόρου συμπιεστή και
(β) ερμητικός εμβολοφόρος συμπιεστής σε τομή.

κινητήρας για ισχύ πάνω από 5 kW είναι τριφασικός. ποιούνται με τα αλογονούχα ψυκτικά μέσα και κυρί-
Η λίπανση των κινουμένων μερών στους μικρούς ως με τα ψυκτικά μέσα R-134a και R-22. Μπορούν
συμπιεστές γίνεται με παφλασμό, ενώ στους μεγαλύ- να λειτουργούν αξιόπιστα για μεγάλα χρονικά δια-
τερους υπάρχει εξαρτημένη αντλία λαδιού. Στην κα- στήματα χωρίς καμία απαίτηση συντηρήσεως, ενώ
τάθλιψη και σε ορισμένες περιπτώσεις στην αναρρό- έχουν χαμηλό κόστος αγοράς και εγκαταστάσεως.
φηση τοποθετούνται σιγαστήρες (σχ. 4.2ι). Ο ρόλος Είναι ευαίσθητοι σε μεταβολές της τάσεως του ρεύ-
του σιγαστήρα είναι να ομαλοποιείται η ροή του αερί- ματος, διότι σε πιθανές υπερτάσεις υπάρχει μεγάλη
ου και να γίνεται κατά το δυνατόν χρονικά σταθερή. πιθανότητα να βραχυκυκλωθούν οι περιελίξεις του
Αυτό έχει ως αποτέλεσμα τη μείωση του θορύβου και κινητήρα. Για τον λόγο αυτόν κατά την εγκατάστα-
των κραδασμών που προκαλούνται από την κρούση ση ερμητικών συμπιεστών πρέπει να τοποθετούνται
της ροής στα τοιχώματα. προστατευτικά υπερτάσεως στο ηλεκτρικό κύκλωμα
Οι ερμητικοί εμβολοφόροι συμπιεστές χρησιμο- τροφοδοσίας τους.
 83

1) Στροφαλοφόρος άξονας (crankshaft)

3 2 1 2) Κουζινέτο (bearing bush)
3) Kάλυμμα εδράνου (bearing cover)
4) Σώμα μηχανικής στεγανοποιήσεως
(shaft seal housing)
5) Σταθερός δακτύλιος ολισθήσεως
4
(stationary countership ring)
6) Περιστρεφόμενα μέρη στεγανοποιή-
A σεως (rotary seal assembly)
5 6a) Δακτύλιος συγκρατήσεως (slip
6a ring holder with insert)
6b 6b) Μεταλλική φυσούνα (metal
6c
bellows)
7 6c) Oδηγητικός δακτύλιος (drive
8 collar)
7) Κοχλίας στερεώσεως (crub screw)
8) Ελαστικός δακτύλιος στεγανότητας
(ο-rings)
9) Θέση απομακρύνσεως διαρροών
λαδιού (oil leakage drain of rotary
9 shaft seal)
A) Προς δίκτυο λαδιού (internal
lubricating system)
B B) Ψυχρό και φιλτραρισμένο λάδι
από αντλία λαδιού (cool and clean
lubricating oil direct from oil pump)
Σχ. 4.2κα
Στεγανοποίηση άξονα ανοικτού εμβολοφόρου συμπιεστή.

η διάταξη σε σειρά χρησιμοποιείται για συμπιεστές

με 2 – 3 κυλίνδρους. Το πλεονέκτημα της διατάξεως
Âáëâßäåò Âáëâßäåò
των κυλίνδρων σε σειρά είναι ότι απαιτείται μόνο áíáññïöÞóåùò êáôáèëßøåùò
μία βαλβιδοφόρος πλάκα, ενώ οι υπόλοιπες διατά- Αγωγός
ξεις υπερέχουν στην εξοικονόμηση χώρου και στη åîéóïññïðÞóåùò
μείωση των κραδασμών.
Το υλικό κατασκευής των κυλίνδρων συνήθως
είναι λεπτόκοκκος χυτοσίδηρος, ο οποίος κατεργά-
ζεται εύκολα και έχει μικρή θερμική παραμόρφωση.
Στους μικρούς συμπιεστές οι κύλινδροι αποτελούν
τμήμα του σώματος, οπότε υπάρχει το πλεονέκτημα
Áíåðßóôñïöç
των μειωμένων μαζών και διαστάσεων του συμπι- âáëâßäá
εστή. Σε μεγαλύτερους συμπιεστές οι κύλινδροι
κατασκευάζονται χωριστά από το σώμα και τοποθε-
τούνται σε αυτό με παρεμβύσματα και βίδες, ενώ τα
χιτώνια είναι αφαιρούμενα. Το σώμα των μικρών
συμπιεστών είναι συνήθως διαμορφωμένο σε μορ-
φή πτερυγίων για να υπάρχει ψύξη. Στους μεγαλύ-
τερους συμπιεστές, η ψύξη των χιτωνίων γίνεται από EëáéïëåêÜíç
νερό που ρέει περιμετρικά τους.
Στην αρχή της εξελίξεως των παλινδρομικών συ- Σχ. 4.2κβ
μπιεστών, οι διάμετροι των εμβόλων ήταν σχετικά Ανοικτός συμπιεστής με βαλβίδες
μεγάλες και έως 375 mm, ενώ οι στροφές τους ήταν αναρροφήσεως στην κεφαλή.
χαμηλές, μέχρι 400 rpm. Αυτή η σχεδίαση ήταν το
 89

χώρο των ηλεκτρικών περιελίξεων επιστρέφει στην ται από την ελαιολεκάνη προς τη γραναζωτή αντλία
ελαιολεκάνη μέσω της ανεπίστροφης βαλβίδας (11). λαδιού και καταθλίβεται σ’ ένα εξωτερικό φίλτρο
Στο κύκλωμα του λαδιού υπάρχει ο ρυθμιστής πιέ- λαδιού με μεταλλική σίτα. Από εκεί πηγαίνει στο
σεως (15). έδρανο του στροφάλου και στα κομβία των διωστή-
Στο σχήμα 4.2λγ φαίνεται το κύκλωμα λιπάνσεως ρων. Μέσα από τη διαμήκη οπή των διωστήρων ανε-
ενός ανοικτού συμπιεστή. Η λειτουργία είναι παρό- βαίνει προς την κεφαλή, όπου λιπαίνονται οι πείροι
μοια μ’ αυτήν που περιγράφηκε για τον ημιερμητικό των εμβόλων. Στη συνέχεια, λιπαίνεται το σταθερό
συμπιεστή του σχήματος 4.2λβ. Το λάδι αναρροφά- έδρανο και η διάταξη στεγανοποιήσεως του άξονα.

