Μετάβαση στο περιεχόμενο

Ανώτατη Στρατιωτική Διοίκηση Ηπείρου και Μακεδονίας (Ελλάδα)

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Ανώτατη Στρατιωτική Διοίκηση Ηπείρου και Μακεδονίας / NRDC–GR
Image
Σημαία της ΑΣΔΗΜ
Ενεργό1913–1941, 1946–2025 (ως Γ΄ ΣΣ), 2004–σήμερα (ως NRDC–GR),
2025–σήμερα (ως ΑΣΔΗΜ)
ΧώραΕλλάδα Ελλάδα
ΚλάδοςΕλληνικός Στρατός
ΥπαγωγήΓΕΣ (ως ΑΣΔΗΜ)
SHAPE (ως NRDC–GR)
ΑρχηγείοΘεσσαλονίκη
ΣυμπλοκέςΜακεδονικό Μέτωπο
Μικρασιατική εκστρατεία
Ελληνοϊταλικός Πόλεμος
Ελληνικός εμφύλιος πόλεμος
Πραξικόπημα της 21ης Απριλίου
Ιστοσελίδαnrdc.gr
Διοίκηση
ΔιοικητήςΑντιστράτηγος Γρηγόριος Μπουντλιάκης
Αξιοσημείωτοι
διοικητές		Αντγος Κωνσταντίνος Μοσχόπουλος
Αντγος Γεώργιος Πολυμενάκος
Αντγος Αλέξανδρος Παπάγος
Αντγος Βλάσης Τσιρογιάννης
Αντγος Γεώργιος Τσολάκογλου
Αντγος Αθανάσιος Φροντιστής
Αντγος Στυλιανός Μανιδάκης
Αντγος Γεώργιος Ζωιτάκης
Αντγος Ιωάννης Ντάβος
Αντγος Αγαμέμνων Γκράτζιος
Αντγος Μιχαήλ Κωσταράκος
Αντγος Αλκιβιάδης Στεφανής

Η Ανώτατη Στρατιωτική Διοίκηση Ηπείρου και Μακεδονίας (ΑΣΔΗΜ) (NATO Rapid Deployable Corps–Greece, NRDC–GR) είναι μείζων επιχειρησιακός σχηματισμός του Ελληνικού Στρατού, οργανικός της 1ης Στρατιάς. Η περιοχή ευθύνης της εκτείνεται από τις διαποντίους νήσους (Βόρεια της νήσου Κέρκυρας) που είναι το δυτικότερο άκρο της Ελλάδας μέχρι και τμήμα της Ανατολικής Μακεδονίας, περιλαμβάνοντας τα εδαφικά διαμερίσματα της Ηπείρου και της Μακεδονίας. Προορίζεται στην κατεύθυνση των διεθνών δραστηριοτήτων που αναλαμβάνονται από την Ευρωπαϊκή Ένωση και το ΝΑΤΟ.[1]

Η ΑΣΔΗΜ επρόκειτο αρχικά να αντικαταστήσει το Γ΄ Σώμα Στρατού «Μέγας Αλέξανδρος» στο σύνολό του, παίρνοντας τον έλεγχο των μονάδων ταχείας αντίδρασης, αλλά αυτό άλλαξε το 2009, έτσι ώστε τα δύο στρατηγεία ουσιαστικά να συνυπάρξουν ως κοινός σχηματισμός, με το καθένα να διευθύνει διαφορετικές μονάδες του παλαιού Σώματος Στρατού. Το Γ΄ Σώμα Στρατού «Μέγας Αλέξανδρος» εδρεύει επί της Λεωφόρου Στρατού, στην πόλη της Θεσσαλονίκης από το 1946.

Ιστορία

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το Γ΄ Σώμα Στρατού συστάθηκε μετά τους Βαλκανικούς Πολέμους, στις 16 Αυγούστου του 1913, με προσωρινή έδρα τα Ιωάννινα και περιλάμβανε τη 2η Μεραρχία Πεζικού στο Μεσολόγγι, την 3η Μεραρχία Πεζικού στην Κορυτσά, και η 9η Μεραρχία Πεζικού στα Ιωάννινα.[2]

