Διαταραχή Άγχους Ασθένειας

Διαταραχή σωματικού συμπτώματος

Ράνια Μπούμη
Ψυχολόγος
Δάφνη Νιάνιου
Ψυχολόγος
ΔΙΑΓΝΩΣΗ

DSM DSM
IV V Διαταραχή
Υποχονδρίαση Άγχους
Ασθένειας

Διαταραχή
Σωματικού
Συμπτώματος
 DSM IV-TR --- Υποχονδρίαση
1. Ενασχόληση με το φόβο ή την ιδέα ότι το άτομο έχει μια σοβαρή
ασθένεια. Ο φόβος βασίζεται στην παρερμηνεία σωματικών
συμπτωμάτων.
2. Η ενασχόληση/ ανησυχία παραμένει παρά τη σχετική ιατρική
αξιολόγηση και διαβεβαίωση.
3. Το κριτήριο 1 δεν έχει παραληρηματική ένταση και δεν περιορίζεται σε μια
συγκεκριμένη ανησυχία για την εξωτερική εμφάνιση
4. Η ενασχόληση προκαλεί κλινικά σημαντική δυσφορία ή δυσλειτουργία
στην κοινωνική και επαγγελματική ζωή.
5. Τα συμπτώματα διαρκούν τουλάχιστον 6 μήνες
6. Η ανησυχία δεν εξηγείται καλύτερα από Διαταραχή Γενικευμένου Άγχους,
Ιδεοψυχαναγκαστική Διαταραχή, Διαταραχή Πανικού, Μείζον καταθλιπτικό
Επεισόδιο, Άγχος Αποχωρισμού ή άλλη Σωματόμορφη Διαταραχή.
 DSM V --- Διαταραχή Άγχους Ασθένειας
1. Ανησυχία ότι το άτομο έχει ή θα πάθει κάποια σοβαρή ασθένεια
2. Τα σωματικά συμπτώματα απουσιάζουν ή είναι ήπια. Σε περίπτωση υπαρκτής
ιατρικής κατάστασης ή κινδύνου η ενασχόληση είναι εμφανώς υπερβολική και
δυσανάλογη.
3. Υπάρχει υψηλό επίπεδο άγχους σχετικά με την υγεία και το άτομο ανησυχεί
εύκολα για την ιατρική του κατάσταση
4. Το άτομο οδηγείται σε υπερβολικές συμπεριφορές σχετικές με την υγεία ή σε
δυσλειτουργικές αποφυγές
5. Η ανησυχία διαρκεί τουλάχιστον 6 μήνες (η εστία μπορεί να αλλάζει)
6. Η ενασχόληση με την υγεία δεν εξηγείται καλύτερα στα πλαίσια άλλης διαταραχής
όπως η διαταραχή σωματικών συμπτωμάτων, η διαταραχή πανικού, η διαταραχή
γενικευμένου άγχους, η διαταραχή σωματικής δυσμορφίας, η
ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή ή η παραληρητική διαταραχή σωματικού τύπου.

