B.I.ΛΕΝΙΝ: «ΑΡΙΣΤΕΡΙΣΜΟΣ», ΠΑΙΔΙΚΗ ΑΡΡΩΣΤΙΑ ΤΟΥ ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΜΟΥ ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΚΑΦΕΝΕΙΟ http://politikokafeneio.

com

Γράφτηκε: τον Απρίλη του 1920 για το 2ο Συνέδριο της Κομμουνιστικής Διεθνούς Δημοσιεύτηκε: αρχικά σε τρεις γλώσσες: ρωσικά, αγγλικά και γαλλικά και αργότερα σε όλες σχεδόν τις γλώσσες Επιμέλεια - Σύνταξη: ΘΕΟΔΟΣΗΣ ΘΩΜΑΔΑΚΗΣ Ι ΜΕ ΠΟΙΑ ΕΝΝΟΙΑ ΜΠΟΡΟΥΜΕ ΝΑ ΜΙΛΑΜΕ ΓΙΑ ΔΙΕΘΝΗ ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΡΩΣΙΚΗΣ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗΣ;

Τους πρώτους μήνες ύστερα από την κατάκτηση της πολιτικής εξουσίας στη Ρωσία από το προλεταριάτο (25 Οχτώβρη - 7 Νοέμβρη 1917) θα μπορούσε να νομίσει κανείς πως η τεράστια διαφορά της καθυστερημένης Ρωσίας από τις προηγμένες χώρες της Δυτικής Ευρώπης θα κάνει την επανάσταση του προλεταριάτου στις χώρες αυτές να μοιάζει ελάχιστα με τη δική μας. Τώρα έχουμε πια μπροστά μας μια πολύ αξιόλογη διεθνή πείρα, που δείχνει με τη μεγαλύτερη ακρίβεια ότι ορισμένα βασικά χαρακτηριστικά της επανάστασης μας έχουν σημασία όχι τοπική, ούτε ειδικά εθνική, ούτε μόνο ρωσική, αλλά διεθνή. Και δεν μιλώ εδώ για τη διεθνή σημασία με την πλατιά έννοια της λέξης, ότι δηλαδή όχι απλώς μερικά, αλλά όλα τα βασικά και πολλά από τα δευτερεύοντα χαρακτηριστικά της επανάστασής μας έχουν διεθνή σημασία με την έννοια της επίδρασής της σε όλες τις χώρες. Δεν μιλώ όμως μ’ αυτή την πλατιά έννοια. Μιλώ με την πιο στενή έννοια της λέξης, δηλαδή εννοώντας με τις λέξεις διεθνή σημασία τη διεθνή σημαντικότητα της επανάστασής μας ή την ιστορική αναγκαιότητα να επαναληφθεί σε διεθνή κλίμακα αυτό που έγινε σε μας. Πρέπει να παραδεχτούμε πως τέτια σημασία έχουν ορισμένα βασικά χαρακτηριστικά της επανάστασής μας. Φυσικά, θα ήταν πολύ μεγάλο λάθος να υπερβάλουμε αυτή την αλήθεια, να την επεκτείνουμε και πέρα από ορισμένα βασικά χαρακτηριστικά της επανάστασής μας. Θα ήταν επίσης λάθος να μη δούμε ότι, ύστερα από τη νίκη της προλεταριακής επανάστασης έστω και σε μια από τις προηγμένες χώρες, θα επέλθει, κατά πάσα πιθανότητα, μια απότομη στροφή και συγκεκριμένα: η Ρωσία λίγο καιρό ύστερα απ’ αυτή τη νίκη θα είναι πια όχι υποδειγματική, αλλά πάλι καθυστερημένη (από «σοβιετική» και από σοσιαλιστική άποψη) χώρα. Στη σημερινή όμως ιστορική στιγμή τα πράγματα παρουσιάζονται ακριβώς έτσι που το ρωσικό πρότυπο δείχνει σε όλες τις χώρες κάτι, και κάτι το πάρα πολύ ουσιαστικό, από το αναπόφευκτο και κοντινό μέλλον τους. Οι πρωτοπόροι εργάτες

σε όλες τις χώρες το κατάλαβαν αυτό από καιρό –και τις περισσότερες φορές όχι τόσο το κατάλαβαν, όσο το συνέλαβαν, το διαισθάνθηκαν με το ένστικτο της επαναστατικής τάξης. Από δω βγαίνει η διεθνής «σημασία» (με τη στενή έννοια της λέξης) της Σοβιετικής εξουσίας, καθώς και των βάσεων της μπολσεβίκικης θεωρίας και τακτικής. Αυτό δεν το κατάλαβαν oι «επαναστάτες» ηγέτες της II Διεθνούς, σαν τον Κάουτσκι στη Γερμανία, τον Ότο Μπάουερ και τον Φρίντριχ Άντλερ στην Αυστρία, που γι’ αυτό ακριβώς αποδείχτηκαν αντιδραστικοί, υπερασπιστές του χειρότερου οπορτουνισμού και της σοσιαλπροδοσίας. Άλλωστε και η ανώνυμη μπροσούρα «Παγκόσμια Επανάσταση» («Welt-Revolution»), που βγήκε το 1919 στη Βιέννη (Sozialistische Bücherei, Heft 11, Ignaz Brand – Σοσιαλιστική βιβλιοθήκη, τεύχ. 11, Ιγκνάτς Μπραντ), δείχνει πολύ παραστατικά όλη την πορεία της σκέψης και όλο τον κύκλο της σκέψης ή μάλλον όλη την άβυσσο της απερισκεψίας, του σχολαστικισμού, της προστυχιάς και της προδοσίας των συμφερόντων της εργατικής τάξης –και όλα αυτά με τη σάλτσα της «υπεράσπισης» της ιδέας της «παγκόσμιας επανάστασης». Θα σταθούμε όμως πιο διεξοδικά σ’ αυτή την μπροσούρα άλλη φορά. Εδώ θα σημειώσουμε μόνο ένα πράγμα ακόμη: στα πολύπολύ παλιά χρόνια, όταν ο Κάουτσκι ήταν ακόμη μαρξιστής και όχι αποστάτης, εξετάζοντας το ζήτημα σαν ιστορικός πρόβλεψε το ενδεχόμενο να δημιουργηθεί μια τέτια κατάσταση που η επαναστατικότητα του ρώσικου προλεταριάτου να γίνει πρότυπο για τη Δυτική Ευρώπη. Αυτό έγινε το 1902, όταν ο Κάουτσκι έγραψε στην επαναστατική «Ίσκρα» το άρθρο «Οι Σλάβοι και η Επανάσταση». Να τί έγραφε σ’ αυτό το άρθρο: «Σήμερα όμως» (αντίθετα από το 1848) «μπορούμε να σκεφτούμε όχι μόνο ότι οι σλάβοι μπήκαν στις γραμμές των επαναστατικών λαών, αλλά και ότι το κέντρο βάρους της επαναστατικής σκέψης και της επαναστατικής δράσης μετατοπίζεται όλο και περισσότερο προς τους σλάβους. Το επαναστατικό κέντρο μετατοπίζεται από τη Δύση στην

ευτυχισμένη άνοιξη για τους λαούς». Ο νέος αιώνας αρχίζει με τέτια γεγονότα. Στα πρώτα πενήντα χρόνια του 19ου αιώνα βρισκόταν στη Γαλλία. Το ρωσικό επαναστατικό κίνημα που φουντώνει θα αποδειχτεί ίσως το πιο ισχυρό μέσο για να ξεριζωθεί το πνεύμα του σαραβαλιασμένου φιλισταϊσμού και του μικροπολιτικαντισμού... Η Δυτική Ευρώπη γίνεται το στήριγμα της αντίδρασης και του απολυταρχισμού στη Ρωσία. Θα γονιμοποιήσουν τα φύτρα της κοινωνικής επανάστασης σε όλο τον πολιτισμένο κόσμο. άρθρο στην . Η Ρωσία από καιρό έπαψε να είναι για τη Δυτική Ευρώπη ένα απλό προπύργιο της αντίδρασης και του απολυταρχισμού.Ανατολή. και θα κάνει να ξανανάψει με ζωηρές φλόγες η δίψα του αγώνα και η γεμάτη πάθος αφοσίωση στα μεγάλα ιδανικά μας. και πως η νέα “ιερή συμμαχία” θα γκρεμιστεί πιο γρήγορα απ’ ό. που μας κάνουν να σκεφτούμε ότι τραβάμε για παραπέρα μετατόπιση του επαναστατικού κέντρου.τι οι προηγούμενες. (Καρλ Κάουτσκι: «Οι Σλάβοι και η Επανάσταση». τώρα είναι ίσως η ίδια έτοιμη να γίνει πηγή επαναστατικής ενέργειας για τη Δύση. κάπου-κάπου στην Αγγλία. Το 1848 και η Γερμανία μπήκε στις γραμμές των επαναστατικών εθνών.. που αρχίζει να διαδίδεται στις γραμμές μας.. που θα γεννήσει δυστυχώς με το παραπάνω ο αγώνας αυτός. Οι ρώσοι επαναστάτες θα είχαν ίσως από καιρό κανονίσει τους λογαριασμούς τους με τον τσάρο. Ίσως σήμερα να συμβαίνει ακριβώς το αντίθετο. και συγκεκριμένα για μετατόπιση του στη Ρωσία. θα τα κάνουν να αναπτυχθούν πιο πλούσια και πιο γρήγορα. δεν θα πάνε χαμένα.. Η Ρωσία. αν δεν ήταν υποχρεωμένοι να διεξάγουν ταυτόχρονα αγώνα και ενάντια στο σύμμαχο του –το ευρωπαϊκό κεφάλαιο. Μα όπως και αν τελειώσει ο σημερινός αγώνας στη Ρωσία. Ας ελπίζουμε πως τούτη τη φορά θα κατορθώσουν να κανονίσουν τους λογαριασμούς τους και με τους δυο εχθρούς. Ίσως τώρα τους μέλλεται να γίνουν η θύελλα που θα σπάσει τον πάγο της αντίδρασης και θα φέρει ακατάσχετα μαζί της τη νέα. που δέχτηκε τόση επαναστατική πρωτοβουλία από τη Δύση.. Το 1848 οι σλάβοι ήταν η δυνατή παγωνιά που έκαψε τα λουλούδια της λαϊκής άνοιξης. το αίμα και τα βάσανα των μαρτύρων.

Γιατί. χωρίς την πιο πλήρη και απεριόριστη υποστήριξη τους απ’ όλη τη μάζα της εργατικής τάξης. στη δύναμη της μικρής παραγωγής. πειθαρχία. τίμιο. που η αντίστασή της (έστω και σε μια χώρα) δεκαπλασιάζεται ύστερα από την ανατροπή της και που η ισχύς της δεν βρίσκεται μόνο στη δύναμη του διεθνούς κεφαλαίου. ενάντια στην αστική τάξη. σταθερότητα. δηλ. κάθε ώρα. Τί καλά που τα έγραφε πριν 18 χρόνια ο Καρλ Κάουτσκι! II ΕΝΑΣ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΒΑΣΙΚΟΥΣ ΟΡΟΥΣ ΤΗΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ ΤΩΝ ΜΠΟΛΣΕΒΙΚΩΝ Ασφαλώς. αδιαλλαξία και ενότητα θέλησης.«Ίσκρα». ρωσική σοσιαλδημοκρατική επαναστατική εφημερίδα. μένει ακόμη στον κόσμο πολύ. απ’ ό. φύλου 18 της 10 του Μάρτη 1902). αφοσιωμένο. 1902. δυστυχώς. κάθε μέρα. αλλά και στη δύναμη της συνήθειας. στη δύναμη και στη στερεότητα των διεθνών δεσμών της αστικής τάξης.τι υπάρχει μέσα σ’ αυτή σκεπτόμενο. ικανό να οδηγεί μαζί του ή να προσελκύει τα καθυστερημένα στρώματα. αρ. και η μικρή παραγωγή γεννά τον καπιταλισμό και την αστική τάξη συνεχώς. Η δικτατορία του προλεταριάτου είναι ο πιο γεμάτος από αυτοθυσία και ο πιο αμείλικτος πόλεμος της νέας τάξης ενάντια σε έναν πιο ισχυρό εχθρό. μα ούτε και 2 1/2μήνες χωρίς την αυστηρότατη. πάρα πολύ μικρή παραγωγή. απεγνωσμένο πόλεμο ζωής ή θανάτου. πόλεμο που απαιτεί αντοχή. Το ξαναλέω: η πείρα της νικηφόρας δικτατορίας του προλεταριάτου στη Ρωσία έδειξε παραστατικά σε όσους δεν . πραγματικά σιδερένια πειθαρχία μέσα στο Κόμμα μας. τώρα πια το βλέπουν σχεδόν όλοι ότι οι μπολσεβίκοι δεν θα μπορούσαν να κρατηθούν στην εξουσία όχι 2 1/2 χρόνια. επίμονο. αυθόρμητα και σε μαζική κλίμακα. με κύρος. Για όλες αυτές τις αίτιες η δικτατορία του προλεταριάτου είναι απαραίτητη και η νίκη ενάντια στην αστική τάξη είναι αδύνατη χωρίς μακρόχρονο.

πως η απόλυτη συγκεντροποίηση και η πιο αυστηρή πειθαρχία του προλεταριάτου είναι ένας από τους βασικούς όρους για τη νίκη ενάντια στην αστική τάξη. την αυτοθυσία της.ξέρουν να σκέφτονται ή σε όσους δεν έτυχε να σκεφτούν αυτό το ζήτημα. Πρώτο. μα ακόμη και με τη μη προλεταριακή εργαζόμενη μάζα. με την ικανότητά της να συνδέεται. με τη συνειδητότητα της προλεταριακής πρωτοπορίας και την αφοσίωσή της στην επανάσταση. Δεύτερο. τον ηρωισμό της. που την πραγματοποιεί αυτή η πρωτοπορία. Χωρίς αυτούς τους όρους είναι απραγματοποίητη η πειθαρχία μέσα σ’ ένα επαναστατικό . Δεν θα έπρεπε μήπως οι ζητωκραυγές προς τη Σοβιετική εξουσία και τους μπολσεβίκους να συνοδεύονται συχνότερα από μια πολύ σοβαρή ανάλυση των αιτιών που δείχνουν. Πώς ελέγχεται. την αντοχή της. και ως ένα ορισμένο βαθμό. Μόνο η ιστορία του μπολσεβικισμού σε όλη την περίοδο της ύπαρξής του μπορεί να εξηγήσει ικανοποιητικά. με την ορθότητα της πολιτικής καθοδήγησης. Καθόλου όμως δεν σκέφτονται αρκετά βαθιά τί σημαίνει αυτό και κάτω από ποιες συνθήκες μπορεί να γίνει. πρώτα-πρώτα με την προλεταριακή. με την ορθότητα της πολιτικής στρατηγικής και τακτικής της. γιατί οι μπολσεβίκοι μπόρεσαν να σφυρηλατήσουν την απαραίτητη για το επαναστατικό προλεταριάτο πειθαρχία. Ο μπολσεβικισμός υπάρχει σαν ρεύμα πολιτικής σκέψης και σαν πολιτικό κόμμα από το 1903. αν θέλετε. να πλησιάζει. Τρίτο. με τον όρο ότι οι πιο πλατιές μάζες θα πείθονται από την ίδια τους την πείρα γι’ αυτή την ορθότητα. Πώς δυναμώνει. Στο ζήτημα αυτό στέκονται συχνά. Και πριν απ’ όλα γεννιέται το ερώτημα: πώς κρατιέται η πειθαρχία του επαναστατικού κόμματος του προλεταριάτου. να συγχωνεύεται με την πιο πλατιά μάζα των εργαζομένων. γιατί αυτός μπόρεσε να σφυρηλατήσει και να διατηρήσει μέσα στις πιο δύσκολες συνθήκες τη σιδερένια πειθαρχία που είναι απαραίτητη για τη νίκη του προλεταριάτου.

αλλά και ιδιαίτερα η πείρα από τις περιπλανήσεις και τις ταλαντεύσεις. Και την ορθότητα αυτής – και μόνο αυτής – της επαναστατικής θεωρίας την απόδειξε όχι μόνο η παγκόσμια πείρα όλου του 19ου αιώνα. Το μαρξισμό. που με τη σειρά της δεν είναι δόγμα. Τους διαμορφώνει μόνο μια μακρόχρονη δουλιά. η πρωτοπόρα σκέψη στη Ρωσία. η Ρωσία τον απόκτησε πραγματικά μέσα σε πενήντα χρόνων πρωτάκουστα βάσανα και θυσίες. κάτω από το ζυγό του αφάνταστα άγριου και αντιδραστικού τσαρισμού. Από το άλλο μέρος. ο μπολσεβικισμός εμφανίστηκε το 1903 πάνω στην πιο στερεή βάση. ανείδωτο επαναστατικό ηρωισμό. . παρακολουθώντας με καταπληκτικό ζήλο και επιμέλεια κάθε «τελευταία λέξη» της Ευρώπης και της Αμερικής σ’ αυτό τον τομέα. απίστευτη δραστηριότητα και γεμάτες αυταπάρνηση αναζητήσεις. αναζητούσε με δίψα μια σωστή επαναστατική θεωρία. οι όροι αυτοί δεν μπορούν να παρουσιαστούν αμέσως. μελέτες. Χωρίς αυτούς τους όρους κάθε απόπειρα να δημιουργηθεί πειθαρχία μετατρέπεται αναπόφευκτα σε σαπουνόφουσκα. αυτό οφείλεται απλούστατα σε μια σειρά ιστορικές ιδιομορφίες της Ρωσίας. που έχει καθήκον να ανατρέψει την αστική τάξη και να μετασχηματίσει όλη την κοινωνία.κόμμα. μια δύσκολη πείρα· η επεξεργασία τους διευκολύνεται με τη σωστή επαναστατική θεωρία. Από το ένα μέρος. πραγματικά ικανό να είναι το κόμμα της πρωτοπόρας τάξης. Κάπου μισόν αιώνα. τη μοναδικά σωστή επαναστατική θεωρία. αλλά διαμορφώνεται τελικά μόνο σε στενή σύνδεση με την πρακτική δράση ενός πραγματικά μαζικού και πραγματικά επαναστατικού κινήματος. τα λάθη και τις απογοητεύσεις της επαναστατικής σκέψης στη Ρωσία. Αν ο μπολσεβικισμός μπόρεσε να επεξεργαστεί και να εφαρμόσει με επιτυχία στα 1917-1920. σε λογοκοπία. μέσα σε αφάνταστα δύσκολες συνθήκες. περίπου από τη δεκαετία 1840-1850 ως τη δεκαετία 1890-1900. σε πιθηκισμούς. απογοητεύσεις. την πιο αυστηρή συγκεντροποίηση και μια σιδερένια πειθαρχία. δοκιμές στην πράξη. πάνω στη βάση της θεωρίας του μαρξισμού.

είχε μια πρακτική ιστορία δεκαπέντε χρόνων (1903-1917). κινήματος στενών ομίλων και κινήματος μαζικού. Χάρη στον αναγκαστικό εκπατρισμό. ΙΙΙ ΟΙ ΚΥΡΙΟΤΕΡΟΙ ΣΤΑΘΜΟΙ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΜΠΟΛΣΕΒΙΚΙΣΜΟΥ Χρόνια προετοιμασίας της επανάστασης (1903-1905). Στο εξωτερικό ο Τύπος των εκπατρισμένων βάζει θεωρητικά όλα τα βασικά ζητήματα της επανάστασης. κοινοβουλευτικού και τρομοκρατικού. Σε όλες τις τάξεις παρατηρείται αναβρασμός και προετοιμασία. ωρίμαζε εξαιρετικά γρήγορα. της ταχύτητας και της ποικιλίας στις εναλλαγές των διάφορων μορφών του κινήματος. που ως προς τον πλούτο της πείρας δεν έχει όμοιά της στον κόσμο. και μάλιστα πάλης που. κρυφού και ανοιχτού. η επαναστατική Ρωσία στη δεύτερη πεντηκονταετία του 19ου αιώνα απόκτησε τόσο πλούσιες διεθνείς σχέσεις. των τριών κυριότερων πολιτικών ρευμάτων. Οι εκπρόσωποι των τριών βασικών τάξεων. που τον επέβαλε ο τσαρισμός. όσο καμιά άλλη χώρα στον κόσμο. του φιλελεύθερου-αστικού του μικροαστικού-δημοκρατικού (που σκεπάζεται με τις ταμπέλες: «σοσιαλδημοκρατική» είτε . Από το άλλο μέρος. Παντού νιώθεις ότι ζυγώνει η μεγάλη θύελλα. συγκρίσεις με την πείρα της Ευρώπης. ειρηνικού και θυελλώδους. Σε καμιά χώρα δεν συγκεντρώθηκε μέσα σε τόσο σύντομο χρονικό διάστημα τέτιος πλούτος μορφών. αφομοίωνε με ιδιαίτερη δίψα και επιτυχία την αντίστοιχη «τελευταία λέξη» της αμερικανικής και ευρωπαϊκής πολιτικής πείρας. που εμφανίστηκε πάνω σ’ αυτό το γρανιτένιο θεωρητικό βάθρο. ο μπολσεβικισμός. εξαιτίας της καθυστέρησης της χώρας και του βάρους του ζυγού του τσαρισμού. αποχρώσεων. Γιατί καμιά χώρα σ’ αυτά τα δεκαπέντε χρόνια δεν έζησε έστω και κατά προσέγγιση τόσο πολλά με την έννοια της επαναστατικής πείρας.επαληθεύσεις. τόσο θαυμάσια ενημέρωση σχετικά με τις παγκόσμιες μορφές και θεωρίες του επαναστατικού κινήματος. μεθόδων πάλης όλων των τάξεων της σύγχρονης κοινωνίας. κινήματος νόμιμου και παράνομου.

μεσοβέζικοι σχηματισμοί. της τακτικής της αποχής από το κοινοβούλιο με την τακτική της συμμετοχής στο κοινοβούλιο. ταλαντευόμενη. Και ανάμεσα στα τρία κυριότερα ρεύματα υπάρχουν. ασταθή αγροτιά. ένα σωρό ενδιάμεσοι.«σοσιαλεπαναστατική» κατεύ-θυνση) και του προλεταριακούεπαναστατικού. των ομάδων αποκρυσταλλώνονται οι ιδεολογικοπολιτικές κατευθύνσεις που είναι πραγματικά ταξικές· οι τάξεις σφυρηλατούν τα αναγκαία ιδεολογικά-πολιτικά όπλα τους για τις επερχόμενες μάχες. εννοείται. Δοκιμάζονται στην πράξη οι σχέσεις ανάμεσα στο προλεταριάτο που καθοδηγεί και στην καθοδηγούμενη. από την άποψη της εκμάθησης των βάσεων της πολιτικής επιστήμης –και από τις μάζες και από τους αρχηγούς. μεταβατικοί. Όλες οι απόψεις σχετικά με το πρόγραμμα και την τακτική ελέγχονται με τη δράση των μαζών. Ο απεργιακός αγώνας παίρνει πρωτοφανέρωτο στον κόσμο πλάτος και οξύτητα. Χρόνια της επανάστασης (1905-1907). των νόμιμων μορφών πάλης με τις παράνομες. Η εναλλαγή των κοινοβουλευτικών μορφών πάλης με τις μη κοινοβουλευτικές. των παρατάξεων. Μέσα στην αυθόρμητη ανάπτυξη του αγώνα γεννιέται η σοβιετική μορφή οργάνωσης. Πιο σωστά: στην πάλη των εντύπων οργάνων. καθώς και η αλληλεξάρτηση και η σύνδεσή τους – όλα αυτά τα χαρακτηρίζει ένας καταπληκτικός πλούτος περιεχομένου. Οι τοτινές διαμάχες για τη σημασία των Σοβιέτ προμηνύουν το μεγάλο αγώνα του 1917-1920. Χωρίς τη «γενική δοκιμή» του . Η οικονομική απεργία μετεξελίσσεται σε πολιτική και η πολιτική σε εξέγερση. Όλα τα ζητήματα για τα όποια έγινε ο ένοπλος αγώνας των μαζών στα 1905-1907 και στα 1917-1920 μπορεί (και πρέπει) να τα παρακολουθήσει κανείς σε εμβρυώδη μορφή στον Τύπο εκείνου του καιρού. με την οξύτατη πάλη των απόψεων τους που αναφέρονται στο πρόγραμμα και την τακτική τους προαναγγέλλουν και προετοιμάζουν την επερχόμενη ανοιχτή πάλη των τάξεων. των κομμάτων. και από τις τάξεις και από τα κόμματα– με ένα χρόνο «ειρηνικής» «συνταγματικής» ανάπτυξης. Κάθε μήνας αυτής της περιόδου ισοδυναμούσε. Όλες οι τάξεις εμφανίζονται ανοιχτά.

με τη μικρότερη αποθάρρυνση. οι υπερταξικές αυταπάτες. Η αστική εξέλιξη της Ρωσίας προχωρεί εξαιρετικά γρήγορα.1905 θα ήταν αδύνατη η νίκη της Οχτωβριανής Επανάστασης του 1917. Ο νικητής τσαρισμός είναι αναγκασμένος να καταστρέψει στα γρήγορα τα υπολείμματα του προαστικού. με την καλύτερη διαφύλαξη του πυρήνα του. διαλύονται σαν καπνός. Οι νικημένοι στρατοί παίρνουν καλά μαθήματα. πατριαρχικού βίου στη Ρωσία. Στη δυστυχία φαίνονται οι φίλοι. διασπάσεις. Τώρα είναι ανάγκη να καταλάβουν ότι αυτή την επιστήμη πρέπει να τη συμπληρώσουν με την επιστήμη του πως να υποχωρούν πιο κανονικά. Χρόνια της αντίδρασης (1907-1910). Δυναμώνει η τάση για το φιλοσοφικό ιδεαλισμό. οι αυταπάτες ότι είναι δυνατό να αποφύγουμε τον καπιταλισμό. Η ταξική πάλη εμφανίζεται με εντελώς καινούργιο τρόπο κι ακόμη πιο ξεκάθαρα. Έμαθαν να επιτίθενται. Ο τσαρισμός νίκησε. πορνογραφία στη θέση της πολιτικής. με τη . με τις λιγότερες απώλειες για το «στρατό» τους. Τα επαναστατικά κόμματα πρέπει να συμπληρώσουν την εκπαίδευσή τους. μάθημα κατανόησης. Ταυτόχρονα όμως η μεγάλη ακριβώς ήττα δίνει στα επαναστατικά κόμματα και στην επαναστατική τάξη ένα πραγματικό και ωφελιμότατο μάθημα. Είναι ανάγκη να καταλάβουμε –και η επαναστατική τάξη με την ίδια την πικρή της πείρα μαθαίνει να το καταλαβαίνει– ότι δεν μπορούμε να νικήσουμε. Όλα τα επαναστατικά και αντιπολιτευτικά κόμματα συντρίφτηκαν. Απ’ όλα τα νικημένα αντιπολιτευτικά και επαναστατικά κόμματα οι μπολσεβίκοι υποχώρησαν με τη μεγαλύτερη τάξη. ικανότητας και τέχνης για τη διεξαγωγή του πολιτικού αγώνα. Οι εξωταξικές. αποθάρρυνση. αποστασία. αν δεν μάθουμε να επιτιθέμαστε σωστά και να υποχωρούμε σωστά. μάθημα ιστορικής διαλεκτικής. Ο μυστικισμός είναι το περίβλημα των αντεπαναστατικών διαθέσεων. σκόρπισμα. Κατάπτωση. με τις μικρότερες (ως προς το βάθος και το ανεπανόρθωτό τους) διασπάσεις.

Στην αρχή η άνοδος ήταν αφάνταστα αργή. τον κατάλαβε περίφημα όλη η αστική τάξη ύστερα από το 1905 και γι’ αυτό τους υποστήριζε με χίλιους τρόπους ενάντια στους μπολσεβίκους όλη η αστική τάξη. εκτόπισαν τους μενσεβίκους που το ρόλο τους. ο πασιφισμός και η επαναστατική άρνηση των πασιφιστικών αυταπατών. που δεν ήθελαν να καταλάβουν ότι πρέπει να υποχωρήσουμε. συνεταιριστικές. Οι μπολσεβίκοι όμως δεν θα κατόρθωναν ποτέ να το πετύχουν αυτό. Χρόνια της ανόδου (1910-1914). κάπως πιο γοργή. Οι μπολσεβίκοι. προσφέρει πολυτιμότατες υπηρεσίες στο κόμμα του επαναστατικού προλεταριάτου. αν δεν εφάρμοζαν τη σωστή τακτική του συνδυασμού της παράνομης δουλιάς με την υποχρεωτική χρησιμοποίηση των «νόμιμων δυνατοτήτων». Και οι μπολσεβίκοι το πέτυχαν αυτό μόνο και μόνο γιατί ξεσκέπασαν αμείλικτα και έδιωξαν από τις γραμμές τους τους επαναστάτες της φράσης. ξεπερνώντας αφάνταστες δυσκολίες. ο σοσιαλσοβινισμός.μεγαλύτερη ικανότητα να ξαναρχίσουν τη δουλιά πιο πλατιά. Οι μπολσεβίκοι-βουλευτές εξορίζονται στη Σιβηρία. Στην αντιδραστικότατη Δούμα οι μπολσεβίκοι κέρδισαν με το μέρος τους όλη την εργατική κουρία. στις πιο αντιδραστικές συνδικαλιστικές. στους μπολσεβίκους. ασφαλιστικές και άλλες παρόμοιες οργανώσεις. Πρώτος παγκόσμιος ιμπεριαλιστικός πόλεμος (1914-1917). πιο σωστά και πιο δραστήρια. με ένα αντιδραστικότατο «κοινοβούλιο». ότι πρέπει να ξέρουμε να υποχωρούμε. Στον Τύπο των εκπατρισμένων βρίσκουν την πλήρη έκφρασή τους όλες οι αποχρώσεις των απόψεων: ο σοσιαλιμπεριαλισμός. ύστερα από τα γεγονότα του Λένα το 1912. Οι ηλίθιοι επιστήμονες και οι γριούλες της II Διεθνούς. κατόπιν. σαν πρακτόρων της αστικής τάξης μέσα στο εργατικό κίνημα. Ο νόμιμος κοινοβουλευτισμός. ότι πρέπει οπωσδήποτε να μάθουμε να δουλεύουμε νόμιμα στα πιο αντιδραστικά κοινοβούλια. που σούφρωναν τη μύτη τους περιφρονητικά και με υπεροψία για τις πάρα πολλές «φράξιες» . ο ασυνεπής και ο συνεπής διεθνισμός. ο σοσιαλπατριωτισμός.

όταν ο πόλεμος κατάργησε την περιβόητη «νομιμότητα» σε όλες τις προηγμένες χώρες. Η αφάνταστη σαθρότητα και το γέρασμα του τσαρισμού δημιούργησαν (σ’ αυτό συντέλεσαν τα χτυπήματα και οι δυσκολίες ενός βασανιστικότατου πολέμου) μιαν απίστευτη καταστροφική δύναμη που στρεφόταν εναντίον του. και ο τίτλος του αρχηγού του αντιπολιτευτικού κόμματος μέσα στο κοινοβούλιο. Την κυβέρνηση άρχισαν να τη σχηματίζουν οι αρχηγοί των αντιπολιτευτικών και επαναστατικών κομμάτων. του Τουράτι στην Ιταλία κτλ. .). να οργανώσουν έστω και κατά προσέγγιση μια τέτια ελεύθερη (παράνομη) ανταλλαγή απόψεων και μια τέτια ελεύθερη (παράνομη) επεξεργασία σωστών απόψεων. δεν μπόρεσαν. οι απόψεις των αρχηγών του Ανεξάρτητου Εργατικού κόμματος και των φαβιανών στην Αγγλία. Και αν ο μπολσεβικισμός μπόρεσε να νικήσει στα 1917-1920.που υπήρχαν μέσα στο ρωσικό σοσιαλισμό και για τη λυσσαλέα πάλη που γινόταν ανάμεσά τους. Μέσα σε λίγες μέρες η Ρωσία μετατράπηκε σε ρεπουμπλικανική αστική δημοκρατία. πιο ελεύθερη –στις συνθήκες του πολέμου– από κάθε άλλη χώρα του κόσμου. σαν κι αυτή που οργάνωσαν οι ρώσοι επαναστάτες στην Ελβετία και σε μια σειρά άλλες χώρες. Γι’ αυτό ακριβώς και οι ανοιχτοί σοσιαλπατριώτες και οι «καουτσκιστές» όλων των χωρών αποδείχτηκαν οι χειρότεροι προδότες του προλεταριάτου. την παλιανθρωπιά και την προστυχιά του σοσιαλσοβινισμού και του «καουτσκισμού» (ανάλογες μ’ αυτόν είναι οι απόψεις των οπαδών του Λογκέ στη Γαλλία. μια από τις βασικές αιτίες αυτής της νίκης είναι ότι ο μπολσεβικισμός από το 1914 ακόμη ξεσκέπαζε αμείλικτα την ποταπότητα. διευκόλυνε τον κατοπινό ρόλο ενός τέτιου αρχηγού της επανάστασης. Δεύτερη επανάσταση στη Ρωσία (από το Φλεβάρη ως τον Οχτώβρη του 1917). και κατόπιν οι μάζες με την ίδια τους την πείρα πείθονταν όλο και περισσότερο για την ορθότητα των απόψεων των μπολσεβίκων. παρά το γεγονός ότι επρόκειτο για το πιο αντιδραστικό κοινοβούλιο. όπως και στις πιο «αυστηρά-κοινοβουλευτικές» δημοκρατίες.

όπως και οι . Αν όλοι οι ήρωες της II Διεθνούς χρεοκόπησαν και ρεζιλεύτηκαν στο ζήτημα της σημασίας και του ρόλου των Σοβιέτ και της Σοβιετικής εξουσίας. που διαδίδεται με πρωτοφανή ταχύτητα μέσα στο προλεταριάτο όλων των χωρών. για τον Τουράτι και τον Λογκέ. για τον Ότο Μπάουερ και τον Φριτς Άντλερ. εμείς όλα αυτά τα είδαμε κιόλας στο παράδειγμα των μενσεβίκων. Η ιστορία έκανε τούτο το αστείο. αν ρεζιλεύτηκαν εξαιρετικά «περίλαμπρα» και μπερδεύτηκαν σ’ αυτό το ζήτημα οι ηγέτες των τριών πολύ σπουδαίων κομμάτων που βγήκαν σήμερα από την II Διεθνή. (δηλαδή του Γερμανικού Ανεξάρτητου Σοσιαλδημοκρατικού Κόμματος. ότι στη Ρωσία το 1905 γεννήθηκαν τα Σοβιέτ. γιατί ήταν ανίκανοι να καταλάβουν το ρόλο και τη σημασία τους. για τους φαβιανούς και τους ηγέτες του Ανεξάρτητου Εργατικού Κόμματος στην Αγγλία. επειδή είναι ανίκανοι να καταλάβουν το ρόλο και τη σημασία των Σοβιέτ. και ότι τώρα σε όλο τον κόσμο γεννήθηκε η ιδέα της Σοβιετικής εξουσίας. για τον Ρένερ και τον Άουστερλιτς. τα επιχειρήματα και τις σοφιστείες των ευρωπαίων ηρώων της II Διεθνούς. ότι το Φλεβάρη με Οχτώβρη του 1917 τα νόθεψαν οι μενσεβίκοι που χρεοκόπησαν.Οι μενσεβίκοι και οι «σοσιαλιστές-επαναστάτες» μέσα σε μερικές εβδομάδες αφομοίωσαν θαυμάσια όλους τους τρόπους και τις μεθόδους. που αυτοονομάζονταν «σοσιαλδημοκράτες»). Όλα όσα διαβάζουμε τώρα για τους Σάιντεμαν και τους Νόσκε. για τον Κάουτσκι και τον Χίλφερντιγκ. Η ιστορία έκανε ένα αστείο και ανάγκασε τους οπορτουνιστές μιας καθυστερημένης χώρας να ξεπεράσουν τους οπορτουνιστές μιας σειράς προηγμένων χωρών. των μινιστεριαλιστών και της υπόλοιπης οπορτουνιστικής σαβούρας. Όλα αυτά τα έχουμε δει κιόλας στους μενσεβίκους. ενώ οι παλιοί ήρωες της II Διεθνούς χρεοκοπούν κι αυτοί παντού. αν όλοι τους αποδείχτηκαν δούλοι των προλήψεων της μικροαστικής δημοκρατίας (στο πνεύμα εντελώς των μικροαστών του 1848. όλα αυτά μας φαίνονται (και είναι πραγματικά) ανιαρή επανάληψη. του Γαλλικού του Λογκέ και του Αγγλικού Ανεξάρτητου Εργατικού Κόμματος). ξανάρχισμα γνωστού και παλιού σκοπού.

μενσεβίκοι μας. Η πείρα απέδειξε ότι σε ορισμένα πολύ ουσιαστικά προβλήματα της προλεταριακής επανάστασης όλες οι χώρες θα κάνουν αναπόφευκτα αυτό που έκανε η Ρωσία. Τη νικηφόρα πάλη τους ενάντια στην κοινοβουλευτική (στην πραγματικότητα) αστική δημοκρατία και ενάντια στους μενσεβίκους, οι μπολσεβίκοι την άρχισαν πολύ προσεκτικά και την προετοίμασαν κατά τρόπο κάθε άλλο παρά απλό, αντίθετα από τις γνώμες που τώρα συναντιούνται συχνά στην Ευρώπη και στην Αμερική. Στην αρχή της περιόδου που αναφέρουμε δεν καλούσαμε τις μάζες να ανατρέψουν την κυβέρνηση, αλλά εξηγούσαμε πως είναι αδύνατο να ανατραπεί χωρίς προκαταρκτικές αλλαγές στη σύνθεση και στον προσανατολισμό των Σοβιέτ. Δεν κηρύσσαμε την αποχή από το αστικό κοινοβούλιο, από τη Συντακτική Συνέλευση, αλλά λέγαμε, από τη συνδιάσκεψη του Απρίλη (1917) του Κόμματός μας λέγαμε επίσημα εξονόματος του Κόμματος, ότι μια αστική δημοκρατία με Συντακτική είναι καλύτερη από μια αστική δημοκρατία χωρίς Συντακτική, και η «εργατοαγροτική», η σοβιετική δημοκρατία είναι καλύτερη από κάθε αστικοδημοκρατική, κοινοβουλευτική δημοκρατία. Χωρίς μια τέτια προσεκτική, επισταμένη, καλομελετημένη και μακρόχρονη προετοιμασία δεν θα μπορούσαμε να πετύχουμε τη νίκη τον Οχτώβρη του 1917, ούτε να διατηρήσουμε αυτή τη νίκη. IV ΣΤΗΝ ΠΑΛΗ ΕΝΑΝΤΙΑ ΣΕ ΠΟΙΟΥΣ ΕΧΘΡΟΥΣ ΜΕΣΑ ΣΤΟ ΕΡΓΑΤΙΚΟ ΚΙΝΗΜΑ ΑΝΑΠΤΥΧΘΗΚΕ, ΔΥΝΑΜΩΣΕ ΚΑΙ ΑΤΣΑΛΩΘΗΚΕ Ο ΜΠΟΛΣΕΒΙΚΙΣΜΟΣ; Πρώτα και κύρια στην πάλη ενάντια στον οπορτουνισμό, που το 1914 εξελίχθηκε οριστικά σε σοσιαλσοβινισμό και πέρασε οριστικά με το μέρος της αστικής τάξης ενάντια στο προλεταριάτο. Αυτός ήταν, φυσικά, ο κυριότερος εχθρός του μπολσεβικισμού μέσα στο εργατικό κίνημα. Αυτός ο εχθρός παραμένει και τώρα ο κυριότερος εχθρός σε διεθνή κλίμακα. Στον εχθρό αυτό ο μπολσεβικισμός έδινε και δίνει την πιο

μεγάλη προσοχή. Αυτή η πλευρά της δράσης των μπολσεβίκων τώρα πια είναι αρκετά καλά γνωστή και στο εξωτερικό. Δεν μπορούμε να πούμε το ίδιο και για τον άλλο εχθρό του μπολσεβικισμού μέσα στο εργατικό κίνημα. Στο εξωτερικό δεν ξέρουν ακόμη καλά ότι ο μπολσεβικισμός μεγάλωσε, διαμορφώθηκε και ατσαλώθηκε μέσα σ’ έναν μακρόχρονο αγώνα ενάντια στη μικροαστική επαναστατικότητα, που μοιάζει με τον αναρχισμό ή κάτι δανείστηκε απ’ αυτόν και που σε καθετί το ουσιαστικό κάνει υποχωρήσεις από τους όρους και τις απαιτήσεις της συνεπούς προλεταριακής ταξικής πάλης. Για τους μαρξιστές θεωρητικά είναι πέρα για πέρα διαπιστωμένο – και η πείρα όλων των ευρωπαϊκών επαναστάσεων και επαναστατικών κινημάτων το έχει επιβεβαιώσει απόλυτα– ότι ο μικροϊδιοκτήτης, ο μικρονοικοκύρης (κοινωνικός τύπος, που σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες αντιπροσωπεύεται πολύ πλατιά και μαζικά), που στον καπιταλισμό υφίσταται μια μόνιμη καταπίεση και πολύ συχνά δοκιμάζει μιαν αφάνταστα απότομη και γρήγορη χειροτέρευση της ζωής του και καταστροφή, περνά εύκολα σε άκρα επαναστατικότητα, δεν είναι όμως ικανός να δείξει αντοχή, οργανωτικό πνεύμα, πειθαρχία και σταθερότητα. Ο «μανιασμένος» από τις φρικωδίες του καπιταλισμού μικροαστός είναι ένα κοινωνικό φαινόμενο, που όπως και ο αναρχισμός χαρακτηρίζει όλες τις καπιταλιστικές χώρες. Η αστάθεια μιας τέτιας επαναστατικότητας, η στειρότητά της, η ιδιότητά της να μετατρέπεται γρήγορα σε υποταγή, σε απάθεια, σε φαντασιοπληξία, ακόμη και σε «μανιασμένο» ενθουσιασμό για το ένα ή το άλλο αστικό ρεύμα της «μόδας» –όλα αυτά είναι πασίγνωστα. Η θεωρητική όμως αφηρημένη αναγνώριση αυτών των αληθειών δεν απαλλάσσει καθόλου τα επαναστατικά κόμματα από τα παλιά λάθη, που παρουσιάζονται πάντα από απρόβλεπτες αιτίες, με κάπως νέα μορφή, με ένα άγνωστο παλιότερα περίβλημα και περίγραμμα, μέσα σε πρωτότυπες – περισσότερο η λιγότερο πρωτότυπες– συνθήκες. Ο αναρχισμός ήταν συχνά ένα είδος τιμωρίας για τα οπορτουνιστικά αμαρτήματα του εργατικού κινήματος. Και τα

δυο αυτά εκτρώματα αλληλοσυμπληρώνονταν. Και αν στη Ρωσία, παρόλη την πιο μικροαστική σύνθεση του πληθυσμού της σε σύγκριση με τις ευρωπαϊκές χώρες, ο αναρχισμός είχε σχετικά ασήμαντη επιρροή στην περίοδο των δυο επαναστάσεων (1905 και 1917) και στον καιρό της προετοιμασίας τους, αυτό πρέπει αναμφισβήτητα να το θεωρήσουμε ενμέρει σαν υπηρεσία του μπολσεβικισμού, που διεξήγαγε πάντα τον πιο αμείλικτο και αδιάλλακτο αγώνα ενάντια στον οπορτουνισμό. Λέω: «ενμέρει», γιατί ακόμη πιο σπουδαίο ρόλο για το αδυνάτισμα του αναρχισμού στη Ρωσία έπαιξε το γεγονός ότι στο παρελθόν (1870-1880) ο αναρχισμός είχε τη δυνατότητα να αναπτυχθεί εξαιρετικά πλούσια και να φανερώσει οριστικά ότι είναι λαθεμένος και ακατάλληλος σαν καθοδηγητική θεωρία για την επαναστατική τάξη. Ο μπολσεβικισμός με την εμφάνισή του το 1903 ανέλαβε να συνεχίσει την παράδοση της αμείλικτης πάλης ενάντια στη μικροαστική, μισοαναρχική (ή ικανή να ερωτοτροπεί με τον αναρχισμό) επαναστατικότητα, παράδοση που υπήρχε πάντα μέσα στην επαναστατική σοσιαλδημοκρατία και που σε μας ενισχύθηκε εξαιρετικά το 1900-1903, τότε που έμπαιναν τα θεμέλια ενός μαζικού κόμματος του επαναστατικού προλεταριάτου στη Ρωσία. Ο μπολσεβικισμός ανέλαβε και συνέχισε την πάλη ενάντια στο Κόμμα που έκφραζε περισσότερο απ’ όλα τα άλλα κόμματα τις τάσεις της μικροαστικής επαναστατικότητας, δηλαδή ενάντια στο Κόμμα των «σοσιαλιστών-επαναστατών», πάνω σε τρία κύρια σημεία. Πρώτο, το Κόμμα αυτό, που αρνούνταν το μαρξισμό, με κανένα τρόπο δεν ήθελε (ίσως θα ήταν πιο σωστό να πούμε: δεν μπορούσε) να καταλάβει την ανάγκη ενός αυστηρά αντικειμενικού υπολογισμού των ταξικών δυνάμεων και της αμοιβαίας σχέσης τους, πριν από κάθε πολιτική δράση. Δεύτερο, το Κόμμα αυτό θεωρούσε ιδιαίτερη «επαναστατικότητά» του ή «αριστερισμό» του την παραδοχή της ατομικής τρομοκρατίας και των δολοφονιών, πράγμα που εμείς, οι μαρξιστές, το απορρίπταμε κατηγορηματικά. Εννοείται ότι εμείς απορρίπταμε την ατομική τρομοκρατία μόνο για το αν

ότι η επαναστατική γερμανική σοσιαλδημοκρατία ήταν πιο κοντά από κάθε άλλο Κόμμα στον τύπο του Κόμματος που χρειάζεται το επαναστατικό προλεταριάτο για να μπορέσει να νικήσει. των Λέντεμπουρ. στο αγροτικό ζήτημα ή στο ζήτημα της δικτατορίας του προλεταριάτου. Τρίτο. λ. το 1920. οι «σοσιαλιστές-επαναστάτες» θεωρούσαν «αριστερισμό» το να χασκογελούν για τα σχετικά μικρά οπορτουνιστικά αμαρτήματα της γερμανικής σοσιαλδημοκρατίας. των Χίλφερντιγκ. Αν τώρα ρίξουμε μια γενική ματιά . και παράλληλα να μιμούνται τους άκρους οπορτουνιστές του ίδιου αυτού Κόμματος. όταν ήταν μαρξιστής και επαναστάτης. Τώρα. ας το πούμε κοντά στ’ άλλα. ξεσκέπαζαν το 1913 όλη την ποταπότητα. γιατρεύτηκε και ξαναδυνάμωσε πριν από τα άλλα κόμματα. την προστυχιά και την προδοσία του Λεγκίν). ύστερα από όλες τις επονείδιστες χρεοκοπίες και κρίσεις της εποχής του πολέμου και των πρώτων μεταπολεμικών χρόνων φαίνεται καθαρά ότι απ’ όλα τα κόμματα της Δύσης η γερμανική ακριβώς επαναστατική σοσιαλδημοκρατία έδοσε τους καλύτερους ηγέτες κι ακόμη ότι συνήλθε. ενώ τους ανθρώπους που θα μπορούσαν να καταδικάσουν «για λόγους αρχής» την τρομοκρατία της μεγάλης γαλλικής επανάστασης ή γενικά την τρομοκρατία απομέρους ενός επαναστατικού κόμματος. τους ανθρώπους αυτούς τους έχει γελοιοποιήσει και καταισχύνει ο Πλεχάνοφ ακόμη από το 1900-1903. προλεταριακή πτέρυγα του «Ανεξάρτητου Σοσιαλδημοκρατικού Κόμματος της Γερμανίας» που παλεύει σταθερά ενάντια στον οπορτουνισμό και ενάντια στον ασταθή χαρακτήρα των Κάουτσκι. Η Ιστορία. των Κρίσπιν. συνεχίζοντας πάντοτε αυτή την παράδοση.είναι ωφέλιμη ή όχι. επιβεβαίωσε τώρα σε μεγάλη. Αυτό φαίνεται και από το Κόμμα των σπαρτακιστών και από την αριστερή. και οι μπολσεβίκοι.χ. που έχει νικήσει και πολιορκείται από την αστική τάξη όλου του κόσμου. παγκόσμια-ιστορική κλίμακα τη γνώμη που υποστηρίζαμε πάντα και συγκεκριμένα ότι η επαναστατική γερμανική σοσιαλδημοκρατία (σημειώστε ότι ο Πλεχάνοφ το 1900-1903 ακόμη απαιτούσε τη διαγραφή του Μπέρνσταϊν από το Κόμμα.

