ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ

Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά

Τεχνολογικού Τομέα

Εσωτερικές Ηλεκτρικές
Εγκαταστάσεις Ι

Σταύρος Καμινάρης
Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών ΤΕ

Ενότητα 1: Εισαγωγή – Βασικές Έννοιες για τις Ε.Η.Ε.

 Σκοποί Ενότητας

Ο στόχος της 1ης Ενότητας είναι απόκτηση από τον φοιτητή

βασικών γνώσεων των χαρακτηριστικών / κατάταξης μιας Ε.Η.Ε.

Περιεχόμενα Ενότητας
• Εισαγωγή στις Ε.Η.Ε. • Νομοθεσία Ασθενή Ρεύματα
• Κανονισμοί, Πρότυπα Η.Ε. • Ασθενή Ρεύματα
• Νομοθεσία Κ.Ε.Η.Ε. • Βασικά Μέρη μιας Ε.Η.Ε.
• Νομοθεσία Αντικατάσταση • Τροφοδότηση μιας Ε.Η.Ε.
Κ.Ε.Η.Ε. • Κατασκευή μιας Σωστής
• Νομοθεσία Θέματα Ε.Η.Ε.
Ασφάλειας Ε.Η.Ε. • Ολοκληρωμένη Μελέτη μιας
• Νομοθεσία Νέα Υπεύθυνη Ε.Η.Ε.
Δήλωση Εγκαταστάτη
(Υ.Δ.Ε.).
5
 Εισαγωγή στις Ε.Η.Ε. - 1

Με τον όρο «Εσωτερική Ηλεκτρική Εγκατάσταση»

(Ε.Η.Ε.) εννοούμε την τοποθέτηση, τον έλεγχο και το
χειρισμό διάφορων ηλεκτρολογικών εξαρτημάτων, που
εξυπηρετούν τις ανάγκες κατανάλωσης ηλεκτρικής
ενέργειας.

Εισαγωγή στις Ε.Η.Ε. - 2

Τις Ε.Η.Ε. τις διακρίνουμε:

Ανάλογα με τη χρήση του ηλεκτρικού ρεύματος σε:

• Οικιακές εγκαταστάσεις ή κτιριακές εγκαταστάσεις
• Εγκαταστάσεις κίνησης ή βιομηχανικές

Ανάλογα με τη χρήση το είδος του χώρου σε:

• Εγκαταστάσεις εξωτερικών χώρων (ή υπαίθρου)
• Εγκαταστάσεις κλειστού χώρου
7
 Εισαγωγή στις Ε.Η.Ε. - 3

Ανάλογα με τις συνθήκες που επικρατούν, σε:

• Ξηρών χώρων (υπνοδωμάτια, σαλόνια, γραφεία, κλπ)
• Πρόσκαιρα υγρών χώρων (τουαλέτες, κακώς αεριζόμενα
υπόγεια)
• Βρεγμένων χώρων (πλυντήρια, λουτρά, ψυκτικοί θάλαμοι,
κλπ)
• Χώρων με κίνδυνο εκρήξεων (αποθήκες ξύλου, χάρτου,
καυσίμων, χημικών, κλπ)

Εισαγωγή στις Ε.Η.Ε. - 4

• Σκονιζόμενους χώρων (κλωστήρια, αποθήκες αλεύρου, κλπ)

• Ρυπαρών χώρων (χημικά εργοστάσια, βαφεία, κλπ)
• Χώρων συγκέντρωσης πολλών ατόμων (θέατρα,
κινηματογράφοι, χώροι εκδηλώσεων, εκθεσιακοί χώροι, κλπ)
• Χώροι σταύλων, κτηνοστασίων, κλπ

9
 Εισαγωγή στις Ε.Η.Ε. - 5

Σε κάθε κατηγορία Ε.Η.Ε. πρέπει να χρησιμοποιείται το

κατάλληλο ηλεκτρολογικό υλικό και να εφαρμόζονται
οι σχετικοί κανονισμοί!

10

Κανονισμοί, Πρότυπα Η.Ε. - 1

• Τα ηλεκτρολογικά υλικά (καλώδια, πίνακες κλπ.), οι συσκευές

(ηλεκτρικές μηχανές, οικιακές συσκευές κλπ.), καθώς και ο
τρόπος εγκατάστασής τους ή σύνδεσής τους περιγράφονται
και προσδιορίζονται από πρότυπα.

11
 Κανονισμοί, Πρότυπα Η.Ε. - 2

• Τα πρότυπα είναι κείμενα κοινής αποδοχής, εγκεκριμένα από

εθνικούς φορείς τυποποίησης και περιέχουν οδηγίες, τεχνικούς
κανόνες ή χαρακτηριστικά λειτουργίας που απαιτούνται για τη
μελέτη, την περιγραφή, τη διαστασιολόγηση και την κατασκευή
μιας ΗΕ.

12

Φορείς Τυποποίησης Η.Ε.

• IEC (International Electrotechnical Commission): Διεθνής

Ηλεκτροτεχνική Επιτροπή.
• CENELEC (Commite Europeen de Normalisation
Electrotechnique): Ευρωπαϊκή Επιτροπή για την Ηλεκτροτεχνική
Τυποποίηση.

13
 Νομοθεσία Κ.Ε.Η.Ε. - 1

• Υ.Α. 80225/1955 (ΦΕΚ 59/Β/11.4.1955)

Περί εγκρίσεως κανονισμών κατασκευής εσωτερικών
ηλεκτρικών εγκαταστάσεων.
• Υ.Α. 18304/672/1966 (ΦΕΚ 293/Β/11.5.1966)
Περί εγκρίσεως τροποποιήσεως και συμπληρώσεως των
Κανονισμών Εσωτερικών Ηλεκτρικών Εγκαταστάσεων του έτους
1955.

14

Νομοθεσία Κ.Ε.Η.Ε. - 2

• Υ.Α. 83752/4165/1971 (ΦΕΚ 687/Β/24.8.1971)

Περί τροποποιήσεως και συμπληρώσεως των άρθρων 136, 149
και 153 των Κανονισμών Εσωτερικών Ηλεκτρικών
εγκαταστάσεων του έτους 1955.
• Υ.Α. 6242/185/1973 (ΦΕΚ 1525/Β/31.12.1973)
Περί τροποποιήσεως και συμπληρώσεως του Κανονισμού
Εσωτερικών Ηλεκτρικών Εγκαταστάσεων του έτους 1955.

15
 Νομοθεσία Αντικατάσταση Κ.Ε.Η.Ε.

• Υ.Α. Φ.7.5/1816/88/2004 (ΦΕΚ 470/Β/5.3.2004)

Αντικατάσταση του ισχύοντος Κανονισμού Εσωτερικών
Ηλεκτρικών Εγκαταστάσεων (Κ.Ε.Η.Ε) με το Πρότυπο ΕΛΟΤ ΗD
384 και άλλες σχετικές διατάξεις.

16

Νομοθεσία Θέματα Ασφάλειας Ε.Η.Ε.

• Υ.Α. Φ Α΄50/12081/642/2006 (ΦΕΚ 1222/Β/5.9.2006)

Θέματα Ασφάλειας των Εσωτερικών Ηλεκτρικών
Εγκαταστάσεων (Ε.Η.Ε.). Καθιέρωση υποχρέωσης εγκατάστασης
διατάξεων διαφορικού ρεύματος και κατασκευής θεμελιακής
γείωσης.

17
 Νομοθεσία Νέα Υπεύθυνη Δήλωση
Εγκαταστάτη (Υ.Δ.Ε.) - 1

• Υ.Α. Φ.50/503/168 (ΦΕΚ 844/Β/16.5.2011)

Τροποποίηση της υπ' αριθμ. 115239/25702/3627 της 21 Δεκ.
1965/11 Ιαν. 1966 (ΦΕΚ Β' 8) απόφασης του Υπουργού
Βιομηχανίας «Περί ερμηνείας των διατάξεων του Νόμου
4483/65».

18

Νομοθεσία Νέα Υπεύθυνη Δήλωση

Εγκαταστάτη (Υ.Δ.Ε.) - 2

• Υ.Α. Φ.50/οικ. 11784/742 (ΦΕΚ 1809/Β/11.8.2011)

Τροποποίηση της υπ’ αριθμ. Φ.50/503/168/19.4.2011 (ΦΕΚ Β
844) απόφασης του Αναπληρωτή Υπουργού Οικονομίας,
Ανταγωνιστικότητας και Ναυτιλίας «Περί ερμηνείας των
διατάξεων του Ν. 4483/1965».

19
 Νομοθεσία Ασθενή Ρεύματα

• Κ.Υ.Α. 41020/819/2012 (ΦΕΚ 2776/Β/15.10.2012)

Καθορισμός των τεχνικών προδιαγραφών για τα εσωτερικά
δίκτυα ηλεκτρονικών επικοινωνιών και τροποποίηση του
άρθρου 30 (Ε.Η.Ε.) του Κτίριο-δομικού Κανονισμού.

20

Ασθενή Ρεύματα

Στην πράξη έχουν καθιερωθεί οι όροι:

• Εγκαταστάσεις Ισχυρών Ρευμάτων

Εκείνες που λειτουργούν με τάση 230/400V – έως 1000V

• Εγκαταστάσεις Ισχυρών Ρευμάτων

Εκείνες που λειτουργούν με τάσεις μέχρι 65V – π.χ. Τηλεφωνικά
δίκτυα, καλωδιακά κυκλώματα ήχου και εικόνας,
εκδοεπικοινωνίες, κλπ
21
 Βασικά Μέρη μιας Ε.Η.Ε.

• Αγωγοί και Καλώδια

• Ηλεκτρικοί Πίνακες
• Γειώσεις
• Σωλήνες - Εξαρτήματα - Κανάλια Διανομής
• Ασφάλειες - Διακόπτες
• Ρευματοδότες - Ρευματολήπτες
• Φωτιστικά Σώματα
• Άλλες Συσκευές Κατανάλωσης
22

Τροφοδότηση μιας Ε.Η.Ε. - 1

• Συνήθως για ισχύ μέχρι 135 KVA η τροφοδότηση γίνεται

κατευθείαν από το δίκτυο χαμηλής τάσης της ΔΕΗ
(230/400V).

• Για ισχύ πάνω από 135KVA η τροφοδότηση γίνεται από το

δίκτυο μέσης τάσης της ΔΕΗ μέσω Υ/Σ υποβίβασης της τάσης.

23
 Τροφοδότηση μιας Ε.Η.Ε. - 2

• Υπό ορισμένες προϋποθέσεις ο καταναλωτής μπορεί να

παράγει ηλεκτρική ενέργεια με δικές του εγκαταστάσεις (π.χ.
Α/Γ, Φ/Β, κλπ) και να είναι παραλληλισμένος στον πίνακά του
με το δίκτυο Χ.Τ. ή Μ.Τ. της ΔΕΗ.

• Για ειδικές εγκαταστάσεις (Τηλεπικοινωνίες, εγκαταστάσεις

νοσοκομείων, τροφοδοσίες εγκαταστάσεων Η/Υ, κλπ), πρέπει
η τροφοδοσία να είναι αδιάλειπτη (UPS: Uninterruptable
Power Supply) - Τότε θα πρέπει να προβλέπεται, σε
περίπτωση διακοπής του ηλεκτρικού ρεύματος, η αυτόματη
ηλεκτρική τροφοδότηση με χρήση π.χ. ενός εφεδρικού Η/Ζ).
24

Κατασκευή μιας Σωστής Ε.Η.Ε.

Για την κατασκευή μιας σωστής Ε.Η.Ε. πρέπει:

• Να γίνει ουσιαστική μελέτη της εγκατάστασης κατά τρόπο

που να εξασφαλίζεται η κάλυψη όχι μόνο των σημερινών
λειτουργικών αναγκών αλλά και των μελλοντικών
(Επεκτασιμότητα – Εφαρμογή Νέων Τεχνολογιών).

• Να εφαρμοστεί η μελέτη λαμβάνοντας υπόψη τους

κανονισμούς (HD 384) και τους κανόνες της σωστής τεχνικής.

• Να χρησιμοποιηθούν υλικά κατάλληλης ποιότητας (Σύμφωνα

με προδιαγραφές).
25
Ολοκληρωμένη Μελέτη μιας Ε.Η.Ε.

Μια ολοκληρωμένη μελέτη μιας Ε.Η.Ε. πρέπει να περιλαμβάνει:

• Την τεχνική περιγραφή της εγκατάστασης, τα ηλεκτρολογικά

σχέδια των διαφόρων κυκλωμάτων.
• Τους καταλόγους των υλικών και τις προδιαγραφές τους.
• Το κόστος της εγκατάστασης και ενδεχομένως εναλλακτικές
λύσεις.

26

Ενότητα 2: Πρότυπο ΕΛΟΤ HD 384

 Σκοποί Ενότητας

Ο στόχος της 2ης Ενότητας είναι η γνώση των προτύπων & των
κανονισμών μιας Ε.Η.Ε. και οι ενότητες ΕΛΟΤ HD 384

Περιεχόμενα Ενότητας

• Ελληνικοί Κ.Ε.Η.Ε.
• Διαφοροποιήσεις HD 384 με Κ.Ε.Η.Ε.

5
 Ελληνικοί Κ.Ε.Η.Ε. - 1

Το πρότυπο ΕΛΟΤ HD 384 «Απαιτήσεις για

Ηλεκτρικές Εγκαταστάσεις» από 05/03/2006 είναι
ο νέος Κ.Ε.Η.Ε.

Ελληνικοί Κ.Ε.Η.Ε. - 2

• Η μελέτη και η κατασκευή των Ε.Η.Ε. ΧΤ (<1 kV) γίνεται

σύμφωνα με το Πρότυπο ΕΛΟΤ HD 384 (ΦΕΚ Αρ. 470, Τεύχος
Β/5-3-2004), το οποίο αντικατέστησε τους προηγούμενους
Κανονισμούς Εσωτερικών Ηλεκτρικών Εγκαταστάσεων
(Κ.Ε.Η.Ε.) - (ΦΕΚ Β/59/11-4-1955).

• Η αντικατάσταση των Κ.Ε.Η.Ε. με το Πρότυπο HD 384 έγινε

και για την ανάγκη εναρμόνισης της χώρας μας προς τα
ισχύοντα Ευρωπαϊκά Πρότυπα, που διέπουν τις ηλεκτρικές
εγκαταστάσεις στις χώρες μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

7
 Ελληνικοί Κ.Ε.Η.Ε. - 3
Το περιεχόμενο του Προτύπου ΕΛΟΤ HD-384 χωρίζεται σε επτά
ενότητες, οι οποίες αναπτύσσονται σε 168 σελίδες. Συνολικά, οι
σελίδες ανέρχονται στις 175, συμπεριλαμβανομένων των
παραρτημάτων. Τα μέρη (Ενότητες) του Προτύπου είναι τα
ακόλουθα:

Μέρος 1ο: Γενικά (σκοπός, πεδίο εφαρμογής)

Μέρος 2ο: Ορισμοί (ορισμοί των τεχνικών όρων που

χρησιμοποιούνται στο Πρότυπο)

Μέρος 3ο: Προσδιορισμός των γενικών χαρακτηριστικών των

εγκαταστάσεων 8

Ελληνικοί Κ.Ε.Η.Ε. - 4
Μέρος 4ο: Μέτρα προστασίας για ασφάλεια (προστασία έναντι
ηλεκτροπληξίας, πυρκαγιάς κλπ)

Μέρος 5ο: Επιλογή και εγκατάσταση ηλεκτρολογικού υλικού

(ηλεκτρικές γραμμές, όργανα προστασίας και
ελέγχου, γειώσεις και αγωγοί προστασίας,
τροφοδοτήσεις για συστήματα ασφαλείας κλπ)

Μέρος 6ο: Έλεγχος Εγκαταστάσεων

Μέρος 7ο: Εγκαταστάσεις σε χώρους με ειδικές απαιτήσεις

9
 Ελληνικοί Κ.Ε.Η.Ε. - 5

Το πρότυπο εφαρμόζεται στις ηλεκτρικές εγκαταστάσεις τάσεως

έως 1000V AC ή έως 1500V DC:

• Κατοικιών
• Εμπορικών καταστημάτων
• Δημοσίων κτιρίων
• Βιομηχανιών, βιοτεχνιών
• Γεωργικών και κτηνοτροφικών εγκαταστάσεων

10

Ελληνικοί Κ.Ε.Η.Ε. - 6

Το πρότυπο εφαρμόζεται στις ηλεκτρικές εγκαταστάσεις τάσεως

έως 1000V AC ή έως 1500V DC:

• Προκατασκευασμένων ή προσωρινών κτισμάτων κατηγορίας

(1-5)
• Τροχόσπιτων και κάμπινγκ
• Εργοταξίων
• Μαρίνων εξυπηρέτησης σκαφών αναψυχής.

11
 Ελληνικοί Κ.Ε.Η.Ε. - 7

Το πρότυπο δεν εφαρμόζεται στις ακόλουθες περιπτώσεις:

• Στις εγκαταστάσεις έλξης (π.χ. ανελκυστήρες)

• Στις εγκαταστάσεις αυτοκινήτων και ρυμουλκούμενων
οχημάτων (με εξαίρεση τα τροχόσπιτα)
• Στις εγκαταστάσεις πλοίων
• Στις εγκαταστάσεις αεροσκαφών

12

Ελληνικοί Κ.Ε.Η.Ε. - 8

Το πρότυπο δεν εφαρμόζεται στις ακόλουθες περιπτώσεις:

• Στις εγκαταστάσεις φωτισμού δημόσιων οδών και πλατειών και

στις εγκαταστάσεις φωτισμού λιμένων και δημόσιων
παραλιακών περιοχών
• Στις εγκαταστάσεις ηλεκτρικών φρακτών
• Στις εγκαταστάσεις αλεξικέραυνων
• Στις εγκαταστάσεις που προορίζονται για μεταφορά και
διανομή ηλεκτρικής ενέργειας.

13
Διαφοροποιήσεις HD 384 με Κ.Ε.Η.Ε. - 1
Βασικές διαφοροποιήσεις HD 384 με ΚΕΗΕ:

• Αναλύονται τα μέτρα προστασίας έναντι ηλεκτροπληξίας που

πρέπει να λαμβάνονται για την αποφυγή άμεσης και έμμεσης
επαφής με το ηλεκτρικό ρεύμα
• Αναλύονται κανόνες που πρέπει να εφαρμόζονται κατά την
επιλογή και εγκατάσταση των γειώσεων, της κύριας και της
συμπληρωματικής ισοδυναμικής σύνδεσης
• Αναλύονται οι πολύ χαμηλές τάσεις ασφαλείας SELV και
προστασίας PELV
• Αλλάζει ο τρόπος υπολογισμού του μέγιστου ρεύματος μιας
ηλεκτρικής γραμμής
14

Διαφοροποιήσεις HD 384 με Κ.Ε.Η.Ε. - 2

Βασικές διαφοροποιήσεις HD 384 με ΚΕΗΕ:

• Ορίζεται πως θα γίνεται ο έλεγχος και ο επανέλεγχος των

ηλεκτρικών εγκαταστάσεων
• Γίνεται διαχωρισμός των χώρων σε ζώνες χρήσης σε λουτρά και
σε πισίνες και επισημαίνονται οι ειδικές προδιαγραφές τις
οποίες πρέπει να πληρούν οι ηλεκτρικές εγκαταστάσεις που
υπάρχουν σε αυτές
• Γίνεται επιτακτική ανάγκη η εγκατάσταση του
αντιηλεκτροπληξιακού ρελέ και η τοποθέτηση πινακίδας
οδηγιών για το χρήστη ώστε να πραγματοποιεί δοκιμή της
λειτουργίας του αντιηλεκτροπληξιακού ρελέ σε τακτά χρονικά
διαστήματα
15
 Ελληνικοί Κ.Ε.Η.Ε. - 9

Επισημαίνοντας τις δύο βασικότερες τροποποιήσεις που είναι η

εγκατάσταση θεμελιακής γείωσης ως βασική γείωση και η
χρήση αντιηλεκτροπληξιακού ρελέ στον κεντρικό πίνακα,
θυμίζουμε ότι η υπουργική απόφαση με αριθμό
ΦΑ΄50/12081/642 της 26/07/2006 ορίζει την υποχρεωτική
εγκατάσταση του αντιηλεκτροπληξιακού ρελέ σε παλιές και νέες
εγκαταστάσεις και η υπουργική απόφαση με αριθμό
ΦΑ΄50/12081/642 της 26/07/06 ορίζει τη θεμελιακή γείωση
ως βασική, με προθεσμία ενημέρωσης του κτιριοδομικού
κανονισμού.

16

Ελληνικοί Κ.Ε.Η.Ε. - 10

Βέβαια, επειδή οι προαναφερόμενες διαφοροποιήσεις δεν είναι

και οι μοναδικές, θα πρέπει να γίνει προσεκτική μελέτη του
Προτύπου από τους εγκαταστάτες ηλεκτρολόγους ώστε να
εντοπιστούν τα σημεία που πρέπει να εφαρμόζονται ανελλιπώς
κατά την κατασκευή της ηλεκτρολογικής εγκατάστασης. Ενώ οι
ηλεκτρολογικές εγκαταστάσεις εκσυγχρονίζονται κι οι
απαιτήσεις αυξάνονται διαρκώς, οφείλουμε να κατανοήσουμε
ότι η Ασφάλεια και η Εγγύηση στην εγκατάσταση είναι ζήτημα
υπουργικής απόφασης και επαγγελματικής υποχρέωσης.

17
 Ενότητα 3: Αγωγοί & Καλώδια Χ.Τ.

Σκοποί Ενότητας

Ο στόχος της 3ης Ενότητας είναι να γνωρίσουν οι φοιτητές τους

αγωγούς και τα καλώδια που χρησιμοποιούνται σε μια Ε.Η.Ε.
χαμηλής τάσης και τις προδιαγραφές που αυτά πρέπει να
ικανοποιούν.

4
 Περιεχόμενα Ενότητας

• Τι είναι Αγωγός
• Αγωγοί και Καλώδια μιας Ε.Η.Ε.
• Ανεξάρτητα Κυκλώματα Ε.Η.Ε μιας Κατοικίας
• Κυκλώματα Διακλάδωσης Ε.Η.Ε. (Τρόποι Εγκατάστασης)

Τι είναι Αγωγός

• Αγωγός ονομάζεται το αγώγιμο σύρμα, γυμνό ή μονωμένο

όταν έχει μονωτικό περίβλημα, που διοχετεύει ηλεκτρικό
ρεύμα. Κατασκευάζεται από χαλκό ή αλουμίνιο και κράματά
τους.

• Αν ο αγωγός είναι από Al, τότε για την ίδια ηλεκτρική ισχύ
χρειαζόμαστε μεγαλύτερη διατομή αγωγού (μικρότερη
ηλεκτρική αγωγιμότητα του Al σε σχέση με το Cu)

SAl = 1,8 SCu , BAl = 0,558 BCu , dAl = 1,34 dCu 6

Αγωγοί και Καλώδια μιας Ε.Η.Ε. - 1

Οι αγωγοί διακρίνονται ως:

• Μονόκλωνοι
Λιγότερο εύκαμπτοι και με διατομή μέχρι 16 mm2.
• Πολύκλωνοι ή και Λεπτοπολύκλωνοι
Περισσότερο εύκαμπτοι.
• και με διατομή από 16 mm2 και πάνω.

Αγωγοί και Καλώδια μιας Ε.Η.Ε. - 2

Μονόκλωνος αγωγός: S = π*d2 / 4 = 0,785*d2

όπου d: διάμετρος πυρήνα του αγωγού σε mm

S: διατομή σε mm2
Πολύκλωνος αγωγός: S = n* π*d2 / 4 = 0,785*d2 * n

όπου d: διάμετρος κλώνου σε mm

n: αριθμός κλώνων n=1+6=7 (μια στρώση)
S: διατομή σε mm2

8
Αγωγοί και Καλώδια μιας Ε.Η.Ε. - 3
Καλώδιο είναι κάθε απλός μονωμένος αγωγός ή σύστημα
τέτοιων αγωγών με κοινή προστατευτική επένδυση (ελαστική,
πλαστική, μεταλλική κ.α.), η οποία προστατεύει τους αγωγούς
από μηχανικές καταπονήσεις και άλλες επιδράσεις π.x. Υγρασία.

Τα καλώδια διακρίνονται σε:

• Μονοπολικά: Ένας μονωμένος αγωγός
• Πολυπολικά: Πολλοί μονωμένοι αγωγοί (διπολικό, τριπολικό,
τετραπολικό,..., πολυπολικό).

Αγωγοί και Καλώδια μιας Ε.Η.Ε. - 4

Μονωτικά Υλικά:

10
Αγωγοί και Καλώδια μιας Ε.Η.Ε. - 5
Οι αγωγοί και τα καλώδια που κυκλοφορούν στο εμπόριο είναι
τυποποιημένα τόσο ως προς το μέγεθος της διατομής τους όσο και
ως προς τα κατασκευαστικά τους χαρακτηριστικά και τη χρήση για
την οποία προορίζονται.
Μέχρι πρόσφατα τα καλώδια που υπήρχαν στο εμπόριο
ακολουθούσαν τα γερμανικά πρότυπα VDE. Τώρα υπάρχουν
αγωγοί και καλώδια εναρμονισμένα κατά CENELEC.
Τυποποιημένες τιμές διατομής αγωγών και καλωδίων [mm2]

0.75 1 1.5 2.5 4 6 10 16 25 35 50 70 95 120 150 185 240 300 400 500

11

Αγωγοί και Καλώδια μιας Ε.Η.Ε. - 6

Συμβολισμός Καλωδίων:
Οι κωδικοί τύποι δείχνουν την τυποποίηση που έχει
χρησιμοποιηθεί, το είδος του μανδύα, τη μόνωση, το είδος και τον
αριθμό των αγωγών και άλλες κατασκευαστικές ιδιομορφίες:

Π.χ.: H05V-U1.5
H= Τυποποίηση κατά CENELEC
05= Ονομαστική φασική τάση/ πολική τάση 300/500 V
V= Μόνωση μανδύα PVC
U= Ένας αγωγός
1.5= Διατομή 1.5 mm2

12
Αγωγοί και Καλώδια μιας Ε.Η.Ε. - 7

13

Αγωγοί και Καλώδια μιας Ε.Η.Ε. - 8

14
Αγωγοί και Καλώδια μιας Ε.Η.Ε. - 9
Νέος τύπος (CENELEC) Παλαιός τύπος (VDE)

ΗΟ7V-Κ NYAF
ΗΟ7V-U NYA(re)
ΗΟ7V-R NYA(rm)
AO5VV-U NYM(re)
AO5VV-R NYM(rm)
HO5VV-F NYMHY
HO3VV-F NYLHY(rd)
HO3VH-H NYFAZ
HO5RR-F NMH
HO7RN-F NSHou
J1VV-U NYY(re)
JIVV-R NYY(rm)
J1VV-S NYY(sm
AO5VVH3-U NYIFY

15

Αγωγοί και Καλώδια μιας Ε.Η.Ε. - 10

Κώδικας συμβολισμού κατά CNELEC, IEC και ΕΛΟΤ αγωγών και
καλωδίων χαμηλής τάσης.
Ομάδα χαρακτηριστικών Περιγραφή Τιμές

Γενικά χαρακτηριστικά Συσχετισμός με πρότυπα Η:Ε.Ε., Α:CENELEC, J:IEC

Ονομαστική τάση (Vφ/Vπ) 03:300/300V, 05:300/500V, 07:450/750V,
1:600/1000V
Προστασία και διάταξη αγωγών Υλικό μόνωσης V:PVC, R:Ελαστομερές, S:Σιλικόνη

Υλικό μανδύα V:PVC, R:Ελαστομερές, Ν:Νεοπρένιο

Κατασκευή Η:Πλακέ ανοιγόμενο, Η2:Πλακέ μη

ανοιγόμενο, Ds:Με κορδόνια κενών
Στοιχεία αγωγών Κλώνοι U:μονόκλονος, R:Πολύκλωνος,
Κ:Λεπτοπολύκλωνος
Αριθμός αγωγών 1,2,3,4,5,6…
Αγωγός προστασίας X:Χωρίς, G:Με αγωγό προστ.
Διατομή σε mm2
Εξωτερική εμφάνιση Χρώμα ΒΚ:Μαύρο, ΒΝ:Καφέ, RD:Κόκκινο, BU:Μπλέ,
YE:Κίτρ 16
Αγωγοί και Καλώδια μιας Ε.Η.Ε. - 11

• Τα καλώδια εσωτερικών εγκαταστάσεων κατασκευάζονται

με χάλκινους αγωγούς δύσκαμπτους (μονόκλωνους ή
πολύκλωνους) όταν προορίζονται για μόνιμη εγκατάσταση ή
εύκαμπτους (λεπτοπολύκλωνους) όταν προορίζονται για
εγκαταστάσεις όπου απαιτείται κινητικότητα των καλωδίων.

• Πρέπει να σημειωθεί ότι υπάρχει μεγάλο πλήθος τύπων

καλωδίων, για τους οποίους περισσότερες πληροφορίες
παρέχουν οι κατάλογοι των βιομηχανιών παραγωγής τους.

17

Αγωγοί και Καλώδια μιας Ε.Η.Ε. - 12

18
Αγωγοί και Καλώδια μιας Ε.Η.Ε. - 13

19

Αγωγοί και Καλώδια μιας Ε.Η.Ε. - 14

20
Αγωγοί και Καλώδια μιας Ε.Η.Ε. - 15

21

Αγωγοί και Καλώδια μιας Ε.Η.Ε. - 16

22
Αγωγοί και Καλώδια μιας Ε.Η.Ε. - 17

23

Αγωγοί και Καλώδια μιας Ε.Η.Ε. - 18

Κυκλώματα Διακλάδωσης Ε.Η.Ε.

• Τα κυκλώματα διακλάδωσης μιας Ε.Η.Ε. είναι οι γραμμές

τροφοδότησης, μέσω των οποίων γίνεται η διανομή
ηλεκτρικής ενέργειας προς τις καταναλώσεις.

• Τα κυκλώματα διακλάδωσης αναχωρούν από το γενικό

πίνακα της Ε.Η.Ε. και καταλήγουν στα φορτία της
εγκατάστασης.

• Τα ηλεκτρικά φορτία μιας κατοικίας είναι: του φωτισμού,

των ρευματοδοτών (ή πριζών), των φορητών και σταθερών
οικιακών συσκευών.
24
Αγωγοί και Καλώδια μιας Ε.Η.Ε. - 19
Κυκλώματα Διακλάδωσης Ε.Η.Ε.

• Τα ηλεκτρικά φορτία μιας βιομηχανικής εγκατάστασης είναι:

του γενικού και τοπικού φωτισμού, των ρευματοδοτών, των
κινητήρων και του φορητού και σταθερού βιομηχανικού
ηλεκτρικού εξοπλισμού.

• Οι παράγοντες που λαμβάνονται υπόψη για τον καθορισμό

του αριθμού των ανεξάρτητων κυκλωμάτων ΕΗΕ είναι: το
πλήθος, το είδος και η ισχύς των καταναλώσεων, καθώς και η
θέση των φορτίων της ΗΕ στις κατόψεις του κτιρίου.

25

Αγωγοί και Καλώδια μιας Ε.Η.Ε. - 20

Κυκλώματα Διακλάδωσης Ε.Η.Ε.

• Τα ηλεκτρικά φορτία ΕΗΕ ομαδοποιούνται, φορτία

φωτισμού, ρευματοδοτών, κίνησης και κάθε είδος φορτίου
τροφοδοτείται από ανεξάρτητο κύκλωμα διακλάδωσης.

• Με αυτό τον τρόπο, εξασφαλίζεται η απομόνωση ενός

πιθανού σφάλματος σε κάποιο κύκλωμα και ο περιορισμός
των επιδράσεων αυτού του σφάλματος στα υπόλοιπα
ανεξάρτητα κυκλώματα.

26
Ανεξάρτητα Κυκλώματα Ε.Η.Ε μιας
Κατοικίας - 1
Η ΕΗΕ μιας κατοικίας μπορεί να περιλαμβάνει τα εξής
ανεξάρτητα κυκλώματα:

• Κυκλώματα φωτισμού για την τροφοδότηση των φωτιστικών

σημείων της κατοικίας.
• Κυκλώματα ρευματοδοτών για την τροφοδότηση φορητών
συσκευών μικρής ισχύος.
• Κυκλώματα ενισχυμένων ρευματοδοτών για την
τροφοδότηση συσκευών ισχύος μεγαλύτερη από 1,5 (kW).
• Κύκλωμα τροφοδότησης ηλεκτρικού μαγειρείου.
• Κύκλωμα τροφοδότησης ηλεκτρικού θερμοσίφωνα λουτρού.
• Κύκλωμα τροφοδότησης ηλεκτρικού θερμοσίφωνα ηλιακού
συλλέκτη.
27

Ανεξάρτητα Κυκλώματα Ε.Η.Ε μιας

Κατοικίας - 2
• Κύκλωμα τροφοδότησης πλυντηρίου ρούχων ή πλυντηρίου
πιάτων.

• Κύκλωμα (τριφασικό) τροφοδότησης ταχυθερμοσίφωνα.

• Κυκλώματα τροφοδότησης κλιματιστικών συσκευών.

• Κυκλώματα (τριφασικά) τροφοδότησης σωμάτων

θερμοσυσσωρευτών.

28
Ανεξάρτητα Κυκλώματα Ε.Η.Ε μιας
Κατοικίας - 3
• Κύκλωμα παροχής υποπίνακα λεβητοστασίου.

• Κύκλωμα παροχής αποθήκης/εργαστηρίου.

• Κυκλώματα τροφοδότησης φωτιστικών σωμάτων ΧΤ κήπων.

• Εφεδρικά κυκλώματα για την κάλυψη μελλοντικών αναγκών,

π.χ. λόγω επέκτασης ή τροποποίησης του κτιρίου.

29

Κυκλώματα Διακλάδωσης Ε.Η.Ε.

(Τρόποι Εγκατάστασης) - 1
Οι τρόποι εγκατάστασης των γραμμών των κυκλωμάτων
διακλάδωσης είναι οι εξής:

• Τοποθέτηση πάνω σε τοίχο μέσα σε σωλήνες.

• Απευθείας τοποθέτηση πάνω σε τοίχο με στηρίγματα.
• Απευθείας τοποθέτηση καλωδίου ή σωλήνα μέσα σε
επίχρισμα (σουβάς) μονωμένου ή μη μονωμένου τοίχου.
• Απευθείας τοποθέτηση καλωδίων πάνω σε σχάρα.
• Απευθείας τοποθέτηση καλωδίων μέσα σε
χαλυβδοσωλήνες πάνω σε δάπεδο.
30
 Κυκλώματα Διακλάδωσης Ε.Η.Ε.
(Τρόποι Εγκατάστασης) - 2

• Εναέρια εγκατάσταση με στήριξη ή όχι σε χαλύβδινο

συρματόσχοινο.
• Απευθείας εγκατάσταση καλωδίων μέσα στο έδαφος ή μέσα
σε σωλήνες πλαστικούς, μεταλλικούς ή τσιμεντένιους για
λόγους προστασίας.
• Εγκατάσταση μέσα στο νερό, π.χ. για την τροφοδοσία
υπόγειων αντλιών.