Κατάθλιψη Παρέµβυσµα
Έµβολο Άξονας
Διωστήρας
Βαλβιδοφόρος πλάκα
Ελατήρια Έµβο-
λο Σφήνα
Σύνδεση
µανοµέτρου Έλασµα αερισµού

Αντλία λαδιού Κάλυµµα

Στρό-
φαλος Έδρανο
Έδρανο
Ρυθµιστής
πιέσεως Κοχλίας συγκρατήσεως
Οπή διελεύσεως λαδιού Φίλτρο Ηλεκτρικά τυλίγµατα

Οπή εκκενώσεως λαδιού Ανεπίστροφη

βαλβίδα
Κάλυµµα
ελαιολεκάνης Ελαιολεκάνη

Σχ. 4.2λβ
Λίπανση ημιερμητικού συμπιεστή.

Âáëâßäåò ¸ìâïëï

×þñïò
áíáññïöÞóåùò Óôñüöáëïò ìå
áãùãïýò ëáäéïý

Ðåßñïò åìâüëïõ
ÄéùóôÞñáò

Áíôëßá ëáäéïý
Óôåãáíïðïßçóç
Üîïíá

Ößëôñï
ëáäéïý
Óþìá

Σχ. 4.2λγ
Λίπανση ανοικτού συμπιεστή.
 101

Στο σχήμα 4.2νβ(α) η ρύθμιση του φορτίου εί-

ναι συνεχής, ενώ στο σχήμα 4.2νβ(β) βηματική και Προς
συµπυκνωτή
ελέγχεται από ηλεκτρομαγνητικές βαλβίδες. Θυρίδα
καταθλίψεως Κύλινδρος

Βαλβίδα Έκκεντρος
εξαγωγής κύλινδρος

Ελατήριο

Λεπίδα

Θυρίδα
αναρροφήσεως Άξονας
(α)

Aναρρόφηση

(β)

Σχ. 4.2νβ
Ρύθμιση φορτίου συμπιεστή μέσω της πιέσεως Εξαγωγή
λαδιού. (α) Συνεχής ρύθμιση φορτίου,
(β) βηματική ρύθμιση φορτίου.

4.3 Περιστροφικοί συμπιεστές έκκεντρου τυ-

μπάνου με σταθερό πτερύγιο.

Οι συμπιεστές αυτού του τύπου έχουν έναν χα-

λύβδινο κύλινδρο, ο οποίος περιστρέφεται έκκεντρα
μέσα σε ένα κυλινδρικό τοίχωμα (σχ. 4.3). Ο περι- (γ)
στρεφόμενος κύλινδρος σε μία γενέτειρά του σχε-
δόν εφάπτεται του εξωτερικού κυλίνδρου. Αυτή η Σχ. 4.3
γενέτειρα επαφής μεταβάλλεται με την περιστροφή. Περιστροφικός συμπιεστής με σταθερό
Οι όγκοι δεξιά και αριστερά της γενέτειρας επαφής πτερύγιο και οι φάσεις λειτουργίας.
 109

Γραµµή Βαλβίδα
εξισορροπήσεως πιέσεως µειώσεως πιέσεως

Γραµµή
επιστροφής
Δοχείο λαδιού λαδιού
Γραµµή
επιστροφής λαδιού
Φίλτρο λαδιού ή
αφυγραντήρας λαδιού

Μεταλλικό Ανεπίστροφο
φίλτρο επιστόµιο

Προς
συµπυκνωτή

Διαχωριστήρας
λαδιού

Συµπιε- Συµπιε- Συµπιε- Συµπιε-

στής στής στής στής

Ρυθµιστές στάθµης

Σχ. 4.9β
Δίκτυο λαδιού για τη λειτουργία πολλαπλών συμπιεστών.

λάδι σωρεύεται στον δίσκο και από εκεί εισέρχεται

Έξοδος αερίου
στην κάτω πλευρά. Ο δίσκος απομονώνει την κάτω
στάθμη του λαδιού, ώστε να μην υπάρχει ροή με
στροβιλισμούς που θα παρασύρει ποσότητα λαδιού
εκτός του διαχωριστήρα. Από τον δίσκο συλλογής
το αέριο περνά από ένα δικτυωτό πλέγμα, όπου δια-
Είσοδος
χωρίζονται οι τελευταίες ποσότητες λαδιού και οδη- Ελικοειδής
αερίου
οδηγός
γείται προς τον συμπυκνωτή. Το λάδι από την κάτω
πλευρά φεύγει προς την ελαιολεκάνη μέσω μίας βε-
Κύλινδρος
λονοειδούς βαλβίδας που ελέγχεται από έναν πλω-
τήρα. Στην κάτω πλευρά του διαχωριστήρα υπάρχει
ένας μαγνήτης που κατακρατεί μεταλλικά κατάλοι- Δικτυωτό
πλέγµα
πα, ώστε να μην επηρεάσουν τη λειτουργία της βε- Δίσκος συλλογής
λονοειδούς βαλβίδας. λαδιού
Με τον κυκλωνικό διαχωριστήρα επιτυγχάνεται
καθαρότητα του ψυκτικού μέσου από λάδι σε ποσο- Πλωτήρας Επιστροφή
στό 99%. λαδιού

4.9.2 Ρυθμιστής στάθμης λαδιού. Βελονοειδής

βαλβίδα
Ο ρυθμιστής αυτός χρησιμοποιείται για τη ρύθ-
Μαγνήτης
μιση της παροχής λαδιού από το δοχείο συλλογής
προς την ελαιολεκάνη, όταν υπάρχουν περισσότεροι Σχ. 4.9γ
από ένας συμπιεστές. Η παροχή του λαδιού ρυθμί- Κυκλωνικός διαχωριστήρας λαδιού.
 127

