Eerste deel van 3-delige film over de Luchtwachtdienst
van het Vrijwillig Landstormkorps.
De dienst, in maart 1939 opgericht, bestond geheel uit
vrijwilligers, in totaal 4017, onder bevel van 65
officieren. Deze vrijwilligers waren ongewapend, waren
op 11 april 1939 opgeroepen en deden dag en nacht dienst.
Hun taak bestond uit het waarnemen en melden van
vijandelijke vliegtuigen in het Nederlandse luchtruim.
00.21 Stalen soldatenhelm met beeltenis van de Nederlandse
leeuw op de voorkant ( noot 1 dossier ). Door het beeld
heen de tekst: Luchtgevaar. Een film van de
van de Luchtwacht naar een scenario van Melis Stoke
vervaardigd door de res. officieren L.C. Reedijk en
H. Salomonson opgedragen aan de vrijwilligers van
den Luchtwachtdienst. Een film van het Vrijwillig
Landstormkorps Luchtwachtdienst. Deel I. ( noot 2 )
Met zandzakken beschermd monument. 2 man van de
politietroepen sluiten met een zware stalen deur de
oprit van de Waalbrug te Nijmegen af. Met
zandzakken beschermde ingang van een stadhuis.
Wegversperring van 'asperges', grote betonnen bunker,
gecamoufleerd door dikke, met gras begroeide zandlaag;
Oerlikon vuurmond 2tl ( noot 3 ). Betonnen palen
als versperring tegen landingen uit zee. Schildwacht
bij een wegversperring van schuinstaande stalen
binten, waar een auto aangehouden wordt.
Wachtpost loopt heen en weer bij opgehaald brugdek.
Vrachtauto rijdt omzichtig door geinundeerd terrein.
02.20 Prikkeldraadversperring aan de voet van een duin
waarop een Nederlandse vlag wappert. Zoeklicht aan
de rand van een polder. Marinepersoneel op de omloop
van een vuurtoren kijkt uit over zee, terwijl binnen
twee in wit werkuniform geklede matrozen de gegevens
registreren. Eenzame schildwacht naast een barak.
In camouflagepatroon beschilderde observatiebunker.
Luchtdoelmitrailleur op de omloop van een strandhuis.
Kustgeschut kaliber 120 mm in gecamoufleerde stelling
lost een schot. Marineschildwacht loopt langs rijweg.
Schildwacht van het Veldleger op post bij versperring
van met beton volgestorte putringen. Versperring van
asperges. Heen en weer lopende wachtpost op boulevard
03.35 Dicht wolkendek boven 3-tal molens en met paarden
ploegende boer. Militairen betrekken een stelling.
Patrouille van 3 Fokker C-X komt overvliegen.
Zoeklicht met 2 bedieners. Een Fokker D-XXI jacht-
vliegtuig scheert over een met marinepersoneel bemande
observatiepost.Ze nemen een naderende C-X waar.
Uitkijk van de luchtwacht kijkt door zijn kijker naar
laagvliegende D-XXI. Sergeant bepaalt met kijker en
meetinstrument hoogte van twee naderende vliegtuigen.
Waarnemers van de luchtwacht kijken, staande op een
plat dak van hoog gebouw, naar overscherende D-XXI
05.18 Naambord aan de muur van het Commando Luchtwachtdienst
in Den Haag. Schildwacht loopt op post voor het gebouw
van het Commando Luchtverdediging, waaronder de
Luchtwachtdienst ressorteert. Zoeklicht priemt brede
lichtstraal door de nachtelijke hemel. Een vuurmond
Vickers 7.5 tl no. 1 in stelling. Heen en weer
lopende schildwacht, ronddraaiende sectie
zoeklichten. Rondcirkelend vliegtuig en patrouille
van 3 toestellen komen overvliegen
06.39 Kaart van Nederland wordt verduisterd waarna honderden
oplichtende lampjes de plaats van de luchtwachtposten
aangeven, verspreid over het gehele land. Tweetal
luchtwachters op post. Post bovenop een toren, waarop
een kruis is geplaatst, wordt door soldaat beneden met
bel opgeroepen. Luchtwachtpost op een houten
plateau op het dak van een gemeentehuis. Post met
horizontale afstandsmeter op een platform op een
dak. Post op de begane grond. Luchtwachter kijkt door
telescoopkijker zeewaarts. Luchtwachtpost bij een
haven; sergeant laat twee officieren in een loods en
sluit de deur weer na hun vertrek
08.01 Kijkje door de voorruit van stafauto. Korpscommandant
kapitein A. den Hertog tijdens inspectietocht
in gesprek met officieren op een vliegveld.
Inspectie van voor de kazerne aangetreden
luchtwachters, en maakt een praatje met eenieder.
08.24 De commandant verlaat via een houten trap een bunker,
groet boven een hem opwachtende soldaat, met wie hij
een vestingwerk binnengaat. Luchtwachter beklimt
trap van fort, en haast zich naar collega, die met
zijn kijker formatie van 3 vliegtuigen heeft gezien.