31

Ενότητα 4: Υλικά μιας Ε.Η.Ε.

 Σκοποί Ενότητας

Ο στόχος της 4ης Ενότητας είναι να γνωρίσουν οι φοιτητές τα

υλικά (σωλήνες, κανάλια, κουτιά, κλπ) που χρησιμοποιούνται σε
μια Ε.Η.Ε. χαμηλής τάσης και τις προδιαγραφές που αυτά
πρέπει να ικανοποιούν.

Περιεχόμενα Ενότητας

• Βασικά Μέρη μιας Ε.Η.Ε.

• Σωλήνες και Κανάλια μιας Ε.Η.Ε.
• Μεταλλικοί Σωλήνες
• Πλαστικοί Σωλήνες Ελαφρού Τύπου
• Πλαστικοί Σωλήνες Μεσαίου Τύπου
• Χρήση «Καναλιών»
• Βασικά Είδη Καναλιών Ε.Η.Ε.

5
 Βασικά Μέρη μιας Ε.Η.Ε. - 1

Μια Εσωτερική Ηλεκτρική Εγκατάσταση (Ε.Η.Ε.) τροφοδοτείται

από τις εγκαταστάσεις της ΔΕΗ μέσω του μετρητή. Από το
κιβώτιο του μετρητή αρχίζει η κύρια γραμμή που τροφοδοτεί το
σύνολο της Ε.Η.Ε..

Κάθε Ε.Η.Ε. κτιρίου αποτελείται από τα εξής βασικά μέρη:

• Την κύρια γραμμή, δηλαδή τη γραμμή («Γραμμή Μετρητή -

Πίνακα») που αναχωρεί από το μετρητή ηλεκτρικής
ενέργειας και καταλήγει στον πίνακα διανομής της
εγκατάστασης, όταν πρόκειται για οικιακό καταναλωτή.
6

Βασικά Μέρη μιας Ε.Η.Ε. - 2

• Το γενικό πίνακα και τους υποπίνακες διανομής, εάν

υπάρχουν. Για τους οικιακούς καταναλωτές απαιτείται
συνήθως μόνο ο γενικός πίνακας. Όμως, σε εκτεταμένες
εγκαταστάσεις μεγάλης ισχύος (π.χ. βιοτεχνικές και
βιομηχανικές εγκαταστάσεις, εμπορικά κέντρα κλπ.)
απαιτείται η ξεχωριστή τροφοδότηση ομοειδών φορτίων
(φωτισμού, ρευματοδοτών, κίνησης), κάτι που επιτυγχάνεται
με την τοποθέτηση αντίστοιχων υποπινάκων διανομής.

7
 Βασικά Μέρη μιας Ε.Η.Ε. - 3

• Τα ηλεκτρικά φορτία (λέγονται και καταναλώσεις), όπως οι

ηλεκτρικές μηχανές και οι συσκευές κατανάλωσης ηλεκτρικής
ενέργειας, τα οποία τροφοδοτούνται από τους πίνακες με τα
κυκλώματα διακλάδωσης.

• Τις διατάξεις γείωσης προστασίας της εγκατάστασης.

Βασικά Μέρη μιας Ε.Η.Ε. - 4

Εκτός από τα παραπάνω μέρη μιας Ε.Η.Ε., τα οποία αφορούν στον
καταναλωτή, υπάρχουν η ηλεκτρική παροχή και ο μετρητής
ηλεκτρικής ενέργειας της εγκατάστασης, τα οποία
εξασφαλίζονται στη θέση παροχέτευσης της εγκατάστασης από
τη ΔΕΗ.

Μια γραμμή που ξεκινάει από τον πίνακα είναι δυνατόν να

τροφοδοτεί:
• Είτε μία μόνο συσκευή κατανάλωσης.
• Είτε περισσότερες από μια συσκευές κατανάλωσης.
• Είτε έναν άλλο πίνακα, που λέγεται «δευτερεύων πίνακας».

9
 Βασικά Μέρη μιας Ε.Η.Ε. - 5
Ανεξάρτητες ή ευθείες γραμμές, είναι εκείνες που η καθεμία
τροφοδοτεί μία μόνο συσκευή κατανάλωσης. Τέτοιες γραμμές
στις κατοικίες π.χ. είναι:

• Η γραμμή μαγειρείου που τροφοδοτεί την ηλεκτρική κουζίνα.

• Η γραμμή του ηλεκτρικού θερμοσίφωνα.

• Οι γραμμές που τροφοδοτούν σταθερές συσκευές

κατανάλωσης μεγάλης σχετικά ισχύος, όπως π.χ. οι
θερμοσυσσωρευτές.

10

Βασικά Μέρη μιας Ε.Η.Ε. - 6

Ανεξάρτητες ή ευθείες γραμμές, είναι εκείνες που η καθεμία
τροφοδοτεί μία μόνο συσκευή κατανάλωσης. Τέτοιες γραμμές
στις κατοικίες π.χ. είναι:

• Οι γραμμές, που η καθεμία τροφοδοτεί ένα μόνο ρευματοδότη

(πρίζα), που λέγεται «ενισχυμένη πρίζα». Ρευματοδότες με
ανεξάρτητη γραμμή χρησιμοποιούμε για την τροφοδότηση
φορητών συσκευών μεγάλης σχετικά ισχύος, π.χ. ηλεκτρικά
καλοριφέρ ή συσκευές με ειδικές απαιτήσεις όπως π.χ.
ηλεκτρονικοί υπολογιστές.

11
 Βασικά Μέρη μιας Ε.Η.Ε. - 7
• Δευτερεύοντες Πίνακες (ή υποπίνακες) χρησιμοποιούνται για
την τροφοδότηση των συσκευών κατανάλωσης που βρίσκονται
σε κάποια απόσταση ή έχουν κάποιο φυσικό διαχωρισμό από
τη θέση που βρίσκεται ο γενικός πίνακας, κατά τρόπο που θα
ήταν ασύμφορο να ξεκινούν από το γενικό πίνακα όλες οι
γραμμές που χρειάζονται για να τροφοδοτήσουν αυτές τις
συσκευές. Σε ένα τριώροφο κτίριο π.χ., από κάθε υποπίνακα θα
ξεκινούν γραμμές για την τροφοδότηση των συσκευών
κατανάλωσης του ίδιου ορόφου.

• Κάθε πίνακας, ανάλογα με τον αριθμό φάσεων με τις οποίες

τροφοδοτείται, είναι μονοφασικός ή τριφασικός.
12

Βασικά Μέρη μιας Ε.Η.Ε. - 8

• Ο αγωγός προστασίας αρχίζει από το κιβώτιο του μετρητή

όπου συνδέεται με τον αγωγό γείωσης και μέσω αυτού με το
ηλεκτρόδιο γείωσης. Σε όλη τη διαδρομή ο αγωγός
προστασίας ακολουθεί τους ενεργούς αγωγούς μέχρι τις
συσκευές κατανάλωσης για να συνδεθεί με τα εκτεθειμένα
αγώγιμα μέρη τους.

• Συσκευές κατανάλωσης είναι οι συσκευές που καταναλώνουν

ηλεκτρική ενέργεια, μετατρέποντάς την σε κάποια άλλη μορφή
ενέργειας.

13
 Σωλήνες και Κανάλια μιας Ε.Η.Ε.

Οι «Σωλήνες» στις Ε.Η.Ε. χρειάζονται για τη διέλευση

αγωγών ή καλωδίων, για την αύξηση της μονωτικής
τους αντοχής και την πρόσδοση μηχανικής
προστασίας!

14

Κατηγορίες Σωλήνων μιας Ε.Η.Ε. - 1

Οι σωλήνες Ε.Η.Ε. διακρίνονται σε:

Ανάλογα με τον τρόπο εγκατάστασής τους :

• Χωνευτούς (Τοποθετούνται μέσα στους τοίχους, κάτω από
επιχρίσματα, μέσα στις οροφές ή τα δάπεδα)
• Ορατούς ή Επίτοιχους Σωλήνες (Τοποθετούνται πάνω στους
τοίχους και τις οροφές)

Ανάλογα με το υλικό κατασκευής τους:

• Μεταλλικούς (Χαλυβδοσωλήνες)
• Πλαστικούς (Ελαφρού ή βαρέου τύπου)
15
Κατηγορίες Σωλήνων μιας Ε.Η.Ε. - 2

Ανάλογα με τη συμπεριφορά τους σε κάμψη:

• Ανάλογα με τη συμπεριφορά τους σε κάμψη :

• Άκαμπτους (Οι αλλαγές διεύθυνσης μπορούν να γίνουν με
ειδικά εξαρτήματα (Καμπύλες, κουτιά, κλπ)
• Καμπτόμενους (Μόνο για μερικές φορές)
• Εύκαμπτους (Χρειάζονται για τη σύνδεση κινητών μερών ή
για την απορρόφηση κραδασμών, ως «εύκαμπτοι σύνδεσμοι»

16

Μεταλλικοί Σωλήνες - 1
Χαλύβδινοι Ευθείς Σωλήνες (Χαλυβδοσωλήνες):
• Κατασκευάζονται σε μήκη τριών μέτρων, συνοδεύονται από ειδικά
εξαρτήματα (μούφες, γωνίες, καμπύλες, ταφ, κουτιά διακλάδωσης,
συστολές, στηρίγματα, κλπ).
• Τυποποιημένα μεγέθη: Φ13,5, Φ16, Φ21, Φ29, Φ36 (σε mm).
• Ελάχιστη απαιτούμενη εσωτερική διάμετρος : Dx = 1,35*dk,
(Dx= Εσωτερική διάμετρος χαλυβδ. σε mm, dk = εξωτερική
διάμετρος καλωδίου σε mm).
• Δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται σε χώρους με διαβρωτικούς
ατμούς ή σε χωνευτές εγκαταστάσεις πολύ υγρών (βρεγμένων)
χώρων ή μέσα στο έδαφος (στο έδαφος χρησιμοποιούμε μόνο
σωλήνες γαλβανιζέ ή πλαστικούς βαρέως τύπου).
• Αν οι χαλυβδοσωλήνες δεν φέρουν εσωτερικά μόνωση, δεν πρέπει
να χρησιμοποιούνται σε εγκαταστάσεις με αγωγούς H07V (ΝΥΑ).
17
 Μεταλλικοί Σωλήνες - 2
Εύκαμπτοι Χαλυβδοσωλήνες:

• Χρησιμοποιούνται για συνδέσεις τέρματος χαλυβδοσωλήνων

με κιβώτια ακροδεκτών κινητήρων, ηλεκτρικών συσκευών και
πινάκων (κυρίως σε βιομηχανικές εγκαταστάσεις, όπου
απαιτείται μεγάλη αντοχή συμπίεσης).
• Διακρίνονται σε αυτούς με μόνωση και σε αυτούς χωρίς
μόνωση.
• Αν απαιτείται και ανθεκτικότητα σε οξέα χρησιμοποιείται
ειδικός τύπος με εξωτερική θωράκιση πλαστικού μανδύα.

18

Πλαστικοί Σωλήνες Ελαφρού Τύπου - 1

Πλαστικοί Σωλήνες Ελαφρού Τύπου:

Καμπτόμενος (σπιράλ):
• Χρησιμοποιούνται για ΕΗΕ χωνευτές μέσα στο επίχρισμα και σε
χώρους με μεσαίες και ελαφρές καταπονήσεις.
Καμπτόμενος (σπιράλ) με ενσωματωμένη ελικοειδή υποστήριξη:
• Ιδανικοί για μηχανολογικές και εργοταξιακές εγκαταστάσεις.
• Όταν συναρμολογηθούν με στεγανούς στυπιοθλίπτες έχουν
βαθμό στεγανότητας IP65.
• Η εξωτερική επιφάνεια του σωλήνα είναι ελικοειδής, ενώ η
εσωτερική είναι λεία.
19
Πλαστικοί Σωλήνες Ελαφρού Τύπου - 2

Ευθύγραμμοι άκαμπτοι σωλήνες ελαφρού τύπου:

• Για Ε.Η.Ε. χωνευτές μέσα στο επίχρισμα και σε χώρους με

ελαφρές μηχανικές απαιτήσεις.
• Βοηθούν να έχουμε ποιοτικές και ιδιαίτερα λειτουργικές
εγκαταστάσεις σε σπίτια και μεγάλες οικοδομές.

20

Πλαστικοί Σωλήνες Μεσαίου Τύπου

Πλαστικού Σωλήνες Μεσαίου (Τύπου - Ευθύγραμμοι, Άκαμπτοι,

Σπιράλ – Καμπτόμενοι):

• Για επίτοιχες Ε.Η.Ε., χωνευτές (μέσα στο σκυρόδεμα) και σε

χώρους που χαρακτηρίζονται από υψηλές καταπονήσεις και
απαιτούν αυξημένα μέτρα προστασίας
• Συνδυάζονται με κατάλληλα εξαρτήματα (κουτιά, γωνίες,
συστολές, μούφες, στηρίγματα, κλπ)

21
 Χρήση «Καναλιών» - 1

Η χρήση «Καναλιών» επιτρέπει τη διανομή μεγάλου όγκου

καλωδίων όπως και την ενσωμάτωση του διακοπτικού
υλικού, καλύπτοντας απαιτήσεις προστασίας, εργονομίας
και αισθητικής οικιών, επαγγελματικών χώρων και χώρων
βιομηχανίας!

22

Χρήση «Καναλιών» - 2

Οι τρόποι οικοδόμησης που χρησιμοποιούνται

σήμερα, συχνά δεν επιτρέπουν χρησιμοποίηση των
εξωτερικών τοίχων για τις ηλεκτρικές εγκαταστάσεις!

23
 Χρήση «Καναλιών» - 3

Όλο και περισσότεροι εσωτερικοί τοίχοι

αντικαθίστανται από κινητά χωρίσματα που έχουν το
πλεονέκτημα της εύκολης μεταβολής της εσωτερικής
διαρρύθμισης, γεγονός που προϋποθέτει και ανάλογη
μεταβολή της Ε.Η.Ε.!

24

Χρήση «Καναλιών» - 4

Έτσι λοιπόν, η ηλεκτρική εγκατάσταση, κυρίως σε

κτίρια γραφείων, πρέπει να περάσει είτε από το
δάπεδο είτε πάνω από την ψευδοροφή μαζί με τις
άλλες εγκαταστάσεις του κτιρίου!

25
 Βασικά Είδη Καναλιών Ε.Η.Ε. - 1

Κλειστά Πλαστικά Κανάλια:

• Γνωρίζοντας τον αριθμό των αγωγών ή των καλωδίων και τη

διατομή τους μπορούμε, με βάση πίνακες, να υπολογίσουμε την
απαιτούμενη θεωρητική διατομή του καναλιού. Λαμβάνοντας
υπόψη ένα συντελεστή ασφαλείας, επιλέγουμε μια τυποποιημένη
διατομή καναλιού.

26

Βασικά Είδη Καναλιών Ε.Η.Ε. - 2

Κανάλια Εγκατάστασης (με Διακοπτικό Υλικό):

• Αποτελούν την πλήρη λύση για την όδευση των καλωδίων και
τη σύνδεση του διακοπτικού υλικού σε χώρους κυρίως
επαγγελματικούς.
• Εκτός των καναλιών ορθογωνικής διατομής υπάρχουν και
κανάλια τριγωνικής διατομής για διακριτική όδευση των
καλωδίων κατά μήκος των εσωτερικών γωνιών του χώρου.

27
 Βασικά Είδη Καναλιών Ε.Η.Ε. - 3
Πλαστικά Ανοικτά Κανάλια:
• Είναι κατάλληλα για την όδευση και διευθέτηση αγωγών και
καλωδίων σε βιομηχανικούς χώρους και την τακτοποίηση των
αγωγών στο εσωτερικό των ηλεκτρικών πινάκων διανομής.

Πλαστικά Κανάλια Δαπέδου Κλειστά:

• Είναι κατάλληλα για επιδαπέδια διανομή καλωδίων
τηλεφώνων, Η/Υ, συναγερμών, κεραιών, κλπ. Η επάνω
επιφάνειά τους είναι κυρτή, ώστε να ενοχλούν λιγότερο.
Εξασφαλίζουν τη μηχανική προστασία των καλωδίων.

28

Βασικά Είδη Καναλιών Ε.Η.Ε. - 4

Σχάρες και Διάτρητα Κανάλια:

• Στηρίζοντας στους τοίχους ή στις οροφές με τη βοήθεια

οριζόντιων ή κάθετων στηριγμάτων.
• Κατασκευάζονται από PVC ή γαλβανισμένη λαμαρίνα και
έχουν αυξημένη μηχανική αντοχή.
• Μέσα σε αυτά τοποθετούνται τα καλώδια, τα οποία μπορούν
να παραμείνουν ακάλυπτα ή να σκεπαστούν με καπάκι.
• Συνοδεύονται από πλήθος εξαρτημάτων στήριξης (τοίχου,
οροφής, κλπ. Και εξαρτημάτων σύνδεσης (αλλαγής
διεύθυνσης, ανοδικής ή καθοδικής πορείας).

29
Ενότητα 5: Υπολογισμοί Γραμμών Ε.Η.Ε. βάσει του ΕΛΟΤ HD 384

Σκοποί Ενότητας

Ο στόχος της 5ης Ενότητας είναι η κατανόηση των υπολογισμών

που πρέπει να γίνονται και τα κριτήρια επιλογής που πρέπει
να εφαρμόζονται για να οδηγούν στην βέλτιστή επιλογή των
διατομών των αγωγών / καλωδίων μιας Ε.Η.Ε. βάσει του ΕΛΟΤ
HD 384.

4
 Περιεχόμενα Ενότητας

• Βήματα Εκπόνησης Μελέτης Ε.Η.Ε.

• Υπολογισμός Διατομής
• Ασφαλή Λειτουργία
• Καλή Λειτουργία
• Οικονομική Λειτουργία
• Τελική Διατομή
• Διατομή Ασφαλούς Λειτουργίας

Βήματα Εκπόνησης Μελέτης Ε.Η.Ε. - 1

Πριν από τη μελέτη Ε.Η.Ε. κτιρίου πρέπει να συγκεντρωθούν
όλες οι αναγκαίες πληροφορίες που αφορούν στις συνθήκες
λειτουργίας της ηλεκτρικής εγκατάστασης και οι οποίες πρέπει
να λαμβάνονται υπόψη κατά τη σύνταξη της μελέτης της Ε.Η.Ε..
Οι πληροφορίες αυτές είναι οι εξής:
• Η κατηγορία του χώρου, όπου πρόκειται να
πραγματοποιηθεί η Ε.Η.Ε. (π.χ. χώροι ξηροί, χώροι υγροί,
χώροι με κίνδυνο εκδήλωσης πυρκαγιών ή εκρήξεων κλπ.).
• Η ισχύς της εγκατάστασης, η οποία προσδιορίζεται από το
σύνολο και το είδος των συσκευών ή μηχανημάτων, των
φωτιστικών σημείων και ρευματοδοτών, λαμβάνοντας
υπόψη το συντελεστή ταυτοχρονισμού της εγκατάστασης.
Επίσης, πρέπει να γίνεται πρόβλεψη για μελλοντική
επέκταση της ηλεκτρικής ισχύος της εγκατάστασης. 6
Βήματα Εκπόνησης Μελέτης Ε.Η.Ε. - 2

• Η θέση του μετρητή ηλεκτρικής ενέργειας, ώστε να

προσδιοριστεί η πορεία της γραμμής (παροχή) από τον μετρητή
έως το γενικό πίνακα διανομής της Ε.Η.Ε..

• Τα σχέδια των κατόψεων, των πλάγιων όψεων και των

χαρακτηριστικών τομών του κτιρίου με κατάλληλη κλίμακα
(συνήθως 1:50 ή 1:100). Στις κατόψεις σχεδιάζεται η Ε.Η.Ε. με
τη θέση των φωτιστικών σημείων, των ρευματοδοτών, των
ηλεκτρικών γραμμών, του γενικού πίνακα και των υποπινάκων
(εάν υπάρχουν) κλπ. Το εσωτερικό ύψος του χώρου του κτιρίου
λαμβάνεται από τις χαρακτηριστικές τομές.

Βήματα Εκπόνησης Μελέτης Ε.Η.Ε. - 3

• Οι συνθήκες λειτουργίας της Ε.Η.Ε. (π.χ. θερμοκρασία

περιβάλλοντος, υψόμετρο, υγρασία κλπ.), οι οποίες
λαμβάνονται υπόψη κατά τη διαστασιολόγηση και εκλογή του
ηλεκτρολογικού υλικού της εγκατάστασης.

Μετά τη συλλογή των παραπάνω πληροφοριών συντάσσεται η

μελέτη της Ε.Η.Ε., με σκοπό να ικανοποιούνται τρεις βασικοί όροι :
η η ασφαλής λειτουργία, η καλή λειτουργία και η οικονομική
λειτουργία της εγκατάστασης.

8
 Υπολογισμός Διατομής - 1
Το πλέον βασικό χαρακτηριστικό μέγεθος των αγωγών γραμμών
και καλωδίων μιας Ε.Η.Ε. Χ.Τ. είναι η διατομή [mm2] για την
οποία στο εμπόριο υπάρχουν μόνο συγκεκριμένες
τυποποιημένες τιμές διατομής αγωγών.

Ο προσδιορισμός της διατομής γίνεται με κριτήρια τα οποία

αποβλέπουν στο να εξασφαλίσουν στην εγκατάσταση:
• Ασφαλή Λειτουργία
• Καλή Λειτουργία
• Οικονομική Λειτουργία
9

Υπολογισμός Διατομής - 2

• Η ικανοποίηση κάθε κριτηρίου εξασφαλίζεται επιλέγοντας

μια διατομή ίση (ή φυσικά μεγαλύτερη) με μια ελάχιστη
διατομή, διαφορετική εν γένει για τα διάφορα κριτήρια.

• Παρακάτω θα αναλύσουμε την ασφαλή λειτουργία, την καλή

λειτουργία και την οικονομική λειτουργία.

10
 Ασφαλή Λειτουργία - 1
Διατομή Μηχανικής Αντοχής qm:
Οι αγωγοί πρέπει να έχουν αρκετή μηχανική αντοχή ώστε να αντέχουν
τις μηxανικές καταπονήσεις, χωρίς κίνδυνο να σπάσουν, κατά τη
διάρκεια εγκατάστασης και λειτουργίας [qm].
Διατομή Θερμικής Αντοχής qth:
Οι αγωγοί παρουσιάζουν αντίσταση [Ω] στη ροή του ηλεκτρικού
ρεύματος και σύμφωνα με το νόμο του Joule προκαλείται θέρμανση των
αγωγών με αποτέλεσμα την αύξηση της θερμοκρασίας της μόνωσης.
Όταν η τελευταία υπερβεί μια μέγιστη επιτρεπόμενη τιμή η μόνωση
φθείρεται και αυτό σημαίνει κατά περίπτωση γήρανση της μόνωσης
(μείωση της διάρκειας ζωής της), καταστροφή της μόνωσης,
βραχυκύκλωμα, ηλεκτρικό τόξο, πυρκαγιά, αλλοίωση των μηχανικών
ιδιοτήτων του υλικού του αγωγού κ.λ.π. Η θερμική αντοχή στις θερμικές
αυτές καταπονήσεις εξασφαλίζεται με μια ελάχιστη διατομή. 11

Ασφαλή Λειτουργία - 2
Διατομή Αντοχής σε Βραχυκύκλωμα qsc:
Στην περίπτωση βραχυκυκλωμάτων, επειδή οι εντάσεις των
ρευμάτων είναι αρκετά υψηλές, η θερμική καταπόνηση είναι
επίσης σημαντική και καθορίζει μια άλλη ελάχιστη διατομή.

Διατομή Αντοχής για Ουδετέρωση qΝ:

Για την προστασία ανθρώπων έναντι επικίνδυνων τάσεων επαφής,
χρησιμοποιείται σήμερα, σχεδόν αποκλειστικά, η ουδετέρωση, για
την πραγματοποίηση της οποίας πρέπει να ικανοποιούνται
κάποιες απαιτήσεις που έχουν σχέση και με τη διατομή.

12
 Καλή Λειτουργία

Διατομή Καλής Λειτουργίας qvd:

Δεδομένης της αντίστασης [Ω] των αγωγών στη ροή ηλεκτρικού
ρεύματος [Α], σύμφωνα με το νόμο του Ohm, παρουσιάζεται
πτώση τάσεως [V] μεταξύ των άκρων του αγωγού, η οποία δεν
πρέπει να υπερβαίνει κάποια τιμή για την καλή λειτουργία των
συσκευών και αυτό εξασφαλίζεται με μια ελάχιστη διατομή.

13

Οικονομική Λειτουργία

Διατομή οικονομικής λειτουργίας qf:

Η μετατροπή μέρους της ηλεκτρική ενέργειας σε θερμότητα,
σύμφωνα με το νόμο του Joule, μεταφράζεται σε απώλεια ισχύος
και κατ' επέκταση σε απώλεια ενέργειας στη γραμμή, η οποία
είναι τόσο μικρότερη όσο μικρότερη είναι η αντίσταση των
αγωγών, δηλαδή όσο μεγαλύτερη είναι η διατομή αυτών (αφού η
αντίσταση είναι αντιστρόφως ανάλογη της διατομής). Αύξηση
όμως της διατομής σημαίνει και αντίστοιχη αύξηση του κόστους
της γραμμής.

14
 Τελική Διατομή - 1
Υπολογίζουμε μια διατομή για κάθε κριτήριο χωριστά και στο
τέλος επιλέγουμε σαν διατομή τη μέγιστη τιμή μεταξύ αυτών,
δηλαδή:

S= max (Sm, Sth, Ssc, SN, Svd, Sf)

Bέβαια, η διατομή που θα χρησιμοποιηθεί τελικά θα είναι μια

τυποποιημένη τιμή του εμπορίου με τιμή ίση ή αμέσως
μεγαλύτερη από την τιμή που προκύπτει από τους υπολογισμούς
και την παραπάνω σχέση.

15

Τελική Διατομή - 2

Ωστόσο, ειδικά στις Ε.Η.Ε. Χ.Τ. είναι άνευ αντικειμένου τόσο ο

υπολογισμός της διατομής για αντοχή σε ρεύματα
βραχυκυκλώσεως όσο και ο υπολογισμός της διατομής με στόχο
την οικονομική λειτουργία. Επίσης, η διατομή του ουδετέρου
δίνεται τυποποιημένα από τους κανονισμούς. Γι' αυτό, στη
συνέχεια, θα ασχοληθούμε με τον προσδιορισμό της διατομής
αγωγών με βάση τα υπόλοιπα 3 κριτήρια.

16
Διατομή Ασφαλούς Λειτουργίας - 1
Διατομή Επαρκούς Μηχανικής Αντοχής:
Η διατομή με κριτήριο την εξασφάλιση επαρκούς μηχανικής
αντοχής των αγωγών προκύπτει - χωρίς κανέναν υπολογισμό - με
την επιλογή τιμών ίσων ή μεγαλυτέρων από συγκεκριμένες
ελάχιστες επιτρεπόμενες διατομές, που καθορίζονται από τους
κανονισμούς. Έτσι, σύμφωνα με τους κανονισμούς*, οι ελάχιστες
επιτρεπόμενες διατομές για μηχανικούς λόγους είναι:

* Τα παρακάτω σε μεγάλο βαθμό αντιστοιχούν σε τιμές που ίσχυαν με

τους ΚΕΗΕ. Οι τιμές αυτές ενδέχεται να διαφέρουν ανάλογα με την
περίπτωση, η γενική εικόνα όμως παραμένει σωστή. Αναλυτικές τιμές
ανά εφαρμογή μπορεί να βρεί κανείς στο Κεφάλαιο 52 σελίδα 63 του
Ελληνικού Προτύπου ΕΛΟΤ HD 384. 17

Διατομή Ασφαλούς Λειτουργίας - 2

Χρήση του αγωγού Ελάχιστη διατομή
(mm2)
Εύκαμπτα καλώδια χαλκού σύνδεσης συσκευών μέσω ρευματοληπτών για Ι<2.5 Α 0.5

Εύκαμπτα καλώδια χαλκού σύνδεσης συσκευών μέσω ρευματοληπτών για 2.5 Α<Ι<10 Α 0.75

Εύκαμπτα καλώδια χαλκού σύνδεσης συσκευών μέσω ρευματοληπτών για Ι>10 Α 1

Γραμμές χαλκού μόνιμης εγκατάστασης φωτισμού 1.5

Γραμμές αλουμινίου μόνιμης εγκατάστασης φωτισμού 2.5
Κινητήρες 2.5
Ανεξάρτητοι μονωμένοι αγωγοί προστασίας 2.5
Αιωρούμενες γραμμές χαλκού με μήκος <20m 4
Αιωρούμενες γραμμές χαλκού με μήκος 20m-45m 6
Παροχή ΔΕΗ 6 (συνήθως 10)
Γυμνός αγωγός γείωσης 6
Γείωση μετρητή 16
Ενταφιασμένοι ή απρόσιτοι αγωγοί γείωσης προστασίας 25
Αγωγοί καθόδου εγκατάστασης αλεξικεραύνου 50
18
Διατομή Ασφαλούς Λειτουργίας - 3

Διατομή Επαρκούς Θερμικής Αντοχής:

Η διατομή, τώρα, με κριτήριο την εξασφάλιση θερμικής αντοχής σε
θερμικές καταπονήσεις βασίζεται κατ' αρχήν στην μέγιστη
επιτρεπόμενη θερμοκρασία της μόνωσης του αγωγού, σε
συνδυασμό όμως και με άλλους παράγοντες όπως το είδος και τον
τρόπο εγκατάστασης των αγωγών, τη θερμοκρασία περιβάλλοντος,
το είδος του φορτίου που θα τροφοδοτήσουν κ.λ.π.

19

Διατομή Καλής Λειτουργίας - 1

Διατομή Καλής Λειτουργίας qvd:
• Δεδομένης της αντίστασης [Ω] των αγωγών στη ροή ηλεκτρικού
ρεύματος [Α], σύμφωνα με το νόμο του Ohm, παρουσιάζεται
πτώση τάσεως [V] μεταξύ των άκρων του αγωγού, η οποία δεν
πρέπει να υπερβαίνει κάποια τιμή για την καλή λειτουργία των
συσκευών και αυτό εξασφαλίζεται με μια ελάχιστη διατομή.

• Οι γραμμές μιας εγκατάστασης παρουσιάζουν εν γένει ωμική

αντίσταση R και επαγωγική αντίδραση ΧL που είναι υπεύθυνες
για την πτώση τάσεως που εμφανίζει η γραμμή κατά μήκος της,
ιδιαίτερα αν το μήκος της γραμμής είναι μεγάλο (π.χ. γραμμές
βιομηχανικών Ε.Η.Ε.).

20
 Διατομή Καλής Λειτουργίας - 2

Διατομή Καλής Λειτουργίας qvd:

• Όταν η πτώση τάσεως είναι μεγάλη, τα διάφορα φορτία
παρουσιάζουν πρόβλημα καλής λειτουργίας σε τροφοδοσία με
μειωμένη τάση. Γι' αυτό οι κανονισμοί καθορίζουν σαν μέγιστη
επιτρεπόμενη πτώση τάσεως από το μετρητή
μέχρι τη λήψη ρεύματος 4% επί της ονομαστικής πολικής
τάσεως (16V) για γραμμές κίνησης και 4% επί της ονομαστικής
φασικής τάσεως (9,2V) για γραμμές φωτισμού.

21

Ενότητα 6: Διατάξεις Προστασίας, Ελέγχου

 Σκοποί Ενότητας

Ο στόχος της 6ης Ενότητας είναι η γνώση των διατάξεων

προστασίας και ελέγχου των γραμμών μιας Ε.Η.Ε. (ραγοδιακόπτες,
μικροαυτόματοι, ασφάλειες τήξεως, Δ.Δ.Ε., κ.λ.π.) που
χρησιμοποιούνται σε μια Ε.Η.Ε. χαμηλής τάσης και τις
προδιαγραφές που αυτά πρέπει να ικανοποιούν.

Περιεχόμενα Ενότητας

• Ασφάλεια • Ασφάλειες Κεντρικού

• Ασφάλεια Τήξης Πίνακα

• Αυτόματες Ασφάλειες • Γενικές Παρατηρήσεις για

τις Ασφάλειες
• Αυτόματοι Διακόπτες
• Διατάξεις Προστασίας από
• Πωματοαυτόματος Διαφυγή Έντασης
Μεγίστου
• Αυτόματοι Δ.Δ.Ε.
• Αυτόματοι
Ασφαλειοδιακόπτες

5
 Ασφάλεια - 1

«Ασφάλεια» ονομάζουμε την διάταξη που προορίζεται να

διακόπτει αυτόματα ένα κύκλωμα , όταν η έντασή του ξεπεράσει
μία ορισμένη τιμή (Ονομαστική Ένταση).

Ασφάλεια - 2

Αυτό γίνεται είτε με το λιώσιμο ενός λεπτού σύρματος

(Ασφάλειες Τήξεως) είτε με την πτώση ενός αυτόματου διακόπτη
(ή Αυτόματες Ασφάλειες). Έτσι, έχουμε προστασία των αγωγών,
των μονώσεων και των συσκευών του κυκλώματος από
υπερεντάσεις και βραχυκυκλώματα.

7
 Ασφάλεια Τήξης - 1

Οι ασφάλειες τήξης είναι η παλαιότερη και ίσως η πιο αξιόπιστη

μέθοδος προστασίας των κυκλωμάτων και των συσκευών από
εντάσεις ρεύματος που είναι μεγαλύτερες της επιτρεπόμενης
τιμής. Τις ασφάλειες χαρακτηρίζει η ικανότητα διακοπής ισχυρών
ρευμάτων.

Η λειτουργία των ασφαλείων τήξης στηρίζεται στο φαινόμενο

Joule, δηλαδή στη θέρμανση που μπορεί να φθάσει μέχρι και
στην τήξη ενός λεπτού συρματιδίου ή ταινίας (Τηκτό) που
βρίσκεται μέσα στο φυσίγγι της ασφάλειας.

Ασφάλεια Τήξης - 2

Η διακοπή του κυκλώματος επιχειρείται αρχικά μέσω της τήξης

ενός χάλκινου ή αργυρού σύρματος ή ταινίας (τηκτό), μέσα σε
σκόνη χαλαζία (quartz sand)

Ρεύματα < 20 Α: τηκτό μόνο από χαλκό

Ρεύματα > 20 Α: τηκτό και από άργυρο, για τη μείωση απωλειών
ισχύος στην αντίσταση του τηκτού

9
 Ασφάλεια Τήξης - 3

Η οριστική απόζευξη του κυκλώματος επιτυγχάνεται μετά τη

σβέση του τόξου. Η σβέση του τόξου πραγματοποιείται από τη
σκόνη χαλαζία:

• Το τηκτό λιώνει, εξατμίζεται και στη συνέχεια συμπυκνώνεται

πάνω στο χαλαζία (pre-arcing time, melting time) – αμέσως
δημιουργείται τόξο
• Ο χαλαζίας λιώνει και στη συνέχεια στερεοποιείται στο μέρος
που υπήρχε το τηκτό, εισάγοντας αφ’ ενός μεγάλη αντίσταση
στο κύκλωμα και σβήνοντας αφ’ ετέρου το τόξο (arcing time).

