Prokuratoria Generalna Rzeczypospolitej Polskiej
 Siedziba Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej przy ul. Hożej 76/78 w Warszawie | |
| Państwo | |
|---|---|
| Prezes |
Marek Miller |
| Zastępcy |
Artur Woźnicki[1] |
| Adres | |
| ul. Hoża 76/78 00-682 Warszawa | |
| Strona internetowa | |
Prokuratoria Generalna Rzeczypospolitej Polskiej – państwowa jednostka organizacyjna powołana do zapewniania ochrony prawnej interesów Rzeczypospolitej Polskiej, w tym Skarbu Państwa, która z dniem 1 stycznia 2017 r. przejęła zadania i kompetencje Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa. Siedziba Prokuratorii Generalnej znajduje się przy ul. Hożej 76/78 w Warszawie.
Struktura urzędu
[edytuj | edytuj kod]Prokuratoria Generalna jest państwową jednostką organizacyjną, nad którą nadzór sprawuje Prezes Rady Ministrów. Prokuratoria jest jednak niezależna w zakresie podejmowanych działań i wydawania opinii prawnych.
Prokuratorią Generalną kieruje Prezes Prokuratorii Generalnej, przy pomocy wiceprezesów. W Prokuratorii Generalnej zatrudnieni są radcowie Prokuratorii Generalnej, referendarze, asystenci radcy, a także pracownicy pomocniczy i obsługi.
Prezes Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej
[edytuj | edytuj kod]Pracami Prokuratorii Generalnej kieruje Prezes Prokuratorii Generalnej, przy pomocy wiceprezesów. Prezes reprezentuje Prokuratorię Generalną, kieruje Urzędem Prokuratorii Generalnej i jest przełożonym wszystkich radców, referendarzy oraz innych pracowników Prokuratorii Generalnej. Prezesa Prokuratorii Generalnej powołuje Prezes Rady Ministrów po przeprowadzeniu sformalizowanego w ustawie naboru. Funkcja ta nie jest kadencyjna. Wiceprezesów Prokuratorii Generalnej, w liczbie nieprzekraczającej trzech, powołuje i odwołuje Prezes Rady Ministrów na wniosek Prezesa Prokuratorii Generalnej.
- vacat (od 15 marca 2006 do 22 marca 2006)
- Marcin Dziurda (od 22 marca 2006 do 8 listopada 2012)
- Piotr Rodkiewicz (od 9 listopada 2012 do 7 lipca 2013, jako p.o.)[2]
- prof. Bronisław Sitek (od 8 lipca 2013 do grudnia 2015)
- Bogdan Artymowicz (od grudnia 2015 do stycznia 2016, jako p.o.)
- Leszek Bosek (od stycznia 2016 do października 2018)
- Marek Miller (od października 2018 do lutego 2019)
- Mariusz Haładyj (od 6 lutego 2019 do 24 września 2025)[3][4][5]
- Marek Miller (od 12 grudnia 2025; od 24 września 2025 jako p.o.)[6][7]
Zadania i działalność
[edytuj | edytuj kod]Do zadań Prokuratorii Generalnej należy:
- wyłączne zastępstwo procesowe Skarbu Państwa przed Sądem Najwyższym[8];
- zastępstwo procesowe Skarbu Państwa przed sądami powszechnymi i polubownymi;
- zastępstwo organów administracji rządowej przed sądami powszechnymi i Sądem Najwyższym;
- zastępstwo Skarbu Państwa, państwowych jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej albo organów administracji rządowej przed sądami administracyjnymi;
- zastępstwo Rzeczypospolitej Polskiej przed sądami, trybunałami i innymi organami orzekającymi w stosunkach międzynarodowych;
- zastępstwo osób prawnych określonych w rozporządzeniu Prezesa Rady Ministrów, przed sądami powszechnymi, polubownymi i Sądem Najwyższym;
- przedstawianie sądom powszechnym, sądom administracyjnym, Sądowi Najwyższemu, Trybunałowi Konstytucyjnemu istotnych dla spraw poglądów;
- przygotowywanie na wniosek Prezesa Rady Ministrów raportów, analiz i stanowisk obejmujących zagadnienia prawne, dotyczące w szczególności projektów aktów normatywnych, czynności prawnych dokonywanych przez podmioty państwowe, a także orzeczeń sądowych zapadających w sprawach dotyczących Rzeczypospolitej Polskiej;
- wydawanie opinii prawnych;
- wydawanie opinii o projektach aktów normatywnych dotyczących istotnych praw i interesów Rzeczypospolitej Polskiej, w tym Skarbu Państwa, oraz organów wymiaru sprawiedliwości, a także regulujących postępowania przed sądami, trybunałami i innymi organami orzekającymi;
- przygotowywanie rekomendacji i wzorów co do czynności prawnych lub ich części;
- udział w negocjacjach i mediacjach;
- prowadzenie działalności wydawniczej i szkoleniowej w zakresie ochrony praw i interesów Rzeczypospolitej Polskiej.