De korpscommandant blijft even staan in de poort
van het fort. De kapitein verlaat een bovengrondse
schuilplaats
09.42 Kaart van Nederland, waarop aangeduid dat om 11.02 uur
een eenmotorig jachtvliegtuig komende uit het
noordwesten is gesignaleerd. Het waarnemingsformulier,
uitgeschreven door de Luchtverdedigingskring Amsterdam
vermeldende de waarneming van een jager van Roodland
( noot 4 ) op een geschatte hoogte van 800 m,
vliegende van NW naar ZO door de kustwachtpost Nr. 15
van de marine met tijdstip van ontvangst 11.03 uur
10.04 Kaart van Nederland met beweging van vliegtuig, dat
vliegende vanuit Duitsland bij Venlo het Nederlandse
luchtruim binnendringt, waarvan telefonisch melding
gemaakt wordt naar de Hoofdluchtwachtbureaux ( HLB )
te Utrecht, Rotterdam en Amsterdam en het Centraal
Luchtwachtbureau te Den Haag. Door een gealarmeerde
luchtdoelbatterij in de Betuwe wordt het toestel
neergehaald
10.42 Bulletins bij het Dagblad De Nederlanden tengevolge
van oorlogstoestand tussen Roodland en Blauwland
waarbij Nederland zich neutraal verklaard heeft.
Schop wordt bij pas geplant boompje neergezet en
tegen wal van zandzakken neergezet geweer opgepakt.
Pistool wordt uit nieuwe leren holster gehaald,
bekeken en weer teruggeschoven. Vilten herenhoed
wordt aan de kapstok gehangen en een stalen legerhelm
van de kapstok gehaald. Deksel wordt op typemachine
geplaatst en weggeschoven en gasmasker op tafel
gelegd. Officierssabel wordt een stukje uit de schede
gehaald en weer teruggeschoven. Lange rij passagiers
bij tramhalte. Militairen bij een kraam. Aanbrengen
met een verfspuit van een oranje driehoek op de
onderzijde van een vleugel van een Fokker G-1
( noot 5 ). Opgeroepen militairen begeven zich naar
het station, waar spandoeken hun instructies
geven. Vertrekkende trein met wuivende militairen op
weg naar hun mobilisatiebestemming
11.52 Lange rij opgeroepenen en familieleden bij de
tramhalte op de Korte Voorhout. Mobilisanten op een
perron en bepakt en bezakt lopend langs een
stationsfietsenstalling. 2 leden van de politietroepen
surveilleren bij stationsingang. Parade van bereden
artillerie. Bij stationsingang wachtende mobilisanten.
Opgeroepenen arriveren bij een kazernepoort. Boeren
leiden gevorderde paarden weg. Opgeroepen militairen
bij een meldingsspandoek. Vertrek van een detachement
wielrijders. Uitdelen van bundels witgoed uit een
bestelauto. Mobilisanten lopen station binnen.
Militairen wachten bij een trein. Dienstplichtigen
zee- en landmacht op een perron. Vertrek van een trein
met militairen
13.32 Koffer waarin reeds keurig gevouwen overjas van
kapitein, waarop kwartiermuts, kistje sigaren,
handschoenen en drie doosjes lucifers gegooid worden
alvorens gesloten te worden. Afscheid van man en
vrouw op het terras voor een landhuis. Wegrijdende
auto in de ondergaande zon.
14.12 Commandant van het Korps Luchtwachtdienst ontvangt,
zittend aan zijn bureau, meldingen van zijn officeren.
De Commandant Luchtverdediging, luitenant-generaal
P.W.Best telefoneert met de commandant van de
Luchtwachtdienst. Naamborden van beide commando's
aan de muur van hun dienstgebouwen. Beide commandanten
bekijken landkaart van Nederland, waarop de generaal
stellingen aanwijst. Zendmast. Sectie van 5
zoeklichten richt zijn lichtstralen omhoog.
Laagvliegend Fokker lesvliegtuig. Een Oerlikon 2tl
in een in een weiland uitgegraven stelling.
Luchtwachter volgt met zijn kijker het vliegtuig.
15.53 Postbode stapt met officieele brief haastig op zijn
fiets. Gemeentebode bevestigt affiche met bekendmaking
van de Staat van Oorlog of Beleg aan de voorgevel
van het gemeentehuis. Burgemeester aan zijn bureau
overhandigt bodes oproepen voor dienstplichtigen.
Bode fietst over landelijke weg en stapt af bij
herenhuis, alwaar hij de oproep aan de bewoner afgeeft
die de inhoud met drietal bewoonsters doorneemt en
dan de voordeur sluit. De bewoner verlaat in het
uniform van sergeant zijn huis en fietst naar het
dorp. Naambord van PTT-agentschap, waar de sergeant
aanbelt en binnengaat. Luchtwachtpost in hoge
open kerktoren. Formatie op vliegtuigen lijkende
trekvogels
18.40 Raadhuis, waarvan de ingang met zandzakken beschermd
wordt, op het dak kijken luchtwachters uit. Sergeant
van luchtwachtdienst opent houten deur van kazerne,
en gaat de trap op. Luchtwachtpost op het dak ziet
formatie van 3 vliegtuigen nadert terwijl de
sergeant naar boven klimt. Rondcirkelende vliegtuigen
korporaal en 3 luchtwachters betreden het dak en
bepalen de richting aan de hand van grote windroos,
steeds omhoog wijzend naar snel naderende Fokker D-XXI
20.26 Tekst: Einde deel I
20.30 Einde