Τύποι: αναζητούν ιατρική φροντίδα

αποφεύγουν ιατρική φροντίδα
DSM V – Διαταραχή σωματικού συμπτώματος
Α. Ένα ή περισσότερα σωματικά συμπτώματα που προκαλούν δυσφορία ή σημαντική
επίπτωση στην καθημερινότητα
Β. Έντονες σκέψεις, συναισθήματα ή συμπεριφορές που σχετίζονται με τα σωματικά
συμπτώματα ή ανησυχία σε σχέση με την υγεία εμφανίζονται ως εξής:
1. Δυσανάλογες και επίμονες σκέψεις σε σχέση με τη σοβαρότητα ενός
συμπτώματος
2. Διαρκώς υψηλό άγχος για τα συμπτώματα ή την υγεία
3. Υπερβολικός χρόνος και ενέργεια αφιερώνεται σε αυτά τα συμπτώματα ή στην
ανησυχία για την υγεία
Γ. Τα συμπτώματα γενικά επιμένουν (τυπικά για τουλάχιστο 6 μήνες)
Προσδιοριστές:
- Με κυρίαρχο πόνο
- Επίμονη (σοβαρά συμπτώματα, >6 μήνες)
- Τρέχουσα σοβαρότητα: ήπιας, μέτριας, σοβαρής έντασης
Αποτελεσματικότητα της ΓΣΘ στο άγχος υγείας
Cognitive-behaviour therapy for health anxiety
in medical patients (CHAMP): a randomised
controlled trial with outcomes to 5 years (Tyrer, Salkovskis et al, 2017,
Health Technology Assessment, 21 (50).
➢ 444 ασθενείς ηλικίας 16-75ετών
➢ Από 5 γενικά νοσοκομεία της Μ.Βρετανίας από καρδιολογική, ενδοκρινολογική,
γαστρεντερολογική, νευρολογική και πνευμονολογική κλινική.
➢ Health Anxiety Inventory (HAI) ≥ 20 (n = 5769)
Το Γνωσιακό Μοντέλο
Ερεθίσματα:
σωματικές
αισθήσεις,
γεγονότα,
καταστάσεις

Ερμηνείες Κινδύνου Σωματικά

σχετικές με την υγεία συμπτώματα,
Άγχος
Πιθανότητα x Συνέπειες φυσιολογική
διέγερση
Ικανότητα + Βοήθεια

Συμπεριφορές
αναζήτησης
ασφάλειας:
αποφυγές,
διαβεβαιώσεις
Χαρακτηριστικά

• Παρερμηνεία σωματικών συμπτωμάτων

• Παρερμηνεία ιατρικών πληροφοριών

• Αναζήτηση διαβεβαιώσεων ή αποφυγή

• Πολλαπλές ιατρικές επισκέψεις και εξετάσεις

Παράγοντες Διαιώνισης

- Διεργασιακές παρεκκλίσεις (πχ επιλεκτική προσοχή)

- Φυσιολογικές αντιδράσεις

- Συμπεριφορές αναζήτησης ασφάλειας (τσεκαρίσματα,

διαβεβαιώσεις)

- Αλλαγές στο συναίσθημα

1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ
ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ

• Διάγνωση
• Οικοδόμηση θεραπευτικής σχέσης
• Γνωσιακή ανάλυση
• Συχνοί εκλυτικοί παράγοντες: σωματικό σύμπτωμα,
συζήτηση για αρρώστια, ΜΜΕ κ.α.
• Case formulation
• Ενστάλαξη ελπίδας
Οικοδόμηση θεραπευτικής σχέσης
 Empathy, χρόνος για λεπτομερές ιατρικό ιστορικό και
εξετάσεις
 ‘Είναι όλα στο μυαλό σου’, ‘είναι από το άγχος σου’
 Δυσπιστία απέναντι σε ψυχολογική/ψυχιατρική
παρέμβαση
 ‘Σκοπός μας να εστιάσουμε στις ανησυχίες που έχεις για
την υγεία σου. Ο βαθμός στον οποίο ανησυχείς μπορεί
να συμβάλει στο προβλημά σου και να σε δυσκολεύει να
το αντιμετωπίσεις. Η ΓΣΘ μπορεί να βοηθήσει να
χειριστείς, και σε μερικές περιπτώσεις, να λύσεις κάποιες
από αυτές τις δυσκολίες σου.’
Το πρόβλημά σου είναι…
 Ότι έχεις καρκίνο;

 Ότι ανησυχείς πως έχεις καρκίνο;

-> Τι έχεις καταφέρει με τον τρόπο που αντιμετωπίζεις το

πρόβλημά σου ως σήμερα;

-> Θέλεις να δοκιμάσουμε μια εναλλακτική εξήγηση;

