Aandacht van amateurfilmer Wim Bom voor een zwijnenjacht op Schouwen in 1948, het Groene Kruisgebouw, TBC, de herdenking an de Tien van Renesse.
Tekst Trugkieke 2 april 2004
Bom III
2.23
In Zeeuws-Vlaanderen hadden ze hun wolf, maar wist u dat ze in 1947 op Schouwen hun wild zwijn hadden? Alle tijdschriften dat jaar hebben er aandacht aan besteed. Haamstede en omgeving waren bijna wereldnieuws.
2.37
Filmer Wim Bom, hoteleigenaar in Haamstede, volgt het mysterie op de voet. Hoe kon er op Schouwen, dat dan een eiland is, een everzwijn terecht komen. Een raadsel dat ook achteraf nooit is opgelost.
2.48
In 1947 is in ieder geval heel de kop van Schouwen maandenlang in de ban van een of meer everzwijnen. Er worden klopjachten georganiseerd en Wim Bom legt hier het werk van een collegafilmer vast. Zo te zien beelden die in de Verklikker zijn opgenomen, het noordwestelijke duingebied van Schouwen.
3.15
In het dorp doen allerlei verhalen de ronde: het beest moet de Zijpe zijn overgezwommen of iemand heeft een of meer exemplaren er gewoon uitgezet. Hoe dan ook er wordt er een geschoten.
3.24
Links Jaap Blom . Hij was er bij. Achter hem met geweer Nico Lijssen, hij was de schutter met voor het zwijn de fatale schoten. 110 kilo zwijn op de motorkap van de jeep van Wim Gakeer
3.45
De triomf op het gezicht van Nico Lijsse
3.52
De jagers maken met hun buit een overwinningstocht door Haamstede
4.07
Die dag wordt het kadaver tentoongesteld voor de gevel van hotel Bom. Slachter Jan Dirk van Nieuwenhuize zal het beest vakkundig behandelen en een select gezelschap mag aanschuiven aan tafel in het hotel van de filmer: everzwijn van eigen bodem!
4.36
Wim Bom heeft zijn omgeving uitvoerig gefilmd en niet zomaar uit de losse hand. Hij maakte van verschillende zaken in het dorp complete documentaires. In 1948 filmt hij het werk van het Groene kruis in zijn dorp. Het woonhuis van Dokter Stenger aan de Burghsestraat fungeert hier als consultatiebureaus.
4.57
Links in witte jas dokter Stenger, dorpsarts van Haamstede. Hij volgt hier de groeiontwikkelingen van de kinderen van zijn eigen dorp en ook van die van Burgh
5.12
Hij wordt geassisteerd door zuster Miep Visser, hier in de weer met inentingskaarten waarvan ze de gegevens opslaat in een degelijke cahier.
5.24
Gemeentewerkman Bertus Visser is ook betrokken bij het werk van het Groene Kruis; hij draagt zorg voor de verschillende medische hulpmiddelen.
5.36
Zuster Miep Visser doet dagelijks haar ronde door de buurt. Zij is belast met de zorg voor onder meer langdurig zieken.
5.48
Over de Ankerweg is ze op weg naar de familie Straaier. In de tuin, in een speciaal hok, ligt daar Jans Straaier, die lijdt aan TBC, een longaandoening die in die tijd veel voorkomt.
6.00
Veel bedrust, veel buitenlucht en veel eten is dan de remedie tegen deze ziekte. Geen wonder dat Jans er flink doorvoed uitziet. Medicijnen tegen tbc bestaan er niet. Jans zal minimaal drie maanden hier in haar hok moeten kuren. TBC werd nogal eens veroorzaakt door besmette koeienmelk. Na de oorlog wordt het in Nederland dan ook de gewoonte om de verse melk ter ontsmetting eerst te koken.
6.42
Dokter de Haas is de kinderarts en van dokter Scherphuis weten we dat hij zenuwarts
is
6.48
In 1950 bouwen ze in Haamstede een nieuw Groene Kruisgebouw, voor zuster Miep Visser komt er een riante dienstwoning.
7.01
De Noordstraat. Of het hier gaat om inzamelen van giften voor het Groene Kruis of het betreft de verhuizing naar het nieuwe gebouw, dat is onduidelijk. Op de bok Marien Tuinman, achter hem Cor van de Velde, de gemeente secretaris.
7.28
Een andere gebeurtenis uit de omgeving van filmer Wim Bom vindt plaats op 4 mei 1949
We zijn in Renesse
7.44
Het hotel Wapen van Zeeland aan de Hoge Zoom hoek Kromme Reke
7.48
Vlaggen halfstok aan de gevels van de Lange Reke
7.59
De ingang naar het Slot Moermond. Op deze plek worden op tien december 1944 tien mensen van Schouwen opgehangen die door de Duitse bezetters ter dood zijn veroordeeld. Als de rest van Zeeland reeds is bevrijd maken in Schouwen de Duitsers nog de dienst uit. Ze hebben de tien mensen betrapt als die op het punt staan om met een boot de Oosterschelde over te steken naar het bevrijde Noord-Beveland.
8.21
Op deze plek tussen twee eikenbomen werd het wrede lot voltrokken, een executie die voor Nederland dan heel uitzonderlijk is.
8.30
Het kerkhof van Renesse waar de tien begraven liggen, en waar ze jaarlijks plechtig herdacht worden
8.42
Die vierde mei in 1949 is de herdenking wel heel speciaal. Kunstenaar Havermans uit Amsterdam heeft zijn opdracht klaar: een herdenkingsmonument voor de tien van Renesse. Hier wordt het kunstwerk onthuld door jonkheer de Casembroot, de commissaris der koningin in Zeeland
9.00
Een moederfiguur in Schouwse dracht met in haar armen een terechtgestelde zoon.
9.13
Op de voorgrond met hoed in de hand, burgemeester Roëll van Haamstede
9.24
Onder de tien terechtgestelden was Menke Koos van der Beek, politieagent in Zierikzee. Vandaar dat een afvaardiging van de politie hier een krans legt.
9.52
Nog meer oorlog. In die naoorlorlogse jaren veertig maakt Wim Bom een trip naar het wederopbouwende Middelburg.
10.00
Beelden van de Abdijgebouwen die bij de grote verwoesting op 17 mei 1940 in puinhopen veranderden. Uit die puinhopen gebruiken ze de oorspronkelijke stenen die hier zijn afgebikt en opgestapeld
10.19
Dit werk zal in 1961 voltooid zijn. Dat jaar heropent Koningin Juliana dit nieuwe gebouwencomplex
10.37
Een ander historisch gebouw in Middelburg is het Stadhuis. De wederopbouw hiervan zal nog veel langer duren. Pas in de jaren ’90 is restauratie hiervan volledig klaar.
