Β´ Μιθριδατικός πόλεμος

Χάρτης της Μέσης Ανατολής, Ελλάδος και Μικράς Ασίας που δείχνει τις περιοχές κατά την έναρξη του Πρώτου Μιθριδατικού Πολέμου, (89)

Ο Β΄ Μιθριδατικός Πόλεμος (83 π.Χ.-81 π.Χ.) ήταν ο δεύτερος από τους τρεις μεγάλους πολέμους ανάμεσα στην Ρωμαϊκή Δημοκρατία και το Βασίλειο του Πόντου. Οι δύο μεγάλοι αντίπαλοι ήταν ο κορυφαίος βασιλιάς του Πόντου Μιθριδάτης ΣΤ΄ Ευπάτωρ και ο στρατηγός Λεύκιος Λικίνιος Μουρένα, πατέρας του μετέπειτα ομώνυμου Υπάτου Λεύκιου Λικίνιου Μουρένα που ήταν πρωταγωνιστής του Γ΄ Μιθριδατικού πολέμου.

Τα γεγονότα

Όταν έληξε ο Α΄ Μιθριδατικός Πόλεμος ο Λεύκιος Κορνήλιος Σύλλας προχώρησε σε μια βιαστική συμφωνία με τον Μιθριδάτη ΣΤ΄ επειδή χρειαζόταν να επιστρέψει επειγόντως στην Ρώμη για να αντιμετωπίσει τους πολιτικούς του αντιπάλους. Με τους όρους της ειρήνης ο Μιθριδάτης ΣΤ΄ διατήρησε το Βασίλειο του Πόντου αλλά έπρεπε να παραιτηθεί από όλες τις αξιώσεις του στην Μικρά Ασία διατηρώντας τα προπολεμικά σύνορα. Ο Μουρένα ως Λεγάτος ήταν διοικητής στις δύο Ασιατικές Λεγεώνες που κατείχε ο μεγάλος εχθρός του Σύλλα Γάιος Φλάβιος Φιμβρίας ο οποίος αυτοκτόνησε για να μην πέσει στα χέρια του. Ο Αππιανός στο έργο του "Οι Μιθριδατικοί Πόλεμοι" έγραψε ότι διετέλεσε διοικητής των δυνάμεων της Φρυγίας που είχε προσαρτηθεί στο Βασίλειο της Περγάμου (188 π.Χ.) και πιθανότατα της Καππαδοκίας συμμάχου της Ρώμης. Ο Αππιανός έγραψε ότι ο Μουρένα διέσχισε την Καππαδοκία και επιτέθηκε στην Κόμανα που ανήκε στον Μιθριδάτη ΣΤ΄ με την δικαιολογία υποψίες ότι ετοιμάζει πόλεμο εναντίον των Ρωμαίων. Την ίδια εποχή ο Μιθριδάτης ΣΤ΄ συγκέντρωνε στόλο στην Κολχίδα για να αντιμετωπίσει μια εξέγερση των φυλών που κατοικούσαν γύρω από τον Πορθμό του Κερτς. Ο Μουρένα ισχυρίστηκε επίσης ότι ο Μιθριδάτης ΣΤ΄ δεν είχε επίσης τον σύμμαχο της Ρώμης βασιλιά της Καππαδοκίας Αριοβαρζάνη Α΄ όπως είχε συμφωνήσει. Ο Μιθριδάτης ΣΤ΄ έστειλε απεσταλμένους στην Ρώμη να διαμαρτυρηθεί για παραβίαση της ειρήνης αλλά ο Μουρένα απάντησε ότι δεν είχε καταγραφεί καμιά συμφωνία με την επιστροφή του Σύλλα. Ο Μουρένα ξεκίνησε τις λεηλασίες ενώ ο Μιθριδάτης ΣΤ΄ έστειλε νέες επιστολές διαμαρτυρίας, λεηλάτησε 400 χωριά που ανήκαν στον Μιθριδάτη ΣΤ΄, πέρασε τον χειμώνα στην Καππαδοκία και επέστρεψε με πολλά λάφυρα. Ο Μιθριδάτης ΣΤ΄ δεν μπορούσε να αντιδράσει, περίμενε μόνο την επιστροφή των απεσταλμένων του για να γνωρίζει την επίσημη απάντηση της Ρώμης. Η Ρωμαϊκή Γερουσία έστειλε επιστολή στον Μουρένα και του ζήτησε να μην ενοχλεί τον Μιθριδάτη ΣΤ΄ επειδή δεν είχε παραβιάσει καμιά συμφωνία, ο ίδιος ωστόσο την αγνόησε.

