Τμήμα :Α1

Ονοματεπώνυμο :Περιστερης Ευάγγελος

Τίτλος άσκησης : Ηλεκτροκινητήρας εναλλασσόμενου ρεύματος τύπου
κλωβού
Ημερομηνία διεξαγωγής :2/5/2023

Περίληψη-θεωρία
Το αντικείμενο που θα μελετήσουμε σε αυτήν την εργαστηριακή άσκηση είναι
ο ηλεκτροκινητήρας εναλλασσόμενου ρεύματος τύπου κλωβού και η
κατανόηση της λειτουργίας του. Ο ηλεκτρικός κινητήρας, αποτελεί μια διάταξη
που χρησιμοποιείται για τη μετατροπή της ηλεκτρικής ενέργειας σε μηχανική.
Ο κινητήρας εναλλασσομένου ρεύματος αποτελεί μια κατηγορία κινητήρα όπου
η τάση τροφοδοσίας είναι εναλλασσόμενη. Η αρχή λειτουργίας του είναι όμοια
με εκείνη της μηχανής Συνεχούς Ρεύματος. Η κυριότερη διαφορά τους είναι ότι
ο συλλέκτης αντικαθίσταται από δύο δακτυλίους. Οι ηλεκτροκινητήρες
εναλλασσόμενου ρεύματος διακρίνονται στους ασύγχρονους ή επαγωγικούς
κινητήρες και στους σύγχρονους κινητήρες. Οι ασύγχρονοι κινητήρες
αποτελούν τους πιο διαδεδομένους κινητήρες. Ονομάζονται ασύγχρονοι
κινητήρες, γιατί δεν κινούνται με τη σύγχρονη ταχύτητα περιστροφής.
Ονομάζονται επίσης επαγωγικοί κινητήρες, καθώς το ρεύμα που αναπτύσσεται
στο δρομέα, υπεύθυνο για τη δημιουργία της δύναμης Laplace, αναπτύσσεται
από επαγωγή. Μια άλλη ονομασία του συγκεκριμένου τύπου κινητήρα είναι
κινητήρας κλωβού λόγω της γεωμετρίας του δρομέα.
  V1 = τάση δικτύου μεταξύ φάσης και ουδετέρου π.χ 230 V
 R1, R2 = ωμική αντίσταση (resistance) των τυλιγμάτων του στάτη και
ρότορα αντίστοιχα
 X1 = αντίδραση σκέδασης (leakage reactance) των τυλιγμάτων του
στάτη
 s·X2 = αντίδραση των τυλιγμάτων του ρότορα που είναι ανάλογη της
ολίσθησης s
 Xm = αντίδραση μαγνήτισης (magnetizing reactance) κατά μήκος του
διάκενου αέρα (air gap)
 Rc = απώλειες πυρήνα (core losses) από τη ροή υστέρησης και τα
δινορεύματα.
 Ν1/Ν2 = λόγος του ιδανικού μετασχηματιστή που αναπαριστά το διάκενο
αέρα μεταξύ στάτη κα ρότορα.

Ακολουθούν κάποιοι βασικοί τύποι επίλυσης επαγωγικών κινητήρων

 N1=120*f/P
 S=n1-n/n1
 Pες=I2^2*r2*1-s/s
 Pcu-στ=I1^2*r1
 Pcu-δρ=I2^2*r2

Διάγραμμα ροής επαγωγικού κινητήρα

 Όσον αφορά την συνδεσμολογία ενός επαγωγικού κινητήρα, τα
τυλίγματα ενός τριφασικού ασύγχρονου κινητήρα όπως αυτός που
διατίθεται στη συγκεκριμένη άσκηση μπορούν να συνδεθούν με τους
ακόλουθους τρόπους, αστέρα και τριγώνου.

Πειραματική διαδικασία.

Για την εργασία μας θα χρειαστούμε τα εξής στοιχεία:

 Τροφοδοτικό (DL30016)
 Μονάδα μετρήσεως ηλεκτρικής ισχύος (DL10065N)
 Ρεοστάτης διέγερσης (DL30205) •
 Τρία πολύμετρα
 Κινητήρας AC (DL30115)
Εσωτερικό (DL30016)

Διάταξη
 Δημιουργούμε το εξής κύκλωμα:

 Ρυθμίζουμε το κλειδί του τροφοδοτικού στην κάθετη θέση

 Ανοίγουμε τις ασφάλειες πίσω από το τροφοδοτικό (DL 30016)
 Ρυθμίζουμε τον κεντρικό διακόπτη στην θέση “a”
 Γυρίζουμε τον μεσαίο διακόπτη στην θέση ON
 Ανοίγουμε το διακόπτη πίσω από τη μονάδα μέτρησης (DL10065N)
 Ανοίγουμε το διακόπτη πίσω από τη μονάδα μέτρησης
ταχύτητας/ροπής (DL 30052)
 Βεβαιωνόμαστε ότι το δεξί variac του τροφοδοτικού (δίπλα στην
υποδοχή PE) είναι τελείως γυρισμένο με την αντίστροφη φορά του
ρολογιού
 Βεβαιωνόμαστε ότι η μεταβλητή αντίσταση που είναι συνδεδεμένη σε
σειρά με τα τυλίγματα κλωβού είναι τελείως γυρισμένη προς την φορά
του ρολογιού
 Ενεργοποιούμε τα πολύμετρα και ρυθμίστε: Το πολύμετρο 1 ως
αμπερόμετρο συνεχούς ρεύματος (Προσοχή Κλίμακα 200 mA) , Τα
πολύμετρα 2 & 3 ως βολτόμετρα συνεχούς ρεύματος (κλίμακα 200V)
 Πατάμε το κουμπί start
 Ρυθμίζουμε μέσω του δεξιού variac του τροφοδοτικού την τάση ίση με
40 V (variac στη θέση 15% - μετρήστε την τάση μέσω του πολυμέτρου
3)
 Ρυθμίζουμε μέσω της μεταβλητής αντίστασης που είναι συνδεδεμένη
σε σειρά με την πρώτη φάση τυλίγματος του κινητήρα το ρεύμα που τη
διαρρέει να ισούται με 100 mA
Σημειώνουμε την τάση στα άκρα του τυλίγματος (πολύμετρο 2) στον
παρακάτω πίνακα (ΠΙΝΑΚΑΣ 1). Γιατί η τάση που μετρήσαμε είναι
διαφορετική από την τάση που ρυθμίσαμε στο τροφοδοτικό;
 Υπολογίζουμε την ωμική αντίσταση του τυλίγματος (Rphase)-(νόμος
του Ohm)
 Μηδενίζουμε την πηγή Σ.Ρ και ρυθμίστε στη μέγιστη τιμή την
αντίσταση Rv ρυθμίζοντας το δεξί variac στη θέση 0% και τη μεταβλητή
αντίσταση τελείως αντίστροφα με τη φορά του ρολογιού
 Πατάμε το κουμπί stop
 Επαναλαμβάνουμε τα βήματα 11-17 για τα υπόλοιπα δύο τυλίγματα
του κινητήρα
 Υπολογίζουμε τον μέσο όρο αντίστασης των τυλιγμάτων από τον
τύπο:
Rμέσος=Ru+Rv+Rw/3(Rv, Ru και Rw οι τρείς ωμικές αντιστάσεις που
προέκυψαν από τις άνω μετρήσεις)
Υπολογισμός Rphase με χρήση νόμου του Ωμ

Φάση/τύλιγμα I(mA) V(volt) Rphase(Ω)

U2 100 (0.1A) 0,97 9,70

V2 100.6 (0.1006A) 0,96 9,54

W2 100 (0.1A) 1,00 10,00

*Μέτρηση R τυλίγματος με πολυμετρο U2=12.2Ω

V2=12.0Ω
W2=12.1Ω

Rμέσοςphase=9,70+9,54+10,00/3=9,75Ω

Rμεσοςcoil=12.2+12.0+12.1/3=12.1Ω

Πτώση τάσης κυκλώματος U2=39.2V

V2=39.3V
W2=39.3V
Παρατηρήσεις – Συμπεράσματα.

Μελετώντας τη συνδεσμολογία των τυλιγμάτων του κινητήρα στο ακόλουθο

σχήμα παρατηρούμε ότι είναι συνδεδεμένα σε μορφή αστερα,και η πηγή είναι
συνεχόμενου ρεύματος.

