Tama konderria (Iowa)
| Tama konderria Tama County | |
|---|---|
| Ameriketako Estatu Batuetako konderria | |
| Banaketa administratiboa | |
| Herrialdea |  AEB |
| Estatua |  Iowa |
| Kodea | 19171 |
| Hiriburua | Toledo |
 | |
  Tama konderria (Iowa) Tama konderriaren kokapena AEBtan | |
| Informazio geografikoa | |
| Koordenatuak | 42°04′43″N 92°31′53″W / 42.078611111111°N 92.531388888889°W |
| Biztanleria | 17.135 bizt. |
| Eremua - Lurra - Ura | 1.870,18 km2 1.867,41 km2 (%99.85) 2,77 km2 (%0.15) |
| Dentsitatea | 9,18 bizt/km2 |
| Datu gehigarriak | |
| http://www.tamacounty.org | |
Tama konderria (ingelesez: Tama County) Iowako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Toledo da. Azken erroldaren arabera 17.135 biztanle zituen 1.871 kilometro koadroko azaleran.
Geografia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Tama konderriak 1.870,18 kilometro koadro ditu. Horietatik 2,77 ura dira. Beste 1.867,41 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 9,5 da.
Mugakideak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Klima
[aldatu | aldatu iturburu kodea]NOAAren datuen arabera, 1991–2020 aldian, konderriko urteko batez besteko tenperatura 8,8 °C-koa izan zen.[1][oh 1] Hilabeterik beroena uztaila da (22,7 °C; eguneko gehienekoen batez bestekoa, 28,5 °C) eta hotzena urtarrila (−7,3 °C; eguneko gutxienekoen batez bestekoa, −12,0 °C). Urteko prezipitazioa 926 mm-koa da; hilabeterik euritsuena ekaina da (140 mm) eta lehorrena urtarrila (25 mm).
1895–2025 aldian, urteko batez besteko tenperaturak mendeko 0,4 °C-ko gorako joera izan du. Azken hamar urteak (2016–2025) XX. mendeko batez bestekoa (8,5 °C) baino 1,0 °C beroagoak izan dira. Erregistroko bost urte beroenetatik bi 2000tik aurrerakoak dira (2012 eta 2024). Urterik beroena 1931 izan zen (11,3 °C) eta hotzena 1917 (6,7 °C).[1]
Etxeak berotzeko eta hozteko behar den energia neurtzeko, NOAAk gradu-egunak kalkulatzen ditu: egun bakoitzean batez besteko tenperatura 18,3 °C-tik zenbat gradu behera dagoen (berokuntza-gradu-egunak) edo gora dagoen (hozte-gradu-egunak), urte osoan batuta. 1991–2020 aldian, urtean batez beste 3875 berokuntza-gradu-egun eta 425 hozte-gradu-egun izan ziren.[1]
 Datu klimatikoak (Tama konderria)  | |||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Hila | Urt | Ots | Mar | Api | Mai | Eka | Uzt | Abu | Ira | Urr | Aza | Abe | Urtekoa |
| Batez besteko tenperatura maximoa (°C) | -2.7 | 0.0 | 7.6 | 15.5 | 21.6 | 26.8 | 28.5 | 27.4 | 24.1 | 16.7 | 7.8 | 0.4 | 14.5 |
| Batez besteko tenperatura (ºC) | -7.3 | -4.8 | 2.1 | 9.1 | 15.4 | 20.9 | 22.7 | 21.4 | 17.4 | 10.4 | 2.6 | -4.1 | 8.8 |
| Batez besteko tenperatura minimoa (°C) | -12.0 | -9.5 | -3.3 | 2.6 | 9.2 | 15.0 | 16.8 | 15.3 | 10.8 | 4.1 | -2.6 | -8.6 | 3.1 |
| Pilatutako prezipitazioa (mm) | 25 | 29 | 50 | 97 | 121 | 140 | 108 | 107 | 92 | 71 | 51 | 36 | 926 |
| Iturria: NOAA NCEI, nClimDiv: 1991–2020 normalak (2026-10-06ko bertsioa) | |||||||||||||
Demografia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Iowako mapa interaktiboak
2020ko Ameriketako Estatu Batuetako erroldaren arabera 17.135 biztanle zeuden. Biztanleen % 30,7 hiri-eremuetan bizi ziren eta % 69,3 landa-eremuetan. Batez besteko adina 42,0 urtekoa zen, 40,3 urtekoa gizonezkoen artean eta 43,6 urtekoa emakumezkoen artean. Biztanleen % 24,2 18 urtetik beherakoak ziren eta % 20,7 65 urtetik gorakoak. 100 emakumeko, 98,6 gizon zeuden, eta 18 urtetik gorako 100 emakumeko, 97,1 gizon zeuden adin-talde horretan.[2][3]
| Biztanleria-piramidea 2020 Guztira: 8.509 gizon, 8.626 emakume | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Iturria: Datu hauek AEBko Errolda Bulegotik (U.S. Census Bureau) eskuratu dira, 2020ko zentsutik (DHC, P12 taula)[4] | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Arraza eta etnizitatea
