Αρχιγραμματέας της Αγίας και Ιεράς Συνόδου του Οικουμενικού Πατριαρχείου
| Αρχιγραμματέας της Αγίας και Ιεράς Συνόδου του Οικουμενικού Πατριαρχείου
| |
|---|---|
.svg) | |
| Προσφώνηση | Πανοσιολογιώτατος |
| Έδρα | Φανάρι, Κωνσταντινούπολη, Τουρκία |
| Διορισμός από | Οικουμενικός Πατριάρχης |
| Δημιουργία | 20 Σεπτεμβρίου 1859 |
| Πρώτος κάτοχος | Γρηγόριος ο Βυζάντιος |
| Αναπληρωτής | Υπογραμματέας |
| Ιστοσελίδα | arhigrammateia-agias-kai-ieras-sunodou |
Ο Αρχιγραμματέας της Αγίας και Ιεράς Συνόδου του Οικουμενικού Πατριαρχείου είναι θέση (οφφίκιο) εκκλησιαστικού αξιώματος του Οικουμενικού Πατριαρχείου.
Ο εκάστοτε Αρχιγραμματέας προΐσταται του γραφείου της Αρχιγραμματείας της Αγίας και Ιεράς Συνόδου και παρακολουθεί τα πατριαρχικά και συνοδικά ζητήματα ανά το Οικουμενικό Πατριαρχείο. Κανονικώς, της Συνόδου προεδρεύει ο Οικουμενικός Πατριάρχης και έχει ανά τακτά διαστήματα ανανεούμενη σύνθεση από 12 εν ενεργεία μητροπολίτες του Οικουμενικού Πατριαρχείου.[1] Η συγκεκριμένη θέση του Αρχιγραμματέως κατατάσσεται στις σημαντικότερες θέσεις της Πατριαρχικής Αυλής, μαζί με αυτή του Μεγάλου Πρωτοσυγκέλλου, του Μεγάλου Εκκλησιάρχου και με αυτή του Μεγάλου Αρχιδιακόνου.
Η θέση αυτή δίδεται κατά κόρον σε άγαμους κληρικούς πτυχιούχους Πανεπιστημίου, που φέρουν είτε το οφφίκιο του αρχιμανδρίτη είτε είναι ιεράρχες (ως αρχιγραμματεύοντες).
Ιστορία και αρμοδιότητες
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Το γραφείο της Αρχιγραμματείας της Αγίας και Ιεράς Συνόδου, αποτελεί μετεξέλιξη των σεκρέτων. Μέχρι και το 1859 υπάρχουν λιγοστές πηγές για την λειτουργία του συγκεκριμένου γραφείου. Οι αρμόδιοι του γραφείου με τη μορφή των σεκρέτων ονομάζονταν ασηκρήτες, σεκρετάριοι ή νοτάριοι και ασκούσαν καθήκοντα πρακτικογράφων, κωδικογράφων και αρχειοθετών στις συνοδικές συνεδριάσεις. Το γραφείο ουσιαστικά συστάθηκε επί Πατριαρχίας του Κυρίλλου Ζ΄ ύστερα από καθοδήγηση της Υψηλής Πύλης το 1858. Η θέση του Αρχιγραμματέα εξιψώθηκε σε αξία με τις θέσεις των υπολοίπων διευθυντών των γραφείων του Πατριαρχικού Οίκου επί Πατριαρχίας του Ιωακείμ Β΄. Ο Πατριάρχης Ιωακείμ Γ΄ επιχείρησε να συνενώσει το αξίωμα του Μεγάλου Πρωτοσυγκέλλου με αυτή του Αρχιγραμματέα της Αγίας και Ιεράς Συνόδου, κάτι το οποίο έγινε τελικά επί Πατριαρχίας Γρηγορίου Ζ΄, με την ονομασία «Αρχιγραμματέας των Πατριαρχείων», διατηρώντας αυτό το καθεστώς έως το 1925 επί Πατριαρχίας Βασιλείου Γ΄.[2]