10

Ασφάλεια Τήξης - 4
Η οριστική απόζευξη του κυκλώματος επιτυγχάνεται μετά τη
σβέση του τόξου. Η σβέση του τόξου πραγματοποιείται από τη
σκόνη χαλαζία:

• Το τηκτό λιώνει, εξατμίζεται και στη συνέχεια συμπυκνώνεται

πάνω στο χαλαζία (pre-arcing time, melting time) – αμέσως
δημιουργείται τόξο
• Ο χαλαζίας λιώνει και στη συνέχεια στερεοποιείται στο μέρος
που υπήρχε το τηκτό, εισάγοντας αφ’ ενός μεγάλη αντίσταση
στο κύκλωμα και σβήνοντας αφ’ ετέρου το τόξο (arcing time).

11
 Ασφάλεια Τήξης - 5

• Μια ασφάλεια τήξης δρα ως περιοριστής, όχι μόνο του

ρεύματος σφάλματος αλλά και του χρόνου διέλευσης αυτού
του ρεύματος.

• Το κατά πόσο μια ασφάλεια τήξης περιορίζει την ένταση του

σφάλματος και το χρόνο διάρκειάς του, εξαρτάται από τη
χαρακτηριστική καμπύλη λειτουργίας της ασφάλειας και την
αξιοπιστία της.

12

Ασφάλεια Τήξης - 6

Προσοχή!!! Η ασφάλεια μπαίνει πάντα στον αγωγό της φάσης και

στην αρχή του κυκλώματος που προστατεύει…

Δεν επιτρέπεται να τοποθετηθεί στον αγωγό της γείωσης και στον

ουδέτερο!!!

13
 Ασφάλεια Τήξης - 7

Ο χρόνος πού χρειάζεται μία ασφάλεια για να διακόψει την

τροφοδοσία, εξαρτάται από το μέγεθος της υπερεντάσεως και
από τον τύπο της ασφάλειας. Γενικά σε περίπτωση
βραχυκυκλώματος η διακοπή γίνεται σε μερικά εκατοστά του
δευτερολέπτου, ενώ σε περίπτωση υπερεντάσεως σε μερικά
δευτερόλεπτα ή και λεπτά.

14

Ασφάλεια Τήξης - 8
Οι ασφάλειες τήξης επιλέγονται σύμφωνα με τα εξής κριτήρια :
• Ονομαστική τάση, π.χ. 230/400V,
• Ονομαστική ισχύς διακοπής ή ρεύμα διακοπής (αυτό
προσδιορίζει κυρίως τον τύπο της ασφάλειας). Υπάρχουν τύποι
D, DO, NH με μέγιστα ρεύματα διακοπής 50 kΑ, 25 kA και 100
kA αντίστοιχα.
• Χαρακτηριστικές χρόνου-ρεύματος. Αντί της χαρακτηριστικής ή
μαζί με την χαρακτηριστική, μπορεί να δίνονται και το «μικρό»
και το «μεγάλο» ρεύμα δοκιμής.
• Το μικρό ρεύμα δοκιμής /1 είναι το ρεύμα που δεν λιώνει
την ασφάλεια σε ορισμένο χρόνο (συνήθως 1 ώρα)
• Το μεγάλο ρεύμα δοκιμής /2 είναι το ρεύμα που λιώνει την
ασφάλεια σε ορισμένο χρόνο (συνήθως 1 ώρα)
15
 Ασφάλεια Τήξης - 9

Οι ασφάλειες τήξης για κυκλώματα ισχύος καθορίζονται από τα

εξής πρότυπα : ΕΝ 60269, IEC 60269, DIN/VDE 0636, ΕΛΟΤ 446-86.
Για τα κυκλώματα μικροσυσκευών χρησιμοποιούνται
μικροασφάλειες που ακολουθούν τα πρότυπα VDE 0804, DIN/IEC
257 και VDE 0820.

16

Ασφάλεια Τήξης - 10

Διακρίνουμε δύο τύπους ασφαλειών τήξεως, ανάλογα με την

ταχύτητα που διακόπτουν την τροφοδοσία: Τις Ασφάλειες Ταχείας
Τήξης (τύπος L) και τις Ασφάλειες Βραδείας Τήξης (τύπος G).

17
 Ασφάλεια Τήξης - 11

Συνήθως χρησιμοποιούνται οι ασφάλειες ταχείας τήξης, ενώ οι

βραδείας τήξης χρησιμοποιούνται στα κυκλώματα
ηλεκτροκινητήρων ή σε συνεργασία με ασφάλειες ταχείας τήξης.

18

Ασφάλεια Τήξης - 12
Ασφάλειες Τήξης

α) Βιδωτές ασφάλειες μεγάλες, DIAZED, D-system.

β) Βιδωτές ασφάλειες μικρές, ΝΕΟZED, DΟ-system.
γ) Μαχαιρωτές ασφάλειες ΧΤ, υψηλής ισχύος, ΝΗ.
δ) Μικροασφάλειες (τύπου G) σε γυάλινο κύλινδρο
19
 Ασφάλεια Τήξης - 13
Βιδωτές: Χρησιμοποιούνται στις Ε.Η.Ε. και υπάρχουν σε δύο
τύπους τις D ή DIAZED και τις Do ή NEOZED που έχουν μικρότερες
διαστάσεις.

20

Ασφάλεια Τήξης - 14

Η όλη διάταξη μιας ασφάλειας, αποτελείται από τα εξής μέρη:

• Το φυσίγγι (ασφάλεια) ,που είναι κατασκευασμένο από

πορσελάνη και περιέχει το νήμα (τηκτό) και ένα ενδεικτικό
χρωματιστό δίσκο, ο οποίος πέφτει, όταν η ασφάλεια καεί.

• Την βάση της ασφάλειας ή ασφαλειοθήκη. Είναι το εξάρτημα

που στερεώνεται πάνω στον πίνακα και μέσα σ’ αυτό
τοποθετείται το φυσίγγι.

21
 Ασφάλεια Τήξης - 15

• Την μήτρα. Είναι μικρό πορσελάνινο εξάρτημα που

τοποθετείται στο βάθος της ασφαλειοθήκης και εξασφαλίζει ότι
δεν θα τοποθετηθεί , από λάθος, μεγαλύτερη ασφάλεια από
την κατάλληλη για την γραμμή.

• Το πώμα. Είναι πορσελάνινο , βιδώνει πάνω στην

ασφαλειοθήκη και συγκρατεί το φυσίγγι. Στο πάνω μέρος του
έχει γυαλί, για να φαίνεται αν έχει καεί το φυσίγγι.

22

Ασφάλεια Τήξης - 16

• Κάθε φυσίγγι χαρακτηρίζεται από το ονομαστικό ρεύμα του,

που καθορίζει έως πόσα Ampere μπορούν να περάσουν από το
τηκτό του.

• Τα ονομαστικά ρεύματα έχουν τυποποιημένες τιμές : 6Α, 10Α,

16Α, 20Α, 25Α, 35Α, 40Α, 50Α, 63Α, 80Α, 100Α.

• Για κάθε μέγεθος υπάρχει και ένα χαρακτηριστικό χρώμα πάνω

στον ενδεικτικό δίσκο.

23
 Ασφάλεια Τήξης - 17

Προσοχή!!! Ποτέ δεν πρέπει το τηκτό νήμα του φυσιγγίου μιας

ασφάλειας όταν καεί, να αντικατασταθεί με οποιοδήποτε λεπτό
συρματίδιο ή αλουμινόχαρτο, γιατί τότε η ασφάλεια μόνο
προστασία δεν παρέχει. Πάντοτε θα αντικαθίσταται το
κατεστραμμένο φυσίγγι με άλλο της ίδιας ονομαστικής έντασης.

24

Ασφάλεια Τήξης - 18
Μαχαιρωτές: Έχουν σώμα μορφής ορθογωνίου παραλληλεπιπέδου.
Στην πάνω και κάτω βάση του έχουν από ένα έλασμα (λεπίδα).

Τα δύο αυτά ελάσματα, κουμπώνουν σε αντίστοιχες διπλές

ελατηριωτές μεταλλικές λάμες, που βρίσκονται στην βάση της
ασφάλειας .

Έτσι γίνεται η στήριξη της ασφάλειας και ταυτόχρονα η ηλεκτρική

επαφή.

25
 Ασφάλεια Τήξης - 19
Για την τοποθέτηση ή αφαίρεση των μαχαιρωτών ασφαλειών από
την βάση τους, χρησιμοποιείται ειδική μονωτική λαβή .

Μαχαιρωτές ασφάλειες υπάρχουν, σε τυποποιημένα μεγέθη, από 6

έως και 1000 Α, αλλά συνήθως χρησιμοποιούνται για μεγάλες
εντάσεις (άνω των 30 Α).

Στα τριφασικά συστήματα οι μαχαιρωτές ασφάλειες συνδυάζονται

με μαχαιρωτούς διακόπτες, όποτε έχουμε τους λεγόμενους
ασφαλειοαποζεύκτες. Αυτοί χρησιμοποιούνται σε πίνακες
διανομής ισχύος ως ασφάλειες και συγχρόνως ως διακόπτες.

26

Ασφάλεια Τήξης - 20
Κυλινδρικές: Έχουν σώμα κυλινδρικό και οι δύο βάσεις του είναι
από αγώγιμο υλικό για να γίνεται η ηλεκτρική επαφή και η στήριξη.

Χρησιμοποιούνται για μεγάλες εντάσεις ρεύματος, όπως σε πίνακες

υποσταθμών και σε πίνακες διανομής της ΔΕΗ.

27
 Ασφάλεια Τήξης - 21

Επίσης, κυλινδρικές ασφάλειες μικρού μεγέθους, χρησιμοποιούνται

για την προστασία ηλεκτρονικών συσκευών.

Ασφάλειες Αυτοκινήτων: Είναι ασφάλειες τήξεως, μικρού μεγέθους

και ειδικής μορφής, με διαφορετικό χρώμα ανάλογα με την
ικανότητα διακοπής σε Α.

28

Ασφάλεια Τήξης - 22

Οι ασφάλειες για προστασία γραμμών πρέπει να προστατεύουν

τόσο από υπερφόρτιση όσο και από βραχυκυκλώματα. Η προστασία
κινητήρων πρέπει να λειτουργεί κυρίως για υψηλά ρεύματα. Επίσης,
άλλες χρήσεις απαιτούν διαφορετικά χαρακτηριστικά από τις
ασφάλειες. Έτσι κατασκευάζονται ειδικές ασφάλειες για κινητήρες
(Μ), για ημιαγωγούς, για εφαρμογές ορυχείων κλπ.

29
 Ασφάλεια Τήξης - 23
Κατασκευάζονται επίσης ασφάλειες για διάφορες κατηγορίες
χρήσης, που χαρακτηρίζονται από δύο γράμματα και περιγράφονται
στα πρότυπα ΕΝ 60947, IEC 60947, DIN-VDE 0660.
Το πρώτο είναι το g ή το α.

Η σημασία των γραμμάτων δίνεται παρακάτω :

g = Πλήρης προστασία σε όλη την περιοχή ρευμάτων

α = Μερική προστασία, μόνο σε υψηλά ρεύματα (χρήσιμες σε
κινητήρες λόγω των υψηλών ρευμάτων εκκίνησης).

30

Ασφάλεια Τήξης - 24
Το δεύτερο γράμμα χαρακτηρίζει το υπό προστασία στοιχείο. Αυτό
μπορεί να είναι ένα από τα παρακάτω γράμματα :
G = Γενική χρήση,
L = Γραμμές, καλώδια,
M = Θερμικά (π.χ. για κινητήρες),
R = Ημιαγωγοί,
B = Εγκαταστάσεις ορυχείων,
Tr = Μετασχηματιστές.

Για παράδειγμα οι πιο συνηθισμένες κατηγορίες είναι :

gG = Πλήρης προστασία στη γενική χρήση,
gL = Πλήρης προστασία για γραμμές,
αM = Μερική προστασία σε υψηλά ρεύματα για κινητήρες.
31
 Αυτόματες Ασφάλειες
• Οι αυτόματοι διακόπτες ή αυτόματες ασφάλειες έχουν
διαφορετική κατασκευή από τις ασφάλειες τήξεως, αλλά και
αυτές, διακόπτουν την τροφοδοσία σε περίπτωση
υπερεντάσεως ή βραχυκυκλώματος, με παρόμοιο τρόπο.
• Μετά την διακοπή όμως, δεν χρειάζεται να τις
αντικαταστήσουμε, αλλά απλώς να σηκώσουμε το
χειριστήριο και να αποκατασταθεί η τροφοδοσία (αφού
βέβαια επισκευάσουμε ή απομονώσουμε την συσκευή που
προκάλεσε το βραχυκύκλωμα) .

Οι πιο γνωστές αυτόματες ασφάλειες Ε.Η.Ε. είναι :

• Οι πωματοαυτόματοι μεγίστου.
• Οι αυτόματοι ασφαλειοδιακόπτες τύπου W, WL, και SL.
32

Αυτόματοι Διακόπτες - 1
Οι αυτόματοι διακόπτες είναι Διακόπτες Ισχύος (ΔΙ) που
ανοίγουν αυτόματα το κύκλωμα σε προκαθορισμένο χρόνο αν
το ρεύμα του κυκλώματος που προστατεύουν υπερβεί μια
προκαθορισμένη τιμή.
Προστατεύουν από υπερφόρτιση και βραχυκυκλώματα και
αποτελούνται από:
• Ένα ΔΙ
• Ένα θερμικό στοιχείο ή έναν ΗΝ που δίνει εντολή στο ΔΙ να
ανοίξει (υπερφόρτιση) χρόνος απόκρισης: δευτερόλεπτα –
λεπτά (ανάλογα με το ρεύμα)
• Ένα ΗΜ στοιχείο που δίνει εντολή στο ΔΙ να ανοίξει ακαριαία
• (βραχυκύκλωμα) χρόνος απόκρισης: 10-100 ms, όταν το
ρεύμα υπερβεί μία τιμή ≅ 2 – 15 IN
33
 Αυτόματοι Διακόπτες - 2

Οι αυτόματοι διακόπτες μπορούν να συνδεθούν με ΗΝ υπότασης

ή υπέρτασης για την προστασία κινητήρων

Ανάλογα με τη συσκευή που προστατεύουν, διακρίνονται σε:

• Αυτόματοι διακόπτες γραμμών και συσκευών
(μικροαυτόματοι)
• Αυτόματοι διακόπτες κινητήρων
• Αυτόματοι διακόπτες ισχύος για εγκαταστάσεις διανομής

34

Μικροαυτόματοι - 1

• Οι μικροαυτόματοι έχουν περιορισμένη ικανότητα απόζευξης

(3 – 10 kA) - Συνήθως: 6 kA
• Αν το αναμενόμενο ρεύμα βραχυκύκλωσης είναι μεγαλύτερο,
πρέπει να προστατεύεται ο μικροαυτόματος με ασφάλεια
τήξης που προτάσσεται. Αλλιώς θα καταστραφεί επειδή δεν
θα μπορεί να διακόψει το ρεύμα βραχυκύκλωσης.
• Η ασφάλεια πρέπει να είναι 2 - 4 βαθμίδες μεγαλύτερη

35
 Μικροαυτόματοι - 2

Οι μικροαυτόματοι προστατεύουν τη μόνωση των καλωδίων και

των αγωγών από θερμική καταπόνηση, η οποία μπορεί να
προκληθεί λόγω υπερφόρτισης ή βραχυκυκλώματος. Γι’ αυτό το
λόγο οι καμπύλες απόζευξης των μικροαυτόματων είναι
προσαρμοσμένες στις χαρακτηριστικές καμπύλες φόρτισης των
καλωδίων και των αγωγών.

36

Μικροαυτόματοι - 3
Παράδειγμα:

Ον. Ρεύμα Μικροαυτόματου: 40 A

Ον. Ρεύμα Ασφάλειας Τήξης: ≤ 100 A

Συνήθεις Βαθμίδες Μικροαυτόματων:

6 - 10 - 16 - 20 - 25 - 32 - 35 - 40 - 50 - 63 Α

Συνήθεις Βαθμίδες Ασφαλειών:

6 - 10 - 16 - 20 - 25 - 35 - 50 - 63 - 80 - 100 Α

37
 Πωματοαυτόματος Μεγίστου - 1

38

Πωματοαυτόματος Μεγίστου - 2

• O πωματοαυτόματος μεγίστου είναι αυτόματος διακόπτης

αέρα και χρησιμοποιείται κυρίως στους πίνακες φωτισμού.

• Ο διακόπτης αυτός αντικαθιστά τις ασφάλειες. Στην πράξη

είναι γνωστός και ως μικροαυτόματος ή αυτόματη
ασφάλεια.

• Στην προηγούμενη εικόνα φαίνεται ένας πολύ κοινός τύπος

τέτοιου διακόπτη του εμπορίου αυτού, γνωστός και ως
πωματοαυτόματος.
39
 Πωματοαυτόματος Μεγίστου - 3
• Το ρεύμα εισέρχεται από το μεταλλικό άκρο (8) και με τη βοήθεια
του συνδετικού αγωγού οδηγείται στις επαφές (5). Όταν οι επαφές
είναι κλειστές, το ρεύμα περνάει μέσα από αυτές, μέσα από τον
ηλεκτρομαγνήτη (6) και μέσα από το θερμικό στοιχείο (4) και με τη
βοήθεια του μεταλλικού σπειρώματος (3), οδηγείται στους
καταναλωτές.
• Το μεταλλικό σπείρωμα εσωτερικά είναι μονωμένο με το μονωτικό
(7). Έτσι ο αγωγός που συνδέεται στο άκρο (8) δεν έρχεται σε
επαφή με το σπείρωμα.
• Όταν οι επαφές (5) είναι κλειστές, τότε ο πιεστικός διακόπτης
(button) (1) είναι πιεσμένος μέσα στο μικροαυτόματο. Αν στο
κύκλωμα που εξυπηρετεί ο μικροαυτόματος εμφανιστεί κάποια
υπερένταση, τότε υπερθερμαίνεται το θερμικό στοιχείο και με
κατάλληλο μηχανισμό εκτινάσσει το πιεστικό διακόπτη (button) (1)
προς τα έξω. Έτσι ανοίγουν οι επαφές (5) και διακόπτεται το
κύκλωμα. 40

Πωματοαυτόματος Μεγίστου - 4
• Αν στο ίδιο κύκλωμα εμφανιστεί κάποιο βραχυκύκλωμα, τότε
διεγείρεται ο ηλεκτρομαγνήτης (6) και με κατάλληλο μηχανισμό
ανοίγουν και πάλι οι επαφές κι έτσι διακόπτεται το κύκλωμα.
• Με τη βοήθεια του σπειρώματος (3) στερεώνεται ο
πωματοαυτόματος επάνω στον πίνακα. Ο πιεστικός διακόπτης
(button) (2) χρησιμοποιείται για τον έλεγχο ή τη συντήρηση του
κυκλώματος. Στην πράξη συνίσταται να ξεβιδώνεται ο
πωματοαυτόματος για κάθε συντήρηση, εκτός από την περίπτωση
αντικατάστασης λυχνιών. Πιέζοντας το κουμπί (2) πρέπει να
εκτινάσσεται προς τα έξω πιεστικός διακόπτης (button) (1). Αν
αυτό δε συμβεί, τότε ο πωματοαυτόματος παρουσιάζει βλάβη.
• Ο πωματοαυτόματος προστατεύει ένα κύκλωμα φωτισμού, όταν
αυτό διαρέεται από ρεύμα βραχυκύκλωσης κατά 1,6 φορές
μεγαλύτερο της ονομαστικής του έντασης. Επίσης προστατεύει και
από ρεύματα βραχυκύκλωσης μικρότερης έντασης, αλλά
μεγαλύτερης διάρκειας. 41
Αυτόματοι Ασφαλειοδιακόπτες - 1
• Οι αυτόματοι ασφαλειοδιακόπτες τύπου W, WL, και SL.
• Αποτελούνται από ένα ηλεκτρομαγνητικό στοιχείο (ρελέ) και
από ένα διμεταλλικό στοιχείο (θερμικό).
• Το ηλεκτρομαγνητικό στοιχείο κάνει διακοπή σε περίπτωση
βραχυκυκλώματος πολύ γρήγορα (εκατοστά ή και χιλιοστά
του δευτερολέπτου),
ενώ
• Το διμεταλλικό διακόπτει σε περίπτωση υπερεντάσεως με
καθυστέρηση μερικών δευτερολέπτων ή και λεπτών, ανάλογα
με την υπερένταση.

42

Αυτόματοι Ασφαλειοδιακόπτες - 2
• Οι αυτόματες ασφάλειες στερεώνονται στην ράγα του πίνακα
διανομής, από μία για κάθε μερικό κύκλωμα. Αντέχουν για
20.000 ζεύξεις - αποζεύξεις. Μπορούν να χρησιμοποιηθούν
και ως διακόπτες των κυκλωμάτων, αλλά για περιορισμένο
αριθμό χρήσεων.

• Επειδή υπάρχει η μικρή πιθανότητα να κολλήσουν και να μην

παρέχουν προστασία για πολύ μεγάλα ρεύματα
βραχυκυκλώματος (3000 Α και πάνω), πρέπει να
τοποθετούμε ως γενική ασφάλεια του πίνακα μία ασφάλεια
τήξεως και όχι αυτόματη ασφάλεια.

43
 Ασφάλειες Κεντρικού Πίνακα
• Οι γενικές ασφάλειες ενός κεντρικού πίνακα προστατεύουν
τη γραμμή μετρητή-πίνακα κυρίως από υπερφορτίσεις.
Μπορεί όμως να χρησιμεύουν και ως εφεδρική προστασία σε
βραχυκυκλώματα των γραμμών διανομής, που ξεκινούν από
τον κεντρικό πίνακα.
• Οι ασφάλειες του κεντρικού πίνακα είναι κατά κανόνα μια
τάξη μεγέθους μικρότερες από αυτές του μετρητή, λόγω
επιλεκτικής προστασίας, πράγμα απαραίτητο καθώς δεν
επιτρέπεται στον καταναλωτή η πρόσβαση στις ασφάλειες
του μετρητή.
• Σε μονοφασικούς καταναλωτές οι ασφάλειες είναι 50 Α, 35 Α
ή 25 Α όταν έχουμε στο μετρητή 63 Α ή 40 Α μικροαυτόματο,
ή 35 Α ασφάλεια αντίστοιχα.
44

Γενικές Παρατηρήσεις για τις

Ασφάλειες - 1
• Κατά την προστασία εγκατάστασης με ποικιλία διατομών, η
επιλογή των ασφαλειών δεν πρέπει να γίνεται πρόχειρα,
αλλά με ιδιαίτερη προσοχή, γιατί εξαρτάται απ’αυτό όχι μόνο
η προστασία αλλά και η καλή λειτουργία της εγκατάστασης.

• Οι ασφάλειες πρέπει να έχουν μεταξύ τους επιλεκτική

ικανότητα ή συνεργασία, δηλαδή να έχουν τέτοιες
χαρακτηριστικές Ρεύματος – Χρόνου, ώστε η ασφάλεια με τη
μικρότερη ονομαστική ένταση να διακόπτει πριν από την
ασφάλεια με τη μεγαλύτερη ονομαστική ένταση.

45
 Γενικές Παρατηρήσεις για τις
Ασφάλειες - 2
Αν δεν έχουμε τη δυνατότητα σύγκρισης των χαρακτηριστικών
των μέσων προστασίας, τότε κάνουμε τις επιλογές μας
λαμβάνοντας υπόψη τη σχέση των ονομαστικών εντάσεων των
ασφαλειών. Η σχέση αυτή δίνεται σε μορφή κλάσματος (π.χ.
1:1,6) και δηλώνει το πόσες φορές μεγαλύτερη πρέπει να είναι
η επικεφαλής ασφάλεια από τις επιμέρους σε κάποιον κλάδο
ενός κυκλώματος.

46

Γενικές Παρατηρήσεις για τις

Ασφάλειες - 3

Η επιλεκτική λειτουργία των μέσων προστασίας εξασφαλίζεται

κατά το μεγαλύτερο ποσοστό, αν τηρηθούν οι σχέσεις :
• Ασφάλεια τήξης / Ασφάλεια τήξης 1/1,6 (π.χ. 20/35Α)
• Ασφάλεια τήξης / Μικροαυτόματος 1/1,9 (π.χ. 16/32Α)
• Μικροαυτόματος / Μικροαυτόματος 1/1,3 (π.χ. 16/25Α)

47
 Γενικές Παρατηρήσεις για τις
Ασφάλειες - 4
• Οι μικροαυτόματοι (αυτόματες ασφάλειες) τοποθετούνται
συνήθως στο τέλος αυτής της σειράς, ενώ πριν από αυτές
συνδέονται συντηκτικές ασφάλειες (ασφάλειες τήξης).
• Αυτόματοι που είναι τοποθετημένοι μέσα σε πίνακα και
καταλαμβάνουν μια σειρά και λειτουργούν ταυτόχρονα,
πρέπει να φορτίζονται κατά 15% λιγότερο, από την
ονομαστική τους ένταση (αν καταλαμβάνουν δύο σειρές του
πίνακα, τότε πρέπει να φορτίζονται κατά 20% λιγότερο από
την ονομαστική τους ένταση). Αυτός ο κανόνας εξηγεί γιατί
μερικές φορές ο μικροαυτόματος αντιδρά ενώ με βάση το
ρεύμα κανονικής λειτουργίας του μηχανήματος που
τροφοδοτεί (π.χ. Κλιματιστικό) δεν θα έπρεπε.
48

Διατάξεις Προστασίας από Διαφυγή

Έντασης
• Διαφορικός διακόπτης εντάσεως (ΔΔΕ) - Αντιηλεκτροπληξιακός
• Είναι συσκευή που αυτόματα προκαλεί διακοπή του ρεύματος,
όταν συμβεί για οποιοδήποτε λόγο διαρροή . Άρα προστατεύει
αποτελεσματικά και από ηλεκτροπληξία, δεδομένου ότι η
ηλεκτροπληξία είναι μία διαρροή ρεύματος προς την γη, δια
μέσου του ανθρώπινου σώματος. Ο διακόπτης αυτός, συγκρίνει
συνεχώς την ένταση στον αγωγό της φάσεως με την ένταση
στον ουδέτερο αγωγό (στο μονοφασικό ρεύμα). Όταν η
διαφορά των εντάσεων αυτών γίνει μεγαλύτερη από 30mA
(δηλαδή επικίνδυνη) , τότε μέσω ενός ρελέ ανοίγουν οι επαφές
του διακόπτη και γίνεται διακοπή. Αντίστοιχη είναι και η
λειτουργία των τριφασικών διαφορικών διακοπτών εντάσεως.
49
 Αυτόματοι Δ.Δ.Ε. - 1
Για να είναι αποτελεσματική η λειτουργία ενός τέτοιου
διακόπτη Δ.Δ.Ε. πρέπει αυτός να βρίσκεται στην αρχή του
κυκλώματος που προστατεύει. Για τον λόγο αυτό τοποθετείται
στην αρχή του πίνακα διανομής μίας Ε.Η.Ε. αμέσως μετά τον
γενικό διακόπτη και την γενική (ή τρεις γενικές στο τριφασικό)
ασφάλεια και έτσι προστατεύει και το μεγαλύτερο μέρος του
πίνακα.

Αυτόματοι Δ.Δ.Ε. (μονοφασικός και τριφασικός)

50

Αυτόματοι Δ.Δ.Ε. - 2
• Μετά τον Δ.Δ.Ε. δεν επιτρέπεται σε κανένα σημείο να
υπάρχει σύνδεση του ουδέτερου MT ή γείωση, γιατί τότε ο
Δ.Δ.Ε. θα διακόπτει το κύκλωμα.

• Τρεις μονοφασικοί Δ.Δ.Ε. είναι προτιμότεροι και

ασφαλέστεροι από έναν τριφασικό (στην περίπτωση αυτή, οι
ουδέτεροι κάθε Δ.Δ.Ε. πρέπει να είναι χωριστού).

• Οι Δ.Δ.Ε. δεν μας εξασφαλίζουν από βραχυκυκλώματα που

συμβαίνουν μεταξύ των αγωγών φάσεων ή μεταξύ φάσεων
και ουδέτερου, την προστασία στην περίπτωση αυτή
αναλαμβάνουν άλλες προστατευτικές διατάξεις π.χ. οι
ασφάλειες (μικροαυτόματοι).
51
 Αυτόματοι Δ.Δ.Ε. - 3

• Οι Δ.Δ.Ε. έχουν μέσο όρο ζωής 20.000 ζεύξεις-αποζεύξεις και

η ευαισθησία τους είναι συνήθως 30mA με χρόνο απόζευξης
0,2sec.

• Η ονομαστική τους ένταση λειτουργίας , δηλαδή το φορτίο σε

Α που μπορούν να διακόπτουν χωρίς πρόβλημα, είναι 40Α ή
63Α. Όταν τα φορτία είναι μεγαλύτερα, τότε μπορούμε να
τοποθετήσουμε δύο ή περισσότερους και ο καθένας να
προστατεύει μία ομάδα κυκλωμάτων.

52

Αυτόματοι Δ.Δ.Ε. - 4

• Οι Δ.Δ.Ε. διαθέτουν και ένα μπουτόν test το οποίο επιτρέπει

τον έλεγχο της καλής λειτουργίας τους. Ο έλεγχος αυτός
πρέπει να γίνεται συχνά (κάθε μήνα) για να είναι ο διακόπτης
πάντοτε σε ετοιμότητα.

• Στις εγκαταστάσεις που διαθέτουν Δ.Δ.Ε. πρέπει να

προσέχουμε, ώστε να μην γίνεται πουθενά μετά τον διακόπτη
σύνδεση του ουδετέρου με τον αγωγό γειώσεως , επειδή έτσι
ο Δ.Δ.Ε. θα προκαλεί διακοπή.

53
 Αυτόματοι Δ.Δ.Ε. - 5

Όταν ο Δ.Δ.Ε. ανοίγει χωρίς φανερή αιτία, αυτό είναι σήμα

προειδοποίησης, που σημαίνει ότι η εγκατάσταση έχει
πρόβλημα.

Η τυχόν παράκαμψη του Δ.Δ.Ε. με γεφύρωση είναι πολύ

επικίνδυνη!!!

54

Ενότητα 7: Παροχές Ηλεκτρικής Ενέργειας – Ηλεκτρικοί Πίνακες

 Σκοποί Ενότητας

Ο στόχος της 7ης Ενότητας είναι η γνώση των διαφόρων τρόπων

ρευματοδότησης μιας Ε.Η.Ε. από τον παροχέα ηλεκτρικής
ενέργειας, των τυποποιημένων παροχών, των διαφόρων
τιμολογιών ηλεκτρικής ενέργειας, διαδικασιών ηλεκτροδότησης
μιας Ε.Η.Ε. Χ.Τ., χαρακτηριστικών ηλεκτρικών πινάκων διανομής
που χρησιμοποιούνται σε μια Ε.Η.Ε. χαμηλής τάσης και τις
προδιαγραφές που αυτοί πρέπει να ικανοποιούν.

Περιεχόμενα Ενότητας

• Ηλεκτρική Παροχή
• Τεχνική Ορολογία της ΔΕΗ
• Κύρια Γραμμή Μετρητή – Γενικού Πίνακα Ε.Η.Ε.

5
 Ηλεκτρική Παροχή - 1
• Η ΔΕΗ υποχρεούται να εξασφαλίζει στο σημείο παροχέτευσης
της ΕΗΕ τη σύνδεση με το δίκτυο ΧΤ και το μετρητή.

• Το κιβώτιο της ΔΕΗ φέρει: τη μετρητική διάταξη, την ασφάλεια

τήξης ή τον μικροαυτόματο, για την προστασία του μετρητή
από βραχυκυκλώματα. Η προστασία του μετρητή από
υπερφόρτιση εξασφαλίζεται από τις γενικές ασφάλειες του
γενικού πίνακα της ΕΗΕ.

• Σε κάθε κτίριο προβλέπεται ειδικά διαμορφωμένος χώρος για

την τοποθέτηση του μετρητή ή των μετρητών ηλεκτρικής
ενέργειας (κατοικιών, καταστημάτων κλπ.), ο οποίος εγκρίνεται
από τη ΔΕΗ.
6

Ηλεκτρική Παροχή - 2
• Το καλώδιο της παροχής πρέπει να προστατεύεται από
μηχανικές καταπονήσεις, όταν δε διαθέτει κατάλληλο χαλύβδινο
εξοπλισμό.

• Τα δίκτυα Χ.Τ. της ΔΕΗ είναι τύπου TN-S, δηλαδή το καλώδιο

παροχέτευσης της ΔΕΗ (συγκεντρικό τύπου Butyl Neoprene)
είναι δύο αγωγών (L, N) για μονοφασική παροχή και τεσσάρων
αγωγών (L1, L2, L3, N) για τριφασική παροχή.

• Το καλώδιο της παροχής της Ε.Η.Ε. είναι τριών αγωγών (L, N,PE)
για μονοφασική παροχή και πέντε αγωγών (L1, L2, L3, N,PE) για
τριφασική παροχή.

L1, L2, L3: Οι τρεις φάσεις του δικτύου.

Ν, ΡΕ: Ο ουδέτερος και ο αγωγός προστασίας.
7
 Τεχνική Ορολογία της ΔΕΗ - 1
Η ΔΕΗ χρησιμοποιεί τεχνικούς όρους σε θέματα ηλεκτρικής
τροφοδότησης καταναλωτών:

• Καταναλωτής: Κάθε φυσικό ή νομικό πρόσωπο, του οποίου η

ΕΗΕ έχει συνδεθεί με το δίκτυο διανομής της ΔΕΗ.
• Μεμονωμένοι Καταναλωτές: Διαθέτουν ένα ακίνητο, με ένα
μετρητή και υποβάλλουν αίτηση ηλεκτροδότησης.
• Καταναλωτές σε Συστάδες: Υποβάλλουν κοινή αίτηση
ηλεκτροδότησης περισσότερων από ένα ακινήτων με
ισάριθμους μετρητές.
• Μεμονωμένοι Καταναλωτές σε Συστάδες: Αφορά σε ομάδα
ακινήτων, που καταλαμβάνουν κάποια εδαφική έκταση, με την
προϋπόθεση ότι η απόσταση μεταξύ των ακινήτων είναι
μικρότερη από 200(m).
8

Τεχνική Ορολογία της ΔΕΗ - 2

• Καταναλωτές σε Συστάδες σε Πολυκατοικίες: Τοποθετούνται

περισσότεροι από ένας μετρητές για την τροφοδότηση
ισάριθμων καταναλωτών και η αίτηση ηλεκτροδότησης
υποβάλλεται από τον κατασκευαστή της πολυκατοικίας.
• Εγκατεστημένη Ισχύ (kVA): Είναι το σύνολο της
εγκατεστημένης ονομαστικής ισχύος των συσκευών και
μηχανημάτων του καταναλωτή.
• Συμφωνημένη Ισχύς (kVA): Είναι η ανώτατη φαινόμενη ισχύς,
που δικαιούται να απορροφά καταναλωτής από τη ΔΕΗ με το
συντελεστή ισχύος του καταναλωτή που έχει προσδιοριστεί
(ελάχιστη τιμή ΣΙ = 0,85).