Ο Μουρένα προχώρησε σε επίθεση απέναντι στον Μιθριδάτη ΣΤ΄ ο οποίος πίστευε ότι έγινε κατόπιν εντολής της Ρώμης, έστειλε τον στρατηγό Γόρδιο να τον αντιμετωπίσει. Ο Γόρδιος έκανε κατασχέσεις σε μεγάλο αριθμό από ζώα και Ρωμαϊκή περιουσία, κατόπιν έφτασε και ο ίδιος ο Μιθριδάτης ΣΤ΄ με τον στρατό του και νίκησε τον Μουρένα που καταδιώχθηκε στην Φρυγία. Τα κράτη στην Μικρά Ασία πήραν θάρρος και ξεκίνησαν την εξέγερση εναντίον των Ρωμαίων, ο Μιθριδάτης ΣΤ΄ έδιωξε όλες τις Ρωμαϊκές φρουρές από την Καππαδοκία. Ο Σύλλας έστειλε κατόπιν αποστολή στον Μουρένα υπό τον Αύλο Γαβίνιο, τον διέταξε αυστηρά να διακόψει κάθε πολεμική ενέργεια εναντίον του Μιθριδάτη ΣΤ΄ και να σταματήσει να παραβιάζει την ειρήνη. Ο Αύλος Γαβίνιος ρύθμισε την συνάντηση του Μιθριδάτη ΣΤ΄ με τον Αριοβαρζάνη Α΄ της Καππαδοκίας. Ο Μιθριδάτης ΣΤ΄ αρραβώνιασε μια τετράχρονη κόρη του με τον Αριοβαρζάνη Α΄ και του έδωσε ως προίκα άλλο ένα επιπλέον τμήμα της Καππαδοκίας. Μετά την σύναψη της συνθήκης ο Μουρένα ανακλήθηκε στην Ρώμη. Ο Μέννον έγραψε ότι όταν έστειλε ο Μιθριδάτης ΣΤ΄ τους απεσταλμένους του στον Μουρένα τους αγνόησε επειδή ήταν Έλληνες φιλόσοφοι οι οποίοι υποτιμούσαν τον Μιθριδάτη ΣΤ΄. Μετά την συμφωνία του με τον Αύλο Γαβίνιο ο Μιθριδάτης ΣΤ΄ τοποθέτησε τον Αριοβαρζάνη Α΄ βασιλιά της Καππαδοκίας και ίδρυσε την πόλη Λικινία στα σύνορα με τον Πόντο. Ο Μιθριδάτης ΣΤ΄ και ο Μουρένα έστειλαν απεσταλμένους για να αναζητήσουν συμμαχίες αλλά συνάντησαν αδυναμία υποστήριξης. Οι σύμβουλοι του Μουρένα του ζήτησαν να βαδίσει προς την Σινώπη από την οποία θα κατακτούσε ολόκληρο το Βασίλειο του Πόντου, ο Μιθριδάτης ΣΤ΄ την προστάτευσε και προετοιμάστηκε για πόλεμο. Ο Μιθριδάτης ΣΤ΄ ήταν στην αρχή ο νικητής αλλά το τελικό αποτέλεσμα ήταν ισόπαλο, οι δύο πλευρές αποχώρησαν με στόχο να συνεχίσουν τον πόλεμο στην επόμενη ευκαιρία. Ο Γ΄ Μιθριδατικός Πόλεμος που θα ακολουθήσει τα επόμενα χρόνια ανάμεσα στον Μιθριδάτη ΣΤ΄ και τον γιο του Μουρένα θα αποτελεί συνέχεια αυτής της σύγκρουσης. Λίγα χρόνια αργότερα (75), ήρθε σε συνεννόηση με το στασιαστή Σερτώριο που πολεμούσε στην Ισπανία κατά των στρατευμάτων της Συγκλήτου. Επίσης ο Μιθριδάτης διατηρούσε καλές σχέσεις με τους πειρατές.

Πηγές

• Αππιανός«Ιστορία της Ρώμης (History of Rome)»:Αππιανός πόλεμοι εναντίον του Μιθριδάτη § 64-68 Αρχειοθετήθηκε 2015-11-16 στο Wayback Machine.
• Ιωάννης Τουλουμάκος, «Μιθριδάτης ΣΤ΄», Ιστορία του Ελληνικού Έθνους της Εκδοτικής Αθηνών, τ. Ε΄(Αθήνα 1974)
• Gelzer, M., "L. Licinius Lucullus cos.74", RE vol.XIII (1926), s. v. Licinius no.104, colls.376–414.
• Van Ooteghem, J., Lucius Licinius Lucullus, Brussels, 1959
• Keaveney, A., Lucullus. A Life., London/New York, Routledge, 1992
• Burcu Erciyas, Deniz. 2005. Wealth, aristocracy and royal propaganda under the Hellenistic kingdom of the Mithridatids in the central Black Sea region of Turkey. Leiden: Brill.
• Gabrielsen, Vincent, and John Lund, eds. 2007. The Black Sea in Antiquity: Regional and interregional economic exchanges. Aarhus, Denmark: Aarhus University Press.
• McGing, Brian C. 1986. The foreign policy of Mithridates VI Eupator king of Pontos. Leiden: Brill.
• Sherwin-White, Adrian N. 1984. Roman foreign policy in the East 168 B.C. to A.D. 1. London: Duckworth.
• Sullivan, Richard D. 1990. Near Eastern royalty and Rome: 100–30 B.C. Toronto: University of Toronto Press.