Zgodnie z art. 3 ustawy o Prokuratorii Generalnej, Prezes Prokuratorii Generalnej składa corocznie Sejmowi, w terminie do dnia 31 marca, sprawozdanie ze swojej działalności oraz działalności Prokuratorii Generalnej w poprzednim roku kalendarzowym. Materiał jest dostępny w formie druku sejmowego.
Na dzień 31 grudnia 2015 Prokuratoria Generalna prowadziła 3641 spraw sądowych[9]. W 2015 zakończono 4024 sprawy, z czego wygrano 2653, przegrano 281, a 1090 zakończono w inny sposób[10].
Rys historyczny
[edytuj | edytuj kod]I Rzeczpospolita
[edytuj | edytuj kod]Ziemie polskie pod zaborami
[edytuj | edytuj kod]Królestwo Polskie
[edytuj | edytuj kod]Prokuratorię Generalną Skarbu Państwa utworzono postanowieniem cesarza rosyjskiego i króla polskiego Aleksandra I z dnia 29 września/11 października 1816 r. dla obrony własności publicznych. Funkcjonowała do 1915 r. jako praktycznie jedyny urząd państwowy świadczący o odrębności Królestwa od reszty imperium rosyjskiego.
Galicja
[edytuj | edytuj kod]Cesarsko – królewską Galicyjską Prokuratorię Skarbu utworzono w 1850 r. we Lwowie na mocy patentu Franciszka Józefa I. W 1867 r. wraz z reorganizacją ustroju państwa powołano drugi na ziemiach zaboru austriackiego oddział prokuratorii z siedzibą w Krakowie jako ekspozyturę prokuratorii lwowskiej. Galicyjska Prokuratoria Skarbu zakończyła urzędowanie w 1919 r.
II Rzeczpospolita
[edytuj | edytuj kod]Dekretem Naczelnika Państwa w przedmiocie utworzenia Prokuratorji Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 7 lutego 1919 r. (zastąpionym w tym samym roku przez ustawę o tej samej nazwie) utworzono Prokuratorję Generalną Rzeczypospolitej Polskiej, urząd państwowy, którego zadaniem było:
- udzielanie na żądanie władz centralnych opinii prawnych w sprawach dotyczących majątkowych i publicznych interesów państwa
- udzielanie porad prawnych i współdziałanie w sporządzaniu aktów dotyczących praw i interesów państwa (nie tylko aktów prawnych)
- obowiązkowe i wyłączne zastępstwo praw i interesów majątkowych i publicznych państwa oraz funduszy i instytucji publicznych przed krajowymi sądami cywilnymi (zastępstwo procesowe w sprawach cywilnych)
- zastępowanie na żądanie zainteresowanych organów administracji publicznej w sprawach dotyczących praw majątkowych państwa przed sądami karnymi, oraz w zakresie wszelkich praw i interesów państwa przed sądami prawa publicznego, organami administracji publicznej w kraju i zagranicą oraz przed sądami zagranicznymi (zastępstwo procesowe w sprawach karnych, administracyjnych i przed sądami zagranicznymi).