9
 Τεχνική Ορολογία της ΔΕΗ - 3

• Συντελεστής Ταυτοχρονισμού: Είναι διαφορετικός για κάθε

καταναλωτή και εκφράζει το ποσοστό των φορτίων που είναι
ενεργοποιημένα την ίδια χρονική στιγμή.
• Τυποποιημένη Παροχή: Οι μονοφασικές παροχές είναι οι
Νο01, Νο02, Νο03, Νο04 και Νο05 για ισχείς έως 12 (kVA). Οι
τριφασικές παροχές είναι οι: Νο1, Νο1α, Νο2,Νο2α, Νο3, Νο4,
Νο5, Νο6 και Νο7 για ισχείς από 10 έως 250 (kVA).
• Τυποποιημένα Τιμολόγια Καταναλωτών: Γ1 (οικία), Γ1Ν
(οικία με νυκτερινό τιμολόγιο), Γ21 (πολυκατοικία), Γ21Ν
(εμπορικό κατάστημα για ισχύ μέχρι 25 kVA), Γ21Β (βιοτεχνία
με ισχύ μέχρι 25 kVA), Γ22Ε, Γ22Β, Γ23, Γ33, Γ49.

10

Τεχνική Ορολογία της ΔΕΗ - 4

• Το μέγεθος της ηλεκτρικής παροχής ΕΗΕ προσδιορίζεται από

το μελετητή μηχανικό της ΗΕ, ανάλογα με τις ανάγκες της
εγκατάστασης. Με βάση το μέγεθος της παροχής και την
κατηγορία του καταναλωτή επιλέγεται το τιμολόγιο χρέωσης
ηλεκτρικής ενέργειας.

• Το τιμολόγιο μειωμένης τιμής Γ1Ν, που έχει θεσπίσει η ΔΕΗ

για κατοικίες, καλύπτει οχτώ συνολικά ώρες το 24ωρο (δύο
ώρες το μεσημέρι και έξι ώρες τη νύχτα για το χειμώνα και
οχτώ ώρες συνεχόμενες τη νύχτα για το καλοκαίρι).

11
 Κύρια Γραμμή Μετρητή – Γενικού
Πίνακα Ε.Η.Ε. - 1

12

Κύρια Γραμμή Μετρητή – Γενικού

Πίνακα Ε.Η.Ε. - 2
• Ο ουδέτερος αγωγός γειώνεται στον υποσταθμό του
καταναλωτή και πριν από το μετρητή ηλεκτρικής ενέργειας
(δίκτυο TN-S).

• Από το σημείο γείωσης του ουδετέρου αναχωρούν ξεχωριστοί

αγωγοί ουδετέρου και αγωγού προστασίας προς τον
καταναλωτή.

• Η κύρια γραμμή μετρητή – γενικού πίνακα φέρει πέντε

αγωγούς, τρεις φάσεις (L1, L2, L3), τον αγωγό ουδετέρου (N)
και τον αγωγό προστασίας (PE).

• Στον αγωγό προστασίας συνδέονται όλα τα μεταλλικά

περιβλήματα των συσκευών της Ε.Η.Ε. (προστασία από
13
επικίνδυνες τάσεις επαφής).
 Κύρια Γραμμή Μετρητή – Γενικού
Πίνακα Ε.Η.Ε. - 3
• Σε κάθε νέο-ανεγειρόμενο κτίριο επιβάλλεται η εγκατάσταση
θεμελιακής γείωσης για την επίτευξη χαμηλής αντίστασης
γείωσης. Χαμηλή αντίσταση γείωσης σημαίνει χαμηλή
αναμενόμενη τάση επαφής (!!!).

• Εάν σε ένα κτίριο υπάρχουν διάφορες γειώσεις (λειτουργίας,

προστασίας, αλεξικέραυνου κλπ.), τότε επιβάλλεται, για
λόγους προστασίας, μία κοινή γείωση με χαμηλή αντίσταση
γείωσης (μικρότερη του 1 Ω).

• Σε κτίρια με κοινή γείωση πρέπει να κατασκευάζονται

ισοδυναμικές συνδέσεις και να προβλέπονται στους
ηλεκτρικούς πίνακες και στα σημεία τροφοδότησης
ευαίσθητου εξοπλισμού αποχετευτές υπερτάσεων. 14

Κύρια Γραμμή Μετρητή – Γενικού

Πίνακα Ε.Η.Ε. - 4
• Οι ισοδυναμικές συνδέσεις εξασφαλίζουν μηδενική διαφορά
δυναμικού μεταξύ γειτονικών μεταλλικών δικτύων, με τα
οποία ενδέχεται να έλθει σε επαφή άτομο και οι αποχετευτές
υπερτάσεων περιορίζουν σε ασφαλείς τιμές τυχόν υπερτάσεις
που μπορεί να εμφανιστούν στο ηλεκτρικό δίκτυο της
εγκατάστασης (π.χ. από πτώση κεραυνού, από διακοπή
χωρητικών φορτίων κλπ.).

• Σε βιομηχανικές εγκαταστάσεις ή σε εκτεταμένα εσωτερικά

δίκτυα διανομής, η γείωση του ουδέτερου αγωγού μπορεί να
μην πραγματοποιείται στο μετρητή, αλλά στο γενικό πίνακα ή
και στους επιμέρους υποπίνακες της ΕΗΕ, όπως δείχνει το
επόμενο σχήμα.
15
 Ηλεκτρική Παροχή - 3

16

Ηλεκτρική Παροχή - 4
• Ο υπολογισμός της διατομής των αγωγών της κύριας γραμμής,
καθώς και η επιλογή των διακοπτών και ασφαλειών της γραμμής,
γίνεται με βάση την μέγιστη αναμενόμενη ταυτόχρονη ζήτηση
ισχύος (Συμφωνημένη Ισχύς).

• Εάν είναι γνωστή η συμφωνημένη ισχύς του καταναλωτή, η

μέγιστη ένταση της κύριας γραμμής για μονοφασικό και τριφασικό
καταναλωτή είναι: και αντίστοιχα.

• Για τον υπολογισμό της μέγιστης ταυτόχρονης ζήτησης ισχύος

Ε.Η.Ε., ομαδοποιούνται τα φορτία (π.χ. φορτία φωτισμού,
ρευματοδοτών, κίνησης κλπ.) και σε κάθε είδος φορτίου
εφαρμόζεται κατάλληλος συντελεστής ταυτοχρονισμού.
17
 Ενότητα 8: Σχεδίαση - Μελέτη - Κατασκευή Ε.Η.Ε.

Σκοποί Ενότητας

Ο στόχος της 8ης Ενότητας είναι η γνώση του πως σχεδιάζεται

και μελετάται μια Ε.Η.Ε. Χ.Τ. και οι βασικές γνώσεις κατασκευής
μιας Ε.Η.Ε. Χ.Τ..

4
 Περιεχόμενα Ενότητας

• Ηλεκτρική Εγκατάσταση
• Υπολογισμός Γραμμών
• Γενικές Οδηγίες
• Βασικά Στοιχεία Μελέτης
• Στάδια Μελέτης

Ηλεκτρική Εγκατάσταση - 1

Με τον όρο «Ηλεκτρική Εγκατάσταση» εννοείται ένα σύνολο

ηλεκτρολογικών υλικών, τα οποία έχουν κατάλληλα χαρακτηριστικά
και συνδέονται με κατάλληλο τρόπο μεταξύ τους, ώστε να μπορούν
να επιτελούν ένα συγκεκριμένο σκοπό (ΕΛΟΤ HD 384).

6
 Ηλεκτρική Εγκατάσταση - 2
Για να προκύψει η τελική διαμόρφωση της εγκατάστασης, πλήθος
παραγόντων θα πρέπει να καθοριστούν. Όπως αναφέρεται και
στο πρότυπο ΕΛΟΤ HD 384, για κάθε Η.Ε. θα πρέπει να
προσδιορίζονται:
• Η προβλεπόμενη χρήση της Η.Ε.
• Η τροφοδότησή της
• Οι εξωτερικές επιδράσεις στις οποίες πρόκειται η εγκατάσταση
να βρεθεί εκτεθειμένη.

Ηλεκτρική Εγκατάσταση - 3

Για να προκύψει η τελική διαμόρφωση της εγκατάστασης, πλήθος

παραγόντων θα πρέπει να καθοριστούν. Όπως αναφέρεται και
στο πρότυπο ΕΛΟΤ HD 384, για κάθε Η.Ε. θα πρέπει να
προσδιορίζονται:
• Η συμβατότητα του υλικού της
• Η δυνατότητα συντήρησής της
• Οι ενδεχόμενες εφεδρικές τροφοδοτήσεις της

8
 Ηλεκτρική Εγκατάσταση - 4

Τόσο στο στάδιο της μελέτης όσο και σε αυτό της κατασκευής, θα
πρέπει να λαμβάνεται μέριμνα ώστε η νέα Η.Ε. που πρόκειται να
υλοποιηθεί, αφενός να είναι συμβατή με σύστημα τροφοδότησης
και αφετέρου να μη επηρεάζει με τη λειτουργία της αλλά και να
μην επηρεάζεται από τις γειτονικές υπάρχουσες εγκαταστάσεις.

Ηλεκτρική Εγκατάσταση - 5

Κάθε Η.Ε. θα πρέπει να αποτελείται από περισσότερα του ενός

ανεξάρτητα μεταξύ τους κυκλώματα, μέσω των οποίων θα γίνεται
η διανομή της ηλεκτρικής ενέργειας προς τις καταναλώσεις.

Με τον τρόπο αυτό εξασφαλίζεται η απομόνωση ενός πιθανού

σφάλματος σ’ ένα μόνο μέρος της εγκατάστασης καθώς και ο
περιορισμός των επιδράσεων αυτού του σφάλματος στα
υπόλοιπα ανεξάρτητα κυκλώματα.

10
 Υπολογισμός Γραμμών - 1

Ο υπολογισμός της διατομής των αγωγών των ηλεκτρικών

γραμμών που θα τροφοδοτήσουν τις διάφορες καταναλώσεις
της εγκατάστασης, γίνεται με βάση την ικανότητά τους για
μεταφορά ρεύματος και το κριτήριο της μέγιστης
επιτρεπόμενης πτώσης τάσης κατά μήκος της γραμμής.

11

Υπολογισμός Γραμμών - 2

Επίσης, θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη και οι ελάχιστες

επιτρεπόμενες διατομές των ενεργών αγωγών, όπως αυτές
διατυπώνονται στο Πρότυπο ΕΛΟΤ HD 384.

12
 Υπολογισμός Γραμμών - 3
Βασικές συνθήκες για μια τυπική Η.Ε. Χ.Τ.:
• Μέση θερμοκρασία περιβάλλοντος: 30oC
• Αποδεκτή πτώση τάσης σε μια γραμμή: μικρότερη έως ίση
του 4% της ονομαστικής τάσης.
• Στην πράξη εφαρμόζεται συντελεστής ετεροχρονισμού ίσος
με 0,8 και συνφ= 1 σ’ ένα μαγειρείο.
• συνφ= 1 , για θερμοσίφωνα.
• Ελάχιστη επιτρεπόμενη διατομή χάλκινων αγωγών για
κύκλωμα φωτισμού= 1,5mm

13

Γενικές Οδηγίες - 1
• Παίρνουμε πρώτα το αρχιτεκτονικό σχέδιο της οικοδομής σε
κάτοψη και τομή.
• Σημειώνουμε επάνω στο σχέδιο τα φωτιστικά σώματα μετά
την εκπόνηση της φωτοτεχνικής μελέτης καθώς επίσης και τις
θέσεις των μόνιμων ή φορητών συσκευών με τις αντίστοιχες
πρίζες, θέσεις διακοπτών, θέση γενικού πίνακα εισαγωγής,
υποπινάκων διανομής κ.λ.π.
• Σε μικρούς χώρους π.χ. δωμάτια κατοικιών συνήθως
τοποθετούμε ένα φωτιστικό σημείο στο γεωμετρικό
κέντρο του δωματίου, τους διακόπτες πάντα κοντά στην
πόρτα και στην πλευρά πού αντιστοιχεί στο άνοιγμα
αυτής.
14
 Γενικές Οδηγίες - 2
• Μετά από τα παραπάνω χωρίζουμε τα φωτιστικά σημεία και
τις συσκευές σε ομάδες, ώστε να είναι δυνατή ή
τροφοδότηση κάθε ομάδας με ξεχωριστή γραμμή. Συνίσταται
για κάθε προβλεπόμενο φορτίο 15 Α και μια χωριστή γραμμή.
• Οι γραμμές φωτισμού θα πρέπει να είναι, τουλάχιστον
δύο, ώστε όταν καεί μια ασφάλεια να μην βυθιστεί όλο το
σπίτι στο σκοτάδι.

• Πρέπει να έχουμε ανεξάρτητη γραμμή πριζών ή και

πλυντηρίου.

15

Γενικές Οδηγίες - 3
• Για, το θερμοσίφωνα, μαγειρείο και την ηλεκτρική θέρμανση
πρέπει να προβλεφτούν οπωσδήποτε ανεξάρτητες γραμμές.
• Σύμφωνα με τους κανονισμούς, μονοφασικά κυκλώματα
ισχύος μεγαλύτερης των 1500 W θα πρέπει να κόβονται
με διπολικό διακόπτη π.χ. γραμμή μαγειρείου.
• Συνήθως στο γενικό πίνακα της εγκατάστασης υπάρχουν
οι διακόπτες και οι ασφάλειες μαγειρείου και
θερμοσίφωνων. Αν το μαγειρείο απέχει αρκετά
(παρεμβάλλονται δύο ή περισσότερες πόρτες) από το
γενικό πίνακα, τότε τοποθετούμε το χωριστό πίνακα για το
μαγειρείο μέσα στην κουζίνα.
• Ο γενικός πίνακας πρέπει να τροφοδοτείται σε ύψος 1,8 m
από το έδαφος.
16
 Γενικές Οδηγίες - 4
• Το φορτίο που δέχεται η ΔΕΗ στα 230V (μονοφασική παροχή)
είναι το πολύ 8ΚW (ή 36Α), άρα: Για να μη συμβεί υπέρβαση
αυτού του ορίου φορτίου δεν θα πρέπει όλες οι
καταναλώσεις της κατοικίας να είναι συγχρόνως υπό τάση.
Τούτο συμβαίνει κατά γενικό κανόνα γιατί μέρος μόνο του
φωτισμού, και των συσκευών είναι υπό τάση ή όπως λέμε
υπάρχει «Ετεροχρονισμός" των διαφόρων φορτίων.

• Ασφάλειες τοποθετούνται μόνο στους αγωγούς φάσης και

ποτέ στον ουδέτερο.

17

Γενικές Οδηγίες - 5

• Στη θέση του ηλεκτρικού ψυγείου μπαίνει πρίζα σούκο.

• Ο φωτισμός του λουτρού γίνεται στεγανός δηλαδή το

φωτιστικό θα αποτελείται από αρματούρα στεγανή.
• Απαγορεύεται μέσα στο λουτρό ή τοποθέτηση διακοπτών
και πριζών εκτός από την ειδική πρίζα ξυρίσματος.

• Οι πρίζες τοποθετούνται σε ύψος μεγαλύτερο από 25 cm από

το δάπεδο.

18
 Γενικές Οδηγίες - 6

• Μέσα στους σωλήνες τοποθετούνται αγωγοί πού

προστατεύονται από ασφάλειες της ίδιας ομάδας π.χ. αγωγοί
κυκλωμάτων φωτισμού η αγωγοί κυκλώματος μαγειρείου
κ.λ.π.

• Τα κουτιά αν τοποθετηθούν πάνω σε ξύλο πρέπει να

χωριστούν από αυτό με άκαυστο υλικό.

• Οι συνδέσεις των αγωγών πρέπει να γίνονται μέσα στα

κουτιά διακλάδωσης και ποτέ μέσα στις σωληνώσεις.

19

Βασικά Στοιχεία Μελέτης - 1

Βασικά στοιχεία που χρειάζονται για την εκπόνηση μελέτης μιας
Ε.Η.Ε. είναι:
• Τα σχέδια των κατόψεων του κτιρίου και η περιγραφή του
είδους των χώρων.
• Η θέση και η ισχύς των συσκευών καταναλώσεων που
πρόκειται να τροφοδοτηθούν.
• Να γίνουν προβλέψεις για συσκευές που ενδεχομένως να
αποκτηθούν μελλοντικά.
• Πού είναι επιθυμητό να τοποθετηθούν ρευματοδότες, σε
ποιές θέσεις είναι επιθυμητό να είναι οι διακόπτες για τα
φώτα και αν τα τελευταία θα είναι απλά, κομιτατέρ ή αλέ-
ρετούρ, από ποιά θέση είναι επιθυμητό να γίνεται ο χειρισμός
ορισμένων συσκευών.
20
 Βασικά Στοιχεία Μελέτης - 2

• Ποιές θα είναι οι συνθήκες λειτουργίας των συσκευών (θα

λειτουργούν όλες ταυτόχρονα και με πλήρη ισχύ ή όχι;).

• Αν υπάρχουν ορισμένες συγκεκριμένες απαιτήσεις που

προκύπτουν από το δομικό μέρος, π.χ. αν δεν πρέπει να
περάσουν γραμμές της Ε.Η.Ε. από ορισμένα σημεία.

• Αν μπορούν να γίνουν ορισμένες προβλέψεις στο στάδιο της

κατασκευής του κτιρίου, που θα διευκολύνουν και την
κατασκευή της Ε.Η.Ε.

21

Στάδια Μελέτης - 1

• Καταγραφή και εντοπισμός, πάνω σε σχέδιο, των συσκευών

κατανάλωσης σημαντικής ισχύος, οι θέσεις των φωτιστικών
σημείων και των διακοπτών τους, οι θέσεις των ρευματοδοτών
και τυχόν σταθερές συσκευές μικρής ισχύος.

• Καθορισμός των γραμμών που χρειάζονται για την

τροφοδότηση των συσκευών κατανάλωσης.

• Καθορισμός των οργάνων προστασίας και της διατομής των

αγωγών καθεμιάς από τις προηγούμενες γραμμές.

22
 Στάδια Μελέτης - 2

• Καθορισμός του είδους της παροχής που θα ζητηθεί

(μονοφασική ή τριφασική) και του μεγέθους της.

• Καθορισμός των γενικών ασφαλειών του πίνακα διανομής και

της διατομής των αγωγών της κύριας γραμμής (γραμμής
μετρητή-πίνακα).

• Καθορισμός της θέσης του πίνακα διανομής.

23

Στάδια Μελέτης - 3

*Τα παραπάνω στάδια μελέτης δεν είναι αναγκαίο να γίνουν με

την παραπάνω σειρά γι’ αυτό και δεν είναι αριθμημένα.
Παραπάνω περισσότερο υπενθυμίζονται τα αναγκαία στάδια που
πρέπει να περιλαμβάνει μια μελέτη.
Ο κάθε μελετητής βρίσκει τον δικό του τρόπο εργασίας .

24
 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ
Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά
Τεχνολογικού Τομέα

Εσωτερικές Ηλεκτρικές
Εγκαταστάσεις Ι - Εργαστήριο

Σταύρος Καμινάρης
Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών ΤΕ

Ενότητα 1: Εισαγωγή – Βασικές έννοιες για τις Ε.Η.Ε. –

Πρότυπο HD 384 – Κίνδυνοι από το ηλεκτρικό ρεύμα
 Σκοποί Ενότητας

Ο στόχος της 1ης Εργαστηριακής Ενότητας είναι η οι σπουδαστές

να αποκτήσουν γνώση:
• Των βασικών στοιχείων μιας Ε.Η.Ε.
• Των κινδύνων από το ηλεκτρικό ρεύμα
• Των μεθόδων προστασίας από ηλεκτροπληξία

Περιεχόμενα Ενότητας
• Εισαγωγή – Βασικές Έννοιες Ε.Η.Ε.
• Διάγραμμα Μεταφοράς της Ηλεκτρικής Ενέργειας
• Νομοθετικό Πλαίσιο - Πρότυπο ΕΛΟΤ HD 384
• Κίνδυνοι από το Ηλεκτρικό Ρεύμα
• Η Ηλεκτρική Αντίσταση του Ανθρώπινου Σώματος
• Η Τιμή της Αντίστασης
• Επίδραση Εναλλασσόμενου Ρεύματος στον Ανθρώπινο Οργανισμό
• Επίδραση Συχνότητας στον Ανθρώπινο Οργανισμό
• Επίδραση Συνεχούς Ρεύματος στον Ανθρώπινο Οργανισμό
• Σύγκριση Εναλλασσόμενου - Συνεχούς Ρεύματος στον Ανθρώπινο
Οργανισμό
5
Εισαγωγή – Βασικές Έννοιες Ε.Η.Ε. (1)

• Η ηλεκτρική ενέργεια παράγεται στους σταθμούς

παραγωγής.
• Μεταφέρεται στα κέντρα κατανάλωσης μέσω των γραμμών
μεταφοράς υψηλής τάσης (ΥΤ).
• Στα κέντρα κατανάλωσης η ΥΤ υποβιβάζεται μέσω
μετασχηματιστών υποβιβασμού τάσης.
• Οι μετασχηματιστές (ΜΣ) με τον αναγκαίο εξοπλισμό του
εγκαθίστανται σε υποσταθμούς διανομής.

Εισαγωγή – Βασικές Έννοιες Ε.Η.Ε. (2)

ΥΠΟΣΤΑΘΜΟΙ ΔΙΑΝΟΜΗΣ

Υποσταθμοί διανομής ΥΤ/ΜΤ (150kV/20kV), Υποσταθμοί διανομής ΜΤ/ΧΤ (400 V/230 V,

όπου η ΥΤ υποβιβάζεται στη ΜΤ πολική τάση/φασική τάση), όπου η ΜΤ
υποβιβάζεται στη ΧΤ

ΥΨΗΛΗ ΤΑΣΗ 150(kV) Κατασκευάζουν με δική τους ευθύνη

υποσταθμό με ΜΣ υποβιβασμού της ΥΤ
ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΕΣ ΜΕΣΗ ΤΑΣΗ 20(kV) ή ΜΤ σε ΧΤ

Διαθέτουν μετρητή ηλεκτρικής

ΧΑΜΗΛΗ ΤΑΣΗ 400 (V) / ενέργειας, ο οποίος τοποθετείται με
230 (V), ευθύνη της ΔΕΗ στο σημείο
παροχέτευσης της εγκατάστασης.

7
Εισαγωγή – Βασικές Έννοιες Ε.Η.Ε. (3)

Η ΔΕΗ έχει την υποχρέωση και είναι υπεύθυνη να

κατασκευάσει όλες τις αναγκαίες εγκαταστάσεις (υποσταθμοί
εναέρια δίκτυα διανομής ή υπόγεια καλώδια κλπ.), ώστε να
φέρει την ηλεκτρική ενέργεια με τα συγκεκριμένα
χαρακτηριστικά τάσης και συχνότητας μέχρι το σημείο
παροχέτευσης της εγκατάστασης.

Εισαγωγή – Βασικές Έννοιες Ε.Η.Ε. (4)

Ηλεκτρική Εγκατάσταση είναι το σύνολο των αγωγών και
εξοπλισμού που χρειάζονται για την μεταφορά και διανομή της
ηλεκτρικής ενέργειας στις συσκευές των καταναλωτών και
διακρίνονται σε :
• Ηλεκτρικές εγκαταστάσεις κτιρίων ΧΤ (κάτω από 1kV)
• Ηλεκτρικές εγκαταστάσεις για τάσεις άνω του 1(kV)
• Ειδικές ηλεκτρικές εγκαταστάσεις (οι σύγχρονες τεχνολογίες,
οι εγκαταστάσεις πυρανίχνευσης κλπ.)

9
Εισαγωγή – Βασικές Έννοιες Ε.Η.Ε. (5)
Ηλεκτρική Εγκατάσταση είναι το σύνολο των αγωγών και
εξοπλισμού που χρειάζονται για την μεταφορά και διανομή της
ηλεκτρικής ενέργειας στις συσκευές των καταναλωτών και
διακρίνονται σε :
• Ηλεκτρικές εγκαταστάσεις υπαίθριων χώρων.
• Ηλεκτρικές εγκαταστάσεις αεροδρομίων.
• Ηλεκτρικές εγκαταστάσεις πλοίων.
• Ηλεκτρικές εγκαταστάσεις χώρων εκρηκτικού περιβάλλοντος

10

Εισαγωγή – Βασικές Έννοιες Ε.Η.Ε. (6)

Ισχυρών ρευμάτων υλοποιούνται σε κτίρια ή τμήματα κτιρίων,
τα οποία προορίζονται για κατοικία, εργασία ή παραμονή
ατόμων. H ένταση ρεύματος που διαρρέει τα διάφορα
κυκλώματα της ηλεκτρικής εγκατάστασης μπορεί, σε περίπτωση
σφάλματος να αποκτήσει υψηλή τιμή και να καταστεί
επικίνδυνη για πρόσωπα ή πράγματα. Η μελέτη και η
κατασκευή τους πρέπει να γίνεται σύμφωνα με το Πρότυπο
Ε.Η.Ε. ΕΛΟΤ HD 384.

Ασθενών ρευμάτων και ειδικότερα το τμήμα των

εγκαταστάσεων επεξεργασίας πληροφοριών πρέπει να
σχεδιάζονται και κατασκευάζονται με τέτοιο τρόπο, ώστε να
εξασφαλίζεται το απόρρητο της επικοινωνίας και η προστασία
των ατόμων από επικίνδυνες τάσεις επαφής

11
Διάγραμμα Μεταφοράς της Ηλεκτρικής Ενέργειας
Μετασχηματιστής Ανύψωσης
15kV/150kV ή 15kV/400kV

Γραμμές Μεταφοράς
150kV ή 400Kv

Μετασχηματιστής Υποβιβασμού
150kV/20kV ή 400kV/20kV

Γραμμές Διανομής
20 kV

Μετασχηματιστής Μετασχηματιστής
Υποβιβασμού Υποβιβασμού
20 kV /6.6 kV 20 kV /380-400V

Καταναλωτές Μέσης
Τάσης Καταναλωτές Χαμηλής
(βιομηχανίες, εμπορικά Τάσης
κέντρα, ξενοδοχεία, (οικίες, καταστήματα,
νοσοκομεία, κλπ) εργαστήρια, κλπ) 12

Νομοθετικό Πλαίσιο - Πρότυπο

ΕΛΟΤ HD 384 (1)
Οι ηλεκτρικές εγκαταστάσεις γίνονται πάντα με τρία κριτήρια :

Να είναι σωστές -
Να παρέχουν σύμφωνα με τους
ασφάλεια και ισχύοντες Να έχουν
προστασία από κανονισμούς - και συμμετρία και
ηλεκτροπληξία και να έχουν το καλαισθησία
πυρκαγιά μικρότερο δυνατό
κόστος

13
 Νομοθετικό Πλαίσιο - Πρότυπο
ΕΛΟΤ HD 384 (2)
Το πρότυπο ΕΛΟΤ HD 384 εφαρμόζεται στις ηλεκτρικές
εγκαταστάσεις :
• Των κτιρίων που χρησιμοποιούνται ως κατοικίες.
• Των κτιρίων εµπορικής χρήσης.
• Των κτιρίων που είναι στη διάθεση του κοινού.
• Των κτιρίων και λοιπών κατασκευών βιομηχανικής ή
βιοτεχνικής χρήσης.
• Των εγκαταστάσεων των γεωργικών και κτηνοτροφικών
εκμεταλλεύσεων.
14

Νομοθετικό Πλαίσιο - Πρότυπο

ΕΛΟΤ HD 384 (3)
• Των προκατασκευασμένων ή προσωρινών κτισµάτων των
χρήσεων α) µέχρι ε)
• Των τροχόσπιτων και των χώρων οργανωμένης
κατασκήνωσης.
• Των εργοταξίων κατασκευής έργων, των εγκαταστάσεων
πανηγύρεων και παρόµοιων προσωρινών εγκαταστάσεων.
• Των λιµένων εξυπηρέτησης σκαφών αναψυχής
*Λεπτομέρειες για το που εφαρμόζεται το πρότυπο ΕΛΟΤ HD
384 και ιστορική αναδρομή στις σελίδες 8-13 των σημειώσεων
Ε.Η.Ε. 1.
15
Κίνδυνοι από το Ηλεκτρικό Ρεύμα (1)

Ηλεκτροπληξία ονομάζεται η διέλευση του ηλεκτρικού

ρεύματος μέσα από το ανθρώπινο σώμα και συμβαίνει όταν
μεταξύ δύο σημείων του σώματος υπάρχει τάση (διαφορά
δυναμικού) ικανή, ώστε να επιτευχθεί ροή του ρεύματος που
είναι ανάλογη με την (ηλεκτρική) αντίσταση του σώματος

16

Κίνδυνοι από το Ηλεκτρικό Ρεύμα (2)

Ηλεκτροπληξία

Εγκαύματα στο σώμα Επικίνδυνα ρεύματα

λόγω επίδρασης του που ρέουν μέσα από Δευτερογενή
ηλεκτρικού τόξου το ανθρώπινο σώμα ατυχήματα

Αυτό εμφανίζεται Αυτά μπορούν να Από ασθενή

συνήθως σε προκαλέσουν συνήθως ηλεκτρικά
ατυχήματα με σοβαρές βιολογικές ρεύματα που μπορεί
εγκαταστάσεις ισχύος βλάβες, ακόμα και τον να προκαλέσουν π.χ.
υψηλής τάσης. θάνατο. πτώση ή ολίσθηση
λόγω πανικού

Πρακτικός Κανόνας:
Το ηλεκτρικό ρεύμα ακολουθεί πάντα την κατεύθυνση που
παρουσιάζει τη μικρότερη αντίσταση
17
Κίνδυνοι από το Ηλεκτρικό Ρεύμα (3)

Η ηλεκτροπληξία μπορεί να προκληθεί με τους εξής τρόπους:

• Επαφή με ενεργό αγωγό (ακροδέκτη).
• Επαφή με φθαρμένο ηλεκτροφόρο καλώδιο.
• Επαφή με ηλεκτρική συσκευή ή μηχανισμό που έχει βλάβη
με αποτέλεσμα τη δημιουργία βραχυκυκλώματος ή
διαρροής.
• Εκφόρτωση στατικού ηλεκτρισμού (π.χ. Πυκνωτές ή ακόμα
και κεραυνός)

18

Κίνδυνοι από το Ηλεκτρικό Ρεύμα (4)

Η επίδραση του ρεύματος στον ανθρώπινο οργανισμό

εξαρτάται :
• Από την τάση και την ένταση του ρεύματος
• Από τη χρονική διάρκεια επαφής με το ρεύμα
• Από τη συχνότητα ή μορφή του ρεύματος, ( εναλλασσόμενο,
συνεχές, κρουστικό ρεύμα )
• Από τη διαδρομή του ρεύματος δια του σώματος

19
Κίνδυνοι από το Ηλεκτρικό Ρεύμα (5)

Η επίδραση του ρεύματος στον ανθρώπινο οργανισμό

εξαρτάται :
• Από τη δεδομένη κατάσταση του οργανισμού
(εξασθενημένος, φαγωμένος, ιδρωμένος)
• Από την υγρασία του χώρου
• Από την επιφάνεια επαφής και εξόδου του ρεύματος.

20

Η Ηλεκτρική Αντίσταση του

Ανθρώπινου Σώματος (1)
Ηλεκτρική Αντίσταση Ξηρού Δέρματος 10kΩ - 100 kΩ
Ηλεκτρική Αντίσταση Υγρού Δέρματος ΚΑΤΩ ΑΠΟ 1kΩ

Σύνθεση της Συνολικής Αντίστασης του

ανθρώπινου Σώματος από τις επι μέρους
αντιστάσεις χεριών - ποδιών

Ισοδύναμο Κύκλωμα Ανθρώπινου Σώματος

Zp1 Zp2 : Σύνθετη αντίσταση δέρματος
Zi : Σύνθετη εσωτερική αντίσταση
ZT : Συνολική σύνθετη αντίσταση
21
 Η Ηλεκτρική Αντίσταση του
Ανθρώπινου Σώματος (2)
Μικρή Αντίσταση

Μεγάλη Ροή
Θανατηφόρο
Ηλεκτρικού
Ατύχημα
Ρεύματος

Μεγάλος Κίνδυνος

22

Η Τιμή της Αντίστασης (1)

Η τιμή της αντίστασης εξαρτάται από :

• Διαδρομή του ρεύματος δια του σώματος
• Δύναμη και επιφάνεια επαφής του σώματος με τον αγωγό
(μειώνουν την αντίσταση)
• Τάση επαφής
• Σωματική διάπλαση
• Κατάσταση της επιδερμίδας (το πάχος της επιδερμίδας και η
υγρασία παίζουν ένα ρόλο)

23
 Η Τιμή της Αντίστασης (2)

Πρακτικός Κανόνας
Υψηλές αντιστάσεις έχουμε όταν το δέρμα είναι χοντρό, ξηρό
και η επιφάνεια επαφής είναι μικρή. Χαμηλές τιμές
προκύπτουν όταν το δέρμα είναι λεπτό, υγρό και η επιφάνεια
επαφής μεγάλη.

24

Επίδραση Εναλλασσόμενου Ρεύματος

στον Ανθρώπινο Οργανισμό (1)

Περιοχή 1:
Κάτω από 0,5 mA δεν γίνεται αντιληπτό το ρεύμα όσο μεγάλος και αν
είναι ο χρόνος.
Περιοχή 2:
Το ρεύμα γίνεται µεν αντιληπτό αλλά δεν προκαλεί συνήθως
φυσιοπαθολογικές ζηµιές
25
Επίδραση Εναλλασσόμενου Ρεύματος
στον Ανθρώπινο Οργανισμό (2)

Περιοχή 3:
Υπάρχει κίνδυνος ασφυξίας αλλά όχι μαρμαρυγής. Ο παθών μπορεί να µην
είναι σε θέση να απελευθερωθεί από τον ηλεκτροφόρο αγωγό
Περιοχή 4:
Είναι εξαιρετικά επικίνδυνη, γιατί προκαλείται μαρμαρυγή µε διάφορες
πιθανότητες που δίνονται από τις καμπύλες C1, C2, C3. Η καμπύλη b που
χωρίζει τις περιοχές 2 και 3 μπορεί να θεωρηθεί ως όριο κινδύνου. 26

Επίδραση Συχνότητας στον Ανθρώπινο

Οργανισμό (1)
H περιοχή γύρω από τα 50Hz είναι η πιο επικίνδυνη. Στο
συνεχές και σε υψηλότερες συχνότητες η δράση του ρεύματος
είναι πιο ακίνδυνη!
50Hz ≤ f ≤ 1000 Hz 1 kHz ≤ f ≤ 10 kHz

27
Επίδραση Συχνότητας στον Ανθρώπινο
Οργανισμό (2)
50Hz ≤ f ≤ 1000 Hz 1 kHz ≤ f ≤ 10 kHz

κ2: Συντελεστής αύξησης ορίου απελευθέρωσης του χεριού που κρατάει τον
αγωγό
κ1: Συντελεστής αύξησης ορίου αντίληψης ρεύματος
κ3: Συντελεστής αύξησης ορίου μαρμαρυγής για διάρκεια επαφής
μεγαλύτερη από την περίοδο των καρδιακών παλμών και ροή ρεύματος
κατά μήκος του κορμού 28

Επίδραση Συνεχούς Ρεύματος στον

Ανθρώπινο Οργανισμό (1)

ΖΩΝΗ 1 Γίνεται Αντιληπτό

ΖΩΝΗ 2 Προκαλεί Συστολή των Μυών

ΖΩΝΗ 3 Πιθανές Καρδιακές Διαταραχές

ΖΩΝΗ 4 Κίνδυνος Μαρμαρυγής

29
 Επίδραση Συνεχούς Ρεύματος στον
Ανθρώπινο Οργανισμό (2)

Περιοχή 1:
Συνήθως καμία αντίδραση
Περιοχή 2:
Συνήθως καμία επιβλαβής αντίδραση
30

Επίδραση Συνεχούς Ρεύματος στον

Ανθρώπινο Οργανισμό (3)

Περιοχή 3:
Συνήθως καμία οργανίκη βλάβη. Με την αύξηση ρεύματος και του χρόνου
είναι πιθανές παροδικές διαταραχές των καρδιακών παλμών
Περιοχή 4:
Πιθανότητα καρδιακής μαρμαρυγής. Με την αύξηση του ρεύματος και του
χρόνου είναι δυνατά σοβαρά εγκαύματα. 31
Σύγκριση Εναλλασσόμενου - Συνεχούς
Ρεύματος στον Ανθρώπινο Οργανισμό
Σύγκριση των αντίστοιχων σχημάτων οδηγεί στο συμπέρασμα ότι, το συνεχές
ρεύμα είναι πιο ακίνδυνο απ' ότι ένα εναλλασσόμενο ρεύμα , µε τιμή
μεγίστου ίση µε αυτή του συνεχούς.

