Instalacja hydrauliczna samolotu

Czyszczenie zbiornika instalacji hydraulicznej w śmigłowcu Boeing CH-46 Sea Knight

Instalacja hydrauliczna samolotu – zespół połączonych w zamknięty układ części i agregatów, przeznaczony do napędu oraz sterowania wybranymi podzespołami statku powietrznego za pomocą cieczy roboczej znajdującej się pod ciśnieniem. Do elementów zasilanych przez instalację hydrauliczną należą m.in. podwozie, klapy, powierzchnie i mechanizmy sterowania, hamulce aerodynamiczne, hamulce kół podwozia oraz – w zależności od konstrukcji – inne urządzenia wykonawcze. Ze względu na znaczenie dla bezpieczeństwa lotu cechuje się wysoką sprawnością i niezawodnością, m.in. dzięki stosowaniu zdwojonych lub potrojonych, wzajemnie niezależnych układów hydraulicznych.

Działanie instalacji polega na przetwarzaniu energii mechanicznej (najczęściej pochodzącej od silnika lotniczego) w energię cieczy sprężonej za pomocą pompy hydraulicznej, a następnie na jej przesyłaniu przewodami do mechanizmów wykonawczych, takich jak siłowniki hydrauliczne. W mechanizmach tych energia hydrauliczna ponownie zamieniana jest na energię mechaniczną w postaci ruchu posuwisto-zwrotnego lub obrotowego, wykorzystywanego do uruchamiania poszczególnych zespołów samolotu. Po wykonaniu pracy ciecz robocza wraca do zbiornika i ponownie jest zasysana przez pompę.

Instalacja hydrauliczna wyposażona jest w urządzenia zapewniające prawidłowe warunki pracy układu, w tym zawory regulacyjne i zabezpieczające, filtry oczyszczające ciecz z zanieczyszczeń, akumulatory stabilizujące ciśnienie oraz elementy kontrolno-pomiarowe. Współczesne instalacje hydrauliczne osiągają ciśnienia robocze rzędu kilkunastu do ponad dwudziestu megapaskali i dzielą się zwykle na część główną o działaniu ciągłym oraz odrębne obwody zasilające poszczególne zespoły samolotu, pracujące w trybie ciągłym lub okresowym.

Ze względu na wysokie ciśnienia robocze i precyzję elementów wykonawczych instalacja hydrauliczna jest szczególnie wrażliwa na zanieczyszczenia cieczy roboczej, dlatego wymaga rygorystycznych procedur obsługowych i regularnej kontroli stanu filtrów oraz cieczy roboczej. Jako ciecz roboczą standardowo stosuje się niepalne oleje mineralne, najczęściej spotykane ciśnienie w instalacji wynosi 20,7 MPa.

Bibliografia

• Jerzy Modrzewski (red.), Encyklopedia techniki wojskowej, Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1987, ISBN 83-11-07275-2, OCLC 835884142 .
• Ryszard Cymerkiewicz: Budowa samolotów. Wydawnictwa Komunikacji i Łączności, 1982. ISBN 83-206-0282-3. OCLC 749706309.
• Tomasz Makowski, Włodzimierz Wojdalski: Samoloty transportowe i komunikacyjne świata. SIGMA-NOT, 1992. ISBN 83-85001-61-1. OCLC 751207621.