Prokuratoria miała swoją jedyną zagraniczną delegaturę w Wolnym Mieście Gdańsku.
Polska Ludowa
[edytuj | edytuj kod]Po wojnie Prokuratoria Generalna istniała do 14 kwietnia 1951, kiedy to wszedł w życie dekret z dnia 29 marca 1951 r. o organach zastępstwa prawnego, trzy lata później uchylony przez dekret z dnia 2 czerwca 1954 r. o zastępstwie sądowym władz, urzędów, instytucji i przedsiębiorstw państwowych. Od tej pory zastępstwo procesowe na rzecz Skarbu Państwa pełnili kierownicy danych jednostek państwowych (przedsiębiorstw, urzędów).
III Rzeczpospolita
[edytuj | edytuj kod]W nowym ustroju społeczno-gospodarczym coraz bardziej widoczna stawała się potrzeba powołania centralnego urzędu, który dbałby o interesy Skarbu Państwa. Ustawą z dnia 8 lipca 2005 ponownie powołano do życia Prokuratorię Generalną (Prokuratorię Generalną Skarbu Państwa). Działalność rozpoczęła 15 marca 2006. Ustawą z dnia 15 grudnia 2016 r. dokonano przekształcenia Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa w Prokuratorię Generalną Rzeczypospolitej Polskiej.
W marcu 2026 instytucja została odznaczona przez Ministra Obrony Narodowej Brązowym Medalem „Za zasługi dla obronności kraju”[11].
Finansowanie z budżetu państwa
[edytuj | edytuj kod]Wydatki i dochody Prokuratorii Generalnej są realizowane w części 74 budżetu państwa − Prokuratoria Generalna Rzeczypospolitej Polskiej[12].
Siedziba
[edytuj | edytuj kod]Prokuratoria Generalna wynajmuje powierzchnię biurową w budynku Iridium przy ul. Hożej 76/78 i w budynku na rogu ul. Kruczej 36 i Wspólnej 6 w Warszawie. Umowa z właścicielem budynku Iridium, ze spółką z ograniczoną odpowiedzialnością Prochem Inwestycje, została zawarta 29 września 2006 r.[13] Budynek ten, o pięciu kondygnacjach nadziemnych i dwóch podziemnych, powstał na koszt Skarbu Państwa w 1960 r. i pierwotnie mieścił lecznicę Ministerstwa Zdrowia i Opieki Społecznej, przekształconą 30 grudnia 1998 r. w samodzielny publiczny zakład opieki zdrowotnej pod nazwą Lecznica – Instytut Geriatrii[14][15][16]. Został 15 maja 1992 r. zreprywatyzowany na korzyść Zgromadzenia Sióstr Franciszkanek od Cierpiących (przedwojennego właściciela działki, w tym przyległego Sanatorium Towarzystwa Pielęgnowania Chorych pw. św. Józefa przy ul. Hożej 80 z ok. 1910 r.[17]), które 28 maja 1999 r. wypowiedziało SPZOZ umowę najmu z rocznym wyprzedzeniem[14]. W 2007 budynek przeszedł remont generalny, który przystosował go do użytku biurowego[15][18].
Zobacz też
[edytuj | edytuj kod]Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Prokuratoria Generalna Rzeczypospolitej Polskiej. prokuratoria.gov.pl. [dostęp 2025-12-13].
- ↑ BIP Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa / Organizacja Urzędu / Kierownictwo Prokuratorii Generalnej. bip.prokuratoria.gov.pl:80. [dostęp 2017-11-26]. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-02-07)].
- ↑ Powołanie Prezesa Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej. [w:] Prokuratoria Generalna RP [on-line]. prokuratoria.gov.pl, 5 lutego 2019. [dostęp 2019-02-05].
