Przejdź do zawartości

Linia 1 kolei miejskiej w Seattle

Artykuł na Medal
Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Linia 1
1 Line
szybka kolej miejska
logo
Ilustracja
Czterowagonowy pociąg serii 1 zbliżający się do stacji SeaTac/Airport(inne języki)
Państwo

Image Stany Zjednoczone

Stan

Image Waszyngton

Lokalizacja

Seattle

Organizator

Sound Transit(inne języki)

Operator

King County Metro(inne języki)

Lata funkcjonowania

od 18 lipca 2009

Dzienna
liczba pasażerów

102 895 (2025, dni powszednie)

Roczna
liczba pasażerów

35 564 496 (2025)

Infrastruktura
Długość sieci

65,9 km

Rozstaw szyn

1435 mm, rozstaw standardowy

Napięcie zasilania

1500 V DC, zasilanie górne

Liczba stacji

26

Linia 1 (ang. 1 Line, dawniej Central Link) – linia kolei miejskiej w aglomeracji Seattle, w stanie Waszyngton w Stanach Zjednoczonych, będąca częścią systemu Link light rail(inne języki) obsługiwanego przez Sound Transit(inne języki). Linia obsługuje 26 stacji położonych w hrabstwach King i Snohomish na trasie o długości 65,9 km między stacjami Lynnwood City Center(inne języki) a Federal Way Downtown(inne języki). Przechodzi przez miejscowości Lynnwood, Mountlake Terrace, Shoreline, dzielnicę uniwersytecką(inne języki), centrum Seattle(inne języki), Rainier Valley(inne języki) oraz port lotniczy Seattle-Tacoma.

W 2025 roku z linii skorzystało ponad 35,5 miliona pasażerów, co daje średnio prawie 102 tysiące osób w dni powszednie. W dni robocze i soboty pociągi kursują przez 20 godzin na dobę, z częstotliwością dochodzącą do 6 minut w godzinach szczytu. W niedziele i święta obowiązuje skrócony, 18-godzinny rozkład jazdy.

Pociągi składają się z trzech lub więcej wagonów, z których każdy może pomieścić 194 pasażerów, w tym 74 na miejscach siedzących, a także wózki inwalidzkie i rowery. Bilety opłaca się za pomocą regionalnej karty ORCA(inne języki), biletów papierowych lub aplikacji mobilnej. Sound Transit stosuje system kontroli biletowej oparty na zasadzie proof-of-payment(inne języki), w ramach którego kontrolerzy biletów i policja transportowa przeprowadzają losowe kontrole. Do sierpnia 2024 roku cena biletu zależała od pokonanej odległości. Wszystkie stacje wyposażone są w automaty biletowe, instalacje artystyczne, stojaki na rowery oraz zapewniają połączenia autobusowe, a niektóre dysponują również parkingami typu park-and-ride.

W 1996 roku wyborcy zatwierdzili w referendum projekt Central Link. Budowa rozpoczęła się w 2003 roku, po reorganizacji planów – dostosowano budżet i skrócono trasę w odpowiedzi na wyższe niż zakładano koszty. Linia kolei miejskiej, realizująca wieloletnie plany rozwoju transportu w regionie Seattle, została otwarta 18 lipca 2009 roku. Kończyła bieg na stacjach Westlake(inne języki) w Downtown Seattle Transit Tunnel(inne języki) oraz Tukwila International Boulevard(inne języki) w pobliżu lotniska Sea–Tac. W grudniu 2009 przedłużono ją na południe do stacji SeaTac/Airport(inne języki), w marcu 2016 roku na północ do University of Washington, a we wrześniu 2016 roku ponownie na południe – do Angle Lake. Linia tymczasowo nosiła nazwę Red Line, zanim w 2021 roku zmieniono ją na 1 Line, co zbiegło się w czasie z przedłużeniem trasy do Northgate.

Pierwsze przedłużenie między hrabstwami, na północ do Lynnwood, otwarto w sierpniu 2024 roku. W grudniu 2025 roku uruchomiono kolejne przedłużenie na południe, do Federal Way Downtown(inne języki)[1]. Linia 2(inne języki), planowana jako połączenie Seattle z przedmieściami Eastside, ma utworzyć sieć wieloliniową poprzez połączenie z Linią 1 w marcu 2026 roku[1]. Dalsza rozbudowa w ramach programu Sound Transit 3(inne języki) podzieli obecny korytarz na dwie linie: Linię 1 z Ballard(inne języki) do Tacomy oraz Linię 3(inne języki) z Everett do zachodniej części Seattle.

Historia

[edytuj | edytuj kod]

Tło historyczne i pierwsze koncepcje komunikacji zbiorowej

[edytuj | edytuj kod]
Image
Międzymiastowy tramwaj Puget Sound Electric Railway(inne języki) jadący w kierunku Tacoma w latach 20. XX wieku

Komunikacja miejska w Seattle rozpoczęła się w 1884 roku wraz z uruchomieniem pierwszej w mieście linii tramwajów konnych. Jeszcze przed końcem dekady zastąpiono ją tramwajami elektrycznymi i linowymi, co przyczyniło się do rozwoju nowych dzielnic mieszkaniowych na terenie dzisiejszego Seattle[2][3]. Na początku XX wieku powstały linie tramwajów międzymiastowych łączące Seattle z Everett, Tacomą oraz Rainier Valley(inne języki), tworząc regionalny system przewozów pasażerskich, który uzupełniał sieć tramwajową[4]. Tramwaje międzymiastowe nie były jednak w stanie konkurować z coraz popularniejszymi samochodami – zwłaszcza po otwarciu drogi U.S. Route 99(inne języki) pod koniec lat 20. XX wieku – i ostatecznie zostały zlikwidowane[5]. Do 1941 roku wszystkie linie tramwajowe przeszły na własność miasta, które zastąpiło je siecią trolejbusową[3][6].

W XX wieku wielokrotnie pojawiały się projekty budowy metra w Seattle, które miało zastąpić tramwaje, a później autobusy. Z powodu wysokich kosztów lub innych czynników były one odrzucane przez władze miasta lub w referendach. W 1911 roku urbanista Virgil Bogue(inne języki) zaproponował w ramach kompleksowego planu rozwoju miasta sieć metra i kolei naziemnej o długości 66 km. Wyborcy odrzucili ten pomysł w głosowaniu[7]. Seattle Center Monorail(inne języki), zbudowana pierwotnie na potrzeby Wystawy Światowej w 1962 roku, była przedmiotem kilku nieudanych prób rozbudowy – w latach 60. XX wieku inicjowanych przez gubernatora Alberta Roselliniego(inne języki), a na początku XXI wieku popieranych przez mieszkańców Seattle w referendum[8].

Pod koniec lat 60. XX wieku komitet Forward Thrust(inne języki) zaproponował budowę systemu metra o długości 76 km, łączącego centrum Seattle z dzielnicami Ballard(inne języki), dzielnicą uniwersytecką(inne języki) i Capitol Hill(inne języki) oraz miastami Lake City(inne języki), Bellevue i Renton. Rząd federalny zaoferował pokrycie dwóch trzecich kosztów inwestycji (ok. 770 milionów dolarów, co w przeliczeniu na dolary z 2024 roku daje ok. 5,29 miliarda[9]), pod warunkiem, że mieszkańcy zatwierdzą lokalne finansowanie w wysokości 385 milionów dolarów[10] (ok. 2,64 miliarda w cenach z 2024 roku[9]). W lutym 1968 roku propozycja nie uzyskała wymaganej większości kwalifikowanej w referendum. Drugie głosowanie w maju 1970 roku – z lokalnym wkładem 440 milionów dolarów (ok. 2,73 miliarda w cenach z 2024 roku[9]) i federalnym 870 milionów dolarów[11] (ok. 5,41 miliarda w cenach z 2024 roku[9]) – również zakończyło się niepowodzeniem, m.in. przez kryzys gospodarczy spowodowany masowymi zwolnieniami w zakładach Boeinga[12]. Środki federalne, pierwotnie przeznaczone dla Seattle, zostały ostatecznie przekazane Atlantcie, stając się podstawą finansowania systemu kolejowego MARTA (Metropolitan Atlanta Rapid Transit Authority)[13].