ομηχανικές εγκαταστάσεις ψύξεως χρησιμοποιείται

Προς την αναρρόφηση
η απαερίωση με συμπύκνωση των αερίων σ’ έναν του συµπιεστή Βαλβίδα
μικρό ατμοποιητή και εξαέρωση του μη συμπυκνω- αναρροφήσεως
μένου αέρα προς την ατμόσφαιρα. Η μέθοδος αυτή
μπορεί να εφαρμοστεί χειροκίνητα ή αυτόματα. Θερµόµετρο
Για τη χειροκίνητη λειτουργία η συμπύκνωση Βαλβίδα
των ατμών του ψυκτικού μέσου γίνεται με εξάτμιση εξαερισµού
Μανόµετρο
υγρού μέσου που λαμβάνεται από τον συλλέκτη.
Μη
Μία τέτοια διάταξη παρουσιάζεται στο σχήμα 5.4γ υγροποιηµένα
και αποτελείται από ένα δοχείο, μέσα στο οποίο αέρια
βρίσκεται μία σερπαντίνα.
Με τον απαεριωτήρα του σχήματος 5.4γ ο κύ-
κλος απαεριώσεως ξεκινά με άνοιγμα της βαλβίδας
αναρροφήσεως προς τον συμπιεστή και χειρισμό Άνω Σερπαντίνα
ενδεικτική
της χειροκίνητης εκτονωτικής βαλβίδας, ώστε το ύαλος
υγρό μέσο να ατμοποιηθεί και να ψύξει τη σερπα-
ντίνα και το δοχείο. Στη συνέχεια κλείνεται η χει-
ροκίνητη εκτονωτική βαλβίδα και η βαλβίδα αναρ- Στοιχείο ψύξεως Δοχείο νερού
ροφήσεως και ανοίγεται η βαλβίδα συνδέσεως του
δοχείου με την άνω πλευρά του συλλέκτη, έως ότου Αγωγός από άνω
παρατηρηθεί στάθμη υγρού στην άνω ενδεικτική επιφάνεια συλλέκτη
ύαλο. Τότε κλείνεται η βαλβίδα συνδέσεως με την ή συµπυκνωτή
άνω πλευρά του συλλέκτη και ανοίγεται η βαλβί-
δα εκκενώσεως του δοχείου μέχρι να παρατηρηθεί
στάθμη υγρού στην κάτω ενδεικτική ύαλο. Ο αέρας Βαλβίδα
συνδέσεως Υγροποιηµένο ψυκτικό
που έχει εγκλωβιστεί στο δοχείο απορρίπτεται με µέσο
άνοιγμα της βαλβίδας εξαερισμού μέσω του δο- Κάτω ενδεικτική ύαλος
χείου νερού, το οποίο δεν επιτρέπει την επιστροφή Χειροκίνητη
εξωτερικού αέρα στο δοχείο. Ο κύκλος εξαερώσε- Βαλβίδα εκκενώσεως εκτονωτική βαλβίδα
υγρού ψυκτικού µέσου
ως επαναλαμβάνεται μέχρι η πίεση συμπυκνώσεως
να πέσει σε κανονικά επίπεδα.
Για την αυτόματη απαερίωση με συμπύκνωση, Αγωγός από
συλλέκτη
συνήθως χρησιμοποιούνται συστήματα που περι-
λαμβάνουν μία ανεξάρτητη ψυκτική μονάδα (σχ. Σχ. 5.4γ
5.4δ). Η μονάδα απαεριώσεως συνδέεται στην Χειροκίνητη απαερίωση με εκτόνωση ψυκτικού μέσου.

Μονάδα απαεριώσεως συνδεοµένη

στον συλλέκτη υγρού υψηλής πιέσεως

Μονάδα απαεριώσεως
Λυόµενη στεγανή
σύνδεση µε φλάντζα Βαλβίδα αποµονώσεως
απαεριώσεως
Υγρό ψυκτικό µέσο Βαλβίδα αποµονώσεως
από συµπυκνωτή απαεριωτήρα
Συλλέκτης υγρού
Γραµµή υγρού
προς εξατµιστή
(α) (β)
Σχ. 5.4δ
(α) Αυτόματη μονάδα απαεριώσεως και (β) θέση συνδέσεως αυτόματης
μονάδας απαεριώσεως στον συλλέκτη υγρού.
 155

σεως. Ενώ η αυτόματη εκτονωτική βαλβίδα διατηρεί κρασία του είναι ίση με τη θερμοκρασία του ατμού
σταθερή την πίεση ατμοποιήσεως, η λειτουργία της στο σημείο τοποθετήσεως. Το υγρό στον βολβό κα-
θερμοστατικής βασίζεται στη διατήρηση σταθερής θώς ατμοποιείται, βρίσκεται σε ισορροπία με την αέ-
υπερθερμάνσεως του ψυκτικού μέσου στην έξοδο ρια φάση, οπότε η πίεση στον βολβό είναι ίση με την
του ατμοποιητή. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα την πλή- πίεση p1 του κεκορεσμένου ατμού, στη θερμοκρασία
ρωση του ατμοποιητή με υγρό ψυκτικό μέσο σε όλες που βρίσκεται ο βολβός. Η πίεση αυτή μεταδίδεται
τις καταστάσεις φορτίσεως της ψυκτικής εγκαταστά- στο διάφραγμα με έναν τριχοειδή σωλήνα και δημι-
σεως και εξάλειψη του κινδύνου υπερχειλίσεως του ουργεί μία δύναμη F1, που έχει φορά προς τα κάτω.
υγρού στην αναρρόφηση του συμπιεστή. Λόγω των Εναλλακτικά μπορεί αντί για διάφραγμα να χρησι-
χαρακτηριστικών αυτών η θερμοστατική εκτονωτική μοποιείται σαν ένας πτυχωτός σωλήνας (φυσούνα).
βαλβίδα είναι κατάλληλη για εγκαταστάσεις, όπου Στην κάτω πλευρά του διαφράγματος επενεργεί η
υπάρχει ευρεία μεταβολή του ψυκτικού φορτίου. πίεση p2 του υγρού στην είσοδο του ατμοποιητή, η
Στο σχήμα 7.5α απεικονίζεται το λειτουργικό διά- οποία δημιουργεί τη δύναμη F2. Η κίνηση του δια-
γραμμα μίας θερμοστατικής εκτονωτικής βαλβίδας, φράγματος καθορίζεται από τη διαφορά της δυνάμε-
η οποία αποτελείται από το σώμα, τη βελόνα ρυθμί- ως F1 (που προκαλείται από την πίεση στον βολβό)
σεως και την έδρα της, το διάφραγμα, το ελατήριο και της δυνάμεως F2 (που προκαλείται από την πίε-
με κοχλία ρυθμίσεως και τον θερμοστατικό βολβό. ση ατμοποιήσεως) και από την τάση του ελατηρίου
Στην είσοδο του υγρού ψυκτικού μέσου υπάρχει ένα F3 (που ρυθμίζεται με τον κοχλία). Στο σημείο ισορ-
μεταλλικό φίλτρο για την προστασία της βαλβίδας ροπίας θα πρέπει να ισχύει:
από πιθανό φραγμό, που προκαλείται από την εισ-
F1 = F2 + F3 (3)
ροή στερεών σωματιδίων.
Ο θερμοστατικός βολβός περιέχει από την κατα- Η κίνηση του διαφράγματος μεταδίδεται στη βε-
σκευή του ένα υγρό, που συνήθως είναι το ψυκτικό λόνα ρυθμίσεως της ροής του υγρού ψυκτικού μέ-
μέσο της εγκαταστάσεως και είναι τοποθετημένος σου, έτσι ώστε η πίεση p2 του υγρού στην έξοδο να
στην έξοδο του ατμοποιητή. Λόγω της επαφής του είναι τόση, ώστε να πληρούται η σχέση (3).
βολβού με τον σωλήνα αναρροφήσεως, η θερμο- Με τη λειτουργία της θερμοστατικής εκτονωτικής