[aldatu | aldatu iturburu kodea]2020ko Ameriketako Estatu Batuetako erroldaren arabera, konderrian 17.135 biztanle zeuden. Herritarren % 10,5 hispano edo latinoa zen, edozein arrazakoak[oh 2]. Ez-hispanoen artean % 86,6 zuria zen, lekuko biztanleria osoaren % 77,5[oh 3]; % 0,8 beltza edo afroamerikarra zen, lekuko biztanleria osoaren % 0,7; % 0,5 asiarra zen, lekuko biztanleria osoaren % 0,5; % 3,6 bi arraza edo gehiago zen, lekuko biztanleria osoaren % 3,2; % 8,2 amerindiarra edo Alaskako natiboa zen, lekuko biztanleria osoaren % 7,3; eta % 0,2 bestelako arraza bat zen, lekuko biztanleria osoaren % 0,2.[oh 4][5]
Iowako mapaJatorria
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Jaioterriari dagokionez, biztanleen % 79,1 estatu berean jaiotakoak, % 16,5 beste estatu amerikar batean jaiotakoak eta % 4,1 atzerrian jaiotakoak (atzerritarrak) ziren.[oh 5] Atzerritarren artean, % 31,8 AEBko herritar naturalizatuak ziren eta % 68,2 ez ziren herritarrak. Jatorriari erreparatuta, atzerritarren gehiengoa Latinoamerikan jaiotakoa zen (% 76,9, biztanleria osoaren % 3,1); ondoren Asian (% 11,1, % 0,5), Afrikan (% 8,6, % 0,3) eta Europan (% 2,2, % 0,1).[oh 6][6]
Iowako mapaEtxebizitza eta etxeguneak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Konderrian 7.575 etxebizitza zeuden, horietatik % 89,6 okupatuta eta % 10,4 hutsik.[7] Okupatutako etxebizitzen artean, % 76,8 jabeek okupatutakoak ziren eta % 23,2 errentan hartutakoak.[3] Konderrian 6.784 etxegune zeuden guztira, horietatik % 67,3 familia-etxeguneak ziren eta % 32,7 familiarik gabekoak. Familia-etxeguneen artean, % 76,3 ezkondutako bikoteek osatzen zituzten eta % 23,7 bestelako familia motek. Familiarik gabeko etxeguneen artean, % 84,9 pertsona bakarrik bizi ziren eta % 15,1 beste norbaitekin, ahaiderik gabe.[8] Talde-bizilekuetan bizi ziren 256 pertsona (biztanleria osoaren % 1,5); horietatik 40 zuzentze- eta gazte-egoitzetan bizi ziren.[7]
Etxebizitzak Iowako mapa
Etxegune motak
Talde-bizilekuetako biztanleria
Hezkuntza-maila
[aldatu | aldatu iturburu kodea]25 urtetik gorako biztanleen artean, % 91,5k batxilergo-titulua edo goragokoa zuten, % 20,5k unibertsitate-gradua edo goragokoa zuten eta % 5,9k graduondoko titulua (masterra, titulu profesionala edo doktoretza) zuten.[9]
Gobernua eta politika
[aldatu | aldatu iturburu kodea]| Urtea[10] | Errepublikanoa | Demokrata | Beste | ||
|---|---|---|---|---|---|
| 1896 | 3.054 | 53.3% | 2.596 | 45.3% | 83 |
| 1900 | 3.290 | 53.5% | 2.736 | 44.5% | 129 |
| 1904 | 3.127 | 55.1% | 2.360 | 41.6% | 186 |
| 1908 | 2.774 | 49.8% | 2.550 | 45.8% | 248 |
| 1912 | 1.179 | 21.6% | 2.446 | 44.8% | 1.840 |
| 1916 | 3.061 | 53.4% | 2.572 | 44.8% | 102 |
| 1920 | 6.352 | 70.0% | 2.552 | 28.1% | 169 |
| 1924 | 5.177 | 55.3% | 2.180 | 23.3% | 2.010 |
| 1928 | 5.589 | 53.6% | 4.798 | 46.0% | 45 |
| 1932 | 4.051 | 37.1% | 6.704 | 61.4% | 165 |
| 1936 | 4.737 | 41.1% | 6.625 | 57.5% | 160 |
| 1940 | 5.865 | 49.3% | 5.996 | 50.4% | 32 |
| 1944 | 5.249 | 49.7% | 5.286 | 50.0% | 32 |
| 1948 | 4.763 | 47.5% | 5.115 | 51.0% | 150 |
| 1952 | 7.061 | 63.3% | 4.076 | 36.5% | 17 |
| 1956 | 5.952 | 55.2% | 4.795 | 44.5% | 26 |
| 1960 | 5.535 | 52.8% | 4.950 | 47.2% | 1 |
| Urtea[10] | Errepublikanoa | Demokrata | Beste | ||
|---|---|---|---|---|---|
| 1964 | 3.543 | 36.9% | 6.057 | 63.0% | 8 |
| 1968 | 4.955 | 53.6% | 3.767 | 40.7% | 531 |
| 1972 | 5.058 | 57.0% | 3.693 | 41.6% | 129 |
| 1976 | 4.379 | 48.1% | 4.580 | 50.3% | 148 |
| 1980 | 4.840 | 56.3% | 3.049 | 35.4% | 713 |
| 1984 | 4.882 | 54.3% | 4.061 | 45.2% | 47 |
| 1988 | 3.362 | 42.0% | 4.584 | 57.2% | 66 |
| 1992 | 2.948 | 35.4% | 3.573 | 42.9% | 1.809 |
| 1996 | 2.986 | 38.5% | 3.994 | 51.5% | 772 |
| 2000 | 4.034 | 48.5% | 4.045 | 48.6% | 236 |
| 2004 | 4.456 | 49.5% | 4.487 | 49.9% | 58 |
| 2008 | 3.820 | 43.2% | 4.899 | 55.3% | 133 |