Σύμφωνα με τον Πατριαρχικό και Συνοδικό Τόμο με το οποίο ιδρύονταν το Συνοδικό Γραφείο, ορίζονταν πως το γραφείο της Συνόδου θα έχει στενή σχέση με το Ιδιαίτερο Πατριαρχικό Γραφείο, με το Γραφείο της Μεγάλης Πρωτοσυγκελλίας και το Γραφείο του Κλήρου.[3] Προβλέπονταν επίσης ότι ο διευθυντής του Συνοδικού γραφείου θα είναι ο εκάστοτε Αρχιγραμματέας της Συνόδου, που θα εκλέγεται από την ολομέλεια των κληρικών, και θα διακρίνονταν για τις θεολογικές τους γνώσεις, για τον οποίον γίνεται εκτενής λόγος στην επόμενη ενότητα. Τα λοιπά μέλη του γραφείου της Ιεράς Συνόδου είναι ο Υπογραμματέας της Αγίας και Ιεράς Συνόδου και κατόπιν ο Κωδικογράφος της Αγίας και Ιεράς Συνόδου, οι οποίος φέρουν τον βαθμό του πατριαρχικού διακόνου.[4][5]
Αρμοδιότητες
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Ο Αρχιγραμματέας της Αγίας και Ιεράς Συνόδου έχει την ευθύνη της φύλαξης της Πατριαρχικής σφραγίδας και την τήρηση των πρακτικών και των αποφάσεων της Αγίας και Ιεράς Συνόδου. Συγκεκριμένα:
- Καταγράφει τις συνοδικές συνεδριάσεις και τις ληφθείσες αποφάσεις, προσυπογράφοντας κάθε εκκλησιαστική πράξη και διασφαλίζοντας την πιστότητα και σαφήνειά τους. Σε περίπτωση λαθών οφείλει να λογοδοτήσει στη Σύνοδο.
- Ερμηνεύει και ανακοινώνει με ακρίβεια τα συνοδικά έγγραφα, φροντίζοντας παράλληλα για την ακριβή επεξεργασία τους ώστε να εισαχθούν αρτιότατα στη Σύνοδο προς έγκριση.
- Κατατάσσει τα εισερχόμενα και εξερχόμενα έγγραφα, τηρώντας πρωτόκολλο με αριθμό πρωτοκόλλου, χρονολόγηση και οργάνωση ανά τόπο και εκκλησιαστική επαρχία, και διατηρεί κατάλογο για εύκολη αναζήτηση.
- Επιβλέπει την σύνταξη της ημερήσιας διάταξης των συνεδριάσεων, την οποία προωθεί στον Οικουμενικό Πατριάρχη και στα μέλη της Ιεράς Συνόδου.
- Συμμετέχει ως μέλος της γραμματείας σε συνοδικές επιτροπές και υπογράφει τις εισηγήσεις και πρακτικά.
- Επιβλέπει τη σύνταξη και διάθεση δελτίων τύπου σχετικά με τα δρώμενα της Συνόδου.
- Ενημερώνει την Ιερά Σύνοδο για τις κινήσεις των Αρχιεπισκοπών και Μητροπόλεων του Θρόνου.
- Λειτουργεί με πλήρη αφοσίωση και εχεμύθεια, καθοδηγώντας και εποπτεύοντας το προσωπικό της Αρχιγραμματείας.