P1
F1 Διάφραγµα
ή φυσούνα
Σώµα Θερµοστατικός
βαλβίδας βολβός
Ατµοποιητής
T1
T2
F2 Προς αναρρόφηση
P2 συµπιεστή
Υγρό ψυκτικό
µέσο από
συµπυκνωτή Υγρό υψηλής
πιέσεως
Έδρα και Υγρό χαµηλής
βελόνα πιέσεως
ρυθµίσεως Αέριο χαµηλής
πιέσεως
Ρυθµιστικό
ελατήριο F3 Αέριο υψηλής
Κοχλίας ρυθµίσεως πιέσεως

Σχ. 7.5α
Αρχή λειτουργίας θερμοστατικής εκτονωτικής βαλβίδας.
 163

Σύνδεση
αγωγών
ελέγχου
Βηµατικός
κινητήρας
Χειριστήριο
ρυθµίσεως

Μονάδα Αισθητήρας
Δυνατότητα ροής και
Σώµα προς τις δύο κατευθύν- ελέγχου θερµοκρασίας
βαλβίδας σεις για τοποθέτηση M M
σε αντλίες θερµότητας
Συγκολλητή Βηµατικός
σύνδεση κινητήρας
Βελόνα
ρυθµίσεως
Ηλεκτρονική
βαλβίδα

Σχ. 7.7α Σχ. 7.7β

Ηλεκτρονική εκτονωτική βαλβίδα Συνιστώσες συστήματος
με συνεχή ρύθμιση και ψυκτική ισχύ 34 RT. ηλεκτρονικής εκτονωτικής βαλβίδας.

του κινητήρα. Επί πλέον, η μονάδα αυτή δίνει τους 7.8 Ε

 κτονωτική βαλβίδα χαμηλής πιέσεως με
ηλεκτρικούς παλμούς που απαιτούνται για τη λει- πλωτήρα.
τουργία του βηματικού κινητήρα και για την ενερ-
γοποίηση των πόλων. Τα καλώδια συνδέσεως της Η εκτονωτική βαλβίδα χαμηλής πιέσεως με πλω-
βαλβίδας με τη μονάδα ελέγχου είναι τέσσερα και τήρα (σχ. 7.8) χρησιμοποιείται για τη διατήρηση
πρέπει να ακολουθείται το πρωτόκολλο συνδέσεως σταθερής στάθμης ψυκτικού μέσου σε ατμοποιητές
σύμφωνα με τα χρώματα του κατασκευαστή, ώστε υγρού τύπου. Οι βαλβίδες αυτού του τύπου τοποθε-
να εξασφαλίζεται η ορθή φορά περιστροφής και το τούνται έξω από τον ατμοποιητή για να προστατεύ-
σωστό βήμα περιστροφής. ονται από παγοφραγμό. Για τον έλεγχο της στάθμης

Αναρρόφηση
Άνω αγωγός
εξισορροπήσεως Υγρό ψυκτικό
µέσο χαµηλής Υγρό ψυκτικό
πιέσεως µέσο υψηλής
πιέσεως
Στάθµη υγρού
ψυκτικού µέσου
Ηλεκτροµαγνητική
βαλβίδα