Planowanie kolei miejskiej

[edytuj | edytuj kod]

Po nieudanych inicjatywach Forward Thrust w 1972 roku powstała agencja Metro Transit (później King County Metro(inne języki)), której zadaniem było zarządzanie siecią autobusową na terenie hrabstwa King oraz przygotowanie koncepcji przyszłego systemu szynowego[14]. Na początku lat 80. XX wieku Metro Transit wspólnie z Puget Sound Council of Governments(inne języki) (PSCOG) analizowały różne warianty kolei miejskiej oraz bus rapid transit[15]. Ostatecznie zdecydowano się na budowę tunelu metra w centrum Seattle(inne języki), zaprojektowanego w taki sposób, aby w przyszłości można go było przekształcić z ruchu autobusowego na kolej miejską[16].

W 1986 roku PSCOG formalnie poparło plan budowy systemu kolei miejskiej, który miał powstać do 2020 roku, z linią łączącą Seattle z portem lotniczym Sea-Tac[17] i przebiegającą przez Rainier Valley[18][19]. W 1988 roku w referendum doradczym mieszkańcy hrabstwa King poparli przyspieszenie prac planistycznych, aby pierwsza linia mogła zostać otwarta już w 2000 roku[20]. W 1990 roku legislatura stanu Waszyngton zatwierdziła utworzenie regionalnej służby transportowej (Regional Transit Authority, później Sound Transit), składającej się z przedstawicieli hrabstw King, Pierce i Snohomish, której celem miało być wdrożenie regionalnego planu komunikacyjnego[21]. Kilku członków rady miasta Seattle uzależniało swoje poparcie dla projektu od poprowadzenia linii przez Rainier Valley – wówczas dzielnicę o trudnej sytuacji społeczno-ekonomicznej, zamieszkaną głównie przez mniejszości etniczne[22].

W 1993 roku utworzono Central Puget Sound Regional Transit Authority (później przemianowaną na Sound Transit(inne języki)), której zadaniem było opracowanie i przedstawienie pod referendum regionalnego planu komunikacyjnego[23]. Agencja zaproponowała pakiet wart 6,7 miliarda dolarów, którego głównym elementem miała być sieć kolei miejskiej o długości 110 km, z naziemnym odcinkiem przez Rainier Valley oraz tunelami łączącymi centrum Seattle z Capitol Hill i dzielnicą uniwersytecką[24][25]. Referendum z 14 marca 1995 roku zakończyło się porażką[26]. W odpowiedzi skrócono planowaną linię kolei miejskiej do 40 km – od dzielnicy uniwersyteckiej do portu lotniczego Sea-Tac[27]. Nowy pakiet, tym razem o wartości 3,9 miliarda dolarów, został zatwierdzony przez wyborców 5 listopada 1996 roku wraz z podwyżką podatku od sprzedaży oraz podatku akcyzowego od pojazdów silnikowych w całym okręgu transportu publicznego[27][28]. W początkowej fazie badań oddziaływania na środowisko Sound Transit rozpatrywało różne warianty przebiegu trasy podczas serii konsultacji społecznych[29]. Wtedy też przyjęto roboczą nazwę projektu – Central Link[30]. W 1999 roku Sound Transit ostatecznie wybrało przebieg pierwszej linii: od dzielnicy uniwersyteckiej do lotniska Sea-Tac, z odcinkami naziemnymi przez Tukwilę, Rainier Valley i dzielnicę SoDo(inne języki) oraz tunelami pod Beacon Hill(inne języki), First Hill(inne języki) (ostatecznie pominiętym), Capitol Hill i Portage Bay(inne języki)[31].

Problemy budżetowe i opóźnienia

[edytuj | edytuj kod]

Pierwotny plan zakładał otwarcie linii Central Link w 2006 roku przy koszcie 1,9 miliarda dolarów (ok. 3,5 miliarda w cenach z 2024 roku[9]). W listopadzie 2000 roku audyt wykazał jednak znaczne niedoszacowanie kosztów[32]. Nowy zarząd, zatrudniony przez Sound Transit w miejsce poprzedniego kierownictwa programu, przedstawił w 2001 roku zmieniony harmonogram i budżet: otwarcie przesunięto o trzy lata – na 2009 rok, a koszt oszacowano na 3,8 miliarda dolarów (ok. 6,56 miliarda w cenach z 2024 roku[9][33]). Ze względu na znacznie wyższe niż zakładano oferty wykonawców, spowodowane trudnymi warunkami gruntowymi, wstrzymano projektowanie tunelu pod Portage Bay między Capitol Hill a dzielnicą uniwersytecką[34].

W styczniu 2001 roku rada Sound Transit przyjęła nowy budżet i harmonogram, w tym postanowienie o ponownym przeanalizowaniu wariantów trasy na odcinku między centrum Seattle a dzielnicą uniwersytecką. Jednocześnie podpisano z rządem federalnym umowę na dotację w wysokości 500 milionów dolarów przeznaczoną na budowę „segmentu początkowego”[35][36]. W tym samym roku Sound Transit zatwierdziło skróconą wersję tego segmentu – liczącą 23 km linię z centrum Seattle do stacji Tukwila International Boulevard(inne języki) (w pobliżu lotniska Sea-Tac). Odcinki do samego lotniska oraz do dzielnicy uniwersyteckiej zostały przełożone do ponownego etapu planowania i ostatecznie przekształcone w odrębne projekty rozbudowy kolei miejskiej[37][38].

W listopadzie 2001 roku rada Sound Transit zatwierdziła budowę skróconego projektu Central Link, zakładając rozpoczęcie robót latem 2002 roku[39]. W marcu 2002 roku rozpoczęto wykup gruntów w Rainier Valley[40], jednak start właściwych prac budowlanych opóźniły dwa procesy sądowe. W listopadzie 2002 roku Sąd Najwyższy hrabstwa King oddalił pozew przeciwników kolei miejskiej, którzy kwestionowali uprawnienia Sound Transit do skrócenia trasy zatwierdzonej wcześniej w referendum[41]. Kolejny problem pojawił się wraz z przyjęciem Inicjatywy 776 Tima Eymana(inne języki), która przewidywała zniesienie podatku od pojazdów silnikowych – jednego z głównych źródeł finansowania Sound Transit. W lutym 2003 roku inicjatywa została uznana za niezgodną z konstytucją stanową[42]. W 2002 roku Sound Transit i Federal Transit Administration(inne języki) zaakceptowały również wniosek miasta Tukwila o zmianę przebiegu trasy – zamiast wzdłuż International Boulevard tory poprowadzono wzdłuż autostrad, co umożliwiło rozpoczęcie budowy[43].