1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ
ΕΞΟΙΚΕΙΩΣΗ

- Συγκεκριμένο επεισόδιο
- Φαύλος κύκλος επεισοδίου
- Παράγοντες διαιώνισης
 Δίνω σημασία
σε
πληροφορίες
για την υγεία
Αίσθημα
Υψηλό Άγχος κόπωσης και
ατονίας

Έχω
σκλήρυνση
Τσεκάρω το
σώμα μου για
κατά Επισκέπτομαι
πλάκας συχνά ιατρούς
συμπτώματα

Ψάχνω στο Ενασχόληση

ίντερνετ για με σκέψεις για
πληροφορίες
επιδείνωση και
την αναπηρία

Παράδειγμα φαύλου κύκλου κατά Salkovskis

2. ΑΥΤΟΠΑΡΑΤΗΣΗ
• Καταγραφή συμπτωμάτων και ερμηνείας τους
• Καταγραφή επεισοδίων άγχους για σωματικά
συμπτώματα:
Συνθήκες, Αυτόματες Αρνητικές Σκέψεις, Συναισθήματα,
Σωματικά Συμπτώματα, Συμπεριφορές
• Καταγραφή συμπεριφορών αναζήτησης ασφάλειας
(αποφυγές, διαβεβαιώσεις, τσεκαρίσματα)
• Λεπτομερής χαρτογράφηση του προβλήματος -> case
formulation
Αυτόματες Αρνητικές Σκέψεις
- «Αν δεν πω την παραμικρή λεπτομέρεια στο γιατρό δε
θα κάνει σωστή διάγνωση»
- «Κινδυνεύω από κάτι πολύ σοβαρό»
- «Το μούδιασμα σημαίνει ότι έχω σκλήρυνση κατά
πλάκας»
- «Ο γιατρός δε μου φάνηκε πολύ σίγουρος. Κάτι μου
κρύβει»
3. ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΙΚΟΙ ΧΕΙΡΙΣΜΟΙ

• Συμπεριφορικός έλεγχος καταστροφολογίας

• Έλεγχος παραγόντων διαιώνισης

• Διερεύνηση εναλλακτικών στρατηγικών διαχείρισης

• Παραγωγή εναλλακτικών ερμηνειών μέσω της εμπειρίας

Παραδείγματα Πειραμάτων
• Εστίαση προσοχής σε σημείο του σώματος και
εντοπισμός σωματικών αισθήσεων
• Πρόκληση συμπτωμάτων εντός συνεδρίας
(πχ ανεβοκατέβασμα σκάλας, σφίξιμο μυών κτλ)
• Αύξηση συμπεριφορών αναζήτησης ασφάλειας ή
διαβεβαιώσεων για κάποιες μέρες Vs εγκατάλειψη
συμπεριφορών για κάποιες μέρες και βαθμολογία
άγχους
• Αναβολή επίσκεψης στον ιατρό, διαβεβαίωσης από
συγγενείς, τσεκαρίσματος συμπτώματος
• Μικρή έρευνα σε γνωστούς για το αν έχουν παρόμοια
σωματικά συμπτώματα
4. ΓΝΩΣΙΑKΟΙ ΧΕΙΡΙΣΜΟΙ
• Έλεγχος γνωσιών
- Λίστα πιθανών αιτίων με πιθανότητες & τεχνική πίτας
- Τεχνική πυραμίδας
• Διεργασιακές παρεκκλίσεις (αυθαίρετο συμπέρασμα,
καταστροφοποίηση, νοητικό φίλτρο, λάθος συνδέσεις)
• Εναλλακτικές σκέψεις – ερμηνείες
• Ανοχή της αβεβαιότητας
Τεχνική Πυραμίδας
Πόσοι ένιωσαν το σύμπτωμα σήμερα;

Σε πόσους ήταν επίμονο;

Πόσοι πήγαν σε ιατρό;

Σε πόσους προτάθηκαν εξετάσεις;

Σε πόσους οι εξετάσεις
έδειξαν πρόβλημα;