«Άπαντα». αν επιτρέπεται ο ένας ή ο άλλος «συμβιβασμός». απόψεων που επικρατούσαν στα περισσότερα σοσιαλιστικά κόμματα. κρατούσε μυστικό το γράμμα του Έγκελς που ξεσκέπαζε εξαιρετικά ανάγλυφα. Το 1908 οι «αριστεροί» μπολσεβίκοι διαγράφηκαν από το Κόμμα μας γιατί αρνούνταν επίμονα να καταλάβουν την ανάγκη της συμμετοχής στο αντιδραστικότατο «κοινοβούλιο» Οι «αριστεροί» – από τους οποίους πολλοί ήταν θαυμάσιοι . Σε τελευταία ανάλυση φάνηκε πως είχε δίκιο ο μαρξισμός και αν οι αναρχικοί τόνιζαν με το δίκιο τους τον οπορτουνιστικό χαρακτήρα των απόψεων για το κράτος. Σε δυο περιπτώσεις η πάλη του μπολσεβικισμού ενάντια στις παρεκκλίσεις «προς τ’ αριστερά» μέσα στο ίδιο του το Κόμμα πήρε εξαιρετικά μεγάλες διαστάσεις: το 1908 για το ζήτημα της συμμετοχής μας στο αντιδραστικότατο «κοινοβούλιο» και στους νόμιμους εργατικούς συλλόγους που λειτουργούσαν με βάση αντιδραστικότατους νόμους.στην εντελώς τερματισμένη ιστορική περίοδο. η διόρθωση αυτών των οπορτουνιστικών απόψεων. και το 1918 (ειρήνη του Μπρεστ) για το ζήτημα. δηλαδή στην περίοδο από την Κομμούνα του Παρισιού ως την πρώτη Σοσιαλιστική Σοβιετική Δημοκρατία. τότε η σχέση του μαρξισμού προς τον αναρχισμό γενικά διαγράφεται απόλυτα συγκεκριμένα και αναμφισβήτητα. χτυπητά. τόμ. 33ος σελ. ο οπορτουνιστικός αυτός χαρακτήρας είχε σχέση με τη διαστρέβλωση ακόμη και με την άμεση απόκρυψη των απόψεων του Μαρξ για το κράτος (στο βιβλίο μου «Κράτος και Επανάσταση» σημείωσα ότι ο Μπέμπελ επί 36 χρόνια. η αναγνώριση της Σοβιετικής εξουσίας και της υπεροχής της απέναντι στην αστική κοινοβουλευτική δημοκρατία. 64-67)· δεύτερο. από το 1875 ως το 1911. άμεσα και καθαρά τον οπορτουνισμό των γνωστών απόψεων της σοσιαλδημοκρατίας για το κράτος (–βλ. πρώτο. όλα αυτά προήλθαν πάρα πολύ γρήγορα και σε πλατιά κλίμακα ακριβώς από τους κόλπους των πιο μαρξιστικών ρευμάτων μέσα στα σοσιαλιστικά κόμματα της Ευρώπης και της Αμερικής.

δεν μπορούσαμε να περιμένουμε μια πολύ γρήγορη άνοδο του επαναστατικού κύματος και πέρασμά του σε εξέγερση και όταν. που αργότερα ήταν (και εξακολουθούν να είναι) επάξια μέλη του Κομμουνιστικού Κόμματος –στηρίζονταν ιδιαίτερα στο επιτυχημένο πείραμα της αποχής του 1905. Τότε η αποχή αποδείχτηκε σωστή. όχι γιατί είναι γενικά σωστή η μη συμμετοχή στα αντιδραστικά κοινοβούλια. Λάθος. Εξάλλου. που οδηγούσε στη γρήγορη μετατροπή των μαζικών απεργιών σε πολιτική. αλλά γιατί είχε εκτιμηθεί σωστά η αντικειμενική κατάσταση. Όταν. από το άλλο μέρος. των κοινοβουλευτικών και των εξωκοινοβουλευτικών μορφών πάλης είναι κάποτε ωφέλιμο ακόμη και επιβεβλημένο να ξέρεις να παραιτείσαι από τις κοινοβουλευτικές μορφές. Εφόσον δεν είχαμε και δεν μπορούσε να έχουμε βεβαιότητα πως υπάρχει ανάλογη αντικειμενική κατάσταση και πως η κατάσταση εξελίσσεται προς την ίδια κατεύθυνση και με τους ίδιους ρυθμούς. σε άλλη κατάσταση είναι πολύ μεγάλο λάθος. αν και όχι μεγάλο. το 1908 και τα επόμενα χρόνια. τότε η πάλη γινόταν γύρω από το αν θα αφήσουμε στα χέρια του τσάρου τη σύγκληση του πρώτου αντιπροσωπευτικού σώματος ή θα προσπαθήσουμε να αποσπάσουμε τη σύγκληση αυτή από τα χέρια της παλιάς εξουσίας. τον Αύγουστο του 1905.επαναστάτες. Μα τυφλή. οι μπολσεβίκοι κήρυξαν αποχή –αντίθετα απ’ όλα τα αντιπολιτευτικά κόμματα και τους μενσεβίκους – και η επανάσταση του Οχτώβρη του 1905 το σάρωσε πραγματικά. έπειτα σε επαναστατική απεργία και μετά σε εξέγερση. ο τσάρος ανήγγειλε τη σύγκληση συμβουλευτικού «κοινοβουλίου». μηχανική και όχι κριτική μεταφορά της πείρας αυτής σε άλλες συνθήκες. η ανάγκη του συνδυασμού της νόμιμης και της . η αποχή έπαυε να είναι σωστή. όταν. από το ένα μέρος. δείχνοντας ότι στο συνδυασμό των νόμιμων και των παράνομων. και που διορθώθηκε εύκολα[2] ήταν η αποχή των μπολσεβίκων από τις εκλογές για τη «Δούμα» το 1906. Πολύ σοβαρό λάθος και δυσκολοδιόρθωτο ήταν η αποχή το 1907. Η μπολσεβίκικη αποχή από το «κοινοβούλιο» το 1905 πλούτισε το επαναστατικό προλεταριάτο με εξαιρετικά πολύτιμη πολιτική πείρα.

το 1918. Ήταν πραγματικά ένας συμβιβασμός με τους ιμπεριαλιστές. οι πιο επιφανείς εκπρόσωποι του «αριστερού κομμουνισμού».) που θεσπίζονταν από αντιδραστικούς νόμους. αν δεν είχαν υπερασπίσει μέσα στην πιο σκληρή πάλη την ανάγκη του υποχρεωτικού συνδυασμού των νόμιμων με τις παράνομες μορφές πάλης. των σοσιαλεπαναστατών ενάντια στην τακτική μας κατά την υπογραφή της ειρήνης του Μπρεστ. απαράδεκτος από άποψη άρχων και επιζήμιος για το Κόμμα του επαναστατικού προλεταριάτου. εφόσον επιτρέπονται και στον μπολσεβικισμό». που ήταν υποχρεωτικός.χ. Το 1918 τα πράγματα δεν έφτασαν ως τη διάσπαση. λ. όταν ρίχνεις τη ματιά σου πίσω και βλέπεις την εντελώς τερματισμένη ιστορική περίοδο. όταν ακούω τις επιθέσεις λ. που η σύνδεσή της με τις επόμενες περιόδους έχει πια φανεί πέρα για πέρα –γίνεται πεντακάθαρο ότι οι μπολσεβίκοι δεν θα μπορούσαν να κρατήσουν (δεν λέω πια: να εδραιώσουν. ή όταν ακούω την παρατήρηση που έκανε ο σύντροφος Λάνσμπερι σε συνομιλία του μαζί μου: «Οι άγγλοι ηγέτες μας των τρέιντ-γιούνιον λένε πως οι συμβιβασμοί επιτρέπονται και σ’ αυτούς. Τώρα. μα ακριβώς τέτιος και σε τέτιες περιπτώσεις. Οι «αριστεροί» κομμουνιστές σχημάτισαν τότε μονάχα μιαν ιδιαίτερη ομάδα η «φράξια» μέσα στο Κόμμα μας κι αυτό όχι για πολύ καιρό.παράνομης δουλιάς πήγαζε απ’ όλη την ιστορική κατάσταση της ανακαινιζόμενης αστικής μοναρχίας. απαντώ συνήθως και πρώτα-πρώτα με μια απλή και «λαϊκή» σύγκριση: . οι σύντροφοι Ράντεκ και Μπουχάριν. να αναπτύξουν και να ενισχύσουν) το σταθερό πυρήνα του επαναστατικού κόμματος του προλεταριάτου στα χρόνια 19081914.χ. Τον ίδιο χρόνο. αναγνώρισαν ανοιχτά το λάθος τους. Σήμερα. Είχαν τη γνώμη ότι η ειρήνη του Μπρεστ ήταν ένας συμβιβασμός με τους ιμπεριαλιστές. με την υποχρεωτική συμμετοχή στο αντιδραστικότατο κοινοβούλιο και σε μια σειρά αλλά ιδρύματα (ασφαλιστικά ταμεία κτλ.

«για να μου δόσεις» τη δυνατότητα να φύγω σώος και αβλαβής). αποτελεί παιδαριωδία. «Do ut des» («σου δίνω» τα λεφτά. Το συμπέρασμα είναι καθαρό: το να αρνιέσαι τους συμβιβασμούς «από άποψη αρχών». το αυτοκίνητο. οι οπαδοί του Σάιντεμαν (και σε σημαντικό βαθμό οι οπαδοί του Κάουτσκι) στη Γερμανία. οι Ρενοντέλ και οι Λογκέ και Σία στη Γαλλία. ο Ότο Μπάουερ και ο Φρίντριχ Άντλερ (δεν μιλούμε πια για τους κυρίους Ρένερ και Σία) στην Αυστρία. οι «ανεξάρτητοι» και οι «εργατικοί» («λεϊμπουριστές») στην Αγγλία συνάπτανε στα 1914-1918 και στα 1918-1920 συμβιβασμούς με τους ληστές της δικής τους αστικής τάξης και κάποτε και της «συμμάχου» αστικής τάξης ενάντια στο επαναστατικό προλεταριάτο της χώρας τους. Τους δίνετε τα λεφτά. Έτσι γλιτώνετε από την ευχάριστη συντροφιά με τους ληστές. Όταν όμως οι μενσεβίκοι και οι εσέροι στη Ρωσία. οι φαβιανοί. Ο συμβιβασμός μας με τους ληστές του γερμανικού ιμπεριαλισμού έμοιαζε μ’ αυτό το συμβιβασμό. όλη την αιχμή ενός αμείλικτου ξεσκεπάσματος και ενός ανειρήνευτου πολέμου . το πιστόλι. πρέπει να ξέρει να ξεχωρίζει τις συγκεκριμένες περιπτώσεις εκείνων ακριβώς των συμβιβασμών που είναι απαράδεκτοι. που είναι δύσκολο ακόμη και να την πάρει κανείς στα σοβαρά. Εδώ υπάρχει αναμφισβήτητα συμβιβασμός. το όπλο. για καινούργιες ληστείες). τότε όλοι αυτοί οι κύριοι ενεργούσαν σαν συνένοχοι της ληστείας.Φανταστείτε πως το αυτοκίνητο σας το σταμάτησαν οπλισμένοι ληστές. που εκφράζουν οπορτουνισμό και προδοσία. και να κατευθύνει όλη τη δύναμη της κριτικής του. το να αρνιέσαι γενικά οποιονδήποτε συμβιβασμό. το αυτοκίνητό σας. που θέλει να είναι ωφέλιμος στο επαναστατικό προλεταριάτο. Ο πολιτικός. Είναι όμως δύσκολο να βρει κανείς άνθρωπο που να είναι στα καλά του και να λέει πως ένας παρόμοιος συμβιβασμός είναι «καταρχήν απαράδεκτος» ή να θεωρεί το πρόσωπο που έκανε ένα τέτιο συμβιβασμό συνένοχο των ληστών (αν και οι ληστές θα μπορούσαν να καθίσουν στο αυτοκίνητο και να το χρησιμοποιήσουν. καθώς και το όπλο. το διαβατήριο.

Υπάρχουν συμβιβασμοί και συμβιβασμοί. για το συμβιβασμό που έκαναν. είχε επεξεργαστεί στην πράξη το διεθνισμό του από τα τέλη του 1914. Οι κύριοι άγγλοι «ηγέτες» των τρέιντγιούνιον. τέτιο συμβιβασμό. "Όποιος όμως θα έβαζε με το νου του να σοφιστεί για τους εργάτες μια συνταγή που θα τους έδινε λύσεις έτοιμες προκαταβολικά για όλες τις περιπτώσεις της ζωής η που θα υποσχόταν ότι στην πολιτική του επαναστατικού προλεταριάτου δεν θα υπάρχει καμιά δυσκολία και καμιά περίπλοκη κατάσταση. Πρέπει να ξέρεις να αναλύεις την κατάσταση και τους συγκεκριμένους όρους κάθε συμβιβασμού η κάθε ποικιλίας συμβιβασμού. από τον άνθρωπο που δίνει στους ληστές λεφτά και όπλα για να πάρει μέρος στο μοίρασμα της ληστρικής λείας. θα προσπαθήσω να διατυπώσω. Δεν φοβήθηκε να . έστω και πολύ σύντομα. θα ήταν απλούστατα τσαρλατάνος. όπως φαίνεται στο παραπάνω παιδιάστικα-απλό παραδειγματάκι. Το Κόμμα που έκλεισε συμβιβασμό με τους γερμανούς ιμπεριαλιστές. λιποταξία και προδοσία του χειρίστου είδους. που αποτελεί πραγματικά οπορτουνισμό. Πρέπει να μάθεις να ξεχωρίζεις τον άνθρωπο που έδοσε στους ληστές λεφτά και όπλα για να περιορίσει το κακό που έκαναν οι ληστές και να διευκολύνει τη σύλληψη και την εκτέλεσή τους. μερικές βασικές θέσεις για την ανάλυση των συγκεκριμένων συμβιβασμών.ενάντια σ’ αυτούς τους συγκεκριμένους συμβιβασμούς. Για να μην αφήσω θέση για παρερμηνείες. Στην πολιτική το πράγμα αυτό δεν είναι πάντοτε τόσο εύκολο. συμβιβασμό που τον αποτελούσε η υπογραφή της ειρήνης του Μπρεστ. χωρίς να επιτρέπει στους πολύπειρους «καταφερτζήδες» σοσιαλιστές και στους κοινοβουλευτικούς Ιησουΐτες να ξεφεύγουν και να ξεγλιστρούν από τις ευθύνες με επιχειρήματα για «συμβιβασμούς γενικά». καθώς και της Εταιρίας των φαβιανών και του «Ανεξάρτητου» Εργατικού κόμματος ακριβώς έτσι ξεφεύγουν από τις ευθύνες για την προδοσία που διέπραξαν.

κάνοντας συνασπισμό με την αστική τάξη της χώρας τους και παλεύοντας μαζί με την αστική τους τάξη ενάντια στο επαναστατικό προλεταριάτο της χώρας τους. δηλαδή την υπεράσπιση της δικής τους ληστρικής αστικής τάξης. Το Κόμμα αυτό. Ο συνασπισμός τους στην αρχή με τον Κερένσκι και τους καντέτους και αργότερα με τον Κολτσάκ και τον Ντενίκιν στη Ρωσία. που ανάτρεψε τον τσαρισμό και δημιούργησε τη ρεπουμπλικανική δημοκρατία. Ο συμβιβασμός τους με τους ληστές του ιμπεριαλισμού συνίστατο από την αρχή ως . και από την καπιταλιστική ιδιοκτησία. δικαιολογώντας άμεσα ή έμμεσα την «υπεράσπιση της πατρίδας». ήταν πέρασμα με το μέρος της αστικής τάξης ενάντια στο προλεταριάτο. Η απόλυτη ορθότητα ενός τέτιου συμβιβασμού. αφού δημοσίευσε και κατήγγειλε τα μυστικά σύμφωνα των ιμπεριαλιστών. Οι μενσεβίκοι και οι εσέροι στη Ρωσία (όπως και όλοι οι ηγέτες της II Διεθνούς σε όλο τον κόσμο στα 1914-1920) άρχισαν από την προδοσία. στάθηκε μια νέα και πολύ μεγάλη δοκιμασία γι’ αυτό το Κόμμα: το Κόμμα δεν ήλθε σε καμιά συμφωνία με τους ιμπεριαλιστές «του».τι ήταν ανθρώπινα δυνατό για να επιταχυνθεί η επανάσταση στη Γερμανία και στις άλλες χώρες.διακηρύξει την ήττα της τσαρικής μοναρχίας και να στιγματίσει την «υπεράσπιση της πατρίδας» στον πόλεμο ανάμεσα σε δυο ιμπεριαλιστές ληστές. δεν άφησε πέτρα πάνω στην πέτρα και από την τσιφλικάδικη. Η επανάσταση. αλλά προετοίμασε την ανατροπή τους και τους ανάτρεψε. πρότεινε ειρήνη σε όλους τους λαούς και δεν υποτάχτηκε στη βία των ληστών του Μπρεστ παρά μόνο. Οι βουλευτές αυτού του Κόμματος πήγαν στη Σιβηρία. αντί να ακολουθήσουν το δρομάκο που οδηγεί στα υπουργικά χαρτοφυλάκια σε μια αστική κυβέρνηση. παίρνοντας την πολιτική εξουσία. που έκλεισε το Κόμμα αυτό σε μια τέτια κατάσταση. Συνέχισαν την προδοσία. όταν οι αγγλογάλλοι ιμπεριαλιστές τορπίλισαν την ειρήνη και οι μπολσεβίκοι έκαναν ό. όπως και ο συνασπισμός των ομοϊδεατών τους του εξωτερικού με την αστική τάξη των χωρών τους. γίνεται κάθε μέρα και πιο καθαρή και πιο φανερή για όλους. Το Κόμμα αυτό.

με ακρίβεια... V Ο «ΑΡΙΣΤΕΡΟΣ» ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΜΟΣ ΣΤΗ ΓΕΡΜΑΝΙΑ. εκθέτει πάρα πολύ ανάγλυφα. δεν ονομάζουν τον εαυτό τους «αριστερούς».. θα φανεί ότι παρουσιάζουν πέρα για πέρα τα χαρακτηριστικά γνωρίσματα της «παιδικής αρρώστιας του αριστερισμού». που έβγαλε η «Τοπική Ομάδα της Φραγκφούρτης του Μάιν» και υποστηρίζει τις απόψεις αυτής της αντιπολίτευσης..Γεννιέται το ερώτημα: ποιος πρέπει να είναι ο φορέας της δικτατορίας: το Κομμουνιστικό κόμμα ή η προλεταριακή τάξη. αλλά – αν δεν κάνω λάθος –«αντιπολίτευση αρχών».. Η μπροσουρίτσα «Η Διάσπαση του Κομμουνιστικού Κόμματος Γερμανίας (της Ένωσης των Σπαρτακιστών)». «. για τους οποίους θα μιλήσουμε τώρα. ΟΙ ΑΡΧΗΓΟΙ – ΤΟ ΚΟΜΜΑ – Η ΤΑΞΗ – Η ΜΑΖΑ Οι γερμανοί κομμουνιστές. «.». όμως. που θα ακολουθήσει.…».) .. σαφήνεια και συντομία την ουσία των απόψεων αυτής της αντιπολίτευσης.το τέλος στο ότι έγιναν συνένοχοι του ιμπεριαλιστικού συμμοριτισμού.Από πολιτική άποψη ο μεταβατικός αυτός χρόνος» (ανάμεσα στον καπιταλισμό και στο σοσιαλισμό) «είναι η περίοδος της δικτατορίας του προλεταριάτου.… Τι πρέπει να επιδιώκουμε από άποψη αρχών τη δικτατορία του Κομμουνιστικού Κόμματος ή τη δικτατορία της προλεταριακής τάξης. Από την ανάλυση. (Οι υπογραμμίσεις στην περικοπή είναι παντού από το πρωτότυπο. Αρκούν μερικές περικοπές για να γνωρίσουν οι αναγνώστες μας αυτή την ουσία: «Το Κομμουνιστικό Κόμμα είναι το κόμμα της πιο αποφασιστικής ταξικής πάλης...».

Και όλα τα μέτρα του κόμματος. Αυτός ο τόπος συγκέντρωσης όλων των επαναστατικών στοιχείων είναι η εργατική ένωση. Και για να προσελκυστούν οι πιο πλατιοί κύκλοι και τα πιο πλατιά στρώματα του προλεταριάτου. οι μορφές πάλης του. που ακολούθησαν το σύνθημα: έξω από τα συνδικάτα! Εδώ οργανώνεται το μαχόμενο προλεταριάτο στις πιο πλατιές μαχητικές γραμμές. κάθε επάνοδο στις ιστορικά και πολιτικά ξεπερασμένες μορφές του κοινοβουλευτικού αγώνα. Από άποψη αρχών πρέπει να τείνουμε στη δικτατορία της προλεταριακής τάξης. μαζί και του κοινοβουλευτισμού. πρέπει να δημιουργηθούν νέες οργανωτικές μορφές πάνω στην πιο πλατιά βάση και μέσα στα πιο πλατιά πλαίσια. του σοβιετικού συστήματος και της δικτατορίας είναι αρκετά για . Σ’ αυτή πρέπει να συνενωθούν όλοι οι εργάτες. συγκροτημένη με βάση τις εργοστασιακές οργανώσεις. Πάντως η κυριαρχία του Κομμουνιστικού Κόμματος είναι η τελευταία μορφή κάθε κυριαρχίας κόμματος.Στη συνέχεια ο συγγραφέας της μπροσούρας κατηγορεί την «Κεντρική Επιτροπή» του Κομμουνιστικού Κόμματος της Γερμανίας ότι ψάχνει να βρει δρόμο για συνασπισμό με το Ανεξάρτητο Σοσιαλδημοκρατικό κόμμα της Γερμανίας. η στρατηγική και η τακτική του πρέπει να προσαρμόζονται σ’ αυτό το σκοπό. ότι «το ζήτημα της καταρχήν αναγνώρισης όλων των πολιτικών μέσων» πάλης. που πρέπει να μπουν στον επαναστατικό αγώνα κάτω από την καθοδήγηση του Κομμουνιστικού Κόμματος. οι οργανώσεις του. το έβαλε η «Κεντρική Επιτροπή» μόνο και μόνο για να συγκαλύψει τις πραγματικές και κύριες επιδιώξεις της για συνασπισμό με τους ανεξάρτητους. Σύμφωνα μ’ αυτό πρέπει να απορρίψουμε κατηγορηματικότατα κάθε συμβιβασμό με άλλα κόμματα. Και η μπροσούρα συνεχίζει: «Η αντιπολίτευση διάλεξε άλλο δρόμο. «Πρέπει να υπογραμμιστούν έντονα οι ειδικές προλεταριακές μέθοδοι επαναστατικής πάλης. Έχει τη γνώμη ότι το ζήτημα για την κυριαρχία του Κομμουνιστικού Κόμματος και τη δικτατορία του κόμματος είναι μονάχα ζήτημα τακτικής. κάθε πολιτική ελιγμών και συμφιλιωτισμού». Η αναγνώριση της ταξικής πάλης.

που περιμένει την άνοδο του επαναστατικού αγώνα από τα κάτω. . «. που θα είχε στα χέρια της τη δικτατορία. που επιδιώκει να οργανώσει τον επαναστατικό αγώνα και να τον διευθύνει από τα πάνω..την προσχώρηση.Συνεπώς..» «. δυο Κομμουνιστικά Κόμματα στέκουν τώρα το ίνα απέναντι στο άλλο: Το ένα είναι το κόμμα των αρχηγών.. Αυτές είναι οι πιο ουσιαστικές θέσεις που χαρακτηρίζουν τις απόψεις της αντιπολίτευσης στο γερμανικό Κομμουνιστικό Κόμμα.Εκεί δικτατορία των αρχηγών – εδώ δικτατορία των μαζών!. για να εγκαθιδρυθεί έπειτα η προλεταριακή ταξική δικτατορία για την πραγματοποίηση του σοσιαλισμού.. διαβάζοντας αυτούς τους συλλογισμούς θα πει αμέσως: «τι παλιά κι από καιρό γνωστή σαβούρα! Τί «αριστερή» παιδαριωδία!». για να δημιουργήσει καταστάσεις τέτιες που θα επιτρέψουν σ’ αυτούς τους αρχηγούς να μπουν σε κυβέρνηση συνασπισμού. Όλη η παραπέρα πολιτική διαπαιδαγώγηση των μαχόμενων μαζών και ο πολιτικός προσανατολισμός στον αγώνα είναι καθήκον του Κομμουνιστικού Κόμματος που στέκεται έξω από την εργατική ένωση. Αυτή η μοναδική μέθοδος είναι η μέθοδος της χωρίς όρους ανατροπής της αστικής τάξης.. δεχόμενο τους συμβιβασμούς και τον κοινοβουλευτισμό.. ξέροντας και εφαρμόζοντας γι’ αυτό τον αγώνα μόνο μια μέθοδο που οδηγεί ξεκάθαρα στο σκοπό και απορρίπτει κάθε κοινοβουλευτική και οπορτουνιστική μέθοδο.. αυτό είναι το σύνθημα μας»..». Το άλλο είναι το κόμμα των μαζών. Ο κάθε μπολσεβίκος που συμμετείχε συνειδητά ή που παρακολούθησε από κοντά την ανάπτυξη του μπολσεβικισμού από το 1903.

με τον Τύπο. στην ελεύθερη και κανονική εκλογή των «αρχηγών» από τα τακτικά συνέδρια των κομμάτων. Και μόνο ο τρόπος τοποθέτησης του ζητήματος: «δικτατορία του κόμματος ή δικτατορία της τάξης. τα διευθύνουν λίγο-πολύ σταθερές ομάδες προσώπων. που έχουν το μεγαλύτερο κύρος. όταν η γρήγορη εναλλαγή της νόμιμης και της παράνομης θέσης του κόμματος διατάραξε τη συνηθισμένη. Οι άνθρωποι αυτοί πασχίζουν να επινοήσουν κάτι το εντελώς πρωτότυπο και. κανονική. με τις συγκεντρώσεις. Όλα αυτά είναι στοιχειώδη. Τί χρειαζόταν να τα αντικαταστήσουν με κάτι αλαμπουρνέζικα. όπως και σε άλλες χώρες της Ευρώπης. Στη Γερμανία. τουλάχιστο στις σύγχρονες πολιτισμένες χώρες. τα κόμματα και τις τάξεις.[3] Από το ένα μέρος είναι φανερό πως οι άνθρωποι αυτοί τα έχασαν και βρέθηκαν σε δύσκολη θέση. στο βολικό έλεγχο της ταξικής σύνθεσης των κομμάτων με τις βουλευτικές εκλογές.» – δείχνει την πιο απίστευτη και αθεράπευτη σύγχυση της σκέψης. Όταν εξαιτίας της θυελλώδους πορείας της επανάστασης και της ανάπτυξης του εμφυλίου πολέμου χρειάστηκε να περάσουν γρήγορα απ’ αυτή τη συνηθισμένη κατάσταση στην εναλλαγή της νομιμότητας και της . Όλα αυτά είναι απλά και καθαρά. γίνονται γελοίοι. πολιτικά κόμματα· ότι τα πολιτικά κόμματα. με τον προσανατολισμό των συνδικάτων και των άλλων οργανώσεων κτλ. Δικτατορία (κόμμα) των ηγετών ή δικτατορία (κόμμα) των μαζών. με μια καινούργια βολαπίκ. απλή σχέση ανάμεσα στους αρχηγούς.Ας εξετάσουμε όμως από κοντά τους συλλογισμούς αυτούς. παρασυνήθισαν στη νομιμότητα. τη μεγαλύτερη επιρροή και πείρα. κατά γενικό κανόνα. μέ το ζήλο τους να κάνουν το σοφό. Όλοι ξέρουν ότι οι μάζες χωρίζονται σε τάξεις· ότι αντιπαράθεση των μαζών στις τάξεις μπορεί να γίνει μόνο σαν αντιπαράθεση της τεράστιας πλειοψηφίας γενικά – χωρίς χωρισμό της σύμφωνα με τη θέση που κατέχει μέσα στο κοινωνικό σύστημα της παραγωγής – στις κατηγορίες που κατέχουν ιδιαίτερη θέση μέσα στο κοινωνικό σύστημα της παραγωγής· ότι τις τάξεις τις καθοδηγούν συνήθως και στις περισσότερες περιπτώσεις. εκλέγονται στις πιο υπεύθυνες θέσεις και ονομάζονται αρχηγοί.

για τη «μάζα» και τους «αρχηγούς». που είναι της «μόδας» στις μέρες μας. των σοσιαλσοβινιστών. οι άνθρωποι τα έχασαν και άρχισαν να επινοούν φοβερές ανοησίες. Οι άνθρωποι άκουσαν πολλά και έβαλαν καλά μέσα στο μυαλό τους τις επιθέσεις ενάντια στους αρχηγούς. Η μονοπωλιακή θέση της Αγγλίας συντέλεσε στο να ξεχωρίσει μέσα από τη «μάζα» μια «εργατική αριστοκρατία». που υπερασπίζουν τα . Ο νεότερος ιμπεριαλισμός (του 20ού αιώνα) δημιούργησε για αρκετές προηγμένες χώρες μια μονοπωλιακή-προνομιακή κατάσταση και πάνω σ’ αυτό το έδαφος διαμορφώθηκε παντού μέσα στη II Διεθνή ο τύπος των αρχηγών-προδοτών. απ’ αυτή. στις «μη βολικές». ορισμένα μέλη του Ολλανδικού Κομμουνιστικού Κόμματος που είχαν την ατυχία να γεννηθούν σε μια μικρή χώρα. με παραδόσεις και συνθήκες μιας εξαιρετικά προνομιακής και εξαιρετικά σταθερής νομιμότητας. «μη δημοκρατικές» μεθόδους ανάδειξης ή σχηματισμού. άμεσα η έμμεσα. στο συνδυασμό τους. άνθρωποι που δεν είχαν δει καθόλου εναλλαγή της νόμιμης με την παράνομη κατάσταση. συντηρούνταν. Η διάσταση ανάμεσα σε «αρχηγούς» και «μάζες» εκδηλώθηκε με ιδιαίτερη σαφήνεια και οξύτητα στο τέλος του ιμπεριαλιστικού πολέμου και μετά απ’ αυτόν σε όλες τις χώρες. Οι αρχηγοί αυτής της εργατικής αριστοκρατίας περνούσαν συνεχώς με το μέρος της αστικής τάξης. οπορτουνιστική. μπερδεύτηκαν και τα έχασαν οι ίδιοι και βοήθησαν να δημιουργηθούν οι ανόητες επινοήσεις. ή διατήρησης των «ομάδων των αρχηγών». Από το άλλο μέρος.παρανομίας. Τη βασική αιτία αυτού του φαινομένου την εξήγησαν πολλές φορές ο Μαρξ και ο Έγκελς στην περίοδο 1852-1892 με το παράδειγμα της Αγγλίας. γιατί τους στιγμάτισε ανοιχτά σαν προδότες. Ο Μαρξ συγκέντρωσε το τιμητικό μίσος αυτών των παλιανθρώπων. Όπως φαίνεται. την αντιπαράθεση των «αρχηγών» στις «μάζες». μισομικροαστική. παρατηρείται απλούστατα μια απερίσκεπτη και ασυνάρτητη χρησιμοποίηση λέξεων. δεν μπόρεσαν όμως να σκεφτούν και να ξεκαθαρίσουν μέσα τους γιατί γίνεται αυτό. των οπορτουνιστών.

από ένα μικρό λάθος μπορεί πάντοτε να δημιουργηθεί ένα μεγάλο-τερατώδες λάθος. αν δεν καταπολεμηθεί αυτό το κακό. του λεπτού τους στρώματος της εργατικής αριστοκρατίας. που έχουν τις κοινές ανθρώπινες ιδέες για τα απλά πράγματα. στιγματιστούν και διωχτούν οι οπορτουνιστές. ο Καρλ Έρλερ[4] Οι απόπειρες αυτού του τελευταίου «να εμβαθύνει» στο ζήτημα και να διακηρύξει γενικά ότι τα πολιτικά κόμματα είναι άχρηστα και έχουν «αστικό χαρακτήρα» αποτελούν τέτιο αποκορύφωμα ανοησίας. αν το «παρατραβήξει ως την άκρη». ο Φρίντριχ Βέντελ. Κι αυτό ισοδυναμεί με ολοκληρωτικό αφοπλισμό του προλεταριάτου προς όφελος της αστικής τάξης. από την πλειοψηφία τους. Δημιουργήθηκε μια απόσπαση των οπορτουνιστικών κομμάτων από τις «μάζες». Αυτό ισοδυναμεί ακριβώς με εκείνη τη μικροαστική διασπορά.συμφέροντα της συντεχνίας τους. Είναι εξαιρετικά διασκεδαστικό το ότι στη θέση των παλιών πολιτικών αρχηγών. δηλ. αν δεν ξεσκεπαστούν. γι’ αυτό το λόγο ως το σημείο να αντιπαραθέτουν γενικά τη δικτατορία των μαζών στη δικτατορία των αρχηγών είναι ανοησία και βλακεία που προκαλεί τα γέλια. πράγμα που οπωσδήποτε χαντακώνει κάθε προλεταριακό επαναστατικό κίνημα. Η νίκη του επαναστατικού προλεταριάτου είναι αδύνατη. που δεν σου μένει παρά να σηκώσεις τα χέρια. ανικανότητα για αντοχή. ο Καρλ Σρέντερ. αν επιμένει κανείς στο λάθος αυτό. συνένωση και οργανωμένη δράση. ο Βολφχάιμ. σοσιαλπροδότες αρχηγοί· κι αυτή ακριβώς την πολιτική ακολούθησε η III Διεθνής. Να λοιπόν που στ’ αλήθεια. προωθούν στην πράξη (με το προκάλυμμα του συνθήματος «κάτω οι αρχηγοί») νέους αρχηγούς που λένε φοβερές ανοησίες και παρλαπίπες. αστάθεια. Άρνηση της κομματικότητας και της κομματικής πειθαρχίας – να ως που έφτασε η αντιπολίτευση. όμως. Να φτάνουν. από τους εργάτες που πληρώνονται χειρότερα. ο Χόρνερ. από τα πιο πλατιά στρώματα των εργαζομένων. αν θέλει να το δικαιολογήσει κατά βάθος. αν . Τέτιοι είναι στη Γερμανία ο Λάουφενμπεργκ.

αντιμετωπιστεί ανεκτικά. Το να αρνείσαι την κομματικότητα από την άποψη του κομμουνισμού, σημαίνει να κάνεις ένα πήδημα από την παραμονή της κατάρρευσης του καπιταλισμού (στη Γερμανία) όχι στην κατώτερη ή στη μεσαία φάση του κομμουνισμού, αλλά στην ανώτερη φάση του. Εμείς στη Ρωσία (τον τρίτο χρόνο ύστερα από την ανατροπή της αστικής τάξης) κάνουμε τα πρώτα βήματα του περάσματος από τον καπιταλισμό στο σοσιαλισμό ή το κατώτερο στάδιο του κομμουνισμού. Οι τάξεις εξακολουθούν να υπάρχουν και παντού θα εξακολουθούν να υπάρχουν για χρόνια ύστερα από την κατάκτηση της εξουσίας από το προλεταριάτο. Ίσως αυτό το χρονικό διάστημα να είναι μικρότερο στην Αγγλία, όπου δεν υπάρχουν αγρότες (υπάρχουν όμως ωστόσο μικρονοικοκυρέοι!). Να εξαλείψουμε τις τάξεις σημαίνει όχι μόνο να διώξουμε τους τσιφλικάδες και τους καπιταλιστές – αυτό το κάναμε σχετικά εύκολα – σημαίνει ακόμη να εξαλείψουμε τους μικρούς εμπορευματοπαραγωγούς, κι αυτούς δεν μπορούμε να τους διώξουμε, δεν μπορούμε να τους πνίξουμε, πρέπει να τα ταιριάσουμε μαζί τους, αυτούς μπορούμε (και πρέπει) να τους μεταπλάσουμε, να τους αναδιαπαιδαγωγήσουμε, και αυτό μπορεί να γίνει μόνο με μια πολύ μακρόχρονη, αργή, προσεκτική οργανωτική δουλιά. Περικυκλώνουν απ’ όλες τις μεριές το προλεταριάτο με το μικροαστικό στοιχείο, το διαποτίζουν μ’ αυτό, το διαφθείρουν μ’ αυτό, προκαλούν συνεχώς μέσα στο προλεταριάτο υποτροπές μικροαστικής έλλειψης χαρακτήρα, διασποράς, ατομικισμού, μεταπτώσεων από τον ενθουσιασμό στην κατάπτωση. Χρειάζεται ο πιο αυστηρός συγκεντρωτισμός και η πιο αυστηρή πειθαρχία μέσα στο πολιτικό Κόμμα του προλεταριάτου για να τα αντιμετωπίσει αυτά, για να κάνει το προλεταριάτο να παίξει σωστά, πετυχημένα και νικηφόρα τον οργανωτικό του ρόλο (κι’ αυτός είναι ο κυριότερος ρόλος του). Η δικτατορία του προλεταριάτου είναι ένας επίμονος αγώνας, αιματηρός και αναίμακτος, βίαιος και ειρηνικός, πολεμικός και οικονομικός, διαπαιδαγωγικός και διοικητικός, ενάντια στις δυνάμεις και στις παραδόσεις της παλιάς κοινωνίας. Η δύναμη της συνήθειας εκατομμυρίων και δεκάδων εκατομμυρίων ανθρώπων είναι η

πιο φοβερή δύναμη. Χωρίς Κόμμα σιδερένιο και ατσαλωμένο στην πάλη, χωρίς Κόμμα που να απολαβαίνει την εμπιστοσύνη κάθε τίμιου στοιχείου της τάξης του, χωρίς Κόμμα που να ξέρει να παρακολουθεί τις διαθέσεις των μαζών και να τις επηρεάζει είναι αδύνατο να διεξαχθεί μια τέτια πάλη με επιτυχία. Είναι χίλιες φορές πιο εύκολο να νικήσουμε τη μεγάλη συγκεντροποιημένη αστική τάξη, παρά «να νικήσουμε» τα εκατομμύρια και εκατομμύρια των μικρονοικοκυρέων, ενώ αυτοί με την καθημερινή, τη συνηθισμένη, την αφανή, την ασύλληπτη, την αποσυνθετική τους δράση φέρνουν τα ίδια εκείνα αποτελέσματα που χρειάζεται η αστική τάξη και που παλινορθώνουν την αστική τάξη. Όποιος αδυνατίζει έστω και λίγο τη σιδερένια πειθαρχία του Κόμματος του προλεταριάτου (προπαντός τον καιρό της δικτατορίας του), βοήθα έμπρακτα την αστική τάξη ενάντια στο προλεταριάτο. Δίπλα στο ζήτημα των αρχηγών – του Κόμματος – της τάξης – της μάζας πρέπει να βάλουμε το ζήτημα των «αντιδραστικών» συνδικάτων. Στην αρχή όμως ας μου επιτραπεί να κάνω ακόμη μερικές συμπερασματικές παρατηρήσεις με βάση την πείρα του Κόμματος μας. Στο Κόμμα μας είχαμε πάντα επιθέσεις ενάντια στη «δικτατορία των αρχηγών»: Οι πρώτες που θυμάμαι ανάγονται στα 1895, όταν τυπικά ακόμη δεν υπήρχε Κόμμα, είχε αρχίσει όμως να διαμορφώνεται η κεντρική ομάδα στην Πετρούπολη, και επρόκειτο να αναλάβει την καθοδήγηση των συνοικιακών ομάδων. Στο IX συνέδριο του Κόμματος μας (Απρίλης του 1920), υπήρχε μια μικρή αντιπολίτευση, που μιλούσε επίσης ενάντια στη «δικτατορία των αρχηγών», στην «ολιγαρχία» κτλ. Γι’ αυτό δεν παρουσιάζει τίποτε το εκπληκτικό, τίποτε το καινούργιο, τίποτε το τρομερό η «παιδική αρρώστια» του «αριστερού κομμουνισμού» των γερμανών. Η αρώστια αυτή περνάει χωρίς κίνδυνο και μάλιστα ύστερα απ’ αυτή ο οργανισμός γίνεται πιο γερός. Από το άλλο μέρος, η γρήγορη εναλλαγή της νόμιμης και της παράνομης δουλιάς, που συνδέεται με την ανάγκη «να κρύβουμε» ιδιαίτερα, να περιβάλλουμε με ιδιαίτερη συνωμοτικότητα ίσα-ίσα το γενικό επιτελείο, ίσα-ίσα τους αρχηγούς, μας οδήγησε ορισμένες φορές

σε πολύ επικίνδυνα φαινόμενα. Το χειρότερο ήταν που στα 1912 στην ΚΕ των μπολσεβίκων μπόρεσε να μπει ο προβοκάτορας Μαλινόβσκι. Κατέδοσε δεκάδες και δεκάδες από τους καλύτερους και τους πιο αφοσιωμένους συντρόφους, στέλνοντας τους στα κάτεργα και επιταχύνοντας το θάνατο πολλών απ’ αυτούς. Κι αν δεν μας έκανε ακόμη μεγαλύτερο κακό, αυτό οφείλεται στο ότι είχαμε οργανώσει σωστά το συνδυασμό της νόμιμης με την παράνομη δουλιά. Για να κερδίσει την εμπιστοσύνη μας ο Μαλινόβσκι, σαν μέλος της ΚΕ του Κόμματος και βουλευτής στη Δούμα, ήταν υποχρεωμένος να μας βοηθάει να βγάζουμε νόμιμες καθημερινές εφημερίδες, που ήξεραν και μέσα στις συνθήκες του τσαρισμού να παλεύουν ενάντια στον οπορτουνισμό των μενσεβίκων και να προπαγανδίζουν με κατάλληλα σκεπασμένη μορφή τις βάσεις του μπολσεβικισμού. Ο Μαλινόβσκι, στέλνοντας με το ένα χέρι στα κάτεργα και στο θάνατο δεκάδες και δεκάδες από τους καλύτερους μπολσεβίκους αγωνιστές, ήταν υποχρεωμένος να βοηθάει με το άλλο χέρι στη διαπαιδαγώγηση δεκάδων και δεκάδων χιλιάδων νέων μπολσεβίκων μέσω του νόμιμου Τύπου. Αυτό το γεγονός δεν θα ήταν άσχημο να το σκεφτούν καλά οι γερμανοί σύντροφοι (καθώς και οι άγγλοι και οι αμερικανοί, οι γάλλοι και οι Ιταλοί), που έχουν το καθήκον να μάθουν να κάνουν επαναστατική δουλιά μέσα στα αντιδραστικά συνδικάτα[5]. Σε πολλές χώρες, μαζί και στις πιο προηγμένες, η αστική τάξη στέλνει χωρίς αμφιβολία και θα στέλνει προβοκάτορες μέσα στα Κομμουνιστικά Κόμματα. Ένα από τα μέσα για να καταπολεμηθεί αυτός ο κίνδυνος είναι ο σωστός συνδυασμός της παράνομης και της νόμιμης δουλιάς. VI ΠΡΕΠΕΙ ΟΙ ΕΠΑΝΑΣΤΑΤΕΣ ΝΑ ΔΟΥΛΕΥΟΥΝ ΜΕΣΑ ΣΤΑ ΑΝΤΙΔΡΑΣΤΙΚΑ ΣΥΝΔΙΚΑΤΑ; Οι γερμανοί «αριστεροί» θεωρούν πως γι’ αυτούς το ζήτημα είναι λυμένο και ότι η απάντηση σ’ αυτό το ερώτημα είναι κατηγορηματικά αρνητική. Κατά τη γνώμη τους, είναι αρκετό

τι είναι γενικά εφαρμόσιμο. ακόμη και το 1918 και το 1919. Χόρνερ το βεβαιώνει αυτό με ιδιαίτερη «σοβαρότητα» και πολύ ανόητα) πως είναι ανώφελο και μάλιστα απαράδεκτο για τους επαναστάτες. σοσιαλσοβινιστικά. που καθοδηγείται από το Κομμουνιστικό Κόμμα των Μπολσεβίκων. Οι σχέσεις ανάμεσα στους αρχηγούς – το κόμμα – την τάξη – και τις μάζες και ταυτόχρονα η στάση της δικτατορίας του προλεταριάτου και του Κόμματός του απέναντι στα συνδικάτα παρουσιάζονται σήμερα σε μας συγκεκριμένα ως έξης. θα αρχίσω από τη δική μας πείρα. Για να το ξεκαθαρίσω. Η τελευταία φορά που ανοίξαμε πλατιά τις πόρτες του Κόμματος . Όσο όμως κι αν έχουν πειστεί οι γερμανοί «αριστεροί» ότι η τέτια τακτική έχει επαναστατικό χαρακτήρα. ό.να βγάζει κανείς λόγους και θυμωμένες κραυγές ενάντια στα «αντιδραστικά» και τα «αντεπαναστατικά» συνδικάτα για «να αποδείξει» (ο Κ. στα αντεπαναστατικά συνδικάτα. γιατί οι καριερίστες και οι παλιάνθρωποι. στα συνδικάτα του Λεγκίν. σύμφωνα με το γενικό σχέδιο αυτού του άρθρου. που δεν αξίζουν παρά μόνο τουφέκι. προσπαθούν οπωσδήποτε να τρυπωςουν στις γραμμές του κυβερνητικού κόμματος. ό. το οποίο σύμφωνα με τα στοιχεία του τελευταίου συνεδρίου του Κόμματος (Απρίλης 1920) έχει 611 χιλιάδες μέλη. Ο αριθμός των μελών είχε πολλές διακυμάνσεις και πριν την επανάσταση του Οχτώβρη και ύστερα απ’ αυτή και μάλιστα ήταν σημαντικά μικρότερος. που έχει για σκοπό να εφαρμοστεί στη Δυτική Ευρώπη ό. Τη δικτατορία την πραγματοποιεί το οργανωμένο στα Σοβιέτ προλεταριάτο. Φοβόμαστε μιαν υπέρμετρη αύξηση των μελών του Κόμματος. τους κομμουνιστές να δουλεύουν στα κίτρινα. συμφιλιωτικά συνδικάτα. στην πραγματικότητα είναι ριζικά λαθεμένη και δεν περιέχει τίποτε άλλο από κούφιες φράσεις.τι έχει γενική σημασία.τι είναι γενικά υποχρεωτικό στην ιστορία και στη σύγχρονη τακτική του μπολσεβικισμού.