Ένα νέο βασιλικό διάταγμα της 23ης Δεκεμβρίου του 1913, ολοκλήρωσε την εν καιρώ ειρήνης δομή του Ελληνικού Στρατού και το Γ΄ Σώμα Στρατού μεταφέρθηκε στη Θεσσαλονίκη, περιλαμβάνοντας τη 10η Μεραρχία Πεζικού στη Βέροια, 11η Μεραρχία Πεζικού στη Θεσσαλονίκη και τη 12η Μεραρχία Πεζικού στην Κοζάνη, καθώς και τις απαραίτητες για το Σώμα μονάδες (5ο Σύνταγμα Πυροβολικού, 3ο Σύνταγμα Σκαπανέων, 3ο Σύνταγμα Υγειονομικού και 3ο Τάγμα Μεταφορών).[2] Το Γ΄ Σώμα Στρατού παρέμεινε στη Θεσσαλονίκη μέχρι τον Οκτώβριο του 1916, όταν η σύσταση του Κινήματος Εθνικής Αμύνης στην πόλη ολοκλήρωσε τον Εθνικό Διχασμό. Οι δυνάμεις της Αντάντ απαίτησαν και εξασφάλισαν την απόσυρση των βασιλόφρονων σχηματισμών στη Θεσσαλία, ενώ το Γ΄ Σώμα Στρατού έδρευε στην Τσαρίτσαινα και μετά τα Νοεμβριανά ακόμα νοτιότερα προς την Πελοπόννησο. Το σώμα παρέμεινε εκεί μέχρι τον Ιούνιο του 1917 όταν η Ελλάδα, επανενωμένη υπό τον Ελευθέριο Βενιζέλο, εισήλθε επισήμως Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο στο πλευρό της Αντάντ. Με την αναδιοργάνωση του στρατού για επιχειρήσεις στο Μακεδονικό Μέτωπο, το Γ΄ Σώμα Στρατού διαλύθηκε.[2]

Το Δεκέμβριο του 1919, μετά την κατάληψη της Σμύρνης, συστάθηκε το Σώμα Στρατού Σμύρνης, το οποίο περιλάμβανε την πρόσφατα συσταθείσα Μεραρχία Σμύρνης και το τμήμα του Αρχιπελάγους, στην οποία προστέθηκε τον Ιανουάριο του 1920, η 12η Μεραρχία Πεζικού. Μετά τη βενιζελική εκλογική ήττα το Νοέμβριο του 1920, το σώμα μετονομάστηκε σε «Γ΄ Σώμα Στρατού» και συνέχισε να συμμετέχει στην Μικρασιατική Εκστρατεία υπό αυτή την ονομασία.[2] Στην περίοδο του μεσοπολέμου, το σώμα επέστρεψε στη Θεσσαλονίκη. Συμμετείχε στον ελληνοϊταλικό πόλεμο και συνθηκολόγησε με το υπόλοιπο του Ελληνικού Στρατού, μετά τη γερμανική εισβολή στην Ελλάδα τον Απρίλιο του 1941.[2]

Μετά την απελευθέρωση, άρχισαν και πάλι να δημιουργούνται σχηματισμοί επιπέδου σώματος το Μάρτιο του 1946, όταν οι μέχρι τότε ανώτερες στρατιωτικές διοικήσεις μετατράπηκαν σε Σώματα Στρατού. Στις 16 Μαΐου του 1946, η Ανώτατη Στρατιωτική Διοίκηση Κεντρικής Μακεδονίας έγινε Γ΄ Σώμα Στρατού, για μια ακόμη φορά με έδρα τη Θεσσαλονίκη, με την 11η Μεραρχία Πεζικού (31η, 32η, 33η Ταξιαρχίες, 592ο Τάγμα Πεζικού, 616ο Τάγμα Εθνοφρουράς) και τη 10η Μεραρχία Πεζικού (35η, 36η, 37η Ταξιαρχίες, 603ο Τάγμα Πεζικού, 615ο Τάγμα Εθνοφρουράς) στη Θεσσαλονίκη και την 7η Μεραρχία Πεζικού (25η, 26η, 27η Ταξιαρχίες) στην Καβάλα. Συμμετείχε στο συνεχιζόμενο Ελληνικό Εμφύλιο Πόλεμο, με ζώνη ευθύνης που κάλυπτε το μεγαλύτερο μέρος της βόρειας Ελλάδας, από τη γραμμή Καϊμακτσαλάν-Βέρμιο-Όλυμπο στα δυτικά μέχρι τα σύνορα με την Τουρκία στα ανατολικά.[2]

