Απεικονίσεις του Σωκράτη στην τέχνη και τη λαϊκή κουλτούρα
_-_Google_Art_Project.jpg)
Ο αρχαίος Έλληνας φιλόσοφος Σωκράτης έχει εμφανιστεί πολλές φορές σε διάφορες τέχνες και στη λαϊκή κουλτούρα.
Εικαστικά
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]- Η διπλή στήλη των Σενέκα του νεότερου και Σωκράτη (3ος αι. μ.Χ.) είναι ένα γλυπτό στο οποίο συνυπάρχουν οι κεφαλές των δύο ανδρών ενωμένες στο πίσω μέρος του κρανίου. Ο Σωκράτης παρουσιάζεται γενειοφόρος.[1]
- Ο Σωκράτης παρουσιάζεται στο μέσον της τοιχογραφίας Η σχολή των Αθηνών (1509-1511) του Ιταλού αναγεννησιακού ζωγράφου Ραφαήλ. Το έργο απεικονίζει μια φανταστική σκηνή στην οποία φιλόσοφοι, μαθηματικοί και επιστήμονες από την κλασική αρχαιότητα συμμετέχουν σε μια κοινή συνέλευση.[2]
- Ο Σωκράτης, οι δύο σύζυγοί του και ο Αλκιβιάδης (δεκαετία του 1660), του Ολλανδού ζωγράφου Ρέγιερ βαν Μπλόμεντελ.[3]
- Ο θάνατος του Σωκράτη είναι μια ελαιογραφία που φιλοτέχνησε το 1787 ο Γάλλος ζωγράφος Ζακ Λουί Νταβίντ νεοκλασικής τεχνοτροπίας, με θέμα τη σκηνή του θανάτου του φιλοσόφου.
- Στον πίνακα Η αποθέωση του Ομήρου του Γάλλου ζωγράφου Ζαν Ογκίστ Ντομινίκ Ενγκρ (1827), εκτός από τον Όμηρο, απεικονίζονται άλλες 46 προσωπικότητες της αρχαιότητας και των νεότερων χρόνων, ανάμεσα στις οποίες και ο Σωκράτης.[4]
- Ο Γερμανός ζωγράφος Άνσελμ Φόιερμπαχ, στον πίνακά του Συμπόσιο που έχει φιλοτεχνηθεί σε δύο εκδοχές (1869 και 1874), παρουσιάζει τον Σωκράτη σε μια σκηνή από το Συμπόσιο του Πλάτωνα, κατά την οποία μπαίνει στο σπίτι μεθυσμένος ο Αλκιβιάδης. Ο Σωκράτης έχει γυρισμένη την πλάτη στον Αλκιβιάδη και σκύβει το κεφάλι.[5]
Λογοτεχνία
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]- Στο έργο Περί του Σωκράτους δαιμονίου του Πλουτάρχου, το οποίο αποτελεί τμήμα των Ηθικών του, οι πρωταγωνιστές του έργου αναζητούν, ο καθένας µε τη σειρά του, έναν ορισµό για το δαιµόνιο του Σωκράτη, που συνδέεται με την κύρια κατηγορία που οδήγησε στη δίκη του.[6]
- Στη Θεία κωμωδία (π. 1321) του Ντάντε Αλιγκέρι, μία από τις προσωπικότητες που εμφανίζοναι είναι και ο Σωκράτης (IV, 134), ως ένας από τους φιλοσόφους γύρω από τον Αριστοτέλη.[7]
- Η αληθινή απολογία του Σωκράτη (1931), πεζό του Κώστα Βάρναλη όπου αποτυπώνεται η δημιουργική αφομοίωση του μαρξισμού και της επαναστατικής προοπτικής και ξεδιπλώνεται η βαρναλική σάτιρα.[8] Το έργο έχει διασκευαστεί σε θεατρικό με μία παράσταση να ανεβαίνει στο θέατρο Τέσσερις εποχές-«Γιάννης Μόρτζος» το 2012 σε σκηνοθεσία Γιάννη Μόρτζου με τον ίδιο στον ρόλο του φιλοσόφου.
