Μετάβαση στο περιεχόμενο

Κροατικές προεδρικές εκλογές 2024-25

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια

Προεδρικές εκλογές διεξήχθησαν στην Κροατία στις 29 Δεκεμβρίου 2024, με δεύτερο γύρο στις 12 Ιανουαρίου 2025, καθώς κανένας υποψήφιος δεν εξασφάλισε την πλειοψηφία των ψήφων στον πρώτο γύρο. Ο εν ενεργεία πρόεδρος Ζόραν Μιλάνοβιτς είχε δικαίωμα για δεύτερη θητεία,[1] και επανεξελέγη με ένα ρεκόρ 75% των ψήφων.

Ιστορικό

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Οι ψηφοφόροι στην Κροατία είχαν ψηφίσει επίσης για το Κροατικό Κοινοβούλιο τον Απρίλιο και για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο τον Ιούνιο.[2]

Ο πρώτος γύρος είχε προγραμματιστεί για τον Δεκέμβριο του 2024, αλλά στις 15 Μαρτίου 2024 ο εν ενεργεία πρόεδρος Ζόραν Μιλάνοβιτς ανακοίνωσε ότι θα έθετε υποψηφιότητα ως υποψήφιος με το Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα της Κροατίας (SDP) για τη θέση του πρωθυπουργού.[3] Κατά τη διάρκεια αυτής της συνέντευξης Τύπου, αποκάλυψε επίσης ότι θα υπέβαλλε την παραίτησή του από πρόεδρος μόνο σε περίπτωση νίκης στις κοινοβουλευτικές εκλογές στις 17 Απριλίου 2024.[4] Αν ο Μιλάνοβιτς είχε γίνει πρωθυπουργός, το σύνταγμα απαιτούσε τη διεξαγωγή προκαταρκτικών προεδρικών εκλογών το αργότερο έως τις 16 Ιουνίου 2024. Ωστόσο, ο συνασπισμός «Ποτάμια της Δικαιοσύνης» υπό την ηγεσία του SDP κέρδισε μόνο 42 έδρες στις εκλογές και η HDZ κέρδισε ψήφο εμπιστοσύνης αφού εξασφάλισε την υποστήριξη εκπροσώπων μειονοτήτων και πολλών βουλευτών από το Κίνημα Πατρίδας, με τον Μιλάνοβιτς να συνεχίζει ως πρόεδρος.

Στις 20 Νοεμβρίου 2024 ο πρωθυπουργός Αντρέι Πλένκοβιτς ανακοίνωσε ότι οι προεδρικές εκλογές θα διεξαχθούν στις 29 Δεκεμβρίου, κάτι που εγκρίθηκε από το Κροατικό Κοινοβούλιο στις 21 Νοεμβρίου.[5]

Η προεκλογική περίοδος σημαδεύτηκε από αρκετές αντιπαραθέσεις, συμπεριλαμβανομένης της σύλληψης και της επακόλουθης απόλυσης του υπουργού Υγείας Βίλι Μπέρος τον Νοέμβριο με διάφορες κατηγορίες που σχετίζονται με διαφθορά.[6][7] Αυτό προκάλεσε μια αντιπαράθεση μεταξύ της κροατικής υπηρεσίας επιβολής του νόμου USKOK και της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας, μία από τις έρευνές της οποίας αποκαλύφθηκε με τη σύλληψη. Ο Γενικός Εισαγγελέας της Κροατίας Ιβάν Τουρούντιτς αποφάσισε ότι η USKOK θα συνέχιζε την έρευνα χρησιμοποιώντας τα στοιχεία που συλλέχθηκαν από την EPPO. Ο Μιλάνοβιτς επέκρινε αυτή την απόφαση.[6][8] Μια άλλη αντιπαράθεση συνέβη περίπου την ίδια περίοδο, όταν ο Μιλάνοβιτς άσκησε βέτο στην πρόταση της κυβέρνησης να συμμετάσχει η Κροατία σε επιχείρηση του ΝΑΤΟ για την εκπαίδευση Ουκρανών στρατιωτών. Το κοινοβούλιο δεν επιχείρησε να ανατρέψει το βέτο του.[9][10]