Πλωτήρας

Κάτω αγωγός
εξισορροπήσεως

Σχ. 7.8
Λειτουργία εκτονωτικής βαλβίδας χαμηλής πιέσεως με πλωτήρα.
178

τον ατμοποιητή. Η πίεση αναρροφήσεως αυξάνεται, Φίλτρο Γραµµή

αφυγραντήρα υγρού
ο πιεζοστάτης χαμηλής πιέσεως κλείνει δίνοντας
εντολή στον ηλεκτρονόμο και ο συμπιεστής ξεκινά
Ηλεκτροµαγνητική
τη λειτουργία του. Όταν πέσει η θερμοκρασία του Θερµοστατική βαλβίδα
εκτονωτική
θαλάμου, ο θερμοστάτης κλείνει το ρεύμα στο πηνίο βαλβίδα Ενδείκτης
της ηλεκτρομαγνητικής βαλβίδας και αυτή επιστρέ- ροής Γραµµή
φει στην κανονικά κλειστή θέση. Η παροχή υγρού αναρροφήσεως
ψυκτικού μέσου διακόπτεται, ενώ ο συμπιεστής εξα-
κολουθεί να λειτουργεί. Η πίεση αναρροφήσεως
πέφτει μέχρι ο συμπιεστής να κρατηθεί από χαμηλή
Εξωτερική
πίεση αναρροφήσεως. Με τον κύκλο κενού εξα- γραµµή
σφαλίζεται ότι κατά τα διαστήματα κρατήσεως του εξισορ-
ροπήσεως
συμπιεστή υπάρχει μικρή ποσότητα ψυκτικού μέσου
σε διάλυση με το λάδι στην ελαιολεκάνη του συ-
μπιεστή. Έτσι, κατά την εκκίνηση δεν παρατηρείται
δημιουργία αφρού στο λάδι της ελαιολεκάνης και
μειώνεται ο κίνδυνος βλάβης λόγω εισόδου ασυμπί-
εστου λαδιού στον κύλινδρο.
Οι ηλεκτρομαγνητικές βαλβίδες χρησιμοποιού-
νται και για ρύθμιση της παροχής του ψυκτικού μέ-
Θερµοστατικός
σου σε περισσότερους από έναν ατμοποιητές, που βολβός στον
εξυπηρετούν πολλαπλούς ψυκτικούς θαλάμους με οριζόντιο
διαφορετικές θερμοκρασίες (σχ. 8.11γ). Στην πε- σωλήνα, κοντά
στον ατµοποιητή Κλίση σωλήνα
ρίπτωση αυτή η κάθε ηλεκτρομαγνητική βαλβίδα στην κατεύθυνση
ενεργοποιείται από διαφορετικούς θερμοστάτες που της ροής
υπάρχουν σε κάθε θάλαμο και ελέγχει την παροχή
του ψυκτικού μέσου ανάλογα με τη θερμοκρασία του Παγίδα για την ανύψωση υγρών
(λάδι και υγρό ψυκτικό µέσο
κάθε θαλάμου χωριστά. που δεν έχει ατµοποιηθεί)
2) Η
 λεκτρομαγνητικές βαλβίδες αναρροφήσε- Σχ. 8.11γ
ως συμπιεστή. Ρύθμιση παροχής ψυκτικού μέσου σε δύο ατμοποιητές με
Οι ηλεκτρομαγνητικές βαλβίδες αναρροφήσεως διαφορετική θερμοκρασία με ηλεκτρομαγνητικές βαλβίδες.
τοποθετούνται πριν την αναρρόφηση του συμπιε-
στή και χρησιμοποιούνται για την απομόνωσή του, θερμού αερίου χρησιμοποιούνται για ρύθμιση της
πρώτον για έλεγχο θερμοκρασίας του θαλάμου και ισχύος του συμπιεστή με παράκαμψη θερμού αερίου
δεύτερον κατά την αποχιόνωση του ατμοποιητή με από την κατάθλιψη προς την αναρρόφηση. Εναλλακτι-
ηλεκτρικές αντιστάσεις ή με θερμό νερό. Οι ηλεκτρο- κά, η παράκαμψη του θερμού αερίου μπορεί να γίνει
μαγνητικές βαλβίδες αναρροφήσεως είναι συνήθως προς την είσοδο του ατμοποιητή, μετά την εκτονωτική
πιλοτικά ενεργοποιούμενες, ώστε κατά τη ροή του βαλβίδα, ώστε να επιτευχθεί ρύθμιση της ψυκτικής
ατμού στην αναρρόφηση του συμπιεστή να υπάρχει ισχύος της εγκαταστάσεως. Η παράκαμψη θερμού
μικρή πτώση πιέσεως. αερίου γίνεται μετά την ηλεκτρομαγνητική βαλβίδα,
μέσω μίας βαλβίδας παρακάμψεως θερμού αερίου, η
3) Ηλεκτρομαγνητικές βαλβίδες αποφορτίσεως οποία περιγράφεται σε επόμενη παράγραφο.
συμπιεστή.
5) Η λεκτρομαγνητικές βαλβίδες αποχιονώσε-
Οι ηλεκτρομαγνητικές βαλβίδες αποφορτίσεως ως με θερμό αέριο.
του συμπιεστή χρησιμοποιούνται για έλεγχο της
ισχύος του με φραγή του οχετού αναρροφήσεως. Οι ηλεκτρομαγνητικές βαλβίδες αποχιονώσεως
με θερμό αέριο ενεργοποιούνται από χρονοδιακό-
4) Ηλεκτρομαγνητικές βαλβίδες παρακάμψεως πτες και μ’ αυτές το θερμό αέριο από την κατάθλιψη
θερμού αερίου. του συμπιεστή οδηγείται προς τον ατμοποιητή και
Οι ηλεκτρομαγνητικές βαλβίδες παρακάμψεως στη συνέχεια προς τον συμπυκνωτή, έτσι ώστε να
184

και οι θερμοκρασίες εκκινήσεως και διακοπής είναι: – Οδηγίες τοποθετήσεως θερμοστάτη.

Tcut–in = –18οC Για την ορθή τοποθέτηση του θερμοστάτη πρέπει να
λαμβάνονται υπόψη τα εξής:
Tcut–out = –20οC 1) Ο θερμοστάτης δεν θα πρέπει να τοποθετείται σε
χώρο με χαμηλότερη θερμοκρασία από τη θερμοκρασία
Η ρύθμιση στην κλίμακα περιοχής θα είναι: του χώρου που ελέγχει [σχ. 8.12θ(α)]. Η θερμοκρασία
του χώρου τοποθετήσεως του θερμοστάτη θα πρέπει να εί-
Trange = –18οC
ναι 2 – 3oC υψηλότερη απ’ αυτήν του ψυκτικού θαλάμου.
Η ρύθμιση στην κλίμακα διαφορικής θα είναι: 2) Ο τριχοειδής αγωγός δεν πρέπει να έρχεται σε
επαφή ή να είναι κοντά στον αγωγό αναρροφήσεως [σχ.
Τdiferrential = Tcut–in – Tcut–out = –18 – (20) = 2οC 8.12θ(β)].
3) Εάν υπάρχει πιθανότητα εισόδου σταγονιδίων νε-
Εάν ο θερμοστάτης ελέγχει τη ροή του υγρού ψυ- ρού ή σκόνης, θα πρέπει να χρησιμοποιείται θερμοστάτης
κτικού μέσου μέσω της ηλεκτρομαγνητικής βαλβίδας, με κατάλληλη στεγανότητα (IP 55 – 66) και κατάλληλο
τότε η ρύθμισή του γίνεται παράλληλα με τη ρύθμι- προστατευτικό κάλυμμα.
ση του πιεζοστάτη χαμηλής πιέσεως, που ελέγχει τη 4) Ο τριχοειδής αγωγός θα πρέπει να στερεώνεται
κατάλληλα, ώστε να έχει ελεύθερο μήκος και να μην τα-
λειτουργία του συμπιεστή. Ο πιεζοστάτης θα πρέπει
λαντεύεται από κραδασμούς.
να είναι έτσι ρυθμισμένος, ώστε κατά τη λειτουργία 5) Ο τριχοειδής σωλήνας δεν πρέπει να κάμπτεται
του συμπιεστή να μπορεί να επιτευχθεί η κατάλληλη άσκοπα και δεν πρέπει να έρχεται σε επαφή με μεταλλικά
θερμοκρασία στις επιφάνειες συναλλαγής θερμότη- εξαρτήματα και κατασκευαστικά στοιχεία του θαλάμου.
τας του ατμοποιητή και να μην γίνεται προσπάθεια
επιτεύξεως μεγάλου κενού κατά την κράτηση, όπως 3) Ηλεκτρονικοί θερμοστάτες.
θα δούμε στην επόμενη παράγραφο. Οι ηλεκτρονικοί θερμοστάτες λειτουργούν μέσω
μίας θερμοαντιστάσεως (thermistor) και χρησιμο-