- ↑ Głosowanie nr 27 na 40. posiedzeniu Sejmu dnia 12-09-2025 r. o godz. 19:04:24. Pkt. 54 Powołanie Prezesa Najwyższej Izby Kontroli. sejm.gov.pl. [dostęp 2025-09-13]. [zarchiwizowane z tego adresu].
- ↑ Mariusz Haładyj nowym prezesem NIK. Senat zatwierdził nominację. wp.pl, 17 września 2025. [dostęp 2025-09-17].
- ↑ Nowy Prezes Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej. gov.pl, 2025-12-12. [dostęp 2025-12-13].
- ↑ Marek Miller. gov.pl. [dostęp 2025-09-25].
- ↑ Na mocy ustawy nowelizacyjnej Prokuratoria Generalna utraciła kompetencje do wykonywania zastępstwa procesowego Skarbu Państwa (SP) przed NSA (jak również przed wojewódzkimi sądami administracyjnymi). Celem nowelizacji było unikniecie negatywnych sporów kompetencyjnych związanych z wykonywaniem przez SP zastępstwa procesowego przed sądami administracyjnymi (...) Źródło: Komentarz do ustawy o Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa. M. Dziurda (...) , 2006 LexisNexis
- ↑ Sprawozdanie z działalności Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa od dnia 1 stycznia 2015 r. do dnia 31 grudnia 2015 r.. [w:] Minister Skarbu Państwa [on-line]. Sejm Rzeczypospolitej Polskiej (druk sejmowy 393), 31 marca 2016. s. 6. [dostęp 2015-05-23].
- ↑ Sprawozdanie z działalności Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa od dnia 1 stycznia 2015 r. do dnia 31 grudnia 2015 r.. [w:] Minister Skarbu Państwa [on-line]. Sejm Rzeczypospolitej Polskiej (druk sejmowy 393), 31 marca 2016. s. 12. [dostęp 2015-05-23].
- ↑ Brązowy Medal za Zasługi dla Obronności Kraju dla Prokuratorii Generalnej RP. gov.pl, 16 marca 2026. [dostęp 2026-03-18].
- ↑ Druk nr 1295 Sprawozdanie z wykonania budżetu państwa za okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2024 r.. [w:] Sejm Rzeczypospolitej Polskiej [on-line]. sejm.gov.pl, 30 maja 2025. s. 1/11, 2/99. [dostęp 2026-02-27].
- ↑ Anna Wnuczak-Kuminek, Majątek urzędu [online], gov.pl, 28 kwietnia 2021 [dostęp 2025-08-17].
- ↑ a b Tomasz Grottel, Odpowiedź sekretarza stanu w Ministerstwie Zdrowia – z upoważnienia prezesa Rady Ministrów – na interpelację nr 5789 w sprawie likwidacji placówek służby zdrowia na przykładzie byłej lecznicy rządowej [online], sejm.gov.pl, 13 marca 2001 [dostęp 2025-08-17].
- ↑ a b Iridium. Warszawa, Hoża 76/78, [w:] Biura do wynajęcia [online], biura-mokotow.com, 16 października 2018 [zarchiwizowane z adresu 2020-09-23].
- ↑ Iridium, ul. Hoża 76/78, Śródmieście, Warszawa [online], officemap.pl [dostęp 2025-08-17].
- ↑ Sanatorium Towarzystwa Pielęgnowania Chorych pw. św. Józefa, Hoża 80 róg E. Plater 18 [online], warszawa1939.pl [dostęp 2025-08-17].
- ↑ Biuro Iridium. Hoża 76/78, Warszawa, Centrum [online], officelist.pl [dostęp 2025-08-17].
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Strona Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej
- Sprawozdanie z działalności Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej w okresie od 1 stycznia 2023 r. do 31 grudnia 2023 r. (druk sejmowy nr 301)
- Ustawa z dnia 15 grudnia 2016 r. o Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2024 r. poz. 1192)
- Artykuł O Prokuratorii Generalnej w Polsce – historia i teraźniejszość na stronie Biura Analiz Sejmowych (2003). biurose.sejm.gov.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2005-05-29)].