Και κανένα σοβαρό πολιτικό ή οργανωτικό ζήτημα δεν λύνεται στη δημοκρατία μας από καμιά κρατική υπηρεσία. Κι έτσι έχουμε σε γενικές γραμμές έναν προλεταριακό μηχανισμό που τυπικά δεν είναι κομμουνιστικός. τότε που τη Σοβιετική Δημοκρατία την απειλούσε τρομερός. σύμφωνα με τα στοιχεία του τελευταίου συνεδρίου (Απρίλης 1920). που αποτελούνται το καθένα από πέντε μέλη της ΚΕ και εκλέγονται στις ολομέλειες της ΚΕ. πραγματοποιείται η δικτατορία της τάξης. οι παλιάνθρωποι και γενικά τα ασταθή στοιχεία δεν μπορούσαν καθόλου να υπολογίζουν ότι θα έχουν επικερδή σταδιοδρομία. δηλ. τα οποία ονομάζονται Οργανωτικό Γραφείο και Πολιτικό Γραφείο. Στην πραγματικότητα όλα τα καθοδηγητικά όργανα της τεράστιας πλειοψηφίας των συνδικάτων και κατά πρώτο λόγο βέβαια το γενικό συνδικαλιστικό πανρωσικό κέντρο ή γραφείο (Πανρωσικό Κεντρικό Συμβούλιο των Συνδικάτων) αποτελούνται από κομμουνιστές και εφαρμόζουν όλες τις οδηγίες του Κόμματος. Στη δουλιά του το Κόμμα στηρίζεται άμεσα στα συνδικάτα που έχουν σήμερα. Χωρίς την . οι καριερίστες. έναν προλεταριακό μηχανισμό ευλύγιστο και σχετικά πλατύ και πολύ ισχυρό. που εκλέγεται από το συνέδριο. και την τρέχουσα δουλιά στη Μόσχα τη διεξάγουν ακόμη πιο στενά όργανα. πάνω από 4 εκατομμύρια μέλη και τυπικά είναι εξωκομματικές οργανώσεις. που μέσω αυτού το Κόμμα συνδέεται στενά με την τάξη και με τη μάζα και μέσω αυτού. θανάσιμος κίνδυνος και τότε που οι τυχοδιώκτες. Από δω βγαίνει συνεπώς μια πραγματική «ολιγαρχία». Το Κόμμα που συγκαλεί κάθε χρόνο συνέδρια (στο τελευταίο συνέδριο: 1 αντιπρόσωπος για 1. αν προσχωρούσαν στους κομμουνιστές (αλλά μάλλον θα έπρεπε να περιμένουν κρεμάλα και βασανιστήρια). χωρίς τις καθοδηγητικές υποδείξεις της Κεντρικής Επιτροπής του Κόμματος.–μόνο για τους εργάτες και αγρότες– ήταν τις μέρες (χειμώνας του 1919) που ο Γιουντένιτς βρισκόταν μερικά βέρστια έξω από την Πετρούπολη και ο Ντενίκιν στο Οριόλ (κάπου 350 βέρστια από τη Μόσχα). με την καθοδήγηση του Κόμματος.000 μέλη) το καθοδηγεί μια Κεντρική Επιτροπή από 19 άτομα.

όλη η δουλιά του Κόμματος γίνεται μέσω των Σοβιέτ. μα ούτε και 2 1/2 μήνες. Ένα από τα τελευταία διατάγματα για τη μετατροπή του Λαϊκού Επιτροπάτου Κρατικού Ελέγχου σε «Εργατοαγροτική Επιθεώρηση» δίνει στις εξωκομματικές συνδιασκέψεις αυτού του είδους το δικαίωμα να εκλέγουν μέλη του Κρατικού Ελέγχου για διάφορες επιθεωρήσεις. Κι αυτό το όργανο προσπαθούμε με όλα τα μέσα να το υποστηρίξουμε. μα και στη στρατιωτική οικοδόμηση δεν θα μπορούσαμε. αριθμό οπαδών και τους διδάσκουν να κάνουν κάθε είδους αντεπαναστατικές πράξεις. Στην πορεία της επανάστασης μέσα στην πράξη δημιουργήθηκε σε μας ένα όργανο. Έπειτα. αλλά και γενικά με τους συνδικαλιστικούς παράγοντες που έχουν επιρροή. να προωθούμε τα καλύτερα στοιχεία απ’ αυτές στις κρατικές υπηρεσίες κτλ. κτλ. να τις πλησιάζουμε. Τη σύνδεση με τις «μάζες» μέσω των συνδικάτων την θεωρούμε ανεπαρκή.πιο στενή σύνδεση με τα συνδικάτα. αν και πολύ μικρό. που συνενώνουν τις εργαζόμενες μάζες χωρίς . για να παρακολουθούμε τις διαθέσεις των μαζών. να ανταποκρινόμαστε στα αιτήματα τους. σημαίνει ακόμη αποφασιστικό αγώνα ενάντια στους μενσεβίκους που ως τα σήμερα έχουν έναν ορισμένο. Όπως καταλαβαίνετε η στενότατη αυτή σύνδεση σημαίνει στην πράξη μια πολύπλοκη και πολύμορφη δουλιά προπαγάνδας και ζύμωσης και συχνών συσκέψεων που να γίνονται στον καιρό τους όχι μόνο με τα καθοδηγητικά στελέχη. να κυβερνήσουμε τη χώρα και να πραγματοποιήσουμε τη δικτατορία όχι 2 1/2 χρόνια. από την προπαγάνδα για την «ανεξαρτησία» των συνδικάτων (ανεξαρτησία από την προλεταριακή κρατική εξουσία!) ως το σαμποτάρισμα της προλεταριακής πειθαρχίας κτλ. όπως είναι οι εξωκομματικές εργατικές και αγροτικές συνδιασκέψεις. εννοείται. αρχίζοντας από την ιδεολογική υπεράσπιση της δημοκρατίας (της αστικής).. να το αναπτύξουμε και να το πλατύνουμε. χωρίς τη γεμάτη αυταπάρνηση δουλιά τους όχι μόνο στην οικονομική. χωρίς τη θερμή υποστήριξη απομέρους τους. εννοείται.

. Αυτός είναι ο γενικός μηχανισμός της προλεταριακής κρατικής εξουσίας. καθώς και με τις μόνιμες αποστολές συνειδητών εργατών σε κάθε λογής υπηρεσίες στο χωριό. που τη σοφίστηκαν οι καλοί μας (και ασφαλώς στο μεγαλύτερο μέρος τους πολύ νεαροί) κομμουνιστές κτλ. παράνομους κύκλους. ότι πρέπει να βγουν από τα συνδικάτα και να δημιουργήσουν υποχρεωτικά την εντελώς καινουργιούτσικη.διάκριση επαγγέλματος. Τα νομαρχιακά συνέδρια των Σοβιέτ αποτελούν ένα δημοκρατικό όργανο. από την άποψη της πρακτικής εφαρμογής της δικτατορίας. Το ίδιο παιδιακίστικες και γελοίες ανοησίες δεν μπορεί παρά να φαίνονται σε μας και οι σπουδαίες. ένα είδος συζήτησης. τους εκμεταλλευτές και τους κερδοσκόπους αγρότες κτλ. την εντελώς καθαρούτσικη «εργατική ένωση» κτλ. όλες οι συζητήσεις για δικτατορία «από τα πάνω» είτε «από τα κάτω». κτλ. δεν μπορεί παρά να φαίνονται γελοίες παιδιακίστικες ανοησίες. τους αστούς. Ελπίζουμε ότι ο αναγνώστης θα καταλάβει γιατί στο ρώσο μπολσεβίκο. αν είναι πιο χρήσιμο για τον άνθρωπο το αριστερό πόδι ή το δεξί χέρι.. όταν τον βλέπουμε «από τα πάνω». Και μέσω αυτών των συνεδρίων (που το Κόμμα προσπαθεί να τα παρακολουθεί όσο το δυνατό πιο προσεκτικά). πραγματοποιείται η δικτατορία του προλεταριάτου της πόλης. ότι επιτρέπεται να παρατήσουν αυτή τη δουλιά. ο συστηματικός αγώνας ενάντια στους πλούσιους. πολύ σοφές και τρομερά επαναστατικές συζητήσεις των γερμανών αριστερών πάνω στο θέμα ότι οι κομμουνιστές δεν μπορούν και δεν πρέπει να δουλεύουν στα αντιδραστικά συνδικάτα. πραγματοποιείται ο ηγετικός ρόλος του προλεταριάτου απέναντι στην αγροτιά. για δικτατορία των αρχηγών είτε δικτατορία της μάζας κτλ. που δεν το έχουν δει ως τώρα ούτε οι καλύτερες ρεπουμπλικανικές δημοκρατίες του αστικού κόσμου. που ξέρει αυτό το μηχανισμό και που παρακολούθησε πως αναπτύχθηκε μέσα σε εικοσιπέντε χρόνια από τους μικρούς μυστικούς.

εντελώς αναπτυγμένου και ωριμασμένου κομμουνισμού. τέχνες και επαγγέλματα). αλλά με το υλικό που κληρονομήσαμε από τον καπιταλισμό. ανθρώπων που όλα ξέρουν να τα κάνουν. όμως κάθε άλλος τρόπος για τη λύση του προβλήματος είναι τόσο αστόχαστος που δεν αξίζει τον κόπο ούτε να μιλάμε γι’ αυτόν. από το ένα μέρος. αφήνει τα συνδικάτα που μόνο πολύ αργά.Ο καπιταλισμός αφήνει κατανάγκη για κληρονομιά στο σοσιαλισμό. Αργότερα μόνο. Μπορούμε (και πρέπει) να αρχίσουμε να χτίζουμε το σοσιαλισμό όχι με ανθρώπινο υλικό φανταστικό και φτιαγμένο ειδικά από μας. Τα συνδικάτα ήταν μια γιγάντια πρόοδος της εργατικής τάξης στο αρχικό στάδιο της ανάπτυξης του καπιταλισμού. ύστερα από χρόνια μπορούν να εξελιχθούν και εξελίσσονται σε πολύ πλατιές και λιγότερο συντεχνιακές παραγωγικές ενώσεις (που αγκαλιάζουν ολόκληρες βιομηχανίες και όχι μονάχα συντεχνίες. ένα πέρασμα από την κατάσταση διασποράς και αδυναμίας των εργατών στα πρώτα στοιχεία της ταξικής συνένωσης. Προς τα εκεί πάει. από το άλλο μέρος. ισοδυναμεί με το να προσπαθεί να διδάξει ανώτερα μαθηματικά σε ένα παιδάκι τεσσάρων χρονών. στην εκπαίδευση και στην κατάρτιση ολόπλευρα αναπτυγμένων και ολόπλευρα καταρτισμένων ανθρώπων. Όταν άρχισε να αναπτύσσεται η ανώτατη μορφή ταξικής συνένωσης των προλετάριων. περνάμε στην κατάργηση του καταμερισμού εργασίας ανάμεσα στους ανθρώπους. ύστερα όμως από πολλά χρόνια. Ούτε συζήτηση ότι αυτό είναι πολύ «δύσκολο». στη διαπαιδαγώγηση. Η προσπάθεια που θα έκανε κανείς σήμερα να πετύχει στην πράξη νωρίτερα αυτό το μελλοντικό αποτέλεσμα ενός εντελώς εξελιγμένου. το επαναστατικό Κόμμα του προλεταριάτου (που δεν θα είναι άξιο του ονόματος του όσο δεν μάθει να . τις παλιές επαγγελματικές και συντεχνιακές διακρίσεις που είχαν διαμορφωθεί επί αιώνες ανάμεσα στους εργάτες και. πρέπει να πάει και θα φτάσει ο κομμουνισμός. εντελώς στερεωμένου και διαμορφωμένου. μέσω αυτών των παραγωγικών ενώσεων.

Να φοβάσαι αυτή την «αντιδραστικότητα». και όχι μόνο με τον παλιό. που συνίσταται στην εκπαίδευση. με την έννοια που αναφέραμε. να την υπερπηδήσεις είναι η πιο μεγάλη ανοησία. Να μην το καταλαβαίνεις αυτό σημαίνει ότι δεν καταλαβαίνεις τους βασικούς όρους του περάσματος από τον καπιταλισμό στο σοσιαλισμό. κάποιο πνεύμα ρουτίνας κτλ. το να αναβάλουμε την πραγματοποίηση της δικτατορίας του προλεταριάτου ως τον καιρό που δεν θα υπάρχει ούτε ένας εργάτης με στενές επαγγελματικές απόψεις. τα συνδικάτα άρχισαν να δείχνουν αναπόφευκτα μερικά αντιδραστικά σημάδια. Πουθενά όμως στον κόσμο η ανάπτυξη του προλεταριάτου δεν έγινε και δεν μπορούσε να γίνει αλλιώς παρά μόνο μέσω των συνδικάτων. είναι αναπόφευκτη στις συνθήκες της δικτατορίας του προλεταριάτου. στη διαφώτιση. Από το άλλο μέρος. η απαραίτητη ένωση των εργατών για να περάσει βαθμιαία η διεύθυνση όλης της οικονομίας της χώρας στα χέρια της εργατικής τάξης (και όχι σε χωριστά επαγγέλματα) και έπειτα σε όλους τους εργαζομένους. τα συνδικάτα κι ακόμη να τα καθοδηγεί και να μην ξεχνά παράλληλα ότι τα συνδικάτα μένουν και θα μείνουν για πολύ καιρό το απαραίτητο «σχολείο του κομμουνισμού» και το προπαρασκευαστικό σχολείο για τους προλετάριους για να πραγματοποιήσουν τη δικτατορία τους. κάποια συντεχνιακή στενότητα. ούτε ένας εργάτης με συντεχνιακές και .συνδέει τους αρχηγούς με την τάξη και με τις μάζες σε ένα σύνολο. να προσπαθείς να την αποφύγεις. σαν τάξης. σε κάτι το αδιάσπαστο). γιατί σημαίνει πως φοβάσαι το ρόλο της προλεταριακής πρωτοπορίας. στη διαπαιδαγώγηση και στο τράβηγμα στην καινούργια ζωή των πιο καθυστερημένων στρωμάτων και μαζών της εργατικής τάξης και της αγροτιάς. με την αλληλεπίδραση των συνδικάτων και του Κόμματος της εργατικής τάξης. κάποια τάση προς την άρνηση της πολιτικής. Κάποια «αντιδραστικότητα» των συνδικάτων. και το Κόμμα είναι υποχρεωμένο να διαπαιδαγωγήσει ακόμη πιο πολύ και με καινούργιο τρόπο. Η κατάκτηση της πολιτικής εξουσίας από το προλεταριάτο είναι ένα γιγάντιο βήμα προς τα μπρος του προλεταριάτου.

Παρακάτω. να στερεώσει και να πλατύνει την κυριαρχία της. αρτηριοσκληρωμένης. μια ορισμένη αντιδραστικότητα των συνδικάτων με ασύγκριτα μεγαλύτερη δύναμη απ’ ό.τι σε μας στρώμα «εργατικής αριστοκρατίας». στενής. ξεχώρισε ένα πολύ πιο γερό απ’ ό.τι σε μας. εκπαιδεύοντας. Αυτό είναι αναμφισβήτητο. Η τέχνη του πολιτικού (και η σωστή κατανόηση από κάθε κομμουνιστή των καθηκόντων του) συνίσταται ακριβώς στο να υπολογίζει σωστά τις συνθήκες και τη στιγμή που η πρωτοπορία του προλεταριάτου μπορεί να πάρει με επιτυχία την εξουσία. αναμφισβήτητα. όπως τον οδηγήσαμε εμείς. θα ήταν ακόμη πιο βαρύ λάθος. στο συνδικαλιστικό εγωισμό και στον οπορτουνισμό. Χέντερσον. τύπο. Μερχάιμ. Αυτό τον αγώνα πρέπει να τον διεξάγουν ανελέητα και να τον οδηγήσουν υποχρεωτικά. μικροαστικής. Ο αγώνας ενάντια στους Γκόμπερς. προσελκύοντας όλο και πιο πλατιές μάζες εργαζομένων. συντεχνιακής. εξαγορασμένης από τον ιμπεριαλισμό και διεφθαρμένης από τον ιμπεριαλισμό.τρέιντ-γιουνιονιστικές προλήψεις. όπου οι εκεί μενσεβίκοι «στρογγυλοκάθισαν» πολύ πιο στέρεα στα συνδικάτα. Λεγκίν και Σία στη Δυτική Ευρώπη είναι πολύ πιο δύσκολος από τον αγώνα ενάντια στους δικούς μας μενσεβίκους που αποτελούν έναν εντελώς ομοιογενή. εγωιστικής. Σε μας οι μενσεβίκοι βρήκαν (βρίσκουν και τώρα ενμέρει σε πολύ λίγα συνδικάτα) στήριγμα στα συνδικάτα ακριβώς χάρη στη συντεχνιακή στενότητα. που θα μπορέσει ύστερα απ’ αυτό να υποστηρίξει. διαπαιδαγωγώντας. που θα μπορέσει. ως την πλήρη καταισχύνη και το διώξιμο από τα συνδικάτα όλων των αδιόρθωτων αρχηγών του οπορτουνισμού και του σοσιαλσοβινισμού. παίρνοντας την εξουσία και όταν την πάρει. να έχει μια αρκετή υποστήριξη από αρκετά πλατιά στρώματα της εργατικής τάξης και των μη προλεταριακών εργαζόμενων μαζών. Στη Δύση. αχόρταγης. ενάντια στους κυρίους Ζουό. κοινωνικό και πολιτικό. με ιμπεριαλιστικές διαθέσεις. Στις χώρες που είναι πιο προηγμένες από τη Ρωσία εκδηλώθηκε και έπρεπε να εκδηλωθεί. Είναι αδύνατο να κατακτήσει κανείς την .

λίγες μέρες μετά την προλεταριακή επανάσταση της 25/10/1917. (Σε μας μέτρο για την επιτυχία σ’ αυτό τον αγώνα ήταν. επινοημένες μορφές εργατικής οργάνωσης!! Αυτό είναι ασυγχώρητη βλακεία. Γιατί οι μενσεβίκοι μας. . Και μόνο μυαλωμένοι. κοντά στα αλλά.400.. Τον αγώνα ενάντια στους οπορτουνιστές και σοσιαλσοβινιστές αρχηγούς τον διεξάγουμε για να τραβήξουμε την εργατική τάξη με το μέρος μας. όσο ο αγώνας αυτός δεν έχει φτάσει σε έναν ορισμένο βαθμό. οι εκλογές της Συντακτικής Συνέλευσης το Νοέμβρη του 1917. 7-8 της «Κομμουνιστικής Διεθνούς» . και μάλιστα στις διάφορες χώρες και μέσα στις διαφορετικές συνθήκες αυτός ο «ορισμένος βαθμός» δεν είναι ο ίδιος.. Θα ήταν ανοησία να ξεχνά κανείς αυτή τη στοιχειώδη και εξόφθαλμη αλήθεια. καουτσκιστές ηγέτες των συνδικάτων δεν είναι τίποτε άλλο παρά «πράκτορες της αστικής τάξης μέσα στο εργατικό κίνημα» (αυτό που λέγαμε πάντα για τους μενσεβίκους) ή «εργατικοί εντολοδόχοι της τάξης των καπιταλιστών» (labor lieutenants of the capitalist class).πολιτική εξουσία (και δεν πρέπει να δοκιμάσει να την πάρει). όπως και όλοι οι οπορτουνιστές.000 μαζί με τους ψήφους της Υπερκαυκασίας– απέναντι στα 9 εκατομμύρια ψήφους που πήραν οι μπολσεβίκοι: βλέπε το άρθρο μου «Οι Εκλογές για τη Συντακτική Συνέλευση και η Δικτατορία του Προλεταριάτου»[6] στο τεύχ. Τον αγώνα όμως ενάντια στην «εργατική αριστοκρατία» τον διεξάγουμε εξονόματος της εργατικής μάζας και για να την τραβήξουμε με το μέρος μας. Και ακριβώς τέτια ανοησία κάνουν οι «αριστεροί» γερμανοί κομμουνιστές. που από τον αντιδραστικό και αντεπαναστατικό χαρακτήρα των ηγετικών κύκλων των συνδικάτων βγάζουν το συμπέρασμα ότι. Σ’ αυτές τις εκλογές οι μενσεβίκοι τσακίστηκαν κατακέφαλα και πήραν μόνο 700 χιλιάδες ψήφους –1. οι κομμουνιστές πρέπει να βγουν από τα συνδικάτα!! Να αρνούνται να δουλέψουν μέσα σ’ αυτά!! Να δημιουργήσουν νέες. σοσιαλσοβινιστές. έμπειροι και κατατοπισμένοι ηγέτες του προλεταριάτου μπορούν να καθορίσουν αυτό το βαθμό σε κάθε χώρα. που ισοδυναμεί με την πιο μεγάλη υπηρεσία που μπορούν να προσφέρουν οι κομμουνιστές στην αστική τάξη.

την αγάπη τους και την υποστήριξη τους δεν πρέπει να φοβάσαι τις δυσκολίες. συνδέονται στις περισσότερες περιπτώσεις άμεσα ή έμμεσα με την αστική τάξη και με την αστυνομία). όπου υπάρχουν προλεταριακές και μισοπρολεταριακές μάζες. Δεν έχω πρόχειρα τα αντίστοιχα στοιχεία για τη .σύμφωνα με τη θαυμάσια και πολύ σωστή έκφραση των οπαδών του Ντανιέλ Ντε Λέον στην Αμερική. τις τρικλοποδιές. επίμονη. Να μη δουλεύεις μέσα στα αντιδραστικά συνδικάτα σημαίνει να εγκαταλείπεις τις λειψά αναπτυγμένες ή καθυστερημένες εργατικές μάζες στην επιρροή των αντιδραστικών ηγετών.6 εκατομμύρια. σταθερή και υπομονητική προπαγάνδα και ζύμωση μέσα σ’ εκείνα ακριβώς τα ιδρύματα. Και τα συνδικάτα και οι εργατικοί συνεταιρισμοί (οι τελευταίοι τουλάχιστο ορισμένες φορές) είναι ακριβώς οργανώσεις όπου υπάρχει μάζα. των αριστοκρατών εργατών ή των «αστοποιημένων εργατών» (διαβάστε σχετικά το γράμμα του Έγκελς στον Μαρξ για τους άγγλους εργάτες το 1858[7])· Η ανόητη ακριβώς «θεωρία» για τη μη συμμετοχή των κομμουνιστών στα αντιδραστικά συνδικάτα δείχνει με τον πιο ανάγλυφο τρόπο πόσο επιπόλαια οι «αριστεροί» κομμουνιστές αντικρίζουν το ζήτημα της επιρροής πάνω στις «μάζες» και πόση κατάχρηση κάνουν με τις κραυγές τους της λέξης «μάζα». αλλά να δουλεύεις υποχρεωτικά εκεί που είναι οι μάζες. ο αριθμός των μελών των τρέιντ-γιούνιον από το τέλος του 1917 ως το τέλος του 1918 ανέβηκε από 5. όντας οπορτουνιστές και σοσιαλσοβινιστές. ακόμη και στις πιο αντιδραστικές. Στην Αγγλία. αυξήθηκε κατά 19%. Κατά τα τέλη του 1919 ο αριθμός αυτός υπολογίζεται ότι φτάνει ως τα 7 1/2 εκατομμύρια. τις προσβολές και τις καταδιώξεις απομέρους των «αρχηγών» (που. των πρακτόρων της αστικής τάξης. να υπερνικάς τα πιο μεγάλα εμπόδια για να διεξάγεις μια συστηματική. τους συλλόγους και τις ενώσεις. Πρέπει να είσαι σε θέση να κάνεις κάθε θυσία. Για να μπορέσεις να βοηθήσεις τις «μάζες» και να κατακτήσεις τη συμπάθειά τους. δηλ. σύμφωνα με τα στοιχεία της σουηδικής εφημερίδας «Folkets Dagblad Politiken» (της 10/3/ 1920). δεν πρέπει να φοβάσαι τις στρεψοδικίες.5 εκατομμύρια σε 6.

μεγαλύτερη ζημιά για την επανάσταση απ’ αυτή που φέρνουν οι «αριστεροί» επαναστάτες! Ακόμη και τώρα στη Ρωσία. Γαλλία. αριστεροί κομμουνιστές στέκονται πλάι και φωνάζουν «μάζες». καθαρή. Γερμανία περνούν για πρώτη φορά από την πλήρη ανοργανωσιά στη στοιχειώδη.Γαλλία και τη Γερμανία. στα «κατώτερα στρώματα». απερίσκεπτοι όμως. Τα γεγονότα αυτά μιλούν πεντακάθαρα για εκείνο που επιβεβαιώνουν και χιλιάδες άλλες ενδείξεις όπως: η αύξηση της συνειδητότητας και της τάσης για οργάνωση που παρατηρείται ακριβώς στις προλεταριακές μάζες. και σοφίζονται μια «εργατική ένωση» καινούργια. θα καταστρέφαμε την επιρροή μας στις μάζες. στα συνδικάτα. θα κάναμε ανοησία. αν ύστερα από 2 1/2 χρόνια πρωτοφανέρωτες νίκες ενάντια στην αστική τάξη της Ρωσίας και της Αντάντ βάζαμε σαν όρο εγγραφής στα συνδικάτα την «αναγνώριση της δικτατορίας». δηλ. Και οι επαναστάτες. που θα είναι τάχα (θα είναι!) πλατιά και που για την εγγραφή μελών σ’ αυτή θα απαιτείται μονάχα (μονάχα!) «η αναγνώριση του σοβιετικού συστήματος και της σοβιετικής δικτατορίας» (βλ. Γιατί όλο το καθήκον των κομμουνιστών είναι ακριβώς να ξέρουν να πείθουν τους καθυστερημένους. στις πιο καθυστερημένες μάζες. απαλλαγμένη από τις συντεχνιακές και τις στενά επαγγελματικές αμαρτίες. υπάρχουν όμως απόλυτα αναμφισβήτητα και πασίγνωστα γεγονότα που μαρτυρούν μια μεγάλη αύξηση του αριθμού των μελών των συνδικάτων και σ’ αυτές τις χώρες. το παραπάνω απόσπασμα)!! Δεν θα μπορούσε να φανταστεί κανείς μεγαλύτερο παραλογισμό. αρνούνται με την πρόφαση ότι είναι «αντιδραστικά»!!. απλούστατη και πιο προσιτή (για εκείνους που είναι ακόμη εντελώς διαποτισμένοι με τις αστικές δημοκρατικές προλήψεις) μορφή οργάνωσης. αμόλυντη από τις αστικοδημοκρατικές προλήψεις. θα βοηθούσαμε τους μενσεβίκους. «μάζες»! –και αρνούνται να δουλέψουν μέσα στα συνδικάτα!!. κατώτερη. να ξέρουν να . Εκατομμύρια εργάτες στην Αγγλία.

δουλεύουν ανάμεσά τους και όχι να απομονώνονται απ’ αυτούς με επινοημένα. να τους κατατρέξουν και να τους καταδιώξουν. για να τους εκτοπίσουν με κάθε μέσο απ’ αυτά. Μπάμπουσκιν. των παπάδων. Ζουό και Λεγκίν θα χρωστούν μεγάλη ευγνωμοσύνη στους «αριστερούς» αυτούς επαναστάτες. να παρασιωπούμε ή να κρύβουμε την αλήθεια. να μείνουμε σ’ αυτά. να κάνουμε μέσα σ’ αυτά με κάθε θυσία κομμουνιστική δουλιά. κάθε πονηριά. Πρέπει να είμαστε σε θέση να αντιταχθούμε σε όλα αυτά. που μηχανεύονταν τρόπους για να κάνουν ζύμωση και που αποσπούσαν τους εργάτες από την επιρροή των ανθρώπων του Ζουμπάτοφ[8]. της αστυνομίας και των δικαστηρίων. εξαίρετο εργάτη της Πετρούπολης που τον τουφέκισαν οι στρατηγοί του τσάρου το 1906) που δημιουργούσαν σύνδεση με τις μάζες. για να κάνουν τη δουλιά τους μέσα στα συνδικάτα όσο το δυνατό πιο δυσάρεστη. παιδιάστικα-«αριστερά» συνθήματα. να δεχτούμε όλες και τις κάθε λογής θυσίες κι ακόμη –σε περίπτωση ανάγκης– να χρησιμοποιήσουμε κάθε λογής τεχνάσματα. όταν όμως ο Ζουμπάτοφ της Οχράνας οργάνωσε εργατικές συνελεύσεις και εργατικούς συλλόγους μαύρων εκατονταρχιών για να πιάνει τους επαναστάτες και για να πολεμά τους επαναστάτες στέλναμε σ’ αυτές τις συνελεύσεις και σ’ αυτούς τους συλλόγους μέλη του Κόμματός μας (ανάμεσα σ’ αυτούς θυμάμαι προσωπικά τον σ. Δεν υπάρχει αμφιβολία πως οι κύριοι «αρχηγοί» του οπορτουνισμού θα καταφύγουν σε όλες τις μανούβρες της αστικής διπλωματίας και στη βοήθεια των αστικών κυβερνήσεων. μόνο και μόνο για να μπούμε μέσα στα συνδικάτα. Στον τσαρισμό ως το 1905 δεν είχαμε καμιά «νόμιμη δυνατότητα». κάθε παράνομο τρόπο δουλιάς. . για να τους προσβάλουν. που σαν τη γερμανική αντιπολίτευση «αρχών» (ο θεός να μας φυλάει από παρόμοιες «αρχές»!) ή σαν μερικούς επαναστάτες από τους αμερικανούς «Βιομηχανικούς Εργάτες του Κόσμου» προπαγανδίζουν την αποχώρηση από τα αντιδραστικά συνδικάτα και την άρνηση να δουλεύουμε σ’ αυτά. Χέντερσον. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι οι κύριοι Γκόμπερς. για να μην επιτρέψουν στους κομμουνιστές να μπουν στα συνδικάτα.

να καταδικάσει ανοιχτά και να προτείνει στο επόμενο συνέδριο της Κομμουνιστικής Διεθνούς να καταδικαστεί τόσο γενικά η πολιτική της μη συμμετοχής στα αντιδραστικά συνδικάτα (με μια λεπτομερειακή αιτιολόγηση που να εξηγεί γιατί είναι παράλογη η μη συμμετοχή και εξαιρετικά επιζήμια για την υπόθεση της προλεταριακής επανάστασης). VII ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΠΑΙΡΝΟΥΜΕ ΜΕΡΟΣ ΣΤΑ ΑΣΤΙΚΑ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΑ. . Οι γερμανοί «αριστεροί» κομμουνιστές με τη μεγαλύτερη περιφρόνηση –και με τη μεγαλύτερη ελαφρότητα– απαντούν αρνητικά σ’ αυτό το ερώτημα. αλλά να τα βάζει ανοιχτά. Είπαμε καταπρόσωπο όλη την αλήθεια στους «ανεξάρτητους» (Ανεξάρτητο Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα της Γερμανίας)[9]. όσο και ειδικά η στάση ορισμένων μελών του Κομμουνιστικού Κόμματος της Ολλανδίας. που είναι ιδιαίτερα διαποτισμένη από τις εξαιρετικά ριζωμένες προλήψεις νομιμοφροσύνης και τις άλλες συνταγματικές και αστικοδημοκρατικές προλήψεις. κατά την προσωπική μου γνώμη.... καταπρόσωπο πρέπει να πούμε όλη την αλήθεια και στους «αριστερούς» κομμουνιστές.». Τα επιχειρήματά τους. Επιτροπή της III Διεθνούς πρέπει. Στο απόσπασμα που αναφέραμε παραπάνω είδαμε: «.να αποκρούσουμε με όλη την αποφασιστικότητα κάθε επιστροφή στις ιστορικά και πολιτικά ξεπερασμένες μορφές του κοινοβουλευτικού αγώνα. Μα μπορεί να γίνει και πρέπει να γίνει και μάλιστα να γίνεται συστηματικά. ολοκληρωτικά ή μερικά.Φυσικά. ανοιχτά ή σκεπασμένα. που –άμεσα ή έμμεσα. αυτό δεν έχει σημασία– υποστήριξαν αυτή τη λαθεμένη πολιτική. Η III Διεθνής πρέπει να ξεκόψει από την τακτική της II Διεθνούς και να μην προσπερνά τα φλέγοντα ζητήματα. είναι πιο δύσκολο να γίνει τέτια δουλιά στη Δυτική Ευρώπη.. να μην τα σκεπάζει.

Ο κοινοβουλευτισμός «ιστορικά έχει ξεπεραστεί». Αυτό είναι σωστό με την έννοια της προπαγάνδας. «Επιστροφή» στον κοινοβουλευτισμό! Ίσως στη Γερμανία να υπάρχει κιόλας Σοβιετική Δημοκρατία. Αυτό είναι άλλο ζήτημα. που δημοσιεύτηκαν στο πρώτο τεύχος του «Δελτίου του Προσωρινού Γραφείου του Άμστερνταμ της Κομμουνιστικής Διεθνούς» («Bulletin of the Provisional Bureau in Amsterdam of the Communist International». αυτό δεν έχει καμιά σημασία από παγκόσμια-ιστορική άποψη. Μου φαίνεται όχι! Τότε πως μπορεί να μιλάει κανείς για «επιστροφή». Μα γι’ αυτό ακριβώς το να καταφεύγει κανείς στην παγκόσμια-ιστορική κλίμακα στα ζητήματα της πρακτικής πολιτικής είναι πολύ μεγάλο θεωρητικό λάθος. Ο κοινοβουλευτισμός «έχει ξεπεραστεί πολιτικά». Η παγκόσμιαιστορική όμως κλίμακα μετριέται με δεκαετίες. Αυτό όμως πρέπει να αποδειχτεί με μια σοβαρότατη ανάλυση και οι «αριστεροί» δεν ξέρουν ούτε καν από που να αρχίσουν. Δέκα ή είκοσι χρόνια νωρίτερα ή αργότερα. Μήπως αυτό δεν είναι κούφια φράση. Για τον καπιταλισμό θα μπορούσε ακόμη πριν πολλές δεκαετίες και με απόλυτο δίκιο να ειπωθεί ότι «ιστορικά έχει ξεπεραστεί». Αυτό είναι αναμφισβήτητο. Στις «Θέσεις για τον κοινοβουλευτισμό». Αν αυτό ήταν σωστό. Ο κοινοβουλευτισμός «ιστορικά έχει ξεπεραστεί» από παγκόσμιαιστορική άποψη. από την άποψη της παγκόσμιας ιστορίας. αυτό.Αυτό το λένε με τέτια αξίωση που καταντά γελοίο και είναι ολοφάνερα λαθεμένο. February 1920) και που εκφράζουν καθαρά την ολλανδικο-αριστερή ή αριστερο- . είναι μια μικρολεπτομέρεια που δεν μπορεί να υπολογιστεί ούτε κατά προσέγγιση. θα ήταν σταθερή και η θέση των «αριστερών». Ο καθένας όμως ξέρει πως απ’ αυτού ως το ξεπέρασμα του κοινοβουλευτισμού στην πράξη υπάρχει ακόμη μεγάλη απόσταση. αυτό όμως δεν παραμερίζει καθόλου την ανάγκη μιας μακρόχρονης και πολύ επίμονης πάλης πάνω στο έδαφος του καπιταλισμού. δηλαδή έληξε η εποχή του αστικού κοινοβουλευτισμού και άρχισε η εποχή της δικτατορίας του προλεταριάτου.

όπως η Ρόζα Λούξεμπουργκ και ο Καρλ Λίμπκνεχτ. αλλά ένας όμιλος. όπως θα δούμε. η ανάλυση. να εξετάζει προσεκτικά τα μέσα για τη διόρθωση του λάθους –αυτό είναι το γνώρισμα ενός σοβαρού κόμματος. Οι «αριστεροί» έχουν την υποχρέωση να αποδείξουν. Στην ίδια μπροσούρα της ομάδας των «αριστερών» της Φραγκφούρτης. Οι γερμανοί «αριστεροί» από το Γενάρη ακόμη του 1919 θεωρούσαν τον κοινοβουλευτισμό «ξεπερασμένο πολιτικά». εφόσον δεν εκπληρώνουν αυτή τους την υποχρέωση. δεν είναι κόμμα των μαζών. Αυτό και μόνο το γεγονός ανατρέπει μονομιάς και συθέμελα τη θέση ότι δήθεν ο κοινοβουλευτισμός είναι «ξεπερασμένος πολιτικά». παρά την αντίθετη γνώμη τόσο επιφανών πολιτικών ηγετών. Όπως είναι γνωστό.ολλανδική τάση. Να αναγνωρίζει ανοιχτά το λάθος του. Δεύτερο. Οι «αριστεροί» της Γερμανίας (και της Ολλανδίας). εφόσον δεν καταπιάνονται με εξαιρετική προσοχή. διαβάζουμε: . Πρώτο. αλλά μια ομάδα διανοουμένων και λίγων εργατών που αντιγράφουν τις χειρότερες πλευρές του διανοουμενισμού. απ’ όπου πήραμε τις πιο πάνω εκτενείς περικοπές. Είναι γνωστό ότι οι «αριστεροί» έκαναν λάθος. επιμέλεια και περίσκεψη με τη μελέτη του ολοφάνερου λάθους τους. Ούτε ίχνος απόδειξης δεν φέρνουν και δεν μπορούν να φέρουν. αυτό θα πει εκπλήρωση απομέρους του των υποχρεώσεων του. να βρίσκει τις αίτιες του λάθους. γιατί το τοτινό αναμφισβήτητο λάθος τους έπαψε σήμερα να είναι λάθος. να αναλύει την κατάσταση που το γέννησε. μ’ αυτό ακριβώς αποδείχνουν πως δεν είναι κόμμα της τάξης. δεν αξίζει μια πεντάρα. αυτό θα πει διαπαιδαγώγηση και μόρφωση της τάξης και έπειτα και της μάζας. Η στάση ενός πολιτικού κόμματος απέναντι στα λάθη του είναι ένα από τα σπουδαιότερα και ασφαλέστερα κριτήρια για τη σοβαρότητα του κόμματος και για την εκπλήρωση στην πράξη απομέρους του των υποχρεώσεων του απέναντι στην τάξη του και στις εργαζόμενες μάζες.