ΣΥΝΕΧΕΣ ΡΕΥΜΑ ΕΝΑΛΑΣΣΟΜΕΝΟ ΡΕΥΜΑ

32

Ενότητα 2: Μέθοδοι Προστασίας σε Εγκαταστάσεις Χ.Τ.

 Σκοποί Ενότητας

Ο στόχος της 2ης Εργαστηριακής Ενότητας είναι η οι σπουδαστές

να αποκτήσουν γνώση:
• Των κύριων κυκλωμάτων φωτισμού μιας Ε.Η.Ε.
• Σχεδίασης των κύριων κυκλωμάτων φωτισμού μιας Ε.Η.Ε.
• Στον ορθό τρόπο σύνδεσης αγωγών και μηχανισμών.
• Στη συρμάτωση και στο χειρισμό των εργαλείων.
• Στη δοκιμή σωστής λειτουργίας ενός κυκλώματος φωτισμού.

Περιεχόμενα Ενότητας
• Μέθοδοι Προστασίας σε • Είδη Ηλεκτροδίων Γείωσης
Εγκαταστάσεις Χ.Τ.
• Θεμελιακή Γείωση
• Σχεδίαση Προστασίας
• Αναμονές Θεμελιακή Γείωσης σε
• Μέθοδοι Προστασίας σε Κτίριο
Εγκαταστάσεις Χ.Τ.
• Συστήματα Γειώσεων στα Δίκτυα
• Άμεση Γείωση και Οδετέρωση Διανομής
• Προστασία με Διακόπτες Διαφυγής • Δίκτυα ΤΝ
• Χαρακτηριστικές Εντάσεως – • Συστήματα TN
Χρόνου
• Συστήματα TN-S, TN-C και TN-C-S
• Γειώσεις
• Δίκτυα TT και IT
• Τα Τρία Είδη Γειώσεων

5
 Μέθοδοι Προστασίας σε
Εγκαταστάσεις Χ.Τ. (1)
Μια εγκατάσταση τροφοδότησης ηλεκτρικής ενέργειας πρέπει
να σχεδιάζεται µε κριτήρια:

• Την ασφάλεια ατόμων

• Την ασφάλεια συσκευών
• Την αξιοπιστία
• Την καλή λειτουργικότητα,
• Την εύκολη επεκτασιμότητα

Μέθοδοι Προστασίας σε
Εγκαταστάσεις Χ.Τ. (2)
Μια εγκατάσταση τροφοδότησης ηλεκτρικής ενέργειας πρέπει
να σχεδιάζεται µε κριτήρια:

• Την ικανοποιητική εφεδρεία

• Την υπάρχουσα τεχνολογία υλικών και τη δυνατότητα
έγκαιρης προμήθειας των υλικών
• Την οικονομική λειτουργία
• Το λογικό, ανταγωνιστικό, κόστος

7
 Μέθοδοι Προστασίας σε
Εγκαταστάσεις Χ.Τ. (3)

Πρέπει να δοθεί Προσοχή!!! σε 3 Κινδύνους που

εγκυμονούν σε ομαλή και σε ανώμαλη λειτουργία

• Ηλεκτροπληξία
• Πυρκαγιά από βραχυκύκλωμα ή συσκευές υψηλής
θερμότητας
• Εκρήξεις λόγω σπινθήρων ή υψηλής θερμοκρασίας

Σχεδίαση Προστασίας (1)

ΕΞΑΣΦΑΛΙΖΕΙ τη μη εμφάνιση
επικίνδυνων τάσεων επαφής
Σχεδίαση Προστασίας
ΔΙΑΤΗΡΕΙ τάση και ένταση στα
στοιχεία της εγκατάστασης στα
επιτρεπόμενα όριά τους

Τάση σφάλματος UE και τάση επαφής UT σε περιπτώσεις

βλαβών της μόνωσης σε εσωτερικές εγκαταστάσεις

9
 Σχεδίαση Προστασίας (2)

Μη Μονωμένο Δάπεδο Μονωμένο Δάπεδο

10

Σχεδίαση Προστασίας (3)

Τάση σφάλματος UE, τάση επαφής UT και βηματική τάση US
σε περίπτωση σφάλματος στο δίκτυο

Χωρίς εσφαλμένη σύνδεση Αύξηση της τάσεως επαφής με τη

μεταφορά δυναμικού λόγω της
εσφαλμένης σύνδεσης
11
 Μέθοδοι Προστασίας σε
Εγκαταστάσεις Χ.Τ. (4)

Μέθοδοι προστασίας έναντι ηλεκτροπληξίας σε εγκαταστάσεις Χ.Τ.

Σύμφωνα με το άρθρο 8 του ΚΕΗΕ παρέχεται ασφάλεια έναντι
ηλεκτροπληξίας όταν η τάση λειτουργίας δεν υπερβαίνει τα 50V. Για
εγκαταστάσεις με τάση λειτουργίας μεγαλύτερη των 50V πρέπει να
αποκλείεται η τυχαία επαφή με στοιχεία που βρίσκονται υπό τάση
και πρέπει πρόσθετα να πληρούται MIA από τις τρεις παρακάτω
συνθήκες.

12

Μέθοδοι Προστασίας σε
Εγκαταστάσεις Χ.Τ. (5)

• Το ρεύμα που μπορεί να διέλθει από τον ανθρώπινο

οργανισμό, συνεχές ή εναλλασσόμενο με συχνότητα μέχρι
60Hz, να μην υπερβαίνει τα 0,5mA
• Η τάση επαφής να μην μπορεί να υπερβεί τα 50V
• Τάση επαφής μεγαλύτερη από 50V να μην μπορεί να
διατηρηθεί περισσότερο από 5s

13
 Μέθοδοι Προστασίας σε
Εγκαταστάσεις Χ.Τ. (6)
Μέθοδοι Προστασίας

Μέθοδοι που εφαρμόζονται σε ειδικές Μέθοδοι που εφαρμόζονται συνήθως και

περιπτώσεις και αποκλείουν την εξασφαλίζουν τη διακοπή της τάσης
εμφάνιση επικίνδυνων τάσεων επαφής τροφοδότησης μετά την εμφάνιση
σφάλματος ώστε να μην εμφανίζονται
επικίνδυνες τάσεις επαφής

• Χρησιμοποίηση συσκευών με διπλή • Η άμεση γείωση

μόνωση. • Η ουδετέρωση
• Μόνιμη εγκατάσταση συσκευών σε • Η προστασία με διακόπτες διαφυγής
μονωμένο δάπεδο. (τάσης ή έντασης), σε συνδυασμό με
• Ηλεκτρικός (γαλβανικός) διαχωρισμός την άμεση γείωση ή την ουδετέρωση
ενός κυκλώματος, συνήθως με ένα
μετασχηματιστή.
• Χρησιμοποίηση τάσης U≤50V 14

Άμεση Γείωση και Οδετέρωση

Άμεση Γείωση Rs ≤ UB / I
Όπου:
I: η ένταση του ρεύματος που προκαλεί αυτόματη
διακοπή του κυκλώματος μέσα σε 5s
UB = 50V η μέγιστη επιτρεπόμενη τάση επαφής για
διάρκεια 5s.
Συνθήκες Ουδετέρωσης
1.Ik1p ≥ 3InA
2.q ουδετέρου = q φάσεως
3.Γείωση ουδετέρου: υποσταθμός διανομής,
τέρματα γραμμών ή διακλαδώσεων, σε κάθε
παροχέτευση
4.Rγείωσης ουδετέρου ≤ 10Ω ή καλύτερα ≤ 1Ω
5.Όχι διακοπή ουδετέρου με ασφάλειες ή
αυτόματους 15
Προστασία με Διακόπτες Διαφυγής

Ia + Ib + Ic = In
∑I = I a + Ib + Ic − In = 0
Ia + Ib + Ic = In + I∆
∑I = I a + Ib + Ic − In = I∆ ≠ 0

16

Χαρακτηριστικές Εντάσεως - Χρόνου

17
 Γειώσεις (1)
Γείωση
Είναι η ένωση ενός σημείου ενός κυκλώματος ή ενός ξένου προς
το κύκλωμα μεταλλικού αντικειμένου με μια εγκατάσταση
γείωσης.
Εγκατάσταση Γείωσης
Είναι ένα ή περισσότερα συνδεδεμένα ηλεκτρόδια γείωσης. Η
γείωση μπορεί να είναι συνεχής ή να διακόπτεται
παρεμβάλλοντας ένα διάκενο σπινθηριστή, οπότε μιλάμε για
ανοιχτή γείωση. Η τελευταία συνιστάται, όχι όμως κατά κανόνα,
σε εγκαταστάσεις αλεξικέραυνων

18

Γειώσεις (2)
Είδη Γειώσεων:
1. Γείωση Λειτουργίας
Είναι η γείωση ενός σημείου ενός ενεργού κυκλώματος
2. Γείωση Προστασίας
Είναι η γείωση ενός μεταλλικού μέρους που δεν είναι στοιχείο
ενεργού κυκλώματος, μειώνει τις τάσεις επαφής και είναι πάντα
συνεχής, δηλαδή δεν παρεμβάλλονται αντιστάσεις ή διάκενα
3. Γείωση του Συστήματος της Αντικεραυνικής Προστασίας
Είναι η ανοιχτή ή η συνεχής γείωση του συστήματος
αντικεραυνικής προστασίας και διοχετεύει το ρεύμα των
κεραυνών προς τη γη μειώνουν την ηλεκτροχημική διάβρωση
19
 Τα Τρία Είδη Γειώσεων

Τα ηλεκτρόδια 1 και 2 γείωσης του ουδετέρου και των κεραυνών προτείνεται

να συνδέονται μεταξύ τους
20

Είδη Ηλεκτροδίων Γείωσης (1)

Είδη Ηλεκτροδίων Γείωσης
1. Επιφανειακοί Γειωτές
Γειωτής Ταινίας
2. Βαθείς γειωτές
•Γειωτής Ράβδου
•Γειωτής Ακτινικός
•Γειωτής Πλέγματος

21
 Είδη Ηλεκτροδίων Γείωσης (2)
Το Δίκτυο Ύδρευσης σαν Γειωτής
Επιτρέπεται χωρίς ιδιαίτερη άδεια, η χρησιμοποίηση
μεταλλικών δικτύων ύδρευσης ως γειωτών για εγκαταστάσεις
με τάσεις ως προς γη μικρότερες των 250 V, εφόσον υπάρχει
απλή συγκατάθεση του Οργανισμού Ύδρευσης. Η γραμμή
γείωσης συνδέεται κατά προτίμηση πριν από το μετρητή. Αν η
σύνδεση γίνει μετά το μετρητή, πρέπει να βραχυκυκλωθεί
μονίμως ο μετρητής με χάλκινο σύρμα Η03V-U και διατομή
τουλάχιστον 6mm2. Κατά VDE 100 δεν επιτρέπεται η παράλληλη
σύνδεση γειωτών από χαλκό με το δίκτυο ύδρευσης γιατί
σχηματίζονται ηλεκτροχημικά στοιχεία με αποτέλεσμα τη
διάβρωση του σιδήρου.
22

Θεμελιακή Γείωση (1)

• Ονομάζεται θεμελιακή επειδή κατασκευάζεται στα
θεμέλια της κάθε οικοδομής περιμετρικά στους
πεδιλοδοκούς.
• Η μελέτη της θεμελιακής γείωσης πρέπει να γίνεται πριν
από την έναρξη των οικοδομικών εργασιών
• Η κατασκευή της πρέπει να πραγματοποιείται από
ειδικευμένο τεχνικό προσωπικό, ταυτόχρονα με τις εργασίες
σκυροδέτησης στους πεδιλοδοκούς
Η θεμελιακή γείωση τέθηκε σε πλήρη ισχύ τον Μάρτιο του 2006
σύμφωνα με το Πρότυπο του ΕΛΟΤ HD-384 και θεωρείται ως η
βασική γείωση λειτουργίας και προστασίας στις νέες οικοδομές.
*Λεπτομέρειες για την κατασκευή της Θεμελιακής Γείωσης στη σελίδα 31
των εργαστηριακών σημειώσεων Ε.Η.Ε. 1 23
 Θεμελιακή Γείωση (2)
Γενικές Παρατηρήσεις
• Σε κάθε νεοαναγειρόμενο κτίριο επιβάλλεται η εγκατάσταση
θεμελιακής γείωσης για την επίτευξη χαμηλής αντίστασης
γείωσης, δηλαδή χαμηλή αναμενόμενη τάση επαφής
• Εάν σε ένα κτίριο υπάρχουν διάφορες γειώσεις (λειτουργίας,
προστασίας κλπ.) επιβάλλεται, για λόγους προστασίας, μία
κοινή γείωση με χαμηλή αντίσταση γείωσης (μικρότερη του 1
Ω)
• Σε κτίρια με κοινή γείωση πρέπει να κατασκευάζονται
ισοδυναμικές συνδέσεις και να προβλέπονται σε ηλεκτρικούς
πίνακες και σημεία τροφοδότησης ευαίσθητου εξοπλισμού
αποχετευτές υπερτάσεων.
24

Θεμελιακή Γείωση (3)

Γενικές Παρατηρήσεις
• Οι ισοδυναμικές συνδέσεις εξασφαλίζουν μηδενική διαφορά
δυναμικού μεταξύ γειτονικών μεταλλικών δικτύων, με τα
οποία ενδέχεται να έλθει σε επαφή άτομο και οι αποχετευτές
υπερτάσεων περιορίζουν σε ασφαλείς τιμές τυχόν
υπερτάσεις που μπορεί να εμφανιστούν στο ηλεκτρικό
δίκτυο της εγκατάστασης (π.χ. από πτώση κεραυνού, από
διακοπή χωρητικών φορτίων κλπ.).
• Σε βιομηχανικές εγκαταστάσεις ή σε εκτεταμένα εσωτερικά
δίκτυα διανομής, η γείωση του ουδέτερου αγωγού μπορεί να
μην πραγματοποιείται στο μετρητή, αλλά στο γενικό πίνακα ή
και στους επιμέρους υποπίνακες της ΕΗΕ, όπως δείχνει το
σχήμα στην επόμενη διαφάνεια.
25
 Θεμελιακή Γείωση (4)
Γείωση του ουδέτερου αγωγού στο γενικό πίνακα ή στους
επιμέρους υποπίνακες

26

Θεμελιακή Γείωση (6)

Τα πλεονεκτήματα της θεμελιακής γείωσης έναντι
άλλων τύπων γειώσεων
• Εγκιβωτίζεται μέσα στο σκυρόδεμα και συνδέεται ηλεκτρικά
με τον οπλισμό της οικοδομής. Έτσι επιτυγχάνεται η
ιδανικότερη γείωση με την μικρότερη τιμή αντίστασης σε
σχέση με άλλα είδη γείωσης.
• Μπορεί να χρησιμοποιηθεί παράλληλα και για γείωση
αντικεραυνικής προστασίας, μειώνοντας έτσι το συνολικό
κόστος αφού δεν είναι απαραίτητη η εγκατάσταση
καινούργιου συστήματος γείωσης σε μελλοντική τοποθέτηση
αντικεραυνικής προστασίας.
• Εξάλειψη βηματικών τάσεων
• Ισοδυναμικές συνδέσεις
• Αντοχή στη διάβρωση 27
 Αναμονές Θεμελιακή Γείωσης σε
Κτίριο (1)
Παραδειγμα
Σε ορθογώνιο πολυόροφο κτίριο με ταινία ή βέργες της
θεμελιακής γείωσης να αποτελούν έναν ενιαίο βρόγχο και
επομένως μπορούμε να "τραβήξουμε" αναμονή από
οποιοδήποτε σημείο της επιθυμούμε

1. Μια αναμονή για τους μετρητές ΔΕΗ (ο αγωγός γείωσης θα

καταλήξει στο κοινό μπαροκιβώτιο)
2. Μια αναμονή για το λεβητοστάσιο του κτιρίου.
3. Μια αναμονή για την εγκατάσταση του φυσικού αερίου
4. Δύο αναμονές για το ασανσέρ (μία για τον πίνακα του
ανελκυστήρα και μια για το φρεάτιο του ασανσέρ)
28

Αναμονές Θεμελιακή Γείωσης σε

Κτίριο (2)
Παραδειγμα

5. Μια αναμονή για την αποχέτευση (εφόσον πρόκειται για

μεταλλικό δίκτυο και μόνο)
6. Μια αναμονή για την τηλεφωνική εγκατάσταση (σε
συνεννόηση με τον πάροχο σταθερής τηλεφωνίας)
7. Μια αναμονή για την εγκάτασταση κεραίας τηλεόρασης
8. Μια αναμονή για το δίκτυο ύδρευσης
9. Τέσσερις τουλάχιστον αναμονές για την αντικεραυνική
προστασία. Ο αριθμός αυτός αυξάνει εφόσον το κτίριο
παρουσιάζει ασύμμετρη μορφή (περισσότερες εσοχές -
εξοχές) ή πολύ μεγάλες διαστάσεις.
29
 Συστήματα Γειώσεων στα Δίκτυα
Διανομής (1)
Μια γείωση προστασίας εξασφαλίζει ότι όλες οι εκτεθειμένες
αγώγιμες επιφάνειες είναι στο ίδιο ηλεκτρικό δυναμικό με την
επιφάνεια της γης, για να αποφεύγεται ο κίνδυνος
ηλεκτροπληξίας όταν ένα πρόσωπο αγγίζει μια συσκευή στην
οποία υπάρχει σφάλμα της μόνωσης.

Μια γείωση λειτουργίας συνήθως φέρει ένα ρεύμα κατά τη

διάρκεια της κανονικής λειτουργίας μιας συσκευής. Οι γειώσεις
λειτουργίας υπάρχουν, γιατί εξυπηρετούν τη λειτουργία του
κυκλώματος.

30

Συστήματα Γειώσεων στα Δίκτυα

Διανομής (2)

Το πρότυπο IEC 60364 διακρίνει τρεις οικογένειες των

συστημάτων γείωσης:
1. TT
2. ΙΤ
3. TN

31
 Συστήματα Γειώσεων στα Δίκτυα
Διανομής (3)
Το πρώτο γράμμα δείχνει τη σύνδεση μεταξύ της γης και της
πηγής ρεύματος (γεννήτρια ή μετασχηματιστής):
Τ : Άμεση σύνδεση ενός σημείου με τη γη
Ι : Κανένα σημείο δεν συνδέεται με τη γη (απομόνωση)

Το δεύτερο γράμμα δείχνει τη σύνδεση μεταξύ της γης και της

ηλεκτρικής συσκευής - καταναλωτή:
Τ : Άμεση σύνδεση ενός σημείου με τη γη
Ν : Άμεση σύνδεση στον ουδέτερο, ο οποίος συνδέεται με τη γη
32

Δίκτυα ΤΝ
• Σε ένα σύστημα γείωσης του τύπου
TN
• Ένα από τα σημεία της γεννήτριας ή
του μετασχηματιστή συνδέεται με τη
γη (συνήθως το σημείο σύνδεσης των
φάσεων σε ένα τριφασικό σύστημα)
• Το σώμα της ηλεκτρικής συσκευής
συνδέεται με τη γη μέσω αυτής της
γείωσης του μετασχηματιστή.
• Ο αγωγός που συνδέει τα
εκτεθειμένα μεταλλικά μέρη του
καταναλωτή είναι η γείωση
προστασίας (PE – Protective Earth).
33
 Συστήματα TN
TN−S
O ουδέτερος και ο αγωγός γείωσης είναι χωριστοί αγωγοί που
συνδέονται μόνο κοντά στη πηγή.

TN−C
Υπάρχει ένας αγωγός, που εξυπηρετεί και τις δυο λειτουργίες:
του αγωγού γείωσης και του ουδετέρου. Εμφανίζεται στο
κομμάτι μεταξύ του υποσταθμού και του σημείου εισόδου στο
κτίριο, ενώ μέσα στο κτήριο χρησιμοποιούνται χωριστοί αγωγοί
γείωσης και ουδετέρου.

TN−C−S
Ο συνδυασμένος αγωγός του παραπάνω δικτύου
χρησιμοποιείται σε ένα κομμάτι του συστήματος και έπειτα
χωρίζεται σε ουδέτερο και αγωγό γείωσης 34

Συστήματα TN-S, TN-C και TN-C-S (1)

TN-S TN-C TN-C-S

Ξεχωριστοί αγωγοί γείωσης Συνδυασμένος αγωγός Συνδυασμένος αγωγός

και ουδετέρου από το γείωσης και ουδετέρου γείωσης από το μετ/στή
μετ/στή στη συσκευή στον κεντρικό πίνακα
κατανάλωσης – δεν χαμηλής τάσης του κτηρίου
συνδέονται σε κανένα σημείο – ξεχωριστοί αγωγοί έπειτα
μετά τον κεντρικό πίνακα
χαμηλής τάσης του κτιρίου
35
Συστήματα TN-S, TN-C και TN-C-S (2)

Είναι δυνατό να συνυπάρχουν TN-S και TN-C-S από τον ίδιο

μετασχηματιστή για εφεδρεία μόνωσης.
Παραδείγματος χάριν, τα περιβλήματα σε μερικά υπόγεια
καλώδια διαβρώνονται με συνέπεια οι γειώσεις να παύουν να
είναι αξιόπιστες. Στην περίπτωση, λοιπόν, που συνυπάρχουν τα
συστήματα σύνδεσης των γειώσεων TN-S και TN-C-S το
πρόβλημα της «ελαττωματικής» γείωσης αποκαθίσταται από τη
γείωση που παρέχει το TN-C-S

36

Δίκτυα TT και IT
Δίκτυα ΤΤ
Σε ένα σύστημα σύνδεσης των γειώσεων TT, η
γείωση προστασίας του καταναλωτή παρέχεται από
μια τοπική σύνδεση προς τη γη, ανεξάρτητη από
οποιαδήποτε σύνδεση γείωσης της γεννήτριας ή του
μετασχηματιστή
Πλεονεκτήματα
Δεν προσβάλλεται από θορύβους υψηλών και
χαμηλών συχνοτήτων, που προέρχονται από τον
ουδέτερο αγωγό εξαιτίας του ηλεκτρικού εξοπλισμού
που συνδέεται σε αυτόν. Γι’ αυτό το TT είναι πάντα
προτιμητέο για τις ιδιαίτερες εφαρμογές, όπως τις
τηλεπικοινωνιακές.
Δίκτυα ΙΤ
Σε ένα δίκτυο ΙΤ, το σύστημα διανομής ηλεκτρικής
ενέργειας δεν έχει καμία σύνδεση στη γη ή έχει μια
σύνδεση υψηλής σύνθετης αντίστασης. Σε τέτοια
συστήματα, χρησιμοποιείται συσκευή
παρακολούθησης της μόνωσης για τον έλεγχο της
αντίστασης. 37
 Ενότητα 3: Κυκλώματα Φωτισμού

Σκοποί Ενότητας
Ο στόχος της 3ης Εργαστηριακής Ενότητας είναι η οι σπουδαστές
να αποκτήσουν ικανότητα και εμπειρία:
• Στην ενδεδειγμένη διευθέτηση των μηχανισμών για τη
συγκρότηση του πίνακα.
• Στη σωστή εκλογή και χρησιμοποίηση των μηχανισμών.
• Στον ορθό τρόπο σύνδεσης αγωγών και μηχανισμών.
• Στη συρμάτωση και στο χειρισμό των εργαλείων.
• Στον οπτικό έλεγχο του πίνακα.
• Στη δοκιμή του πίνακα.

4
 Περιεχόμενα Ενότητας (1)
• Συνδεσμολογία Απλού Διακόπτη και Ρευματοδότη
• Συμβολισμοί
• Συνδεσμολογία Διακόπτη Κομμιτατέρ και Ρευματοδότη
• Λειτουργικό Σχέδιο Ελέγχου δυο Φωτιστικών Σωμάτων
• Λειτουργία δυο Φωτιστικών Σωμάτων
• Συνδεσμολογία Αlle-Ρetour και Ρευματοδότη
• Φάσεις Λειτουργίας δυο Ακραίων Αlle-Ρetour
• Συνδεσμολογία δυο Ακραίων και ενός Μεσαίου Αlle-Ρetour
• Φάσεις Λειτουργίας δυο Ακραίων και ενός Μεσαίου Αlle-Ρetour
• Συνδεσμολογία δυο ακραίων και πολλών Μεσαίων Αlle-Ρetour

Περιεχόμενα Ενότητας (2)

• Μονογραμμικό δυο Ακραίων και πολλών Μεσαίων Αlle-Ρetour
• *Παράδειγμα Κλιμακοστασίου με Διακόπτες Αlle-Ρetour
• Κύκλωμα Φωτισμού Κλιμακοστασίου
• Ηλεκτρονικός Αυτόματος Κλιμακοστασίου
• Συνδέσεις – Χρωματισμός Καλωδίων
• Λαμπτήρες Αερίων
• Λαμπτήρας Φθορισμού
• Ballast
• Starter – Εκκινητής – Αυτόματος Διακόπτης Αίγλης
• Λειτουργία Λαμπτήρα Φθορισμού
• Φάσεις Φαινομένου Φθορισμού
6
 Συνδεσμολογία Απλού Διακόπτη και
Ρευματοδότη (1)
Με την παρακάτω συνδεσμολογία μπορούμε να ελέγξουμε ένα
φωτιστικό σώμα ή μια ομάδα φωτιστικών σωμάτων (που θα
ελέγχονται ταυτόχρονα), από ένα και μόνο σημείο
Πολυγραμμικό (Λειτουργικό )Σχέδιο – Μονογραμμικό Σχέδιο
ΦΩΤΙΣΤΙΚΟ ΣΩΜΑ

ΚΟΥΤΙ
ΔΙΑΚΛΑΔΩΣΗΣ
3
N(Mp) 3 4 3
PE
L
2
3

ΚΟΥΤΙ
ΔΙΑΚΟΠΤΗ
ΑΠΛΟΣ ΔΙΑΚΟΠΤΗΣ ΡΕΥΜΑΤΟΔΟΤΗΣ
7

Συνδεσμολογία Απλού Διακόπτη και

Ρευματοδότη (2)
Κουτί
Ν (Mp) Διακλάδωσης

PE ( )
L

Κουτί
Διακόπτη

ΦΩΤΙΣΤΙΚΟ
ΔΑΠΕΔΟΥ

ΑΠΛΟΣ
ΡΕΥΜΑΤΟΔΟΤΗΣ
ΔΙΑΚΟΠΤΗΣ

Ο απλός διακόπτης αποτελείται από δύο μέρη:

• Ένα σταθερό
• Ένα κινητό
8
Συνδεσμολογία Απλού Διακόπτη και
Ρευματοδότη (3)
• Συνδέουμε μόνιμα το σταθερό μέρος του διακόπτη με την
φάση (L).
• Στο κινητό μέρος του διακόπτη συνδέουμε το φωτιστικό
σώμα (επιστροφή).
• Το φωτιστικό σώμα συνδέεται μόνιμα με τον ουδέτερο (Ν ή
Mp) και την γείωση (ΡΕ).
• Έτσι όταν ο διακόπτης κλείσει, η φάση συνδέεται στο
φωτιστικό κι αυτό πλέον βρίσκεται σε δυναμικό 230Volts.

Είναι σημαντικό να αναφέρουμε πως σε κάθε εγκατάσταση θα

πρέπει πάντα να υπολογίζουμε γείωση στα φωτιστικά σώματα.
Αν τα φωτιστικά σώματα αποτελούνται από μεταλλικά μέρη,
αυτά θα πρέπει να γειωθούν. Ο ρευματοδότης σε τέτοιες
περιπτώσεις ονομάζεται διακοπτόμενος. 9

Συμβολισμοί

10
Συνδεσμολογία Διακόπτη Κομμιτατέρ
και Ρευματοδότη (1)
Με την παρακάτω συνδεσμολογία μπορούμε να ελέγξουμε ένα
διπλό φωτιστικό σώμα, δύο φωτιστικά τα οποία ελέγχονται
ανεξάρτητα, ή δύο ομάδες φωτιστικών σωμάτων που δεν
ελέγχονται ταυτόχρονα, από ένα και μόνο σημείο.
ΠΟΛΥΓΡΑΜΜΙΚΟ (ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΟ) ΣΧΕΔΙΟ ΕΛΕΓΧΟΥ ΜΟΝΟΓΡΑΜΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΕΛΕΓΧΟΥ ΔΙΠΛΟΥ
ΔΙΠΛΟΥ ΦΩΤΙΣΤΙΚΟΥ ΣΩΜΑΤΟΣ ΦΩΤΙΣΤΙΚΟΥ ΣΩΜΑΤΟΣ
ΦΩΤΙΣΤΙΚΟ
ΣΩΜΑ ΔΙΠΛΟ 1,2

4
Κουτί
Ν (Mp) Διακλάδωσης 3 5 3
PE ( )
L

3
3

Κουτί
1 2 Διακόπτη 1 2

ΔΙΑΚΟΠΤΗΣ
ΡΕΥΜΑΤΟΔΟΤΗΣ 11
ΚΟΜΜΤΑΤΕΡ

Συνδεσμολογία Διακόπτη Κομμιτατέρ

και Ρευματοδότη (2)
• Το φωτιστικό σώμα που ελέγχεται είναι διπλό – δύο θέσεων
• ο διπλός διακόπτης αποτελείται από : ένα σταθερό και δύο
κινητά
• Στα κινητά μέρη του διακόπτη (1 & 2) συνδέουμε τις δύο
θέσεις του φωτιστικού σώματος
• Το φωτιστικό σώμα συνδέεται μόνιμα με τον ουδέτερο (Ν ή
Mp) και την γείωση (ΡΕ).
• Κλείνοντας την κινητή επαφή 1 του διακόπτη, η φάση συνδέεται
στην θέση 1 του φωτιστικού και το φορτίο που είναι
συνδεδεμένο σε αυτή βρίσκεται υπό τάση
• Κλείνοντας την κινητή επαφή 2 του διακόπτη, η φάση
συνδέεται στην θέση 2 του φωτιστικού και το υπόλοιπο φορτίο
που είναι συνδεδεμένο σε αυτή βρίσκεται υπό τάση
• Και οι δύο θέσεις του διακόπτη (1 , 2) λειτουργούν ανεξάρτητα12
 Λειτουργικό Σχέδιο Ελέγχου δυο
Φωτιστικών Σωμάτων

ΔΙΑΚΟΠΤΗΣ
ΚΟΜΜΙΤΑΤΕΡ
ΜΟΝΟΓΡΑΜΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΕΛΕΓΧΟΥ ΔΥΟ
ΦΩΤΙΣΤΙΚΩΝ ΣΩΜΑΤΩΝ ΣΥΜΒΟΛΙΣΜΟΙ
ΦΩΤΙΣΤΙΚΟ
ΣΩΜΑ Νο 1
ΦΩΤΙΣΤΙΚΟ
ΣΩΜΑ Νο 2 A/A ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΥΛΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΛΙΣΜΟΣ
3 ΔΙΑΚΟΠΤΗΣ
3
1
3 5 4 3
ΚΟΜΜΙΤΑΤΕΡ

3
2 ΠΟΛΥΦΩΤΟ
3
ΦΩΤΙΣΤΙΚΟ n
3
1 2
ΟΜΑΔΑΣ
13

Λειτουργία δυο Φωτιστικών

Σωμάτων
ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΕΛΕΓΧΟΥ ΔΥΟ ΟΜΑΔΩΝ
• Με την συνδεσμολογία αυτή ελέγχουμε δύο
ΦΩΤΙΣΤΙΚΩΝ
ανεξάρτητα φωτιστικά σώματα ή δύο
ανεξάρτητες ομάδες φωτιστικών σωμάτων,
Ν (Mp)
PE ( )

που βρίσκονται σε διαφορετικές θέσεις από

L

ένα σημείο
• Στο σταθερό μέρος του διακόπτη
1 2 ΡΕΥΜΑΤΟΔΟΤΗΣ 1 ΡΕΥΜΑΤΟΔΟΤΗΣ 2 συνδέουμε την φάση (L)
• Στα κινητά μέρη του διακόπτη (1 , 2)
ΦΩΤΙΣΤΙΚΟ ΦΩΤΙΣΤΙΚΟ συνδέουμε τις επιστροφές των φωτιστικών
ΔΑΠΕΔΟΥ 1 ΔΑΠΕΔΟΥ 2
ΔΙΑΚΟΠΤΗΣ
ΚΟΜΜΤΑΤΕΡ
σωμάτων (ή των ομάδων των φωτιστικών).
• Τα φωτιστικά σώματα (ή οι ομάδες)
συνδέονται μόνιμα στον ουδέτερο και στην γη
ΜΟΝΟΓΡΑΜΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΕΛΕΓΧΟΥ ΔΥΟ ΟΜΑΔΩΝ
• Κλείνοντας την κινητή επαφή 1 του
ΦΩΤΙΣΤΙΚΩΝ
1.n 2.n διακόπτη, η φάση συνδέεται στο φωτιστικό
3 3 Νο 1 (ή στην ομάδα των φωτιστικών Νο 1) και
2.1
το φορτίο βρίσκεται υπό τάση
• Κλείνοντας την κινητή επαφή 2 του
1.2
3 3
ΟΜΑΔΑ
ΦΩΤΙΣΤΙΚΩΝ 1
1.1 ΟΜΑΔΑ
ΦΩΤΙΣΤΙΚΩΝ 2 2.1 διακόπτη, η φάση συνδέεται στο φωτιστικό
3 5
3
4 3
3 Νο 2 (ή στην ομάδα των φωτιστικών Νο 2) και
το φορτίο βρίσκεται υπό τάση
3
3 • Και οι δύο θέσεις του διακόπτη (1 , 2)
1 2
λειτουργούν ανεξάρτητα
14
 Συνδεσμολογία Αlle-Ρetour και
Ρευματοδότη (1)
ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΔΥΟ ΑΚΡΑΙΩΝ ALLE-RETOUR ΜΟΝΟΓΡΑΜΜΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΔΥΟ ΑΚΡΑΙΩΝ ALLE-RETOUR
ΦΩΤΙΣΤΙΚΟ
ΣΩΜΑ