Budowa i testy

[edytuj | edytuj kod]
Budowa stacji Beacon Hill, maj 2009
Budowa stacji Beacon Hill(inne języki), maj 2009

W październiku 2003 roku Sound Transit otrzymało formalną umowę na federalną dotację w wysokości 500 milionów dolarów[44], a 8 listopada 2003 roku w dzielnicy SoDo odbyła się uroczystość wbicia pierwszej łopaty[45]. W latach 2004–2005 podpisano umowy na poszczególne odcinki – ich łączna wartość okazała się o 6% niższa od wcześniejszych szacunków agencji[46]. Roboty ruszyły jednocześnie na wszystkich fragmentach trasy[47][48]. W lutym 2005 roku, podczas budowy mostu nad rzeką Duwamish(inne języki) w Tukwili, odkryto ponad 900 artefaktów należących do rdzennych mieszkańców regionu (Saliszowie Nadmorscy). Prace wstrzymano na sześć tygodni, by umożliwić przeprowadzenie badań archeologicznych z udziałem przedstawicieli plemienia Muckleshoot[49]. Pierwsze szyny położono 18 sierpnia 2005 roku w rejonie SoDo[46]. Miesiąc później zamknięto na dwa lata tunel metra w centrum Seattle w celu jego przebudowy i dostosowania do ruchu kolei miejskiej[50]. W 2005 roku rozpoczęto drążenie tunelu i budowę stacji Beacon Hill(inne języki). Na początku 2006 roku uruchomiono dwie maszyny drążące, które wykonały bliźniacze tunele pomiędzy SoDo a Rainier Valley[51].

Stacje SODO i Stadium oddano do użytku w maju 2006 roku[52], a w marcu 2007 roku rozpoczęto testy pociągów na odcinku w rejonie SoDo[53]. We wrześniu 2007 roku testy rozszerzono na przebudowany i ponownie otwarty tunel metra w centrum – początkowo tylko w weekendy, bez kursowania autobusów[54]. Po ukończeniu tunelu pod Beacon Hill w 2008 roku testy objęły również Rainier Valley[55][56]. W 2007 roku zakończono budowę estakady w Tukwili, w tym przejścia nad głównymi autostradami i rzeką Duwamish. Do jej wzniesienia wykorzystano mosty na wspornikach oraz 2457 prefabrykowanych segmentów betonowych[57]. Podczas budowy w Rainier Valley Sound Transit i miasto Seattle przeznaczyły 50 milionów dolarów na rekompensaty i programy wsparcia dla poszkodowanych przedsiębiorstw[58]. Przebieg linii wzdłuż Martin Luther King Jr. Way South umożliwił jednocześnie przeniesienie linii energetycznych pod ziemię, modernizację chodników i przejść dla pieszych oraz nowe elementy architektury[59].

Otwarcie i pierwsze przedłużenia

[edytuj | edytuj kod]
Image
Most nad rzeką Duwamish(inne języki) w Tukwili; niższy most jest w ciągu ulicy East Marginal Way S.

Linia Central Link została uruchomiona 18 lipca 2009 roku. Z okazji otwarcia zorganizowano uroczystość z udziałem lokalnej społeczności, podczas której – w ramach darmowych przejazdów – w pierwszy weekend skorzystało z niej ponad 92 tys. pasażerów[60]. Pociągi rozpoczęły kursowanie na odcinku 22,4 km między stacjami Westlake(inne języki) i Tukwila International Boulevard(inne języki)[61], a dojazd na lotnisko Sea-Tac zapewniały wahadłowe autobusy[62].

Przedłużenie o 2,7 km do stacji SeaTac/Airport(inne języki) otwarto 19 grudnia 2009 roku, zastępując dotychczasowe połączenia autobusowe[63]. W 2010 roku Sound Transit zamontował na odcinkach w Tukwili i Rainier Valley urządzenia smarujące szyny oraz gumowe maty, aby zredukować hałas sięgający wcześniej nawet 83 decybeli, co przekraczało federalne normy bezpieczeństwa i wywoływało liczne skargi mieszkańców[64]. W 2011 roku zakończono ugodą spór sądowy z wykonawcą prac w Rainier Valley; ostateczny koszt całego projektu okazał się o 117 milionów dolarów niższy od budżetu wynoszącego 2,44 miliarda dolarów[65]. Uruchomienie kolei miejskiej w Rainier Valley zapoczątkowało rozwój inwestycji typu transit-oriented development, który początkowo zatrzymał kryzys 2008 roku, ale od połowy lat 2010–2019 znów przyspieszył[66][67].

W 2015 roku, w ramach przygotowań do otwarcia przedłużenia University Link(inne języki), zwiększono częstotliwość kursowania pociągów Central Link w godzinach szczytu z 7,5 do 6 minut[68]. 19 marca 2016 roku oddano do użytku przedłużenie linii o 5,07 km w kierunku północnym – od centrum Seattle do stacji University of Washington(inne języki), z przystankiem pośrednim Capitol Hill(inne języki)[69]. Nowy odcinek, znajdujący się całkowicie w tunelu, kosztował 1,8 miliarda dolarów i został otwarty z półrocznym wyprzedzeniem. Uroczystości otwarcia przyciągnęły 67 tysięcy osób pierwszego dnia. Po otwarciu przedłużenia Sound Transit wprowadził do eksploatacji dodatkowe składy trójwagonowe, aby poradzić sobie ze zwiększonym ruchem pasażerskim[70]. 24 września 2016 roku linię przedłużono o 2,6 km na południe – od lotniska Sea-Tac do stacji Angle Lake(inne języki), przy której otwarto parking typu park-and-ride na 1120 miejsc[71].

Schody ruchome na stacjach Capitol Hill i University of Washington w ciągu dwóch lat po otwarciu przedłużenia University Link wielokrotnie ulegały poważnym awariom i były wyłączane z eksploatacji. Przyczyną okazał się montaż standardowych schodów ruchomych przeznaczonych do centrów handlowych zamiast wytrzymalszych modeli przystosowanych do stacji komunikacji miejskiej. Zamiast wymiany wszystkich urządzeń zdecydowano się na remont urządzeń; dodatkowo otwarto nowe klatki schodowe i przejścia, zapewniając alternatywne dojścia do peronów[72][73]. W październiku 2018 roku odcinek w Tukwili został całkowicie zamknięty na jeden weekend w celu przeprowadzenia pilnych napraw. Powodem były wykryte pęknięcia szyn na liczącym 370 m moście nad autostradą Interstate 5[74].

Zmiana nazwy i przedłużenia w kierunku północnym

[edytuj | edytuj kod]

We wrześniu 2019 roku Central Link przemianowano na Red Line, co było częścią systemowej zmiany oznaczeń wprowadzonej przez Sound Transit w ramach przygotowań do uruchomienia East Link (przyszłej Blue Line)[75]. Po dwóch miesiącach, w odpowiedzi na fali krytyki wskazującej na podobieństwo nazwy „Red Line” do praktyki redliningu (odmowa kredytów i inwestycji w dzielnicach zamieszkanych przez mniejszości lub osoby o niskich dochodach), która historycznie dotknęła mieszkańców Rainier Valley, agencja wycofała się z tej decyzji[76]. Ostatecznie w kwietniu 2020 roku ogłoszono nową nazwę 1 Line (z kolorem zielonym), która weszła w życie we wrześniu 2021 roku[77][78].

W styczniu 2020 roku Sound Transit rozpoczęło 10-tygodniowy projekt budowlany „Connect 2020”, w ramach którego w tunelu metra w centrum Seattle wprowadzono ruch jednotorowy. Prace związane z połączeniem nowej linii East Link(inne języki) z istniejącą infrastrukturą na stacji International District/Chinatown wymusiły zamknięcie jednego z torów oraz budowę tymczasowego peronu środkowego na stacji Pioneer Square(inne języki) dla przesiadających się pasażerów. W tym okresie wprowadzono dłuższe, czterowagonowe składy kursujące co 13–15 minut, a w centrum miasta ograniczono przewóz rowerów[79][80]. Prace zakończyły się z tygodniowym opóźnieniem pod koniec marca 2020 roku, ale ograniczenia w częstotliwości utrzymano ze względu na pandemię COVID-19 i związane z nią obostrzenia[81][82]. W kwietniu 2020 roku zmniejszono częstotliwość kursowania do 30 minut, a we wrześniu częściowo przywrócono rozkład – do 8 minut w godzinach szczytu i 15 minut w pozostałych porach dnia[83][84]. W maju 2021 roku wprowadzono do użytku pierwsze pojazdy nowej serii „Series 2” (oparte na konstrukcji Siemens S700[85]).