Εκλογικό σύστημα

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο πρόεδρος της Κροατίας εκλέγεται απευθείας με μυστική ψηφοφορία για πενταετή θητεία χρησιμοποιώντας το σύστημα δύο γύρων, με τους προέδρους να περιορίζονται σε δύο πλήρεις θητείες. Το σύνταγμα απαιτεί οι προεδρικές εκλογές να διεξάγονται το νωρίτερο 60 ημέρες και το αργότερο 30 ημέρες πριν από τη λήξη της θητείας του εν ενεργεία προέδρου. Απαιτείται απόλυτη πλειοψηφία (50% + 1 ψήφος) όλων των ψηφισάντων (συμπεριλαμβανομένων των άκυρων, λευκών και μη ψηφισάντων ψηφοδελτίων) για τη νίκη στον πρώτο γύρο. Εάν κανένας υποψήφιος δεν λάβει την πλειοψηφία των ψήφων, διεξάγεται δεύτερος γύρος δεκατέσσερις ημέρες αργότερα, με τους δύο υποψηφίους που συγκέντρωσαν τον υψηλότερο αριθμό ψήφων στον πρώτο γύρο να συμμετέχουν. Ο υποψήφιος που λαμβάνει τον υψηλότερο αριθμό ψήφων στον δεύτερο γύρο (πλειοψηφία των έγκυρων ψηφοδελτίων) ανακηρύσσεται νικητής. Εάν ένας από τους υποψηφίους που έχουν προκριθεί για τον δεύτερο γύρο αποσύρει την υποψηφιότητά του ή πεθάνει, ο υποψήφιος με τον αμέσως επόμενο υψηλότερο αριθμό ψήφων στον πρώτο γύρο παίρνει τη θέση του στον δεύτερο γύρο.[11]

Προκειμένου ένας υποψήφιος να επιτραπεί να διεκδικήσει τις εκλογές και να συμπεριληφθεί το όνομά του στο ψηφοδέλτιο, πρέπει να συγκεντρώσει τουλάχιστον 10.000 υπογραφές από εκλογείς, με κάθε υπογράφοντα να επιτρέπεται να δώσει την υπογραφή του σε έναν μόνο υποψήφιο. Το χρονικό πλαίσιο για τη συλλογή του εν λόγω αριθμού υπογραφών ορίζεται σε δώδεκα ημέρες, και μετά τη λήξη αυτής της περιόδου οι υποψήφιοι πρέπει να τις υποβάλουν στην Κρατική Εκλογική Επιτροπή για επαλήθευση.[12]

Υποψήφιοι

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στις 11 Δεκεμβρίου η Κρατική Εκλογική Επιτροπή δημοσίευσε έναν κατάλογο οκτώ υποψηφίων.[13]

Αποτελέσματα

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο εν ενεργεία πρόεδρος Ζόραν Μιλάνοβιτς κέρδισε δεύτερη θητεία με το 75% των ψήφων, το υψηλότερο ποσοστό για προεδρικό υποψήφιο στην Κροατία, εξαιρουμένων των νικών του προέδρου Φράνιο Τούτζμαν στον πρώτο γύρο το 1992 και το 1997.[14]

Σύμφωνα με πολιτικούς αναλυτές, η HDZ πιθανότατα περίμενε ο Πρίμορατς να κερδίσει το 30–40% των ψήφων στον δεύτερο γύρο, αφού κέρδισε μόνο το 19% στον πρώτο γύρο.[15] Ωστόσο, ο Μιλάνοβιτς πιθανόν προσέλκυσε αρκετούς ψηφοφόρους της HDZ.[16] Τα αποτελέσματα του δεύτερου γύρου ελήφθησαν ως ένδειξη μιας μικρής πιστής εκλογικής βάσης για την HDZ, καθώς η μεγάλη διαφορά στον πρώτο γύρο πιθανότατα αποθάρρυνε τους ψηφοφόρους. Κάποιοι απέδωσαν τον χαμηλό αριθμό ψήφων του Πρίμορατς σε κακή επιλογή υποψηφίου από την HDZ ή στην επιλογή να εκστρατεύσει αρχικά ως ανεξάρτητος υποψήφιος πριν από την επίσημη υποστήριξη της HDZ.[17] Ο Πρίμορατς και ο πρωθυπουργός Αντρέι Πλένκοβιτς προκάλεσαν μια μικρή διαμάχη μη συγχαίροντας τον Μιλάνοβιτς στις ομιλίες τους τη νύχτα των εκλογών.[17][18] Παρόλ' αυτά η πρώην πρόεδρος Κολίντα Γκράμπαρ-Κιτάροβιτς[19] και ο Αρχιεπίσκοπος του Ζάγκρεμπ Ντράζεν Κούτλεσα τον συγχάρηκαν αμφότεροι αργότερα.[20]

Η Κρατική Εκλογική Επιτροπή ανακοίνωσε ότι το συνολικό κόστος διεξαγωγής των εκλογών ανήλθε σε 14,285 εκατομμύρια ευρώ.[21]

