In deze aflevering: in 1977 komt de Amerikaanse ex-spion Philip Agee naar Nederland. Agee is omstreden vanwege onthullingen over zijn voormalig werkgever, de CIA, met name door het openbaar maken van CIA-medewerkers die undercover werken in het buitenland. Het kabinet-Den Uyl geeft hem een voorlopige verblijfsvergunning, terwijl hij in andere Europese landen niet welkom is. Een paar maanden later wordt het besluit door het kabinet-Van Agt haastig ingetrokken en moet Agee het land verlaten. Journalisten, politici en andere betrokkenen vertellen wat Agee voor man was, en wat ze van de besluitvormingen van de kabinetten vinden.
Agee is een van de eerste CIA-agenten die openlijk uit de school klapt. In 1968 keert Agee (dan 33) na een dienstverband van elf jaar de Amerikaanse geheime dienst de rug toe. In diverse Latijns-Amerikaanse en Oost-Aziatische landen is hij getuige geweest van de manier waarop de CIA repressieve fascistische regimes steunt en dat zint hem niet. Hij schrijft in 1975 de bestseller 'Inside the Company' over de praktijken van de CIA. Dat en zijn mediaoptreden maken Agee een internationale bekendheid, maar komt daardoor in de problemen. In Engeland, waar hij op dat moment woont, wil de Labourregering hem niet meer hebben. Agee maakt zich, door de publicatie van de namen van undercover CIA’ers, schuldig aan staatsgevaarlijke activiteiten. Agee moet het land uit, naar het enige land waar hij heen lijkt te kunnen: Nederland. In de lente van 1977 komt hij aan in Hoek van Holland. Na veel getwijfel besluit het kabinet dat Agee mag blijven in Nederland. Enkele geïnterviewden zijn daarom zeer verbaasd dat de regering op de hoogte bleek te zijn van de contacten die Agee onderhield met Cuba en Rusland. Zijn verblijf is echter van korte duur, want het nieuwe kabinet-Van Agt met staatssecretaris van Justitie, Bert Haars, wilt zo snel mogelijk van Agee af. Agee vertrekt spoorslag naar zijn vriendin in Duitsland, met wie hij snel trouwt en daardoor in Duitsland mag blijven. Door zijn snelle vertrek voelen sympathisanten zich door hem gebruikt. In 1980 verhuist hij naar Cuba en woont daar tot zijn dood in 2008.
INTERVIEWS met:
- Rudie van Meurs, verslaggever 'Vrij Nederland' in 1977, over: zijn contact met Agee, wat Agee aan de kaak stelde; dat hij Agee een op zichzelf gericht, onaardige man vond; de motivatie van Agee om de namenlijst te publiceren; Bert Haars; het plakken van affiches met historicus Geert Mak voor een sympathiebijeenkomst voor Agee;
- Willem van Bennekom, advocaat Agee (1977), over: het verblijf van Agee in Nederland; het aardige, slimme, typisch Amerikaans en charmante karakter van Agee; de twijfels van kabinet Den Uyl om Agee asiel te verlenen;
- Harry van den Bergh, Tweede Kamerlid PvdA (1977), over: de zaak Agee waar hij mee belast werd; dat hij Agee een slimme, maar geen aardige man vond; de omstreden buitenlandse politiek van de VS in de jaren 70;
- Melvin Goodman, hoofd Sovjet-analyse CIA (1977), over de woedende reactie van de CIA, Buitenlandse Zaken en het leger na de boekpublicatie; de bilaterale druk van de CIA op diverse landen om Agee uit hun land te zetten; dat Agee op de loonlijst bij de Cubanen stond;
- Louis Wolf, vriend van Agee, die de typemachine van Agee toont met geheime, elektronische zenders waardoor de CIA kon zien wat hij typte.
- Bram Stemerdink, minister van Defensie (1977), over de CIA die het kabinet aanspoorde om Agee niet in Nederland toe te laten; Agee's boosheid over praktijken van CIA in Zuid-Amerika.
SHOTS:
00:07:57 ext. bovenverdieping in Amsterdam waar Agee woonde;
00:11:25 verkeersbord 'George Bush Center for Intelligence CIA'; stadsbeelden van New York; bord 'Elmer Holmes Bobst library New York University' aan de buitenmuur en interieur bibliotheek; de typemachine van Agee;
00:15:51 intern memo voor het ambassadepersoneel hoe te reageren op vragen over Agee en waarin staat dat de VS geen rol speelt in deze Nederlandse aangelegenheid; krantenartikel van Van Meurs over de CIA in Nederland; lijst van namen van CIA-personeel;
00:20:47 Van Bennekom leest een brief voor, gericht aan staatssecretaris van Justitie, over het contact van Agee met Cuba en Rusland; diverse memo's op hoog politiek niveau over het contact van Agee met Cubaanse en Russische spionagediensten';
00:24:27 affiche 'Wie is bang voor Philip Agee?' voor een sympathiebijeenkomst;
ARCHIEFMATERIAAL: George Bush (sr) als directeur CIA heeft alleen maar minachting voor Agee (1977); interview met Agee, zittend in een gele kever, tijdens zijn aankomst met de veerboot in Hoek van Holland; interview met Agee over de CIA die niet hielp, maar onrechtvaardige regimes steunden; interview met Agee in het Vondelpark, Amsterdam over wat hij moet doen om in Nederland te mogen blijven (VARA 'Achter het nieuws', 1977); speech van Agee over het beschermen van Amerikaanse bedrijven en economische belangen door de CIA (VPRO, 1975); interview met Agee over de beschuldigingen van de CIA aan zijn adres (TROS 'Aktua', 1976); Agee over zijn teleurstelling om weg te moeten uit Nederland (NOS 'Journaal', 1978).