- Δημιουργία (Αγγλικά: Creation, 1981) ιστορικό μυθιστόρημα του Αμερικανού Γκορ Βιντάλ όπου, ο βασικός χαρακτήρας, ένας Πέρσης διπλωμάτης, συναντά διάφορες προσωπικότητες, μεταξύ των οποίων και ο Σωκράτης.[9]
Μουσική
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]- Ο Γερμανός συνθέτης της μπαρόκ μουσικής Γκέοργκ Φίλιπ Τέλεμαν ανέβασε για πρώτη φορά το 1721 τη γερμανόφωνη κωμική όπερά του Der geduldige Socrates (Ο Σωκράτης ασθενής).[10]
- Ο Σωκράτης είναι ένα έργο για φωνή και πιάνο ή μικρή ορχήστρα που συνέθεσε την περίοδο 1917-1920 ο Γάλλος Ερίκ Σατί.[11]
- Σωκράτης (Γαλλικά: Socrate, 1919), έργο του Ερίκ Σατί για φωνή και πιάνο με βάση μεταφρασμένα αποσπάσματα των πλατωνικών διαλόγων όπου αναφερόταν ο Σωκράτης.[12]
- "Σωκράτης" ονομάζεται το 5ο μέρος της Σερενάτας μετά το Συμπόσιο του Πλάτωνα (Αγγλικά: Serenade after Plato's "Symposium") που πρψτοπαρουσίασε το 1954 στη Βενετία ο Αμερικανός μαέστρος και συνθέτης Λέοναρντ Μπερνστάιν.[13]
- "Σωκράτης" ήταν ο τίτλος του τραγουδιού με το οποίο η Ελπίδα εκπροσώπησε την Ελλάδα στον διαγωνισμό τραγουδιού της Eurovision 1979[14] παίρνοντας την 8η θέση ανάμεσα σε 19 διαγωνιζόμενα κράτη.[15]
Θέατρο
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Κινηματογράφος
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]- Στην αμερικανική κωμωδία φαντασίας Οι εξαιρετικές περιπέτειες του Μπιλ και του Τεντ (Bill & Ted's Excellent Adventure) του 1989 σε σκηνοθεσία Στίβεν Χέρεκ, ο Σωκράτης είναι μία από τις προσωπικότητες που συναντούν οι πρωταγωνιστές στα ταξίδια τους στον χρόνο. Τον φιλόσοφο ενσάρκωσε ο Τόνι Στίντμαν.[18]
Τηλεόραση
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]- Barefoot in Athens (1966), αμερικανική τηλεταινία του Τζορτζ Σέφερ με θέμα τη δίκη και τις τελευταίες μέρες του Σωκράτη. Στον ρόλο του φιλοσόφου εμφανίζεται ο Πίτερ Ουστίνοφ.[19]
- Ο Ζαν Σιλβέρ έχει τον ρόλο του τίτλου στην τηλεταινία Σωκράτης (Ισπανικά: Socrate) του 1970 σε σκηνοθεσία Ρομπέρτο Ροσελίνι.[20]
- Το γνωστό κωμικό σκετς των Monty Python "Ποδοσφαιρικός αγώνας μεταξύ φιλοσόφων" (Αγγλικά: The Philosophers' Football Match) που πρωτοπροβλήθηκε το 1972, τον ρόλο του Σωκράτη παίζει o Έρικ Άιντλ, ως ένας από τους Έλληνες παίκτες που αγωνίζονται εναντίον των Γερμανών στο Ολυμπιακό στάδιο του Μονάχου. Ο Σωκράτης είναι ο παίκτης που πετυχαίνει και το μοναδικό γκολ του αγώνα.[21]
Βιντεοπαιχνίδια
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]- Ένα από τα πολλά ιστορικά πρόσωπα που εμφανίζονται στο βιντεοπαιχνίδι δράσης ρόλων Assassin's Creed Odyssey που κυκλοφόρησε το 2018 είναι και ο Σωκράτης.[22]
Παραπομπές
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]- ↑ «Socrates . Athenian philosopher. Detail of the Double Herm of...». Getty Images (στα Αγγλικά). 15 Ιανουαρίου 2021. Ανακτήθηκε στις 20 Απριλίου 2025.
- ↑ «UNC Asheville -- Public Information -- Official News Release». web.archive.org. 29 Σεπτεμβρίου 2007. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 29 Σεπτεμβρίου 2007. Ανακτήθηκε στις 20 Απριλίου 2025.
- ↑ Jacquot, Dominique (2006). Le musée des Beaux-Arts de Strasbourg. Cinq siècles de peinture. Strasbourg: Musées de Strasbourg. σελίδες 186–187. ISBN 2-901833-78-0.