Με την αναδιοργάνωση του στρατού μετά το τέλος του εμφυλίου πολέμου, το Γ΄ Σώμα Στρατού, με έδρα τη Θεσσαλονίκη, ανέλαβε την ευθύνη για την υπεράσπιση της βορειοανατολικής Ελλάδας ανατολικά του ποταμού Αξιού. Για το σκοπό αυτό, που αποτελούνταν από την 6η Μεραρχία Πεζικού στο Κιλκίς, 10η Μεραρχία Πεζικού στις Σέρρες, την 11η Μεραρχία Πεζικού στην Καβάλα και 12η Μεραρχία Πεζικού στην Αλεξανδρούπολη.[2] Η 6η Μεραρχία Πεζικού μεταφέρθηκε στο Β΄ Σώμα Στρατού το 1960, αλλά σχηματίστηκε μια νέα 16η Μεραρχία Πεζικού το 1975. Την επόμενη χρονιά, συστάθηκε το Δ΄ Σώμα Στρατού, το οποίο ανέλαβε την ευθύνη για τη Δυτική Θράκη και τα τουρκικά σύνορα, ενώ το Γ΄ Σώμα Στρατού περιορίστηκε στην 10η Μεραρχία (Σέρρες) και του 11η Μεραρχία (Καβάλα), με την 3η Ταξιαρχία Υποστήριξης στη Θεσσαλονίκη.[2]

Την 1η Ιανουαρίου του 1998, μια ευρεία αναδιοργάνωση του στρατού έλαβε χώρα και το Γ΄ Σώμα Στρατού ανέλαβε τη ζώνη του Β΄ Σώματος Στρατού, το οποίο περιλάμβανε την 6η Μεραρχία Πεζικού (Κιλκίς), τη 10η Μεραρχία Πεζικού (Σερρών), την 11η Μεραρχία Πεζικού (Καβάλα), την 4η Ταξιαρχία Πεζικού (Αξιούπολη), την 3η Ταξιαρχία Υποστήριξης (Θεσσαλονίκη) και το 5/42 Σύνταγμα Ευζώνων (Σκύδρα).[2]

Στις 30 Ιουνίου του 2004, το σώμα διαλύθηκε ως εθνική εδαφική διαμόρφωση και μειώθηκε ως έδρα για το NATO Deployable Corps – Greece (NDC-GR), με παράλληλη δευτερεύουσα αποστολή ως φρουρά της Θεσσαλονίκης. Η απόφαση για τη διάλυση του Γ΄ Σώματος Στρατού ως εδαφικός σχηματισμός σταδιακά αντιστράφηκε. Το 2006 επανασυγκροτήθηκε ως εθνικός σχηματισμός υπό την 1η Στρατιά σε συνδυασμό με το ρόλο της ως NDC-GR, ενώ το 2009 απέκτησε εκ νέου μια ξεχωριστή περιοχή ευθύνης με την κατανομή της 10ης Ταξιαρχίας Πεζικού στις Σέρρες.

Το 2013, μετά από μια άλλη ευρεία αναδιοργάνωση, ΙΙΙ Σώμα ανέλαβε τον έλεγχο 8ης Μεραρχίας Πεζικού στα Ιωάννινα (ένα σχηματισμό επιπέδου ταξιαρχίας) και την 9η Ταξιαρχία Πεζικού στην Κοζάνη, ενώ οι 10η και 15η Ταξιαρχίες Πεζικού είχαν μειωθεί σε επίπεδο συνταγμάτων.[3]

Έμβλημα

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το έμβλημα του Γ΄ Σώματος Στρατού περιλαμβάνει ένα σταυρό, στις γωνίες του οποίου υπάρχουν πυρέκβολα. Ο θυρεός εμπεριέχει το ρητό ΟΥ ΦΕΙΣΟΜΕΘΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΗΜΩΝ (δε θα λυπηθούμε τη ζωή μας).[4]

Image
NRDC–GR

Το έμβλημα του NATO Rapid Deployable Corps–Greece (NRDC–GR) αποτελείται από ορισμένα στοιχεία του αντίστοιχου εμβλήματος του Γ΄ Σώματος Στρατού στην αριστερή πάνω πλευρά σε συνδυασμό με την Ελληνική σημαία, ενώ στη μέση υπάρχει ένα δόρυ που χωρίζει διαγώνια το θυρεό μαζί με μία μικρή ασπίδα (buckler) στο κέντρο, με το κάτω δεξιό μέρος να εμπεριέχει το σύμβολο του NATO σε τυρκουάζ φόντο. Στην κορυφή του θυρεού υπάρχει η επιγραφή TO CUT THE GORDIAN KNOT (για το κόψιμο του γόρδιου δεσμού) μία ευθεία αναφορά στο κόψιμο του γόρδιου δεσμού από τον Μέγα Αλέξανδρο.[5]

Αποστολή

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το Γ΄ Σώμα Στρατού ως NRDC–GR λειτουργεί σαν επιχειρησιακό αρχηγείο με δυνατότητα διεξαγωγής εκτεταμένων επιχειρήσεων. Για να μετέχει σε όλο το φάσμα των αποστολών του ΝΑΤΟ, που μπορεί να κυμαίνονται από υψηλή έως και χαμηλή ένταση, ένα αρχηγείο FLR (L) πρέπει να είναι σε θέση να εκπληρώσει συγκεκριμένες επιχειρήσεις της τάξεως ενός αρχηγείου HRF (L) ή AJFCC.