Trzecie przedłużenie linii 1, o długości 6,9 km na północ – od stacji University of Washington do dzielnicy Northgate(inne języki) w Seattle – sfinansowano z pakietu Sound Transit 2, zatwierdzonego w referendum w 2008 roku. Budowa rozpoczęła się w 2012 roku[86]. Tunel o długości 5,6 km drążono od lipca 2014 roku do września 2016 roku za pomocą dwóch maszyn TBM, tworząc bliźniacze tunele pomiędzy trzema nowymi stacjami[87]. Najbardziej wysunięty na południe odcinek przedłużenia przebiega pod kampusem University of Washington, co wymagało specjalnych rozwiązań, by zminimalizować zakłócenia elektromagnetyczne w laboratoriach naukowych, zastosowano na przykład gumowe tłumiki na nawierzchni torowiska oraz przeniesiono szczególnie wrażliwy sprzęt w czterech budynkach[88]. Przedłużenie do Northgate otwarto 2 października 2021 roku, dodając trzy nowe stacje na północnym końcu linii[89].

W latach 2022–2023 ruch na linii 1 był kilkukrotnie zatrzymany przez pilne naprawy i modernizacje. Wymagały one zamykania niektórych odcinków oraz wprowadzania ruchu jednotorowego przy znacznie rzadszych kursach. Na kilku stacjach w Rainier Valley wymieniono ścieżki dotykowe na krawędziach peronów po wykryciu ich przedwczesnego zużycia i pęknięć[90]. 27 kwietnia 2023 roku podczas prac budowlanych na powierzchni przebito sufit stacji Westlake, co spowodowało dwutygodniowe utrudnienia w ruchu w centrum Seattle, w tym konieczność przesiadki na stacji Pioneer Square[91][92]. W sierpniu 2023 roku wymieniono przejazd kolejowo-drogowy przy Royal Brougham Way (obok stacji Stadium) z powodu osiadania gruntu, przez które przejazd obniżył się o 7,6 cm[93]. Prace wymagały wprowadzenia ruchu jednotorowego i spowodowały poważne opóźnienia pociągów; dodatkowo przedłużyły się przez równoczesne roboty na stacjach Othello i Rainier Beach, które trwały do połowy września[94][95].

Image
Ceremonia otwarcia przedłużenia Lynnwood Link(inne języki) 30 sierpnia 2024 roku

30 sierpnia 2024 roku otwarto przedłużenie Lynnwood Link(inne języki), które wydłużyło linię 1 o cztery nowe stacje i po raz pierwszy wyprowadziło ją poza hrabstwo King, do hrabstwa Snohomish. Budowa 13,7-kilometrowego odcinka kosztowała 3 miliardy dolarów, a według prognoz ma przyciągać około 50 tysięcy pasażerów dziennie[96]. Tego samego dnia stację University Street przemianowano na Symphony, aby uniknąć pomyłek z przystankami przy kampusie University of Washington[97]. Pierwotnie cała linia 2 (łącząca Seattle z Eastside) miała zostać otwarta wcześniej niż przedłużenie do Lynnwood i zapewnić dojazd do nowej zajezdni w Bellevue. Aby zachować częstotliwość co 8 minut w godzinach szczytu przy użyciu czterowagonowych składów, planowano odstawiać część pociągów poza dotychczasową zajezdnią SODO, ograniczyć wieczorne kursy i utrzymać niektóre połączenia autobusowe na najbardziej obciążonym odcinku, by przejąć nadmiar pasażerów[98]. Docelowo linia 1 miała kursować co 8 minut w godzinach szczytu oraz co 10 minut w dzień i weekendy. Na wspólnym odcinku obu linii – od stacji International District/Chinatown do Lynnwood City Center – dzięki nakładaniu się rozkładów linii 1 i 2 planowano uzyskać łączną częstotliwość kursów co 4 minuty w godzinach szczytu i co 5 minut poza szczytem[99].

Image
Mapa Linii 1

Północnym krańcem linii 1 jest stacja Lynnwood City Center(inne języki), położona w centrum Lynnwood w hrabstwie Snohomish. Jest to jeden z ważniejszych autobusowych węzłów przesiadkowych w regionie[100]. Pociągi opuszczają stację estakadą nad Scriber Creek i zajezdnią autobusową należącą do Edmonds School District(inne języki), a następnie biegną wzdłuż zachodniej strony autostrady międzystanowej nr 5[101][102]. Torowisko schodzi do wykopu, po czym przechodzi nad autostradą nr 5 w rejonie Mountlake Terrace[103][104]. Pierwszym przystankiem w kierunku południowym jest stacja Mountlake Terrace(inne języki), położona nad ulicą 236th Street Southwest. Dalej linia biegnie estakadą, przekracza drogę stanową SR-104 i wjeżdża do miasta Shoreline w hrabstwie King. Następnie torowisko obniża się do poziomu terenu i prowadzi wzdłuż wschodniej strony autostrady nr 5, obsługując stację Shoreline North/185th(inne języki) z dwupoziomowym parkingiem i końcowym przystankiem linii Swift Bus Rapid Transit(inne języki)[100][101]. Linia 1 kontynuuje bieg na południe do stacji Shoreline South/148th(inne języki) na wiadukcie[100]. Do Seattle linia wjeżdża estakadą, mijając Park Jacksona(inne języki) oraz miejsce planowanej stacji Pinehurst(inne języki) (przy Northeast 130th Street[103][105]). Po krótkim odcinku naziemnym torowisko ponownie wznosi się na estakadę, przekracza kilka ulic w pobliżu centrum handlowego Northgate Mall(inne języki) i dojeżdża do stacji Northgate(inne języki)[101][103].

Od stacji Northgate linia biegnie dalej na południe estakadą, a w dzielnicy Maple Leaf(inne języki) wjeżdża do tunelu Northgate Link(inne języki). Tunel o długości 5,5 km prowadzi na południowy wschód przez dzielnicę Roosevelt(inne języki), obsługując stację przy Northeast 65th Street, po czym przez dzielnicę uniwersytecką do stacji U District(inne języki). Dalej biegnie pod kampusem University of Washington do stacji University of Washington, położonej w pobliżu stadionu Husky Stadium(inne języki)[106][107]. Po opuszczeniu tej stacji pociągi wjeżdżają w tunel University Link(inne języki), biegnący na południe. Przechodzi on pod kanałem Montlake Cut(inne języki) (częścią Kanału Żeglugowego Jeziora Waszyngton(inne języki)) oraz pod autostradą stanową SR-520, a następnie skręca na południowy zachód. Tunel wspina się w stronę dzielnicy Capitol Hill(inne języki), mijając podziemnie parki Interlaken(inne języki) i Volunteer(inne języki), po czym kieruje się na południe i dojeżdża do stacji Capitol Hill(inne języki) po wschodniej stronie ulicy Broadway(inne języki)[108]. Dalej tunel stopniowo skręca na zachód, obniżając się do poziomu East Union Street, po czym przebiega pod autostradą międzystanową nr 5 przy Pine Street[109][110]. Łączy się z Downtown Seattle Transit Tunnel w obrębie Pine Street Stub Tunnel, gdzie dawniej do tunelu wjeżdżały autobusy z przystanku Convention Place(inne języki)[111][112].