(β)

Σχ. 8.12η Σχ. 8.12θ

Θερμοστάτης με κλίμακες ρυθμίσεως θερμοκρασιών. Οδηγίες τοποθετήσεως θερμοστάτη.
 192

Συλλέκτης
υγρού
Συµπυκνωτής

Ενδείκτης ροής
Φίλτρο υγρού

Βαλβίδα παρακάµψεως Θερµοστατική Ηλεκτροµαγνητική

θερµού αερίου εκτονωτική βαλβίδα βαλβίδα υγρού Πολλαπλή υγρού
ελεγχόµενη
από βαλβίδα
πιλότο

Ανεπίστροφη
Ατµοποιητής Α βαλβίδα
Ανεπίστροφη
Συµπιεστές µε αντικαταστάσιµο φίλτρο αναρροφήσεως βαλβίδα
Ηλεκτροµαγνητική Θερµοστατική
και ρύθµιση στάθµης λαδιού βαλβίδα αερίου εκτονωτική βαλβίδα
αποχιονώσεως

Ψυκτικό µέσο Ηλεκτροµαγνητική

R-404A βαλβίδα υγρού
µε ενσωµατωµένη
Ατµοποιητής Β αντεπίστροφη
βαλβίδα
Βαλβίδα παρακάµψεως Ανεπίστροφη

Πολλαπλή αναρροφήσεως
θερµού αερίου ελεγχόµενη βαλβίδα
Υπόµνηµα Ηλεκτροµαγνητική από βαλβίδα πιλότο Ηλεκτροµαγνητική
βαλβίδα αερίου
Αναρρόφηση αποχιονώσεως βαλβίδα υγρού
Κατάθλιψη
Υγρό
Λάδι Ρυθµιστής πιέσεως
εξατµίσεως
Ατµοποιητής Γ Θερµοστατική
εκτονωτική βαλβίδα

Σχ. 8.15α
Ψυκτική εγκατάσταση με τρεις ατμοποιητές και βαλβίδες ρυθμίσεως πιέσεως ατμοποιήσεως.
 233

στημα κλιματισμού ή να λειτουργούν σε εφεδρεία με κλιματιστικής μονάδας, συνήθως, είναι ερμητικού

το κεντρικό σύστημα κλιματισμού του πλοίου. Στην τύπου, ώστε να απλοποιείται η εγκατάσταση και οι
περίπτωση του μαγειρείου, ο χώρος του κλιματίζεται αυτοματισμοί, ενώ η ρύθμιση της ισχύος του γίνεται
με αυτόνομη μονάδα, έτσι ώστε ο αέρας επιστροφής, με διακοπτόμενη λειτουργία, μέσω του θερμοστάτη
ο οποίος έχει οσμές, να μην αναμειγνύεται με τον του αέρα επιστροφής. Ο συμπυκνωτής είναι υδρόψυ-
αέρα που κυκλοφορεί στο πλοίο. Το δωμάτιο ελέγχου κτος και ολόκληρη η μονάδα είναι κλεισμένη σ’ ένα
κλιματίζεται αυτόνομα, ώστε να μην αναμειγνύονται κέλυφος από λαμαρίνα, που συνδέεται με τα κανάλια
οσμές πετρελαίου από τον χώρο του μηχανοστασίου εξαερισμού.
στους χώρους ενδιαιτήσεως. Στο σχήμα 10.3δ παρουσιάζεται μία αυτόνομη
Μία αυτόνομη κλιματιστική μονάδα ενός εμπο- κλιματιστική μονάδα που χρησιμοποιείται στο μα-
ρικού πλοίου είναι μία μικρογραφία της κύριας κλι- γειρείο ενός εμπορικού πλοίου. Το εργαζόμενο μέσο
ματιστικής εγκαταστάσεως και περιλαμβάνει μία μι- είναι R-404A και η ψυκτική ισχύς 22.000 kcal/h. Στο
κρή μονάδα επεξεργασίας αέρα με ενσωματωμένη πάνω τμήμα βρίσκεται ο ανεμιστήρας και ο ατμοποι-
την ψυκτική μηχανή και κανάλια προσαγωγής και ητής, ενώ στο κάτω υπάρχει εγκατεστημένος ένας ερ-
επιστροφής του αέρα. Ο συμπιεστής της αυτόνομης μητικός τριφασικός συμπιεστής και ο συμπυκνωτής,
ο οποίος είναι τύπου κελύφους-αυλών με διάμετρο
Παροχή ψυχρού αέρα 216 mm και μήκος 800 mm.

Αισθητήρας
θερµοκρασίας
Ανεµιστήρας

Εκτονωτική
Ηλεκτρικό θερµαντικό στοιχείο βαλβίδα

Εξατµιστής

Φίλτρο Διακόπτης
αέρα πληρώσεως

LP DPS ΗP WP
Μανόµετρο
Συµπιεστής

Διαφορικός Ηλεκτρο-
πιεζοστάτης µαγνητική
βαλβίδα

Αφυγραντικό
φίλτρο
Συλλέκτης Ασφαλιστικό
επιστόµιο
Έξοδος νερού
συµπυκνώσεως Σχ. 10.3δ
Αυτόνομη κλιματιστική
μονάδα εμπορικού πλοίου.