3 της μπροσούρας που αναφέραμε πιο πάνω)..«. επαναστάτες γεμάτους καταπληκτική αφοσίωση. Βέβαια για τους κομμουνιστές της Γερμανίας ο κοινοβουλευτισμός είναι «ξεπερασμένος πολιτικά»· το ζήτημα όμως είναι ακριβώς να μην παίρνουμε το ξεπερασμένο για μας. ως το επίπεδο των καθυστερημένων στρωμάτων της τάξης. το ξέρουμε πολύ καλά και γι’ αυτό το βλέπουμε εξαιρετικά καθαρά και στους άλλους. Είναι φανερό ότι στη Γερμανία ο κοινοβουλευτισμός δεν είναι ακόμη ξεπερασμένος πολιτικά.εκατομμύρια εργάτες που ακολουθούν ακόμη την πολιτική του κέντρου» (καθολικό κόμμα του «κέντρου») «είναι αντεπαναστάτες. Το βασικό όμως γεγονός που εκτίθεται εδώ είναι αναμφισβήτητο και η αναγνώρισή του από τους «αριστερούς» μαρτυρεί ολοφάνερα το λάθος τους. Πως μπορεί να λέει κανείς ότι τάχα ο «κοινοβουλευτισμός είναι ξεπερασμένος πολιτικά». Έχετε την υποχρέωση τις . ηρωισμό και δύναμη θέλησης. σαν κόμμα των μαζών. Βλέπει κανείς αμέσως πως αυτό λέγεται με μεγάλη έμφαση και υπερβολή. αν «εκατομμύρια» και «λεγεώνες» προλετάριων είναι ακόμη όχι μόνο υπέρ του κοινοβουλευτισμού γενικά. Έχετε υποχρέωση να μην κατεβαίνετε ως το επίπεδο των μαζών. στη Ρωσία το λάθος αυτό των επαναστατών το παρακολουθήσαμε από πολύ κοντά. ενθουσιασμό. Αυτό είναι αναμφισβήτητο. Έχετε υποχρέωση να τους λέτε την πικρή αλήθεια.. όπου ο εξαιρετικά βάρβαρος και θηριώδης ζυγός του τσαρισμού γεννούσε για μια εξαιρετικά μακρόχρονη περίοδο και με εξαιρετικά πολυποίκιλες μορφές επαναστάτες διαφόρων αποχρώσεων. Είναι φανερό ότι οι αριστεροί στη Γερμανία πήραν την επιθυμία τους και την ιδεολογικοπολιτική τους στάση για αντικειμενική πραγματικότητα. σαν ξεπερασμένο για τις μάζες. δεν μπορούν να φερθούν σαν κόμμα της τάξης. Αυτό είναι το πιο επικίνδυνο λάθος για τους επαναστάτες. το μελετήσαμε με ιδιαίτερη προσοχή. σαν ξεπερασμένο για την τάξη. Στη Ρωσία. Οι προλετάριοι του χωριού σχηματίζουν τις λεγεώνες των αντεπαναστατικών στρατευμάτων» (σελ. μα και ανοιχτά «αντεπαναστάτες»!. Ακριβώς εδώ βλέπουμε πάλι πως οι «αριστεροί» δεν μπορούν να σκεφτούν.

Ταυτόχρονα όμως έχετε και την υποχρέωση να παρακολουθείτε νηφάλια την πραγματική κατάσταση της συνειδητότητας και της ωριμότητας ακριβώς όλης της τάξης (και όχι μόνο της κομμουνιστικής της πρωτοπορίας). είστε υποχρεωμένοι να δουλεύετε μέσα σ’ αυτά. Διαφορετικά κινδυνεύετε να γίνετε απλούστατα φαφλατάδες. κακομοιριασμένες και αμόρφωτες μάζες του χωριού. και εργατών του χωριού τους τσιφλικάδες και τους πλουσιοχωρικούς (Grossbauern). ακριβώς για να ξυπνήσει και να διαφωτίσει τις καθυστερημένες.αστικοδημοκρατικές και τις κοινοβουλευτικές τους προλήψεις να τις λέτε προλήψεις. Κάποτε σου έρχεται να τους πεις: προτιμότερο να μας παινεύετε λιγότερο και να βαθαίνετε περισσότερο στην τακτική των μπολσεβίκων. αλλά έστω και απλώς μια αρκετά σημαντική μειοψηφία εργατών της βιομηχανίας ακολουθούν τους καθολικούς παπάδες. Τρίτο. ακριβώς γιατί εκεί μέσα υπάρχουν ακόμη εργάτες που τους έχουν αποβλακώσει οι παπάδες και η αποπνικτική ατμόσφαιρα των απομακρυσμένων χωριών. για τη Συντακτική Συνέλευση. το Σεπτέμβρη-Νοέμβρη . τότε από δω βγαίνει πια αναμφισβήτητα το συμπέρασμα ότι ο κοινοβουλευτισμός στη Γερμανία δεν είναι ακόμη ξεπερασμένος πολιτικά. Οι «αριστεροί» κομμουνιστές λένε πάρα πολλά καλά για μας τους μπολσεβίκους. να τη μελετάτε περισσότερο! Εμείς πήραμε μέρος στις εκλογές για το αστικό κοινοβούλιο της Ρωσίας. ότι η συμμετοχή στις βουλευτικές εκλογές και στην πάλη από το βήμα της βουλής είναι υποχρεωτική για το Κόμμα του επαναστατικού προλεταριάτου ακριβώς για να διαπαιδαγωγήσει τα καθυστερημένα στρώματα της τάξης του. ακριβώς όλης της εργαζόμενης μάζας (και όχι μόνο των πρωτοπόρων ανθρώπων της). Και αν ακόμη όχι «εκατομμύρια» και «λεγεώνες». Όσο καιρό δεν θα έχετε τη δύναμη να διαλύσετε το αστικό κοινοβούλιο και οποιοδήποτε αντιδραστικό ίδρυμα άλλου τύπου.

Και είναι ιστορικό γεγονός. το Σεπτέμβρη-Νοέμβρη του 1917. οι ρώσοι μπολσεβίκοι. και που αναλύει διεξοδικά τα στοιχεία για τις εκλογές της Συντακτικής Συνέλευσης στη Ρωσία . Ήταν σωστή η τακτική μας ή όχι.του 1917. Βέβαια. πρέπει να βγάλετε από δω ορισμένα συμπεράσματα. Αν όχι. γιατί. αν δεν παρθεί υπόψη η συγκεκριμένη πείρα. εξαιρετικά προετοιμασμένοι να δεχτούν το σοβιετικό καθεστώς και να διαλύσουν το πιο δημοκρατικό αστικό κοινοβούλιο. από μια σειρά ειδικές συνθήκες. περισσότερο από κάθε άλλον κομμουνιστή της Δύσης. Αν ναί. . οι τέτιες έννοιες μετατρέπονται πολύ εύκολα σε κενές φράσεις. το είχαμε αυτό το δικαίωμα. το δικαίωμα να νομίζουμε ότι στη Ρωσία ο κοινοβουλευτισμός είναι ξεπερασμένος πολιτικά. Το γεγονός ότι οι εκλογές αυτές έδοσαν εξαιρετικά πολύτιμα (και για το προλεταριάτο πάρα πολύ ωφέλιμα) πολιτικά αποτελέσματα. γιατί εδώ δεν πρόκειται για το αν τα αστικά κοινοβούλια υπάρχουν από καιρό ή όχι. Ειδικά όμως για τη σημασία της έννοιας: «ο κοινοβουλευτισμός είναι ξεπερασμένος πολιτικά». Μήπως δεν είχαμε εμείς. δεν μπορεί να γίνει καν λόγος για εξομοίωση των συνθηκών της Ρωσίας με τις συνθήκες της Δυτικής Ευρώπης. Βέβαια. είναι υποχρεωτικό να παίρνεται επακριβώς υπόψη η πείρα μας. τολμώ να ελπίζω ότι το απόδειξα στο άρθρο που ανάφερα παραπάνω. οι μπολσεβίκοι δεν κήρυξαν αποχή από τη Συντακτική Συνέλευση. αλλά πήραν μέρος στις εκλογές και πριν και ύστερα από την κατάκτηση της πολιτικής εξουσίας από το προλεταριάτο. αλλά κατά πόσο είναι έτοιμες (ιδεολογικά. απόλυτα αναμφισβήτητο και διαπιστωμένο πέρα για πέρα. πρακτικά) οι πλατιές μάζες των εργαζομένων να δεχτούν το σοβιετικό καθεστώς και να διαλύσουν (η να επιτρέψουν να διαλυθεί) το αστικοδημοκρατικό κοινοβούλιο. πολιτικά. Και ωστόσο. οι στρατιώτες και οι αγρότες στη Ρωσία ήταν. ότι το Σεπτέμβρη-Νοέμβρη του 1917 η εργατική τάξη των πόλεων. πρέπει να το πείτε καθαρά και να το αποδείξετε: αυτό είναι απαραίτητο για να μπορέσει ο διεθνής κομμουνισμός να επεξεργαστεί μια σωστή τακτική.

Να η μετάφραση (από τα αγγλικά) της 4ης θέσης. Όταν. το κοινοβούλιο γίνει κέντρο και όργανο της αντεπανάστασης. γιατί η δράση των μαζών –λογουχάρη. σημαίνει ότι κάνεις ένα σοβαρότατο λάθος και ότι ακριβώς υποχωρείς από το διεθνισμό στην πράξη. η εργατική τάξη συγκροτεί τα όργανα της εξουσίας της με τη μορφή των Σοβιέτ. ενώ τον αναγνωρίζεις στα λόγια. Αυτό το ολοφάνερα ασύστατο. μπορεί να καταστεί ακόμη και απαραίτητη η άρνηση κάθε συμμετοχής στην κοινοβουλευτική δράση». Το να μην παίρνεις υπόψη σου την πείρα αυτή και ταυτόχρονα να έχεις την αξίωση να ανήκεις στην Κομμουνιστική Διεθνή που πρέπει να επεξεργάζεται διεθνικά την τακτική της (όχι σαν στενά ή μονόπλευρα εθνική τακτική. η κοινοβουλευτική δράση χάνει σιγά-σιγά τη σημασία της σε σύγκριση με τη δράση των ίδιων των μαζών. και. δείχνει απλούστατα εξαιρετικά . γιατί τα τέτια κοινοβούλια πρέπει να διαλύονται.Από δω βγαίνει ένα τελείως αναμφισβήτητο συμπέρασμα: αποδείχνεται ότι ακόμη και μερικές εβδομάδες πριν τη νίκη της Σοβιετικής Δημοκρατίας. ακόμη και ύστερα απ’ αυτή τη νίκη. αλλά ακριβώς σαν διεθνική). ιστορικά και πολιτικά λαθεμένο επιχείρημα. μια μεγάλη απεργία– είναι πάντοτε σπουδαιότερη από την κοινοβουλευτική δράση και όχι μόνο τον καιρό της επανάστασης ή σε περίοδο επαναστατικής κατάστασης. αλλά το διευκολύνει να αποδείξει στις καθυστερημένες μάζες. Η πρώτη φράση είναι ολοφάνερα λαθεμένη. διευκολύνει την επιτυχία της διάλυσης τους. κάτω απ’ αυτές τις συνθήκες. Ας δούμε τώρα τα «ολλανδικο-αριστερά» επιχειρήματα υπέρ της μη συμμετοχής στο κοινοβούλιο. η συμμετοχή στο αστικοδημοκρατικό κοινοβούλιο όχι μόνο δεν βλάπτει το επαναστατικό προλεταριάτο. της σπουδαιότερης από τις «ολλανδικές» θέσεις που αναφέραμε πιο πάνω: «Όταν το καπιταλιστικό σύστημα παραγωγής έχει σπάσει και η κοινωνία βρίσκεται σε κατάσταση επανάστασης. διευκολύνει το «πολιτικό ξεπέρασμα» του αστικού κοινοβουλευτισμού. από το άλλο μέρος.

Από το γεγονός όμως αυτό δεν βγαίνει καθόλου το . οι μπολσεβίκοι. πήραμε μέρος στα πιο αντεπαναστατικά κοινοβούλια και η πείρα έδειξε ότι η συμμετοχή αυτή δεν ήταν απλώς ωφέλιμη. της Γερμανίας της περιόδου 1878-1890 κτλ. αυτό όμως παρεμπιπτόντως) της αντεπανάστασης και οι εργάτες δημιουργούν τα όργανα εξουσίας τους με τη μορφή των Σοβιέτ.καθαρά ότι οι συντάκτες αυτής της θέσης δεν παίρνουν καθόλου υπόψη τους ούτε την πείρα όλης της Ευρώπης γενικά (την πείρα της Γαλλίας. πείρα σχετικά με τη σπουδαιότητα του συνδυασμού της νόμιμης και της παράνομης πάλης. Το ζήτημα αυτό έχει τεράστια σημασία τόσο γενικά. πριν τις επαναστάσεις του 1848 και του 1870. επειδή τους κομμουνιστές τους καταδιώκουν λυσσαλέα οι δημοκρατικές και γενικά οι αστικές κυβερνήσεις. γιατί σε όλες τις πολιτισμένες και προηγμένες χώρες ζυγώνει γρήγορα ο καιρός που ο συνδυασμός αυτός γίνεται όλο και περισσότερο –και ενμέρει έγινε ήδη– υποχρεωτικός για το Κόμμα του επαναστατικού προλεταριάτου. από το γεγονός αυτό βγαίνει το συμπέρασμα ότι οι εργάτες πρέπει να προετοιμάζονται –να προετοιμάζονται ιδεολογικά. ούτε την πείρα της Ρωσίας (βλ. τεχνικά– για τον αγώνα των Σοβιέτ ενάντια στο κοινοβούλιο. Από το γεγονός ότι το κοινοβούλιο γίνεται όργανο και «κέντρο» (στην πραγματικότητα ποτέ δεν ήταν και δεν μπορεί να είναι «κέντρο». πιο πάνω). Η δεύτερη φράση. δεν είναι σωστή από ιστορική άποψη. αλλά και απαραίτητη για το Κόμμα του επαναστατικού προλεταριάτου ακριβώς ύστερα από την πρώτη αστική επανάσταση στη Ρωσία (1905) για την προετοιμασία της δεύτερης αστικής επανάστασης (Φλεβάρης του 1917) και σε συνέχεια της σοσιαλιστικής επανάστασης (Οχτώβρης του 1917). Αυτό το σπουδαιότατο ζήτημα οι ολλανδοί και γενικά οι αριστεροί δεν το κατάλαβαν καθόλου. πολιτικά. που παραβιάζουν με κάθε τρόπο τη νομιμότητα (το παράδειγμα της Αμερικής είναι αρκετά ενδεικτικό) κτλ. Δεύτερο. πρώτο. όσο και ειδικά. η φράση αυτή είναι καταπληκτικά παράλογη. για τη διάλυση του κοινοβουλίου από τα Σοβιέτ.). Εμείς. επειδή ωριμάζει και ζυγώνει ο εμφύλιος πόλεμος του προλεταριάτου με την αστική τάξη.

και κάτω από τις συνθήκες που αναφέραμε η αλήθεια αυτή μετατρέπεται αναγκαστικά σε παραλογισμό. Το πιο ασφαλές μέσο για να δυσφημήσεις μια νέα πολιτική (και όχι μονάχα πολιτική) ιδέα και να την βλάψεις είναι να την τραβήξεις. τουλάχιστο μιας ολόκληρης σειράς επαναστάσεων. Μια τέτια ακριβώς υπηρεσία από την ανάποδη προσφέρουν οι ολλανδοί και οι γερμανοί αριστεροί στη νέα αλήθεια για την υπεροχή της Σοβιετικής εξουσίας . αν την υπερβάλεις. ή που παίρνουν απλοϊκά την υποκειμενική «απόρριψη» ορισμένου αντιδραστικού θεσμού για πραγματική κατάργηση του από τις κοινές δυνάμεις ολόκληρης σειράς αντικειμενικών παραγόντων. μπορεί να την οδηγήσεις ως τον παραλογισμό. Ξέρουμε πολύ καλά ότι τη διάλυση της Συντακτικής. αν την κάνεις «υπέρμετρη» (όπως έλεγε ο μπάρμπα-Ντίτσγκεν). μπολσεβίκικη. αν την επεκτείνεις πέρα από τα όρια της πραγματικής εφαρμογής της. Οι ολλανδοί και γενικά οι «αριστεροί» σκέπτονται εδώ σαν δογματιστές της επανάστασης. υπήρχε τόσο η συνεπής. που την πραγματοποιήσαμε στις 5/1/ 1918 δεν την δυσκόλεψε. Οι συντάκτες της θέσης αυτής μπέρδεψαν κυριολεκτικά και ξέχασαν την πείρα. αν όχι όλων.συμπέρασμα ότι τη διάλυση αυτή τη δυσκολεύει η δεν τη διευκολύνει η παρουσία μιας σοβιετικής αντιπολίτευσης μέσα στο αντεπαναστατικό κοινοβούλιο. ως τον παραλογισμό. σοβιετική αντιπολίτευση. Ούτε μια φορά δεν διαπιστώσαμε στο διάστημα του νικηφόρου αγώνα μας ενάντια στον Ντενίκιν και στον Κολτσάκ ότι δεν είχε σημασία για τις νίκες μας η ύπαρξη μιας σοβιετικής. Γιατί κάθε αλήθεια. που ποτέ δεν πήραν μέρος σε πραγματική επανάσταση ή που δεν βάθαιναν στην ιστορία των επαναστάσεων. αριστερή-εσέρικη. αλλά την διευκόλυνε το γεγονός ότι μέσα στην αντεπαναστατική Συντακτική Συνέλευση που θα διαλύαμε. στο όνομα της υπεράσπισης της. όσο και η ασυνεπής. που μαρτυράει πόσο είναι εξαιρετικά ωφέλιμος τον καιρό των επαναστάσεων ο συνδυασμός της μαζικής δράσης έξω από το αντιδραστικό κοινοβούλιο με την αντιπολίτευση μέσα σ’ αυτό το κοινοβούλιο που συμπαθεί την επανάσταση (ή ακόμη καλύτερα που υποστηρίζει άμεσα την επανάσταση). προλεταριακής αντιπολίτευσης μέσα στις γραμμές τους.

πιο πρόστυχο. απομέρους των ολλανδών και των «αριστερών» της άρνησης συμμετοχής στα κοινοβούλια είναι ριζικά λαθεμένη και επιζήμια για την υπόθεση του επαναστατικού προλεταριάτου.απέναντι στα αστικοδημοκρατικά κοινοβούλια. μα και πραγματικά εγκληματικό να υποκύπτει κανείς . Δεν θα ήταν όμως απλώς παράλογο. Αυτό είναι πέρα για πέρα κατανοητό. Αναλύοντας την πρώτη περίπτωση. όταν το επαναστατικό προλεταριάτο εξασφάλιζε την επιρροή του πάνω στις πλατιές. Η ρωσική πείρα μας έδοσε μια πετυχημένη και σωστή εφαρμογή (το 1905) της αποχής από τους μπολσεβίκους και μιαν άλλη λαθεμένη (το 1906). Στη Δυτική Ευρώπη και στην Αμερική το κοινοβούλιο έχει γίνει εξαιρετικά μισητό στους πρωτοπόρους αγωνιστές-επαναστάτες της εργατικής τάξης. όταν αναπτυσσόταν με εξαιρετική ταχύτητα η εξωκοινοβουλευτική (ενμέρει απεργιακή) επαναστατική δράση των μαζών. Εννοείται ότι δεν θα είχε δίκιο όποιος θα άρχιζε να λέει κατά τον παλιό τρόπο και γενικά ότι η άρνηση συμμετοχής στα αστικά κοινοβούλια είναι απαράδεκτη μέσα σε οποιεσδήποτε συνθήκες. Αυτό είναι αναμφισβήτητο. γιατί το άρθρο αυτό έχει ένα πολύ πιο μετριόφρονα σκοπό: να μελετήσει τη ρωσική πείρα σε σύνδεση με ορισμένα φλέγοντα ζητήματα της διεθνούς κομμουνιστικής τακτικής. Είναι επίσης πεντακάθαρο –με βάση τα επιχειρήματα που εκθέσαμε παραπάνω– πως η υπεράσπιση. Δεν μπορώ εδώ να επιχειρήσω να διατυπώσω σε ποιες περιπτώσεις είναι ωφέλιμη η αποχή. γιατί δύσκολα μπορεί να φανταστεί κανείς κάτι πιο ποταπό. όταν κανένα στρώμα του προλεταριάτου και της αγροτιάς δεν μπορούσε να δόσει οποιαδήποτε υποστήριξη στην αντιδραστική εξουσία. έστω και συμβατική. πιο προδοτικό από τη στάση της τεράστιας πλειοψηφίας των σοσιαλιστών και σοσιαλδημοκρατών βουλευτών στο κοινοβούλιο στο διάστημα του πολέμου και ύστερα απ’ αυτόν. καθυστερημένες μάζες με την απεργιακή πάλη και το αγροτικό κίνημα. Είναι πεντακάθαρο πως η πείρα αυτή δεν μπορεί να εφαρμοστεί στις σημερινές συνθήκες της Ευρώπης. βλέπουμε πως πετύχαμε να μην επιτρέψουμε τη σύγκληση του αντιδραστικού κοινοβουλίου από την αντιδραστική εξουσία.

Αυτό όμως δεν είναι παρά μια μερική έκφραση της γενικής εκείνης αλήθειας ότι για τη Ρωσία στη συγκεκριμένη. δεν είναι και λύση για ένα δύσκολο. σκληρή. χωρίς συνθήκες που να συντελούν στην ανάπτυξη των διαθέσεων αυτών.τι για τις ευρωπαϊκές χώρες. απλά με την άρνηση συμμετοχής στα κοινοβούλια. αιματηρή πείρα για την αλήθεια ότι δεν μπορείς να χτίσεις επαναστατική τακτική μόνο πάνω στις επαναστατικές διαθέσεις. ένας «νεωτερισμός». ήταν πιο εύκολο να αρχίσει τη σοσιαλιστική επανάσταση. Βέβαια. εξαιρετικά πρωτότυπη από ιστορική άποψη κατάσταση του 1917. Η τακτική πρέπει να χτίζεται πάνω σ’ έναν ψύχραιμο. ενώ το να τη συνεχίσει και να την φέρει σε πέρας θα είναι πιο δύσκολο για τη Ρωσία απ’ ό. καθώς και πάνω στον υπολογισμό της πείρας των επαναστατικών κινημάτων. Βέβαια. Είναι πολύ πιο δύσκολο να δημιουργήσεις πραγματικά επαναστατική κοινοβουλευτική ομάδα στα ευρωπαϊκά κοινοβούλια παρά στη Ρωσία. δυσκολότατο πρόβλημα. ή κάτι το «σπάνιο» που πολύ καιρό το περίμεναν μάταια και ανυπόμονα και γι’ αυτό ίσως υποχωρούν τόσο εύκολα σ’ αυτές τις διαθέσεις. δεν μπορεί να γίνει πράξη η επαναστατική τακτική. Είναι πολύ εύκολο να δείχνεις την «επαναστατικότητά» σου απλά με βρισιές ενάντια στον κοινοβουλευτικό οπορτουνισμό. Σε πολλές χώρες της Δυτικής Ευρώπης η επαναστατική διάθεση είναι τώρα. σε παγκόσμια κλίμακα). μα ακριβώς επειδή αυτό είναι πολύ εύκολο. εμείς όμως στη Ρωσία πειστήκαμε με μια πολύ μακρόχρονη. χωρίς επαναστατικές διαθέσεις στις μάζες. Είχα την ευκαιρία στις αρχές ακόμη του 1918 να τονίσω αυτό το περιστατικό και η πείρα των δυο επόμενων χρόνων επιβεβαίωσε στο ακέραιο την ορθότητα αυτής της σκέψης. αυστηρά αντικειμενικό υπολογισμό όλων των ταξικών δυνάμεων στο δοσμένο κράτος (και στα κράτη που το περιβάλλουν και σε όλα τα κράτη.σε μια τέτια διάθεση κατά τη λύση του προβλήματος πως πρέπει να καταπολεμηθεί ένα γενικά αναγνωρισμένο κακό. μπορούμε να πούμε. Τέτιες ειδικές συνθήκες όπως: 1) η δυνατότητα να συνδυαστεί η σοβιετική επανάσταση με τον τερματισμό –χάρη σ’ αυτή την .

μέσα στις συνθήκες της μεταπολεμικής απογοήτευσης και αγανάκτησης των μαζών. Αν ο Καρλ Λίμπκνεχτ στη Γερμανία και ο Ζ. Να γιατί. Θέλετε να δημιουργήσετε μια νέα κοινωνία.επανάσταση– του ιμπεριαλιστικού πολέμου. ακόμη και χωρίς μαζική υποστήριξη από τα κάτω. που έφερε απίστευτα βάσανα στους εργάτες και τους αγρότες· 2) η δυνατότητα να επωφεληθεί για ένα ορισμένο χρονικό διάστημα από το θανάσιμο αγώνα ανάμεσα στις δυο ομάδες των πανίσχυρων σε παγκόσμια κλίμακα ιμπεριαλιστών ληστών. Και φοβάστε τις δυσκολίες που παρουσιάζει η δημιουργία μέσα σε αντιδραστικά κοινοβούλια μιας καλής κοινοβουλευτικής ομάδας από πεπεισμένους. να αρχίσει τη σοσιαλιστική επανάσταση.τι ήταν σε μας. τότε πως δεν μπορεί ένα γοργά αναπτυσσόμενο μαζικό επαναστατικό κόμμα. χάρη στην κατάκτηση της πολιτικής εξουσίας από το προλεταριάτο· τέτιες ειδικές συνθήκες δεν υπάρχουν σήμερα στη Δυτική Ευρώπη και δεν είναι πολύ εύκολο να παρουσιαστούν ξανά οι ίδιες ή παρόμοιες συνθήκες. ηρωικούς κομμουνιστές! Μήπως αυτό δεν είναι παιδαριωδία. ενμέρει χάρη στην τεράστια έκταση της χώρας και στα ατελή μέσα συγκοινωνίας· 4) η ύπαρξη μέσα στην αγροτιά ενός τόσου βαθιού αστικοδημοκρατικού επαναστατικού κινήματος.! Επειδή οι καθυστερημένες ακριβώς μάζες των . αφοσιωμένους. απ’ ό. ώστε το κόμμα του προλεταριάτου να υιοθετήσει τις επαναστατικές διεκδικήσεις του κόμματος των αγροτών (των Εσέρων. Και είναι καθαρότατη παιδαριωδία να δοκιμάζεις «να προσπεράσεις» αυτή τη δυσκολία. «υπερπηδώντας» τη δύσκολη αυτή δουλιά της χρησιμοποίησης των αντιδραστικών κοινοβουλίων για επαναστατικούς σκοπούς. ανάμεσα στ’ αλλά –εκτός από μια σειρά άλλες αιτίες– θα είναι πιο δύσκολο για τη Δυτική Ευρώπη. να σφυρηλατήσει μια κομμουνιστική ομάδα μέσα στα χειρότερα κοινοβούλια. που δεν μπόρεσαν να ενωθούν ενάντια στο σοβιετικό εχθρό· 3) η δυνατότητα να αντέξει κανείς σε σχετικά μακρόχρονο εμφύλιο πόλεμο. να δόσουν πρότυπα πραγματικά επαναστατικής χρησιμοποίησης των αντιδραστικών κοινοβουλίων. που στην πλειοψηφία του είναι κόμμα καθαρά εχθρικό προς τον μπολσεβικισμό) και να τις ικανοποιήσει αμέσως. Χέγκλουντ στη Σουηδία μπόρεσαν.

η διαμόρφωση «αρχηγών» καλών. Μέσα όμως σε συνθήκες που συχνά είμαστε υποχρεωμένοι να κρύβουμε τους «αρχηγούς» στην παρανομία. χωρίς τη δοκιμασία των “αρχηγών” ανάμεσα στ’ άλλα και στον κοινοβουλευτικό στίβο. Η κριτική –και μάλιστα η πιο αυστηρή. πάλη για το ξεσκέπασμα. αλλά ενάντια στους αρχηγούς εκείνους που δεν ξέρουν – κι’ ακόμη περισσότερο ενάντια σ’ εκείνους που δεν θέλουν– να χρησιμοποιήσουν τις κοινοβουλευτικές εκλογές και το κοινοβουλευτικό βήμα κατά τρόπο επαναστατικό.εργατών –και ακόμη περισσότερο– των μικροαγροτών στη Δυτική Ευρώπη είναι διαποτισμένες από τις αστικοδημοκρατικές και κοινοβουλευτικές προλήψεις. μόνο μέσα από τέτια όργανα σαν τα αστικά κοινοβούλια μπορούν (και πρέπει) να διεξάγουν μια μακρόχρονη και επίμονη πάλη που να μη σταματά μπροστά σε καμιά δυσκολία. φτάνοντας ως τη γελοία «άρνηση» των «αρχηγών». Μονάχα μια τέτια κριτική –συνδυασμένη βέβαια με το διώξιμο των ανίκανων αρχηγών και την αντικατάσταση τους με ικανούς– θα είναι μια ωφέλιμη και γόνιμη επαναστατική δουλιά. γι’ αυτό ακριβώς οι κομμουνιστές. τη διάλυση και την υπερνίκηση αυτών των προλήψεων. σταθερών. που διαπαιδαγωγεί ταυτόχρονα και τους «αρχηγούς» –ώστε να είναι άξιοι της εργατικής τάξης και των εργαζόμενων μαζών– και τις μάζες. πολύ περισσότερο απ’ ό. δοκιμασμένων. που απορρέουν απ’ αυτή την κατάσταση[10].τι στη Ρωσία. Οι γερμανοί «αριστεροί» παραπονούνται για τους κακούς «αρχηγούς» του Κόμματός τους και πέφτουν σε απελπισία. VIII . κομμουνιστικό. με κύρος είναι πολύ δύσκολη δουλιά και δεν μπορούμε να ξεπεράσουμε με επιτυχία αυτές τις δυσκολίες χωρίς το συνδυασμό της νόμιμης με την παράνομη δουλιά. η πιο αμείλικτη και αδιάλλακτη– πρέπει να στρέφεται όχι ενάντια στον κοινοβουλευτισμό ή την κοινοβουλευτική δράση. ώστε να μάθουν να προσανατολίζονται σωστά στην πολιτική κατάσταση και να καταλαβαίνουν τα συχνά πολύ σύνθετα και μπερδεμένα καθήκοντα.

που απλώς απομακρύνουν την ήμερα της νίκης και παρατείνουν την περίοδο της σκλαβιάς”. σ’ εκείνους τους σπάνιους. η δουλιά πάει πρίμα και πως. Οι γερμανοί κομμουνιστές είναι κομμουνιστές. αλλά η πορεία της ιστορικής εξέλιξης. βλέπουν καθαρά και επιδιώκουν συνεχώς τον τελικό σκοπό. αν “αρχίσει” αυτές τις μέρες –πράγμα που το πιστεύουν απόλυτα– και η εξουσία περάσει στα χέρια τους. που δεν τους δημιούργησαν αυτοί. Τί παιδική αφέλεια να προβάλλεις την ατομική σου ανυπομονησία σαν θεωρητικό επιχείρημα!»36. «“. Οι 33 μπλανκιστές είναι κομμουνιστές. τους σπανιότατους συγγραφείς. που ανήκει όπως και ο Μαρξ. ξέχασαν τις βασικές αλήθειες του μαρξισμού. Είναι θλιβερό να βλέπεις ότι άνθρωποι. Συνεπώς. γιατί μέσα από όλους τους ενδιάμεσους σταθμούς και συμβιβασμούς. από τη . που ασφαλώς θεωρούν τον εαυτό τους μαρξιστή και θέλουν να είναι μαρξιστές... Να τί έγραφε το 1874 ενάντια στη διακήρυξη των 33 κομμουνάρωνμπλανκιστών ο Έγκελς. Έγκελς: «Το πρόγραμμα των κομμουνάρων-μπλανκιστών». Είδαμε στην περικοπή από την μπροσούρα της Φραγκφούρτης με πόση αποφασιστικότητα Οι «αριστεροί» ρίχνουν αυτό το σύνθημα. δηλαδή την εξαφάνιση των τάξεων και τη δημιουργία ενός κοινωνικού καθεστώτος. γιατί φαντάζονται πως. (Φρ. όπου δεν θα υπάρχει πια θέση για την ατομική ιδιοκτησία στη γη και σε όλα τα μέσα παραγωγής. που η κάθε φράση κάθε μεγάλου έργου τους έχει εξαιρετικά βαθύ περιεχόμενο. τότε θα πει πως δεν είναι κομμουνιστές. τότε μεθαύριο “θα εφαρμοστεί κιόλας ο κομμουνισμός”. χωρίς να σταματήσουμε σε ενδιάμεσους σταθμούς. αν δεν μπορούν να το κάνουν αυτό αμέσως. μια που αυτοί θέλουν να υπερπηδήσουν τους ενδιάμεσους σταθμούς και τους συμβιβασμούς. χωρίς να κάνουμε συμβιβασμούς.Είμαστε κομμουνιστές” (έγραφαν στη διακήρυξη τους οι κομμουνάροι-μπλανκιστές) “γιατί θέλουμε να φτάσουμε στο σκοπό μας.ΚΑΝΕΝΑΣ ΣΥΜΒΙΒΑΣΜΟΣ.

σελ.». στη συλλογή: «Άρθρα του 1871-1875». ρωσική μετάφραση. Πετρούπολη. που τους αναφέρει ο σύντροφος Λάνσμπερι: «εφόσον στους μπολσεβίκους επιτρέπεται ένας τέτιος συμβιβασμός. Κάθε προλετάριος έχει πάρει μέρος σε απεργίες. χάρη στις συνθήκες της μαζικής πάλης και της βαθιάς όξυνσης των ταξικών αντιθέσεων (αντιφάσεων) μέσα στις όποιες ζει. έχει δοκιμάσει τους «συμβιβασμούς» με τους μισητούς καταπιεστές και εκμεταλλευτές. όπως και ο Γκεντ.γερμανική σοσιαλδημοκρατική εφημερίδα «Volksstaat»37. ακατανόητο και λαθεμένο «να επιτρέπονται οι συμβιβασμοί». πολιτική. Ο Έγκελς όμως δεν αφήνει χωρίς λεπτομερειακή ανάλυση ένα ολοφάνερο λάθος. έχουν πεινάσει και βασανιστεί ως εκεί που δεν παίρνει) –που δεν μειώνει καθόλου την επαναστατική αφοσίωση και τη θέληση για παραπέρα . γιατί να μην επιτρέπονται και σε μας οποιοιδήποτε συμβιβασμοί. Στο ίδιο άρθρο ο Έγκελς εκφράζει το βαθύ σεβασμό του προς τον Βαγιάν και μιλά για την «αναμφισβήτητη υπηρεσία» που πρόσφερε ο Βαγιάν (που ήταν. στους πολύ νεαρούς και άπειρους επαναστάτες. αρ. ως τη στιγμή που προδόσανε το σοσιαλισμό τον Αύγουστο του 1914). Οι προλετάριοι όμως που έχουν διαπαιδαγωγηθεί σε επανειλημμένες απεργίες (για να πάρουμε μόνο αυτή την εκδήλωση της ταξικής πάλης) συνήθως αφομοιώνουν περίφημα την πολύ βαθιά (φιλοσοφική. 73. 1874. 1919. οι απεργοί δεν παίρνουν βοήθεια απ’ έξω. Και πολλοί σοφιστές (που είναι υπερβολικά ή εξαιρετικά «έμπειροι» πολιτικάντηδες) συλλογίζονται ακριβώς όπως και οι άγγλοι ηγέτες του οπορτουνισμού. παρατηρεί τη διαφορά ανάμεσα στο συμβιβασμό που επιβάλλεται από τις αντικειμενικές συνθήκες (το απεργιακό ταμείο είναι φτωχό. φαίνεται εξαιρετικά «επικίνδυνο». ή συμφωνώντας με μια μερική ικανοποίηση των διεκδικήσεών τους. όταν οι εργάτες ήταν υποχρεωμένοι να ξαναπιάσουν δουλιά ή χωρίς να έχουν πετύχει τίποτε. 52-53). ψυχολογική) αλήθεια που διατύπωσε ο Έγκελς. καθώς και στους μικροαστούς επαναστάτες πολύ σεβάσμιας ηλικίας και πολύ έμπειρους. ιστορική. Βέβαια. ο μεγαλύτερος ηγέτης του διεθνούς σοσιαλισμού. φύλ. Ο κάθε προλετάριος.

κάποτε απέναντι στις νουθεσίες. πολύμορφη. ή ακόμη κι ένα ύπουλο σχέδιο που εκτελέστηκε με τέχνη. Η σημασία της κομματικής οργάνωσης και των ηγετών του κόμματος που είναι άξιοι αυτού του τίτλου συνίσταται ακριβώς. ολόπλευρη δουλιά όλων των . όμως σχεδόν όλοι οι εργάτες έχουν δει σε όλες τις χώρες ανάλογα φαινόμενα με τη μια ή την άλλη μορφή).αγώνα των εργατών που έκλεισαν έναν τέτιο συμβιβασμό– και από το άλλο μέρος. την υποχωρητικότητά τους απέναντι στους εκφοβισμούς. ή ασυγχώρητη απροσεξία. κάποτε απέναντι στις ελεημοσύνες και κάποτε απέναντι στις κολακείες των καπιταλιστών (τέτιους συμβιβασμούς προδοτών βλέπουμε πάρα πολλούς στην ιστορία του αγγλικού εργατικού κινήματος από την πλευρά των αρχηγών των αγγλικών τρέιντ-γιούνιον. ανάμεσα στ’ αλλά. με τη μακρόχρονη. Φυσικά. θα υπάρχουν πάρα πολλές περιπτώσεις ασύγκριτα πιο δύσκολες από το ζήτημα του δικαιολογημένου «συμβιβασμού» σε περίπτωση απεργίας ή του προδοτικού «συμβιβασμού» του απεργοσπάστη. στην επεξεργασία. όπου κάποτε έχεις να κάνεις με εξαιρετικά πολύπλοκες –εθνικές και διεθνείς– αμοιβαίες σχέσεις ανάμεσα στις τάξεις και στα κόμματα. επίμονη. Πρέπει να έχεις τα μάτια σου τέσσερα για να μπορείς να προσανατολίζεσαι σε κάθε χωριστή περίπτωση. Είναι ανοησία να φτιάξεις μια τέτια συνταγή ή έναν τέτιο γενικό κανόνα («κανένας συμβιβασμός»!) που να χρησιμεύει για κάθε περίπτωση. υπάρχουν μεμονωμένες περιπτώσεις εξαιρετικά δύσκολες και πολύπλοκες. αν ο φόνος ήταν απόλυτα δίκαιος ή ακόμη και υποχρεωτικός (λογουχάρη στην περίπτωση νόμιμης άμυνας). το συμβιβασμό των προδοτών που φορτώνουν στις αντικειμενικές συνθήκες το φιλοτομαρισμό τους (και οι απεργοσπάστες κλείνουν «συμβιβασμούς»!). την επιθυμία τους να εξυπηρετήσουν τους καπιταλιστές. του προδότη αρχηγού κτλ. που χρειάζονται πάρα πολύ μεγάλες προσπάθειες για να μπορέσεις να καθορίσεις σωστά τον πραγματικό χαρακτήρα του ενός ή του άλλου «συμβιβασμού» – όπως υπάρχουν περιπτώσεις φόνου που είναι πολύ δύσκολο να κρίνεις. τη δειλία τους. Εννοείται πως στην πολιτική.

του απαραίτητου –εκτός από τις γνώσεις και την πείρα– πολιτικού αισθητηρίου για τη γρήγορη και σωστή λύση των πολύπλοκων πολιτικών προβλημάτων. με τίποτε άλλο δεν μπορεί να τους βοηθήσεις παρά μόνο με μακρόχρονη μορφωτική. που στην πραγματικότητα μέσα σε έναν τέτιο πόλεμο ισοδυναμούσε με την υπεράσπιση των ληστρικών συμφερόντων της «δικής τους» αστικής τάξης. Στα πρακτικά ζητήματα της πολιτικής σε κάθε χωριστή ή ειδική ιστορική στιγμή το σπουδαίο είναι να ξέρεις να ξεχωρίζεις τα ζητήματα στα όποια εκδηλώνεται η κυριότερη μορφή των συμβιβασμών που είναι απαράδεκτοι. με την πολιτική και πρακτική πείρα. προδοτικοί. η υποστήριξη της «υπεράσπισης της πατρίδας». διαπαιδαγωγική και διαφωτιστική δουλιά. . δηλ. Οι αφελείς και οι ολότελα άπειροι άνθρωποι φαντάζονται πως αρκεί να παραδεχτεί κανείς ότι επιτρέπονται γενικά οι συμβιβασμοί –και θα εξαλειφθεί αμέσως κάθε όριο ανάμεσα στον οπορτουνισμό. η κυριότερη. που ενσαρκώνουν τον ολέθριο για την επαναστατική τάξη οπορτουνισμό και να κατευθύνεις όλες σου τις προσπάθειες στο ξεσκέπασμά τους και στην καταπολέμησή τους. αν δεν ξέρουν ακόμη πως όλα τα όρια και στη φύση και στην κοινωνία είναι κινητά και ως ένα βαθμό συμβατικά. Τους ανθρώπους όμως αυτούς. της απαραίτητης πείρας. Ύστερα από τον πόλεμο η υπεράσπιση της ληστρικής «Κοινωνίας των Εθνών»39· η υπεράσπιση των αμέσων ή εμμέσων συμμαχιών με την ντόπια αστική τάξη ενάντια στο επαναστατικό προλεταριάτο και το «σοβιετικό» κίνημα· η υπεράσπιση της αστικής δημοκρατίας και του αστικού κοινοβουλευτισμού ενάντια στη «Σοβιετική εξουσία»· –αυτές ήταν οι κυριότερες εκδηλώσεις των απαράδεκτων και προδοτικών συμβιβασμών.των απαραίτητων γνώσεων. που ενάντια του διεξάγουμε και πρέπει να διεξάγουμε αδιάλλακτη πάλη– και στον επαναστατικό μαρξισμό ή στον κομμουνισμό.σκεπτόμενων εκπροσώπων της δοσμένης τάξης[11]. η βασική μορφή του οπορτουνισμού ήταν ο σοσιαλσοβινισμός. Τον καιρό του ιμπεριαλιστικού πολέμου του 1914-1918 ανάμεσα σε δυο ομάδες εξίσου ληστρικών και αρπακτικών χωρών.

από τις συμφωνίες και τους συμβιβασμούς με τους ενδεχόμενους (έστω και προσωρινούς. ταλαντευόμενους.. δεν καταδικάζουν κατηγορηματικά τον μπολσεβικισμό! Γιατί δεν είναι δυνατό οι γερμανοί αριστεροί να μην ξέρουν πως όλη η ιστορία του μπολσεβικισμού και πριν και μετά την Οχτωβριανή Επανάσταση είναι γεμάτη από περιπτώσεις ελιγμών. να γυρίζουμε κάποτε πίσω. ανοιχτά ή σκεπασμένα. συμβιβασμών με άλλα κόμματα... «. ολοκληρωτικά ή . που έχουν τέτιες αντιλήψεις. πόλεμο εκατό φορές πιο δύσκολο. Είναι εκπληκτικό. Δεν είναι σαν να αρνιόμασταν προκαταβολικά σε μια δύσκολη ανάβαση σε ένα ανεξερεύνητο και απάτητο ακόμη βουνό να κάνουμε κάποτε ζικ-ζακ. δεν είναι πράγμα σε αφάνταστο βαθμό γελοίο. πως οι αριστεροί αυτοί. να εγκαταλείπουμε την κατεύθυνση που είχαμε πάρει στην αρχή και να δοκιμάσουμε μια διαφορετική κατεύθυνση. χωρίς να εξαιρούνται και τα αστικά κόμματα! Να κάνεις πόλεμο για την ανατροπή της διεθνούς αστικής τάξης. συμφωνιών..που στο σύνολό τους αντιπροσώπευαν έναν οπορτουνισμό ολέθριο για το επαναστατικό προλεταριάτο και την υπόθεση του. αν αυτό εξηγείται με τη νεαρή τους ηλικία: τη νεολαία ο θεός την πρόσταξε να λέει για ένα ορισμένο διάστημα τέτιες κουταμάρες) μπόρεσαν να τους υποστηρίξουν –αδιάφορα αν άμεσα ή έμμεσα.τι ο πεισματωδέστερος από τους συνηθισμένους πολέμους ανάμεσα στα κράτη και να παραιτείσαι προκαταβολικά από τους ελιγμούς.Να αποκρούσουμε κατηγορηματικότατα κάθε συμβιβασμό με άλλα κόμματα. κάθε πολιτική ελιγμών και συνεννοήσεων» –γράφουν οι γερμανοί αριστεροί στην μπροσούρα της Φραγκφούρτης. Και αυτούς τους ανθρώπους. από την εκμετάλλευση της αντίθεσης των συμφερόντων (έστω και προσωρινής) μεταξύ των έχθρων. συμβατικούς) συμμάχους. που έχουν τόση λίγη συνείδηση και πείρα (πάλι καλά. πιο μακρόχρονο και πιο περίπλοκο από ό. ασταθείς.