Tunel śródmiejski, wcześniej współdzielony przez pociągi kolei miejskiej i autobusy[113], biegnie od stacji Westlake na zachód pod Pine Street, następnie skręca na południe pod 3rd Avenue i obsługuje kolejno stacje Symphony(inne języki) oraz Pioneer Square(inne języki)[112]. Kończy się na stacji International District/Chinatown(inne języki), położonej bezpośrednio obok dworca Seattle King Street (obsługiwanego przez pociągi Amtrak i podmiejskie Sounder(inne języki)[114]). Po opuszczeniu tunelu linia 1 kieruje się na południe przez dzielnicę SoDo, biegnąc wzdłuż wschodniej strony SODO Busway(inne języki). Na tym odcinku znajdują się dwie stacje – Stadium(inne języki) i SODO(inne języki) – oraz kilka rogatek[53]. Od stacji SODO torowisko wznosi się na estakadę, która prowadzi na wschód wzdłuż South Forest Street[109][115], mijając po drodze główną zajezdnię i zakład naprawczy[116]. Estakada przechodzi nad Airport Way, po czym obniża się na nasyp pod autostradą międzystanową nr 5 i wchodzi w tunel Beacon Hill[117][118].

Image
Pociąg czterowagonowy serii 1 na Martin Luther King Jr. Way w Seattle

Tunel Beacon Hill, o długości ok. 1,6 km, przebiega pod dzielnicą Beacon Hill(inne języki) i obsługuje stację przy Beacon Avenue South[119]. Po wyjeździe z tunelu po jego wschodniej stronie torowisko skręca na południowy wschód i dojeżdża do stacji Mount Baker(inne języki), położonej na wiadukcie nad skrzyżowaniem Rainier Avenue South i Martin Luther King Jr. Way South[120]. Od stacji Mount Baker pociągi linii 1 zjeżdżają na poziom terenu i biegną w pasie dzielącym Martin Luther King Jr. Way South, na powierzchni, z priorytetem sygnalizacji świetlnej dla komunikacji publicznej na 28 skrzyżowaniach[121][122]. W Rainier Valley linia obsługuje trzy naziemne stacje: Columbia City(inne języki), Othello(inne języki) i Rainier Beach(inne języki), a następnie opuszcza teren miasta Seattle[109][123].

Linia wjeżdża do Tukwili i skręca na zachód, przebiegając przez autostradę międzystanową nr 5 oraz główną linię kolejową przy Boeing Access Road (w pobliżu lotniska Boeing Field(inne języki)), po czym skręca na południe nad East Marginal Way South. Następnie biegnie nieprzerwanie 7,6-kilometrowym odcinkiem estakadowym nad rzeką Duwamish, pozostając w granicach Tukwili[124]. Estakada prowadzi wzdłuż zachodniej strony dróg stanowych SR-599 i autostradą nr 5 w kierunku centrum handlowego Westfield Southcenter(inne języki), gdzie skręca na zachód wzdłuż SR-518. Linia obsługuje stację Tukwila International Boulevard z parkingiem park-and-ride na 600 miejsc, po czym kieruje się na południe w pas dzielący Airport Expressway w stronę SeaTac. Pociągi kontynuują trasę wzdłuż wschodniej strony portu lotniczego Seattle-Tacoma, zatrzymując się na stacji SeaTac/Airport w bezpośrednim sąsiedztwie terminali lotniska. Końcową stacją linii 1 jest Angle Lake(inne języki)[109][115].

Linia 1 jest oficjalnie klasyfikowana jako kolej miejska, jednak eksperci transportowi nazywają ją hybrydą metra i kolei miejskiej. Powodem jest duża liczba skrzyżowań wielopoziomowych oraz eksploatacja dłuższych składów niż w większości amerykańskich systemów kolei miejskiej[121]. Linia ma 53,35 km długości, z czego 11 km przebiega w poziomie jezdni[125], obejmując fragmenty biegnące wzdłuż autostrad, oddzielone od przecinających je dróg[126][127].

Stacje

[edytuj | edytuj kod]

Stacje linii 1 rozmieszczono średnio co około 1,6 km. Wszystkie perony mają długość 120 metrów i są przystosowane do obsługi czterowagonowych składów pociągów[127][128]. Niektóre stacje są całkowicie oddzielone od poziomu ulicy – z peronami podziemnymi lub estakadowymi, do których prowadzą schody, schody ruchome i windy, podczas gdy inne znajdują się na poziomie gruntu[127]. Na każdej stacji zapewniono przesiadki na autobusy[129], biletomaty, tablice z informacją o rzeczywistym czasie przyjazdu pociągów, elementy sztuki publicznej oraz stojaki rowerowe[130][131]. Perony zaprojektowano z myślą o dobrej widoczności na całej długości; wyposażono je w telefony alarmowe, oświetlenie awaryjne i monitoring[132].

Wszystkie stacje linii 1 łączą się z lokalnymi liniami autobusowymi, w tym z równoległymi trasami King County Metro(inne języki), Community Transit(inne języki) oraz dalekobieżnymi kursami Sound Transit Express(inne języki), które zatrzymują się na wielu stacjach Link[133]. Od 2019 roku na pięciu stacjach w Rainier Valley i Tukwilii działa usługa Metro Flex – mikrobus na żądanie, zintegrowany z aplikacją Via Transportation(inne języki), obsługiwany przez King County Metro. Akceptowane są tam zwykłe bilety i taryfy Metro, a jego działanie jest częściowo dotowane przez miasto Seattle[134]. Od 2024 roku siedem stacji dysponuje publicznymi parkingami typu park-and-ride[135][136]. W przypadku pozostałych stacji Sound Transit oraz samorządy lokalne zachęcają do korzystania z alternatywnych środków transportu do i ze stacji, w tym przejazdów autobusami, pieszych spacerów lub jazdy rowerem[137][138].

Kursowanie

[edytuj | edytuj kod]

Pociągi linii 1 kursują 20 godzin na dobę od poniedziałku do soboty (od 5:00 do 1:00) oraz przez 18 godzin w niedziele i święta (od 6:00 do północy)[139][142]. Najczęstsze kursy – co 8 minut – występują w dni powszednie w godzinach szczytu porannego (6:00–9:30) i popołudniowego (15:00–18:30). W pozostałych godzinach w dni robocze oraz przez cały dzień w weekendy pociągi jeżdżą co 10 minut. Wczesnym rankiem i późną nocą (niezależnie od dnia tygodnia) kursy odbywają się co 15 minut[139].

Czas przejazdu całą trasą – od stacji Lynnwood City Center do Angle Lake – wynosi 73 minuty. Z kolei odcinek od stacji SeaTac/Airport do centrum Seattle (stacja Westlake) pokonuje się w 38 minut[139]. Przed uruchomieniem linii 1 ten sam odcinek SeaTac–Westlake obsługiwał autobus King County Metro nr 194, który potrzebował na to zaledwie 32 minut; zatrzymywał się bliżej terminali lotniska, ale kursował rzadziej, był narażony na opóźnienia spowodowane korkami i miał krótsze godziny kursowania[143][144]. W późnych godzinach wieczornych cztery ostatnie kursy w kierunku północnym kończą bieg na stacji Beacon Hill(inne języki) (zamiast jechać przez centrum Seattle), co pozwala wcześniej rozpocząć prace konserwacyjne na niektórych odcinkach. Przed 2024 rokiem te pociągi kończyły bieg na stacji Stadium[145].

Praca przewozowa

[edytuj | edytuj kod]
Roczna liczba pasażerów linii 1[146][147]
Rok Liczba pasażerów Zmiana %
2009 2 501 211 –
2010 6 989 504 +179,5%
2011 7 812 433 +11,8%
2012 8 699 821 +11,4%
2013 9 681 432 +11,3%
2014 10 937 883 +13,0%
2015 11 530 411 +5,4%
2016 19 121 621 +65,8%
2017 23 186 633 +21,3%
2018 24 416 411 +5,3%
2019 25 075 922 +2,7%
2020 9 660 736 −61,5%
2021 11 512 650 +19,2%
2022 23 706 210 +106,0%
2023 26 883 140 +13,4%
2024 28 910 300 +7,5%
2025 35 564 496[148] +23%

W 2024 roku pociągi linii 1 przewiozły łącznie ponad 28,9 miliona pasażerów, co daje średnią 83 187 osób w dni powszednie[146]. Liczbę pasażerów rejestruje się automatycznie za pomocą liczników na podczerwień zamontowanych na pokładzie pociągów – zliczają one osoby wchodzące i wychodzące na każdej stacji[60][149]. Od 2025 roku około 32% składów serii 1 jest wyposażonych w takie liczniki, natomiast wszystkie składy serii 2 mają je już w standardzie[129].