Συµπυκνωτής Eίσοδος νερού

συµπυκνώσεως
Ασφαλιστικό Θερµόµετρο
επιστόµιο

Αποχέτευση
 254

χώρο στο κατάστρωμα. Στον ίδιο χώρο βρίσκονται οι 2) Αδρανοποίηση (inerting), η οποία γίνεται με
εναλλάκτες ατμοποιήσεως του LNG για πρόωση και πλήρωση με άζωτο ή ξηρό αδρανές αέριο, το οποίο
οι θερμαντήρες των ατμών. παράγεται από την καύση ελαφρού πετρελαίου και
Σε γενικές γραμμές οι διαδικασίες χειρισμού φορ- την αφύγρανση των καυσαερίων [σχ. 10.6ε(β)].
τίου που ακολουθούνται για την αδρανοποίηση, ψύξη 3) Εκκένωση-πλήρωση με αέριο (purging),
και φόρτωση μίας δεξαμενής, είναι οι εξής: που επιτυγχάνεται με πλήρωση φυσικού αερίου, το
1) Αφύγρανση (drying), η οποία γίνεται με συ- οποίο εκτοπίζει το αδρανές αέριο. Δεδομένου ότι το
νεχή ανακυκλοφορία του αέρα της δεξαμενής σε φυσικό αέριο είναι ελαφρύτερο, αυτό εισέρχεται από
έναν εναλλάκτη που είναι ο ατμοποιητής μίας ψυκτι- την πάνω πλευρά της δεξαμενής και το αδρανές εκδι-
κής εγκαταστάσεως, όπου συμπυκνώνεται η υγρα- ώκεται από την κάτω πλευρά [σχ. 10.6στ(α)].
σία [σχ. 10.6ε(α)]. 4) Ψύξη (cooling down) της δεξαμενής, που

ΔΕΞΑΜΕΝΕΣ ΜΕΜΒΡΑΝΗΣ ΔΕΞΑΜΕΝΕΣ ΜΕΜΒΡΑΝΗΣ

Γραµµή Γραµµή
ατµών ατµών
Θόλος Θόλος Θόλος Θόλος
υγρού ατµού υγρού ατµού
Γραµµή κύριας αντλίας φορτίου

Γραµµή αντλίας απαντλήσεως

Γραµµή κύριας αντλίας φορτίου
Γραµµή αντλίας απαντλήσεως

Γραµµή εφεδρικής αντλίας

Γραµµή εφεδρικής αντλίας

Γραµµή πληρώσεως

Γραµµή πληρώσεως
Γραµµή καταιονισµού Γραµµή καταιονισµού

ΞΗΡΟΣ ΑΕΡΑΣ

ΥΓΡΟΣ ΑΕΡΑΣ

ΑΔΡΑΝΕΣ
MP MP MP MP
SP
ΞΗΡΟΣ ΑΕΡΑΣ
SP ΑΕΡΙΟ

(α) (β)
Σχ. 10.6ε
Χειρισμοί φορτίου σε Δ/Ξ υγροποιημένου φυσικού αερίου:
(α) Αφύγρανση, (β) αδρανοποίηση.

ΔΕΞΑΜΕΝΕΣ ΜΕΜΒΡΑΝΗΣ ΔΕΞΑΜΕΝΕΣ ΜΕΜΒΡΑΝΗΣ

Γραµµή ΑΤΜΟΣ LNG Γραµµή

ατµών LNG ατµών
Θόλος Θόλος Θόλος Θόλος
υγρού ατµού υγρού ατµού
Γραµµή αντλίας απαντλήσεως

Γραµµή κύριας αντλίας φορτίου

Γραµµή αντλίας απαντλήσεως

Γραµµή εφεδρικής αντλίας

Γραµµή εφεδρικής αντλίας

Αδρανές αέριο

Γραµµή καταιονισµού

ΑΤΜΟΣ LNG
ΚΑΤΑΙΟΝΙΣΜΟΣ µε LNG

ΑΔΡΑΝΕΣ
MP MP SP ΑΕΡΙΟ MP MP SP
LNG

(α) (β)
Σχ. 10.6στ
Χειρισμοί φορτίου σε Δ/Ξ υγροποιημένου φυσικού αερίου:
(α) Εκκένωση και (β) ψύξη.
 110 115 120 125
Πίεση: 101.325 Pa 105
100 30

95
30 125
90
25 120
85
80 115
75
110
.) 70

%
.α
(ξ

90
kg 65 25
kj/ 20 105

C
α,

o
%
πί 60

,
λ

80
θα 100

σου
Εν 55

ρό
%

δ
70
50 95

ίο
µε
45 20 15
Ση

%
90

60
40
35 85

%
50
30 15
10 80
Ειδική υγρασία w, g(H2O)/kg(ξ.α.)

25
40%
20 75
10
15 30% 70
10 5
5
20% 65
0
5
60
10%
0
55

0 5 10 15 20 25 30 35 40 45

Θερµοκρασία ξηρού βολβού, TW, oC

Σχ. 11.13ε
273

Ψυχρομετρικός χάρτης ιδιοτήτων υγρού αέρα σε κανονικές θερμοκρασίες στο επίπεδο θάλασσας (SI).
276

Πίνακας 11.14
Απαιτήσεις χώρων σε αερισμό.

Απαιτούμενος αέρας Aπαιτούμενες αλλαγές του

Χώρος
ανά άτομο m3/h αέρα του χώρου ανά ώρα

Κυρίως μηχανοστάσιο ανά PS μηχανής:

– Μηχανές Ντίζελ. 10 – 20 m3/h
– Αεριοστρόβιλοι. 6 – 8 m3/h
Εγκαταστάσεις πλοίων

Χώρος επισκευών – μηχανουργείο. 50 ή 10 – 20

Χώρος μπαταριών. 70
Χώρος ασυρμάτου. 15 – 20
Χώρος χαρτών. 10 – 15
Καμπίνες επιβατών ή πληρώματος. 5 – 15
Σαλόνια. 50 ή 15
Κουζίνες. 30 – 60
Νοσοκομείο. 100 – 125
Θέατρα-κινηματογράφοι. 10 – 15
Εγκαταστάσεις ξηράς

Θάλαμοι ασθενών. 50 – 70
Αίθουσες συσκέψεων και διαλέξεων. 60 – 100
Σαλόνια ξενοδοχείων. 50 – 60
Εργοστάσια (πλην ορισμένων ειδικής
15 – 25
κατηγορίας.
Εστιατόρια. 25 – 35

ΚΛΙΜΑΤΙΣΤΙΚΗ ΜΟΝΑΔΑ
Αέρας προσαγωγής
στην κλιµατιστική
µονάδα

Εξωτερικός
αέρας

Αέρας
Αέρας προσαγωγής
επιστροφής στον χώρο
ΠΑΡΑΓΟΜΕΝΗ
ΘΕΡΜΟΤΗΤΑ_ΥΓΡΑΣΙΑ
ΜΕΤΑΔΙΔΟΜΕΝΗ
ΘΕΡΜΟΤΗΤΑ