3
Ν (Mp)
3 5 6 3
PE ( )
L
3 3
3

1 2 1 2

C C

ΔΙΑΚΟΠΤΗΣ ΔΙΑΚΟΠΤΗΣ ΡΕΥΜΑΤΟΔΟΤΗΣ

ALLE RETOUR 1 ALLE RETOUR 2

• Ο κάθε διακόπτης ALLE – RETOUR αποτελείται από τρία μέρη : ένα σταθερό και δύο κινητά

• Στον διακόπτη alle-retour 1 συνδέουμε μόνιμα το σταθερό μέρος του διακόπτη με την φάση (L)

• Στα κινητά μέρη του διακόπτη alle-retour 1 συνδέουμε τα κινητά μέρη του διακόπτη alle-retour 2

• Στον διακόπτη alle-retour 2 συνδέουμε μόνιμα το σταθερό μέρος του διακόπτη με το φωτιστικό σώμα (επιστροφή)

• Το φωτιστικό σώμα συνδέεται μόνιμα με τον ουδέτερο (Ν ή Mp) και την γείωση (ΡΕ)
15
• Ανάλογα με τις θέσεις των δύο διακοπτών alle-retour 1 και alle-retour 2 , το φωτιστικό σώμα ελέγχεται και από τις δύο θέσεις

Συνδεσμολογία Αlle-Ρetour και

Ρευματοδότη (2)

• Ο κάθε διακόπτης alle-retour αποτελείται από τρία μέρη :

ένα σταθερό και δύο κινητά
• Στον διακόπτη alle-retour 1 συνδέουμε μόνιμα το σταθερό
μέρος του διακόπτη με την φάση (L)
• Στα κινητά μέρη του διακόπτη alle-retour 1 συνδέουμε τα
κινητά μέρη του διακόπτη alle-retour 2

16
 Συνδεσμολογία Αlle-Ρetour και
Ρευματοδότη (3)

• Στον διακόπτη alle-retour 2 συνδέουμε μόνιμα το σταθερό

μέρος του διακόπτη με το φωτιστικό σώμα (επιστροφή)
• Το φωτιστικό σώμα συνδέεται μόνιμα με τον ουδέτερο (Ν ή
Mp) και την γείωση (ΡΕ)
• Ανάλογα με τις θέσεις των δύο διακοπτών alle-retour 1 και
alle-retour 2 , το φωτιστικό σώμα ελέγχεται και από τις δύο
θέσεις

17

Φάσεις Λειτουργίας δυο Ακραίων

Αlle-Ρetour

18
 Συνδεσμολογία δυο Ακραίων και
ενός Μεσαίου Αlle-Ρetour (1)
Με την συνδεσμολογία δύο ακραίων και ενός μεσαίου alle-retour,
μπορούμε να ελέγξουμε ένα φωτιστικό σώμα ή μια ομάδα φωτιστικών
σωμάτων – που ελέγχονται ταυτόχρονα – από τρία σημεία.
ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΔΥΟ ΑΚΡΑΙΩΝ ΚΑΙ ΕΝΟΣ ΜΟΝΟΓΡΑΜΜΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΔΥΟ ΑΚΡΑΙΩΝ ΚΑΙ ΕΝΟΣ
ΜΕΣΑΙΟΥ ALLE-RETOUR ΜΕΣΑΙΟΥ ALLE-RETOUR
ΦΩΤΙΣΤΙΚΟ
ΣΩΜΑ

Ν (Mp) 3
PE ( ) 3 5 6 3
L

3
4 3 3

1 2 1 2

C C

ΔΙΑΚΟΠΤΗΣ ΔΙΑΚΟΠΤΗΣ ΔΙΑΚΟΠΤΗΣ

ΑΚΡΑΙΟΣ ΡΕΥΜΑΤΟΔΟΤΗΣ
ΑΚΡΑΙΟΣ ΜΕΣΑΙΟΣ
ALLE-RETOUR 1 ALLE-RETOUR ALLE-RETOUR 2

19

Συνδεσμολογία δυο Ακραίων και

ενός Μεσαίου Αlle-Ρetour (2)

• Ο ΜΕΣΑΙΟΣ διακόπτης ALLE – RETOUR αποτελείται από

τέσσερις επαφές : δύο σταθερές και δύο κινητές.
• Στον ακραίο διακόπτη alle-retour 1 συνδέουμε μόνιμα την
σταθερή επαφή του διακόπτη με την φάση (L)
• Τις κινητές επαφές του ακραίου διακόπτη alle-retour 1 τις
συνδέουμε στις σταθερές επαφές του μεσαίου διακόπτη alle-
retour

20
 Συνδεσμολογία δυο Ακραίων και
ενός Μεσαίου Αlle-Ρetour (3)
• Τις κινητές επαφές του μεσαίου διακόπτη alle-retour τις
συνδέουμε με τις κινητές επαφές του ακραίου διακόπτη alle-
retour 2
• Στον ακραίο διακόπτη alle-retour 2 συνδέουμε μόνιμα το
σταθερό μέρος του διακόπτη με το φωτιστικό σώμα
• Το φωτιστικό σώμα συνδέεται μόνιμα με τον ουδέτερο (Ν ή
Mp) και την γείωση (ΡΕ)
• Ανάλογα με τις θέσεις των τριών διακοπτών (μεσαίου και
ακραίων alle-retour 1 & 2), το φωτιστικό σώμα ελέγχεται και
από τις τρεις θέσεις.

21

Φάσεις Λειτουργίας δυο Ακραίων

και ενός Μεσαίου Αlle-Ρetour

22
 Συνδεσμολογία δυο ακραίων και
πολλών Μεσαίων Αlle-Ρetour (1)

Με την συνδεσμολογία αυτή μπορούμε να ελέγξουμε ένα

φωτιστικό σώμα ή μια ομάδα από φωτιστικά σώματα που
ελέγχονται ταυτόχρονα, από περισσότερα από τρία σημεία. Το
πλήθος των σημείων ελέγχου εξαρτάται από το πλήθος των
μεσαίων alle-retour που θα τοποθετηθούν ανάμεσα στους δύο
ακραίους alle-retour

23

Συνδεσμολογία δυο ακραίων και

πολλών Μεσαίων Αlle-Ρetour (2)
ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΟ ΔΥΟ ΑΚΡΑΙΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΛΩΝ ΜΕΣΑΙΩΝ ALLE-RETOUR

ΦΩΤΙΣΤΙΚΟ
ΣΩΜΑ

Ν (Mp)
PE ( )
L

1 2 1 2

C C

ΔΙΑΚΟΠΤΗΣ ΔΙΑΚΟΠΤΗΣ ΔΙΑΚΟΠΤΗΣ ΔΙΑΚΟΠΤΗΣ

ΑΚΡΑΙΟΣ ΜΕΣΑΙΟΣ ΜΕΣΑΙΟΣ ΑΚΡΑΙΟΣ
ALLE-RETOUR 1 ALLE-RETOUR 1 ALLE-RETOUR n ALLE-RETOUR 2
24
Μονογραμμικό δυο Ακραίων και
πολλών Μεσαίων Αlle-Ρetour
3
3 4 3 3 3

3
4 4 3

ΣΥΜΒΟΛΙΣΜΟΙ
Α/Α ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΥΛΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΛΙΣΜΟΣ ΧΡΩΜΑΤΙΣΜΟΣ

ΔΙΑΚΟΠΤΗΣ ALLE-
1 ΚΟΚΚΙΝΟ ή ΚΑΦΕ
RETOUR ΑΚΡΑΙΟΣ

ΔΙΑΚΟΠΤΗΣ ALLE- ΚΟΚΚΙΝΟ ή ΚΑΦΕ

2
RETOUR ΜΕΣΑΙΟΣ ΕΝΑΛΛΑΞ
25

*Παράδειγμα Κλιμακοστασίου με
Διακόπτες Αlle-Ρetour
5 3 3 3
5

7 3 4 4
5

7 3 4 4
5

7 3 4 4
5

3
4 3 3
3
3

26
 Κύκλωμα Φωτισμού
Κλιμακοστασίου (1)
Οι αυτόματοι διακόπτες κλιμακοστασίου κατήργησαν τους
διακόπτες αλλέ-ρετούρ για τον έλεγχο των φωτιστικών του
κλιμακοστασίου. Μπορούν να χρησιμοποιηθούν και σε άλλα
κυκλώματα φωτισμού και αυτοματισμού σαν χρονοδιακόπτες.

Συνήθως υπάρχουν σε δύο τύπους:

• Ηλεκτρονικός
• Υδραργυρικός

27

Ηλεκτρονικός Αυτόματος
Κλιμακοστασίου (1)

L N Φ Μ
Επιστροφή μπουτόν

Ουδέτερος

Επιστροφή φωτιστικών

28
 Υδραργυρικός Αυτόματος
Κλιμακοστασίου (1)
• Πατάμε οποιοδήποτε μπουτόν
• Ενεργοποιείται ο αυτόματος (μεταφέρεται μέσω του μπουτόν ο
ουδέτερος και στα άκρα του πηνίου του χρονικού εφαρμόζεται
τάση 230 V)
• Η κύρια επαφή κλείνει για όσο χρόνο έχουμε προεπιλέξει. Για τον
χρόνο αυτό τα φώτα του κλιμακοστασίου ανάβουν (μεταφέρεται η
φάση μέσω της κύριας επαφής του αυτόματου στο άλλο άκρα των
φωτιστικών)
• Μόλις περάσει ο προκαθορισμένος χρόνος, η επαφή ανοίγει και
τα φώτα σβήνουν

29

Ηλεκτρονικός Αυτόματος
Κλιμακοστασίου (2)
Ο υδραργυρικός διακόπτης κλιμακοστασίου αποτελείται από :
1. Μία αεροστεγή αμπούλα (κάψουλα) διακένου με
ελεγχόμενη την ροή του αέρα μέσω ρυθμιζόμενης
στρόφιγγας
2. Έναν άξονα στον οποίο είναι προσαρμοσμένος ένας
μηχανισμός και μια υδραργυρική κάψουλα
3. Έναν μηχανισμό (στέλεχος) ο οποίος κινείται μέσα στην
κάψουλα και είναι στερεωμένος στο ένα άκρο του άξονα
4. Μία υδραργυρική κάψουλα με τρεις επαφές (1), (2) και (3).
Ανάλογα με την κλίση της κάψουλας η επαφές
βραχυκυκλώνονται ανά δύο
5. Ένα πηνίο με οπλισμό, ο οποίος ελέγχει την θέση του άξονα
30
 Ηλεκτρονικός Αυτόματος
Κλιμακοστασίου (3)
Υδραργυρικός Αυτόματος Υδραργυρικός Αυτόματος
Κλιμακοστασίου - ΗΡΕΜΙΑ Κλιμακοστασίου - ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ
3
1

3
1
2 2
1
3 3
2
1
2

L N Φ Μ L N Φ Μ

31

Τρόπος Λειτουργίας (1)

• Όταν πατήσουμε οποιοδήποτε μπουτόν, ενεργοποιείται το

πηνίο (μεταφέρεται μέσω του μπουτόν ο ουδέτερος στο ένα
άκρο του.
• Στα άκρα του πηνίου εφαρμόζεται τάση 230 V γιατί στο άλλο
άκρο του εφαρμόζεται η φάση μέσω της μεσαίας επαφής (2)
της υδραργυρικής αμπούλας και της επαφής (3).
• Μόλις ενεργοποιηθεί το πηνίο, απωθεί τον οπλισμό (και όλο
το σύστημα) προς τα πάνω, άρα η υδραργυρική αμπούλα
αλλάζει θέση με αποτέλεσμα να βραχυκυκλώσουν οι δύο
άλλες επαφές (2) και (3).

32
 Τρόπος Λειτουργίας (2)

• Η φάση μεταφέρεται στην επαφή (1) δηλαδή στην επιστροφή

των φωτιστικών.
• Το πηνίο εφ’ όσον έχουμε αφήσει το μπουτόν μένει
απενεργοποιημένο και ο οπλισμός κατεβαίνει λόγω βάρους
στην αμπούλα του διακένου.
• Όσο πιο κλειστή είναι η στρόφιγγα τόσο πιο αργά κατεβαίνει
ο μηχανισμός. Με αυτόν τον τρόπο ρυθμίζουμε ον χρόνο
κατά τον οποίο τα φώτα θα παραμείνουν αναμμένα.

33

Συνδέσεις – Χρωματισμός
Καλωδίων
• Η μια επαφή των μπουτόν συνδέεται μόνιμα στον ουδέτερο
και η άλλη συνδέεται στην επιστροφή του αυτόματου για τα
μπουτόν
• Η μια επαφή των φωτιστικών συνδέεται μόνιμα στον
ουδέτερο και η άλλη συνδέεται στην επιστροφή του
αυτόματου για τα φωτιστικά.
• Η στήλη του κλιμακοστάσιου προς τους ορόφους έχει μόνο 3
καλώδια. Ουδέτερο, επιστροφή μπουτόν και επιστροφή
φωτιστικών.

34
 Λαμπτήρες Αερίων
Φωτιστικό Φθορίου
Φθορισμός
Η ιδιότητα ενός σώματος να εκπέμπει δικό του ΦΩΣ με την
επίδραση ισχυρής φωτεινής πηγής. Η φωτεινή πηγή εκπέμπει
ακτινοβολία μικρού μήκους κύματος (υπεριώδης, ιώδης, κυανό)
STARTER

c1

ΛΑΜΠΤΗΡΑΣ ΦΘΟΡΙΣΜΟΥ

BALLAST

ΠΥΚΝΩΤΗΣ
ΔΙΟΡΘΩΣΗΣ

C
35
L Mp

Λαμπτήρας Φθορισμού

• Στην εσωτερική επιφάνεια του περιβλήματος έχει επένδυση

από ειδική σκόνη (χημική ουσία που έχει ιδιότητα
φθορισμού, καθώς και μικρή ποσότητα αργού και μερικώς
εξαερωμένου υδράργυρου). Το χρώμα του εκπεμπόμενου
φωτός εξαρτάται από την πρόσμιξη της ουσίας.
• Σε κάθε άκρο του λαμπτήρα υπάρχουν δύο ηλεκτρόδια
βολφραμίου. Η έναυση του λαμπτήρα γίνεται με
προθέρμανση της καθόδου με ηλεκτρικό ρεύμα. Έτσι η
κάθοδος βολφραμίου ερυθροποιείται, εκπέμπει θερμότητα
και γίνεται η ατμοποίηση του αερίου μέσα στο σωλήνα Οι
ατμοί του υδραργύρου αναμιγνύονται με το ευγενές αέριο
(αργό) με συνέπεια να επέλθει ισχυρός ιονισμός και η τελική
έναυση του λαμπτήρα. 36
 Ballast
• Είναι ένα πηνίο με σιδηροπυρήνα μικρού
διακένου. Ο σκοπός του είναι να
προκαλέσει μια στιγμιαία υπέρταση μεταξύ
των ηλεκτροδίων του λαμπτήρα. Αυτή η
υπέρταση είναι απαραίτητη είναι
απαραίτητη για την δημιουργία της
έντασης εκκένωσης.
• Επίσης διατηρεί την ένταση λειτουργίας
του λαμπτήρα στην περιοχή της
ονομαστικής του τιμής. Αυτό ρυθμίζεται με
την μεταβολή της σύνθετης αντίστασης της
διάταξης πηνίου-λαμπτήρα.
37

Starter – Εκκινητής – Αυτόματος

Διακόπτης Αίγλης
• Είναι ένα γυάλινο περίβλημα που
περιέχει νέον ή ήλιο ή αργό. Επίσης
έχει δύο ηλεκτρόδια σχήματος
(διμεταλλικά στοιχεία) U και Ι καθώς
και ένα πυκνωτή C. Ο πυκνωτής
τοποθετείται για λόγους ασφαλείας.
Επειδή κατά το άνοιγμα και το κλείσιμο
του starter δημιουργούνται σπινθήρες
που καταστρέφουν τα σημεία επαφής
των ηλεκτροδίων, ο πυκνωτής C τους
απορροφά.

38
 Πυκνωτής C1

• Τοποθετείται για διόρθωση του συντελεστή ισχύος λόγω του

ότι το πηνίο (ballast) που χρησιμοποιείται από το κύκλωμα
έχει χαμηλό συντελεστή ισχύος.

39

Λειτουργία Λαμπτήρα Φθορισμού (1)

• Κλείνοντας τον διακόπτη του κυκλώματος στα άκρα των

ηλεκτροδίων του starter εφαρμόζεται η τάση του δικτύου η
οποία προκαλεί διάσπαση του αερίου. Έτσι το ρεύμα
κυκλοφορεί μέσα από το αέριο του starter, από το ballast και
τα ηλεκτρόδια του λαμπτήρα.
• Τα ηλεκτρόδια του λαμπτήρα καθώς περνά το ρεύμα από
μέσα τους θερμαίνονται κι έτσι ατμοποιείται ο υδράργυρος
μέσα στον λαμπτήρα φθορισμού. Ταυτόχρονα το ρεύμα
αυτό θερμαίνει το διμεταλλικό στοιχείο με συνέπεια τα
ηλεκτρόδια να έρθουν σε επαφή.

40
Λειτουργία Λαμπτήρα Φθορισμού (2)
• Από την στιγμή που τα ηλεκτρόδια του starter θα έρθουν σε
επαφή το ρεύμα θα κυκλοφορεί μέσα από αυτά. Επομένως η
διάσπαση του αερίου μέσα στο starter διακόπτεται, το
διμεταλλικό στοιχείο ψύχεται, συστέλλεται και διακόπτεται η
επαφή των ηλεκτροδίων. Έτσι το ρεύμα που περνούσε μέσα
από το ballast, τα ηλεκτρόδια του λαμπτήρα φθορισμού και
το starter διακόπτεται.
• Εφ’ όσον το ρεύμα διακοπεί επέρχεται εξασθένιση του
μαγνητικού πεδίου του ballast. Το ballast, λόγω του
επαγωγικού του χαρακτήρα, αντιτίθεται σε κάθε αίτιο που
προκαλεί μεταβολή, Εφ’ όσον το ρεύμα μειώνεται με το
άνοιγμα του starter, το ballast δημιουργεί παραπάνω τάση
(υπέρταση - στην τάση που έχει αποθηκεύσει προστίθεται η
τάση του δικτύου) για να κρατήσει το ρεύμα σταθερό. 41

Λειτουργία Λαμπτήρα Φθορισμού (3)

• Δημιουργείται λοιπόν μια στιγμιαία υπέρταση μεταξύ των
ηλεκτροδίων του λαμπτήρα φθορισμού η οποία προκαλεί
διάσπαση (εκκένωση) του μίγματος του αργού και των ατμών
του υδραργύρου. Με την διάσπαση δημιουργείται
υπεριώδης ακτινοβολία, η οποία πέφτει στο φθορίζον
επίχρισμα του λαμπτήρα και δημιουργείται ορατό φως.
• Το ρεύμα πλέον κυκλοφορεί μέσω του λαμπτήρα και το
starter τίθεται εκτός λειτουργίας. Κατά την διάρκεια της
λειτουργίας νέα εκφόρτιση του αερίου είναι αδύνατη λόγω
της μικρής τάσης μεταξύ των ηλεκτροδίων του λαμπτήρα. Το
ballast στραγγαλίζει μέρος της τάσης που δεν
χρησιμοποιείται πλέον από τον λαμπτήρα. Η πτώση τάσης
στο ballast είναι μικρότερη από την επιβαλλόμενη.
42
 Φάσεις Φαινομένου Φθορισμού (1)
ΦΑΣΗ 1η – διάσπαση αερίου στο starter λόγω της τάσης ΦΑΣΗ 2η – Αύξηση θερμοκρασίας στο starter, διαστολή
στα άκρα του διμεταλλικού και επαφή διμεταλλικών, αποθήκευση τάσης στο ballast
L Mp
L Mp

230 V
230 V 0 V

L Mp L Mp

ΦΑΣΗ 3η – Μείωση θερμοκρασίας στο starter, άνοιγμα Φάση 4η – Διάσπαση αερίου στον λαμπτήρα φθορισμού
ηλεκτροδίων και δημιουργία υπέρτασης στο ballast λόγω υπέρτασης μεταξύ των ηλεκτροδίων του λαμπτήρα

L Mp L Mp

450 V
230 V

230 V

+ 230 V + 230 V

L Mp

43

Φάσεις Φαινομένου Φθορισμού (2)

ΦΑΣΗ 5η – Φαινόμενο φθορισμού λόγω της διάσπασης

του αερίου στα τοιχώματα του λαμπτήρα και διέλευση
του ρεύματος μέσω του λαμπτήρα

L Mp

L Mp

44
 Παρατηρήσεις (1)
• Με πτώση τάσης κάτω από 25% ο λαμπτήρας σβήνει
• Η ακτινοβολία του λαμπτήρα από κοντινή απόσταση είναι
επιβλαβής για τον άνθρωπο. Συνήθως τοποθετείται
ανταυγαστήρας (περσίδα ή καπάκι)
• Οι λαμπτήρες φθορισμού σε σύγκριση με τους κοινούς
λαμπτήρες έχουν :
• Μεγαλύτερο κόστος εγκατάστασης
• Περισσότερα σημεία και εξαρτήματα όπου μπορούν να
παρουσιάσουν βλάβες
• Μεγαλύτερη διάρκεια ζωής
• Περίπου τριπλάσια φωτεινή απόδοση
• Οι λαμπτήρες φθορισμού υπάρχουν σε δύο σχήματα (ευθείς
και κυκλικοί) και σε διαφορετικές ισχείς.
45

Παρατηρήσεις (2)
• ΕΥΘΕΙΣ : 0,60m / 18W 1,00m / 20W 1,20m / 36W
1,50m / 58W
• ΚΥΚΛΙΚΟΙ : 18W 20W 22W
• Ο λαμπτήρας φθορισμού έχει συντελεστή ισχύος (cosφ) 0.9.
Με την προσθήκη του ballast ο συντελεστής ισχύος πέφτει
στο 0,5. Θα πρέπει λοιπόν να χρησιμοποιήσουμε διάταξη
διόρθωσης (πυκνωτή). Η Δ.Ε.Η. υποχρεώνει το cosφ να είναι
περίπου στο 0,9. Η διόρθωση αυτή μπορεί να γίνει είτε
ατομικά (ένας πυκνωτής για κάθε λαμπτήρα) είτε ομαδικά
(ξεχωριστοί πυκνωτές για συστοιχίες λαμπτήρων) είτε
συνολικά (κεντρικός πυκνωτής για όλη την εγκατάσταση).
N ⋅P
C= =
N (εφφ − εφφ )
΄

2π ⋅ f ⋅ V 2
46
 Ενότητα 4: Σχεδίαση-Κατασκευή Ηλεκτρικών Πινάκων
Ασθενών Ρευμάτων (Κουδούνια Θυροτηλέφωνα)

Σκοποί Ενότητας

Ο στόχος της 4ης Εργαστηριακής Ενότητας είναι η οι σπουδαστές

να αποκτήσουν γνώση:
• Της κατασκευής και της χρησιμότητας της εγκατάστασης
γείωσης σε μια Ε.Η.Ε.
• Του τρόπου κατασκευής της θεμελιακής γείωσης μιας Η.Ε.
• Των διαφόρων γειώσεων στα συστήματα διανομής.
• Στον έλεγχο & μέτρηση της αντίστασης γείωσης μιας Η.Ε.

4
 Περιεχόμενα Ενότητας

• Κύκλωμα Πίνακα 1
• Κύκλωμα Πίνακα 2

Κύκλωμα Πίνακα 1 - (1)

ΣΥΝΔΕΣΜΟΛΟΓΙΑ ΜΟΝΟΦΑΣΙΚΟΥ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟΥ ΠΙΝΑΚΑ

Σε μια ηλεκτρική εγκατάσταση μπορούμε να θεωρήσουμε τον

ηλεκτρικό πίνακα σαν την κεντρική μονάδα. Ο κεντρικός
ηλεκτρικός πίνακας τοποθετείται :
• Για να συνδεθεί η ηλεκτρική εγκατάσταση με το δίκτυο της
Δ..Ε.Η
• Για να τροφοδοτηθούν οι επί μέρους καταναλώσεις της
εγκατάστασης
• Για συνολική και μερική προστασία της εγκατάστασης

6
 Κύκλωμα Πίνακα 1 - (2)
ΣΥΝΔΕΣΜΟΛΟΓΙΑ ΜΟΝΟΦΑΣΙΚΟΥ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟΥ ΠΙΝΑΚΑ

Ο γενικός πίνακας μπορεί να είναι μονοφασικός ή τριφασικός

ανάλογα με την ισχύ της εγκατάστασης. Συνήθως σε
εγκαταστάσεις με μικρή ζητούμενη ισχύ μεταχειριζόμαστε τους
μονοφασικούς πίνακες

Tα κυριότερα εξαρτήματα που αποτελούν τους πίνακες είναι:

• Ασφάλειες
• Διακόπτες
• Ενδεικτικές λυχνίες
• Διατάξεις προστασίας

Κύκλωμα Πίνακα 1 - (3)

Για να έχουμε σωστή σχεδίαση και αξιόπιστη κατασκευή του
πίνακα πρέπει:

1. Ο αγωγός φάσης μετά την είσοδό του στο πίνακα ακολουθεί

τις διαδρομές:
• Για τις γραμμές φωτισμού και φορητών συσκευών.
ΔΕΗ Γενικός διακόπτης (σταθερή επαφή) Γενική
ασφάλεια (ΔΔΕ) Ασφάλεια φωτισμού Έξοδος για
τροφοδότηση γραμμών
• Για τις γραμμές μόνιμων συσκευών ισχύος.
ΔΕΗ Γενικός διακόπτης (σταθερή επαφή) Γενική
ασφάλεια (ΔΔΕ)
Μερικός διακόπτης (σταθερή επαφή) Ασφάλεια γραμμής
Έξοδος για τροφοδότηση γραμμών
8
 Κύκλωμα Πίνακα 1 - (4)
Υποχρεωτικά χρησιμοποιείται μετά τις γενικές ασφάλειες και ο
διακόπτης διαφυγής έντασης (Δ.Δ.Ε) ή αντιηλεκτροπληξιακό
ρελέ.
2. Ο αγωγός ουδετέρου για τις γραμμές φωτισμού ή φορητών
συσκευών ΔΕΝ ΔΙΑΚΟΠΤΕΤΑΙ. Για τις γραμμές μόνιμων
συσκευών ισχύος (μαγειρείο, θερμοσίφωνας κ.λ.π) διακόπτεται
από το μερικό διπολικό διακόπτη και στη συνέχεια οδηγείται
στις συσκευές.
Ο αγωγός ουδετέρου που έρχεται από το μετρητή ηλεκτρικής
ενέργειας περνάει μέσα από το ρελέ από την ίδια είσοδο που
περνάει και ο αγωγός φάσης.

Κύκλωμα Πίνακα 1 - (5)

3. Ο αγωγός γείωσης δεν διακόπτεται ποτέ. Φυσικά γειώνει και

το πίνακα όταν είναι μεταλλικός.
Η σύνδεση με το δίκτυο της Δ.Ε.Η. μπορεί να γίνει είτε εναέρια
είτε υπόγεια. Η γραμμή από το δίκτυο της Δ.Ε.Η. (εναέριο ή
υπόγειο) μέχρι τον μετρητή ή τον διανομέα καθώς και οι
μετρητές, διανομείς κυψέλες κλπ. είναι ιδιοκτησία και ευθύνη
της Δ.Ε.Η.

10
 Κύκλωμα Πίνακα 1 - (6)

Σχήμα 1: Εναέρια Μονοφασική Σύνδεση

11

Κύκλωμα Πίνακα 1 - (8)

Σχήμα 2: Υπόγεια Τριφασική Σύνδεση 12

 Κύκλωμα Πίνακα 1 - (9)

Σε κάθε ηλεκτροδότηση θα πρέπει να υπολογίσουμε την

συνολική ισχύ της εγκατάστασης (φορτίο), έτσι ώστε να
επιλέξουμε :
• Την τυποποιημένη παροχή από την Δ.Ε.Η.
• Την γραμμή μετρητή – πίνακα
• Τον γενικό διακόπτη και τις γενικές ασφάλειες

13

Κύκλωμα Πίνακα 1 - (10)

Πίνακας 1.: Τυποποιημένες Παροχές Δ.Ε.Η.
ΑΡΙΘΜΟΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΓΡΑΜΜΗ
ΠΑΡΟΧΗΣ ΙΣΧΥΣ ΜΕΤΡΗΤΗ ΠΙΝΑΚΑ ΜΕΤΡΗΤΗ
Δ.Ε.Η. ΠΑΡΟΧΗΣ Δ.Ε.Η. ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΗ ΠΙΝΑΚΑ
Νο. 0 Μ 8 KVA 1 X 40 A 1 X 35 A 3 X 10 mm2
Νο. 5 Μ 12 KVA 1 X 63 A 1 X 50 A 3 X 16 mm2
Νο. 1 Τρ. 15 KVA 3 X 25 A 3 X 25 A 5 X 10 mm2
Νο. 2 Τρ. 25 KVA 3 X 40 A 3 X 35 A 5 X 10 mm2
Νο. 3 Τρ. 35 KVA 3 X 63 A 3 X 50 A 5 X 16 mm2
Νο. 4 Τρ. 55 KVA 3 X 100 A 3 X 80 A 5 X 25 mm2
Νο. 5 Τρ. 85 KVA 3 X 160 A 3 X 125 A 5 X 50 mm2
Νο. 6 Τρ. 135 KVA 3 X 250 A 3 X 200 A 5 X 120 mm2
Νο. 7 Τρ. 250 KVA 3 X 400 A 3 X 400 A 5 X 300 mm2
14
 Κύκλωμα Πίνακα 1 - (11)
• Για τις παροχές που προορίζονται για οικιακή χρήση, η Δ.Ε.Η.
απαιτεί στην γραμμή μετρητή πίνακα ένα επιπλέον καλώδιο
ΝΥΑ 1,5 mm2 χρώματος μπλε ή καφέ. Ονομάζεται “πιλότος”
και χρησιμεύει για να δίνει εντολή – μέσω κατάλληλου δέκτη
ακουστικών συχνοτήτων της Δ.Ε.Η. – να λειτουργήσουν
κρίσιμα φορτία (πχ. θερμοσυσσωρευτές) με μειωμένο
τιμολόγιο (νυχτερινό).
• Απαραίτητη προϋπόθεση για ηλεκτροδότηση είναι η γραμμή
μετρητή – γείωσης. Ελάχιστη διατομή 16mm2.
• Η τριφασική παροχή Νο 1 δίνεται μόνο για επαγγελματική
χρήση.
15

Κύκλωμα Πίνακα 1 - (12)

Μονοφασικός Ηλεκτρικός Πίνακας

16
 Κύκλωμα Πίνακα 1 - (13)
Γενικός Διακόπτης:
Διακόπτει (απομονώνει) ολόκληρη την ηλεκτρική
εγκατάσταση από το δίκτυο της Δ.Ε.Η. Συνήθως εκλέγεται
μεγαλύτερος από την γενική ασφάλεια. Στο εμπόριο
κυκλοφορούν μονοπολικοί, διπολικοί , τριπολικοί και
τετραπολικοί διακόπτες. Η τάξη μεγέθους του ονομαστικού
ρεύματος μπορεί να είναι 20Α, 25Α, 40Α, 63Α, 80Α, 100Α, 125Α,
160 Α, κλπ.

17

Κύκλωμα Πίνακα 1 - (16)

Γενική Ασφάλεια:
Προστατεύει την γραμμή μετρητή – πίνακα και συνολικά την
εγκατάσταση (συνολικό φορτίο) από υπερένταση ή
βραχυκύκλωμα. Έχει μεγάλο χρόνο απόκρισης και συνήθως
είναι είτε βραδείας τήξεως, είτε αυτόματες χαρακτηριστικής C.
Η τάξη μεγέθους του ονομαστικού ρεύματος μπορεί να είναι 6Α,
8Α, 10Α, 16Α, 20Α, 25Α, 32Α, 35Α, 40Α, 50Α, 63Α, 80Α, 100Α,
125Α, 160 Α, κλπ.

18
 Κύκλωμα Πίνακα 1 - (17)

Διακόπτης Διαφυγής Έντασης (Ρελλέ Προστασίας):

Προστατεύει την εγκατάσταση (συνολικά) από διαφυγή έντασης
(κίνδυνος ηλεκτροπληξίας)/ Στο εμπόριο κυκλοφορούν
μονοφασικοί (διπολικοί) και τριφασικοί (τετραπολικοί),
ονομαστικής έντασης επαφών διακοπής 10 - 100 Α και
ονομαστικού ρεύματος διαρροής 10 -1 000 mA.

19

Κύκλωμα Πίνακα 1 - (18)

Μερικές Ασφάλειες:
Προστατεύουν το καλώδιο ηλεκτροδότησης των επί μέρους
φορτίων (επί μέρους γραμμές) από υπερένταση ή
βραχυκύκλωμα. Έχουν μικρό χρόνο απόκρισης και συνήθως
είναι αυτόματες (μικροαυτόματοι) χαρακτηριστικής Β. Η τάξη
μεγέθους του ονομαστικού ρεύματος μπορεί να είναι 2Α, 4Α,
6Α, 8Α, 10Α, 16Α, 20Α, 25Α, 32Α, 35Α, 40Α, 50Α, 63Α, 80Α, 100Α,
125Α, 160 Α, κλπ.

20
 Κύκλωμα Πίνακα 1 - (19)

Μερικός Διακόπτης:
Διακόπτει (απομονώνει) την ηλεκτροδότηση επιλεγμένων
φορτίων της εγκατάστασης από τον γενικό πίνακα. Τέτοια
φορτία σε μια οικιακή εγκατάσταση είναι συνήθως η ηλεκτρική
κουζίνα, το θερμοσίφωνο, θερμοσυσσωρευτές κλπ.