Frekwencja na linii 1 znacząco rosła od momentu uruchomienia w 2009 roku, kiedy średnia dobowa w dni powszednie wynosiła zaledwie 15,5 tys. pasażerów[150]. W 2010 roku, w okresie spowolnienia gospodarczego, wyniosła 21 611 osób – mniej niż zakładano[151]. W kolejnych latach nastąpił wyraźny wzrost: w 2012 roku przekroczono 25 tys. pasażerów dziennie[152], w 2014 – 30 tys.[153], a w 2015 – 35 tysięcy[154]. Otwarcie odcinka University Link w marcu 2016 spowodowało wzrost frekwencji o 66% już w pierwszym miesiącu[155]; w ostatnim kwartale 2016 roku średnia dobowa wyniosła 66 203 pasażerów[156]. 8 kwietnia 2016 roku ustanowiono rekord jednodniowy – 82 361 wejść[157] – dzięki meczowi otwarcia sezonu Seattle Mariners oraz trwającemu wtedy konwentowi Emerald City Comic Con(inne języki)[155]. Ten wynik pobito jednak 30 września 2016 roku, kiedy odnotowano około 101 tys. pasażerów – w dniu, w którym jednocześnie odbywały się domowe mecze Washington Huskies(inne języki) (futbol amerykański) i Seattle Mariners (baseball)[158].

W 2020 roku frekwencja na linii 1 spadła do 9,7 miliona pasażerów, czyli o 61% w porównaniu z 2019 rokiem, z powodu pandemii COVID-19 i związanych z nią ograniczeń[159]. Po otwarciu odcinka Northgate Link w 2021 oraz stopniowym powrocie pracowników do biur liczba pasażerów szybko rosła i wkrótce przekroczyła poziomy sprzed pandemii[160]. 11 lipca 2023 roku padł nowy jednodniowy rekord – 115 600 przejazdów – w dniu MLB All-Star Game 2023 w T-Mobile Park. Ten wynik pobito dwukrotnie jeszcze w tym samym miesiącu dzięki nakładającym się dużym wydarzeniom weekendowym: koncertom Taylor Swift z trasy The Eras Tour w Lumen Field, meczom Mariners w T-Mobile Park oraz festiwalowi Capitol Hill Block Party(inne języki). Nowy rekord – 136 800 przejazdów – ustanowiono 23 lipca; był to już dwunasty dzień lipca z wynikiem powyżej 100 tys.[161] Ten rekord pobito ponownie 30 sierpnia – w dniu otwarcia przedłużenia Lynnwood Link – kiedy zanotowano 157 692 przejazdy[146]. We wrześniu 2024 roku średnia liczba przejazdów w soboty osiągnęła 82 tys., przewyższając średnią dzienną frekwencję w dni robocze, wynoszącą 79 tys. pasażerów[162].

Opłaty za przejazd

[edytuj | edytuj kod]

Linia 1 korzysta z systemu otwartego dostępu (proof-of-payment): pasażer musi posiadać ważny bilet przed wejściem do pociągu, a na stacjach nie ma bramek obrotowych ani barierek. Bilet można kupić w biletomacie (w formie papierowej[163]), doładować kartę ORCA(inne języki) lub nabyć za pomocą aplikacji mobilnej[164]. Kontrolę biletów w pociągach oraz w strefach płatnych stacji przeprowadzają kontrolerzy biletów (fare ambassadors[165]). Pasażerom, którzy nie okażą ważnego biletu lub prawidłowo aktywowanej karty ORCA, wręczane są materiały edukacyjne i ostrzeżenia[166].

Do 2021 roku opłaty za przejazd sprawdzali kontrolerzy biletów oraz policja kolei miejskiej; mogli wystawić ostrzeżenie lub mandat w wysokości 124 dolarów za brak ważnego dowodu zapłaty[167][168]. Po zniesieniu stanowisk kontrolerów biletów w styczniu 2022 roku odsetek pasażerów podróżujących bez biletu wzrósł do około 42%[169]. We wrześniu 2022 roku wprowadzono nowy program ze stopniowym systemem sankcji – kary pieniężne zaczynają się od trzeciego stwierdzonego uchybienia, a piąte karane jest mandatem w wysokości 124 dolarów[170].

Od 2024 roku obowiązuje jednolita stawka za przejazd: 3 dolary dla osób dorosłych, 1 dolar dla pasażerów uprawnionych do taryfy ulgowej, natomiast przejazdy są bezpłatne dla osób w wieku 18 lat i młodszych[171]. Do 2024 roku wysokość opłaty zależała od pokonanej odległości i wynosiła od 2,25 do 3,50 dolarów dla dorosłych[172]. Użytkownicy karty ORCA musieli wtedy przykładać kartę do czytnika zarówno przed wejściem, jak i po wyjściu z pociągu, aby system obliczył należną kwotę[173]. Taryfa ulgowa przysługuje seniorom, osobom z niepełnosprawnościami oraz pasażerom o niskich dochodach uczestniczącym w programie ORCA Lift[174][175]. Przejazdy na jednej opłacie z przesiadką z innych środków transportu (autobusy, wodne taksówki, tramwaje) są akceptowane wyłącznie przy użyciu karty ORCA[176]. Od września 2022 roku przejazdy dla osób poniżej 19. roku życia są bezpłatne w ramach ogólnostanowego programu dotacji transportu publicznego[177].

Tabor i wyposażenie

[edytuj | edytuj kod]
Image
Wnętrze wagonu serii 1 produkcji Kinkisharyo-Mitsui
Image
Zewnętrzny widok wagonu serii 2 – wariantu Siemens S700[c], wprowadzonego do służby w 2021 roku

Pierwotny tabor linii 1 (tzw. seria 1) składał się z 62 niskopodłogowych wagonów tramwajowych wyprodukowanych w Japonii przez firmę Kinki Sharyō[129] we współpracy z Mitsui & Co.(inne języki)[179]. Każdy wagon ma 74 miejsca siedzące i może przewieźć łącznie 194 pasażerów (siedzących i stojących) przy standardowym obciążeniu; dopuszczalne jest krótkotrwałe maksymalne obciążenie na poziomie 252 osób na wagon[180]. Pojedynczy wagon ma długość 29 m i szerokość 2,7 m; wyposażony jest w dwie kabiny maszynisty, dzięki czemu może poruszać się w obu kierunkach[181]. Wnętrze jest w 70% niskopodłogowe, a pozostałe 30% stanowi podwyższona część dostępna schodami. Na każdym boku wagonu znajdują się cztery pary drzwi, miejsca składane dla wózków inwalidzkich oraz dwa uchwyty rowerowe nad przestrzenią bagażową[182][183].

Składy linii 1 kursują zazwyczaj w konfiguracji trzy- lub czterowagonowej[184], natomiast do 2021 roku wszystkie pociągi składały się z dwóch lub trzech wagonów[180][185]. Maksymalna prędkość konstrukcyjna pojazdów wynosi 93 km/h, ale na odcinkach naziemnych pociągi poruszają się zwykle z prędkością 56 km/h, a na estakadach i w tunelach – 89 km/h[181][186]. System Link korzysta z formy kontroli pociągu (positive train control), która zapobiega przekroczeniu dopuszczalnej prędkości na danym odcinku[187]. Pociągi zasilane są prądem stałym 1500 V, pobieranym z przewodów trakcyjnych, który jest przetwarzany na pokładzie wagonu przez falowniki na trójfazowy prąd przemienny[182]. W przeciwieństwie do większości północnoamerykańskich systemów kolei miejskiej, które stosują napięcie 750 V DC, Sound Transit zdecydowało się na 1500 V, aby zmniejszyć liczbę stacji elektroenergetycznych – są one rozmieszczone średnio co 1,6 km[182][188].