μα καθοδήγηση για δράση. την ικανότητά του να εφαρμόζει την αλήθεια αυτή στην πράξη. σαν τον Καρλ Κάουτσκι. έλεγαν ο Μαρξ και ο Έγκελς και το μεγαλύτερο λάθος. αυτός δεν έμαθε ακόμη να βοηθά την επαναστατική τάξη στον αγώνα της για την απελευθέρωση όλης της εργαζόμενης ανθρωπότητας από τους εκμεταλλευτές. φροντίδα. ασταθή. κάθε αντίθεση συμφερόντων ανάμεσα στην αστική τάξη των διαφόρων χωρών. με την πιο μεγάλη επιμέλεια. Μπορείς να νικήσεις έναν πιο ισχυρό αντίπαλο. αναγέννησης του καπιταλισμού και της αστικής τάξης από τους μικρούς εμπορευματοπαραγωγούς της χώρας εκείνης στην οποία ανατράπηκε η αστική τάξη. είναι πως δεν το . ταλαντευόμενο. μέσα σε ένα αρκετά μεγάλο χρονικό διάστημα και σε αρκετά πολύμορφες πολιτικές καταστάσεις. Κι αυτά που είπαμε αφορούν εξίσου την περίοδο πριν και μετά την κατάκτηση της πολιτικής εξουσίας από το προλεταριάτο. αβέβαιο και συμβατικό. προσοχή και επιδεξιότητα κάθε. ύστερα από την ανατροπή της αστικής τάξης σε μια χώρα. Όποιος δεν το κατάλαβε αυτό. έστω και την ελάχιστη.. «ρωγμή» ανάμεσά στους εχθρούς. δεν κατάλαβε ούτε κόκκο από το μαρξισμό και από τον επιστημονικό. δυνατότητα να αποκτήσεις μαζικό σύμμαχο. ανάμεσα στις διάφορες ομάδες ή κατηγορίες της αστικής τάξης στο εσωτερικό της κάθε χώρας –όπως και κάθε.ενμέρει– ορισμένα μέλη του Ολλανδικού Κομμουνιστικού Κόμματος!! Ύστερα από την πρώτη σοσιαλιστική επανάσταση του προλεταριάτου. έστω και την ελάχιστη. μόνο εντείνοντας στο έπακρο τις δυνάμεις και χρησιμοποιώντας υποχρεωτικά. απλούστατα εξαιτίας των τεράστιων διεθνών δεσμών αυτής της τελευταίας. τον Ότο Μπάουερ κτλ. έστω και προσωρινό. σοσιαλισμό γενικά. το προλεταριάτο αυτής της χώρας εξακολουθεί για πολύ καιρό να είναι πιο αδύνατο από την αστική τάξη. καθώς και εξαιτίας της αυθόρμητης και αδιάκοπης αναστήλωσης. Η θεωρία μας δεν είναι δόγμα. σύγχρονο. το μεγαλύτερο έγκλημα τέτιων μαρξιστών «με δίπλωμα». Όποιος δεν απόδειξε πρακτικά.

όσο οι καθυστερημένοι ρώσοι την αφομοίωση αυτής της αλήθειας. έκλεισαν μαζί τους ένα σωρό πρακτικούς συμβιβασμούς. Από το 1905 υποστήριζαν συστηματικά τη συμμαχία της εργατικής τάξης με την αγροτιά ενάντια στη φιλελεύθερη αστική τάξη και τον τσαρισμό. «Η πολιτική δράση δεν είναι πεζοδρόμιο της λεωφόρου Νιέβσκι» (καθαρό. η Ζασούλιτς. Τσερνισέβσκι. έχει πει ο μεγάλος ρώσος σοσιαλιστής της προμαρξικής περιόδου Ν. και το 1901-1902. ίσιο πεζοδρόμιο του εντελώς ίσιου κυριότερου δρόμου της Πετρούπολης). ξεσκεπάζοντας τους σαν μικροαστούς . Οι μπολσεβίκοι συνέχιζαν πάντα την ίδια αυτή πολιτική. δηλ. ώστε οι αριστεροί κομμουνιστές και οι αφοσιωμένοι στην εργατική τάξη επαναστάτες της Δυτικής Ευρώπης και της Αμερικής να μην πληρώσουν τόσο ακριβά. η παλιά Σύνταξη της «Ίσκρα» (στη Σύνταξη αυτή ανήκαν: ο Πλεχάνοφ. Γκ. πολιτικό αρχηγό του αστικού φιλελευθερισμού.κατάλαβαν αυτό και δεν ήταν σε θέση να το εφαρμόσουν στις πιο σοβαρές στιγμές της επανάστασης του προλεταριάτου. ταυτόχρονα όμως ήξερε να διεξάγει ακατάπαυστα τον πιο αμείλικτο ιδεολογικό και πολιτικό αγώνα ενάντια στον αστικό φιλελευθερισμό και ενάντια στις παραμικρότερες εκδηλώσεις της επιρροής του μέσα στο εργατικό κίνημα. ο Μάρτοφ. Πρέπει να πετύχουμε με κάθε θυσία. πριν ακόμη εμφανιστεί ο μπολσεβικισμός. χωρίς ταυτόχρονα να παραιτούνται ποτέ από την υποστήριξη της αστικής τάξης ενάντια στον τσαρισμό (λογουχάρη στο δεύτερο στάδιο των εκλογών ή στις επαναληπτικές εκλογές) και χωρίς να σταματήσουν τον πιο ανειρήνευτο ιδεολογικό και πολιτικό αγώνα ενάντια στο αστικο-επαναστατικό αγροτικό Κόμμα των «σοσιαλιστώνεπαναστατών». ο Άξελροντ. Από τον καιρό του Τσερνισέβσκι οι ρώσοι επαναστάτες πλήρωσαν με άπειρα θύματα το γεγονός ότι αγνόησαν ή ξέχασαν αυτή την αλήθεια. Οι ρώσοι επαναστάτες σοσιαλδημοκράτες πριν την πτώση του τσαρισμού χρησιμοποίησαν επανειλημμένα τις υπηρεσίες των αστών φιλελευθέρων. ο Ποτρέσσοφ κι εγώ) έκλεισε (αλήθεια όχι για πολύ καιρό) μια επίσημη πολιτική συμμαχία με τον Στρούβε. πλατύ.

στον Μάρτοφ και στον Τσερνόφ (ο Νατανσόν πέθανε το 1919. δεν σταματήσαμε όμως και δεν αδυνατίσαμε ποτέ τον ιδεολογικό-πολιτικό αγώνα ενάντια στους «καουτσκιστές».δημοκράτες. Γι’ αυτό είναι ευνόητο ότι οι επιθέσεις των αριστερών της Γερμανίας ενάντια στην ΚΕ του Κομμουνιστικού Κόμματος Γερμανίας. σαν φορείς της αστικής επιρροής μέσα στο προλεταριάτο και οπορτουνιστές. Ήταν τότε «επαναστάτης κομμουνιστής»ναρόντνικος πολύ κοντά σε μας. χωρίς καμιά αλλαγή. παρακαθίσαμε μαζί τους στο Τσίμμερβαλντ και στο Κιντάλ και βγάλαμε κοινές διακηρύξεις. Νατανσόν). το αγροτικό πρόγραμμα των Εσέρων. που διέλυσαν το συνασπισμό αυτό ύστερα από την υπογραφή της ειρήνης του Μπρεστ και κατόπιν έφτασαν ως την ένοπλη εξέγερση εναντίον μας τον Ιούλη του 1918 και αργότερα ως τον ένοπλο αγώνα εναντίον μας. με συμμετοχή στην κυβέρνηση. ποτέ όμως δεν σταματήσαμε τον πολιτικό και ιδεολογικό αγώνα ενάντια στους μενσεβίκους. κλείσαμε έναν αναμφισβήτητο συμβιβασμό για να αποδείξουμε στους αγρότες πως δεν θέλουμε καθόλου να τους επιβληθούμε. Το 1907 οι μπολσεβίκοι έκλεισαν για ένα μικρό χρονικό διάστημα έναν επίσημο πολιτικό συνασπισμό με τους «σοσιαλεπαναστάτες» στις εκλογές της Δούμας. Ταυτόχρονα προτείναμε (και πραγματοποιήσαμε γρήγορα) έναν επίσημο πολιτικό συνασπισμό. δεχτήκαμε στο ακέραιο. Τη στιγμή ακριβώς της Οχτωβριανής Επανάστασης πραγματοποιήσαμε έναν όχι επίσημο. που υποκριτικά κατάτασσαν τον εαυτό τους στους σοσιαλιστές. στους «αριστερούς Εσέρους». μα πολύ σπουδαίο (και πολύ πετυχημένο) πολιτικό συνασπισμό με τη μικροαστική αγροτιά. Στο διάστημα του πολέμου συνάψαμε ένα είδος συμβιβασμού με τους «καουτσκιστές». δηλ. επειδή έκανε τη σκέψη να κλείσει συνασπισμό με τους «ανεξάρτητους» («Ανεξάρτητο Σοσιαλδημοκρατικό . αλλά να συνεννοηθούμε μαζί τους. Στην περίοδο 1903-1912 για κάμποσα χρόνια ανήκαμε τυπικά μαζί με τους μενσεβίκους στο ενιαίο Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα. σχεδόν αλληλέγγυος μαζί μας). με τους αριστερούς μενσεβίκους (Μάρτοφ) και με ένα μέρος των «σοσιαλιστών-επαναστατών» (Τσερνόφ.

αν και το Κόμμα αυτό δεν είχε ποτέ ανεξάρτητες πολιτικές ιδέες και καμιά ανεξάρτητη πολιτική. Χίλφερντιγκ και όπως φαίνεται σε σημαντικό βαθμό και τον . Δίπλα στους παλιούς οπορτουνιστές αρχηγούς (Κάουτσκι. Το λάθος βρισκόταν στην άρνηση της συμμετοχής στο αντιδραστικό αστικό κοινοβούλιο και στα αντιδραστικά συνδικάτα. και αριστερούς μενσεβίκους (Μάρτοφ). απόλυτα ομοιόμορφη. Στο δεύτερο συνέδριο των Σοβιέτ (25/Χ/1917 με το παλιό ημερολόγιο) είχαμε τα 51% των ψήφων. τον Ιούνη του 1917. Τώρα γιατί στη Γερμανία η ίδια ακριβώς. Είναι ολοφάνερο πως μια από τις αιτίες ήταν η λαθεμένη τακτική των γερμανών κομμουνιστών. το λάθος βρισκόταν στις πολυάριθμες εκδηλώσεις της «αριστερής» παιδικής αρρώστιας που τώρα βγήκε στην επιφάνεια και γι’ αυτό θα γιατρευτεί καλύτερα.Κόμμα της Γερμανίας». ταχύτερα και με μεγαλύτερο όφελος για τον οργανισμό. Την πλειοψηφία την είχαν οι εσέροι και οι μενσεβίκοι. Και μεις στη Ρωσία είχαμε επίσης δεξιούς μενσεβίκους (που ήταν στην κυβέρνηση Κερένσκι). είχαμε όλο-όλο τα 13% των ψήφων. Είναι ολοφάνερο πως το γερμανικό «Ανεξάρτητο Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα» δεν έχει εσωτερική ομοιογένεια. καουτσκιστές) δεν μας φαίνονται καθόλου σοβαρές και αποδείχνουν πεντακάθαρα πως οι «αριστεροί» δεν έχουν δίκιο. αλλά απλώς ταλαντευόταν ανάμεσα στους Σάιντεμαν και στους κομμουνιστές. αλλά αντίθετα το δυνάμωμα πρώτα του ενδιάμεσου Κόμματος των «ανεξάρτητων». Το 1917 είδαμε πολύ καθαρά το βαθμιαίο πέρασμα των εργατικών μαζών από τους μενσεβίκους στους μπολσεβίκους στο πρώτο Πανρωσικό Συνέδριο των Σοβιέτ. οι όποιοι αντιστοιχούσαν στους γερμανούς Σάιντεμαν. που αντιπολιτεύονταν τους δεξιούς μενσεβίκους και αντιστοιχούσαν στους γερμανούς καουτσκιστές. μετακίνηση των γερμανών εργατών από τα δεξιά προς τα αριστερά δεν είχε σαν συνέπεια το άμεσο δυνάμωμα των κομμουνιστών. που πρέπει άφοβα και τίμια να αναγνωρίσουν το λάθος τους αυτό και να μάθουν πως να το διορθώσουν.

Αντίθετα. Βέβαια. που απόδειξαν ότι είναι ανίκανοι να καταλάβουν τη σημασία της Σοβιετικής εξουσίας και της δικτατορίας του προλεταριάτου. τον χειροτέχνη. πουλώντας την εργατική του δύναμη). από τον μικρό ως τον μεσαίο αγρότη κτλ. Εκατοντάδες χιλιάδες μέλη αυτού του Κόμματος (που έχει.Κρίσπιν. Η προλεταριακή αυτή πτέρυγα πρότεινε ήδη στο συνέδριο των ανεξαρτήτων στη Λειψία (1919) την άμεση και χωρίς όρους προσχώρηση στην III Διεθνή. για τους κομμουνιστές είναι υποχρεωτικό να ψάξουν και να βρουν την κατάλληλη μορφή για έναν συμβιβασμό μαζί τους. μόνο όμως ένας τσαρλατάνος θα μπορούσε να υποσχεθεί στους γερμανούς εργάτες και στους γερμανούς κομμουνιστές έναν «εύκολο» δρόμο για τη νίκη. που φεύγουν από τον Σάιντεμαν και τραβούν γρήγορα προς τον κομμουνισμό. τον Λέντεμπουρ και άλλους). θα διευκόλυνε και θα επιτάχυνε την απαραίτητη πλήρη συγχώνευση μ’ αυτή την πτέρυγα και.000 μέλη) είναι προλετάριοι. αν το «καθαρό» προλεταριάτο δεν ήταν περιτριγυρισμένο από ένα σωρό εξαιρετικά πολύμορφους μεταβατικούς τύπους από τον προλετάριο ως τον μισοπρολετάριο (εκείνον που κατά το μισό βγάζει το ψωμί του. τον μικρονοικοκύρη γενικά). δεν θα εμπόδιζε καθόλου τους κομμουνιστές στην ιδεολογικήπολιτική τους πάλη ενάντια στην οπορτουνιστική δεξιά πτέρυγα των «ανεξάρτητων». από το άλλο. ως 750. δεν θα είναι εύκολο να βρεθεί η κατάλληλη μορφή συμβιβασμού.· αν μέσα στο ίδιο το προλεταριάτο δεν υπήρχαν διαιρέσεις σε περισσότερο και . Είναι πραγματικά γελοίο να φοβάται κανείς έναν «συμβιβασμό» μ’ αυτή την πτέρυγα του Κόμματος. η προλεταριακή πτέρυγα. Ο καπιταλισμός δεν θα ήταν καπιταλισμός. για έναν τέτιο συμβιβασμό που. ότι είναι ανίκανοι να καθοδηγήσουν τον επαναστατικό του αγώνα. από τον μισοπρολετάριο ως τον μικροαγρότη (και τον μικροβιοτέχνη. μέσα σ’ αυτό το Κόμμα σχηματίστηκε και αναπτύσσεται εξαιρετικά γρήγορα η αριστερή. από το ένα μέρος. μου φαίνεται.

σε συμφωνίες. ανάμεσα . με τα διάφορα κόμματα των εργατών και των μικρονοικοκυρέων. της επαναστατικότητας και της ικανότητας για τον αγώνα και τη νίκη. συμφωνιών και συμβιβασμών. εννοείται. Το αποτέλεσμα της εφαρμογής αυτής της σωστής τακτικής ήταν ότι ο μενσεβικισμός πάθαινε αποσύνθεση και αποσυντίθεται όλο και περισσότερο στη χώρα μας με την απομόνωση των αρχηγών που επιμένουν στον οπορτουνισμό τους και το πέρασμα στο στρατόπεδο μας των καλύτερων . παράλληλα με τον αγώνα ενάντια σε εκείνους που προσανατολίζονται προς την αστική τάξη. να σημειωθεί ότι η νίκη των μπολσεβίκων ενάντια στους μενσεβίκους απαιτούσε όχι μόνο πριν την Οχτωβριανή Επανάσταση του 1917. τέτιας εφαρμογής και τέτιων ελιγμών. να καταφεύγει σε ελιγμούς. την εφαρμογή μιας τακτικής ελιγμών. κάποτε θρησκευτικές κτλ. επαγγελματικές. Πρέπει. ανάμεσα στο φιλεργατισμό και στο φόβο της δικτατορίας του προλεταριάτου κτλ. θα σταθεροποιούσαν και θα ενίσχυαν τους μπολσεβίκους σε βάρος των μενσεβίκων. η απόλυτη ανάγκη για την πρωτοπορία του προλεταριάτου.λιγότερο αναπτυγμένα στρώματα. Η σωστή τακτική των κομμουνιστών πρέπει να συνίσταται στο να εκμεταλλεύονται αυτές τις ταλαντεύσεις και όχι να τις αγνοούν. σε συμβιβασμούς με τις διάφορες ομάδες των προλετάριων. αλλά και ύστερα απ’ αυτή. Όλο το πρόβλημα είναι να ξέρεις να εφαρμόζεις αυτή την τακτική έτσι που να ανεβάζεις και όχι να χαμηλώνεις το γενικό επίπεδο της προλεταριακής συνειδητότητας. θα επιτάχυναν. για το συνειδητό του κομμάτι. ανάμεσα στην αστική δημοκρατία και στο σοβιετικό καθεστώς. συμφωνιών και συμβιβασμών που θα διευκόλυναν. για το κομμουνιστικό του κόμμα. Οι μικροαστοί δημοκράτες (μαζί μ’ αυτούς και οι μενσεβίκοι) ταλαντεύονται αναπόφευκτα ανάμεσα στην αστική τάξη και στο προλεταριάτο. στ’ άλλα. από τη στιγμή και στο μέτρο που προσανατολίζονται προς το προλεταριάτο. Και από όλα αυτά απορρέει εντελώς νομοτελειακά η ανάγκη. διαιρέσεις τοπικές. Η εκμετάλλευση τους απαιτεί υποχωρήσεις απέναντι στα στοιχεία εκείνα που προσανατολίζονται. ανάμεσα στο ρεφορμισμό και στην επαναστατικότητα.

Τέλος. Αυτό είναι ένα μακρόχρονο προτσές και με τις εσπευσμένες «αποφάσεις»: «κανένας συμβιβασμός». Απ’ αυτό δεν έπεται ότι οι «ανεξάρτητοι» είχαν δίκιο να διατυπώσουν –τότε που στην εξουσία στρογγυλοκάθονταν οι Σάιντεμαν. που θα υποστήριζε τη Σοβιετική Ουγγαρία– να διατυπώσουν κάτω από κείνες τις συνθήκες το αίτημα να υπογραφεί η ειρήνη των Βερσαλιών. όπως λογουχάρη από τον Κ. τόσο φαίνεται και λιγότερο έξυπνη. Χόρνερ. . που στις σημερινές συνθήκες της διεθνούς προλεταριακής επανάστασης έφτασε στο σημείο να συνιστά ένα συνασπισμό με τη γερμανική αστική τάξη για τον πόλεμο ενάντια στην Αντάντ. Τότε οι «ανεξάρτητοι» τα κλωθογυρνούσαν και ελίσσονταν πολύ άσχημα. τότε που δεν είχε ακόμη ανατραπεί η σοβιετική εξουσία στην Ουγγαρία. των καλύτερων στοιχείων από τη μικροαστική δημοκρατία. ένα από τα αναμφισβήτητα λάθη των «αριστερών» της Γερμανίας είναι η μονοκόμματη επιμονή τους να μην αναγνωρίζουν την ειρήνη των Βερσαλιών. με μεγαλύτερη «αποφασιστικότητα» και κατηγορηματικότητα αυτή η γνώμη. «κανένας ελιγμός» μπορεί μόνο να ζημιώσει το έργο της ενίσχυσης της επιρροής του επαναστατικού προλεταριάτου και της αύξησης των δυνάμεων του.εργατών. τότε που δεν αποκλειόταν ακόμη η δυνατότητα βοήθειας από μια σοβιετική επανάσταση στη Βιέννη. Δεν αρκεί να απαρνιέσαι τις ολοφάνερες ανοησίες του «εθνικού μπολσεβικισμού» (του Λάουφενμπεργκ και άλλων). γιατί αναλάβαιναν μια μεγαλύτερη ή μικρότερη ευθύνη για τους προδότες Σάιντεμαν και γλιστρούσαν λιγότερο είτε περισσότερο από τη θέση του αμείλικτου (και ψυχραιμότατου) ταξικού πολέμου ενάντια στους Σάιντεμαν. Πρέπει να καταλάβουμε ότι είναι ριζικά λαθεμένη η τακτική που δεν παραδέχεται ότι η Σοβιετική Γερμανία (αν δημιουργούνταν γρήγορα μια Σοβιετική Δημοκρατία της Γερμανίας) θα βρισκόταν στην ανάγκη να αναγνωρίσει για ορισμένο διάστημα την ειρήνη των Βερσαλιών και να υποταχθεί σ’ αυτή. Και όσο διατυπώνεται με μεγαλύτερη «βαρύτητα» και «σπουδαιότητα». στην «αταξική» ή «υπερταξική» θέση.

που δυσκόλεψαν (και ένμέρει χαντάκωσαν) την υπόθεση της συμμαχίας με τη Σοβιετική Ρωσία και με τη Σοβιετική Ουγγαρία. Η σοβιετική επανάσταση στη Γερμανία θα δυναμώσει το διεθνές σοβιετικό κίνημα. Πρέπει να πούμε: ο Σάιντεμαν και οι καουτσκιστές διέπραξαν μια σειρά προδοσίες. αλλά και από τις επιτυχίες του σε όλο τον κόσμο. άφησαν να τους διαφύγουν μια σειρά δυνατότητες να δυναμώσουν και το γερμανικό και το διεθνές σοβιετικό κίνημα. μαζί και στη Γερμανία. οι εκμεταλλευτές και οι λακέδες τους. είναι ένα τόσο μεγάλο πλεονέκτημα για τη . Εμείς. οι κομμουνιστές. θα διευκολύνουμε και θα προετοιμάζουμε με όλα τα μέσα μια τέτια συμμαχία. που είναι το πιο δυνατό προπύργιο (και το μοναδικά σίγουρο. Οι Σάιντεμαν και οι καουτσκιστές εμπόδιζαν αυτό το κίνημα. Χίλφερντιγκ. να δυναμώσουν και τη γερμανική και τη διεθνή σοβιετική επανάσταση. Η ανατροπή της αστικής τάξης σε οποιαδήποτε μεγάλη ευρωπαϊκή χώρα.Τώρα όμως έκδηλα η κατάσταση είναι τέτια. Αυτό θα ήταν ανόητο. χωρίς να είμαστε καθόλου υποχρεωμένοι να καταγγείλουμε οπωσδήποτε και μάλιστα αμέσως την ειρήνη των Βερσαλιών. οι Σάιντεμαν και οι καουτσκιστές. Η δυνατότητα να καταγγείλουμε με επιτυχία την ειρήνη των Βερσαλιών δεν εξαρτιέται μόνο από τις επιτυχίες του σοβιετικού κινήματος στη Γερμανία. ενάντια στο διεθνή ιμπεριαλισμό γενικά. το φταίξιμο είναι δικό τους. ακατανίκητο και σε παγκόσμια κλίμακα ισχυρό προπύργιο) ενάντια στην ειρήνη των Βερσαλιών. να που βρίσκεται η ριζική διαφορά. εμείς το βοηθάμε. Και αν οι ταξικοί μας εχθροί. Να που βρίσκεται η ουσία της υπόθεσης. Το να βάζεις υποχρεωτικά και απαραίτητα και άμεσα στην πρώτη θέση την απαλλαγή από την ειρήνη των Βερσαλιών και ύστερα το ζήτημα της απελευθέρωσης από το ζυγό του ιμπεριαλισμού των άλλων χωρών που καταπιέζει ο ιμπεριαλισμός είναι μικροαστικός εθνικισμός (άξιος των Κάουτσκι. Ότο Μπάουερ και Σία) και όχι επαναστατικός διεθνισμός. που οι κομμουνιστές της Γερμανίας δεν πρέπει να δέσουν τα χέρια τους και να υποσχεθούν ότι σε περίπτωση νίκης του κομμουνισμού θα καταγγείλουν υποχρεωτικά και οπωσδήποτε την ειρήνη των Βερσαλιών.

όταν αυτό συμφέρει ολοφάνερα στον αντίπαλο και όχι σε μας. να λέμε ανοιχτά στον εχθρό. Υπάρχουν αρκετά πολιτικά κόμματα και οργανώσεις («Βρετανικό Σοσιαλιστικό Κόμμα». αν θα τον πολεμήσουμε και πότε. που θα άξιζε και θα έπρεπε και μόνο γι’ αυτό να συμφωνήσει κανείς. που θέλουν να δημιουργήσουν κομμουνιστικό κόμμα και διεξάγουν ήδη διαπραγματεύσεις μεταξύ τους γι’ . «Σοσιαλιστική Ένωση της Νότιας Ουαλίας». με όφελος για την επανάσταση. αντί να του πουν: «τώρα θα υπογράψουμε την ειρήνη των Βερσαλιών». είναι ανοησία και όχι επαναστατισμός. και δεν αξίζουν πεντάρα Οι πολιτικοί ηγέτες της επαναστατικής τάξης. ισχυρό κομμουνιστικό κίνημα. για μια πιο μακρόχρονη διατήρηση της συνθήκης των Βερσαλιών. σε συμμαχία με τη Σοβιετική Ρωσία. που δεν ξέρουν να κάνουν «ελιγμούς. είναι έγκλημα. που μας δίνει το δικαίωμα να τρέφουμε τις καλύτερες ελπίδες. Αν η Ρωσία μπόρεσε μόνη της. που τώρα είναι καλύτερα εξοπλισμένος από μας. συμφωνίες. αν θα χρειαστεί. Οι ιμπεριαλιστές της Γαλλίας. συμβιβασμούς» για να αποφύγουν μια μάχη κατάφωρα ασύμφορη. της Αγγλίας κτλ. «Σοσιαλιστικό Εργατικό Κόμμα».διεθνή επανάσταση. IX Ο «ΑΡΙΣΤΕΡΟΣ» ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΑΓΓΛΙΑ Στην Αγγλία δεν υπάρχει ακόμη κομμουνιστικό κόμμα. Και οι αριστεροί κομμουνιστές πέφτουν σαν παιδιά στην παγίδα που τους στήνουν. «Εργατική Σοσιαλιστική Ομοσπονδία» ). τους στήνουν την παγίδα: «πέστε πως δεν θα υπογράψετε την ειρήνη των Βερσαλιών». προκαλούν τους γερμανούς κομμουνιστές. πλατύ. να υπομείνει προς όφελος της επανάστασης μια πιο μακρόχρονη διατήρηση της ειρήνης των Βερσαλιών. δεν είναι καθόλου αδύνατο η Σοβιετική Γερμανία. αντί να ελιχθούν έξυπνα ενάντια στον ύπουλο εχθρό που στη δοσμένη στιγμή είναι πιο δυνατός. Να δεχόμαστε τη μάχη. Να δένουμε προκαταβολικά τα χέρια μας. γοργά αναπτυσσόμενο. υπάρχει όμως ανάμεσα στους εργάτες ένα σφριγηλό. να υπομένει αρκετούς μήνες την ειρήνη του Μπρεστ.

»– τάσσονται ενάντια στη συμμετοχή στις βουλευτικές εκλογές και στο κοινοβούλιο. παρά τις τεράστιες διαφορές και στη μορφή που εκδηλώνονται Οι διαφωνίες (στη Γερμανία η μορφή αυτή είναι πολύ πιο συγγενική με τη «ρωσική» απ’ ό. αντί του κοινοβουλευτισμού.τι στην Αγγλία) και σε μια ολόκληρη σειρά άλλα περιστατικά. ενάντια στην προσχώρηση στο «Εργατικό Κόμμα». όπως και στη Γερμανία. που αναφέραμε. με βάση την προσχώρηση στην III Διεθνή. και της δικτατορίας του προλεταριάτου. Ου. 1920). Σίλβια Πάνκχερστ αναφέρεται στο δημοσιευμένο στο ίδιο φύλλο άρθρο του σ. 48. Σίλβιας Πάνκχερστ: «Για ένα Κομμουνιστικό Κόμμα». ο βασικός χωρισμός είναι ο ίδιος. Η «Εργατική Σοσιαλιστική Ομοσπονδία» –όπως και το «Σοσιαλιστικό Εργατικό Κόμμα[12]. εβδομαδιαίο όργανο της τελευταίας από τις παραπάνω οργανώσεις. Στο ζήτημα της συμμετοχής στο κοινοβούλιο η σ. αρ. Φαίνεται πως ένα από τα κυριότερα εμπόδια για την άμεση δημιουργία ενιαίου Κομμουνιστικού Κόμματος είναι οι διαφωνίες πάνω στο ζήτημα της συμμετοχής στο κοινοβούλιο και της προσχώρησης του νέου Κομμουνιστικού Κόμματος στο παλιό. φύλ. Π. Το άρθρο εξιστορεί την πορεία των διαπραγματεύσεων ανάμεσα στις τέσσερις οργανώσεις που αναφέραμε για τη δημιουργία ενιαίου Κομμουνιστικού κόμματος. Στην εφημερίδα «Ντρέντνοτ των Εργατών» (σώμα VI. που το βλέπουν σαν τη «δεξιά πτέρυγα των κομμουνιστικών κομμάτων» στην Αγγλία (σελ. σ. δημοσιεύτηκε ένα άρθρο της διευθύντριας. την αναγνώριση του σοβιετικού συστήματος. συνδικαλιστικό. 5 του άρθρου. Gallacher). που γράφει . Ας δούμε λοιπόν τα επιχειρήματα των «αριστερών». της 21. διαφωνώντας σ’ αυτό το σημείο με όλα τα μέλη fj με την πλειοψηφία των μελών του Βρετανικού Σοσιαλιστικού Κόμματος. της Σίλβιας Πάνκχερστ). Έτσι. αποτελούμενο κυρίως από τρέιντγιούνιον. οπορτουνιστικό και σοσιαλσοβινιστικό «Εργατικό Κόμμα». Γκάλαχερ (W.αυτό το πράγμα.

Ο αγώνας μας εδώ θα είναι πολύ δύσκολος. Ένα από τα χειρότερα χαρακτηριστικά του θα είναι η προδοσία εκείνων για τους οποίους τα ατομικά συμφέροντα είναι πιο δυνατό κίνητρο. που προσπαθεί να δημιουργήσει επαναστατική οργάνωση μέσα στην παραγωγή (στους διάφορους κλάδους της παραγωγής) και Κομμουνιστικό Κόμμα στηριγμένο στις κοινωνικές επιτροπές σε όλη τη χώρα. Αυτή η κατάσταση όμως δεν μπορεί να συνεχιστεί για πολύ καιρό. Εμείς αντιπροσωπεύουμε το επαναστατικό κίνημα της Σκωτίας. Κάθε υποστήριξη του κοινοβουλευτισμού βοήθα απλώς να περάσει η εξουσία στα χέρια των βρετανών μας Σάιντεμαν και Νόσκε. Το επίσημο Ανεξάρτητο Εργατικό Κόμμα πέφτει . Είναι αυτονόητο πως αυτό έχει πολύ σοβαρή σημασία για τους κυρίους εκείνους που βλέπουν την πολιτική σαν μέσο βιοπορισμού (σαν επάγγελμα) και βάζουν μπρος όλα τα μέσα για να πείσουν τα μέλη τους να γυρίσουν πίσω στους κόλπους του κοινοβουλευτισμού. παρά το ενδιαφέρον τους για την επανάσταση. ο Κλάινς (Clynes) και Σία είναι αδιόρθωτα αντιδραστικοί. Η μάζα των μελών του Ανεξάρτητου Εργατικού Κόμματος της Σκωτίας νιώθει όλο και μεγαλύτερη αποστροφή για την ιδέα του κοινοβουλίου και όλες σχεδόν οι τοπικές ομάδες είναι υπέρ των Σοβιέτ (χρησιμοποιείται η ρωσική λέξη με αγγλικά γράμματα) ή των εργατικών Σοβιέτ. Ο Χέντερσον. Νικούμε σε όλη τη γραμμή.έξονόματος του «Εργατικού Συμβουλίου της Σκότιας» της Γλασκώβης: «Το συμβούλιο αυτό –γράφει ο Γκάλαχερ– είναι καθαρά αντικοινο-βουλευτικό και το ακολουθεί η αριστερή πτέρυγα διάφορων πολιτικών οργανώσεων. Πολύ καιρό φιλονικήσαμε με τους επίσημους κοινοβουλευτικούς. Οι επαναστάτες σύντροφοι δεν πρέπει (οι υπογραμμίσεις είναι παντού του συντάκτη του γράμματος) να υποστηρίζουν αυτή τη συμμορία. Δεν το θεωρούσαμε αναγκαίο να τους κηρύξουμε ανοιχτά τον πόλεμο κι αυτοί φοβούνται να περάσουν στην επίθεση εναντίον μας.

Αν δεν μπορούν. οι ταξικοί πολιτικοί». όσο και τα ίδια τα “αφεντικά”. Εδώ χρειάζεται γερή επαναστατική παραγωγική οργάνωση (βιομηχανική) και Κομμουνιστικό Κόμμα. κατά τη γνώμη μου. ενώ η μάζα είναι μαζί της.όλο και περισσότερο κάτω από την εξουσία των αστών φιλελευθέρων που βρήκαν πνευματικό καταφύγιο στο στρατόπεδο των κυρίων Μακντόναλντ. ας μην ανακατεύονται καθόλου. Το γράμμα αυτό προς τη Σύνταξη εκφράζει. Αν οι σύντροφοι μας μπορούν να μας βοηθήσουν να δημιουργήσουμε τέτια οργάνωση και τέτιο κόμμα. που να στηρίζει τη δράση του σε σαφείς και με ακρίβεια καθορισμένες επιστημονικές βάσεις. θαυμάσια τις διαθέσεις και την άποψη των νεαρών κομμουνιστών ή των εργατών-μαζικών στελεχών. Ταυτόχρονα όμως πρέπει να τους λέμε καθαρά και ξάστερα πως δεν φτάνει μόνο η διάθεση για να καθοδηγείς τις μάζες στο . Το να υποστηρίζεις με οποιονδήποτε τρόπο τους κοινοβουλευτικούς-οπορτουνιστές σημαίνει απλώς να παίζεις το παιχνίδι των κυρίων που αναφέραμε παραπάνω. αv δεν θέλουν να προδόσουν την Επανάσταση. Τους ανθρώπους. για όνομα του θεού. θα δεχτούμε πρόθυμα τη βοήθεια τους. Το επίσημο Ανεξάρτητο Εργατικό Κόμμα είναι άσπονδος εχθρός της III Διεθνούς. που ξέρουν να εκφράζουν τις διαθέσεις αυτές των μαζών. πρέπει να τους προσεχουμε και να τους βοηθάμε στοργικά με κάθε τρόπο. που με τόσο ζήλο προσπαθούν να αποκτήσουν τον “τιμητικό” (. ανεκδήλωτες). Σνόουντεν και Σία. που μόλις άρχισαν να έρχονται στον κομμουνισμό. που ξέρουν να προκαλούν στις μάζες παρόμοιες διαθέσεις (που πολύ συχνά είναι υπολανθάνουσες.. Το Βρετανικό Σοσιαλιστικό Κόμμα δεν έχει εδώ καμιά σημασία. γιατί δίχως αυτές δεν θα είχε ελπίδες νίκης η επανάσταση του προλεταριάτου στην Αγγλία και σε κάθε άλλη χώρα. Πρέπει να ξέρεις να τις εκτιμάς και να τις υποστηρίζεις. Οι διαθέσεις αυτές είναι εξαιρετικά παρήγορες και πολύτιμες.. υποσυνείδητες. υποστηρίζοντας τους αντιδραστικούς. — το ερωτηματικό είναι του συντάκτη του γράμματος) τίτλο του βουλευτή και φλέγονται από την επιθυμία να αποδείξουν πως μπορούν να διοικούν τόσο καλά.

Ο συντάκτης όμως. δεν δίνεται δωρεάν και ότι το προλεταριάτο. όχι μόνο οι προλετάριοι. Χωρίς να αποσυνθέσουμε τον κοινοβουλευτισμό από τα μέσα. και ας είναι ο πιο σοφός άνθρωπος. αλλά μόνο τα εργατικά Σοβιέτ μποροΰν να είναι τα όργανα για την επίτευξη των σκοπών του προλεταριάτου και. Ο συντάκτης του γράμματος κατάλαβε θαυμάσια πως όχι το κοινοβούλιο. «ταξικούς πολιτικούς». Ο συντάκτης όμως του γράμματος ούτε καν βάζει το ερώτημα και ούτε σκέπτεται. η βάση για κάθε σοσιαλιστικό και κομμουνιστικό κίνημα και για τις επιτυχίες του. αλλά και όλοι οι εργαζόμενοι. και τέτιους που να μην είναι χειρότεροι από τους αστούς πολιτικούς. Χωρίς να προετοιμάσουμε μέσα από το κοινοβούλιο την επιτυχία των . πρέπει να βγάλει δικούς του. Αυτό το μίσος ενός εκπροσώπου των καταπιεζόμενων και εκμεταλλευόμενων μαζών είναι πραγματικά η «αρχή πάσης σοφίας». όλοι οι «μικροί άνθρωποι» για να χρησιμοποιήσουμε τη γερμανική έκφραση). ο πιο έμπειρος πολιτικός. ο πιο τίμιος πολίτης και οικογενειάρχης. χωρίς να μπάσουμε τους «σοβιετικούς» πολιτικούς μέσα στο κοινοβούλιο. δεν παίρνει υπόψη του ότι η πολιτική είναι μια επιστήμη και μια τέχνη που δεν πέφτει από τον ουρανό. Το γράμμα του σ. Γκάλαχερ προς τη Σύνταξη δείχνει χωρίς αμφιβολία τα σπέρματα όλων των λαθών που κάνουν οι γερμανοί «αριστεροί» κομμουνιστές και που τα είχαν κάνει οι ρώσοι «αριστεροί» μπολσεβίκοι το 1908 και το 1918. ωστόσο.μεγάλο επαναστατικό αγώνα και πως τούτα ή εκείνα τα λάθη που πάνε να κάνουν ή κάνουν οι πιο αφοσιωμένοι στην υπόθεση της επανάστασης άνθρωποι. προλετάριους. αν είναι ανάγκη να βάλει το ερώτημα: μπορούμε να οδηγήσουμε τα Σοβιέτ στη νίκη ενάντια στο κοινοβούλιο. ο πιο διαβασμένος μαρξιστής. όποιος δεν το κατάλαβε αυτό ως τα σήμερα είναι ο χειρότερος αντιδραστικός. αν θέλει να νικήσει την αστική τάξη. είναι λάθη που μπορούν να ζημιώνουν την υπόθεση της επανάστασης. φυσικά. όπως φαίνεται. Ο συντάκτης του γράμματος είναι γεμάτος από το πιο ευγενικό προλεταριακό μίσος προς τους αστούς «ταξικούς πολιτικούς» (που το καταλαβαίνουν και το νιώθουν. ο πιο ειλικρινής σοσιαλιστής.

οι Μακντόναλντ. οι Κλάινς. όταν θα βρεθούν στην εξουσία. να παίρνεις υπόψη σου την πείρα των άλλων χωρών. Όλα αυτά είναι σωστά. να παίρνεις υπόψη όλες τις δυνάμεις. αλλά ότι προς το συμφέρον της επανάστασης οι επαναστάτες της εργατικής τάξης πρέπει να παρέχουν σ’ αυτούς τους κυρίους ορισμένη κοινοβουλευτική υποστήριξη. πως. ιδιαίτερα αν οι άλλες χώρες. αρνήθηκε όμως να έλθει) και στους φιλελευθέρους που δεν θέλουν το συνασπισμό . Από δω όμως δεν έπεται καθόλου ότι η υποστήριξή τους αποτελεί προδοσία της επανάστασης. στο άρθρο της που αναφέραμε παραπάνω. Η επιστήμη απαιτεί. Είναι επίσης σωστό ότι θέλουν να πάρουν την εξουσία στα χέρια τους (προτιμώντας ωστόσο το συνασπισμό με την αστική τάξη). τις μάζες. το βαθμό της συνειδητότητας και της διάθεσης για αγώνα μιας μόνο ομάδας ή ενός μόνο κόμματος. που δρουν μέσα σε μια δοσμένη χώρα και όχι να καθορίζεις την πολιτική με βάση μονάχα τις επιθυμίες και τις αντιλήψεις.Σοβιέτ στο καθήκον που έχουν μπροστά τους να διαλύσουν το κοινοβούλιο. τις ομάδες. τις τάξεις. Δεύτερο. που είναι επίσης καπιταλιστικές. Σίλβιας Πάνκχερστ. οι Σνόουντεν είναι άνθρωποι αδιόρθωτα αντιδραστικοί. Είναι σωστό ότι οι Χέντερσον. δοκιμάζουν ή δοκίμασαν τελευταία μια παρόμοια πείρα. τα κόμματα. Για να ξεκαθαρίσω τη σκέψη αυτή θα πάρω δυο σύγχρονα αγγλικά πολιτικά ντοκουμέντα: 1) το λόγο του πρωθυπουργού Λόιντ Τζορτζ στις 18/ΙΙΙ/1920 (όπως δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα «The Manchester Guardian»50 της 19/III/1920) και 2) τους συλλογισμούς της «αριστερής» κομμουνίστριας. της σ. θα φέρνονται οπωσδήποτε σαν τους Σάιντεμαν και τους Νόσκε. Ο Λόιντ Τζορτζ στο λόγο του έκανε πολεμική στον Άσκουϊθ (που είχε κληθεί ειδικά στη συνεδρίαση. Και όμως ο συντάκτης του γράμματος εκφράζει την απόλυτα σωστή σκέψη ότι το Κομμουνιστικό Κόμμα στην Αγγλία πρέπει να στηρίζει τη δράση του σε επιστημονικές βάσεις. πρώτο. ότι θέλουν «να κυβερνούν» σύμφωνα με τους ίδιους παμπάλαιους αστικούς κανόνες.

γιατί διαφορετικά μπορεί να νικήσει το Εργατικό Κόμμα.Αν πάτε στις αγροτικές περιφέρειες –είπε ο Λόιντ Τζορτζ– συμφωνώ πως εκεί θα βρείτε τους παλιούς κομματικούς διαχωρισμούς που διατηρήθηκαν όπως ήταν πρώτα. Στη Γαλλία ο πληθυσμός είναι γεωργικός και υπάρχει μια στερεή βάση από καθορισμένες αντιλήψεις. Στη χώρα μας η ανατροπή είναι πιο εύκολη από κάθε άλλη .. Διαφορετικά μπαίνει το ζήτημα στη χώρα μας. που δεν αλλάζει πολύ γρήγορα και δεν είναι και τόσο εύκολο να την αναταράξει το επαναστατικό κίνημα. «Στη Γαλλία αυτό ονομαζόταν κομμουνισμός» –εξηγούσε εκλαϊκευτικά ο αρχηγός της αγγλικής αστικής τάξης στους ακροατές του. εξηγούσε ο Λόιντ Τζορτζ. μέλη του κοινοβουλευτικού Φιλελεύθερου Κόμματος.) Ο Λόιντ Τζορτζ προσπαθούσε να αποδείξει πως είναι απαραίτητος ο συνασπισμός των φιλελευθέρων με τους συντηρητικούς και μάλιστα ένας στενός συνασπισμός. Γκάλαχερ προς τη Σύνταξη είδαμε επίσης να αναφέρεται το γεγονός ότι φιλελεύθεροι περνούν στο Ανεξάρτητο Εργατικό Κόμμα. δεν το ξέρανε ως τότε– «στη Γερμανία αυτό ονομαζόταν σοσιαλισμός· στη Ρωσία ονομάζεται μπολσεβικισμός». όσο μεγάλος είναι τώρα σε μερικές βιομηχανικές περιφέρειες. και που επιδιώκει τη «συλλογική ιδιοκτησία» στα μέσα παραγωγής. Εκεί ο κίνδυνος είναι πολύ απομακρυσμένος. γιατί οι φιλελεύθεροι είναι καταρχήν υπέρ της ατομικής ιδιοκτησίας. αλλά μια προσέγγιση με το Εργατικό Κόμμα. που ο Λόιντ Τζορτζ «προτίμα να το ονομάζει» σοσιαλιστικό. Εκεί δεν υπάρχει κίνδυνος.. που. «. «Ο πολιτισμός βρίσκεται σε κίνδυνο». όπως φαίνεται. δήλωνε ο ομιλητής και γι’ αυτό οι φιλελεύθεροι και οι συντηρητικοί πρέπει να ενωθούν. Για τους φιλελευθέρους αυτό είναι καταρχήν απαράδεκτο.. Όταν όμως το κίνημα φτάνει ως τις αγροτικές περιφέρειες. Τα τέσσερα πέμπτα της χώρας μας ασχολούνται με τη βιομηχανία και το εμπόριο και μόλις το ένα πέμπτο με τη γεωργία. Αυτό είναι ένα περιστατικό που το έχω πάντα υπόψη μου. όταν σκέπτομαι τους κινδύνους που μας επιφυλάσσει το μέλλον.με τους συντηρητικούς. ο κίνδυνος θα είναι και κει τόσο μεγάλος.. (Στο γράμμα του σ.