Αποτελέσματα προεδρικών εκλογών 2024[22][23]
Υποψήφιοι Κόμματα Πρώτος γύρος Δεύτερος γύρος
Ψήφοι % Ψήφοι %
Ζόραν Μιλάνοβιτς Ανεξάρτητος
(Επίσημα [ανεξάρτητος, υποστηριζόμενος από το Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα της Κροατίας, του οποίου ήταν προηγουμένως μέλος)		 797.938 49,68 1.122.859 74,68
Ντράγκαν Πρίμορατς Ανεξάρτητος
(Επίσημα ανεξάρτητος, υποστηριζόμενος από την Κροατική Δημοκρατική Ένωση)		 314.663 19,59 380.752 25,32
Μαρίγια Σέλακ Ρασπούντιτς Ανεξάρτητη 150.435 9,37
Ιβάνα Κέκιν Εμείς μπορούμε! (Možemo!) 144.533 9,00
Τόμισλαβ Γιόνιτς Ανεξάρτητος
Επισήμως ανεξάρτητος, υποστηριζόμενος από το Κροατικό Κόμμα των Δικαιωμάτων)		 82.787 5,15
Μίρο Μπούλι Η Γέφυρα 62.127 3,87
Μπράνκα Λόζο Πατρίδα και Εθνικός Συναγερμός 39.321 2,45
Νίκο Τόκιτς Καρτέλο Ανεξάρτητος 14.409 0,90
Έγκυρα ψηφοδέλτια 1.606.213 98,82 1.503.611 96,33
Λευκά και άκυρα ψηφοδέλτια 19.245 1,18 57.209 3,67
Σύνολο 1.625.458 100 1.560.820 100
Αποχή 1.905.607 53,97 1.972.621 55,83
Εγγεγραμμένοι / συμμετοχή 3.531.065 46,03 3.533.441 44,17