Pierwsze zamówienie na 31 pojazdów kolei miejskiej złożono w 2003 roku, a w 2005 roku dokupiono kolejne cztery w związku z przedłużeniem linii do stacji SeaTac/Airport[179][189]. Wagony były montowane w Everett, aby spełnić wymogi Buy America Act(inne języki)[190], a dostawy realizowano w latach 2006–2008[191][192]. Kolejne 27 pojazdów zamówiono w 2009 roku z myślą o przedłużeniu University Link; dostarczono je w latach 2010–2011[191].

Tabor linii 1 jest przechowywany i serwisowany w bazie operacyjnej o powierzchni 10,5 ha położonej w dzielnicy SoDo, pomiędzy stacjami SODO i Beacon Hill. Obiekt otwarto w 2007 roku; jego budowa kosztowała 74 miliony dolarów. Zaplecze może pomieścić 105 pojazdów kolei miejskiej, w tym 9 torów w hali serwisowej o powierzchni 15 100 m², na których jednocześnie może stać 16 wagonów[193][194][195]. Eksploatację i utrzymanie pociągów prowadzi King County Metro na podstawie umowy z Sound Transit (przedłużonej w 2019, ważnej do końca 2023 roku)[196][197].

We wrześniu 2016 Sound Transit zatwierdziło zamówienie o wartości 554 milionów dolarów od Siemens Mobility na 122 pojazdy kolei miejskiej typu Siemens S700 (tzw. seria 2), przeznaczone do obsługi planowanych przedłużeń do Northgate, Lynnwood, Eastside oraz Federal Way[198]. W kwietniu 2017 roku zamówienie powiększono o kolejne 30 wagonów, zwiększając łączną liczbę do 152 sztuk[199]. Pierwszy pojazd serii 2 dotarł do bazy serwisowej Sound Transit w czerwcu 2019 roku. Wagony zachowują tę samą pojemność co seria 1, ale mają szersze przejście środkowe i szereg nowoczesnych rozwiązań[200][201]. Pierwsze wagony Siemens weszły do regularnej służby 14 maja 2021 roku[85].

W 2021 roku otwarto dodatkową bazę w Bellevue, zdolną pomieścić kolejne 96 pojazdów – zarówno nowe wagony serii 2, jak i modernizowane pojazdy serii 1[202][203]. Trzecie zaplecze techniczne planowane jest w rejonie Federal Way w związku z dalszym rozwojem sieci[204].

Plany rozbudowy

[edytuj | edytuj kod]

Rozbudowa sieci Link light rail(inne języki) stała się możliwa dzięki przyjęciu w drodze referendum pakietów Sound Transit 2 (2008) oraz Sound Transit 3 (2016). Zgodnie z nimi nowe odcinki linii kolei miejskiej mają być oddawane do użytku etapowo w latach 2021–2040[205][206]. Przedłużenie Northgate Link otwarto 2 października 2021 roku; wydłużyło ono linię 1 o trzy stacje w północnej części Seattle[86]. W 2024 roku uruchomiono zupełnie nową linię 2 (2 Line) do Bellevue i Redmond, która w marcu 2026 roku zostanie przedłużona na zachód do centrum Seattle[1][207]. W początkowej fazie budowy linii 2 (wówczas nazywanej East Link), na początku 2020 roku wprowadzono w tunelu śródmiejskim tymczasową organizację ruchu jednotorowego. W tym okresie pociągi były dzielone na dwie linie na stacji Pioneer Square[208].

W ramach programu Sound Transit 2 przedłużenie linii 1 na południe do Federal Way zostało otwarte 6 grudnia 2025 roku[209]. W 2032 roku rozpocznie działalność linia 3 do zachodniej części Seattle, kursująca tymczasowo pomiędzy stacją Alaska Junction a stacją SODO[210]. Otwarcie przedłużenia do Ballard planowane jest do 2039 roku; trasa poprowadzi przez nowy tunel pod centrum Seattle[211][212]. Wówczas korytarz zostanie podzielony na dwie linie: linię 1, obsługującą trasę z Ballard do Tacoma przez Rainier Valley i lotnisko Sea-Tac; oraz linię 3, kursującą z Lynnwood (a w przyszłości z Everett) do zachodniej części Seattle[207][213]. Wzdłuż obecnej trasy linii 1 planowane jest otwarcie w 2031 roku dwóch stacji pośrednich: South Graham Street w Rainier Valley oraz Boeing Access Road w północnej części Tukwilii[214].

  1. 1 2 3 4 Stacje w tunelu centrum (Westlake, Symphony, Pioneer Square, International District/Chinatown) otwarto dla autobusów 15 września 1990, a dla pociągów Link 18 lipca 2009[141].
  2. ↑ Do 30 sierpnia 2024 nosiła nazwę University Street[97].
  3. ↑ W momencie zakupu i dostawy pierwszych wagonów druga generacja pojazdów kolei miejskiej była wersją modelu S70 firmy Siemens, ale w 2020 roku Siemens zmienił jej nazwę z mocą wsteczną na S700[178]