21

Κύκλωμα Πίνακα 1 - (20)

22
Σχήμα 3: Κατηγορίες Ασφαλειών
 Κύκλωμα Πίνακα 1 - (21)
ΔΙΑΤΟΜΗ ΚΑΛΩΔΙΟΥ
1 1,5 2.5 4 6 10 16 25 35 50
Σε mm2
ΑΣΦΑΛΕΙΑ
Σε Α 6 10 16 20 25 35 50(63) 80 100 125

Πίνακας 2: Τυποποιημένος πίνακας επιτρεπόμενων φορτίων καλωδίων

ΣΥΣΚΕΥΕΣ ΜΕΧΡΙ 2,5 KW

ΦΩΤΙΣΜΟΣ
ΕΙΔΟΣ (ΕΝΙΣΧ. ΠΡΙΖΕΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΗ
(ΦΩΤΙΣΤΙΚΑ ΘΕΡΜΟΣΙΦΩΝΟ
ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗΣ ΠΛΥΝΤΗΡΙΟ ΚΟΥΖΙΝΑ
ΑΠΛΕΣ ΠΡΙΖΕΣ)
AIR CONDITION)

ΚΑΛΩΔΙΟ 1,5 mm2 2,5 mm2 4 mm2 6 mm2

ΑΣΦΑΛΕΙΑ 10 A 16 A 20 A 25 A

ΔΙΑΚΟΠΤΗΣ ΠΡΟΕΡΑΙΤΙΚΑ ΠΡΟΕΡΑΙΤΙΚΑ 2 x 25 A 2 Χ 40 Α

Πίνακας 3: Τυποποιημένα φορτία οικιακής εγκατάστασης

23

Κύκλωμα Πίνακα 1 - (22)

Στην ηλεκτρική κουζίνα και στο θερμοσίφωνο για λόγους

ασφαλείας διακόπτουμε και τον ουδέτερο.
Για να τροφοδοτήσουμε κάποια ιδιαίτερη κατανάλωση
(συσκευή) θα πρέπει να γνωρίζουμε την ισχύ της, έτσι ώστε να
μπορέσουμε να υπολογίσουμε το ονομαστικό ρεύμα, την
ασφάλεια και το καλώδιο τροφοδοσίας.

24
 Κύκλωμα Πίνακα 1 - (23)

Υπάρχουν περιπτώσεις όπου σε μια οικιακή εγκατάσταση

απαιτείται η τοποθέτηση υποπίνακα ή η ηλεκτροδότηση
κρίσιμου φορτίου.
• Σε τέτοια περίπτωση είναι αναγκαία η τοποθέτηση στον
κεντρικό πίνακα ασφαλιστικών διατάξεων που θα
προστατεύουν την γραμμή κεντρικού πίνακα – υποπίνακα ή
• Την γραμμή κεντρικού πίνακα – κρίσιμου φορτίου αντίστοιχα.

25

Κύκλωμα Πίνακα 1 - (24)

Η τοποθέτηση αυτών των ασφαλιστικών διατάξεων μπορεί να

γίνει πριν τον διακόπτη διαφυγής έντασης (ρελέ προστασίας). Σε
αυτή την περίπτωση απαιτείται και δεύτερος διακόπτης
διαφυγής ο οποίος θα έχει ανεξάρτητη λειτουργία. Έτσι σε
περίπτωση διαφυγής στην επί μέρους εγκατάσταση θα
ενεργοποιείται ο επί μέρους διακόπτης διαφυγής και ο
διακόπτης διαφυγής του κεντρικού πίνακα θα παραμένει
ανενεργός.

26
 Κύκλωμα Πίνακα 1 - (25)

Σχήμα 4: Μονοφασικός πίνακας με αναχώρηση πριν τον ΔΔΕ 27

Κύκλωμα Πίνακα 1 - (26)

Διακόπτης Διαφυγής Έντασης
Ο διακόπτης διαφυγής έντασης (ρελλέ προστασίας, ρελλέ
διαφυγής, διακόπτης διαρροής), ελέγχει το ρεύμα διαρροής ως
προς τη γη. Αν υπερβεί κάποια κρίσιμη τιμή διακόπτει την
εγκατάσταση από την φάση και τον ουδέτερο.

Αυτόματοι ΔΔΕ (Μονοφασικός και Τριφασικός)

28
 Κύκλωμα Πίνακα 1 - (27)

Αποτελείται:
• Από έναν αθροιστικό μετασχηματιστή ρεύματος, τύπου
δακτυλίου και
• Έναν ηλεκτρονόμο

Το δευτερεύον τύλιγμα του αθροιστικού μετασχηματιστή

ελέγχει το πηνίο οπλίσεως του ηλεκτρονόμου. Οι κύριες επαφές
του ηλεκτρονόμου ελέγχουν την φάση και τον ουδέτερο της
εγκατάστασης.

29

Κύκλωμα Πίνακα 1 - (28)

MP L
MP L

2 X 40A
30mA 2 X 40A
30mA

A
A

ΙΝ ΙL ΙF 0 ΙF
ΙΝ ΙL 0

ΙF

ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗ

Σχήμα 5: Μονοφασικός Διακόπτης Διαφυγής Έντασης 30

 Κύκλωμα Πίνακα 1 - (29)
Η φάση και ο ουδέτερος περνούν πρώτα από τις κύριες επαφές
του ηλεκτρονόμου και μετά μέσα από το πρωτεύον (δακτύλιος)
του αθροιστικού μετασχηματιστή ρεύματος. Επομένως μέσα
από το πρωτεύον περνάνε δύο ρεύματα IL και IΝ.
Αν δεν υπάρχει διαρροή ρεύματος ως προς την γη, το άθροισμα
των δύο ρευμάτων ( IL και IΝ ) θα είναι μηδέν. Στο δευτερεύον
του αθροιστικού μετασχηματιστή δεν θα περνά ρεύμα κι
επομένως το πηνίου του ηλεκτρονόμου θα είναι
απενεργοποιημένο. Από τις κλειστές επαφές του η εγκατάσταση
θα τροφοδοτείται με φάση και ουδέτερο.

IL + IΝ = 0 ( IF = 0 )

31

Κύκλωμα Πίνακα 1 - (30)

Αν υπάρξει διαρροή ρεύματος ως προς την γη, τότε το

άθροισμα των δύο ρευμάτων θα είναι ίσο με το ρεύμα διαρροής
( IF ). Στο δευτερεύον του αθροιστικού μετασχηματιστεί θα
κυκλοφορεί το ρεύμα αυτό (σφάλμα), θα διεγείρει το πηνίο του
ηλεκτρονόμου και θα τον ενεργοποιήσει. Αυτό θα έχει σαν
συνέπεια να ανοίξουν οι κύριες επαφές και να διακοπεί η
τροφοδότηση με φάση και ουδέτερο της εγκατάστασης.

IL + IΝ = IF ( IF > 0 )

32
 Κύκλωμα Πίνακα 1 - (31)

• Οι ΔΔΕ διαθέτουν και ένα μπουτόν test το οποίο επιτρέπει

τον έλεγχο της καλής λειτουργίας τους. Ο έλεγχος αυτός
πρέπει να γίνεται συχνά (κάθε μήνα) για να είναι ο διακόπτης
πάντοτε σε ετοιμότητα.
• Στις εγκαταστάσεις που διαθέτουν ΔΔΕ πρέπει να
προσέχουμε, ώστε να μην γίνεται πουθενά μετά τον διακόπτη
σύνδεση του ουδετέρου με τον αγωγό γειώσεως , επειδή έτσι
ο ΔΔΕ θα προκαλεί διακοπή.

33

Κύκλωμα Πίνακα 2 - (1)

Συνδεσμολογία τριφασικού Ηλεκτρικού Πίνακα
Όταν το φορτίο της κατανάλωσης είναι μεγάλο, οι μονοφασικές
παροχές της Δ.Ε.Η. ενδέχεται να μην επαρκούν. Τότε απαιτείται
ηλεκτροδότηση της εγκατάστασης από τριφασικό δίκτυο. Εκτός
του ότι η εγκατάσταση τροφοδοτείται από τρεις κι όχι από μια
φάση, κατά τα άλλα ισχύει ότι και στις μονοφασικές
ηλεκτροδοτήσεις.
Η αυξανόμενη ανάγκη για χρήση μονοφασικών αλλά και
τριφασικών ηλεκτρικών συσκευών που εξυπηρετούν
καθημερινές μας απαιτήσεις είχε σαν αποτέλεσμα την αύξηση
της συνολικής ισχύος της Ε.Η.Ε του σπιτιού. Για την ικανοποίηση
των αναγκών αυτών καλύτερα και οικονομικότερα,
χρησιμοποιούμε τριφασικό πίνακα, και φυσικά τριφασική
παροχή από τη Δ.Ε.Η. 34
 Κύκλωμα Πίνακα 2 - (2)
Με τη τριφασική παροχή κατανέμουμε τις μονοφασικές
καταναλώσεις και τις επιμέρους γραμμές και στις τρεις φάσεις
του δικτύου με κριτήριο την κατά το δυνατό καλύτερη
συμμετρία των φορτίων. Με μια καλή κατανομή φορτίων
μπορούμε να τριπλασιάσουμε την ισχύ που εκμεταλλευόμαστε
έναντι μιας εγκατάστασης με μονοφασικό πίνακα.
Συγκρίνοντας το μονοφασικό πίνακα με το τριφασικό πίνακα
διαπιστώνουμε ότι υπάρχουν ελάχιστες κατασκευαστικές και
λειτουργικές διαφορές (π.χ αντιηλεκτροπληξιακό ρελέ, γενικός
διακόπτης).
• Για τις διαδρομές των τριών αγωγών φάσεων ισχύει ότι και
στους μονοφασικούς πίνακες, ξεχωριστά για κάθε φάση.
• Για τους αγωγούς ουδετέρου και γείωσης ισχύουν τα ίδια με
τους μονοφασικούς πίνακες.
35

Κύκλωμα Πίνακα 2 - (3)

Σχήμα 6: Εναέρια Τριφασική Σύνδεση 36

 Κύκλωμα Πίνακα 2 - (4)
Τριφασικός Ηλεκτρικός Πίνακας

Σχήμα 7: Τριφασικός Πίνακας 37

Κύκλωμα Πίνακα 2 - (5)

Στο Σχήμα 7 φαίνεται το σχέδιο ενός τριφασικού πίνακα. Στο
συγκεκριμένο παράδειγμα :
• Οι μερικές γραμμές προς τις καταναλώσεις έχουν
κρατηθεί οι ίδιες όπως και στον μονοφασικό πίνακα.
• Ο γενικός διακόπτης είναι τριφασικός 3Χ40 Α ώστε να
διακόπτει και τις τρεις φάσεις
• Οι γενικές ασφάλειες είναι τρεις (μία για κάθε φάση) των
35 Α
• Ο διακόπτης διαφυγής έντασης είναι 4Χ40 Α , έτσι ώστε
να διακόπτει τις τρεις φάσεις και τον ουδέτερο.
• Η ηλεκτρική κουζίνα και το θερμοσίφωνο τροφοδοτούνται
μονοφασικά από διαφορετικές φάσεις.
• Οι υπόλοιπες γραμμές φωτισμού και ενισχυμένων πριζών,
έχουν κατανεμηθεί και στις τρεις φάσεις.
38
 Κύκλωμα Πίνακα 2 - (6)

Σχήμα 8: Τριφασικός πίνακας με τριφασική σύνδεση κουζίνας και τριφασική αναχώρηση

39
εκτός κεντρικού διακόπτη διαφυγής

Κύκλωμα Πίνακα 2 - (7)

Τριφασικός Διακόπτης Διαφυγής Έντασης
Ο διακόπτης διαφυγής έντασης (ρελλέ προστασίας, ρελλέ
διαφυγής, διακόπτης διαρροής), ελέγχει το ρεύμα διαρροής ως
προς τη γη. Άν υπερβεί κάποια κρίσιμη τιμή τότε διακόπτει την
εγκατάσταση από τις τρεις φάσεις και τον ουδέτερο
Αποτελείται:
• Από έναν αθροιστικό μετασχηματιστή ρεύματος, τύπου
δακτυλίου
• Και έναν ηλεκτρονόμο

Το δευτερεύον τύλιγμα του αθροιστικού μετασχηματιστή ελέγχει

το πηνίο οπλίσεως του ηλεκτρονόμου. Οι κύριες επαφές του
ηλεκτρονόμου ελέγχουν τις τρεις φάσεις και τον ουδέτερο της
εγκατάστασης.
40
 Κύκλωμα Πίνακα 2 - (8)

Σχήμα 9: Τριφασικός Διακόπτης Διαφυγής Έντασης

41

Κύκλωμα Πίνακα 2 - (9)

Οι τρεις φάσεις και ο ουδέτερος περνούν πρώτα από τις κύριες
επαφές του ηλεκτρονόμου και μετά μέσα από το πρωτεύον
(δακτύλιος) του αθροιστικού μετασχηματιστή ρεύματος.
Επομένως μέσα από το πρωτεύον περνάνε τα ρεύματα IL1, IL2,
IL3 και IΝ.

• Αν δεν υπάρχει διαρροή ρεύματος ως προς την γη, το άθροισμα

των δύο ρευμάτων (IL1, IL2, IL3 και IΝ ) θα είναι μηδέν. Στο
δευτερεύον του αθροιστικού μετασχηματιστή δεν θα περνά
ρεύμα κι επομένως το πηνίου του ηλεκτρονόμου θα είναι
απενεργοποιημένο. Από τις κλειστές επαφές του η
εγκατάσταση θα τροφοδοτείται με φάση και ουδέτερο.
IL1 + IL2 + IL3 + IΝ = 0 ( IF = 0 )
42
 Κύκλωμα Πίνακα 2 - (10)

• Αν υπάρξει διαρροή ρεύματος ως προς την γη, τότε το

άθροισμα των ρευμάτων θα είναι ίσο με το ρεύμα διαρροής
(IF). Στο δευτερεύον του αθροιστικού μετασχηματιστεί θα
κυκλοφορεί το ρεύμα αυτό (σφάλμα), θα διεγείρει το πηνίο του
ηλεκτρονόμου και θα τον ενεργοποιήσει. Αυτό θα έχει σαν
συνέπεια να ανοίξουν οι κύριες επαφές και να διακοπεί η
τροφοδότηση με φάση και ουδέτερο της εγκατάστασης.

IL1 + IL2 + IL3 + IΝ = IF ( IF > 0 )

43

Ενότητα 5: Κυκλώματα Ασθενών Ρευμάτων (Κουδούνια

Θυροτηλέφωνα)
 Σκοποί Ενότητας

Ο στόχος της 5ης Εργαστηριακής Ενότητας είναι η οι σπουδαστές

να αποκτήσουν ικανότητα και εμπειρία:
• Στη σχεδίαση μιας Ε.Η.Ε.
• Στη σωστή μελέτη μιας Ε.Η.Ε.
• Στις καλές πρακτικές κατασκευής μιας Ε.Η.Ε.

Περιεχόμενα Ενότητας

• 1ο Κύκλωμα Ασθενών Ρευμάτων

• Κύκλωμα Κουδουνιών με Ηλεκτρική Κλειδαριά
• 2ο Κύκλωμα Ασθενών Ρευμάτων
• Κύκλωμα Θυροτηλεφώνων

5
 1ο Κύκλωμα Ασθενών Ρευμάτων (1)

ΣΥΝΔΕΣΜΟΛΟΓΙΑ ΗΧΗΤΙΚΗΣ ΣΗΜΑΝΣΗΣ ΜΕ ΚΟΥΔΟΥΝΙΑ

Τα κουδούνια χρησιμοποιούνται για την σήμανση εξώθυρων και
σε συνδυασμό με ηλεκτρική κλειδαριά και για τον έλεγχό τους.
Συνήθως χρησιμοποιούν για ασφάλεια χαμηλή τάση μέσω
μετασχηματιστή. Οι συνηθισμένες τάσεις του δευτερεύοντος
του μετασχηματιστή είναι 8V, 12V, 24V κλπ.

1ο Κύκλωμα Ασθενών Ρευμάτων (2)

Συνδεσμολογίες
Έλεγχος ενός κουδουνιού με ένα μπουτόν (έλεγχος μιας Έλεγχος ενός κουδουνιού με δύο μπουτόν (έλεγχος
θύρας από μία θέση) : μιας θύρας από δύο θέσεις) :

Έλεγχος δύο κουδουνιών με δύο μπουτόν (έλεγχος δύο

θυρών από δύο θέσεις) :

7
Κύκλωμα Κουδουνιών με Ηλεκτρική
Κλειδαριά (1)
• Τα μπουτόν S1 και S2 βρίσκονται
στην μπουτονιέρα της κεντρικής
εισόδου
• Η ηλεκτρική κλειδαριά είναι
τοποθετημένη στην πόρτα της
κεντρικής εισόδου
• Τα μπουτόν S4. S6 τα είναι
τοποθετημένα έξω από την
εξώθυρα του ορόφου
(διαμερίσματος)
• Τα μπουτόν S3, S5 καθώς και τα
κουδούνια Βx και Bxa (B1, B1a / B2
B2a αντίστοιχα στο παράδειγμα)
είναι τοποθετημένα εσωτερικά στο
8
κάθε διαμέρισμα.

Κύκλωμα Κουδουνιών με Ηλεκτρική

Κλειδαριά (2)
Συνδέσεις
• Τα μπουτόν της μπουτονιέρας (S1,
S2) συνδέονται αντίστοιχα με τα
εσωτερικά κουδούνια Bx (Β1, Β2)
του κάθε διαμερίσματος.
• Τα μπουτόν S3 και S5 του κάθε
διαμερίσματος με την (κοινή)
επιστροφή της ηλεκτρικής
κλειδαριάς.
• Τα μπουτόν S43 και S6 του κάθε
διαμερίσματος συνδέονται
αντίστοιχα με τα εσωτερικά
κουδούνια Bxa (Β1a, B2a) του κάθε
διαμερίσματος. 9
Κύκλωμα Κουδουνιών με Ηλεκτρική
Κλειδαριά (3)
Συνδέσεις
• Η κατακόρυφη στήλη του
κλιμακοστάσιου αποτελείται
από τρία γενικά καλώδια, την
φάση (μαύρο), τον ουδέτερο
(μπλε), την επιστροφή της
κλειδαριάς (κόκκινο) καθώς και
μία επιστροφή για κάθε
διαμέρισμα (μπουτόν
μπουτονιέρας – εσωτερικό
κουδούνι Bx / στο παράδειγμα
πορτοκαλί, καφέ).
10

2ο Κύκλωμα Ασθενών Ρευμάτων (1)

ΣΥΝΔΕΣΜΟΛΟΓΙΑ ΘΥΡΟΤΗΛΕΦΩΝΩΝ
Η ηλεκτρική εγκατάσταση θυροτηλεφώνου – θυρομεγαφώνου
και ηλεκτρικής κλειδαριάς ανήκει στις εγκαταστάσεις ασθενών
ρευμάτων. Η εγκατάσταση αυτή χρησιμεύει για την αμφίπλευρη
επικοινωνία με τη κύρια είσοδο και τον έλεγχο της.
• Κύρια μέρη εγκατάστασης
Η μπουτονιέρα εισόδου με ενσωματωμένο το μικρόφωνο και το
μεγάφωνο
• Η ηλεκτρική κλειδαριά
• Το τροφοδοτικό
• Το θυροτηλέφωνο
11
2ο Κύκλωμα Ασθενών Ρευμάτων (2)

Το κύκλωμα των θυροτηλεφώνων παρέχει τις δυνατότητες :

• Κλήσης των διαμερισμάτων από την κεντρική είσοδο
• Συνομιλία μεταξύ καλούντος και καλουμένου
• Ανοίγματος εξώθυρας από τα διαμερίσματα

12

2ο Κύκλωμα Ασθενών Ρευμάτων (3)

Στο κύκλωμα των θυροτηλεφώνων ξεχωρίζουμε :
• Την μπουτονιέρα της εισόδου που περιλαμβάνει μικρόφωνο
και μεγάφωνο για την συνομιλία καθώς και μπουτόν κλήσης
(ένα για κάθε αντίστοιχο διαμέρισμα)
• Τον ανορθωτή-ενισχυτή ο οποίος μετατρέπει τα 230 V σε
χαμηλή τάση λειτουργίας κλειδαριά και σε ακουστικό σήμα
λειτουργίας μικροφώνων-μεγαφώνων, το οποίο και ενισχύει.
• Τη συσκευή θυροτηλεφώνου (μία για κάθε διαμέρισμα).
Περιλαμβάνει μικρόφωνο, μεγάφωνο, μπουτόν για την
συνομιλία, βομβητή για σηματοδότηση από το αντίστοιχο
μπουτόν της μπουτονιέρας και τέλος μπουτόν για την
κλειδαριά.
• Την ηλεκτρική κλειδαριά 13
2ο Κύκλωμα Ασθενών Ρευμάτων (4)

Συνδέσεις
Το μικρόφωνο της μπουτονιέρας συνδέεται με το μεγάφωνο του
θυροτηλεφώνου. Αντίστοιχα το μεγάφωνο της μπουτονιέρας
συνδέεται με το μικρόφωνο του θυροτηλεφώνου. Το κάθε
μπουτόν της μπουτονιέρας συνδέεται με το αντίστοιχο βομβητή
θυροτηλεφώνου. Όλα τα μπουτόν κλειδαριάς των
θυροτηλεφώνων συνδέονται με την κλειδαριά.

14

2ο Κύκλωμα Ασθενών Ρευμάτων (5)

Συνδέσεις
Το μικρόφωνο της μπουτονιέρας συνδέεται με το μεγάφωνο του
θυροτηλεφώνου. Αντίστοιχα το μεγάφωνο της μπουτονιέρας
συνδέεται με το μικρόφωνο του θυροτηλεφώνου. Το κάθε
μπουτόν της μπουτονιέρας συνδέεται με το αντίστοιχο βομβητή
θυροτηλεφώνου. Όλα τα μπουτόν κλειδαριάς των
θυροτηλεφώνων συνδέονται με την κλειδαριά.

*Χρησιμοποιούμε κωδωνοσύρματα 0,8 mm2. Κρατάμε αυστηρά

τον χρωματισμό των καλωδίων 15
 Κύκλωμα Θυροτηλεφώνων

ΘΥΡΟΤΗΛΕΦΩΝΟ 2
ΘΥΡΟΤΗΛΕΦΩΝΟ 1

ΚΛΕΙΔΑΡΙΑ
ΜΕΓΑΦΩΝΟ
ΜΠΟΥΤΟΝΙΕΡΑ ΕΙΣΟΔΟΥ

ΜΙΚΡΟΦΩΝΟ

8-24 V
0

230 V

16
ΑΝΟΡΘΩΤΗΣ - ΕΝΙΣΧΥΤΗΣ

Ενότητα 6: Μελέτη – Σχεδίαση – Κατασκευή Ε.Η.Ε.

Παράδειγμα
 Σκοποί Ενότητας

Ο στόχος της 6ης Εργαστηριακής Ενότητας είναι η οι σπουδαστές

να αποκτήσουν ικανότητα και εμπειρία:
• Στη μελέτη και σχεδιασμό των κύριων κυκλωμάτων ασθενών
ρευμάτων.
• Στη σωστή εκλογή και χρησιμοποίηση των υλικών.
• Στο σωστό τρόπο συναρμολόγησης και σύνδεσης.
• Στη δοκιμή λειτουργίας της εγκατάστασης.

Περιεχόμενα Ενότητας (1)

• Η Μελέτη μιας Ε.Η.Ε.
• Βασικά Μέρη μιας Ε.Η.Ε.
• Κύρια Γραμμή Μετρητή – Γενικού Πίνακα Ε.Η.Ε.
• Ηλεκτρικοί Πίνακες Διανομής
Ε.Η.Ε.
• Ο Βασικός Εξοπλισμός ενός Ηλεκτρικού Πίνακα Ε.Η.Ε.
• Γενικές Παρατηρήσεις
• Κυκλώματα Διακλάδωσης Ε.Η.Ε.

5
 Περιεχόμενα Ενότητας (2)
• Η Ε.Η.Ε. μιας Κατοικίας και τα Ανεξάρτητα Κυκλώματα
• Τρόποι Εγκατάστασης Γραμμών Κυκλωμάτων Διακλάδωσης
• Παράδειγμα Εγκατάστασης Τυπικών Χώρων Κατοικίας
• Παράδειγμα Εγκατάστασης Τυπικών Χώρων Κατοικίας –
Σαλόνι
• Διαχωρισμός Γραμμών Φωτισμού
• Παράδειγμα Εγκατάστασης Τυπικών Χώρων Κατοικίας –
Κουζίνα

Η Μελέτη μιας Ε.Η.Ε. (1)

Τη Σύνταξη Τεύχους Υπολογισμών
Όπου παρατίθενται αναλυτικοί υπολογισμοί για τη
διαστασιολόγηση και εκλογή του προτεινόμενου
ηλεκτρολογικού υλικού της Ε.Η.Ε. (διατομές καλωδίων,
διάμετροι σωληνώσεων, μέσων προστασίας και ελέγχου
λειτουργίας της εγκατάστασης κλπ.).
Τη Σύνταξη των Ηλεκτρολογικών Σχεδίων
Των κυκλωμάτων της Ε.Η.Ε. στις κατόψεις του κτιρίου, καθώς
και την παράθεση των μονογραμμικών διαγραμμάτων των
ηλεκτρικών πινάκων της Ε.Η.Ε..

7
 Η Μελέτη μιας Ε.Η.Ε. (2)

Τη Σύνταξη Τεχνικής Περιγραφής

Των ηλεκτρολογικών υλικών που θα χρησιμοποιηθούν για την
υλοποίηση της Ε.Η.Ε., καθώς και την περιγραφή των αναγκαίων
κατασκευαστικών λεπτομερειών τάσης Ε.Η.Ε., όταν αυτό
απαιτείται

Η Μελέτη μιας Ε.Η.Ε. (3)

Πριν από τη μελέτη Ε.Η.Ε. κτιρίου πρέπει να συγκεντρωθούν

όλες οι αναγκαίες πληροφορίες που αφορούν στις συνθήκες
λειτουργίας της ηλεκτρικής εγκατάστασης και οι οποίες πρέπει
να λαμβάνονται υπόψη κατά τη σύνταξη της μελέτης της Ε.Η.Ε..

9
 Η Μελέτη μιας Ε.Η.Ε. (4)
Οι πληροφορίες αυτές είναι οι εξής:
• Η κατηγορία του χώρου, όπου πρόκειται να
πραγματοποιηθεί η Ε.Η.Ε. (π.χ. χώροι ξηροί, χώροι υγροί,
χώροι με κίνδυνο εκδήλωσης πυρκαγιών ή εκρήξεων κλπ.)
• Η ισχύς της εγκατάστασης, η οποία προσδιορίζεται από το
σύνολο και το είδος των συσκευών ή μηχανημάτων, των
φωτιστικών σημείων και ρευματοδοτών, λαμβάνοντας
υπόψη το συντελεστή ταυτοχρονισμού της εγκατάστασης.
Επίσης, πρέπει να γίνεται πρόβλεψη για μελλοντική
επέκταση της ηλεκτρικής ισχύος της εγκατάστασης.
• Η θέση του μετρητή ηλεκτρικής ενέργειας, ώστε να
προσδιοριστεί η πορεία της γραμμής (παροχή) από τον
μετρητή έως το γενικό πίνακα διανομής της Ε.Η.Ε..
10

Η Μελέτη μιας Ε.Η.Ε. (5)

• Τα σχέδια των κατόψεων, των πλάγιων όψεων και των
χαρακτηριστικών τομών του κτιρίου με κατάλληλη κλίμακα
(συνήθως 1:50 ή 1:100). Στις κατόψεις σχεδιάζεται η Ε.Η.Ε. με
τη θέση των φωτιστικών σημείων, των ρευματοδοτών, των
ηλεκτρικών γραμμών, του γενικού πίνακα και των
υποπινάκων (εάν υπάρχουν) κλπ. Το εσωτερικό ύψος του
χώρου του κτιρίου λαμβάνεται από τις χαρακτηριστικές
τομές.
• Οι συνθήκες λειτουργίας της Ε.Η.Ε. (π.χ. θερμοκρασία
περιβάλλοντος, υψόμετρο, υγρασία κλπ.), οι οποίες
λαμβάνονται υπόψη κατά τη διαστασιολόγηση και εκλογή
του ηλεκτρολογικού υλικού της εγκατάστασης.

11
 Βασικά Μέρη μιας Ε.Η.Ε. (1)
• Την κύρια γραμμή (ονομάζεται και παροχή), δηλαδή τη
γραμμή που αναχωρεί από το μετρητή ηλεκτρικής ενέργειας
και καταλήγει στον πίνακα διανομής της εγκατάστασης, όταν
πρόκειται για οικιακό καταναλωτή. Στην περίπτωση
καταναλωτή ΜΤ είναι τη γραμμή που συνδέει το ΜΣ ΜΤ/ΧΤ
με το γενικό πίνακα διανομής της εγκατάστασης.
• Το γενικό πίνακα και τους υποπίνακες διανομής, εάν
υπάρχουν. Για τους οικιακούς καταναλωτές απαιτείται
συνήθως μόνο ο γενικός πίνακας. Όμως, σε εκτεταμένες
εγκαταστάσεις μεγάλης ισχύος (π.χ. βιοτεχνικές και
βιομηχανικές εγκαταστάσεις, εμπορικά κέντρα κλπ.)
απαιτείται η ξεχωριστή τροφοδότηση ομοειδών φορτίων
(φωτισμού, ρευματοδοτών, κίνησης), κάτι που επιτυγχάνεται
με την τοποθέτηση αντίστοιχων υποπινάκων διανομής. 12

Βασικά Μέρη μιας Ε.Η.Ε. (2)

• Τα ηλεκτρικά φορτία (λέγονται και καταναλώσεις), όπως οι

ηλεκτρικές μηχανές και οι συσκευές κατανάλωσης ηλεκτρικής
ενέργειας, τα οποία τροφοδοτούνται από τους πίνακες με τα
κυκλώματα διακλάδωσης.
• Τις διατάξεις γείωσης προστασίας της εγκατάστασης.

13
 Κύρια Γραμμή Μετρητή – Γενικού
Πίνακα Ε.Η.Ε. (1)

14

Κύρια Γραμμή Μετρητή – Γενικού

Πίνακα Ε.Η.Ε. (2)
• Ο ουδέτερος αγωγός γειώνεται στον υποσταθμό του
καταναλωτή και πριν από το μετρητή ηλεκτρικής ενέργειας
(δίκτυο TN-S).
• Από το σημείο γείωσης του ουδετέρου αναχωρούν
ξεχωριστοί αγωγοί ουδετέρου και αγωγού προστασίας προς
τον καταναλωτή.
• Η κύρια γραμμή μετρητή – γενικού πίνακα φέρει πέντε
αγωγούς, τρεις φάσεις (L1, L2, L3), τον αγωγό ουδετέρου (N)
και τον αγωγό προστασίας (PE).
• Στον αγωγό προστασίας συνδέονται όλα τα μεταλλικά
περιβλήματα των συσκευών της Ε.Η.Ε. (προστασία από
επικίνδυνες τάσεις επαφής). 15
 Κύρια Γραμμή Μετρητή – Γενικού
Πίνακα Ε.Η.Ε. (3)
• Ο υπολογισμός της διατομής των αγωγών της κύριας
γραμμής, καθώς και η επιλογή των διακοπτών και ασφαλειών
της γραμμής, γίνεται με βάση την μέγιστη αναμενόμενη
ταυτόχρονη ζήτηση ισχύος (συμφωνημένη ισχύς).
• Εάν είναι γνωστή η συμφωνημένη ισχύς του καταναλωτή, η
μέγιστη ένταση της κύριας γραμμής για μονοφασικό και
τριφασικό καταναλωτή είναι:
Ι = S/Vκαι I = S/ (1,73*V) αντίστοιχα.
• Για τον υπολογισμό της μέγιστης ταυτόχρονης ζήτησης
ισχύος Ε.Η.Ε., ομαδοποιούνται τα φορτία (π.χ. φορτία
φωτισμού, ρευματοδοτών, κίνησης κλπ.) και σε κάθε είδος
φορτίου εφαρμόζεται κατάλληλος συντελεστής
ταυτοχρονισμού.
16

Ηλεκτρικοί Πίνακες Διανομής

Ε.Η.Ε. (1)
Οι ηλεκτρικοί πίνακες χρησιμοποιούνται:
1. Για τη διανομή της ηλεκτρικής ενέργειας στις θέσεις
κατανάλωσης
2. Για την εγκατάσταση των οργάνων προστασίας και ελέγχου
λειτουργίας της Η.Ε.
Η επιλογή της θέσης των ηλεκτρικών πινάκων γίνεται με
γνώμονα:
1. την εύκολη χρήση και προσπέλαση
2. την προφύλαξη από καταπονήσεις
3. την προστασία από υγρασία
4. σχεδιασμό κυκλωμάτων διακλάδωσης με το ίδιο περίπου
μήκος γραμμών. 17
 Ηλεκτρικοί Πίνακες Διανομής
Ε.Η.Ε. (2)

Σε μικρούς καταναλωτές (π.χ. κατοικίες) αρκεί η τοποθέτηση

μόνο ενός πίνακα. Για μεγαλύτερους καταναλωτές
προβλέπονται, εκτός του γενικού πίνακα και η τοποθέτηση
υποπινάκων.

18

Ο Βασικός Εξοπλισμός ενός

Ηλεκτρικού Πίνακα Ε.Η.Ε.
Ο βασικός εξοπλισμός ενός ηλεκτρικού πίνακα Ε.Η.Ε. είναι:
• Ο γενικός διακόπτης (μονοπολικός ή τριπολικός)
• Οι γενικές ασφάλειες τήξης.
• Ο διακόπτης διαφυγής έντασης (ΔΔΕ).
• Οι ενδεικτικές λυχνίες.
• Οι ζυγοί ή μπάρες, από τις οποίες αναχωρούν τα κυκλώματα
διακλάδωσης της Ε.Η.Ε..
• Τα μέσα προστασίας και λειτουργίας των κυκλωμάτων
διακλάδωσης (διακόπτες, ασφάλειες ή μικροαυτόματοι
διακόπτες ή ραγοδιακόπτες)
• Άλλα όργανα ελέγχου και λειτουργίας της ΗΕ,όπως: όργανα
μέτρησης, χρονοδιακόπτες, ρελαί (ηλεκτρονόμοι) κλπ. 19
 Γενικές Παρατηρήσεις (1)
• Τα κυκλώματα διακλάδωσης προστατεύονται από
βραχυκυκλώματα και υπερφορτίσεις είτε με ασφάλειες
τήξης, είτε με μικροαυτόματους διακόπτες (ραγοδιακόπτες).
• Φορτία με ονομαστική ισχύ μεγαλύτερη από 1,5 (kW) πρέπει
να τροφοδοτούνται από ξεχωριστά κυκλώματα διακλάδωσης,
στα οποία πρέπει να προβλέπεται η τοποθέτηση διπολικού
διακόπτη στην αναχώρηση στο γενικό πίνακα, ώστε να είναι
δυνατή η ταυτόχρονη διακοπή της φάσης και του ουδετέρου
του κυκλώματος διακλάδωσης.
• Η κατανομή του ηλεκτρικού φορτίου στις τρεις φάσεις ενός
γενικού πίνακα Ε.Η.Ε. πρέπει να γίνεται έτσι, ώστε κάθε φάση
να φορτίζεται περίπου με την ίδια πραγματική ισχύ και τον
ίδιο συντελεστή ισχύος (συνθήκη συμμετρικού φορτίου!!!).
20

Κυκλώματα Διακλάδωσης Ε.Η.Ε. (1)

• Τα κυκλώματα διακλάδωσης μιας Ε.Η.Ε. είναι οι γραμμές
τροφοδότησης, μέσω των οποίων γίνεται η διανομή
ηλεκτρικής ενέργειας προς τις καταναλώσεις.
• Τα κυκλώματα διακλάδωσης αναχωρούν από το γενικό
πίνακα της Ε.Η.Ε. και καταλήγουν στα φορτία της
εγκατάστασης.
• Τα ηλεκτρικά φορτία μιας κατοικίας είναι: του φωτισμού,
των ρευματοδοτών (ή πριζών), των φορητών και σταθερών
οικιακών συσκευών.
• Τα ηλεκτρικά φορτία μιας βιομηχανικής εγκατάστασης είναι:
του γενικού και τοπικού φωτισμού, των ρευματοδοτών, των
κινητήρων και του φορητού και σταθερού βιομηχανικού
ηλεκτρικού εξοπλισμού. 21
Κυκλώματα Διακλάδωσης Ε.Η.Ε. (2)
• Οι παράγοντες που λαμβάνονται υπόψη για τον καθορισμό
του αριθμού των ανεξάρτητων κυκλωμάτων Ε.Η.Ε. είναι: το
πλήθος, το είδος και η ισχύς των καταναλώσεων, καθώς και η
θέση των φορτίων της ΗΕ στις κατόψεις του κτιρίου
• Τα ηλεκτρικά φορτία Ε.Η.Ε. ομαδοποιούνται, φορτία
φωτισμού, ρευματοδοτών, κίνησης και κάθε είδος φορτίου
τροφοδοτείται από ανεξάρτητο κύκλωμα διακλάδωσης.
• Με αυτό τον τρόπο, εξασφαλίζεται η απομόνωση ενός
πιθανού σφάλματος σε κάποιο κύκλωμα και ο περιορισμός
των επιδράσεων αυτού του σφάλματος στα υπόλοιπα
ανεξάρτητα κυκλώματα.