Άτυπα, ο Αρχιγραμματέας, μαζί με τον Μέγα Πρωτοσύγκελλο, τον Διευθυντή του Ιδιαιτέρου Πατριαρχικού Γραφείου και τον Μέγα Αρχιδιάκονο, αποτελούν το εκτελεστικό γραφείο του Πατριάρχη, συμβάλλοντας ουσιωδώς στην ενημέρωση, λήψη αποφάσεων και εκτέλεση των υποθέσεων του Οικουμενικού Πατριαρχείου.[6]
Κατάλογος Αρχιγραμματέων
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]| Ονοματεπώνυμος | Αρχή θητείας | Λήξη θητείας | Οικουμενικός Πατριάρχης | |
|---|---|---|---|---|
| 1 | Γρηγόριος ο Βυζάντιος | 20 Σεπτεμβρίου 1859 | 1860 | Κύριλλος Ζ΄ |
| 2 | Αλέξανδρος Λούκαρις | 16 Ιανουαρίου 1861 | 24 Ιανουαρίου 1863 | Ιωακείμ Β΄ |
| 3 | Ιωακείμ Κοκκώδης | 31 Ιανουαρίου 1863 | 26 Νοεμβρίου 1870 | Σωφρόνιος Γ΄ |
| Γρηγόριος ΣΤ΄ | ||||
| 4 | Δοσίθεος | 26 Νοεμβρίου 1870 | 2 Ιουνίου 1872 | |
| Άνθιμος ΣΤ΄ | ||||
| 5 | Καλλίνικος Ευτυχίδης | 2 Ιουνίου 1872 | 15 Ιανουαρίου 1874 | |
| 6 | Κωνσταντίνος Βαλιάδης | 15 Ιανουαρίου 1874 | 28 Ιανουαρίου 1876 | Ιωακείμ Β΄ |
| 7 | Αθανάσιος Μεγακλής | 7 Φεβρουαρίου 1876 | 9 Νοεμβρίου 1878 | |
| 8 | Γεράσιμος Δώριζας | 9 Νοεμβρίου 1878 | 17 Μαρτίου 1879 | Ιωακείμ Γ΄ |
| Κωνσταντίνος Δεληγιάννης | 17 Μαρτίου 1879 | 22 Ιουλίου 1887 | ||
| 9 | Ιωακείμ Δ΄ | |||
| Διονύσιος Ε΄ | ||||
| Κωνσταντίνος Αλεξανδρίδης | 17 Σεπτεμβρίου 1887 | 1 Ιουνίου 1893 | ||
| 10 | Νεόφυτος Η΄ | |||
| Κύριλλος Μουμτζής | 1 Ιουνίου 1893 | 13 Μαΐου 1897 | ||
| 11 | Άνθιμος Ζ΄ | |||
| 12 | Φώτιος Καλπίδης | 15 Μαΐου 1897 | 16 Ιουνίου 1902 | Κωνσταντίνος Ε΄ |
| Ιωακείμ Γ΄ | ||||
| 13 | Γεννάδιος Αλεξιάδης | 16 Ιουνίου 1902 | 6 Οκτωβρίου 1905 | |
| 14 | Αθανάσιος Πιπεράς | 6 Οκτωβρίου 1905 | 12 Μαΐου 1909 | |
| 15 | Απόστολος Τρύφωνος | 12 Μαΐου 1909 | 11 Ιουνίου 1913 | |
| Διονύσιος Μηνάς | 11 Ιουνίου 1913 | 25 Οκτωβρίου 1922 | Γερμανός Ε΄ | |
| 16 | Μελέτιος Δ΄ | |||
| Γρηγόριος Ζ΄ | ||||
| Γερμανός Αθανασιάδης | 27 Οκτωβρίου 1922 | 25 Ιουλίου 1926 | ||
| 17 | Κωνσταντίνος ΣΤ΄ | |||
| Βασίλειος Γ΄ | ||||
| 18 | Δωρόθεος Γεωργιάδης | 25 Ιουλίου 1926 | 17 Δεκεμβρίου 1927 | |
| Μάξιμος Βαπορτζής | 17 Δεκεμβρίου 1927 | 16 Μαΐου 1931 | ||
| 19 | Φώτιος Β΄ | |||