Απαγωγή αέρα
από ανοίγµατα

Σχ. 11.14
ΚΛΙΜΑΤΙΖΟΜΕΝΟΣ Κλιματιστική εγκατάσταση
ΧΩΡΟΣ με κεντρική κλιματιστική
μονάδα.
 279

Στις κλιματιστικές εγκαταστάσεις των πλοίων προ- χώρο με αεροστεγείς πόρτες. Η αναρρόφηση αέρα
βλέπεται να υπάρχει τρόπος διακοπής της παροχής από το εξωτερικό περιβάλλον γίνεται μέσα από ειδι-
νωπού αέρα σε περιπτώσεις πυρκαγιάς. Επίσης, στα κά ανοίγματα που εξωτερικά μπορούν να κλειστούν
Δ/Ξ πρέπει να υπάρχει η δυνατότητα απομονώσεως με σιδερένια αεροστεγή καλύμματα. Εσωτερικά των
του εξωτερικού αέρα κατά τη φόρτωση, όπου ο κλι- καλυμμάτων υπάρχουν φίλτρα του εξωτερικού αέρα
ματισμός ανακυκλώνει τον αέρα της ενδιαιτήσεως και και η αναλογία των παροχών ανακυκλοφορίας και
τον διατηρεί σε υπερπίεση. Αυτό γίνεται για να μην νωπού αέρα ρυθμίζεται με διαφράγματα. Μετά τον
υπάρχει δυνατότητα σε εξωτερικά δηλητηριώδη και ανεμιστήρα της κλιματιστικής υπάρχει δεύτερο φίλ-
τοξικά αέρια που δημιουργούνται κατά τη φόρτωση, τρο αέρα για καθαρισμό του αέρα ανακυκλοφορίας.
να εισέλθουν στους χώρους πληρώματος και είναι Εκτός από τον ψύκτη αέρα και τον εναλλάκτη ατ-
απαίτηση νηογνωμόνων και φορτωτών. Γι’ αυτούς μού, μέσα στην κλιματιστική μονάδα υπάρχει υδατο-
τους λόγους η κλιματιστική μονάδα τοποθετείται σε παγίδα για συγκράτηση των σταγόνων που συμπυ-

Ψυχρός αέρας προς χώρους ενδιαιτήσεως

Φίλτρο
αέρα ΧΩΡΟΣ ΚΛΙΜΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΣ
Κάλυµµα Κλιµατιστική µονάδα
εισόδου Εξωτερικός
αεραγωγού αέρας

Συλλέκτης σταγόνων
Φίλτρο αέρα

Θερµαντήρας
Ατµοποιητής

Υγραντήρας
Ανεµιστήρας

ατµού
Θερµοστατική
εκτονωτική βαβλίδα

Αεραγωγός

Στόµιο
ρυθµίσεως Ψευδοροφή
παροχής
ΚΑΜΠΙΝΑ 2
ΚΑΜΠΙΝΑ 1
ΚΛΙΜΑΚΟΣΤΑΣΙΟ

Αεραγωγός

Στόµιο

ΚΑΜΠΙΝΑ 4
ΚΑΜΠΙΝΑ 3

Περσίδα πόρτας

Φρέον
(R-22, R .... ή άλλο)
Από - προς
ψυχροστάσιο
Σχ. 11.15β
Διαγραμματική διάταξη συστήματος κεντρικού κλιματισμού εμπορικού πλοίου.
 ΨΥΚΤΙΚΗ ΜΟΝΑΔΑ
Δεξαµενή Ψυκτική µονάδα 1 Ψυκτική µονάδα 2 Δεξαµενή
διαστολής Ατµός υψηλής πιέσεως διαστολής
Υγρό υψηλής πιέσεως
` ` Υγρό χαµηλής πιέσεως
Συµπιεστής Συµπυ-
κνωτής Ατµός χαµηλής πιέσεως
Ανενεργή γραµµή
Γλυκό νερό ψύξεως
Οικονοµητήρας
Συλλέκτης
Ατµός
Κονσόλα Ατµοποιητής Ατµοποιητής από λέβητα
προσαγωγής ψύκτης νερού ψύκτης νερού Θερµαντήρας
ατµού
Ηλεκτροµηχανή Νο 1

Ψυχρό νερό
Ψυκτική µονάδα 3 Ψυκτική µονάδα 4

προς ψύκτες αέρα

` `

Ηλεκτροµηχανή Νο 2

Ατµοποιητής Ατµοποιητής
ψύκτης νερού ψύκτης νερού

Ηλεκτροµηχανή Νο 3
Εναλλάκτης
θερµότητας

Κονσόλα

Επιστροφή
επιστροφής

από ψύκτες αέρα

Ψυγείο Θαλασσινό
ηλεκτροµηχανών νερό ψύξεως

Ψυχρή άλµη προς ψύκτες αέρα

Επιστρεφόµενη άλµη από ψύκτες αέρα
Ζεστό νερό από ηλεκτροµηχανές
Κρύο νερό προς ηλεκτροµηχανές
Ανενεργή γραµµή
Σχ. 11.15δ
283

Διάγραμμα ψυκτικής εγκαταστάσεως για Αερισμό-Κλιματισμό εμπορικού πλοίου με εργαζόμενο μέσο R-22 (Κύκλωμα R-22).
 XΡΥΣΟΥΝ ΜΕΤΑΛΛΙΟΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΚΕΙΜΕΝΟ
ΑΚΑΔΗΜΙΑΣ ΑΘΗΝΩΝ ΑΚΑΔΗΜΙΩΝ ΕΜΠΟΡΙΚΟΥ ΝΑΥΤΙΚΟΥ

ΨΥΚΤΙΚΕΣ - ΚΛΙΜΑΤΙΣΤΙΚΕΣ
ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ - ΑΕΡΙΣΜΟΣ
ΕΥΑΓΓΕΛΟΥ Γ. ΚΑΝΑΚΑΚΗ

ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ - ΑΕΡΙΣΜΟΣ
ΨΥΚΤΙΚΕΣ - ΚΛΙΜΑΤΙΣΤΙΚΕΣ
Β’ ΕΚΔΟΣΗ

Ψυκτική μηχανή του Carl Von Linde (1877),

που χρησιμοποιήθηκε βιομηχανικά και
είχε ως ψυκτικό μέσο την αμμωνία.
Τεχνικό Μουσείο Βιέννης.

ISBN 978-960-337-100-7 ΑΘΗΝΑ 2017