Μια αντίσταση σε σειρά με την πηγή σε ένα κύκλωμα κινητήρα

χρησιμοποιείται συχνά ως τρόπος περιορισμού του ρεύματος που διαρρέει το
κύκλωμα. Αυτό μπορεί να βοηθήσει στην προστασία του κινητήρα από ζημιά
λόγω υπερβολικής έλξης ρεύματος.
Όταν ένας ηλεκτροκινητήρας ξεκινά, μπορεί να τραβήξει πολύ μεγάλη
ποσότητα ρεύματος για σύντομο χρονικό διάστημα, το οποίο είναι γνωστό ως
ρεύμα εισόδου. Αυτό το ρεύμα εισόδου μπορεί να είναι αρκετές φορές
μεγαλύτερο από το κανονικό ρεύμα λειτουργίας του κινητήρα. Εάν το κύκλωμα
δεν έχει σχεδιαστεί για να χειρίζεται αυτό το υψηλό ρεύμα, μπορεί να
προκαλέσει βλάβη στον κινητήρα ή σε άλλα εξαρτήματα του κυκλώματος.
Τοποθετώντας μια αντίσταση σε σειρά με την πηγή, η ποσότητα του ρεύματος
που διαρρέει το κύκλωμα μπορεί να περιοριστεί. Αυτό μπορεί να βοηθήσει στην
προστασία του κινητήρα από ζημιά λόγω υπερβολικής έλξης ρεύματος. Η τιμή
αντίστασης επιλέγεται με βάση την αναμενόμενη έλξη ρεύματος του κινητήρα
και τα χαρακτηριστικά του κυκλώματος.
Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι η χρήση μιας αντίστασης σειράς μπορεί
επίσης να οδηγήσει σε πτώση τάσης στην αντίσταση, η οποία μπορεί να
επηρεάσει την απόδοση του κινητήρα. Επομένως, η τιμή της αντίστασης
πρέπει να επιλεγεί προσεκτικά για να διασφαλιστεί ότι ο κινητήρας λαμβάνει
την απαραίτητη τάση για σωστή λειτουργία.
 Στον προσδιορισμό της ωμικής αντίστασης του στάτη Rs, χρησιµοποιείται το
πείραµα συνεχούς ρεύµατος. Τα τυλίγµατα του στάτη είναι συνδεµένα σε
αστέρα και τροφοδοτούνται από µια πηγή συνεχούς τάσης. Εξαιτίας της
συνεχούς τάσης τροφοδοσίας, δεν επάγονται ρεύµατα στο δροµέα και η
αντίδραση του στάτη είναι µηδενική. Εποµένως, η τιµή του ρεύµατος
περιορίζεται µόνο από την ωµική αντίσταση των δύο τυλιγµάτων του στάτη, σε
σύνδεση σειράς.

Η τάση που μετρήσαμε είναι διαφορετική από την τάση που ρυθμίσαμε στο
τροφοδοτικό,διοτι η τάση μιας καλωδίωσης κινητήρα είναι χαμηλότερη από την
τάση τροφοδοσίας λόγω της πτώσης τάσης που συμβαίνει στην καλωδίωση και
σε άλλα εξαρτήματα μεταξύ της πηγής ισχύος και του κινητήρα.Όταν το
ηλεκτρικό ρεύμα ρέει μέσω ενός αγωγού, συναντά αντίσταση που προκαλεί
μέρος της ηλεκτρικής ενέργειας να μετατραπεί σε θερμότητα. Αυτή η αντίσταση
είναι ανάλογη με το μήκος και το πάχος του αγωγού, καθώς και με τις ιδιότητες
του υλικού του. Ως αποτέλεσμα, καθώς η ηλεκτρική ενέργεια ρέει μέσω των
καλωδίων και άλλων εξαρτημάτων ενός συστήματος κινητήρα, υπάρχει
σταδιακή απώλεια τάσης λόγω της αντίστασης των εξαρτημάτων.Αυτή η πτώση
τάσης μπορεί να είναι σημαντική, ειδικά σε μεγάλες διαδρομές καλωδίωσης ή
σε συστήματα με υψηλή κατανάλωση ρεύματος. Για να αντισταθμιστεί αυτή η
πτώση τάσης και να διασφαλιστεί ότι ο κινητήρας λαμβάνει την απαραίτητη
τάση για να λειτουργήσει, η τάση τροφοδοσίας ρυθμίζεται συνήθως υψηλότερη
από την τάση που απαιτείται από τον κινητήρα. Αυτή η επιπλέον τάση επιτρέπει
την πτώση τάσης που συμβαίνει στην καλωδίωση και σε άλλα εξαρτήματα και
διασφαλίζει ότι ο κινητήρας λαμβάνει τη σωστή τάση για να λειτουργεί
αποτελεσματικά.

ΠΗΓΕΣ
Ηλεκτροτεχνικές εφαρμογές σε πλοία και πλωτές κατασκευές, Προυσαλίδης Ι.
[Link]
[Link]
[Link]
[Link]
[Link]
[Link]