Παραπομπές

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]
  1. ↑ «Croatia». FAO. Ανακτήθηκε στις 7 Οκτωβρίου 2023.
  2. ↑ «Superizborna godina za Hrvate: Birače očekuju europski, parlamentarni i predsjednički izbori» [Σούπερ εκλογική χρονιά για τους Κροάτες: Οι ψηφοφόροι περιμένουν ευρωπαϊκές, κοινοβουλευτικές και προεδρικές εκλογές]. Večernji list (στα Κροατικά). 1 Ιανουαρίου 2024. Ανακτήθηκε στις 16 Μαρτίου 2024.
  3. ↑ «Milanović ide na izbore sa SDP-om: Bit će kandidat za premijera» [Ο Μιλάνοβιτς πηγαίνει στις εκλογές με το SDP: Θα είναι υποψήφιος πρωθυπουργός]. Dnevnik.hr (στα Κροατικά). 15 Μαρτίου 2024. Ανακτήθηκε στις 16 Μαρτίου 2024.
  4. ↑ «Oglasio se Milanović nakon šokantne objave: Otkrio kada će odstupiti s mjesta predsjednika» [Ο Μιλάνοβιτς μίλησε μετά τη σοκαριστική ανακοίνωση: Αποκάλυψε πότε θα παραιτηθεί από πρόεδρος]. Dnevnik.hr (στα Κροατικά). 15 Μαρτίου 2024. Ανακτήθηκε στις 15 Μαρτίου 2024.
  5. ↑ «Croatia to hold a presidential election on Dec. 29». Associated Press (στα Αγγλικά). 20 Νοεμβρίου 2024. Ανακτήθηκε στις 20 Νοεμβρίου 2024.
  6. 1 2 «The investigation against Beroš and seven others was initiated by the EPPO». N1 (στα Κροατικά). 15 Νοεμβρίου 2024. Ανακτήθηκε στις 15 Νοεμβρίου 2024.
  7. ↑ «A Croatian corruption investigation snares the health minister and several others». Associated Press (στα Αγγλικά). 15 Νοεμβρίου 2024. Ανακτήθηκε στις 15 Νοεμβρίου 2024.
  8. ↑ «HDZ-ov dečko Turudić: Istrage EPPO-a o Berošu više nema. Sve moraju prijaviti USKOK-u». Index.hr (στα Κροατικά). Ανακτήθηκε στις 20 Νοεμβρίου 2024.
  9. ↑ Devčić, Matej (12 Δεκεμβρίου 2024). «Hoće li Sabor ikada glasati o famoznoj misiji NSATU? Sve je više indicija da HDZ tu temu želi zaboraviti». Telegram.hr (στα Κροατικά). Ανακτήθηκε στις 16 Ιανουαρίου 2025.
  10. ↑ Devčić, Matej (22 Νοεμβρίου 2024). «Milanović: 'Znamo tko su nam saveznici, to je zapadni svijet. Ali nisu nam gospodari'». Telegram.hr (στα Κροατικά). Ανακτήθηκε στις 16 Ιανουαρίου 2025.
  11. ↑ Važniji propisi Αρχειοθετήθηκε 2016-12-13 στο Wayback Machine. Croatian Parliament (στην κροατική)
  12. ↑ «Bliže se predsjednički izbori! Ovo su datumi koje morate znati» [Οι προεδρικές εκλογές πλησιάζουν! Αυτές είναι οι ημερομηνίες που πρέπει να γνωρίζετε.] (στα Κροατικά). Dnevnik.hr. 20 Νοεμβρίου 2014. Ανακτήθηκε στις 22 Δεκεμβρίου 2018.
  13. ↑ «Lista kandidata za predsjednika Republike Hrvatske 2024» (PDF). izbori.hr. Ανακτήθηκε στις 12 Δεκεμβρίου 2024.
  14. ↑ «Croatia populist president re-elected in landslide». France 24 (στα Αγγλικά). 13 Ιανουαρίου 2025. Ανακτήθηκε στις 13 Ιανουαρίου 2025.
  15. ↑ «Komunikolozi se slažu: Primorac jučer nije napravio dovoljno. HDZ se priprema za poraz, očekuju pobjedu Milanovića od 60 do 70 posto». Telegram.hr (στα Κροατικά). 8 Ιανουαρίου 2025. Ανακτήθηκε στις 16 Ιανουαρίου 2025.
  16. ↑ Redžić, Dea (13 Ιανουαρίου 2025). «Puhovski: Milanović je nezakoniti politički sin Franje Tuđmana, Plenković je izgubio dodir s realnošću». Večernji list (στα Κροατικά). Ανακτήθηκε στις 16 Ιανουαρίου 2025.
  17. 1 2 Balija, Petra· Tokić, Tea (12 Ιανουαρίου 2025). «Analitičari: Primorčev govor je skandalozan. Nije skupio niti malo dostojanstva da čestita pobjedniku». Večernji list (στα Κροατικά). Ανακτήθηκε στις 16 Ιανουαρίου 2025.
  18. ↑ «Dragan Primorac tvrdi da je čestitao Zoranu Milanoviću: 'On je građanin Hrvatske'». Večernji list (στα Κροατικά). 13 Ιανουαρίου 2025. Ανακτήθηκε στις 16 Ιανουαρίου 2025.
  19. ↑ «Kolindu ne interesira stav bivše stranke: potvrdila da dolazi na Milanovićevu inauguraciju». Slobodna Dalmacija (στα Κροατικά). Split. 14 Ιανουαρίου 2025. Ανακτήθηκε στις 16 Ιανουαρίου 2025.
  20. ↑ «Nadbiskup Kutleša čestitao Milanoviću, nahvalio ga: 'Vaš put je obilježen istaknutim i odgovornim služenjem'». Večernji list (στα Κροατικά). Zagreb. 14 Ιανουαρίου 2025. Ανακτήθηκε στις 16 Ιανουαρίου 2025.
  21. ↑ «Konačno izvješće o utrošku sredstava za provedbu Izbora za Predsjednika Republike Hrvatske» [Final report on the expenditure of funds for the implementation of the Election for the President of the Republic of Croatia] (PDF) (στα Κροατικά). State Election Commission of the Republic of Croatia (DIP). 31 Μαρτίου 2025. σελ. 4.
  22. ↑ Commission électorale d'État de la république de Croatie (30 Δεκεμβρίου 2024). «Décision sur les résultats définitifs sur l'élection du Président de la République de Croatie tenue le 29 décembre 2024» (pdf). izbori.hr (στα Κροατικά). Ανακτήθηκε στις 30 Δεκεμβρίου 2024..
  23. ↑ Commission électorale d'État de la république de Croatie (16 Ιανουαρίου 2025). «Décision sur les résultats définitifs sur l'élection du Président de la République de Croatie tenue le 12 janvier 2025» (pdf). izbori.hr (στα Κροατικά). Ανακτήθηκε στις 18 Ιανουαρίου 2025..
Ανακτήθηκε από "https://el.wikipedia.org/w/index.php?title=Κροατικές_προεδρικές_εκλογές_2024-25&oldid=11184678"