Σε πόσους το
πρόβλημα ήταν
σοβαρό;
Πόσοι δεν
θεραπεύτηκαν
τελικα;
ΕΠΕΜΒΑΣΗ ΣΤΙΣ ΔΙΑΒΕΒΑΙΩΣΕΙΣ
– Τι συμβαίνει στο σύμπτωμα όταν λαμβάνεις
διαβεβαίωση;
– Τι σημαίνει αυτό για το σύμπτωμα;
– Τι θα συνέβαινε σε μια σοβαρή ασθένεια;
– Παράδοξο: Είμαι έτοιμος να σου δώσω διαρκείς
διαβεβαιώσεις για μέρα αν μου υποσχεθείς ότι δε θα
ανησυχήσεις για τον επόμενο μήνα
– Επιπτώσεις διαβεβαιώσεων στις σχέσεις, οικονομικό
κόστος
Οι σημαντικοί άλλοι
 Συνεδρία με οικείους παρόντες (συζήτηση για τις
διαβεβαιώσεις)
 Επικοινωνία με ιατρούς που επισκέπτεται ο
θεραπευόμενος
ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗ ΠΕΠΟΙΘΗΣΕΩΝ
«Υγεία σημαίνει απουσία συμπτωμάτων»

- Κάθετο τόξο
- Πειράματα
- Έλεγχος υποθέσεων
5. ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟΣ
• Ανασκόπηση θεραπείας
• Πρόληψη υποτροπών
• Ο θεραπευόμενος θεραπευτής του εαυτού του
• Follow up συνεδρίες
Διαταραχή Πόνου

Διαταραχή
Σωματικού
Συμπτώματος
DSM IV-TR – Διαταραχή Πόνου
A. Ο πόνος σε ένα ή περισσότερα σημεία του σώματος είναι το επίκεντρο της
κλινικής εικόνας και αρκετά ισχυρός για να δικαιολογήσει την προσοχή του
κλινικού.

B. Ο πόνος προκαλεί κλινικά σημαντική δυσφορία ή δυσλειτουργία σε σημαντικούς

τομείς λειτουργικότητας όπως ο κοινωνικός και ο επαγγελματικός

Γ. Παρουσία σημαντικών ψυχολογικών παραγόντων στην έναρξη, βαρύτητα,

επιδείνωση ή διατήρηση του πόνου.

Δ. Το σύμπτωμα ή το έλλειμμα δεν είναι αποτέλεσμα σκόπιμης πρόκλησης ή

προσποίησης

E. Ο πόνος δεν εξηγείται καλύτερα από διαταραχές διάθεσης, ή άγχους ή από

ψυχωσική διαταραχή και δεν πληροί τα κριτήρια για δυσπαρεύνια.
 DSM V – Διαταραχή σωματικού συμπτώματος
Α. Ένα ή περισσότερα σωματικά συμπτώματα που προκαλούν δυσφορία ή σημαντική
επίπτωση στην καθημερινότητα
Β. Έντονες σκέψεις, συναισθήματα ή συμπεριφορές που σχετίζονται με τα σωματικά
συμπτώματα ή ανησυχία σε σχέση με την υγεία εμφανίζονται ως εξής:
1. Δυσανάλογες και επίμονες σκέψεις σε σχέση με τη σοβαρότητα ενός
συμπτώματος
2. Διαρκώς υψηλό άγχος για τα συμπτώματα ή την υγεία
3. Υπερβολικός χρόνος και ενέργεια αφιερώνεται σε αυτά τα συμπτώματα ή στην
ανησυχία για την υγεία
Γ. Τα συμπτώματα γενικά επιμένουν (τυπικά για τουλάχιστο 6 μήνες)
Προσδιοριστές:
- Με κυρίαρχο πόνο
- Επίμονη (σοβαρά συμπτώματα, >6 μήνες)
- Τρέχουσα σοβαρότητα: ήπιας, μέτριας, σοβαρής έντασης
Γνωσιακό μοντέλο
Αρνητικές σκέψεις
για τον πόνο και
την ικανότητα
διαχείρισης,
αρνητικές
προσδοκίες

Ελάττωση
δραστηριότητας Θλίψη
Αύξηση Άγχος
ανάπαυσης Θυμός

Αυτονομική
ενεργοποίηση
Επιδείνωση πόνου
Υποχώρηση ουδού
του πόνου
Στόχοι Γνωσιακής Ψυχοθεραπείας

• Αντιμετώπιση απογοήτευσης. Αλλαγή του τρόπου σκέψης ώστε ο

πόνος να γίνει διαχειρίσιμος.