- ↑ Lajer-Burcharth, Ewa (1999). Necklines: The Art of Jacques-Louis David after the Terror. New Haven: Yale. σελ. 57.
- ↑ «The Symposium (Second Version) - Anselm Feuerbach». Google Arts & Culture. Ανακτήθηκε στις 20 Απριλίου 2025.
- ↑ Κατσούλα, Αδαμαντία (2016). «Πλοήγηση ανά Θέμα "Πλούταρχος – Περί του Σωκράτους δαιμονίου"». amitos.library.uop.gr. Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου. Ανακτήθηκε στις 20 Απριλίου 2025.
- ↑ «The Princeton Dante Project (2.0) - Long Toynbee "Platone"». dante.princeton.edu. Ανακτήθηκε στις 20 Απριλίου 2025.
- ↑ Κακαβάνης, Ηρακλής (16 Ιουλίου 2014). «Η αληθινή απολογία του Σωκράτη». fractalart.gr.
- ↑ Dick, Bernard F. (Spring 1982). «Review: [Untitled»]. World Literature Today 56 (2): 340. doi:. https://archive.org/details/sim_world-literature-today_spring-1982_56_2/page/n149.
- ↑ Grout, Donald Jay· Williams, Hermine Weigel (2003). A Short History of Opera (4 έκδοση). Columbia University Press.
- ↑ Αρφαρά, Κάτια (24 Νοεμβρίου 2008). «Ενας ύμνος στον Σωκράτη». Το Βήμα. Ανακτήθηκε στις 20 Απριλίου 2025.
- ↑ Wolfgang Rathert and Andreas Traub, "Zu einer bislang unbekannten Ausgabe des 'Socrate' von Erik Satie", in Die Musikforschung, Jg. 38 (1985), booklet 2.
- ↑ «Ο βιολονίστας Ρενό Καπουσόν μαγεύει με τη «Σερενάτα» του Λέοναρντ Μπερνστάιν». euronews. 24 Νοεμβρίου 2016. Ανακτήθηκε στις 20 Απριλίου 2025.
- ↑ «Ελπίδα: Η Eurovision, ο χαμός που την πόνεσε, η εγκατάλειψη της καριέρας και τα πενιχρά κέρδη από το τραγούδι». Enimerotiko.gr. 3 Σεπτεμβρίου 2020. Ανακτήθηκε στις 20 Απριλίου 2025.
- ↑ «Μετά από 40 χρόνια...ο Σωκράτης (ξανα)έγινε σουπερ σταρ στο Ισραήλ! | Athens Magazine». www.athensmagazine.gr. 14 Μαΐου 2019. Ανακτήθηκε στις 20 Απριλίου 2025.
- ↑ «Νεφέλες πληροφορίες για την παράσταση». Αθηνόραμα. Ανακτήθηκε στις 20 Απριλίου 2025.
- ↑ Davis, Rose Mary (1934-06). «Thomson and Voltaire's Socrate» (στα αγγλικά). PMLA 49 (2): 560–565. doi:. ISSN 0030-8129. https://www.cambridge.org/core/journals/pmla/article/abs/thomson-and-voltaires-socrate/C7F8FBB85E21F658F28EFEEC0D488A7E.
- ↑ «Tony Steedman Movies & TV Shows List». www.rottentomatoes.com (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 20 Απριλίου 2025.
- ↑ Gould, Jack (12 Νοεμβρίου 1966). «TV Review; Anderson's 'Barefoot in Athens' on N.B.C.»
. New York Times. σελ. 59. Ανακτήθηκε στις 6 Φεβρουαρίου 2024. - ↑ Canby, Vincent (26 Νοεμβρίου 1971). «' Socrates' Mirrors the Platonic Touch of Rossellini». The New York Times (στα Αγγλικά). ISSN 0362-4331. Ανακτήθηκε στις 20 Απριλίου 2025.
- ↑ Baggini, Julian (27 Απριλίου 2010). «Who's the thinker in the white?». The Guardian (στα Αγγλικά). ISSN 0261-3077. Ανακτήθηκε στις 20 Απριλίου 2025.
- ↑ «E3 2018: Assassin's Creed Odyssey Has Branching Dialogue Choices». GameSpot (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 20 Απριλίου 2025.