Το Γ΄ Σώμα Στρατού ως NRDC–GR δίνει αναφορά στο ΝΑΤΟ και υπάγεται στο OPCOM και στο διοικητή SACEUR, όσον αφορά τις αποστολές του Βορειοατλαντικού Συμβουλίου. Το αρχηγείο μπορεί να αναπτυχθεί ως αρχηγείο FLR (L) σε ολόκληρη τη Συμμαχία. Είναι σε θέση να λειτουργεί σε όλο το φάσμα της αποστολής, που κυμαίνεται από χαμηλής έντασης πολεμικές επιχειρήσεις έως και υψηλής έντασης πολεμικές επιχειρήσεις, σε οποιοδήποτε φυσικό περιβάλλον.

Το Γ΄ Σώμα Στρατού υπάγεται στο Ανώτατο Στρατηγείο Συμμαχικών Δυνάμεων Ευρώπης (Supreme Headquarters Allied Powers Europe, SHAPE).[6]

Διάρθρωση

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Επιχειρησιακή διάρθρωση του Γ΄ ΣΣ του 1915 (Έδρα: Θεσσαλονίκη, Διοικητής: Αντιστράτηγος Κωνσταντίνος Μοσχόπουλος, Επιτελάρχης: Συνταγματάρχης Πυροβολικού Νικόλαος Τρικούπης):[7]

Η Ανώτατη Στρατιωτική Διοίκηση Ηπείρου και Μακεδονίας (ΑΣΔΗΜ) εδρεύει στη Θεσσαλονίκη.[8] Η επίσημη ονομασία του στο πλαίσιο του NATO είναι «NATO Rapid Deployable Corps–Greece, NRDC–GR». Η ιδιαιτερότητά του έγκειται στο γεγονός ότι πρόκειται για ένα επιχειρησιακό αρχηγείο του NATO και της Ευρωπαϊκής Ένωσης, μετέχοντας σε όλο το φάσμα αποστολών τους.[9] Έχει υπό την εποπτεία της:

  • Την 8η Μηχανοποιημένη Ταξιαρχία (8η Μ/Π ΤΑΞ «Ήπειρος»), με έδρα τα Ιωάννινα και εποπτεύει:
    • Το Λόχο Στρατηγείου (ΛΣ/8ης Μ/Κ ΤΑΞ)
    • Το 492ο Τάγμα Διαβιβάσεων (492ο ΤΔΒ)
    • Το 708ο Τάγμα Μηχανικού (708ο ΤΜΧ)
    • Την 8η Επιλαρχία Αναγνωρίσεως (8η ΕΑΝ), με έδρα το Καλπάκι
    • Το 583ο Μηχανοποιημένο Τάγμα Πεζικού (583ο Μ/Π ΤΠ), με έδρα την Κόνιτσα
    • Το 584ο Μηχανοποιημένο Τάγμα Πεζικού (584ο Μ/Π ΤΠ), με έδρα την Άρτα
    • Το 625ο Μηχανοποιημένο Τάγμα Πεζικού Κέντρο Εκπαιδεύσεως Νεοσυλλέκτων - Ειδικό Κέντρο Εκπαιδεύσεως (625ο Μ/Π ΤΠ ΚΕΝ-ΕΚΕ), με έδρα τα Ιωάννινα
    • Το 628ο Μηχανοποιημένο Τάγμα Πεζικού (628ο Μ/Π ΤΠ), με έδρα τις Φιλιάτες
  • Την 9η Μηχανοποιημένη Ταξιαρχία (9η Μ/Π ΤΑΞ «Αδριανούπολη»), με έδρα την Κοζάνη και εποπτεύει:
    • Το Λόχο Στρατηγείου (ΛΣ/9ης Μ/Π ΤΑΞΠΖ)
    • Τον 9ο Λόχο Διαβιβάσεων (9ος ΛΔΒ)
    • Τον 9ο Λόχο Μηχανικού (9ος ΛΜΧ)
    • Το 9ο Τάγμα Υποστηρίξεως (9ο ΤΥΠ) με έδρα το Αμύνταιο
    • Το 1ο Σύνταγμα Πεζικού (1ο ΣΠ) με έδρα τη Φλώρινα
    • Το 15ο Σύνταγμα Πεζικού (15ο ΣΠ) με έδρα την Καστοριά
    • Την 106η Μοίρα Αυτοκινούμενου Μέσου Πυροβολικού (106η Α/Κ ΜΜΠ) με έδρα το Αμύνταιο
    • Το 504ο Μηχανοποιημένο Τάγμα Πεζικού με έδρα το Αμύνταιο
    • Το 523ο Μηχανοποιημένο Τάγμα Πεζικού ΚΕΝ (523ο Μ/Π ΤΠ/ΚΕΝ), με έδρα το Μαυροδένδρι
    • Το 586ο Μηχανοποιημένο Τάγμα Πεζικού ΚΕΝ (586ο Μ/Π ΤΠ/ΚΕΝ), με έδρα τα Γρεβενά
  • Το 10ο Σύνταγμα Πεζικού «Ρούπελ» (10ο ΣΠ), με έδρα τις Σέρρες που εποπτεύει
    • Το Λόχο Στρατηγείου (ΛΔ/10ου ΣΠ)
    • Τον 10ο Λόχο Διαβιβάσεων (10 ΛΔΒ)
    • Τον 10ο Λόχος Μηχανικού (10 ΛΜΧ)
    • Το 10ο Τάγμα Υποστηρίξεως (10 ΤΥΠ)
    • Το 518ο Μηχανοποιημένο Τάγμα Πεζικού (518 Μ/Π ΤΠ), με έδρα το Κάτω Νευροκόπι
    • Το 567ο Μηχανοποιημένο Τάγμα Πεζικού (567 Μ/Π ΤΠ), με έδρα το Σιδηρόκαστρο
  • Την 3η Ταξιαρχία Διαβιβάσεων με:
    • Το 489ο Τάγμα Διαβιβάσεων (489 ΤΔΒ)
    • Το 490ο Τάγμα Διαβιβάσεων (490 ΤΔΒ)
  • Το Κεντρικό Ταμείο Στρατού, με έδρα τη Θεσσαλονίκη[10]

