Fauna i flora we Wroclawiu

Wrocław charakteryzuje się dużym udziałem terenów zielonych, łącznie zajmują one 4,8% powierzchni miasta. Ważnym elementem zieleni miejskiej są parki (45 obiektów). W granicach miasta Wrocławia udział lasów wynosi 7,6% – 2220 ha, są to głównie lasy łęgowe i grądowe. Na terenie miasta rośnie wiele gatunków roślin chronionych i rzadkich m.in.: trzy gatunki storczyków, szafirek miękkolistny, goryczka wąskolistna, kosaciec syberyjski, zimowit jesienny czy śnieżyczka przebiśnieg.

Śnieżyczka przebiśnieg – chroniony wczesnowiosenny gatunek. Fot. M. Poprawska

W centralnej części miasta występuje ok. 40 gatunków ptaków. Najczęściej spotykanymi są gołąb miejski, jerzyk, wróbel domowy czy szpak. Gatunki ptaków wymienione w Załączniku I Dyrektywy Ptasiej, takie jak dzięcioł zielonosiwy, dzięcioł średni i muchołówka białoszyja. Wymieniony w Załączniku I dzięcioł czarny notowany był na terenie parku Szczytnickiego. Obszarem cennym ze względu na bogactwo gatunków ptaków są pola irygacyjne na Osobowicach. Występuje tam 221 gatunków ptaków, w tym 105 to gatunki lęgowe. Obszar ten jest miejscem koncentracji podróżniczka – gatunku ptaka, którego status zagrożenia w Polsce to EN (zagrożony wyginięciem), oraz wąsatki.

Wróbel mazurek – jeden z pospolitszych gatunków ptaków we Wrocławiu. Fot. A. Knychała 

Wąsatka – gatunek bardzo licznie występujący na terenie pól irygacyjnych na Osobowicach. Fot. A. Knychała

Obszar ten jest ważną ostoją dla migrujących gatunków wodno-błotnych, szczególnie siewkowców. Herpetofauna Wrocławia obejmuje 10 gatunków płazów (traszkę zwyczajną, traszkę grzebieniastą, żabę moczarową, żabę wodną, żabę trawną, ropuchę szarą, ropuchę zieloną, grzebiuszkę ziemną, rzekotkę drzewną, kumaka nizinnego) oraz cztery gatunki gadów (jaszczurkę żyworodną, jaszczurkę zwinkę, padalca zwyczajnego, zaskrońca zwyczajnego. Najcenniejsze siedlisko bytowania płazów znajduje się na terenach wodonośnych Wrocławia, wszystkie gatunki występują na terenach o niewielkim stopniu urbanizacji. Gatunki płazów wymienione w załączniku II Dyrektywy Siedliskowej, takie jak kumak nizinny i traszka grzebieniasta, występują w granicach miasta jedynie na jego obrzeżach. Do najcenniejszych gatunków ssaków występujących na terenie miasta należy zaliczyć wymienione w Załączniku II Dyrektywy Siedliskowej bobra i wydrę. Wrocław jest także miejscem występowania gatunków nietoperzy oraz miejscem największej koncentracji borowca wielkiego na Nizinie Śląskiej. Łącznie we wrocławski parkach występuje ok. 300 osobników tego gatunku. Jego ważnym zimowiskiem są szczeliny okien Muzeum Narodowego i Urzędu Wojewódzkiego przy pl. Powstańców Warszawy – schronienie znajduje tu ok. 100 osobników. Znaczące populacje na terenie miasta Wrocławia i w jego okolicach tworzą takie gatunki, jak: karlik drobny (ok. 50 osobników), karlik malutki (ok. 30–40 osobników), karlik większy (kilkanaście osobników).

W roku 2012 przeprowadzono na zlecenie Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska we Wrocławiu monitoring bobra i wydry dla całego województwa dolnośląskiego. W granicach administracyjnych Wrocławia występowanie bobrów wykazano na całej długości Odry, większość stanowisk stałego bytowania zlokalizowana jest na obszarach mniej zwartej zabudowy. Występowanie gatunku stwierdzono również na całym odcinku Bystrzycy (łącznie 2–3 stanowiska), Widawy oraz w okolicy ujścia Ślęzy (1 stanowisko) i Oławy (1–2 stanowiska) do Odry. Najliczniej reprezentowaną grupą zwierząt na terenie miasta są, oczywiście, wszechobecne owady, które spotkać można właściwie wszędzie, jednakże najcenniejsze gatunki stronią od zurbanizowanego centrum. Chronione prawem europejskim gatunki wymienione w Załączniku II Dyrektywy Siedliskowej występują w kilku lokalizacjach na peryferiach aglomeracji wrocławskiej. Cenne gatunki chrząszczy saproksylofagicznych, takie jak kozioróg dębosz czy pachnica dębowa, są silnie zależne od występowania wielowiekowych, wypróchniałych drzewostanów dębowych. Najliczniejsze populacje tych gatunków występują na terenie: zespołu parkowo-pałacowego na Świniarach, na terenie Lasu Rędzińskiego, Lasu Pilczyckiego, Lasu Strachocińskiego, Wyspy Opatowickiej. Cenne gatunki modraszków, zależne od występowania ich rośliny żywicielskiej, jaką jest krwiściąg lekarski, notowane były w okolicy Lasu Ratyńskiego, lasów Strachocińskiego i Rędzińskiego. Nocny motyl barczatka kataks, którego obecność jest silnie zależna od występowania zwartych zarośli śliwy tarniny, notowany był najliczniej w okolicy Lasu Ratyńskiego, zespołu parkowo-pałacowego na Świniarach, a także na terenie Pracz Odrzańskich.

Lasy na terenie Wrocławia zajmują powierzchnię 2230 ha, co stanowi 7,6% obszaru miasta. Wrocławskie lasy w zdecydowanej większości są lasami liściastymi. Dominującymi typami siedlisk leśnych miasta Wrocławia są łęgi i grądy, dominującymi gatunkami w drzewostanie jest dąb szypułkowy i lipa drobnolistna.

Formy ochrony przyrody na terenie Wrocławia dzielą się na:

1. formy ochrony obszarowej: Park Krajobrazowy Doliny Bystrzycy i obszary wchodzące w skład europejskiej sieci Natura 2000 (jeden całkowicie i pięć częściowo zlokalizowanych w granicach: PLH020036 Las Pilczycki, PLH020017 Grądy w Dolinie Odry, PLB020002 Grądy Odrzańskie, PLH020069 Dolina Widawy, PLH020103 Łęgi nad Bystrzycą, PLH020078 Kumaki Dobrej)
2. formy ochrony obiektowej: 109 pomników przyrody i trzy użytki ekologiczne. Cennym przyrodniczo obszarem jest teren Szczytnickiego Zespołu Przyrodniczo-Krajobrazowego.

Park Krajobrazowy Doliny Bystrzycy. Fot. M. Poprawska

Użytek ekologiczny na terenie Nowej Karczmy. Fot. M. Poprawska

Ważną rolę dla zachowania fauny i flory na terenie miasta odgrywają parki; we Wrocławiu jest ich 45 i zajmują one łączną powierzchnię 559,29 ha.

Park Południowy we Wrocławiu. Fot. M. Poprawska