22

Η Ε.Η.Ε. μιας Κατοικίας και τα

Ανεξάρτητα Κυκλώματα (1)
Η Ε.Η.Ε. μιας κατοικίας μπορεί να περιλαμβάνει τα εξής
ανεξάρτητα κυκλώματα:
• Κυκλώματα φωτισμού για την τροφοδότηση των φωτιστικών
σημείων της κατοικίας.
• Κυκλώματα ρευματοδοτών για την τροφοδότηση φορητών
συσκευών μικρής ισχύος.
• Κυκλώματα ενισχυμένων ρευματοδοτών για την
τροφοδότηση συσκευών ισχύος μεγαλύτερη από 1,5 (kW).
• Κύκλωμα τροφοδότησης ηλεκτρικού μαγειρείου.
• Κύκλωμα τροφοδότησης ηλεκτρικού θερμοσίφωνα λουτρού.
• Κύκλωμα τροφοδότησης ηλεκτρικού θερμοσίφωνα ηλιακού
συλλέκτη. 23
 Η Ε.Η.Ε. μιας Κατοικίας και τα
Ανεξάρτητα Κυκλώματα (2)
• Κύκλωμα τροφοδότησης πλυντηρίου ρούχων ή πλυντηρίου
πιάτων.
• Κύκλωμα (τριφασικό) τροφοδότησης ταχυθερμοσίφωνα.
• Κυκλώματα τροφοδότησης κλιματιστικών συσκευών.
• Κυκλώματα (τριφασικά) τροφοδότησης σωμάτων
θερμοσυσσωρευτών.
• Κύκλωμα παροχής υποπίνακα λεβητοστασίου.
• Κύκλωμα παροχής αποθήκης/εργαστηρίου.
• Κυκλώματα τροφοδότησης φωτιστικών σωμάτων ΧΤ κήπων.
• Εφεδρικά κυκλώματα για την κάλυψη μελλοντικών αναγκών,
π.χ. λόγω επέκτασης ή τροποποίησης του κτιρίου.
24

Γενικές Παρατηρήσεις (2)

Στα βιομηχανικά κτίρια υπάρχουν πολλές κατηγορίες χώρων,
όπως:
• Ο κύριος χώρος παραγωγής,
• Ο χώρος ηλεκτρικής υπηρεσίας (υποσταθμός),
• Οι χώροι αποθήκευσης προϊόντων,
• Τα γραφεία διοίκησης,
• Το εστιατόριο κλπ.
• Στους χώρους αυτούς, πρέπει να κατασκευάζονται τα
κατάλληλα κυκλώματα διακλάδωσης για την τροφοδότηση
των φορτίων που εγκαθίστανται στους συγκεκριμένους
χώρους.
25
 Γενικές Παρατηρήσεις (3)

Έτσι, σε μια Ε.Η.Ε. βιομηχανικού κτιρίου, εκτός από τα

κυκλώματα που αναφέρθηκαν για κατοικία, απαιτούνται και
επιπλέον κυκλώματα, όπως:
• Κυκλώματα τροφοδότησης ηλεκτρικών κινητήρων.
• Κυκλώματα τροφοδότησης ειδικού ηλεκτρομηχανολογικού
εξοπλισμού, π.χ. φούρνοι, μονάδα παραγωγής πεπιεσμένου
αέρα για τη λειτουργία αεροεργαλείων κλπ.
• Κυκλώματα εξωτερικού φωτισμού.
• Κυκλώματα ενεργητικής πυροπροστασίας, όπως:
πυρανίχνευσης, φωτισμού οδεύσεων διαφυγής, αγγελτήρων
κλπ.
26

Γενικές Παρατηρήσεις (4)

• Οι γραμμές των κυκλωμάτων μπορεί να είναι είτε
πολυπολικά καλώδια, τα οποία φέρουν τον κατάλληλο
αριθμό αγωγών, είτε μονοπολικά καλώδια, τα οποία
τοποθετούνται μέσα σε σωλήνες για λόγους προστασίας.
• Οι γραμμές των μονοφασικών κυκλωμάτων φέρουν τρεις
αγωγούς, τη φάση (L), τον ουδέτερο (N) και τον αγωγό
προστασίας (PE).

• Οι γραμμές των τριφασικών κυκλωμάτων φέρουν τέσσερις

αγωγούς, τις τρεις φάσεις (L1, L2, L3) και τον αγωγό γείωσης
(PE), όταν πρόκειται για συμμετρικό τριφασικό φορτίο, ενώ
για μη συμμετρικό τριφασικό φορτίο φέρουν επιπλέον και
τον ουδέτερο αγωγό (N).
27
 Τρόποι Εγκατάστασης Γραμμών
Κυκλωμάτων Διακλάδωσης (1)
• Οι τρόποι εγκατάστασης των γραμμών των κυκλωμάτων
διακλάδωσης είναι οι εξής:
• Τοποθέτηση πάνω σε τοίχο μέσα σε σωλήνες.
• Απευθείας τοποθέτηση πάνω σε τοίχο με στηρίγματα.
• Απευθείας τοποθέτηση καλωδίου ή σωλήνα μέσα σε
επίχρισμα (σουβάς) μονωμένου ή μη μονωμένου τοίχου.
• Απευθείας τοποθέτηση καλωδίων πάνω σε σχάρα.
• Απευθείας τοποθέτηση καλωδίων μέσα σε χαλυβδοσωλήνες
πάνω σε δάπεδο.
• Εναέρια εγκατάσταση με στήριξη ή όχι σε χαλύβδινο
συρματόσχοινο.
28

Τρόποι Εγκατάστασης Γραμμών

Κυκλωμάτων Διακλάδωσης (2)

• Απευθείας εγκατάσταση καλωδίων μέσα στο έδαφος ή μέσα

σε σωλήνες πλαστικούς, μεταλλικούς ή τσιμεντένιους για
λόγους προστασίας.
• Εγκατάσταση μέσα στο νερό, π.χ. για την τροφοδοσία
υπόγειων αντλιών.

29
 Παράδειγμα Εγκατάστασης
Τυπικών Χώρων Κατοικίας (1)

Αρχιτεκτονικό Σχέδιο
(Κάτοψη)
Υπνοδωματίου

Τοποθέτηση Σημείων
στο Αρχιτεκτονικό
Σχέδιο

30

Παράδειγμα Εγκατάστασης
Τυπικών Χώρων Κατοικίας (2)

Τοποθέτηση Σημείων
στο Ηλεκτρολογικό
Σχέδιο

NYA 3 X 2,5 mm2

ΠΡΟΣ
NYA 3 X 1,5 mm2
ΠΙΝΑΚΑ

Σύνδεση των Σημείων

με Ηλεκτρικές Γραμμές

31
 Παράδειγμα Εγκατάστασης
ΠΡΟΣ
ΠΙΝΑΚΑ
Τυπικών Χώρων Κατοικίας (3)
NYA 3 X 2,5 mm2
NYA 3 X 1,5 mm2

Τοποθέτηση Κουτιών
Διακλάδωσης στο
Ηλεκτρικό Σχέδιο

NYA 3 X 2,5 mm2 3

ΠΡΟΣ
NYA 3 X 1,5 mm2
ΠΙΝΑΚΑ
3
3

5 5
3

3
3
5
3

3
Μονογραμμικό
3
Εγκατάστασης
3
3 4
3
3
3
3
32

Παράδειγμα Εγκατάστασης Τυπικών

Χώρων Κατοικίας – Σαλόνι (1)

Αρχιτεκτονικό Σχέδιο
(Κάτοψη) Σαλονιού

Τοποθέτηση Σημείων
στο Αρχιτεκτονικό
Σχέδιο

33
Παράδειγμα Εγκατάστασης Τυπικών
Χώρων Κατοικίας – Σαλόνι (2)

Τοποθέτηση Σημείων
στο Ηλεκτρολογικό
Σχέδιο

Σύνδεση των Σημείων

με Ηλεκτρικές Γραμμές

34

Παράδειγμα Εγκατάστασης Τυπικών

Χώρων Κατοικίας – Σαλόνι (3)

Τοποθέτηση Κουτιών
Διακλάδωσης στο
Ηλεκτρικό Σχέδιο

3 3 5 8 6 5 3
3
3
5
3 3 5
3
3 3
3

4 4
Μονογραμμικό
3 3
3
3
Εγκατάστασης
3 3

3 5 3
3

3
35
Διαχωρισμός Γραμμών Φωτισμού
3

3 3 5 8 6 5 3
3
3
5
3 3 5
3
3 3
3

4 4

3
3 3
3
3 3

3 5 3
3

36

Παράδειγμα Εγκατάστασης Τυπικών

Χώρων Κατοικίας – Κουζίνα (1)
***

Αρχιτεκτονικό Σχέδιο
(Κάτοψη) Κουζίνας

***

Τοποθέτηση Σημείων
στο Αρχιτεκτονικό
Σχέδιο

37
Παράδειγμα Εγκατάστασης Τυπικών
Χώρων Κατοικίας – Κουζίνα (2)

Τοποθέτηση Σημείων
στο Ηλεκτρολογικό
Σχέδιο

Σύνδεση των Σημείων

με Ηλεκτρικές Γραμμές

38

Παράδειγμα Εγκατάστασης Τυπικών

Χώρων Κατοικίας – Κουζίνα (3)

Τοποθέτηση Κουτιών
Διακλάδωσης στο
Ηλεκτρικό Σχέδιο

4 4 3
3 3 3

3
3
3 Μονογραμμικό
3
3 Εγκατάστασης
3
4
3
3
39
 Ενότητα 7: Έλεγχος Ε.Η.Ε. με το Πρότυπο ΕΛΟΤ HD 384

Σκοποί Ενότητας

Ο στόχος της 7ης Εργαστηριακής Ενότητας είναι η οι σπουδαστές

να αποκτήσουν γνώση:
• Των απαιτούμενων ελέγχων σε μια Ε.Η.Ε. βάσει του ΕΛΟΤ HD
384.
• Στην ορθή συμπλήρωση της νέας Υπεύθυνης Δήλωσης
Εγκαταστάτη.

4
 Περιεχόμενα Ενότητας
• Εισαγωγή
• Διαδικασία Πραγματοποίησης Ελέγχων Έκδοση
Πιστοποιητικού ΔΕΗ
• Συχνότητα Ελέγχων – Κυρώσεις
• Έλεγχοι & Μετρήσεις
• Έλεγχος Συνέχειας
• Έλεγχος Διακόπτη Διαφυγής Έντασης
• Μέτρηση Αντίστασης Βρόγχου
• Μέτρηση Αντίστασης Γείωσης
5

Εισαγωγή (1)
Σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία και το πρότυπο ΕΛΟΤ HD
384 κάθε ηλεκτρική εγκατάσταση πρέπει να ελέγχεται µετά την
αποπεράτωσή της και πριν να τεθεί σε λειτουργία από το
χρήστη αλλά και αργότερα μετά την θέση της σε λειτουργία,
ώστε να εξακριβωθεί, στο µέτρο του δυνατού, ότι έχουν τηρηθεί
οι απαιτήσεις του προτύπου ΕΛΟΤ HD 384

Αρχικός Έλεγχος
Διενεργείται μετά την αποπεράτωση της κατασκευής κάθε
ηλεκτρικής εγκατάστασης και προτού τεθεί σε λειτουργία από
τον χρήστη, για να διαπιστωθεί αν έχουν τηρηθεί οι απαιτήσεις
του ανωτέρω προτύπου.
6
 Εισαγωγή (2)
Έλεγχος μετά από Επεκτάσεις ή Τροποποιήσεις
Ο έλεγχος πραγματοποιείται μετά την αποπεράτωση των
εργασιών και προτού τεθεί σε λειτουργία η επέκταση η το
τμήμα που τροποποιήθηκε για να διαπιστωθεί
• Ότι η ηλεκτρική εγκατάσταση της επέκτασης η του τμήματος
που τροποποιήθηκε έχει κατασκευαστεί σύμφωνα με το ίδιο
πρότυπο.
• Η αρχική εγκατάσταση δεν έχει υποστεί εξαιτίας των
εργασιών επέκτασης η τροποποίησης καμία μείωση του
επιπέδου ασφάλειας.Για το τμήμα δε που περιλαμβάνεται
στην αρχική εγκατάσταση είναι ενδεδειγμένο να γίνεται
επανέλεγχος όπως στην συνέχεια περιγράφεται.
7

Εισαγωγή (3)
Ο Επανέλεγχος Πραγματοποιείται:
• Τακτά Χρονικά Διαστήματα
Ανάλογα με την χρήση του χώρου (κατοικία, επαγγελματικός
χώρος κτλ)
• Έκτακτα
Μετά από ένα γεγονός (π.χ. πλημμύρα, σεισμός, πυρκαγιά)
που είναι πιθανόν να έχει επιφέρει μείωση του βαθμού
ασφαλείας της εγκατάστασης η μετά από την εκτέλεση
εργασιών επέκτασης η τροποποίησης

8
 Εισαγωγή (4)
Σκοπός
Να εξακριβωθεί ότι δεν έχει μειωθεί ο βαθμός ασφαλείας
εξαιτίας φθοράς η βλάβης η γενικά της αλλοίωσης των
χαρακτηριστικών των υλικών της ηλεκτρικής εγκατάστασης και ο
εντοπισμός των απαιτούμενων διορθώσεων.
Κατά την διάρκεια των ελέγχων θα πρέπει να λαμβάνονται τα
ενδεδειγμένα μέτρα ασφαλείας συντάσσονται τα έγγραφα που
προβλέπονται από την σχετική νομοθεσία (Υπεύθυνη Δήλωση
Εγκαταστάστη, Εκθεση Παράδοσης, Πρωτόκολλο Ελέγχου,
Σχέδια).

Διαδικασία Πραγματοποίησης Ελέγχων

Έκδοση Πιστοποιητικού ΔΕΗ (1)
1. Σχεδίαση υπό κλίμακα της κάτοψης του χώρου.
2. Σημείωση στην κάτοψη των θέσεων του γενικού πίνακα, των
ρευματοδοτών, των φωτιστικών σημείων , των διαδρομών
των καλωδίων κτλ.
3. Σχεδίαση του ηλεκτρικού πίνακα και καταγραφή των
χαρακτηριστικών των καλωδίων και των οργάνων
προστασίας.
4. Οπτική επιθεώρηση και διεξαγωγή των μετρήσεων -
δοκιμών με πλήρη η τμηματική διακοπή της
ηλεκτροδότησης στον υπό έλεγχο χώρο. Η διάρκεια της
διακοπής εξαρτάται από το μέγεθος του χώρου, τον αριθμό
των ηλεκτρικών γραμμών, την ευκολία πρόσβασης στα υπό
έλεγχο σημεία κτλ 10
Διαδικασία Πραγματοποίησης Ελέγχων
Έκδοση Πιστοποιητικού ΔΕΗ (2)

5. Σύνταξη από τον ελεγκτή της Υπεύθυνης Δήλωσης

Εγκαταστάτη, της Έκθεσης Παράδοσης, του Πρωτοκόλλου
Ελέγχου και του μονογραμμικού σχεδίου της εγκατάστασης
και των ηλεκτρικών πινάκων σε 3 αντίγραφα.
6. Υπογραφή από τον ελεγκτή και τον ιδιοκτήτη η χρήστη όλων
των αντιγράφων.
7. Παράδοση στον ιδιοκτήτη 2 αντιγράφων και ενημέρωσή του
για την υποχρέωση επανελέγχου με βάση την ισχύουσα
νομοθεσία.

11

Συχνότητα Ελέγχων – Κυρώσεις (1)

Σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία πρέπει να διενεργούνται
έλεγχοι και επανέλεγχοι των ηλεκτρικών εγκαταστάσεων
σύμφωνα με το πρότυπο HD 384 ανά τακτά χρονικά διαστήματα
ανάλογα με το είδος της εγκατάστασης και τις συνθήκες
λειτουργίας.

Αρχικός Έλεγχος
• Πριν από την αρχική ηλεκτροδότηση κάθε εγκατάστασης
• Μετά από σοβαρή τροποποίησή της

12
Συχνότητα Ελέγχων – Κυρώσεις (3)
Επανέλεγχος
Κτίρια Κατοικιών
1. Κάθε 14 χρόνια τουλάχιστον
2. Μετά από αλλαγή χρήσης
3. Μετά από σοβαρά ατυχήματα η συμβάντα (πχ
ηλεκτροπληξία, πυρκαγιά)
4. Εφόσον η εγκατάσταση πληγεί από θεομηνία (π.χ.
πλημμύρα, σεισμό)
5. Μετά από καταγγελία

13

Συχνότητα Ελέγχων – Κυρώσεις (4)

Επανέλεγχος
Επαγγελματικοί Κλειστοί Χώροι Χωρίς Εύφλεκτα Υλικά
(γραφεία, καταστήματα, αποθήκες κτλ)
1. Κάθε 7 χρόνια τουλάχιστον
2. Μετά από αλλαγή χρήσης
3. Μετά από σοβαρά ατυχήματα η συμβάντα (πχ
ηλεκτροπληξία, πυρκαγιά)
4. Εφόσον η εγκατάσταση πληγεί από θεομηνία (π.χ.
πλημμύρα, σεισμό)
5. Μετά από καταγγελία
14
Συχνότητα Ελέγχων – Κυρώσεις (5)

Επανέλεγχος
Επαγγελματικοί Κλειστοί Χώροι με Εύφλεκτα Υλικά
1. Κάθε 2 χρόνια τουλάχιστον
2. Μετά από αλλαγή χρήσης
3. Μετά από σοβαρά ατυχήματα η συμβάντα (πχ
ηλεκτροπληξία, πυρκαιά)
4. Εφόσον η εγκατάσταση πληγεί από θεομηνία (π.χ.
πλημμύρα, σεισμό)
5. Μετά από καταγγελία
15

Συχνότητα Ελέγχων – Κυρώσεις (6)

Επανέλεγχος
Χώροι ψυχαγωγίας και συνάθροισης κοινού
1. Κάθε 1 χρόνo τουλάχιστον
2. Μετά από αλλαγή χρήσης
3. Μετά από σοβαρά ατυχήματα η συμβάντα (πχ
ηλεκτροπληξία, πυρκαιά)
4. Εφόσον η εγκατάσταση πληγεί από θεομηνία (π.χ.
πλημμύρα, σεισμό)
5. Μετά από καταγγελία
16
Συχνότητα Ελέγχων – Κυρώσεις (7)
Επανέλεγχος
Επαγγελματικές εγκαταστάσεις στο ύπαιθρο (κάμπιγκ,
μαρίνες, πισίνες)
Κάθε 1 χρόνo τουλάχιστον
Σε περίπτωση διακοπής της ηλεκτροδότησης και πριν την
επανασύνδεση
Μετά από αλλαγή χρήσης
Μετά από σοβαρά ατυχήματα η συμβάντα (πχ ηλεκτροπληξία,
πυρκαιά)
Εφόσον η εγκατάσταση πληγεί από θεομηνία (π.χ. πλημμύρα,
σεισμό)
Μετά από καταγγελία 17

Συχνότητα Ελέγχων – Κυρώσεις (8)

Οι έλεγχοι και οι επανέλεγχοι των ηλεκτρικών εγκαταστάσεων
είναι σύμφωνα με το νόμο υποχρεωτικοί.

Σε περίπτωση που έχουμε σωματική βλάβη η θάνατο από

ηλεκτροπληξία η πυρκαγιά που οφείλεται σε ηλεκτρικά αίτια
είτε σε περίπτωση που έχουμε υλικές ζημιές ύστερα από
εκδήλωση πυρκαγιάς με ηλεκτρικά αίτια, η έλλειψη
πιστοποιητικού σε ισχύ επιβαρύνει ιδιαίτερα την θέση του
χρήστη η του ιδιοκτήτη (κατά περίπτωση ύπαρξη και βαριάς
αμέλειας).
Στη περίπτωση που το κτίριο ή ο χώρος είναι ασφαλισμένα, η
έλλειψη πιστοποιητικού σε ισχύ μπορεί να απαλλάξει την
ασφαλιστική εταιρεία από την καταβολή αποζημίωσης.
18
 Έλεγχοι & Μετρήσεις (1)
Μέτρηση Αντίστασης Μόνωσης
Είναι μία από τις απαιτούμενες προϋποθέσεις για την έκδοση
πιστοποιητικού ΔΕΗ και την ηλεκτροδότηση μίας ηλεκτρικής
εγκατάστασης Χαμηλής Τάσης σύμφωνα με το πρότυπο HD 384.

Ο έλεγχος της αντίστασης μόνωσης γίνεται για:

1. Την εξασφάλιση της προστασίας των χρηστών από
ηλεκτροπληξία η πυρκαγιά
2. Εξασφάλιση της καλής λειτουργίας του εξοπλισμού.

19

Έλεγχοι & Μετρήσεις (2)

Η Αστοχία της Μόνωσης Οφείλεται σε:

• Ηλεκτρικά αίτια
• Μηχανικά αίτια
• Χημικά αίτια
• Θερμικά αίτια
• Περιβαλλοντικά αίτια

20
 Έλεγχοι & Μετρήσεις (3)

Ηλεκτρικά Αίτια
Η μόνωση ενός καλωδίου η μίας συσκευής είναι σχεδιασμένες
για μία συγκεκριμένη τάση λειτουργίας. Υπερτάσεις πάνω από
το όριο που προδιαγράφεται από τον κατασκευαστή ενός
αγωγού η μίας συσκευής μπορούν να οδηγήσουν, ανάλογα με
τις συνθήκες, σε φθορά της μόνωσης η σε καταστροφή της. Η
δημιουργία βραχυκυκλώματος σε ένα σημείο μπορεί επίσης να
προκαλέσει φθορά της μόνωσης σε έναν αγωγό η στοιχείο της
εγκατάστασης.

21

Έλεγχοι & Μετρήσεις (4)

Μηχανικά Αίτια
Η φθορά σε ένα υπόγειο καλώδιο κατά την διάρκεια της
τοποθέτησης του, η φθορά ενός εντοιχισμένου η
εγκιβωτισμένου καλωδίου κατά την διάρκεια εργασιών
διάτρησης, θεμελίωσης, εκσκαφών κτλ, οι κραδασμοί σε
μακροχρόνια βάση κατά την λειτουργία μιας συσκευής είναι
συνηθισμένες αιτίες μηχανικής φθοράς της μόνωσης και τις
περισσότερες φορές η ζημιά δεν είναι ορατή.

22
 Έλεγχοι & Μετρήσεις (5)
Χημικά Αίτια
Η επαφή της μόνωσης με λάδια, σκόνη η διαβρωτικά υγρά
μειώνει την αποτελεσματικότητά της.
Θερμικά Αίτια
Οι πολύ υψηλές η πολύ χαμηλές θερμοκρασίες μειώνουν
σοβαρά την αποτελεσματικότητα της μόνωσης προξενώντας
φθορά στο μονωτικό υλικό. Είναι πολύ συνηθισμένη η
περίπτωση φθοράς της μόνωσης καλωδίου που είναι
τοποθετημένο δίπλα σε εξοπλισμό που λειτουργεί σε υψηλή
θερμοκρασία η σε σημεία και με τρόπο που ευνοείται η
διατήρηση της θερμοκρασίας του καλωδίου σε υψηλά επίπεδα.

23

Έλεγχοι & Μετρήσεις (6)

Περιβαλλοντικά Αίτια
Η παρουσία υδρατμών στο χώρο λειτουργίας, η υγρασία του
περιβάλλοντος σε κτίρια που δεν χρησιμοποιούνται για πολύ
καιρό η ακόμα και η παρουσία τρωκτικών στον χώρο είναι
μερικά από τα περιβαλλοντικά αίτια στα οποία οφείλεται η
μείωση της αποτελεσματικότητας της μόνωσης.

24
 Έλεγχος Συνέχειας (1)

Ο έλεγχος της συνέχειας γίνεται για να εξασφαλισθεί η καλή

σύνδεση και λειτουργία
• Του αγωγού προστασίας από το σημείο λήψης έως την
μπάρα γείωσης στον πίνακα διανομής
• Των αγωγών κύριων και συμπληρωματικών ισοδυναμικών
συνδέσεων
• Των αγωγών γείωσης της αντικεραυνικής προστασίας
• Των αγωγών φάσεων και ουδετέρου από το σημείο λήψης
μέχρι το σημείο τροφοδοσίας

25

Έλεγχος Συνέχειας (2)

Εξασφαλίζει σε περίπτωση σφάλματος

• Την ανεμπόδιστη όδευση των ρευμάτων διαρροής προς τη γή
και η αποφυγή δημιουργίας επικίνδυνης τάσης στα
αγώγιμα μέρη της ηλεκτρικής εγκατάστασης η των συσκευών
που είναι συνδεδεμένες σε αυτήν.
• Την καλή σύνδεση των αγωγών φάσεων και ουδετέρου η
οποία αν δεν υπάρχει οδηγεί στην δημιουργία ηλεκτρικού
τόξου στα σημεία σύνδεσης καλωδίου – διακοπτικού υλικού
και τελικά στην τήξη των αντίστοιχων υλικών με συνέπεια την
διακοπή της ηλεκτροδότησης, την εκδήλωση πυρκαγιάς κ.α.

26
 Έλεγχος Συνέχειας (3)
Η μείωση της αποτελεσματικότητας της συνέχειας ενός
αγωγού οφείλεται κυρίως σε μηχανικά αίτια όπως
• Η κοπή ενός αγωγού κατά την διάρκεια εργασιών (π.χ. η κοπή
του κεντρικού αγωγού γείωσης κατά την διάρκεια εκσκαφών)
• Οι συστολές και διαστολές στο σημείο σύνδεσης λόγω των
συνεχόμενων θερμοκρασιακών μεταβολών που οφείλονται
στην αυξομείωση της έντασης του ρεύματος που διέρχεται
από το σημείο (π.χ. το χαλάρωμα των ακροδεκτών στις
μπαταρίες).
• Οι κραδασμοί από διάφορες αιτίες (π.χ. στην περίπτωση των
καλωδίων τροφοδοσίας ενός κινητήρα η μίας γεννήτριας)
27

Έλεγχος Διακόπτη Διαφυγής

Έντασης (1)
Διακόπτης Διαφυγής Έντασης (Δ.Δ.Ε.)
• Σκοπός του είναι να διακόπτει την παροχή ηλεκτρικού
ρεύματος όταν η ένταση του ρεύματος στον αγωγό φάσης (η
των φάσεων για τριφασικό ρεύμα) δεν είναι ίση με την
ένταση του ρεύματος στον αγωγό του ουδετέρου.
• Ο έλεγχος του ΔΔΕ πραγματοποιείται για να εξασφαλισθεί η
αξιόπιστη λειτουργία του σε περίπτωση εμφάνισης διαρροής
ρεύματος προς γη. Ο έλεγχος συνίσταται στην μέτρηση με
κατάλληλα όργανα της έντασης ρεύματος διαρροής που
προκαλεί την ενεργοποίηση του διακόπτη και του
αντίστοιχου χρόνου απόκρισης.

28
 Έλεγχος Διακόπτη Διαφυγής
Έντασης (2)
Μείωση της Αποτελεσματικότητας Λειτουργίας
• Ο αντιηλεκτροπληξιακός διακόπτης είναι μία συσκευή
ηλεκτρομηχανικού τύπου που αποτελείται από
μετασχηματιστή, επαφές, ελατήρια κτλ και σαν τέτοια ενέχει
πάντα τον κίνδυνο εσφαλμένης λειτουργίας.
• Πέρα από αυτό εξωγενείς παράγοντες (πχ βραχυκύκλωμα η
υπερθέρμανση) μπορούν να προκαλέσουν βλάβη η αλλαγή
των χαρακτηριστικών λειτουργίας του που δεν είναι εύκολο
να ανιχνευτούν χωρίς κατάλληλα μετρητικά όργανα.

29

Μέτρηση Αντίστασης Βρόγχου (3)

• Ο έλεγχος της αντίστασης βρόγχου και ο υπολογισμός του
αναμενόμενου ρεύματος βραχυκυκλώματος είναι σημαντικό
κεφάλαιο στους ισχύοντες κανονισμούς γιατί έτσι
διασφαλίζεται η λειτουργία των προστατευτικών
διατάξεων.

• Οι κυριότερος λόγος για την μέτρηση της αντίστασης

βρόγχου μιας ηλεκτρικής εγκατάστασης είναι για να
επιβεβαιωθεί ότι σε περίπτωση βραχυκυκλώματος όλες οι
προστατευτικές διατάξεις (ασφάλειες τήξεως, αυτόματες
ασφάλειες/διακόπτες ) θα διακόψουν την παροχή ηλεκτρικού
ρεύματος σε χρόνο αρκετά γρήγορο έτσι ώστε να μην
απειληθεί η ζωή του χρήστη της εγκατάστασης η να μην
υπάρξει κίνδυνος πρόκλησης πυρκαγιάς. 30
Μέτρηση Αντίστασης Βρόγχου (4)
• Έτσι αν ένας αγωγός φάσης έρθει σε επαφή με τον αγωγό
γείωσης σε μία εγκατάσταση η σε μία συσκευή, το ρεύμα
βραχυκυκλώματος που θα δημιουργηθεί μπορεί να είναι
αρκετά μεγάλο ώστε να προκαλέσει ηλεκτροπληξία η να γίνει
η αιτία για την δημιουργία εστίας πυρκαγιάς.

• Σε φυσιολογικές συνθήκες η ασφάλεια του αντίστοιχου

κυκλώματος η μία άλλη προστατευτική διάταξη θα
ενεργοποιηθεί μέσα σε δέκατα του δευτερολέπτου
διακόπτοντας την παροχή. Αυτό όμως θα συμβεί με την
προϋπόθεση ότι η αντίσταση βρόγχου του κυκλώματος είναι
αρκετά χαμηλή έτσι ώστε το δημιουργούμενο ρεύμα
βραχυκυκλώματος να είναι αρκετό ώστε να ενεργοποιήσει
την προστασία του κυκλώματος. 31

Μέτρηση Αντίστασης Βρόγχου (5)

• Σε αντίθετη περίπτωση δηλ. αν η αντίσταση βρόγχου είναι

μεγάλη και το ρεύμα βραχυκυκλώματος σχετικά μικρό τότε η
προστατευτική διάταξη θα αργήσει να ενεργοποιηθεί με
αποτέλεσμα να αυξηθεί ο κίνδυνος ηλεκτροπληξίας η
πυρκαγιάς.

32
 Μέτρηση Αντίστασης Γείωσης (1)

Γείωση είναι η αγώγιμη σύνδεση όλων των μεταλλικών

τμημάτων μιας ηλεκτρικής εγκατάστασης σε ένα κοινό σημείο
και η σύνδεση του σημείου αυτού με το έδαφος (στην
περίπτωση των κτιριακών εγκαταστάσεων). Η γείωση αυτή
ονομάζεται και γείωση προστασίας για να διαχωρίζεται από την
γείωση λειτουργίας που εφαρμόζεται στο δίκτυο διανομής.

33

Μέτρηση Αντίστασης Γείωσης (2)

Η κατασκευή ενός συστήματος γείωσης αποσκοπεί:

1. Στην ασφάλεια του χρήστη

Η γείωση των μεταλλικών στοιχείων, των μεταλλικών
περιβλημάτων, των μεταλλικών σωλήνων και των άλλων
αγώγιμων αντικειμένων εξασφαλίζει ότι σε περίπτωση
σφάλματος η κεραυνού δεν θα δημιουργηθούν επικίνδυνες
για τον άνθρωπο ηλεκτρικές τάσεις.

34
 Μέτρηση Αντίστασης Γείωσης (3)
Η κατασκευή ενός συστήματος γείωσης αποσκοπεί:

2. Στην ασφάλεια του εξοπλισμού και στη μείωση του

ηλεκτρικού θορύβου
Ένα καλό σύστημα γείωσης αυξάνει την αξιοπιστία του
εξοπλισμού, μειώνει την πιθανότητα βλάβης λόγω ρευμάτων
βραχυκύκλωσης η κεραυνικών ρευμάτων, διαχέει τα
αναπτυσσόμενα ηλεκτροστατικά φορτία στο έδαφος και
επιπλέον εξασφαλίζει την σύνδεση όλων των συσκευών
ισοδυναμικά δηλαδή χωρίς να υπάρχουν διαφορές τάσης
από σημείο σε σημείο και από συσκευή σε συσκευή

35

Μέτρηση Αντίστασης Γείωσης (5)

Ένα σύστημα γείωσης αποτελείται από:

1. Τους αγωγούς γείωσης που είναι συνδεδεμένοι με τα

μεταλλικά μέρη των συσκευών η στοιχείων

2. Τον ισοδυναμικό ζυγό ή ζυγούς όπου οδηγούνται και

συνδέονται οι επί μέρους αγωγοί

3. Τον κύριο αγωγό γείωσης

4. Ηλεκτρόδιο η το πλέγμα ηλεκτροδίων που είναι

τοποθετημένο μέσα στο έδαφος και στο οποίο συνδέεται ο
κύριος αγωγός.
36
 Μέτρηση Αντίστασης Γείωσης (6)

Ο έλεγχος του συστήματος γείωσης είναι ζωτικής σημασίας για

την ασφάλεια και την καλή λειτουργία της ηλεκτρικής
εγκατάστασης.

Σύμφωνα με τους ισχύοντες κανονισμούς πρέπει:

1. Να ελέγχονται σε τακτά χρονικά διαστήματα η συνέχεια των
αγωγών γείωσης σε όλη η διαδρομή τους στην εγκατάσταση
από τα σημεία ρευματοληψίας μέχρι το ηλεκτρόδιο γείωσης
2. Να γίνεται μέτρηση της αντίστασης επαφής του ηλεκτροδίου
γείωσης με το έδαφος.

37