και αν θα αρχίσει η χώρα μας να κλονίζεται. από απελπισία. Είναι επίσης ενδιαφέρον να σημειώσουμε το παρακάτω επεισόδιο από τη συζήτηση που έγινε ύστερα από το λόγο του Λόιντ Τζορτζ: «Κ. που βρίσκονται έξω από το Εργατικό Κόμμα. όπου υπάρχει ήδη ένας σημαντικός αριθμός φιλελευθέρων. σπρώχνει ένα πολύ σημαντικό αριθμό φιλελευθέρων να πάνε. αλλά και έχει διδαχτεί πολλά από τους μαρξιστές. από τους οποίους πάρα πολλοί είναι σήμερα φιλελεύθεροι και μας υποστηρίζουν τόσο πολύ. προς το Εργατικό Κόμμα. πιο μεγάλη από τις άλλες χώρες». Ας πούμε παρεμπιπτόντως πως ο συλλογισμός αυτός δείχνει κυρίως πόσο τα έχουν μπλέξει οι πιο έξυπνοι άνθρωποι της .χώρα του κόσμου. Ο υ ά λ α ς (Wallace): Θα ήθελα να ρωτήσω πως βλέπει ο πρωθυπουργός τα αποτελέσματα της πολιτικής του στις βιομηχανικές περιφέρειες σχετικά με τους βιομηχανικούς εργάτες. Πρωθυπουργός: Έχω εντελώς διαφορετική γνώμη. η κατάρευση θα είναι εδώ. για τους λόγους που αναφέραμε. Δεν είναι αμαρτία να διδαχτούμε κι εμείς από τον Λόιντ Τζορτζ. αυτό δείχνουν οι αναπληρωματικές εκλογές». πολύ ικανών ανθρώπων. Το γεγονός ότι οι φιλελεύθεροι παλεύουν αναμεταξύ τους. που τώρα ασχολούνται με τη δυσφήμηση της κυβέρνησης. αναμφισβήτητα. Δεν θα μπορούσε να έχει σαν αποτέλεσμα την τεράστια αύξηση της δύναμης του Εργατικού Κόμματος χάρη στους εργάτες που σήμερα είναι ειλικρινείς υποστηρικτές μας. αλλά προς το Εργατικό Κόμμα. Ο αναγνώστης βλέπει εδώ πως ο Λόιντ Τζορτζ δεν είναι μόνο πολύ έξυπνος άνθρωπος. Το αποτέλεσμα αναμφισβήτητα είναι ότι δυναμώνουν σημαντικά οι διαθέσεις του κοινού προς όφελος του Εργατικού Κόμματος. Η κοινή γνώμη δεν κάνει στροφή προς τους φιλελευθέρους.

».. Ο σύντροφος αυτός είπε: “Θεωρούμε το Εργατικό κόμμα σαν την οργανωμένη εργατική τάξη”. αν και μεγάλες αλλαγές ετοιμάζονται στα μυαλά του λάου που θα αλλάξει γρήγορα αυτή την κατάσταση.. Εμείς όμως αναγνωρίζουμε πως η μεγάλη αριθμητική δύναμη του Εργατικού Κόμματος οφείλεται επίσης στο γεγονός ότι είναι δημιούργημα μιας ιδεολογικής σχολής. όπως και οι σοσιαλπατριωτικές οργανώσεις των άλλων χωρών. γιατί οι σύντροφοι τους του εργοστασίου είναι τρέιντγιουνιονιστές και γιατί θέλουν να παίρνουν βοηθήματα.. Το Βρετανικό Εργατικό Κόμμα. «. στην πορεία της φυσιολογικής εξέλιξης της κοινωνίας. που τα σύνορά της δεν τα έχει ακόμη ξεπεράσει η πλειοψηφία της βρετανικής εργατικής τάξης. Σίλβιας Πάνκχερστ: «. Ενώ Οι άνθρωποι μας μπορούν να κάνουν ακόμη και ανοησίες (βέβαια με τον όρο ότι οι ανοησίες αυτές δεν θα είναι πολύ μεγάλες και ότι θα διορθώνονται έγκαιρα) και παρ’ όλα αυτά να βγαίνουν στο τέλος νικητές. Ο σ. Απ’ αυτό θα χαθεί και η αστική τάξη. Είναι εργάτες και εργάτριες που μπήκαν στα τρέιντ-γιούνιον. Το Εργατικό Κόμμα έχει ένα πολύ μεγάλο αριθμό μελών. Ένας άλλος σύντροφος από το Βρετανικό Σοσιαλιστικό Κόμμα στη συνδιάσκεψη της III Διεθνούς διατύπωσε την άποψη του Βρετανικού Σοσιαλιστικού Κόμματος ακόμη πιο ανάγλυφα. Το άλλο πολιτικό ντοκουμέντο είναι οι παρακάτω συλλογισμοί της «αριστερής» κομμουνίστριας.αστικής τάξης και δεν μπορούν να μην κάνουν ανεπανόρθωτες ανοησίες. θα έλθει ... Ίνκπιν (γραμματέας του Βρετανικού Σοσιαλιστικού Κόμματος) αποκαλεί το Εργατικό Κόμμα “κυριότερη οργάνωση του κινήματος της εργατικής τάξης”. Δεν συμμεριζόμαστε την άποψη αυτή για το Εργατικό Κόμμα. αν και τα μέλη του αυτά είναι σε μεγάλο βαθμό αδρανή και απαθή. σ..

Το Εργατικό Κόμμα σε λίγο θα σχηματίσει κυβέρνηση· η επαναστατική αντιπολίτευση πρέπει να είναι έτοιμη για να επιτεθεί εναντίον της. σύστημα που συμφέρει εξαιρετικά στους εκμεταλλευτές. Πρέπει να διατηρήσει τη θεωρία του καθαρή. πείρα που χρειάστηκε και στη Ρωσία και . Απεναντίας. Δεν πρέπει να σκορπούμε την ενεργητικότητά μας. να τραβά ολόισια προς την κομμουνιστική επανάσταση».αναπόφευκτα στην εξουσία. αυξάνοντας τη δύναμη του Εργατικού Κόμματος· η άνοδός του στην εξουσία είναι αναπόφευκτη. ούτε να ταλαντευόμαστε. Σίλβια Πάνκχερστ το διατυπώνει έτσι: «Το Κομμουνιστικό Κόμμα δεν πρέπει να κλείνει συμβιβασμούς. Οι αριστεροί κομμουνιστές θεωρούν αναπόφευκτο το πέρασμα της εξουσίας στο Εργατικό Κόμμα και ομολογούν πως τώρα έχει με το μέρος του την πλειοψηφία των εργατών. Πρέπει να συγκεντρώσουμε τις δυνάμεις μας για να δημιουργήσουμε κομμουνιστικό κίνημα που θα νικήσει το Εργατικό Κόμμα. την ανεξαρτησία του από το ρεφορμισμό άσπιλη. θεωρώντας απαραίτητη τη συνένωση των δυνάμεων των δυο κομμάτων για τον αγώνα ενάντια στο Εργατικό Κόμμα.. Κι έτσι η φιλελεύθερη αστική τάξη εγκαταλείπει το σύστημα των «δυο κομμάτων» (των εκμεταλλευτών) που το καθαγίασε ιστορικά μια πείρα αιώνων. Από δω βγάζουν το περίεργο εκείνο συμπέρασμα που η σ.. από το γεγονός ότι η πλειοψηφία των εργατών στην Αγγλία ακολουθεί ακόμη τους άγγλους Κερένσκι ή τους Σάιντεμαν. χωρίς να σταματά και χωρίς να ξεφεύγει από το δρόμο του..». Ένα μέρος από τους φιλελευθέρους μεταπηδά στο Εργατικό Κόμμα σαν τα ποντίκια που φεύγουν από το καράβι που βουλιάζει. από το ότι δεν έχει ακόμη πείρα από την κυβέρνηση αυτών των ανθρώπων. Η αποστολή του είναι να τραβά μπροστά. Δουλιά των κομμουνιστών είναι να οργανώνουν τις δυνάμεις που θα ανατρέψουν τους σοσιαλπατριώτες και εμείς στη χώρα μας δεν πρέπει ούτε να καθυστερούμε τη δουλιά αυτή..

απ’ αυτό βγαίνει αναμφισβήτητα πως οι άγγλοι κομμουνιστές πρέπει να πάρουν μέρος στον κοινοβουλευτικό αγώνα. που ξέρει (η πάντως πρέπει να ξέρει) πως σε περίπτωση νίκης του Χέντερσον και του Σνόουντεν ενάντια στον Λόιντ Τζορτζ και τον Τσόρτσιλ η πλειοψηφία μέσα σε λίγο χρονικό διάστημα θα απογοητευτεί από τους αρχηγούς της και θα περάσει στην υποστήριξη του κομμουνισμού (ή πάντως στην ουδετερότητα και κατά το μεγαλύτερο μέρος στην ευμενή ουδετερότητα απέναντι στους κομμουνιστές) –αυτό το σύνθημα είναι ολοφάνερα λαθεμένο. που τον επιβεβαίωσαν όλες οι επαναστάσεις και ειδικά οι τρεις ρωσικές επαναστάσεις του 20ού αιώνα.000 αντιπάλους. Κάθε διαφορετική ενέργεια σημαίνει δυσκόλεμα της υπόθεσης της επανάστασης. συνίσταται στο έξης: για την επανάσταση δεν είναι αρκετό να κατανοήσουν οι εκμεταλλευόμενες και καταπιεζόμενες μάζες πως είναι αδύνατο να ζουν με τον παλιό τρόπο και να απαιτούν αλλαγή· για την επανάσταση είναι απαραίτητο οι εκμεταλλευτές να μη μπορούν να ζουν και να . Ο βασικός νόμος της επανάστασης. ενώ θα έπρεπε να «σταματήσουν». «να αλλάξουν δρόμο».στη Γερμανία για να περάσουν μαζικά οι εργάτες στον κομμουνισμό. Είναι το ίδιο σαν να ρίχνονταν στη μάχη 10. Αυτό είναι διανοουμενίστικη παιδαριωδία και όχι σοβαρή τακτική της επαναστατικής τάξης.000 που δεν μπορούν να μπουν αμέσως στη μάχη. χωρίς να ξεφεύγουμε από το δρόμο» –όταν αυτό το λέει μια ολοφάνερα αδύνατη μειοψηφία εργατών.000 στρατιώτες ενάντια σε 50. πρέπει να βοηθήσουν τους Χέντερσον και Σνόουντεν να νικήσουν τους ενωμένους Λόιντ Τζορτζ και Τσόρτσιλ. ακόμη και να κλείσουν «συμβιβασμό». «Εμπρός χωρίς συμβιβασμούς. πρέπει μέσα από το κοινοβούλιο να βοηθήσουν την εργατική μάζα να δει στην πράξη τα αποτελέσματα της κυβέρνησης των Χέντερσον και Σνόουντεν. μόνο και μόνο για να περιμένουν να φτάσουν οι ενισχύσεις από 100. γιατί χωρίς μια αλλαγή στις αντιλήψεις της πλειοψηφίας της εργατικής τάξης η επανάσταση είναι ανέφικτη και η αλλαγή αυτή δημιουργείται από την πολιτική πείρα των μαζών και ποτέ με την προπαγάνδα και μόνο.

αν θέλουμε να τραβήξουμε μαζί μας τις μάζες (και χωρίς αυτό κινδυνεύουμε να μείνουμε απλώς φαφλατάδες). να πετύχουμε ώστε η πλειοψηφία των εργατών (ή πάντως η πλειοψηφία των συνειδητών. Στην Αγγλία. των σκεπτόμενων και των πολιτικά δραστήριων εργατών) να καταλάβει πέρα για πέρα την ανάγκη της επανάστασης και να είναι έτοιμη να βαδίσει στο θάνατο γι’ αυτή· δεύτερο. γιατί οι πρώτοι φοβούνται τη νίκη τους!)· δεύτερο. Μόνο όταν “Οι κάτω” δεν θέλουν το παλιό και «οι πάνω» δεν μπορούν να ζουν και να κυβερνούν με τον παλιό τρόπο. Η αλήθεια αυτή εκφράζεται διαφορετικά με τα λόγια: η επανάσταση είναι αδύνατη χωρίς μια πανεθνική κρίση (που να θίγει και τους εκμεταλλευόμενους και τους εκμεταλλευτές). να βοηθήσουμε την πλειοψηφία της εργατικής τάξης να πειστεί με την πείρα της ότι έχουμε δίκιο. ακριβώς γιατί ορισμένοι επαναστάτες δεν έχουν μια στάση αρκετά μελετημένη. Και τα λάθη των αριστερών κομμουνιστών είναι τώρα δυο φορές πιο επικίνδυνα. ότι οι Χέντερσον και οι Σνόουντεν δεν . πρώτο. αρκετά προσεκτική. εξασθενεί την κυβέρνηση και κάνει δυνατή για τους επαναστάτες τη γρήγορη ανατροπή της. δηλ. Αν δεν είμαστε επαναστατική ομάδα. αρκετά μετρημένη απέναντι στον καθένα από τους όρους αυτούς. μονό τότε μπορεί να νικήσει η επανάσταση. αναπτύσσονται έκδηλα και οι δυο αυτοί όροι για την επιτυχία της προλεταριακής επανάστασης. πρέπει οι άρχουσες τάξεις να περνούν κυβερνητική κρίση που τραβά στην πολιτική ακόμη και τις πιο καθυστερημένες μάζες (το γνώρισμα κάθε πραγματικής επανάστασης είναι ότι γρήγορα δεκαπλασιάζεται ή ακόμη και έκατον-ταπλασιάζεται ο αριθμός των ικανών για πολιτικό αγώνα εκπροσώπων της εργαζόμενης και καταπιεζόμενης μάζας που ως τότε ήταν απαθής). αρκετά συνειδητή. πρώτο. να βοηθήσουμε τον Χέντερσον ή τον Σνόουντεν να νικήσουν τον Λόιντ Τζορτζ και τον Τσόρτσιλ (μάλιστα πιο σωστά: να αναγκάσουμε τους πρώτους να νικήσουν τους δεύτερους. πρέπει.κυβερνούν με τον παλιό τρόπο. όπως φαίνεται ανάμεσα στα άλλα και από το λόγο του Λόιντ Τζορτζ. αλλά Κόμμα της επαναστατικής τάξης. Επομένως για την επανάσταση πρέπει.

να φέρουμε πιο κοντά τη στιγμή που με βάση την απογοήτευση της πλειοψηφίας των εργατών από τους Χέντερσον θα μπορέσουμε με σοβαρές πιθανότητες επιτυχίας να ανατρέψουμε αμέσως την κυβέρνηση των Χέντερσον. ας διατηρούμε την απόλυτη ελευθερία ζύμωσης. ότι η χρεοκοπία τους είναι αναπόφευκτη· τρίτο. αλλά μεγαλοαστός. αλλά σε ιδιαίτερη ψηφοφορία). στους μενσεβίκους. όπως ακριβώς επέμεναν (επί δεκαπέντε χρόνια. δηλ. Οι άγγλοι κομμουνιστές πρέπει να επιμένουν στην εξασφάλιση απόλυτης ελευθερίας για το ξεσκέπασμα των Χέντερσον και των Σνόουντεν. δεν μπορούμε βέβαια να κάνουμε συνασπισμό. αφού και ο ίδιος ο τόσο έξυπνος και τόσο σοβαρός. Αν οι Χέντερσον και οι Σνόουντεν δεχτούν το συνασπισμό μ’ αυτούς τους όρους. που θα βολοδέρνει ακόμη πιο συγχυσμένα. πολιτικής δράσης. Λόιντ Τζορτζ δείχνει πλήρη σύγχυση και εξασθενεί τον εαυτό του (και όλη την αστική τάξη) όλο και περισσότερο. κατά τη γνώμη μου. Το Κομμουνιστικό Κόμμα προτείνει στους Χέντερσον και τους Σνόουντεν «συμβιβασμό». τότε κερδίζουμε. να συνενώσουν και τα τέσσερα κόμματα (όλα είναι πολύ αδύνατα. Οι άγγλοι κομμουνιστές πρέπει. προπαγάνδας. γιατί αυτό θα είναι προδοσία. χθες με τις «προστριβές» του με τον Τσόρτσιλ και σήμερα με τις «προστριβές» του με τον Άσκουϊθ. μερικά μάλιστα πάρα πολύ αδύνατα) και τις ομάδες τους σε ένα Κομμουνιστικό Κόμμα με βάση τις αρχές της III Διεθνούς και την υποχρεωτική συμμετοχή στο κοινοβούλιο. από το 1903 ως το 1917) Οι ρώσοι μπολσεβίκοι απέναντι στους ρώσους Χέντερσον και Σνόουντεν. εμείς δεν . ότι είναι από τη φύση τους μικροαστοί προδότες. Θα μιλήσω πιο συγκεκριμένα. όχι μικροαστός. γιατί το σπουδαίο για μας δεν είναι καθόλου ο αριθμός των βουλευτικών εδρών.αξίζουν τίποτε. εκλογική συμφωνία: ας τραβήξουμε μαζί ενάντια στη συμμαχία του Λόιντ Τζορτζ και των συντηρητικών. Χωρίς αυτό τον τελευταίο όρο. ας μοιράσουμε τις βουλευτικές έδρες ανάλογα με τον αριθμό των ψήφων που θα δόσουν οι εργάτες στο Εργατικό Κόμμα ή στους κομμουνιστές (όχι στις εκλογές.

Λέγαμε στους μενσεβίκους και στους εσέρους: πάρτε όλη την εξουσία χωρίς την αστική τάξη. φοβούνται να πάρουν την εξουσία μόνοι τους. Κερδίζουμε. γιατί έχετε την πλειοψηφία στα . θα δει με συμπάθεια τη συνένωση όλων των εργατών ενάντια στη συμμαχία του Λόιντ Τζορτζ με τους συντηρητικούς. ότι οι Χέντερσον προτιμούν τις στενές σχέσεις τους με τους καπιταλιστές από τη συνένωση όλων των εργατών. αλλά και τις μάζες να καταλάβουν πιο γρήγορα όλη την κομμουνιστική μας προπαγάνδα. Αν Οι Χέντερσον και Οι Σνόουντεν αποκρούσουν το συνασπισμό μαζί μας μ’ αυτούς τους όρους. που ιδιαίτερα ύστερα από τις λαμπρές και πολύ σωστές. Κερδίζουμε αμέσως. Γιατί θα δείξουμε αμέσως στις μάζες (σημειώστε πως ακόμη και μέσα στο καθαρά μενσεβίκικο. γιατί δείχνουμε στις μάζες ότι οι Χέντερσον και οι Σνόουντεν φοβούνται να νικήσουν τον Λόιντ Τζορτζ. Πρέπει να σημειώσουμε ότι σε μας στη Ρωσία.κυνηγάμε καθόλου αυτό το πράγμα. ενάντια στους ρώσους Χέντερσον και Σνόουντεν) κέρδισε ακριβώς από μιαν ανάλογη περίπτωση. γιατί θα μεταφέρουμε τη ζύμωση μας στις μάζες τη στιγμή που ο ίδιος ο Λόιντ Τζορτζ «άνοιξε την δρεξη» σ’ αυτές και θα βοηθήσουμε όχι μόνο το Εργατικό Κόμμα να σχηματίσει πιο γρήγορα την κυβέρνηση του. κυνηγάνε περισσότερο αυτό το πράγμα). στο τελείως οπορτουνιστικό Ανεξάρτητο Εργατικό Κόμμα η μάζα είναι υπέρ των Σοβιέτ). που θα τη διεξάγουμε ενάντια στους Χέντερσον. στο σημείο αυτό θα είμαστε υποχωρητικοί (ενώ Οι Χέντερσον και ιδιαίτερα οι καινούργιοι φίλοι τους –ή τα καινούργια αφεντικά τους– Οι φιλελεύθεροι που πέρασαν στο Ανεξάρτητο Εργατικό Κόμμα. χωρίς να την περικόψουμε καθόλου. χωρίς να αποσιωπούμε τίποτε. προσπαθούν να εξασφαλίσουν στα κρυφά την υποστήριξη του Λόιντ Τζορτζ που απλώνει ανοιχτά το χέρι στους συντηρητικούς ενάντια στο Εργατικό Κόμμα. Κερδίζουμε αμέσως μπροστά στη μάζα. πολύ ωφέλιμες (για τον κομμουνισμό) εξηγήσεις του Λόιντ Τζορτζ. κερδίζουμε ακόμη περισσότερο. ύστερα από την επανάσταση της 27/Π/1917 (με το παλιό ημερολόγιο) η προπαγάνδα των μπολσεβίκων ενάντια στους μενσεβίκους και τους εσέρους (δηλ.

Σοβιέτ (στο πρώτο Πανρωσικό συνέδριο των Σοβιέτ. τον Ιούνη του 1917. Απεναντίας. οι κομμουνιστές θα κέρδιζαν αμέσως στο έργο της κατάκτησης των συμπαθειών των μαζών και της υπόσκαψης του κύρους των Χέντερσον και Σνόουντεν. όχι μόνο γιατί τα Σοβιέτ είναι καλύτερα από το κοινοβούλιο και η δικτατορία του . Θα κάναμε εκλογική ζύμωση. εκεί όπου η υποβολή δικών μας υποψηφιοτήτων δεν θα είχε σαν αποτέλεσμα να βγει ένας φιλελεύθερος αντί του εργατικού (μέλους του Εργατικού Κόμματος). απ’ αυτό θα κέρδιζε αναμφισβήτητα η υπόθεση της κομμουνιστικής επανάστασης. Αν παρουσιαστώ σαν κομμουνιστής και δηλώσω πως καλώ να ψηφίσουν τον Χέντερσον ενάντια στον Λόιντ Τζορτζ. αποτελούσαν στην πραγματικότητα μια μικροαστική δημοκρατία) τότε οι εσέροι και οι μενσεβίκοι δεν ήταν σε θέση να παλέψουν δραστήρια και με συνέπεια ενάντια σ’ αυτές τις αναβολές. Κάνουν λάθος Οι σύντροφοι Σίλβια Πάνκχερστ και Γκάλαχερ. (που σχημάτιζαν μαζί έναν πολύ στενό πολιτικό συνασπισμό. σε κατανοητή γλώσσα. οι μπολσεβίκοι είχαν μόνο τα 13% των ψήφων). επειδή ήξερε πολύ καλά πως την πλειοψηφία θα την έπαιρναν οι εσέροι και οι μενσεβίκοι[13]. Και θα μπορέσω να εξηγήσω. ακόμη και να τις κάνουν να τους ακούσουν. όπου δεν υπάρχει δικός μας υποψήφιος. Στην περίπτωση που οι Χέντερσον και Σνόουντεν θα αρνούνταν να κάνουν συνασπισμό με τους κομμουνιστές. Θα βάζαμε δικές μας υποψηφιότητες μόνο σε ελάχιστο αριθμό απόλυτα σίγουρων περιφερειών. ασφαλώς θα με ακούσουν. Για τους άγγλους κομμουνιστές πολλές φορές είναι σήμερα δύσκολο ακόμη και να πλησιάσουν τις μάζες. Οι ρώσοι όμως Χέντερσον και Σνόουντεν φοβούνταν να πάρουν την εξουσία χωρίς την αστική τάξη και. μοιράζοντας προκηρύξεις υπέρ του κομμουνισμού και καλώντας σε όλες τις περιφέρειες. να ψηφίσουν τον εργατικό ενάντια στον αστό. αν βλέπουν σ’ αυτό προδοσία του κομμουνισμού η παραίτηση από τον αγώνα ενάντια στους σοσιαλπροδότες. δηλ. και αν απ’ αυτό χάναμε μερικές κοινοβουλευτικές έδρες το πράγμα δεν θα είχε καμιά σημασία για μας. όταν η αστική τάξη όλο και ανέβαλλε τις εκλογές για τη Συντακτική Συνέλευση.

πρώτο. ακριβώς όπως το σκοινί στηρίζει τον κρεμασμένο· ότι όσο οι Χέντερσον πλησιάζουν στο σχηματισμό δικής τους κυβέρνησης. αλλά λιγότερο πολιτισμένες απ’ ό.. θα μας εμποδίσει να τις συγκεντρώσουμε υπέρ της σοβιετικής επανάστασης κτλ. αν δηλαδή θα πρέπει να ενωθούν με το Εργατικό Κόμμα η ή όχι. κατάρτισαν τους καταλόγους των υποψηφίων τους για το αστικό κοινοβούλιο (Συντακτική Συνέλευση) και την επόμενη μέρα μετά από τη σοβιετική επανάσταση. τόσο θα τραβιούνται οι μάζες με το μέρος μου και θα επιταχύνεται ο πολιτικός θάνατος των Χέντερσον και των Σνόουντεν. δεν θα την καταλάβουν οι μάζες. τότε θα απαντήσω στους «αριστερούς» που φέρνουν τις αντιρρήσεις: –μη φορτώνετε το δογματισμό σας στις μάζες! Στη Ρωσία ασφαλώς οι μάζες δεν είναι περισσότερο. τόσο θα αποδείχνεται πως έχω δίκιο. το Νοέμβρη του 1917. ακριβώς όπως έγινε με τους ομοϊδεάτες τους στη Ρωσία και στη Γερμανία. θα κομματιάσει τις δυνάμεις μας. θα σκορπίσει. ότι και στο ζήτημα αυτό θα πέσει αναπόφευκτα σε λάθος όποιος σκεφτεί να συναγάγει την τακτική του επαναστατικού . που είναι ιδιαίτερα περίπλοκο λόγω της εξαιρετικής πρωτοτυπίας του Βρετανικού «Εργατικού Κόμματος». αλλά τους βοήθησε το γεγονός ότι στις παραμονές της σοβιετικής επανάστασης. Και αν μου φέρουν την αντίρρηση: αυτή η τακτική είναι πολύ «πονηρή» και περίπλοκη. Ωστόσο οι μάζες κατάλαβαν τους μπολσεβίκους· και τους μπολσεβίκους δεν τους εμπόδισε.τι στην Αγγλία. αλλά και ότι θα ήθελα να στηρίξω τον Χέντερσον με την ψήφο μου. το όποιο. που την διαλύσανε στις 5/Ι/1918. το Σεπτέμβρη του 1917. Έχω πάρα πολύ λίγα στοιχεία σχετικά μ’ αυτό το ζήτημα. Είναι πάντως αναμφισβήτητο. από την ίδια τη συγκρότησή του. πήραν μέρος στις εκλογές για την ίδια τη Συντακτική Συνέλευση. δεν μοιάζει καθόλου με τα συνηθισμένα πολιτικά κόμματα της ηπειρωτικής Ευρώπης.προλεταριάτου καλύτερη από τη δικτατορία του Τσόρτσιλ (που σκεπάζεται με την ταμπέλα της αστικής «δημοκρατίας»). Δεν μπορώ να σταθώ εδώ στη δεύτερη διαφωνία ανάμεσα στους άγγλους κομμουνιστές.

Γιατί παρόμοιες αρχές επαναλαβαίνουν απλώς το λάθος των γάλλων κομμουνάρωνμπλανκιστών. να τραβά ολόισια προς την κομμουνιστική επανάσταση». χωρίς να σταματά και χωρίς να ξεφεύγει από το δρόμο του. που χαρακτηρίζει την κάθε χώρα ξεχωριστά και που πρέπει να ξέρουμε να την μελετήσουμε. Μόνο τον πρώτο μήνα του 1905 ο αριθμός των απεργών ξεπέρασε δέκα φορές το μέσο ετήσιο αριθμό των απεργών της προηγούμενης δεκαετίας (1895-1904) και από το Γενάρη ως τον Οχτώβρη του 1905 οι απεργίες αναπτύσσονταν αδιάκοπα και έπαιρναν τεράστια έκταση. στην ιδιομορφία εκείνη της αντικειμενικής ανάπτυξης προς τον κομμουνισμό. Δεύτερο. το καθήκον μας είναι να μπορούμε να εφαρμόζουμε τις γενικές και βασικές αρχές του κομμουνισμού στην ιδιομορφία εκείνη των σχέσεων ανάμεσα στις τάξεις και στα κόμματα.προλεταριάτου από αρχές σαν και τούτη δω: «το Κομμουνιστικό Κόμμα πρέπει να διατηρεί τη θεωρία του καθαρή και την ανεξαρτησία του από το ρεφορμισμό άσπιλη· ο προορισμός του είναι να τραβά μπροστά. Και σ’ αυτό το θέμα περνάμε τώρα. κάτω από την επίδραση μιας σειράς εντελώς ιδιόμορφων ιστορικών συνθηκών. έδειξε πρώτη στον κόσμο όχι μονάχα μιαν . Η καθυστερημένη Ρωσία. είναι αναμφισβήτητο ότι και δω. Γι’ αυτό όμως το ζήτημα θα χρειαστεί να μιλήσουμε όχι μόνο σε σχέση με τον αγγλικό κομμουνισμό. Χ ΜΕΡΙΚΑ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ Η ρωσική αστική επανάσταση του 1905 παρουσίασε μιαν εξαιρετικά πρωτότυπη στροφή στην παγκόσμια ιστορία: σε μια από τις πιο καθυστερημένες καπιταλιστικές χώρες για πρώτη φορά στον κόσμο το απεργιακό κίνημα πήρε πρωτοφανέρωτο πλάτος και δύναμη. να την μαντέψουμε. αλλά και σε σχέση με τα γενικά συμπεράσματα που αφορούν την ανάπτυξη του κομμουνισμού σε όλες τις καπιταλιστικές χώρες. όπως και παντού. που το 1874 διακήρυσσαν την «άρνηση» κάθε συμβιβασμού και κάθε είδους ενδιάμεσου σταθμού. να την βρούμε.

Η δεύτερη πάλη παρατηρείται και στη Γερμανία και στην Αγγλία και στην Ιταλία και στην Αμερική (τουλάχιστο ορισμένη μερίδα των «Βιομηχανικών Εργατών του Κόσμου» και των αναρχοσυνδικαλιστικών ρευμάτων υπερασπίζει τα λάθη του αριστερού κομμουνισμού παράλληλα με τη σχεδόν γενική. της αστικής δημοκρατίας γενικά. Και σε διάστημα λιγότερο από δυο χρόνια φάνηκε ο διεθνής χαρακτήρας των Σοβιέτ. σχεδόν ανεπιφύλακτη αναγνώριση του . που γεννιέται. Η ιστορία του εργατικού κινήματος δείχνει τώρα ότι σε όλες τις χώρες το εργατικό κίνημα πρέπει οπωσδήποτε να περάσει (πράγμα που άρχισε ήδη να γίνεται) μέσα από την πάλη του κομμουνισμού. σαν πάλη ανάμεσα στη II (που σήμερα ουσιαστικά είναι τσακισμένη) και στην III Διεθνή. δηλαδή τον οπορτουνισμό και το σοσιαλσοβινισμό· δεύτερο – κι’ αυτό υπό τύπο. χωρίς καμιά εξαίρεση. το συνδυασμό της οικονομικής και της πολιτικής απεργίας με τη μετατροπή της τελευταίας σε ένοπλη εξέγερση. Η πρώτη πάλη ξεδιπλώθηκε σε όλες. σαν να λέμε. ο διάδοχος του αστικού κοινοβουλευτισμού. συμπλήρωσης– ενάντια στον «αριστερό» κομμουνισμό. τις χώρες. ο κληρονόμος. πριν απ’ όλα και κυρίως ενάντια στο δικό του (για την κάθε χώρα) «μενσεβικισμό». αλλά και τη σημασία του προλεταριάτου.αλματώδη ανάπτυξη της αυτενέργειας των καταπιεζόμενων μαζών στη διάρκεια της επανάστασης (αυτό έγινε σε όλες τις μεγάλες επαναστάσεις). δυναμώνει και τραβά προς τη νίκη. Κάτι παραπάνω. στη σοσιαλιστική επανάσταση. δηλ. των Σοβιέτ. σημασία ασύγκριτα μεγαλύτερη από το ποσοστό του μέσα στον πληθυσμό. η επέκταση αυτής της μορφής αγώνα και οργάνωσης στο παγκόσμιο εργατικό κίνημα και η ιστορική αποστολή των Σοβιέτ να γίνουν ο νεκροθάφτης. όπως φαίνεται. Οι επαναστάσεις του Φλεβάρη και του Οχτώβρη 1917 οδήγησαν σε μιαν ολόπλευρη ανάπτυξη των Σοβιέτ σε εθνική κλίμακα και αργότερα στη νίκη τους στην προλεταριακή. τη γέννηση μιας νέας μορφής μαζικής πάλης και μαζικής οργάνωσης των τάξεων που καταπιέζονται από τον καπιταλισμό.

άμεση και έμμεση. ανάλογα με τα ειδικά χαρακτηριστικά της οικονομίας της. ικανό να κατευθύνει τη διεθνή τακτική του επαναστατικού προλεταριάτου στην πάλη του για την παγκόσμια σοβιετική δημοκρατία. δηλαδή αναμφισβήτητα σε κλίμακα όχι μόνο διεθνή. του πολιτισμού. Μάλιστα οι μεγάλες. φαινόταν στερεή και ισχυρή και είχε την ολόπλευρη. προηγμένες καπιταλιστικές χώρες τραβούν σ’ αυτό το δρόμο πολύ πιο γρήγορα από τον μπολσεβικισμό. Παντού γίνεται αισθητή. Πρέπει να καταλάβουμε . της εθνικής της σύνθεσης (Ιρλανδία κτλ. όσο και τις συγκεκριμένες ιδιομορφίες που παίρνει και αναπόφευκτα θα παίρνει η πάλη αυτή σε κάθε χωριστή χώρα. αν και παντού το εργατικό κίνημα περνά από ένα ομοιογενές στην ουσία. τσάκισε τη II. των αποικιών της. πλαταίνει και μεγαλώνει η δυσαρέσκεια ενάντια στη II Διεθνή και για τον οπορτουνισμό της και για την αδυναμία ή την ανικανότητα της να δημιουργήσει ένα πραγματικά συγκεντρωτικό. των θρησκευτικών της διαιρέσεων κτλ. αλλά και παγκόσμια. πραγματικά καθοδηγητικό κέντρο.. η ανάπτυξη αυτή σε κάθε χώρα συντελείται με δικό της τρόπο.). Όλο το ζήτημα τώρα είναι να υπολογίσουν οι κομμουνιστές κάθε χώρας απόλυτα συνειδητά τόσο τα βασικά καθήκοντα των αρχών της πάλης ενάντια στον οπορτουνισμό και τον «αριστερό» δογματισμό. πάλι παράλληλα με την αναγνώριση του σοβιετικού συστήματος). που μόλις πριν λίγους μήνες ήταν ασύγκριτα πιο ισχυρή από την III.σοβιετικού συστήματος) και στη Γαλλία (η στάση μιας μερίδας πρώην συνδικαλιστών απέναντι στο πολιτικό κόμμα και στον κοινοβουλευτισμό. της πολιτικής. διαβατήρια. Ωστόσο. την κίτρινη σοσιαλσοβινιστική Διεθνή. που είχε πάρει από την ιστορία προθεσμία δεκαπέντε χρόνων για να προετοιμαστεί για τη νίκη σαν οργανωμένο πολιτικό ρεύμα. Η III Διεθνής μέσα στο σύντομο διάστημα ενός χρόνου κέρδισε κιόλας αποφασιστική νίκη. κτλ. υλική (υπουργικές θεσούλες. Τύπο) και ιδεολογική βοήθεια της αστικής τάξης όλου του κόσμου. προπαρασκευαστικό σχολείο για τη νίκη ενάντια στην αστική τάξη.

αλλά απαιτεί μια τέτια εφαρμογή των βασικών άρχων του κομμουνισμού (Σοβιετική εξουσία και δικτατορία του προλεταριάτου) που θα παράλλαζε σωστά αυτές τις αρχές σε επιμέρους ζητήματα. την εγκαθίδρυση της Σοβιετικής δημοκρατίας και της προλεταριακής δικτατορίας. που φαίνεται –και από ορισμένη άποψη πραγματικά είναι– λιγότερο βασικό. που ταυτόχρονα όμως πρακτικά είναι πιο κοντά στην πρακτική λύση αυτού του ζητήματος. με το μέρος της δικτατορίας του προλεταριάτου ενάντια στην αστική δημοκρατία. κάθε άλλο. αλλά το κυριότερο– για να τραβηχτεί η πρωτοπορία της εργατικής τάξης. πάνω στη μηχανική ισοπέδωση και συνταύτιση των κανόνων τακτικής της πάλης. να αναζητηθεί.καλά πως σε καμιά περίπτωση δεν μπορεί να δημιουργηθεί ένα τέτιο καθοδηγητικό κέντρο πάνω σε καλούπια. να κατανοηθεί το εθνικά ιδιαίτερο. δηλαδή στην εξεύρεση . όλη μας την προσοχή στο επόμενο βήμα. Έχει ήδη γίνει το κυριότερο –βέβαια δεν έγιναν όλα. Τώρα πρέπει να συγκεντρώσουμε όλες μας τις δυνάμεις. Να ερευνηθεί. τη νίκη ενάντια στον οπορτουνισμό και στον αριστερό δογματισμό μέσα στο εργατικό κίνημα. για να περάσει με το μέρος της Σοβιετικής εξουσίας ενάντια στον κοινοβουλευτισμό. που θα τις προσάρμοζε και θα τις εφάρμοζε σωστά στις εθνικές και έθνικοκρατικές διαφορές. να μαντευθεΐ. το εθνικά ειδικό στους συγκεκριμένους τρόπους με τους οποίους κάθε χώρα αντιμετωπίζει τη λύση του ενιαίου διεθνούς καθήκοντος. να μελετηθεί. Όσον καιρό θα υπάρχουν εθνικές και κρατικές διαφορές ανάμεσα στους λαούς και στις χώρες –και αυτές οι διαφορές θα διατηρούνται πάρα πολύ καιρό ακόμη και ύστερα από την πραγματοποίηση της δικτατορίας του προλεταριάτου σε παγκόσμια κλίμακα –η ενότητα της διεθνούς τακτικής του κομμουνιστικού εργατικού κινήματος όλων των χωρών δεν απαιτεί τον παραμερισμό κάθε ποικιλομορφίας ούτε την εξάλειψη των εθνικών διαφορών (αυτό για τις σημερινές στιγμές είναι ένα ανόητο όνειρο). να σε τί συνίσταται το βασικό καθήκον της ιστορικής στιγμής που περνούν οι προηγμένες (και όχι μόνο οι προηγμένες) χώρες. την ανατροπή της αστικής τάξης.

Χωρίς αυτό δεν μπορούμε να κάνουμε ούτε το πρώτο βήμα προς τη νίκη. Κάππ και Σία στη Γερμανία53). Όχι μόνο οι απολίτιστες. σαν τη μοναδική λύση απέναντι στη δικτατορία του προλεταριάτου. προτού οι πλατιές μάζες να έχουν πάρει θέση η ανοιχτής υποστήριξης της πρωτοπορίας. όλη την προστυχιά της κυβέρνησης των ιπποτών της II Διεθνούς και όλο το αναπόφευκτο της δικτατορίας των ακρών αντιδραστικών (Κορνίλοφ στη Ρωσία52. χρειάστηκε να δοκιμάσουν πάνω στο πετσί τους όλη την αδυναμία. που τον επιβεβαίωσε τώρα με καταπληκτική δύναμη και παραστατικότητα όχι μόνο η Ρωσία. όλη την έλλειψη χαρακτήρα. ή τουλάχιστον ευμενούς ουδετερότητας απέναντί της και να έχουν δείξει ότι είναι εντελώς ανίκανες να υποστηρίξουν τον αντίπαλο της. Με μόνη την πρωτοπορία δεν μπορούμε να νικήσουμε. Θα ήταν όχι απλώς ανοησία αλλά και έγκλημα να ρίξουμε μόνη την πρωτοπορία στην αποφασιστική μάχη. Η προλεταριακή πρωτοπορία έχει κατακτηθεί ιδεολογικά. Απ’ αυτό όμως ως τη νίκη υπάρχει ακόμη αρκετή απόσταση. Το άμεσο καθήκον της συνειδητής πρωτοπορίας του διεθνούς εργατικού κινήματος. δεν αρκεί μόνο η προπαγάνδα. Τέτιος είναι ο βασικός νόμος όλων των μεγάλων επαναστάσεων. αλλά και οι μάζες της Γερμανίας με τον υψηλό πολιτισμό και χωρίς κανέναν αναλφάβητο. προτού όλη η τάξη. για να φτάσουν πραγματικά οι πλατιές μάζες των εργαζομένων και καταπιεζομένων από το κεφάλαιο στο σημείο να πάρουν μια τέτια θέση. μόνο η ζύμωση. όλη την ανικανότητα. δηλ. Για να γίνει αυτό χρειάζεται η πολιτική πείρα των ίδιων των μαζών. των κομμουνιστικών κομμάτων. όλη τη δουλοπρέπεια απέναντι στην αστική τάξη. Και για να φτάσει πραγματικά όλη η τάξη. συχνά αναλφάβητες μάζες της Ρωσίας. ομάδων και ρευμάτων είναι να ξέρουν να οδηγήσουν τις πλατιές μάζες (που τώρα ακόμη στις περισσότερες περιπτώσεις είναι .της μορφής για το πέρασμα ή για το πλησίασμα στην προλεταριακή επανάσταση. Αυτό είναι το κυριότερο. για να στραφούν οριστικά προς τον κομμουνισμό. αλλά και η Γερμανία.

Αν το πρώτο ιστορικό καθήκον (να τραβήξουμε τη συνειδητή πρωτοπορία του προλεταριάτου με το μέρος της Σοβιετικής εξουσίας και της δικτατορίας της εργατικής τάξης) δεν ήταν δυνατό να πραγματοποιηθεί χωρίς την πλήρη ιδεολογική και πολιτική νίκη ενάντια στον οπορτουνισμό και στο σοσιαλσοβινισμό. όλων απολύτως των τάξεων μιας δοσμένης κοινωνίας. το δεύτερο καθήκον. ρουτινιασμένες. αλλά ακόμη και το ερώτημα. τότε πια με μόνη την προπαγανδιστική πρακτική πείρα. απαθείς. Όταν πρόκειται για την πρακτική δράση των μαζών. . χωρίς να απαλλαγούμε απ’ αυτά. αυτό το άμεσο καθήκον δεν είναι δυνατό να το εκπληρώσουμε χωρίς να εξαλείψουμε τον αριστερό δογματισμό. αδρανείς. αξύπνητες) σ’ αυτή την καινούργια θέση τους ή μάλλον να ξέρουν να καθοδηγούν όχι μόνο το Κόμμα τους. στην πρώτη θέση έμπαινε η προπαγάνδα.κοιμισμένες. αν οι ιστορικά ενεργητικές δυνάμεις όλων των τάξεων. για την κατανομή –ας μου επιτραπεί η έκφραση– στρατιών με εκατομμύρια ανθρώπους. αν έχουμε πείσει την πρωτοπορία της επαναστατικής τάξης. όπως υπολογίζει στην ουσία ο προπαγανδιστής. που δεν έχει ακόμη καθοδηγήσει μάζες· εδώ πρέπει να υπολογίζεις με εκατομμύρια και με δεκάδες εκατομμύρια. Όσον καιρό το ζήτημα ήταν (και στο βαθμό που είναι ακόμη) να τραβήξουμε την πρωτοπορία του προλεταριάτου με το μέρος του κομμουνισμού. Εδώ πρέπει να βάζεις στον εαυτό σου όχι μόνο το ερώτημα. μα και τις μάζες αυτές στο διάστημα που ζυγώνουν. χωρίς να ξεπεράσουμε ολοκληρωτικά τα λάθη του. με μόνη την επανάληψη των αληθειών του «καθαρού» κομμουνισμού τίποτε δεν κάνεις. Στην περίπτωση αυτή δεν πρέπει να υπολογίζεις με χιλιάδες. που τώρα γίνεται άμεσο και συνίσταται στην Ικανότητα να οδηγήσουμε τις μάζες σε μια καινούργια θέση που μπορεί να εξασφαλίσει τη νίκη της πρωτοπορίας στην επανάσταση. μέλος μιας μικρής ομάδας. που περνούν στην καινούργια θέση. Ακόμη και οι όμιλοι που έχουν όλες τις αδυναμίες του πνεύματος του στενού ομίλου είναι εδώ ωφέλιμοι και δίνουν γόνιμα αποτελέσματα. για τη διάταξη όλων των ταξικών δυνάμεων μιας δοσμένης κοινωνίας για την τελευταία και αποφασιστική μάχη.