• Εκπαίδευση σε τεχνικές και δεξιότητες διαχείρισης.

• Αλλαγή αντίληψης του εαυτού από παθητικό σε δραστήριο.

• Εκπαίδευση στη γνωσιακή συλλογιστική και τροποποίηση

δυσλειτουργικών μοτίβων.

• Βελτίωση αυτοπεποίθησης και εσωτερίκευση του locus of control.

• Πρόβλεψη προβλημάτων και ανάπτυξη λύσεων για μακροχρόνια

συντήρηση
Συστατικά θεραπείας
1. Αξιολόγηση
2. Συνεργατικός, γνωσιακός επαναπροσδιορισμός του
προβλήματος
3. Απόκτηση δεξιοτήτων
4. Σταθεροποίηση γνωσιακών και συμπεριφορικών
δεξιοτήτων
5. Τερματισμός: γενίκευση, συντήρηση, πρόληψη
υποτροπών
1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ - ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ
• Έμφαση στην ενσυναίσθηση και την οικοδόμηση ισχυρής
θεραπευτικής σχέσης
• Στόχος δεν είναι η θεραπεία του πόνου αλλά η βελτίωση της
διαχείρισής του (η ΓΨ ως τμήμα της συνολικής παρέμβασης)
• Συνεργατικός προσδιορισμός στόχων
• Εξοικείωση με τη γνωσιακή συλλογιστική
• Ευαισθητοποίηση σε ψυχοκοινωνικούς παράγοντες
• Ο πόνος είναι διαχειρίσιμος
• Ενστάλαξη ελπίδας
Τροποποίηση ερμηνείας του πόνου

Ο τρόπος με τον οποίο ο ασθενής μεταφράζει την εμπειρία

ενός επώδυνου ερεθίσματος επηρεάζει το επίπεδο του
πόνου και της δυσφορίας που βιώνει.

Συναισθήματα

Σωματικά
Πόνος Σκέψεις
Συμπτώματα

Συμπεριφορές
ΕΠΑΝΑΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ

Τα συμπτώματα και οι συνέπειές τους…

Αφόρητα Είναι μοναδικές εμπειρίες

Μη διαχειρίσιμα που ποικίλουν από άνθρωπο
σε άνθρωπο
Σωματικές εμπειρίες
Τροποποιήσιμα
Προκαλούνται αποκλειστικά
από παθολογική κατάσταση Διαχειρίσιμα σε ένα βαθμό
2. ΑΥΤΟΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗ
• Λεπτομερής χαρτογράφηση του προβλήματος:

• Γνωσίες, συνθήκες, στρατηγικές διαχείρισης, σημεία πόνου,

συνολικό βίωμα του πόνου

• Αξιολόγηση επίπτωσης πόνου στον ύπνο και τις δραστηριότητες

• Εντοπισμός περιοχών ψυχολογικής δυσφορίας

• Ρόλος σημαντικών άλλων στη διατήρηση και επιδείνωση

δυσλειτουργικών συμπεριφορών

• Case formulation
 Ημερολόγιο πόνου

Ημέρα/ Συνθήκες Ένταση Αυτόματες Δυσφορία Τι έκανα;

Ώρα πόνου Αρνητικές 0-10 Πόσο
0-10 Σκέψεις αποτελεσματικό
ήταν;
(0-10)