Παραπομπές

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]
  1. ↑ «ΑΣΔΗΜ/ NRDC-GR – Γενικό Επιτελείο Στρατού». army.gr. Ανακτήθηκε στις 22 Δεκεμβρίου 2025.
  2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 «Οδηγός Νεοτοποθετημένων Στελεχών Γ' ΣΣ: Έμβλημα & Ιστορία Γ' ΣΣ». Γ' ΣΣ Γρ. Έρευνας Πληροφορικής. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 9 Μαρτίου 2014. Ανακτήθηκε στις 24 Μαρτίου 2014.
  3. ↑ «Μελλοντική Δομή Δυνάμεων: Επιτέλους συμμάζεμα, τα στοιχεία». defencepoint.gr. 25 Απριλίου 2013. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 4 Μαρτίου 2016. Ανακτήθηκε στις 24 Μαρτίου 2014.
  4. ↑ Γ' ΣΣ Αρχειοθετήθηκε 2016-10-26 στο Wayback Machine. army.gr
  5. ↑ Emblem Αρχειοθετήθηκε 2016-03-15 στο Wayback Machine. nrdc.gr
  6. ↑ «Ανώτατο Στρατηγείο Συμμαχικών Δυνάμεων Ευρώπης ▪Επίσκεψη Α/ΓΕΕΘΑ». DIPLOMATIC POINT. 21 Μαΐου 2022. Ανακτήθηκε στις 22 Δεκεμβρίου 2025.
  7. ↑ Θεοδωρος (4 Μαΐου 2011). «ΕΥΡΩΠΗ ΤΩΝ ΕΘΝΩΝ: ΜΕΓΑΛΕΣ ΜΟΝΑΔΕΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΣΤΡΑΤΟΥ ΣΤΑ 1915». ΕΥΡΩΠΗ ΤΩΝ ΕΘΝΩΝ. Ανακτήθηκε στις 22 Δεκεμβρίου 2025.
  8. ↑ Θεσσαλονίκη: Νέος διοικητής στο Γ’ Σώμα Στρατού typosthes.gr
  9. ↑ NATO. «Rapid Deployable Corps». NATO (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 1 Οκτωβρίου 2024.
  10. ↑ «item | Project ΑΣΕλΊς». www.greekhistoryrepository.gr. Ανακτήθηκε στις 1 Οκτωβρίου 2024.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]
Ανακτήθηκε από "https://el.wikipedia.org/w/index.php?title=Ανώτατη_Στρατιωτική_Διοίκηση_Ηπείρου_και_Μακεδονίας_(Ελλάδα)&oldid=11482432"