που θέλει να είναι όχι μόνο ένας συνειδητός. η μικροαστική δημοκρατία σε διάκριση από την αστική τάξη. ώστε η αποφασιστική μάχη να είναι πια εντελώς ώριμη –έτσι. Οι διαφωνίες ανάμεσα στους Τσόρτσιλ και στους Λόιντ Τζορτζ –οι πολιτικοί αυτοί τόποι υπάρχουν σε όλες τις χώρες με ασήμαντες εθνικές διαφορές– από το ένα μέρος· έπειτα. Από την άποψη όμως αυτή της πρακτικής δράσης των μαζών. επαναστατικών ενεργειών ενάντια στην αστική τάξη. στον καθορισμό της στιγμής που θα έχουν ωριμάσει πέρα για πέρα Οι συγκρούσεις που είναι αναπόφευκτες ανάμεσα σ’ αυτούς τους «φίλους» και που αδυνατίζουν και εξαντλούν όλους μαζί τους «φίλους». πάρα πολύ σπουδαίες. Πρέπει να συνδυάσουμε την πιο αυστηρή αφοσίωση στις ιδέες του κομμουνισμού με την ικανότητα να κάνουμε όλους τους . οι διαφωνίες ανάμεσα στους Χέντερσον και τους Λόιντ Τζορτζ από το άλλο μέρος. δηλαδή η μικροαστική τάξη. διστακτικά. πολιτική δράση. πεπεισμένος. όλο το καθήκον του κομμουνιστή. μαζική. του αφηρημένου κομμουνισμού. να έχουν αρκετά ρεζιλευτεί με τη χρεοκοπία τους στην πράξη· έτσι. ιδεολόγος προπαγανδιστής. να έχουν αρκετά φαγωθεί αναμεταξύ τους. ώστε (3) στο προλεταριάτο να έχει αρχίσει και να αναπτύσσεται εντατικά μια μαζική τάση για υποστήριξη των πιο αποφασιστικών.χωρίς καμιά εξαίρεση. συνίσταται στον υπολογισμό αυτών των διαφωνιών. να έχουν αρκετά ξεσκεπαστεί μπροστά στο λαό. Όλο το ζήτημα. ενδιάμεσα στοιχεία. δηλ. αρκετά εξασθενήσει από έναν αγώνα ανώτερο από τις δυνάμεις τους· έτσι. είναι διαταγμένες έτσι. αν έχουμε υπολογίσει σωστά όλους τους όρους που σημειώσαμε και περιγράψαμε σύντομα παραπάνω και αν έχουμε διαλέξει σωστά τη στιγμή. Τότε η επανάσταση θα είναι πια ώριμη. τότε η νίκη μας. δηλ. Οι διαφορές αυτές είναι πολύ. ώστε (2) όλα τα ταλαντευόμενα. απεριόριστα τολμηρών. αλλά και πρακτικός καθοδηγητής των μαζών στην επανάσταση. ώστε (1) όλες οι εχθρικές προς εμάς ταξικές δυνάμεις να τα έχουν αρκετά χαμένα. η νίκη μας είναι εξασφαλισμένη. του κομμουνισμού που δεν είναι ακόμη ώριμος για την πρακτική. ασταθή. είναι εντελώς ασήμαντες και μικρές από την άποψη του «καθαρού».

χρεοκοπία που διαφωτίζει τις μάζες με το δικό μας ακριβώς πνεύμα. ακριβώς προς την κατεύθυνση του κομμουνισμού· να επιταχύνουμε τις αναπόφευκτες προστριβές. τα τσακώματα. απ’ ό. τη φαντασία δεκάδων χιλιάδων. πιο πολύπλευρη.τι το φαντάζονται τα καλύτερα κόμματα. πιο ποικιλόμορφη. τις μορφές ή τις πλευρές της κοινωνικής δράσης (αποτελειώνοντας .απαραίτητους πρακτικούς συμβιβασμούς. Η ιστορία γενικά. είναι πάντοτε πιο πλούσια σε περιεχόμενο. το πάθος. πιο «πονηρή». το πάθος. ώστε με την αποφασιστική επίθεση του προλεταριάτου να τους τσακίσουμε όλους και να κατακτήσουμε την πολιτική εξουσία. πιο ζωντανή. την πλήρη διάσπαση ανάμεσα στους Χέντερσον-Λόιντ Τζορτζ-Τσόρτσιλ (ανάμεσα στους μενσεβίκους και τους εσέρους –τους καντέτους– τους μοναρχικούς· ανάμεσα στους Σάιντεμαν –την αστική τάξη– τους ανθρώπους του Κάππ κτλ. συμφωνίες. ενώ την επανάσταση την πραγματοποιούν σε στιγμές εξαιρετικής ανόδου και έντασης όλων των ανθρώπινων ικανοτήτων. η θέληση. Κι αυτό είναι αυτονόητο. ελιγμούς.)· και να διαλέξουμε σωστά τη στιγμή που η διάσπαση ανάμεσα σε όλα αυτά τα «στηρίγματα της ιερής ατομικής ιδιοκτησίας» θα έχει φτάσει στο αποκορύφωμα της. Από δω βγαίνουν δυο πολύ σπουδαία πρακτικά συμπεράσματα: το πρώτο είναι ότι η επαναστατική τάξη για να εκπληρώσει το καθήκον της πρέπει να ξέρει να κάνει κτήμα της όλες. η ιστορία των επαναστάσεων ειδικά. για να μην αναφέρουμε ένα-ένα τα ονόματα των εκπροσώπων της μικροαστικής δημοκρατίας που αυτοκαλούνται σοσιαλιστές)· να επιταχύνουμε την αναπόφευκτη χρεοκοπία τους στην πράξη. τη θέληση. η φαντασία δεκάδων εκατομμυρίων ανθρώπων που τους κεντρίζει η πιο σκληρή ταξική πάλη. γιατί οι καλύτερες πρωτοπορίες εκφράζουν τη συνείδηση. χωρίς την παραμικρή εξαίρεση. ζίκ-ζάκ. οι πιο συνειδητές πρωτοπορίες των πιο πρωτοπόρων τάξεων. υποχωρήσεις και παρόμοια για να επιταχύνουμε την άνοδο στην εξουσία των Χέντερσον και μετά τη φθορά της πολιτικής εξουσίας των Χέντερσον (των ηρώων της II Διεθνούς. τις συγκρούσεις. η συνείδηση.

Πολλές φορές οι άπειροι επαναστάτες νομίζουν ότι τα νόμιμα μέσα πάλης είναι οπορτουνιστικά. της πραγματικά επαναστατικής τάξης. Το σωστό είναι ότι οπορτουνιστές και προδότες της εργατικής τάξης είναι τα κόμματα και οι αρχηγοί που δεν μπορούν ή δεν θέλουν (μη λες: δεν μπορώ. Κατέχοντας όλα τα μέσα πάλης. νικούμε στα σίγουρα. το όπλο που καταφέρει με τη μεγαλύτερη ταχύτητα τα θανάσιμα χτυπήματα. που διαθέτει η μπορεί να διαθέσει ο εχθρός. Ο καθένας θα συμφωνήσει πως είναι παράλογη είτε ακόμη και εγκληματική η στάση εκείνου του στρατού. μια και αντιπροσωπεύουμε τα συμφέροντα της πραγματικά πρωτοπόρας. λέγε: δεν θέλω) να χρησιμοποιήσουν τα παράνομα μέσα πάλης σε τέτιες συνθήκες. Στην πολιτική είναι ακόμη λιγότερες οι δυνατότητες να ξέρεις από τα πριν ποιο μέσο πάλης θα αποδειχτεί χρήσιμο και κατάλληλο για μας σε τούτες η εκείνες τις μελλοντικές συνθήκες. ακόμη κι αν οι περιστάσεις δεν μας επιτρέψουν να χρησιμοποιήσουμε το όπλο που είναι πιο επικίνδυνο για τον εχθρό. κάποτε ριψοκινδυνεύοντας πολύ και αντιμετωπίζοντας τεράστιο κίνδυνο. μπορεί να υποστούμε τεράστια –κάποτε μάλιστα αποφασιστική– ήττα. εκείνο που δεν πρόλαβε να αποτελειώσει πριν απ’ αυτή την κατάκτηση)· το δεύτερο συμπέρασμα είναι ότι η επαναστατική τάξη πρέπει να είναι έτοιμη για την πιο γρήγορη και αναπάντεχη εναλλαγή της μιας μορφής με την άλλη. και ότι τα παράνομα μέσα είναι επαναστατικά. όπως λ. αν οι ανεξάρτητες από τη θέληση μας αλλαγές της κατάστασης των άλλων τάξεων βάλουν στην ημερήσια διάταξη μια μορφή δράσης. Αυτό όμως δεν είναι σωστό. Όταν δεν κατέχουμε όλα τα μέσα πάλης. γιατί η αστική τάξη σ’ αυτό το πεδίο πολύ συχνά (προπάντων σε «ειρηνικούς». στην περίοδο του ιμπεριαλιστικού πολέμου του 1914-1918. μη επαναστατικούς καιρούς) εξαπατούσε και κορόιδευε τους εργάτες.ύστερα από την κατάκτηση της πολιτικής εξουσίας. όταν η αστική τάξη . στην οποία εμείς είμαστε εξαιρετικά αδύνατοι. Αυτό ισχύει στην πολιτική ακόμη περισσότερο παρά στο στρατό. που δεν προετοιμάζεται να εκμάθει όλα τα είδη των όπλων.χ. όλα τα μέσα και τις μεθόδους αγώνα.

θα ξεσηκώσει. απαγορεύοντας να λέγεται η αλήθεια για το ληστρικό χαρακτήρα του πολέμου. Οι επαναστάτες όμως. θα σπρώξει στον αγώνα τις πολύ πλατιές μάζες που σήμερα κοιμούνται ακόμη. Να ξέρει να βρίσκει. που οδηγεί τις μάζες στον πραγματικό. να αισθάνεται. μεγάλο επαναστατικό αγώνα –αυτό είναι το κυριότερο καθήκον του σύγχρονου κομμουνισμού στη Δυτική Ευρώπη και στην Αμερική. Παράδειγμα: η Αγγλία. Είναι πολύ πιο δύσκολο –και έχεί πολύ μεγαλύτερη αξία– να ξέρεις να είσαι επαναστάτης. όταν δεν υπάρχουν ακόμη οι συνθήκες για άμεσο. ανοιχτό. πραγματικά μαζικό. από μόδα. ύστερα από τη νίκη του. μέσα σε μη επαναστατικές συνθήκες. τη ζύμωση. όταν η επανάσταση έχει πια ξεσπάσει και φουντώσει. πραγματικά επαναστατικό αγώνα. αποφασιστικό. να καθορίζει σωστά το συγκεκριμένο δρόμο ή την ιδιαίτερη στροφή των γεγονότων. Δεν είναι δύσκολο να είσαι επαναστάτης. μέσα σε μάζα που δεν μπορεί να καταλάβει αμέσως την ανάγκη της επαναστατικής μεθόδου δράσης. που δεν ξέρουν να συνδυάζουν τις παράνομες μορφές πάλης με όλες τις νόμιμες. πολύ μεγάλους κόπους. Δεν μπορούμε να ξέρουμε –και κανείς δεν είναι σε θέση να καθορίσει από τα πριν– πότε θα φουντώσει εκεί μια πραγματική προλεταριακή επανάσταση και ποια θα είναι η αφορμή που πιο πολύ θα ξυπνήσει. Η «απαλλαγή» του προλεταριάτου από τέτιους επαναστάτες της κακιάς ώρας του στοιχίζει αργότερα. να ξέρεις να υπερασπίζεις τα συμφέροντα της επανάστασης (με την προπαγάνδα. όταν στην επανάσταση προσχωρούν οι πάντες από απλό ενθουσιασμό. κάποτε μάλιστα και από λόγους προσωπικής σταδιοδρομίας. Γι’ αυτό είμαστε υποχρεωμένοι να κάνουμε όλη την προπαρασκευαστική δουλιά μας έτσι που να είμαστε πεταλωμένοι και στα τέσσερα πόδια (όπως αρεσκόταν να λέει ο . την οργάνωση) μέσα σε μη επαναστατικά όργανα και συχνά σε απροκάλυπτα αντιδραστικά. είναι πάντοτε πολύ κακοί επαναστάτες. τελευταίο.των πιο ελεύθερων δημοκρατικών χωρών εξαπατούσε τους εργάτες με πρωτάκουστη θρασύτητα και αγριότητα. και βασανιστικά μπορούμε να πούμε μαρτύρια.

της παγκόσμιας ιμπεριαλιστικής πολιτικής της βρετανικής κυβέρνησης και όλους τους άλλους τομείς. αυτό έγινε σε σας. Γι’ αυτό ακριβώς . το ζήτημα αυτό είναι για όλους μας λυμένο και μάλιστα οριστικά). αλλά της III Διεθνούς. δουλεύοντας παντού με καινούργιο τρόπο. όταν ήταν μαρξιστής και επαναστάτης). Μιλάμε για την αφορμή που θα ξυπνήσει τις προλεταριακές μάζες. κομμουνιστικά. Δεν μιλάμε για το χαρακτήρα του αγώνα που θα κρίνει την τύχη της προλεταριακής επανάστασης στην Αγγλία (το ζήτημα αυτό δεν γεννά αμφιβολίες σε κανέναν κομμουνιστή. να τον «σπάσει» μια κοινοβουλευτική κρίση· μπορεί μια κρίση που θα προκληθεί από τις αποικιακές και ιμπεριαλιστικές αντιθέσεις (αντιφάσεις). στο πνεύμα όχι της II. Απ’ αυτό βγάζουν συχνά το συμπέρασμα: «καλά. στη Ρωσία. σφαίρες και πλευρές της κοινωνικής ζωής.μακαρίτης ο Πλεχάνοφ. που είναι απελπιστικά μπερδεμένες και όλο και περισσότερο οδυνηρά συσσωρεύονται και οξύνονται· μπορεί και κάτι άλλο κτλ. θα τις βάλει σε κίνηση και θα τις φέρει πολύ κοντά στην επανάσταση. της αποικιακής. ο δικός μας όμως ο κοινοβουλευτισμός είναι διαφορετικός». στην αστική Γαλλική Δημοκρατία. μια από τις χιλιάδες και χιλιάδες άτιμες πράξεις της αντιδραστικής στρατοκρατίας (υπόθεση Ντρέυφους54) για να φέρει το λαό στα πρόθυρα του εμφυλίου πολέμου! Στην Αγγλία οι κομμουνιστές πρέπει να χρησιμοποιούν ακατάπαυστα. της «μπολσεβίκικης» συμμετοχής στις βουλευτικές εκλογές και στην κοινοβουλευτική πάλη. που σήμερα ακόμη κοιμούνται. μπορώ όμως να διαβεβαιώσω τους κομμουνιστές του εξωτερικού ότι η καμπάνια αυτή δεν έμοιαζε καθόλου με τις συνηθισμένες κοινοβουλευτικές καμπάνιες της Δυτικής Ευρώπης. μέσα σε μια κατάσταση που και από διεθνή και από εσωτερική πλευρά ήταν εκατό φορές λιγότερο επαναστατική από τη σημερινή.χ. Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι λ. ούτε το χώρο για να περιγράψω τις μεθόδους της «ρωσικής». Μπορεί «τον πάγο να τον ραγίσει». εντατικά. Δεν έχω εδώ ούτε το χρόνο. Συμπέρασμα όχι σωστό. ήταν αρκετή μια τόσο «απρόοπτη» και τόσο «μικρή» αφορμή. σταθερά και τις κοινοβουλευτικές εκλογές και όλες τις περιπέτειες της ιρλανδικής.

γιατί χωρίς κόπο δεν μπορούν να πραγματοποιηθούν τα καθήκοντα του κομμουνισμού γενικά και πρέπει να κοπιάσουμε για να . τις εκκλήσεις που κάνει σε όλο το λαό. όταν αυτός ο ίδιος ο μηχανισμός παλλαϊκής ζύμωσης δούλευε σε μας ακόμη πιο εντατικά). να κατατοπίζουν το λαό σχετικά με τον μπολσεβικισμό έτσι όπως ποτέ δεν κατόρθωσαν να το κάνουν (στις συνθήκες της κυριαρχίας της αστικής τάξης). ένα μη οπορτουνιστικό. μη καριερίστικο κοινοβουλευτισμό. αλλά παντού να ξυπνούν τη σκέψη. πάρα πολύ δύσκολο να γίνει αυτό στη Δυτική Ευρώπη και στην Αμερική. τις καλύβες των προλετάριων του κάμπου και των απόκεντρων χωριών (στην Ευρώπη. οι πραγματικοί προλετάριοι με τη βοήθεια της ανοργάνωτης και εντελώς κακομοιριασμένης φτωχολογιάς να κυκλοφορούν και να μοιράζουν προκηρύξεις. κομμουνιστική δουλιά. συνδικαλιστική. διαφορετικό από το συνηθισμένο. ευτυχώς. μπορεί όμως και πρέπει να γίνει. αγύρτικα-καπιταλιστικά στοιχεία υπήρχαν πάντα και στις δικές μας εκλογές. να εισχωρούν στις πιο λαϊκές ενώσεις. πολύ. τις εκλογές που ορίζει. τις στιγμές των μεγάλων απεργιών. τρέιντγιουνιονιστική. εκτός από την περίοδο των εκλογών (με εξαίρεση. να χρησιμοποιούν το μηχανισμό που δημιούργησε αυτή. Αρκετά και υπεραρκετά οπορτουνιστικά και καθαρά αστικά. τυχαίες συγκεντρώσεις.τι σε μας. υπάρχουν πολύ λιγότερα απόκεντρα χωριά. να επισκέπτονται τα σπίτια των εργατών. Είναι πολύ δύσκολο. και στην Αγγλία είναι πάρα πολύ λίγα). σε όλους τους τομείς της ζωής την παλιά σοσιαλιστική. Οι κομμουνιστές της Δυτικής Ευρώπης και της Αμερικής πρέπει να μάθουν να δημιουργήσουν έναν καινούργιο. να μη κυνηγούν ούτε τόσο δα μια «θεσούλα» στη Βουλή. να μιλούν με το λαό όχι δασκαλίστικα (και όχι πολύ κοινοβουλευτικά). να χώνονται στις πιο λαϊκές ταβερνούλες. καταφερτζίδικα. απ’ ό. έτσι ώστε το κόμμα των κομμουνιστών να βάλει τα δικά του συνθήματα. φυσικά. συλλόγους. να πιάνουν την αστική τάξη από τα ίδια της τα λόγια.υπάρχουν στον κόσμο κομμουνιστές. οπαδοί της III Διεθνούς σε όλες τις χώρες. να προσελκύουν τη μάζα. για να αλλάξουν σε όλη τη γραμμή. κοινοβουλευτική δουλιά και να την μετατρέψουν σε νέα.

όχι ρεφορμιστικά. οι άγγλοι η οι γερμανοί ληστές) όλοι αυτοί οι τομείς της κοινωνικής ζωής συσσωρεύουν πολλή εύφλεκτη ύλη και δημιουργούν πάρα πολλές αφορμές για συγκρούσεις. κρίσεις.εκπληρώσουμε τα πρακτικά καθήκοντα. όξυνση της ταξικής πάλης. δεν θα είμαστε ολόπλευρα προετοιμασμένοι. και τώρα ύστερα από έναν πόλεμο. με την έννοια μιας ιδιαίτερης αφύπνισης των μαζών. μουχλιασμένα και φαινομενικά άγονα. αλλά επαναστατικά) η δουλιά της προπαγάνδας. Και στην ίδια την Αγγλία πρέπει να οργανωθεί με νέο τρόπο (όχι σοσιαλιστικά. αλλά κομμουνιστικά. αποικίες). Γιατί όλοι αυτοί οι τομείς της κοινωνικής ζωής στην εποχή του ιμπεριαλισμού γενικά. που καταβασάνισε τους λαούς και τους ανοίγει γρήγορα τα μάτια για να δουν την αλήθεια (δηλαδή το ότι δεκάδες εκατομμύρια σκοτώθηκαν ή σακατεύτηκαν μόνο και μόνο για να λυθεί το ζήτημα ποιοι θα ληστεύουν τις περισσότερες χώρες. ούτε για τη μελλούμενη κομμουνιστική αναδιοργάνωση όλης της ζωής ύστερα απ’ αυτή τη νίκη. δεν θα κατέχουμε όλα τα είδη των όπλων. τον ένα κλάδο ύστερα από τον άλλο. γιατί διαφορετικά δεν θα βρισκόμαστε στο ύψος του καθήκοντος. τα όποια συνδέονται όλο και πιο πολύ με όλους τους τομείς της κοινωνικής ζωής. δεν θα προετοιμαστούμε ούτε για τη νίκη ενάντια στην αστική τάξη (που έχει οργανώσει –και τώρα αποδιοργάνωσε– όλους τους τομείς της κοινωνικής ζωής κατά αστικό τρόπο). που είναι όλο και πιο πολύμορφα. Δεν ξέρουμε και δεν μπορούμε να ξέρουμε ποια σπίθα –από τις άπειρες σπίθες που ξεπετιούνται τώρα από παντού σε όλες τις χώρες κάτω από την επίδραση της παγκόσμιας οικονομικής και πολιτικής κρίσης– θα μπορέσει να ανάψει την πυρκαγιά. της οργάνωσης στο στρατό και μέσα στις καταπιεζόμενες και ανισότιμες εθνότητες του «δικού τους» κράτους (Ιρλανδία. και γι’ αυτό είμαστε υποχρεωμένοι να αρχίσουμε «να επεξεργαζόμαστε» με τις νέες μας κομμουνιστικές αρχές όλα τα πεδία δράσης. . που όλο και πιο πολύ αποσπούν από την αστική τάξη τον ένα τομέα. ακόμη και τα πιο πλατιά. της ζύμωσης.

Όταν η αστική τάξη της Γαλλίας κάνει τον μπολσεβικισμό κεντρικό ζήτημα της προεκλογικής ζύμωσης. συγκεντρώνει την προσοχή στη βίαιη κατάπνιξη του μπολσεβικισμού. αδυνατίζοντας έτσι τη θέση της σε μια σειρά άλλα πεδία. έχει καταληφθεί από εξωφρενική μανία εναντίον του και γι’ αυτό ακριβώς. η αστική τάξη . κι ακόμη πιο πολύ τον Ιούνη και τον Ιούλη του 1917– το «παραξήλωσαν». που τα έχει ολωσδιόλου χαμένα. από το ένα μέρος. συντέλεσαν στο να οδηγηθούν οι μάζες να εκφέρουν την κρίση τους για τον μπολσεβικισμό. Οι κομμουνιστές όλων των προηγμένων χωρών πρέπει να πάρουν υπόψη τους στην τακτική τους και τα δυο αυτά περιστατικά. βρίζοντας σαν μπολσεβίκους τους σχετικά μετριοπαθείς ή ταλαντευόμενους σοσιαλιστές· όταν η αστική τάξη της Αμερικής. όλη η κοινωνική ζωή ακριβώς χάρη στο «ζήλο» της αστικής τάξης ήταν γεμάτη από συζητήσεις για τον μπολσεβικισμό. που ωρύονταν σε όλους τους τόνους ενάντια στους μπολσεβίκους. Όταν οι ρώσοι καντέτοι και ο Κερένσκι ξεσήκωσαν λυσσαλέα καμπάνια ενάντια στους μπολσεβίκους –κυρίως από τον Απρίλη του 1917 κι εδώ. διαδίδοντας παντού φήμες για μπολσεβίκικες συνωμοσίες· – όταν η «σοβαρότερη» αστική τάξη του κόσμου. εκτός από τις εφημερίδες. από το άλλο. κι άλλωστε. πιάνει χιλιάδες και χιλιάδες ανθρώπους σαν ύποπτους για μπολσεβικισμό και δημιουργεί μια ατμόσφαιρα πανικού. Είναι τρομοκρατημένη από τον «μπολσεβικισμό». Κατατρέχουν τον μπολσεβικισμό με τον ίδιο ζήλο που τον κατέτρεχε ο Κερένσκι και Σία.Ύστερα από την προλεταριακή επανάσταση στη Ρωσία και τις αναπάντεχες για την αστική τάξη και τους φιλισταίους νίκες της επανάστασης αυτής σε διεθνή κλίμακα. Τώρα σε παγκόσμια κλίμακα οι εκατομμυριούχοι όλων των χωρών φέρνονται κατά τέτιο τρόπο. Και αυτοί επίσης το «παραξηλώνουν» και στην περίπτωση αυτή μας βοηθούν το ίδιο όπως και ο Κερένσκι. επιταχύνει την εξέλιξη των γεγονότων και. Εκατομμύρια αντίτυπα των αστικών εφημερίδων. όλος ο κόσμος έγινε τώρα διαφορετικός και η αστική τάξη έγινε κι αυτή παντού διαφορετική. που θα πρέπει να τους ευγνωμονούμε με όλη μας την ψυχή.

κάποτε την πιο αναπάντεχη. Δουλεύουν για μας. σε ορισμένες χώρες. στην Ουγγαρία. τα φύτρα του υπάρχουν κυριολεκτικά παντού. την τρομοκρατία. η «μόλυνση» (για να χρησιμοποιήσουμε την πιο προσφιλή έκφραση της αστικής τάξης και της αστικής αστυνομίας και την πιο «ευχάριστη» γι’ αυτή σύγκριση) έχει εισχωρήσει πολύ βαθιά μέσα στον οργανισμό και τον έχει διαποτίσει ολόκληρο. ενεργώντας μ’ αυτό τον τρόπο. Ας παραδέρνει η αστική τάξη. κάνει απίστευτες ανοησίες.) καινούργιες εκατοντάδες. η «μόλυνση» θα βρει μιαν άλλη. Και δεν μπορούν να κάνουν διαφορετικά. εκατοντάδες χιλιάδες αυριανούς ή χθεσινούς μπολσεβίκους: η αστική τάξη. παπάδες –εμείς πρέπει να υποκλινόμαστε και να ευχαριστούμε τους κυρίους καπιταλιστές. ενεργεί όπως ενήργησαν όλες οι τάξεις οι καταδικασμένες σε . Ο κομμουνισμός «ξεφυτρώνει» ορμητικά απ’ όλες τις πλευρές της κοινωνικής ζωής. τη βία. ας εκδικείται προκαταβολικά τους μπολσεβίκους και ας προσπαθεί να εξοντώσει (στις Ινδίες. Μπορεί σε ορισμένες περιπτώσεις. παρ’ όλη την εξυπνάδα και την πείρα της. ας το παραξηλώνει. ιδρύει πλουσιότατες «εταιρίες για την καταπολέμηση του μπολσεβικισμού». Ταυτόχρονα όμως η αστική τάξη βλέπει σχεδόν μονάχα τη μια πλευρά του μπολσεβικισμού: την εξέγερση. για λίγο-πολύ σύντομο χρονικό διάστημα. Μας βοηθούν να κινήσουμε το ενδιαφέρον των μαζών για την ουσία και τη σημασία του μπολσεβικισμού. αν το πετύχει. να πνίξουν τον μπολσεβικισμό. προπαγανδιστές. χιλιάδες. Αν «φράξεις» με εξαιρετική προσοχή τη μια έξοδο. στη Γερμανία κτλ. Η ζωή θα επιβάλει τα δικαιώματα της. γιατί απότυχαν πια στην προσπάθεια τους «να αποσιωπήσουν». ας λυσσομανά μέχρι τρέλας.της Αγγλίας. μισθώνει για να πολεμήσει τον μπολσεβικισμό πρόσθετο προσωπικό από επιστήμονες. δημιουργεί ειδική φιλολογία για τον μπολσεβικισμό. ας κάνει ανοησίες. Γι’ αυτό η αστική τάξη προσπαθεί να προετοιμαστεί ιδιαίτερα για την απόκρουση και την αντίσταση σ’ αυτό το πεδίο. να το πετύχει: την πιθανότητα αυτή πρέπει να την έχουμε υπόψη μας και δεν υπάρχει απολύτως τίποτε το τρομερό για μας.

Οι κομμουνιστές πρέπει να ξέρουν πως το μέλλον οπωσδήποτε τους ανήκει και γι’ αυτό μπορούμε (και πρέπει) να συνενώνουμε το μεγαλύτερο πάθος στο μεγάλο επαναστατικό αγώνα με τον πιο ψύχραιμο και νηφάλιο υπολογισμό των λυσσαλέων σπασμών της αστικής τάξης. Σε όλες όμως τις περιπτώσεις και σε όλες τις χώρες ο κομμουνισμός ατσαλώνεται και αναπτύσσεται· Οι ρίζες του είναι τόσο βαθιές. δεν τον εξαντλούν. επιστήμονες μαρξιστές και αφοσιωμένους στο σοσιαλισμό αρχηγούς της II Διεθνούς. στην εφαρμογή όμως αυτής της διαλεκτικής έκαναν τέτιο λάθος η αποδείχτηκαν στην πράξη τόσο μη διαλεκτικοί. όπως είναι ο Κάουτσκι. αλλά τον δυναμώνουν. που οι καταδιώξεις δεν τον εξασθενούν. είχαν μάθει οι ίδιοι και δίδασκαν και στους άλλους τη διαλεκτική του Μαρξ (και πολλά από εκείνα που έκαναν σ’ αυτό τον τομέα θα μείνουν για πάντα πολύτιμο απόκτημα της σοσιαλιστικής φιλολογίας).ά. Είχαν πλήρη επίγνωση της ανάγκης μιας ευλύγιστης τακτικής. ιδιαίτερα στις προηγμένες χώρες.000 γερμανοί κομμουνιστές εξοντώθηκαν με την έντεχνη προβοκάτσια και με τις επιτήδειες μανούβρες του Σάιντεμαν και του Νόσκε από κοινού με την αστική τάξη και τους μοναρχικούς στρατηγούς· στη Φιλλανδία και στην Ουγγαρία οργιάζει η λευκή τρομοκρατία. Από τον κομμουνισμό που μεγαλώνει θαυμάσια.χαμό από την Ιστορία. συγκεκριμένα: η γενική και βαθύτατα μελετημένη από όλους τους κομμουνιστές όλων των χωρών επίγνωση της ανάγκης να είναι στο έπακρο ευλύγιστοι στην τακτική τους. Ωφέλιμο δίδαγμα θα μπορούσε (και θα έπρεπε) να είναι αυτό που έγινε με τους πολύ ευρυμαθείς. Μας λείπει μόνο ένα πράγμα για να τραβήξουμε προς τη νίκη με μεγαλύτερη σιγουριά και σταθερότητα. Τη ρωσική επανάσταση την τσακίσανε σκληρά το 1905· τους ρώσους μπολσεβίκους τους τσάκισαν τον Ιούλη του 1917· πάνω από 15. λείπει τώρα αυτή η επίγνωση και η ικανότητα να την εφαρμόσει στην πράξη. αποδείχτηκαν άνθρωποι σε τέτιο βαθμό ανίκανοι να υπολογίσουν τη γρήγορη αλλαγή των μορφών και το γρήγορο γέμισμα των παλιών μορφών με καινούργιο περιεχόμενο. ο Ότο Μπάουερ κ. που η τύχη τους δεν είναι .

το «πλην». του Γκέντ και του Πλεχάνοφ. «καρφώνοντας τα μάτια» σε μια ορισμένη μορφή ανάπτυξης του εργατικού κινήματος και του σοσιαλισμού. Η πολιτική όμως μοιάζει πολύ περισσότερο με την άλγεβρα παρά με την αριθμητική και πολύ περισσότερο με τα ανώτερα μαθηματικά παρά με τα κατώτερα. ξεχνούσαν το μονόπλευρο χαρακτήρα της. Η βασική αίτια της χρεοκοπίας τους ήταν ότι. φοβούνταν να δουν το απότομο εκείνο σπάσιμο. ενώ οι σοφοί μας εξακολουθούσαν (και εξακολουθούν) με πείσμα να βεβαιώνουν τον εαυτό τους και τους άλλους ότι το «πλην τρία» είναι μεγαλύτερο από το «πλην δύο». όσο και ότι το τρία είναι μεγαλύτερο από το δύο. από άλλη όμως πλευρά. Πρέπει να προσπαθήσουμε να μην επαναλάβουν οι κομμουνιστές το ίδιο λάθος. από άλλη όμως πλευρά. κάτω από ορισμένες συνθήκες. μπροστά από τους αριθμούς παρουσιάστηκε γι’ αυτό το λόγο ένα καινούργιο σημείο. αποστηθισμένες. αυτό όμως μόνο γιατί ο αριστερός κομμουνισμός είναι ένα πολύ νεαρό ρεύμα που μόλις γεννιέται. Και ο «αριστερός» δογματισμός είναι επίσης λάθος και όχι μονάχα ο δεξιός δογματισμός. Στην πραγματικότητα όλες οι παλιές μορφές του σοσιαλιστικού κινήματος γέμισαν με καινούργιο περιεχόμενο. που οι αντικειμενικές συνθήκες το καθιστούσαν αναπόφευκτο και εξακολουθούσαν να επαναλαβαίνουν απλές. Βέβαια το λάθος του αριστερού δογματισμού στον κομμουνισμό είναι σήμερα χίλιες φορές λιγότερο επικίνδυνο και λιγότερο σημαντικό. του σοσιαλσοβινισμού και του καουτσκισμού).πολύ πιο αξιοζήλευτη από την τύχη του Χάιντμαν. ή. Μόνο γι’ αυτό το λόγο η αρρώστια μπορεί. πιο σωστά. να προσπαθήσουμε να διορθωθεί το ταχύτερο και να εξαλειφθεί πιο γρήγορα και πιο ανώδυνα για τον οργανισμό το ίδιο λάθος που κάνουν οι «αριστεροί» κομμουνιστές. . να γιατρευτεί εύκολα και πρέπει να επιχειρήσουμε τη θεραπεία της με τη μεγαλύτερη ενεργητικότητα. τόσο αναμφισβήτητες από πρώτη ματιά αλήθειες. παρά το λάθος του δεξιού δογματισμού (δηλ.

μόνο τον ίσιο δρόμο. από την άποψη της ανάπτυξης του διεθνούς κομμουνισμού. γιατί αποδείχτηκε πως το νέο περιεχόμενο τους –περιεχόμενο αντιπρολεταριακό. όχι για να συμφιλιωθεί με τις παλιές. να μάθουμε να συμπληρώνουμε με τη μεγαλύτερη ταχύτητα τη μια μορφή με την άλλη. τόσο ισχυρό περιεχόμενο δουλιάς (υπέρ της Σοβιετικής εξουσίας. ότι εμείς αναγνωρίζουμε μόνο ένα δρόμο. σαν κομμουνιστές που είμαστε. κι αυτό θα είναι πια λάθος που μπορεί να προξενήσει. θα νόμιζε κανείς. Αυτό είναι αναμφισβήτητη αλήθεια. υπέρ της δικτατορίας του προλεταριάτου). Ο αριστερός δογματισμός επιμένει στην κατηγορηματική άρνηση των καθορισμένων παλιών μορφών. σοβαρότατη ζημιά στον κομμουνισμό. συμβιβασμούς. μπορεί και πρέπει να αναπλάσει. τόσο δυνατό. Έχουμε τώρα. ότι η υποχρέωση μας. να αντικαθιστούμε τη μια με την άλλη. αποφασιστική και οριστική νίκη του κομμουνισμού. και με τη νέα και με την παλιά. γιατί δεν είδε το νέο περιεχόμενο. . ένα τόσο σταθερό. Ο δεξιός δογματισμός επέμενε στην αναγνώριση μόνο των παλιών μορφών και χρεοκόπησε πέρα για πέρα. χωρίς να βλέπει ότι το νέο περιεχόμενο ανοίγει το δρόμο του μέσα απ’ όλες και τις κάθε λογής μορφές. προς την ίδια κατεύθυνση– και η αλήθεια θα μετατραπεί σε λάθος. Φτάνει να πεις. Οι κομμουνιστές πρέπει να καταβάλουν κάθε προσπάθεια να κατευθύνουν το εργατικό κίνημα και την κοινωνική ανάπτυξη γενικά από τον πιο ίσιο και τον πιο γρήγορο δρόμο στην παγκόσμια νίκη της σοβιετικής εξουσίας και στη δικτατορία του προλεταριάτου. αλλά για να μπορέσει όλες και τις κάθε λογής νέες και παλιές μορφές να τις κάνει όπλο για την πλήρη και τελική. όχι μόνο τις νέες.Τα παλιά σχήματα έσπασαν. και ενμέρει προξένησε ήδη και προξενεί. όπως λένε οι γερμανοί και οι άγγλοι αριστεροί κομμουνιστές. είναι να μάθουμε να χρησιμοποιούμε όλες τις μορφές. Φτάνει όμως να κάνεις ένα μικρό βήμα παραπέρα –ένα βήμα. που μπορεί και πρέπει να εκδηλωθεί με οποιαδήποτε μορφή. να υποτάξει όλες τις μορφές. συμφωνίες. αντιδραστικό– αναπτύχθηκε υπέρμετρα. να νικήσει. αλλά και τις παλιές. ότι δεν επιτρέπουμε ελιγμούς.

από το αδιέξοδο της κατάστασης που δημιούργησε αυτός ο πόλεμος –η επανάσταση αυτή αναπτύσσεται σε πλάτος και σε βάθος με τέτια καταπληκτική ταχύτητα.να προσαρμόζουμε την τακτική μας σε κάθε τέτια αλλαγή που δεν προκαλείται από την τάξη μας η τις προσπάθειες μας. με τόσο διδακτική πρακτική αναίρεση κάθε δογματισμού. 27. που έχουμε κάθε λόγο να ελπίζουμε ότι το διεθνές κομμουνιστικό κίνημα θα γιατρευτεί γρήγορα και ολοκληρωτικά από την παιδική αρρώστια του «αριστερού» κομμουνισμού. όπως φαίνεται. τα εγκλήματα του παγκόσμιου ιμπεριαλιστικού πολέμου. θα θίξω σύντομα ορισμένα σημεία. IV. γιατί έχω μόνο δυο πρόσθετα φύλλα ( 7 και 8 ) . παρ’ όλες τις υποσχέσεις που έδοσαν στους εργάτες τους– προτού προλάβει ο εκδοτικός μας μηχανισμός να βγάλει την μπροσούρα μου. τα αίσχη. ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Προτού προλάβει ο εκδοτικός μηχανισμός της χώρας μας –που τη λήστεψαν οι ιμπεριαλιστές όλου του κόσμου για να την εκδικηθούν για την προλεταριακή επανάσταση και συνεχίζουν να τη ληστεύουν και να της κάνουν αποκλεισμό. 1920. Χωρίς να έχω την αξίωση ότι η μπροσούρα μου είναι τίποτε παραπάνω από πρόχειρες σημειώσεις ενός δημοσιολόγου. Ι Η ΔΙΑΣΠΑΣΗ ΤΩΝ ΓΕΡΜΑΝΩΝ ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΩΝ Η διάσπαση των κομμουνιστών στη Γερμανία είναι γεγονός. σε διάκριση από το «Κομμουνιστικό Κόμμα». Η παγκόσμια επανάσταση τόσο πολύ επιταχύνθηκε και προωθήθηκε από τις φρικαλεότητες. ονομάζεται «Κομμουνιστικό Εργατικό Κόμμα». Οι «αριστεροί» ή η «αντιπολίτευση άρχων» σχημάτισαν ιδιαίτερο κόμμα που. με τέτιο υπέροχο πλούτο εναλλασσόμενων μορφών. ήλθε από το εξωτερικό συμπληρωματικό υλικό. τραβούν επίσης για διάσπαση –λέω. Στην Ιταλία τα πράγματα. όπως φαίνεται.

"Ας γίνει κι έτσι.). Πρέπει μόνο να καταβάλουμε κάθε προσπάθεια. όπου συζητιέται ανοιχτά η δυνατότητα και η ανάγκη της διάσπασης και μάλιστα γίνεται λόγος για συνέδριο της ομάδας των οπαδών της «αποχής» (ή των «μποϋκοταριστών». χωρίς την ικανότητα να κατέχουν όλα τα πεδία. ομάδας που ως τα σήμερα ανήκει στο Ιταλικό Σοσιαλιστικό Κόμμα. του Λογκέ. όλους τους τομείς. επαναστατική ανάπτυξη και ωρίμανση του κόμματος και την ομόφωνη. που προετοιμάζει πραγματικά τη δικτατορία του προλεταριάτου. Υπάρχει κίνδυνος η διάσπαση με τους «αριστερούς». με σιδερένια πειθαρχία. δηλ. αυτών που δεν θέλουν τη συμμετοχή στο κοινοβούλιο).της αριστερής εφημερίδας «Το Σοβιέτ» («II Soviet»). όπως και η διάσπαση με τους «κεντριστές» (ή τους οπαδούς του Κάουτσκι. τους «ανεξάρτητους» κτλ. Ας δοκιμάσουν οι «αριστεροί» τον εαυτό τους στην πράξη σε εθνική και διεθνή κλίμακα. θεωρητική. ώστε η διάσπαση με τους «αριστερούς» να μη δυσκολέψει ή να δυσκολέψει όσο το δυνατό λιγότερο την αναπόφευκτη στο κοντινό μέλλον και απαραίτητη συγχώνευση σ’ ένα ενιαίο κόμμα όλων εκείνων που παίρνουν μέρος στο εργατικό κίνημα και είναι ειλικρινά και τίμια υπέρ της σοβιετικής εξουσίας και της δικτατορίας του προλεταριάτου. Η διάσπαση πάντως είναι καλύτερη από τη σύγχυση που εμποδίζει και την ιδεολογική. τους αντικοινοβουλευτικούς (ενμέρει και αντιπολιτικούς. ας δοκιμάσουν να προετοιμάσουν (και αργότερα και να πραγματοποιήσουν) τη δικτατορία του προλεταριάτου. Στη Ρωσία το μεγάλο ευτύχημα για τους μπολσεβίκους ήταν πως είχαν 15 χρόνια για να κάνουν συστηματικό και μέχρις εσχάτων αγώνα τόσο . πραγματικά οργανωμένη πρακτική δουλιά. χωρίς ένα κόμμα αυστηρά συγκεντρωτικό. Η πρακτική πείρα θα τους διδάξει γρήγορα. όλες τις ποικιλίες της πολιτικής και πολιτιστικής δουλιάς. αντίπαλους του πολιτικού κόμματος και της δουλιάς στα συνδικάτα) να γίνει διεθνές φαινόμενο.

32 της «Κόκκινης Σημαίας». ΙΙ ΟΙ ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΕΣ ΚΑΙ ΟΙ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΟΙ ΣΤΗ ΓΕΡΜΑΝΙΑ Στην μπροσούρα μου διατύπωσα τη γνώμη ότι ένας συμβιβασμός ανάμεσα στους κομμουνιστές και στην αριστερή πτέρυγα των ανεξάρτητων είναι απαραίτητος και ωφέλιμος για τον κομμουνισμό. Ορισμένες προσωπικότητες. δεν είναι όμως εύκολο να πραγματοποιηθεί. τυχοδιωκτισμό) των Καπ-Λιούτβιτς και για τη «σοσιαλιστική κυβέρνηση». θα συνενωθούν εύκολα και γρήγορα και θα συνενώσουν όλους τους ειλικρινείς κομμουνιστές σ’ ένα ενιαίο κόμμα. όσο και ενάντια στους «αριστερούς» πολύ πριν από τον άμεσο μαζικό αγώνα για τη δικτατορία του προλεταριάτου. Η δήλωση αυτή είναι απόλυτα σωστή και ως προς το βασικό επιχείρημα και ως προς το πρακτικό της συμπέρασμα. τους οπορτουνιστές και τους «κεντριστές»). ικανό να εγκαθιδρύσει το σοβιετικό καθεστώς και τη δικτατορία του προλεταριάτου. της 26/III/1920). όταν θα ωριμάσει η στιγμή.takusbund. Το βασικό επιχείρημα είναι ότι τούτη τη στιγμή δεν υπάρχει η «αντικειμενική βάση» για τη δικτατορία του προλεταριάτου. Zentralorgan der Kommunistischen Partei Deutschlands.[14]. Τα φύλλα των εφημερίδων που πήρα ύστερα απ’ αυτό επιβεβαίωσαν και το ένα και το άλλο. Συμπέρασμα: υπόσχεση «νομιμόφρονης αντιπολίτευσης» (δηλ. Οι εργατικές όμως μάζες. ιδιαίτερα από τους αποτυχημένους μνηστήρες της αρχηγίας. παραίτηση από την προετοιμασία «βίαιης ανατροπής») στη . οργάνου της ΚΕ του ΚΚ Γερμανίας («Die Rote Fahne»55. Στην Ευρώπη και στην Αμερική χρειάζεται τώρα να γίνει η ίδια δουλιά με «επιταχυμένα βήματα». μπορούν (αν δεν έχουν αρκετή προλεταριακή πειθαρχία και «τιμιότητα απέναντι στον εαυτό τους») να επιμένουν για πολύ καιρό στα λάθη τους. Spar.ενάντια στους μενσεβίκους (δηλ. Στο φύλλο αρ. γιατί η «πλειοψηφία των εργατών της πόλης» ακολουθεί τους «ανεξάρτητους». δημοσιεύεται «δήλωση» αυτής της ΚΕ για το στρατιωτικό «πραξικόπημα» (συνωμοσία.