Δευτέρα Πήρα τα 6 Πάλι τα ίδια. 9 Πήρα

19.30 παιδιά από το Τίποτα δεν αναλγητικό
φροντιστήριο μπορώ να κάνω (4/10)
πια. Κάθισα στον
Πρέπει να καναπέ (2/10)
ξεκουραστώ.
 Ημερολόγιο δραστηριότητας και ξεκούρασης
Δευτέρα Τρίτη Τετάρτη Πέμπτη Παρασκευή Σάββατο Κυριακή

8.00
9.00
10.00
11.00
12.00
13.00
14.00
15.00
16.00
17.00
18.00
19.00
20.00
21.00
22.00
23.00
Αξιολόγηση ημερολογίου
- Υπάρχουν στιγμές που δεν πονάει;
- Σχετίζεται ο πόνος με τη διάθεσή του;
- Τι συμβαίνει όταν δεν πονάει;
- Πότε ο πόνος χειροτερεύει;
- Μήπως υπάρχουν μοτίβα;
- Πότε ο πόνος ελαττώνεται;
- Πόσες ώρες ξεκουράζεται και πόσες είναι δραστήριος;
Αξιολόγηση πόνου
• Ένταση πόνου ≠ Ψυχολογική δυσφορία

• Οι άνθρωποι τείνουν να πιστεύουν ότι όλοι

καταλαβαίνουν τον πόνο με τον ίδιο τρόπο

• Επιλογή προσωποποιημένης κλίμακας με σημεία

αναφοράς

• Η μεγέθυνση του πόνου μπορεί να μας δώσει γνωσιακές

πληροφορίες
Το μοντέλο της διαταραχής προσωποποιείται

«Πάλι τα ίδια»
Ξαφνικές κινήσεις
Πόνος στην πλάτη «Όλη μέρα έτσι θα
προκαλούν πόνο
πάει»

Μυϊκή τάση

Κάνω σπασμωδικές
κινήσεις. «Δε θα έπρεπε να
Θυμός
είμαι έτσι»
Χτυπάω πράγματα.
Μοντέλο πόνου με θλίψη
«Ο πόνος είναι
φοβερός»
Πόνος
«Δεν το αντέχω
αυτό»

Ελαττώνεται το
Θλίψη
κατώφλι του πόνου

Παθητικές
Μειωμένη
στρατηγικές
δραστηριότητα
διαχείρισης
Στο μοντέλο απεικονίζονται…

• Η αξιολόγηση του πόνου

• Οι διεργασιακές παρεκκλίσεις

• Οι στρατηγικές διαχείρισης

• Τα συναισθήματα

• Η ανοχή στον πόνο

• Οι αποφυγές
 3. ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΙΚΟΙ ΧΕΙΡΙΣΜΟΙ
• Συμπεριφορικά πειράματα

• Προοδευτική έκθεση για διαχείριση αποφυγών

• Pacing: σταθερότητα στα επίπεδα δραστηριότητας

• Μυϊκή χαλάρωση

• Διαφραγματική αναπνοή

• Ενίσχυση άσκησης

• Απόσπαση προσοχής (συμπεριφορά ή φαντασία)

Συμπεριφορές
• Παραπονιέται
• Αναστενάζει ή βογγάει
• Περπατάει ακανόνιστα
• Φοράει κολάρο
• Χρησιμοποιεί μπαστούνια ή στηρίγματα
• Κουτσαίνει
• Τρίβει το σημείο που πονάει
• Παίρνει φάρμακα
• Ξαπλώνει ή κάθεται
Στόχοι Συμπεριφορικοί
• Βελτίωση φυσικής δραστηριότητας

• Ελάττωση χρήσης περιττών φαρμάκων

• Βελτίωση λειτουργικότητας

• Βελτίωση ύπνου

Νέα οπτική: κάνω αυτό που έχω σχεδιάσει και όχι αυτό
που αισθάνομαι ότι μπορώ
4. ΓΝΩΣΙΑΚΟΙ ΧΕΙΡΙΣΜΟΙ
• Έλεγχος και τροποποίηση αυτόματων αρνητικών σκέψεων