| 2012 | 4.098 | 45.4% | 4.768 | 52.9% | 151 |
| 2016 | 4.971 | 56.8% | 3.196 | 36.5% | 585 |
| 2020 | 5.303 | 58.6% | 3.577 | 39.5% | 168 |
| 2024 | 5.379 | 62.4% | 3.070 | 35.6% | 167 |
Ekonomia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Errenta
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Etxeguneen errenta mediana 70.781 $ zen ( Iowako mapa), eta familiena, 83.354 $. Per capita errenta 34.186 $ zen. Biztanleriaren % 14,8 pobrezia-atalasetik behera zegoen.[11] Etxeguneen artean, % 3,6k 10.000 $ baino gutxiagoko errenta zuten, eta % 3,8k 200.000 $ edo gehiagoko errenta zuten.[12]
Etxeguneen errenta banaketa
Oharrak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- ↑ Balioak konderri osoko batez bestekoak dira, estazio meteorologikoen datuetatik interpolatutako 5 km-ko sareta batean kalkulatuak; ez dira estazio jakin batekoak. Erliebe handiko lekuetan herriguneko klimatik nabarmen alde daitezke.
- ↑ Hispano edo latinoak edozein arrazatakoak izan daitezke.
- ↑ Bigarren ehunekoa lekuko biztanleria osoaren gainean kalkulatuta dago, ez soilik hispano ez direnen taldearen gainean. Hispanoak edozein arrazatakoak izan daitezke.
- ↑ Arraza-kategoria hauek Ameriketako Estatu Batuetako Zentsu Bulegoak eta Kudeaketa eta Aurrekontu Bulegoak (OMB) ezarritako sailkapen administratiboak dira, ez sailkapen zientifikoak.
- ↑ Puerto Ricon jaiotakoak eta atzerrian edo AEBko uharte-eremuetan guraso estatubatuarren seme-alaba gisa jaiotakoak jatorriz estatubatuartzat hartzen dira, eta ez dira atzerrian jaiotakotzat zenbatzen.
- ↑ Lehen ehunekoa atzerrian jaiotako biztanleriaren gainean kalkulatuta dago; bigarrena, parentesi artean, konderriko biztanleria osoaren gainean.
Erreferentziak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- 1 2 3 NOAA National Centers for Environmental Information: «Climate Divisional Database (nClimDiv)», v1.0.0, 2026-10-06ko bertsioa. Datuak: Wikimedia Commons.
- ↑ (Ingelesez) «2020 Census Demographic and Housing Characteristics File (DHC): Table P12, Sex by Age» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-02).
- 1 2 (Ingelesez) «2020 Census Demographic Profile: Table DP1, Median Age and Housing Tenure» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-02).
- ↑ (Ingelesez) «2020 Census Detailed Demographic and Housing Characteristics File A (Detailed DHC-A)» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-08-31).
- ↑ (Ingelesez) «2020 Census Detailed Demographic and Housing Characteristics File A (Detailed DHC-A)» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-08-31).
- ↑ (Ingelesez) «American Community Survey 5-Year Estimates: Place of Birth by Nativity and Citizenship Status (Table B05002)» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-02).
- 1 2 (Ingelesez) «2020 Decennial Census Redistricting Data (Public Law 94-171)» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-02).
- ↑ (Ingelesez) «2020 Census Demographic and Housing Characteristics File (DHC): Table P16, Households by Type» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-02).
- ↑ (Ingelesez) «American Community Survey 5-Year Estimates: Table B15003, Educational Attainment for the Population 25 Years and Over» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-03).
- 1 2 Leip, David. "Dave Leip's Atlas of U.S. Presidential Elections". uselectionatlas.org. Retrieved March 13, 2018.
- ↑ (Ingelesez) «American Community Survey 5-Year Estimates: Tables B19013 (Median Household Income), B19113 (Median Family Income), B19301 (Per Capita Income), and B17001 (Poverty Status in the Past 12 Months)» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-03).
- ↑ (Ingelesez) «American Community Survey 5-Year Estimates: Table B19001, Household Income in the Past 12 Months» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-03).