| 20 | Αιμιλιανός Παπαδημητρίου | 16 Μαΐου 1931 | 3 Μαρτίου 1932 | |
| 21 | Αλέξανδρος Ζώντος | 3 Μαρτίου 1932 | 6 Ιουλίου 1933 | |
| 22 | Αδαμάντιος Κασαπίδης | 10 Αυγούστου 1933 | 5 Οκτωβρίου 1937 | |
| 23 | Κύριλλος Αξιώτης | 16 Οκτωβρίου 1937 | 5 Οκτωβρίου 1943 | Βενιαμίν |
| Μάξιμος Χρηστόπουλος | 5 Οκτωβρίου 1943 | 21 Οκτωβρίου 1947 | ||
| 24 | Μάξιμος Ε΄ | |||
| 25 | Ιάκωβος Στεφανίδης | 21 Οκτωβρίου 1947 | 14 Δεκεμβρίου 1950 | |
| Αθηναγόρας | ||||
| 26 | Ιάκωβος Παπαϊωάννου | 14 Δεκεμβρίου 1950 | 10 Δεκεμβρίου 1957 | |
| 27 | Συμεών Αμαρύλλιος | 10 Δεκεμβρίου 1957 | 21 Απριλίου 1964 | |
| 28 | Γαβριήλ Πρεμετίδης | 21 Απριλίου 1964 | 26 Νοεμβρίου 1970 | |
| 29 | Παύλος Μενεβίσογλου | 26 Νοεμβρίου 1970 | 30 Απριλίου 1974 | |
| Δημήτριος | ||||
| 30 | Φίλιππος Καπετανίδης | 30 Απριλίου 1974 | 28 Φεβρουαρίου 1984 | |
| 31 | Ιάκωβος Σωφρονιάδης | 28 Φεβρουαρίου 1984 | 25 Δεκεμβρίου 1987 | |
| 32 | Μελίτων Καράς | 25 Δεκεμβρίου 1987 | 22 Οκτωβρίου 1991 | |
| 22 Οκτωβρίου 1991 | 20 Μαρτίου 2005 | Βαρθολομαίος | ||
| 33 | Ελπιδοφόρος Λαμπρινιάδης | 20 Μαρτίου 2005 | 20 Μαρτίου 2011 | |
| 34 | Βαρθολομαίος Σαμαράς | 20 Μαρτίου 2011 | 30 Αυγούστου 2016 | |
| 35 | Ιωακείμ Μπίλης | 30 Αυγούστου 2016 | 17 Μαρτίου 2021 | |
| 36 | Γρηγόριος Φραγκάκης | 17 Μαρτίου 2021 | 25 Δεκεμβρίου 2023 | |
| 37 | Βοσπόριος Μαγκαφάς | 25 Δεκεμβρίου 2023 | Σήμερα |
Παραπομπές
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]- ↑ «Αγία και Ιερά Σύνοδος - Οικουμενικό Πατριαρχείο». 12 Ιουλίου 2019. Ανακτήθηκε στις 5 Σεπτεμβρίου 2025.
- ↑ http://ikee.lib.auth.gr/record/332869/files/GRI-2021-31408.pdf
- ↑ Αθανασιάδης, Γερμανός (Μητροπολίτης Σάρδεων). Το Γραφείον της Ιεράς Συνόδου. Κωνσταντινούπολη: Πατριαρχικό Τυπογραφείο. σελ. 8-12.
- ↑ «Αρχιγραμματεία Αγίας και Ιεράς Συνόδου - Οικουμενικό Πατριαρχείο». 25 Ιουλίου 2025. Ανακτήθηκε στις 5 Σεπτεμβρίου 2025.
- ↑ Σταυρίδης, Βασίλειος. Οι οικουμενικοί Πατριάρχαι 1860 - σήμερον. Θεσσαλονίκη: Εταιρεία Μακεδονικών Σπουδών. σελ. 72.
- ↑ Σταυρίδης, Βασίλειος. Οι οικουμενικοί Πατριάρχαι 1860 - σήμερον. Θεσσαλονίκη: Εταιρεία Μακεδονικών Σπουδών. σελ. 71.