Η τακτική αυτή στη βάση της είναι αναμφισβήτητα σωστή. Γι’ αυτό ήταν αρκετό να πει κανείς (αν θέλει να είναι κοινοβουλευτικά ευγενής): όσο η πλειοψηφία των εργατών της πόλης ακολουθεί τους ανεξάρτητους...Για την παραπέρα κατάκτηση των προλεταριακών μαζών με το μέρος του κομμουνισμού έχει τεράστια σημασία. οι γερμανοί Χέντερσον (Σάιντεμαν) και Σνόουντεν (Κρίσπιν) δεν βγαίνουν και δεν μπορούν να βγουν έξω από τα πλαίσια της αστικής δημοκρατίας. Τέτια κατάσταση δεν είναι δυνατό να υπάρξει. Αν όμως δεν πρέπει να στεκόμαστε σε μικροανακρίβειες της διατύπωσης. όταν τα κόμματα και των Σάιντεμαν και των κυρίων Κάουτσκι Κρίσπιν είναι μικροαστικά-δημοκρατικά. μια κατάσταση στην οποία η πολιτική ελευθερία θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί απεριόριστα και όπου η αστική δημοκρατία δεν θα μπορούσε να ενεργεί σαν δικτατορία του κεφαλαίου.«σοσιαλιστική κυβέρνηση με αποκλεισμό των αστικών καπιταλιστικών κομμάτων».. κι αυτή με τη σειρά της δεν μπορεί να είναι τίποτε άλλο παρά δικτατορία του κεφαλαίου. πως δεν μπορεί να μίλα κανείς για αποκλεισμό των «αστικών-καπιταλιστικών κομμάτων».. επίσης «αστικο-καπιταλιστικές») αυταπάτες με την πείρα που . σαν την παράγραφο 4 της δήλωσης που λέει: «. εμείς οι κομμουνιστές δεν μπορούμε να εμποδίσουμε αυτούς τους εργάτες να λυτρωθούν από τις τελευταίες τους μικροαστικές-δημοκρατικές (δηλ. Οι μικροαστοί αρχηγοί.». Αυτά τα λαθεμένα από άποψη αρχών και πολιτικά επιζήμια πράγματα δεν θα έπρεπε καθόλου να γράφονται από την άποψη της επίτευξης του πρακτικού αποτελέσματος που επιδίωκε πολύ σωστά να επιτύχει η ΚΕ του Κομμουνιστικού Κόμματος. ωστόσο δεν μπορούμε να αποσιωπούμε το γεγονός ότι δεν μπορεί να ονομάζει κανείς «σοσιαλιστική» (σ’ επίσημη δήλωση του Κομμουνιστικού Κόμματος) μια κυβέρνηση σοσιαλπροδοτών. από την άποψη της ανάπτυξης της προλεταριακής δικτατορίας. δεν μπορεί να γράφει κανείς τέτια πράγματα.

που της έχει εμπιστοσύνη η πλειοψηφία των εργατών της πόλης. Οι κύριοι αυτοί δεν ξέρουν καθόλου να σκέπτονται και να κρίνουν σαν επαναστάτες. δηλ. να προσθέσουμε: οι παλιάνθρωποι σαν τους Σάιντεμαν και οι φιλισταίοι σαν τους Κάουτσκι-Κρίσπιν. Η πραγματική φύση των σημερινών αρχηγών του «Ανεξάρτητου Σοσιαλ-Δημοκρατικού Κόμματος Γερμανίας» (αρχηγών που εσφαλμένα λέγεται ότι τάχα έχασαν πια κάθε επιρροή. που πραγματικά είναι απαραίτητος και που πρέπει να συνίσταται στην παραίτηση για ορισμένο χρονικό διάστημα από τις προσπάθειες βίαιης ανατροπής της κυβέρνησης. Αυτό είναι αρκετό για να στηριχτεί ένας συμβιβασμός. ας αποκαλύψουν στην πράξη πόσο είναι γελασμένοι οι ίδιοι και πόσο ξεγελούν και τους εργάτες· η «καθαρή» τους κυβέρνηση θα «κάνει πιο καθαρά» αυτή τη δουλιά του «καθαρίσματος» των στάβλων του Αυγείου του σοσιαλισμού. Είναι κλαψιάρηδες μικροαστοί δημοκράτες. όταν δηλώνουν πως είναι οπαδοί της σοβιετικής εξουσίας και . που δεν περιορίζεται από τα πλαίσια της επίσημης. της 30/ΙΙΙ/1920 και του Άρτουρ Κρίσπιν: «Για την πολιτική κατάσταση» (14/IV/1920. βέβαια. κ. αλλά παραστατική εικόνα δίνουν τα αρθράκια του Καρλ Κάουτσκι: «Αποφασιστικές στιγμές» («Entscheidende Stunden») στη «Freiheit» («Ελευθερία». του σοσιαλ-δημοκρατισμού και των άλλων μορφών της σοσιαλπροδοσίας. Μικρή. της κοινοβουλευτικής ευγένειας.θα αποκομίσουν από τις κυβερνήσεις «τους». στην ίδια εφημερίδα). που ονόμαζαν τον εαυτό τους κομμουνιστές και υπόσχονταν «υποστήριξη» στη δικτατορία του προλεταριάτου) φάνηκε για μια ακόμη φορά στην περίοδο του γερμανικού κορνιλοφικού πραξικοπήματος. Καπ και Λιούτβιτς 56. και που στην πράξη είναι πιο επικίνδυνοι για το προλεταριάτο παρά οι ούγγροι σοσιαλδημοκράτες. όργανο των ανεξάρτητων)57. του πραξικοπήματος των κ. Στην καθημερινή όμως μαζική ζύμωση. θα μπορούσαμε. χίλιες φορές πιο επικίνδυνοι για το προλεταριάτο.

ανώριμα προγράμματα. Είναι κατάλληλες μόνο για νά κρατάνε τις εργαζόμενες τάξεις σε κατάσταση αναμονής. Ωστόσο οι θεωρίες αυτές είναι καθαρά φανταστικές έννοιες. που αναφέρω παραπάνω. γιατί στην πράξη σε κάθε δύσκολη και επικίνδυνη στιγμή αναπόφευκτα θα διαπράξουν προδοσία. σαν τον ανταποκριτή της αγγλικής αστικο-φιλελεύθερης εφημερίδας «The Manchester Guardian» στη Ρώμη. οικονομικές βελτιώσεις.Ο σινιόρ Τουράτι –γράφει ο ανταποκριτής αυτός– υποθέτει ότι ο επαναστατικός κίνδυνος δεν είναι τέτιος που να προκαλεί στην Ιταλία αβάσιμους φόβους. όταν από δειλία και έλλειψη χαρακτήρα έκριναν απελπιστική την κατάσταση της σοβιετικής εξουσίας στην Ουγγαρία και άρχισαν να μισοκλαίνε μπροστά στους πράκτορες των καπιταλιστών της Αντάντ και των δημίων της Αντάντ. «. Οι ίδιοι άνθρωποι.της δικτατορίας του προλεταριάτου. βλέπουν πως είναι αναγκασμένοι να κάνουν καθημερινή πάλη για νά κατακτήσουν ορισμένες. επιβεβαιώνουν απόλυτα όσα είπα στην μπροσούρα μου για το λάθος του Ιταλικού Σοσιαλιστικού Κόμματος... που τις χρησιμοποιούν σαν δόλωμα για να θαμπώνουν τα μάτια των προλετάριων.. που μεταβαφτίστηκαν σε κομμουνιστές. Αυτό το επιβεβαιώνει ακόμη περισσότερο ένας αμερόληπτος μάρτυρας. Οι μαξιμαλιστές παίζουν με τη φωτιά των σοβιετικών θεωριών απλώς για να κρατούν τις μάζες σε ένταση και ερεθισμό. ακατάλληλα για πρακτική εφαρμογή. συχνά μηδαμινές. έτσι που να απομακρύνουν τη στιγμή που οι εργαζόμενες τάξεις θα χάσουν τις αυταπάτες και την πίστη τους στους αγαπημένους τους μύθους. III Ο ΤΟΥΡΑΤΙ ΚΑΙ ΣΙΑ ΣΤΗΝ ΙΤΑΛΙΑ Τα φύλλα της ιταλικής εφημερίδας «Το Σοβιέτ». ήθελαν να «βοηθήσουν» το προλεταριάτο. διατηρώντας την «ειλικρινέστατη» πεποίθηση ότι βοηθούν το προλεταριάτο! Εξάλλου και οι ούγγροι σοσιαλδημοκράτες. που στο φύλλο της 12/III/1920 δημοσίευσε συνέντευξη του με τον Τουράτι.. Από δω . που ανέχεται στις γραμμές του τέτια μέλη και μάλιστα τέτια ομάδα βουλευτών.

Είναι ξεκάθαρο ότι ο άγγλος ανταποκριτής με τη φλυαρία του άφησε να του ξεφύγει μια αλήθεια. Μοντιλιάνι. και παρ’ όλα αυτά όμως δεν συναισθάνεται ακόμη καθόλου την ανάγκη να αφομοιώσει την πειθαρχία εκείνη της εργασίας. βοηθοί και εμπνευστές του στην Ιταλία. αν θέλει να είναι στην πράξη υπέρ της III Διεθνούς.έχουμε μια μακρόχρονη περίοδο απεργιών όλων των διαστάσεων που ξεσπούν από τις πιο διαφορετικές αφορμές. Τρέβες. ναι. την πνίγει το εξωτερικό της χρέος. να στιγματίσει και να διώξει από τις γραμμές του τους κυρίους Τουράτι και Σία και να γίνει Κομμουνιστικό Κόμμα και στην ονομασία και στα έργα. Η αλήθεια αυτή είναι ότι οι ιδέες και η πολιτική δουλιά των κυρίων Τουράτι. ο άγγλος ανταποκριτής της αστικοφιλελεύθερης εφημερίδας πρόσφερε υπηρεσία από την ανάποδη στους κυρίους Τουράτι και Σία και επιβεβαίωσε υπέροχα την ορθότητα των απαιτήσεων του συντρόφου Μπορτίγκα και των φίλων του της εφημερίδας «Το Σοβιέτ». όπως ακριβώς τις περιγράφει ο άγγλος ανταποκριτής. που αναπτύσσονται αυθόρμητα! Ναι. .. όλους αυτούς τους μενσεβίκικους λόγους! Πόσο πολύτιμη είναι η ομολογία ότι οι μάζες είναι υπέρ της Σοβιετικής εξουσίας! Πόσο χοντροκέφαλη και αγοραία-αστική είναι η μη κατανόηση του επαναστατικού ρόλου των απεργιών. Η χώρα είναι εκνευρισμένη εξαιτίας των δυσκολιών που έχουν σχέση με το πρόβλημα της Αδριατικής. Τί αξία έχει απλώς η υπεράσπιση της τάξης και της πειθαρχίας για τους εργάτες. που ζητούν από το Ιταλικό Σοσιαλιστικό Κόμμα. οι ρώσοι.. Είναι καθαρότατη σοσιαλπροδοσία. που ασφαλώς την κρύβει και τη σκεπάζει και ο ίδιος ο Τουράτι και οι αστοί υπερασπιστές. που είναι η μόνη που μπορεί να αποκαταστήσει την τάξη και την ευημερία. που είναι μισθωτοί δούλοι και δουλεύουν για να πλουτίζουν οι καπιταλιστές! Πόσο καλά τους ξέρουμε εμείς. Ντουγκόνι και Σία είναι πραγματικά τέτιες.». μέχρι τις τελευταίες απεργίες των ταχυδρομικών και σιδηροδρομικών υπηρεσιών –απεργίες που κάνουν ακόμη πιο δύσκολη την ήδη δύσκολη κατάσταση της χώρας. η απεριόριστη έκδοση χαρτονομίσματος.

επίμονη.χ. λέγοντας και ξαναλέγοντας συνεχώς τα ίδια για την «παλιά». Αυτό ακριβώς είναι και το βασικό τους λάθος.τι καλό έχει δόσει η II Διεθνής). που προέρχονται από το περιβάλλον των αστών διανοουμένων. χρησιμοποίηση του κοινοβουλευτισμού. αλλά και σε όλα τα πεδία δράσης ο κομμουνισμός πρέπει να μπάσει (και χωρίς μακρόχρονη. ζύμωσης και οργάνωσης. Απλώς είναι ανίκανοι να φανταστούν «καινούργια» χρησιμοποίηση και βάζουν τις φωνές. τη δημοσιογραφική δουλιά. δεν .IV ΛΑΘΕΜΕΝΑ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΣΩΣΤΕΣ ΔΙΑΠΙΣΤΩΣΕΙΣ Ο σύντροφος Μπορτίγκα όμως και οι «αριστεροί» φίλοι του από τη σωστή κριτική τους για τους κυρίους Τουράτι και Σία βγάζουν το λαθεμένο συμπέρασμα ότι γενικά είναι επιζήμια η συμμετοχή στο κοινοβούλιο. Κανένα μαζικό κίνημα σε μια κάπως πολιτισμένη χώρα δεν μπορεί να κάνει χωρίς δημοσιογραφικό μηχανισμό. χρησιμοποίησης αναμφισβήτητα ωφέλιμης για την προετοιμασία της προλεταριακής επανάστασης. καμιά ένορκη υπόσχεση ότι θα διαφυλαχτεί η καθαρότητα των μαζών από την επιρροή των αρχηγών δεν θα μας απαλλάξει από την ανάγκη να χρησιμοποιούμε για τη δουλιά αυτή ανθρώπους. Οι Ιταλοί «αριστεροί» δεν μπορούν να παρουσιάσουν ούτε ίχνος κάποιου σοβαρού επιχειρήματος για να υπερασπίσουν αυτή την άποψη. Ας πάρουμε π. Όχι μονάχα στο κοινοβουλευτικό. Οι εφημερίδες. τη μη μπολσεβίκικη. οι προκηρύξεις εκπληρώνουν την απαραίτητη δουλιά προπαγάνδας. οι μπροσούρες. Απλώς αγνοούν (ή προσπαθούν να ξεχάσουν) τα διεθνή πρότυπα μιας πραγματικά επαναστατικής και κομμουνιστικής χρησιμοποίησης των αστικών κοινοβουλίων. που ξεκόβει ριζικά από τις παραδόσεις της II Διεθνούς (διατηρώντας ταυτόχρονα και αναπτύσσοντας ό. Και καμιά φωνασκία ενάντια στους «αρχηγούς». σκληρή δουλιά δεν θα μπορέσει να μπάσει) το καινούργιο από άποψη αρχών.

Ακόμη και δυόμισι χρόνια ύστερα από την ανατροπή της αστικής τάξης. κορόιδευαν τους κοινοβουλευτικούς-σοσιαλιστές που κατάντησαν πρόστυχοι αστοί. ενώ οι ίδιοι με τη δημοσιογραφία. μαζικού κόμματος. για να αδυνατίσει την αντίσταση του μικροαστικού περιβάλλοντος (και παραπέρα να το μεταπλάσει εντελώς).. δεν είναι χαρακτηριστικά απ’ αυτή την άποψη. συνδικαλιστές και άλλοι κατακεραύνωναν τον κοινοβουλευτισμό. Ο κοινοβουλευτισμός αποτελεί μια μορφή δουλιάς. μαστίγωναν τον καριερισμό τους κτλ. Μήπως τα παραδείγματα των κυρίων Ζουό και Μερχάιμ. Μήπως πριν τον πόλεμο του 1914-1918 δεν είχαμε σε όλες τις χώρες εξαιρετικά άφθονα παραδείγματα που οι πολύ «αριστεροί» αναρχικοί. Όμως και στον ένα και στον άλλο –και σε οποιονδήποτε τομέα δουλιάς στις συνθήκες του καπιταλισμού και στο πέρασμα από τον καπιταλισμό στο σοσιαλισμό– δεν μπορούμε να αποφύγουμε τις δυσκολίες και τα ιδιόμορφα προβλήματα που πρέπει να υπερνικήσει και να επιλύσει το προλεταριάτο για να χρησιμοποιήσει για τους σκοπούς του τους ανθρώπους που προέρχονται από το αστικό περιβάλλον. . βιοτεχνικών) αστικοδημοκρατικών σχέσεων. βλέπουμε γύρω μας αύτη την ατμόσφαιρα. αυτό το κλίμα των (αγροτικών. πραγματικά μέλη του προλεταριακού. κτλ. Και στις δυο το περιεχόμενο μπορεί να είναι κομμουνιστικό και πρέπει να είναι κομμουνιστικό. για να νικήσει τις αστικές-διανοουμενίστικες προλήψεις και επιδράσεις.θα μας απαλλάξει από την αστικοδημο-κρατική ατμόσφαιρα. από την ατμόσφαιρα της «ατομικής ιδιοκτησίας» και από τις αντίστοιχες συνθήκες. αν αυτοί που δουλεύουν και στον ένα και στον άλλο τομέα είναι πραγματικοί κομμουνιστές. ύστερα από την κατάκτηση της πολιτικής εξουσίας από το προλεταριάτο. η δημοσιογραφία μια άλλη. με τη δουλιά στα συνδικάτα έκαναν την ίδια ακριβώς αστική καριέρα. των σχέσεων ατομικής ιδιοκτησίας σε μαζική κλίμακα. αν περιοριστούμε στη Γαλλία. μέσα στις οποίες γίνεται η δουλιά αυτή στον καπιταλισμό.

χωρίς να καταλαβαίνετε πως αύριο ή μεθαύριο θα χρειαστεί οπωσδήποτε να μάθετε και να μάθετε κατά βάθος να υπερνικάτε αυτές τις δυσκολίες σε ασύγκριτα μεγαλύτερη έκταση. Ο πιο ξετσίπωτος καριερισμός. γιατί η αγροτιά ξαναγεννα συνεχώς την αστική τάξη) γεννούν κυριολεκτικά σε όλους χωρίς εξαίρεση τους τομείς της δουλιάς και της ζωής έναν ακριβώς ίδιο στην ουσία. η αστική χρησιμοποίηση της κοινοβουλευτικής θεσούλας. Τρομάξατε σαν τα μικρά παιδιά από τη μικρή δυσκολία που έχετε σήμερα μπροστά σας. προσπαθούν να απαλλαγούν απ’ αυτή απλώς με τα λόγια. . αγαπητοί οπαδοί της αποχής και αντικοινοβουλευτικοί. αλλά και μέσα στο εργατικό κίνημα. δηλαδή η ανατροπή της αστικής τάξης και η κατάκτηση της πολιτικής εξουσίας από το προλεταριάτο. μικροαστική προστυχιά κτλ. αστικό καριερισμό. η κατάφωρη ρεφορμιστική διαστρέβλωση της κοινοβουλευτικής δουλιάς. εθνικό σοβινισμό. θα δημιουργήσει αυτές τις ίδιες δυσκολίες σε ακόμη μεγαλύτερες. με μηδαμινές παραλλαγές στη μορφή. κλείνουν απλώς τα μάτια τους μπροστά στη δυσκολία. ενώ στην πραγματικότητα φοβούνται απλώς τον ίδιο τον ίσκιο τους. Φαντάζεστε τους εαυτούς σας «τρομερούς επαναστάτες». δήθεν επαναστατική μέθοδο το δύσκολο πρόβλημα της πάλης ενάντια στις αστικοδημοκρατικές επιδράσεις μέσα στο εργατικό κίνημα.Η παιδαριωδία της «άρνησης» συμμετοχής στον κοινοβουλευτισμό. Ο καπιταλισμός όμως και η αστική ατμόσφαιρα που δημιουργεί (που ακόμη και μετά την ανατροπή της αστικής τάξης εξαφανίζονται με μεγάλη βραδύτητα. συνίσταται ακριβώς στο ότι σκέπτονται «να λύσουν» με μια τόσο «απλή» και «εύκολη». σε ασύγκριτα μεγαλύτερες διαστάσεις. η πρόστυχη μικροαστική ρουτίνα –δεν υπάρχει αμφιβολία πως όλα αυτά είναι τα συνηθισμένα και επικρατέστερα χαρακτηριστικά γνωρίσματα που γεννά ο καπιταλισμός παντού και όχι μόνο έξω. στην πραγματικότητα όμως τρομάξατε μπροστά στις μικρές σχετικά δυσκολίες της πάλης ενάντια στις αστικές επιδράσεις μέσα στο εργατικό κίνημα. ενώ η νίκη σας.

απόφασης. επίμονη πάλη της προλεταριακής οργάνωσης και πειθαρχίας νικάμε σιγά-σιγά αυτό το κακό. που κι αυτοί δεν απαλλάσσονται από τις μικροαστικές τους προλήψεις μονομιάς. γιατί δεν μπορούμε να εξοστρακίσουμε και να εκμηδενίσουμε την αστική διανόηση. μέσα στη Σοβιετική διοίκηση. και τους ίδιους τους προλετάριους. Μέσα στους σοβιετικούς μηχανικούς. με το θέλημα της Παναγίας. Θα μπουν και στα Σοβιέτ και στα δικαστήρια και στη διοίκηση. δηλαδή στους πιο ειδικευμένους και καλύτερα τοποθετημένους εργάτες στο σοβιετικό εργοστάσιο βλέπουμε κάθε μέρα να ξαναγεννιούνται διαρκώς όλα κυριολεκτικά τα αρνητικά γνωρίσματα που χαρακτηρίζουν τον αστικό κοινοβουλευτισμό και μόνο με τη συνεχή. στους σοβιετικούς «θεσμοφύλακες» (εμείς στη Ρωσία διαλύσαμε και καλά κάναμε που διαλύσαμε το αστικό δικηγορικό σώμα. με τόση υπεροψία. να την μεταμορφώσουμε. που τώρα με τόση περιφρόνηση. πρέπει να την νικήσουμε. . παρά μόνο με τη μακρόχρονη και δύσκολη μαζική πάλη ενάντια στις μαζικές μικροαστικές επιδράσεις. με τόση παιδαριωδία τα πετά από πάνω του με μια μόνο κίνηση του χεριού του ο αντικοινοβουλευτικός –τα ίδια αυτά καθήκοντα ξαναγεννιούνται μέσα στα Σοβιέτ. γιατί δεν μπορούμε να χτίσουμε τον κομμουνισμό παρά μόνο με το ανθρώπινο υλικό που δημιούργησε ο καπιταλισμός. με τόση επιπολαιότητα. με βάση τη δικτατορία του προλεταριάτου. μέσα στους σοβιετικούς δασκάλους. μέσα στους προνομιούχους. Στις συνθήκες της Σοβιετικής εξουσίας τα ίδια καθήκοντα. να την μεταπλάσουμε. διατάγματος. να την αναδιαπαιδαγωγήσουμε –όπως πρέπει να αναδιαπαιδαγωγήσουμε μέσα σε μακρόχρονη πάλη. με το πρόσταγμα κάποιου συνθήματος. ξαναγεννιέται όμως στη χώρα μας κάτω από το κάλυμμα των «σοβιετικών» «θεσμοφυλάκων»52). με κάποιο θαύμα. μακρόχρονη.Στις συνθήκες της Σοβιετικής εξουσίας στο δικό σας και στο δικό μας προλεταριακό κόμμα θα τρυπώσουν ακόμη πιο πολλοί αστοί διανοούμενοι. ακούραστη.

Είναι βέβαια πολύ «δύσκολο» στις συνθήκες της κυριαρχίας της αστικής τάξης να νικήσεις τις αστικές συνήθειες μέσα στο δικό σου, δηλ. στο εργατικό κόμμα: είναι «δύσκολο» να διώξεις από το κόμμα τους ανεπανόρθωτα χαλασμένους από τις αστικές προλήψεις κοινοβουλευτικούς αρχηγούς που τους έχει συνηθίσει ο κόσμος, είναι «δύσκολο» να υποτάξεις στην προλεταριακή πειθαρχία τον απόλυτα απαραίτητο αριθμό (έστω και πολύ περιορισμένο αριθμό) ανθρώπων που προέρχονται από την αστική τάξη, είναι «δύσκολο» να δημιουργήσεις στο αστικό κοινοβούλιο μια κομμουνιστική κοινοβουλευτική ομάδα απόλυτα αξία της εργατικής τάξης, είναι «δύσκολο» να πετύχεις, ώστε οι κομμουνιστές βουλευτές να μην ασχολούνται στα αστικά κοινοβούλια με τιποτένια μικροπράγματα, αλλά με την εξαιρετικά επιτακτική δουλιά της προπαγάνδας, της ζύμωσης, της οργάνωσης μέσα στις μάζες. Όλα αυτά ήταν «δύσκολα», δεν υπάρχει αμφιβολία ότι ήταν δύσκολο να γίνουν στη Ρωσία και είναι ασύγκριτα πιο δύσκολο να γίνουν στη Δυτική Ευρώπη και στην Αμερική, οπού η αστική τάξη είναι πολύ πιο δυνατή, όπου οι αστικοδημοκρατικές παραδόσεις κτλ. είναι πιο δυνατές. Όλες όμως αυτές οι «δυσκολίες» είναι πραγματικό παιχνιδάκι σε σύγκριση με τα εντελώς ίδιας φύσης καθήκοντα, που οπωσδήποτε το προλεταριάτο θα πρέπει αναπόφευκτα να εκπληρώσει και για τη νίκη του και κατά τη διάρκεια της προλεταριακής επανάστασης και ύστερα από την κατάληψη της εξουσίας από το προλεταριάτο. Σε σύγκριση μ’ αυτά τα πραγματικά γιγάντια καθήκοντα, όταν στις συνθήκες της δικτατορίας του προλεταριάτου θα χρειαστεί να αναδιαπαιδαγωγήσουμε εκατομμύρια αγρότες και μικρονοικοκυρέους, εκατοντάδες χιλιάδες ιδιωτικούς και δημόσιους υπάλληλους, αστούς διανοούμενους, να τους υποτάξουμε όλους στο προλεταριακό κράτος και στην προλεταριακή καθοδήγηση, να νικήσουμε τις αστικές συνήθειες και παραδόσεις τους –σε σύγκριση μ’ αυτά τα γιγάντια καθήκοντα είναι παιχνιδάκι να δημιουργήσουμε σε συνθήκες κυριαρχίας της αστικής τάξης, στο αστικό κοινοβούλιο, μια

πραγματικά κομμουνιστική ομάδα ενός αληθινού προλεταριακού κόμματος. Αν οι σύντροφοι «αριστεροί» και οι αντικοινοβουλευτικοί δεν μάθουν τώρα να υπερνικούν ακόμη και μια τέτια μικρή δυσκολία, μπορούμε να πούμε στα σίγουρα πως αυτοί ή δεν θα είναι σε θέση να κάνουν πράξη τη δικτατορία του προλεταριάτου, δεν θα μπορέσουν σε πλατιά κλίμακα να υποτάξουν και να μεταπλάσουν τους αστούς διανοούμενους και τους αστικούς θεσμούς, ή θα υποχρεωθούν να συμπληρώσουν στα γρήγορα τη μόρφωση τους και με τη βιασύνη αυτή θα προξενήσουν τεράστια ζημιά στην υπόθεση του προλεταριάτου, θα κάνουν περισσότερα λάθη απ’ όσα γίνονται συνήθως, θα δείξουν αδυναμία και ανικανότητα μεγαλύτερη από το μέσο όρο και τα λοιπά και τα λοιπά. Όσο δεν θα έχει ανατραπεί η αστική τάξη και κατόπιν όσο δεν θα έχουν εξαφανιστεί εντελώς το μικρό νοικοκυριό και η μικρή εμπορευματική παραγωγή, Οι αστικές συνθήκες, οι συνήθειες της ατομικής ιδιοκτησίας, οι μικροαστικές παραδόσεις θα καταστρέφουν την προλεταριακή δουλιά τόσο από τα έξω, όσο και από τα μέσα του εργατικού κινήματος, όχι σε μια μόνο σφαίρα δράσης, στην κοινοβουλευτική, αλλά αναπόφευκτα σε όλους τους λογής-λογής τομείς της κοινωνικής δράσης, σε όλους χωρίς εξαίρεση τους πολιτιστικούς και πολιτικούς τομείς. Και το πιο βαρύ λάθος, που μετά θα υποχρεωθούμε αναπόφευκτα να το πληρώσουμε, είναι η προσπάθεια να ξεφύγεις, να αγνοήσεις ένα από τα «δυσάρεστα» καθήκοντα ή τις δυσκολίες σε κάποιον τομέα δουλιάς. Πρέπει να διδαχτούμε και να μάθουμε να κατέχουμε όλους χωρίς εξαίρεση τους τομείς της δουλιάς, να νικάμε όλες τις δυσκολίες και όλες τις αστικές έξεις, παραδόσεις και συνήθειες παντού και πάντα. Κάθε άλλη τοποθέτηση του ζητήματος δεν είναι σοβαρή, είναι απλούστατα παιδαριωδία. 12/V/1920.

V Στη ρωσική έκδοση αυτού του βιβλίου παρουσίασα κάπως όχι σωστά τη δράση του Ολλανδικού Κομμουνιστικού Κόμματος στο σύνολο του στον τομέα της διεθνούς επαναστατικής πολιτικής. Γι’ αυτό επωφελούμαι από την ευκαιρία που μου παρουσιάζεται σήμερα και δίνω στη δημοσιότητα το παρακάτω γράμμα των ολλανδών συντρόφων μας πάνω στο ζήτημα αυτό και σε συνέχεια διορθώνω την έκφραση «ολλανδοί τριμπουνιστές», που χρησιμοποίησα στο ρωσικό κείμενο, και στη θέση του βάζω τις λέξεις: «μερικά μέλη του Ολλανδικού Κομμουνιστικού Κόμματος» . Ν. Λένιν ΓΡΑΜΜΑ ΤΟΥ ΒΑΪΝΚΟΠ Μόσχα, 30 του Ιούνη 1920 Αγαπητέ σύντροφε Λένιν, Χάρη στην ευγενική Σας διάθεση, εμείς, τα μέλη της ολλανδικής αντιπροσωπίας στο II συνέδριο της Κομμουνιστικής Διεθνούς, είχαμε τη δυνατότητα να δούμε το βιβλίο Σας: «Ο “Αριστερισμός” Παιδική Αρρώστια του Κομμουνισμού» προτού δημοσιευτεί μεταφρασμένο στις γλώσσες της Δυτικής Ευρώπης. Στο βιβλίο Σας αυτό τονίζετε αρκετές φορές την αποδοκιμασία σας για το ρόλο που έπαιξαν ορισμένα μέλη του Ολλανδικού Κομμουνιστικού Κόμματος στη διεθνή πολιτική. Ωστόσο, είμαστε υποχρεωμένοι να διαμαρτυρηθούμε για το ότι επιρρίπτεται την ευθύνη των πράξεων τους στο Κομμουνιστικό Κόμμα. Αυτό είναι μεγάλη ανακρίβεια. Και κάτι παραπάνω· είναι αδικία, γιατί τα μέλη αυτά του Ολλανδικού Κομμουνιστικού Κόμματος πολύ λίγο ή και καθόλου δεν παίρνουν μέρος στην τρέχουσα δουλιά του Κόμματος μας· προσπαθούν επίσης, άμεσα είτε έμμεσα, να περάσουν στο Κομμουνιστικό Κόμμα αντιπολιτευτικά συνθήματα, ενάντια στα

32) που έβγαινε στο Αμβούργο από το . (Θ.Θ. γαλλικά– και δόθηκε σ’ όλους τους αντιπροσώπους του Συνεδρίου. Ι. μετ. Έξυπνος είναι εκείνος που κάνει λάθη όχι πολύ ουσιαστικά και ξέρει να τα διορθώνει εύκολα και γρήγορα (Λένιν). Έξυπνος δεν είναι εκείνος που δεν κάνει λάθη. Βάινκοπ [1]. επινοημένη το 1879 από τον Ιωάννη Μαρτίνο Σλάιερ. Τεχνητή γλώσσα. Στην πολιτική και στα κόμματα ισχύει –με τις ανάλογες τροποποιήσεις– εκείνο που ισχύει για τα άτομα. αγγλικά.) [2].όποια το Ολλανδικό Κομμουνιστικό Κόμμα και όλα τα όργανά του έκαναν και κάνουν ως τα σήμερα την πιο δραστήρια πάλη. [4]. Στόχος της ήταν να προσανατολίσει επαναστατικά τα νεαρά αλλά άπειρα Κομμουνιστικά Κόμματα που κάτω από την επίδραση της Οχτωβριανής Επανάστασης ιδρύονταν σ’ όλο τον κόσμο καθώς το προλεταριάτο κατάγγελνε και ξέκοβε από την προδοτική ηγεσία της Σοσιαλδημοκρατίας που με το ξέσπασμα του Α΄ Ιμπεριαλιστικού Πολέμου πέρασε οριστικά στην υπηρεσία του ταξικού εχθρού. για την οποία έγιναν προσπάθειες να χρησιμοποιηθεί σαν διεθνής γλώσσα (Σημ. φύλ. Τυπώθηκε αμέσως σε τρεις γλώσσες –ρωσικά. Η μπροσούρα «Ο “Αριστερισμός” Παιδική Αρρώστια του Κομμουνισμού» του Λένιν γράφτηκε τον Απρίλη του 1920 και αποτέλεσε τη βάση για τις αποφάσεις του Δευτέρου Συνεδρίου της Κομμουνιστικής Διεθνούς (6-25 του Ιούλη 1920).). Τέτιοι άνθρωποι δεν υπάρχουν και ούτε μπορούν να υπάρξουν. Με αδελφικό χαιρετισμό (απομέρους της ολλανδικής αντιπροσωπίας): Ντ. [3]. Στο άρθρο του: «Η Διάλυση του Κόμματος» στην «Εργατική Κομμουνιστική Εφημερίδα» –όργανο της αναρχοσυνδικαλιστικής ομάδας των γερμανών «αριστερών» κομμουνιστών (αρ.

καταντούν να λένε πράγματα που δεν ταιριάζουν καθόλου. Λάουφενμπεργκ) έγραφε στις 7/2/1920: «Η εργατική τάξη δεν μπορεί να καταστρέψει το αστικό κράτος χωρίς να καταργήσει την αστική δημοκρατία και δεν μπορεί να καταργήσει την αστική δημοκρατία χωρίς να καταστρέψει τα κόμματα». Όταν γύρισε στη Ρωσία. Τα πιο θολωμένα μυαλά ανάμεσα στους συνδικαλιστές και αναρχικούς των λατινικών χωρών μπορούν να είναι «ικανοποιημένα»: σοβαροί γερμανοί. ζητούσαμε να συλληφθεί και να δικαστεί ο πρόεδρος της Δούμας Ροντζιάνκο.1919 μέχρι το 1927– ο Καρλ Έρλερ (φιλολογικό ψευδώνυμο του Γκ. αποδείχνουν με τη μεγαλύτερη σοβαρότητα ότι θεωρούν τους εαυτούς τους σοβαρούς μαρξιστές και λένε με τον πιο αστείο τρόπο απίστευτες ανοησίες. Αυτή και μόνο η παραδοχή του μαρξισμού δεν φτάνει για να σε απαλλάξει από τα λάθη. δεν υποστήριξαν το αίτημα μας και ο Ροντζιάνκο έμεινε ελεύθερος και πήγε ελεύθερα στον Ντενίκιν (Λένιν). 1-24 (Η Συντ.). Βλέπε «Άπαντα». [6]. παραπέμφθηκε αμέσως σε δίκη και τουφεκίστηκε από τους εργάτες μας. γιατί ο μαρξισμός ήταν πολλές φορές «της μόδας» στη χώρα μας (Λένιν). τόσο οι μενσεβίκοι. Ο Μαλινόβσκι ήταν αιχμάλωτος στη Γερμανία. Έρλερ και Κ. δείχνοντας έτσι πως δεν καταλαβαίνουν την αλφαβήτα του μαρξισμού). που ήταν στην κυβέρνηση μαζί με τον Κερένσκι. γιατί ήξερε ακόμη πριν τον πόλεμο ότι ο Μαλινόβσκι ήταν χαφιές και δεν είπε τίποτε γι’ αυτό στους τρουντοβίκους και στους εργάτες βουλευτές της Δούμας. τόμος 40ός. Οι μενσεβίκοι μας επετέθησαν με εξαιρετική κακία για το λάθος μας να έχουμε έναν χαφιέ στην ΚΕ του Κόμματος μας. σελ. που προφανώς θεωρούν τον εαυτό τους μαρξιστή (οι Κ. . Όταν όμως εμείς. [5]. επί Κερένσκι. τον καιρό που η εξουσία βρισκόταν πια στα χέρια των μπολσεβίκων. Οι ρώσοι το ξέρουν αυτό πολύ καλά. Χόρνερ στα άρθρα τους στην πιο πάνω εφημερίδα που. όσο και οι εσέροι.

σελ. παραμένουν μέλη του κοινοβουλίου και ωστόσο συνεχίζουν την πολύ επιζήμια. Σ’ ένα σημείο όμως μου φαίνεται πως έχει δίκιο –απ’ ό. Σερράτι και όλο το Ιταλικό Σοσιαλιστικό Κόμμα .). όταν επιτίθενται στον Τουράτι και στους ομοϊδεάτες του.). [8]. ασυνεπής ή αχαρακτήριστη στάση απέναντι στους οπορτουνιστές-μέλη του κοινοβουλίου γεννάει από το ένα μέρος τον «αριστερό» κομμουνισμό και από το άλλο . όπου οι Ούγγροι κύριοι Τουράτι σαμποτάρισαν από τα μέσα και το κόμμα και τη Σοβιετική εξουσία.τι μπορώ να κρίνω από δυο φύλλα της εφημερίδας του. Βλ. 105. Μαρξ και Φ. εκλεπτυσμένες. Οι Γκόμπερς. Μια τέτια λαθεμένη. Ζουό. Είχα πολύ λίγες δυνατότητες να γνωρίσω τον «αριστερό» κομμουνισμό της Ιταλίας. Λεγκίν δεν είναι τίποτε άλλο παρά Ζουμπάτοφ. Μπορντίγκα και η ομάδα του έχουν δίκιο. Βλέπε «Άπαντα». όταν το ανέχονται αυτό. Φυσικά. [10]. οπορτουνιστική πολιτική τους. λάθος που απειλεί να προκαλέσει την ίδια μεγάλη ζημιά και τον ίδιο κίνδυνο όπως και στην Ουγγαρία. 1/Οκτώβρη – 30/Νοέμβρη/1919) και από τα σκόρπια φύλλα των ιταλικών αστικών εφημερίδων που μπόρεσα να διαβάσω. 3 και 4. δημοκρατικά ταιριασμένες μεθόδους που χρησιμοποιούν στην εφαρμογή της αισχρής πολιτικής τους(Λένιν). που παραμένουν σ’ ένα κόμμα που αναγνώρισε τη Σοβιετική εξουσία και τη δικτατορία του προλεταριάτου. Συγκεκριμένα ο σ. της 18/Γενάρη και 1/Φλεβάρη/1920). ο σ. [9]. Έγκελς.[7]. «Το Σοβιέτ» (αρ. Διαλεχτά Γράμματα. Μπορντίγκα και η ομάδα του των «κομμουνιστών οπαδών της αποχής» (Comunista astensionista). 54-61 (Η Συντ. (Η Συντ. φύλ. κάνουν λάθος. σελ. Χέντερσον. Κ. Είναι αναμφισβήτητο ότι ο σ. ρωσική έκδοση 1953. όταν υποστηρίζουν την αποχή από το κοινοβούλιο. την παλιά. που διαφέρουν από τον δικό μας Ζουμπάτοφ μόνο από το ευρωπαϊκό κουστούμι. από τέσσερα τεύχη του εξαίρετου περιοδικού του συντρόφου Σερράτι: «Κομμουνισμός» (Τεύχη 1-4. το ευρωπαϊκό λούστρο και τις πολιτισμένες. τόμος 40ός. δεν έχουν δίκιο.

Αν δεν ήταν έτσι. υπάρχουν πάντα –και. που καταπιέζει τις μάζες (Λένιν). δηλ. όταν κατηγορεί το βουλευτή Τουράτι για «ασυνέπεια» («Comunismo». οι μπολσεβίκοι πήραν τα 25% των ψήφων. [13]. τεύχ. τα διάφορα κόμματα των τσιφλικάδων και της αστικής τάξης τα 13%. και σ’ εκείνη που οι περιστάσεις της στιγμής έχουν προκαλέσει μια εξαιρετική άνοδο όλων των ψυχικών δυνάμεων. Στο ζήτημα της μελλοντικής συγχώνευσης των «αριστερών» κομμουνιστών. που δεν σκέφτονται και που δεν είναι σε θέση να σκεφτούν. το Νοέμβρη του 1917. Στις εκλογές για τη Συντακτική Συνέλευση στη Ρωσία. όσο καιρό θα υπάρχουν τάξεις. Ο σ.δικαιολογεί ως ένα ορισμένο βαθμό την ύπαρξη του. ο καπιταλισμός δεν θα ήταν καπιταλισμός. Στο βαθμό που μου στάθηκε δυνατό να διαβάσω τις εφημερίδες των «αριστερών» κομμουνιστών και γενικά των κομμουνιστών της Γερμανίας. όσο καιρό δεν θα έχει εδραιωθεί ολοκληρωτικά. δεν θα έχει σταθεροποιηθεί. Φαίνεται πως αυτό το Κόμμα είναι ενάντια στην προσχώρηση στο «Εργατικό Κόμμα». σύμφωνα με πληροφορίες που αφορούν πάνω από 36 εκατομμύρια εκλογείς. η μικροαστική δημοκρατία. τη στιγμή που ασυνέπεια δείχνει ακριβώς το Ιταλικό Σοσιαλιστικό Κόμμα που ανέχεται τέτιους οπορτουνιστές-μέλη του κοινοβουλίου. ακόμη και στην πιο πρωτοπόρο τάξη. δεν θα έχει αναπτυχθεί πάνω στη δική της βάση η αταξική κοινωνία. Σερράτι έχει ολοφάνερα άδικο. των αντικοινοβουλευτικών. δεν είναι όμως στο σύνολο του ενάντια στη συμμετοχή στο κοινοβούλιο (Λένιν). 3). με τους κομμουνιστές γενικά. οι εσέροι και οι μενσεβίκοι. τα 62%. σαν τον Τουράτι και Σία (Λένιν). μαζί με τις συγγενικές τους μικροομάδες. θα υπάρχουν αναπόφευκτα– εκπρόσωποι της τάξης. διαπιστώνω πως οι πρώτοι έχουν το πλεονέκτημα . [14]. θα σημειώσω και τα παρακάτω. [11]. ακόμη και στις συνθήκες της πιο εξελιγμένης χώρας. [12]. Σε κάθε τάξη.

ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΚΑΦΕΝΕΙΟ http://politikokafeneio. Κάτι ανάλογο παρατήρησα επανειλημμένα στην ιστορία του Μπολσεβίκικου Κόμματος –μόνο σε μικρότερη έκταση. τον πιο κατανοητό. είναι υποχρεωμένο να ξέρει και να προπαγανδίζει. που θέλει να είναι στην πράξη η εμπροσθοφυλακή.com . αλλά και τη μη προλεταριακή. θέλει να μάθει να καθοδηγεί την πλατιά μάζα όχι μόνο την προλεταριακή. εκτός απ’ αυτό. Πάντως δεν χωρεί ούτε η ελάχιστη αμφιβολία ότι το κομμουνιστικό κόμμα. Λογουχάρη στα 19071908 οι «αριστεροί» μπολσεβίκοι έκαναν κάποτε μέσα στις μάζες εδώ κι εκεί πιο επιτυχημένη ζύμωση από μας. Ωστόσο. το πρωτοπόρο τμήμα της επαναστατικής τάξης. όσο και για το χωριό (Λένιν).ότι ξέρουν καλύτερα από τους δεύτερους να κάνουν ζύμωση μέσα στις μάζες. ή όταν είναι ακόμη ζωντανές οι αναμνήσεις της επανάστασης. και να κάνει ζύμωση με τον πιο προσιτό. αυτό δεν αποτελεί ακόμη επιχείρημα για την ορθότητα αυτής της τακτικής. του προλεταριάτου. τον πιο σαφή και ζωντανό τρόπο τόσο για τον «κοσμάκη» της πόλης. Αυτό ενμέρει εξηγείται με το ότι σε μια επαναστατική στιγμή. και που. και να οργανώνει. και σε ορισμένες τοπικές οργανώσεις και όχι σαν γενικό φαινόμενο σε όλη τη χώρα. του εργοστασίου. τη μάζα των εργαζομένων και των εκμεταλλευομένων. είναι πιο εύκολο να πλησιάσεις τις μάζες με την τακτική της «απλής» άρνησης.