• Εναλλακτικές ερμηνείες για τον πόνο (πχ στρες)

• Αξιοποίηση εμπειριών από συμπεριφορικά πειράματα

• Αντιμετώπιση αυτοεκπληρούμενης προφητείας

• Βελτίωση αυτοπεποίθησης

• Παρρησιοθεραπεία
ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΑΜΦΙΣΒΗΤΗΣΗΣ

• Τι ενδείξεις έχεις;
• Υπάρχουν άλλες αιτίες που μπορεί να έχουν ενισχύσει
τον πόνο;
• Στο παρελθόν έχεις εκτελέσει εργασίες πονώντας;
• Τι θα έλεγες στον εαυτό σου για να τον ενθαρρύνεις;
• Σύμφωνα με την εμπειρία σου είναι πραγματικά αδύνατο
να κάνεις το παραμικρό;
• Σε τι σε βοηθάει να σκέφτεσαι έτσι;
• Πώς θα ήταν αποτελεσματικότερο να σκέφτεσαι;
ΔΙΕΡΓΑΣΙΑΚΕΣ ΠΑΡΕΚΚΛΙΣΕΙΣ
Υπεργενίκευση • «Ποτέ δεν τα καταφέρνω»

Καταστροφοποίηση • «Θα παραλύσω»

• «Αν δεν μπορώ να κάνω τα πάντα τότε δεν

Άσπρο - Μαύρο
έχει νόημα να κάνω τίποτα»

Αυθαίρετο συμπέρασμα – • «Ο τρόπος που μου μίλησε ο γιατρός δείχνει

Διάβασμα μυαλού ότι είναι απελπισμένος με μένα»

Αυθαίρετο συμπέρασμα –
Πρόβλεψη μέλλοντος • «Δε θα δουλέψει αυτή η τεχνική»
Τροποποίηση Αυτόματων Αρνητικών Σκέψεων
Συνθήκες Αυτόματες Συνέπειες Νέες Σκέψεις Νέες
Σκέψεις συνέπειες

Απόγευμα στο Πάλι δε θα Θλίψη Έχω ήδη κάνει αρκετές

σπίτι, ενώ μπορέσω να Άγχος δουλειές σήμερα. Βελτίωση
σιδερώνω. τελειώσω τις Πόνος 7/10 Και πριν τον πόνο διάθεσης.
δουλειές. Σταματώ υπήρχαν μέρες που Κάλεσα
Δεν προσφέρω το σίδερο. δεν είχα σωματικές μια φίλη
τίποτα πλέον. Ξαπλώνω στο αντοχές. για καφέ.
Κανείς δε με κρεβάτι. Έχω καταφέρει να Πόνος 3/10
βοηθάει. κάνω τις δουλειές μου
ακόμα και με πόνο.
Όταν κάνω κάτι ο
πόνος υποχωρεί.
Η οικογένειά μου με
έχει στηρίξει
πραγματικά.
Καθένας προσφέρει
στο βαθμό που
μπορεί.
ΕΠΙΛΥΣΗ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ

Ελεύθερος
Απασχόληση
Χρόνος

Οικογένεια Κοινωνικότητα
Πόνος
5. ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟΣ
• Ανασκόπηση προόδου
• Σύνοψη τεχνικών
• Πρόβλεψη μελλοντικών προβλημάτων
• Ανασκόπηση προβλημάτων εντός θεραπείας
• Πρόληψη υποτροπών
• Ο θεραπευόμενος θεραπευτής του εαυτού του
• Διαρκής διαχρονική παρακολούθηση
ΘΕΡΑΠΕΥΤΗΣ ΤΟΥ ΕΑΥΤΟΥ ΤΟΥ
• Καταγραφή κατάστασης
• Ανάλυση φάσεων
• Έλεγχος και αμφισβήτηση σκέψεων
• Επιλογή κατάλληλης συμπεριφορικής στρατηγικής