Przypisy

[edytuj | edytuj kod]
  1. 1 2 3 Melissa Santos: Seattle-to-Bellevue light rail service to start March 28. Axios Seattle, 2026-01-23. [dostęp 2026-01-27]. (ang.).
  2. ↑ A look into rail’s past. „The Seattle Times”, s. B3, 1987-02-01. (ang.).
  3. 1 2 Walt Crowley: Street Railways in Seattle. HistoryLink, 2000-10-02. [dostęp 2025-11-23]. (ang.).
  4. ↑ Paul Dorpat. Plush as a Parlor: Some Interurban commuters paid more for a cushy ride. „The Seattle Times”, s. 6, 1983-11-06. (ang.).
  5. ↑ Walt Crowley: Interurban Rail Transit in King County and the Puget Sound Region. HistoryLink, 2000-09-19. [dostęp 2025-11-23]. (ang.).
  6. ↑ Seattle’s streetcar history. „The Seattle Times”, s. A6, 2007-12-10. (ang.).
  7. ↑ Tyler Sipe: Off track: Seattle rejects first mass transit ballot measure on March 5, 1912. The Seattle Times, 2017-03-05. [dostęp 2025-11-23]. (ang.).
  8. ↑ Mike Lindblom. Another '60s revival: running a monorail along Interstate 5. „The Seattle Times”, s. A1, 2002-07-30. (ang.).
  9. 1 2 3 4 5 6 Louis Johnston, Samuel H. Williamson: What Was the U.S. GDP Then?. MeasuringWorth, 2023. [dostęp 2025-11-23]. (ang.).
  10. ↑ Larry Coffman. Rapid Transit: Everyone Agrees It’s Needed, but What Kind?. „The Seattle Times”, s. 5, 1968-02-04. (ang.).
  11. ↑ Tuesday Is ‘Thrust’ Day; The Biggest Issue: Rapid Transit. „The Seattle Times”, s. B1, 1970-05-17. (ang.).
  12. ↑ Seattle Mass Transit Proposal Pleases Everybody but Voters. „The New York Times”, s. 16, 1970-06-14. (ang.).
  13. ↑ Josh Cohen: How Seattle blew its chance at a subway system. Crosscut.com, 2016-10-14. [dostęp 2025-11-23]. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-09-17)]. (ang.).
  14. ↑ Bob Lane. Metro program looks to future. „The Seattle Times”, s. H7, 1975-03-20. (ang.).
  15. ↑ Bob Lane. ‘Light rail’ system might solve transit problems, says study. „The Seattle Times”, s. A16, 1981-03-22. (ang.).
  16. ↑ Bob Lane. Metro makes tracks for tracks for future. „The Seattle Times”, s. B1, 1988-04-22. (ang.).
  17. ↑ Michele Matassa Flores, W.Y. Parrish, Kate Shatzkin. Cities’ influence takes off: Expanded roles with more clout for Sea-Tac and Federal Way. „The Seattle Times”, s. F1, 1989-09-13. (ang.).
  18. ↑ Jerry Bergsman. Panel’s advice: Plan now for rail. „The Seattle Times”, s. H1, 1986-07-09. (ang.).
  19. ↑ Appendix G: Environmental Justice Technical Report. W: Central Link Light Rail Transit Project Final Environmental Impact Statement. Sound Transit, 1999-10-22, s. G-36. OCLC 42730086. (ang.).
  20. ↑ Bob Lane. Ballot Issues: On track, voters say ‘hop to’ on rail transit. „The Seattle Times”, s. E9, 1988-11-09. (ang.).
  21. ↑ Jerry Bergsman. Everett’s OK may speed regional transit. „The Seattle Times”, s. C2, 1990-08-21. (ang.).
  22. ↑ Susan Kelleher: Distorted facts led to Rainier rail route. The Seattle Times, 2001-07-16. [dostęp 2025-11-23]. (ang.).
  23. ↑ David Sachefer. Regional transit unit gets go-ahead. „The Seattle Times”, s. B3, 1993-07-07. (ang.).
  24. ↑ Dick Lilly. Light-rail option would traverse Rainier Valley. „The Seattle Times”, s. B3, 1994-04-05. (ang.).
  25. ↑ David Schaefer. On the right track? Questions, answers to the $6.7 billion proposal. „The Seattle Times”, s. A1, 1995-02-12. (ang.).
  26. ↑ David Schaefer, Kery Murakami. Transit plan derailed: Pierce, Snohomish county voters say no to $6.7 billion proposal. „The Seattle Times”, s. A1, 1995-03-15. (ang.).
  27. 1 2 David Schaefer. Looking at the new transit proposal. „The Seattle Times”, s. A1, 1996-10-06. (ang.).
  28. ↑ David Schaefer. Voters back transit plan on fourth try. „The Seattle Times”, s. A1, 1996-11-06. (ang.).
  29. ↑ Schaefer Schaefer. Residents debate light-rail route: under or out of our neighborhood, some say. „The Seattle Times”, s. B1, 1997-12-10. (ang.).
  30. ↑ Sound Transit Motion No. M98-40. Sound Transit, 1998-05-14. [dostęp 2025-11-23]. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-09-13)]. (ang.).
  31. ↑ Sound Transit Board achieves historic milestone by selecting route for central Link light rail. Sound Transit, 1999-11-18. [dostęp 2025-11-23]. (ang.).
  32. ↑ Light-rail costs soars $1 billion. „The Seattle Times”, s. A1, 2000-12-13. (ang.).
  33. ↑ Andrew Garber. Congressman wants to delay light-rail money. „The Seattle Times”, s. A1, 2001-01-18. (ang.).
  34. ↑ Andrew Garber. Price puts tunnel on hold. „The Seattle Times”, s. A1, 2000-11-18. (ang.).
  35. ↑ Andrew Garber. Half-billion allocated for Sound Transit. „The Seattle Times”, s. B1, 2001-01-20. (ang.).
  36. ↑ Central Link Initial Segment and Airport Link Before and After Study – Final Report. Sound Transit, luty 2014. s. 1. [dostęp 2025-11-23]. (ang.).
  37. ↑ Andrew Garber. Sound Transit says it can build 14-mile line; light rail stops short of airport. „The Seattle Times”, s. B1, 2001-09-26. (ang.).
  38. ↑ Andrew Garber. Shorter light-rail line OK’d. „The Seattle Times”, s. A1, 2001-09-28. (ang.).
  39. ↑ Eric Pryne. Sound Transit adopts 14-mile route; light-rail construction could start in summer. „The Seattle Times”, s. A1, 2001-11-30. (ang.).
  40. ↑ Eric Pryne. Sound Transit gets green light to buy land for light rail. „The Seattle Times”, s. B1, 2002-03-15. (ang.).
  41. ↑ Mike Lindblom. Sound Transit gets light-rail go-ahead. „The Seattle Times”, s. B1, 2002-11-02. (ang.).
  42. ↑ Susan Gilmore. Judge tosses out $30 tabs. „The Seattle Times”, s. A1, 2003-02-11. (ang.).
  43. ↑ Eric Pryne. Sound Transit’s hopes revived; Tukwila’s approval ‘not required’. „The Seattle Times”, s. A1, 2002-06-29. (ang.).
  44. ↑ Mike Lindblom. Light-rail construction could begin in two weeks. „The Seattle Times”, s. A1, 2003-10-24. (ang.).
  45. ↑ Mike Lindblom. Groundbreaking today for light rail. „The Seattle Times”, s. B1, 2003-11-08. (ang.).
  46. 1 2 Sound Transit installs first rails for Central Link light rail line. Sound Transit, 2005-08-18. [dostęp 2025-11-23]. (ang.).
  47. ↑ Lauren Robinson: Light-rail line hits fast forward. Seattle Daily Journal of Commerce, 2004-09-16. [dostęp 2025-11-23]. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-09-18)]. (ang.).
  48. ↑ Sound Transit Board Meeting Summary Minutes. Sound Transit, 2005-03-10. [dostęp 2025-11-23]. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-09-17)]. (ang.).
  49. ↑ Jane Hadley: Artifacts dug up at light rail bridge site. Seattle Post-Intelligencer, 2005-02-24. [dostęp 2025-11-23]. [zarchiwizowane z tego adresu (2021-01-27)]. (ang.).
  50. ↑ Susan Gilmore. Bus tunnel shuts down tonight for 2 years. „The Seattle Times”, s. A1, 2005-09-23. (ang.).
  51. ↑ Joe Gildner, Dick Sage: Sound Transit digs a cutting-edge tunnel. Seattle Daily Journal of Commerce, 2006-03-23. [dostęp 2025-11-23]. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-09-18)]. (ang.).
  52. ↑ Sound Transit completes first two Central Link light rail stations. Sound Transit, 2006-05-30. [dostęp 2025-11-23]. (ang.).
  53. 1 2 Mike Lindblom. Sound Transit begins light-rail train tests in Sodo. „The Seattle Times”, s. B2, 2007-03-16. [zarchiwizowane z adresu]. (ang.).
  54. ↑ Downtown Seattle Transit Tunnel to reopen Sept. 24. Sound Transit, sierpień 2007. [dostęp 2025-11-23]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-12-24)]. (ang.).
  55. ↑ Tunnel boring machine completes second Beacon Hill light rail tunnel. Sound Transit, 2008-03-04. [dostęp 2025-11-23]. (ang.).
  56. ↑ Mike Lindblom. Sound Transit to run test trains through Rainier Valley. „The Seattle Times”, s. B1, 2008-08-13. [zarchiwizowane z adresu]. (ang.).
  57. ↑ Sound Transit completes construction of elevated light rail trackway between Seattle and Tukwila. Sound Transit, 2007-09-27. [dostęp 2025-11-23]. (ang.).
  58. ↑ Mike Lindblom. Rail work clogs the way on MLK. „The Seattle Times”, s. A1, 2006-03-30. (ang.).
  59. ↑ Joni Earl: 6 years and $2.4B later, Central Link ready to roll. Seattle Daily Journal of Commerce, 2009-07-16. [dostęp 2025-11-23]. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-09-18)]. (ang.).
  60. 1 2 Mike Lindblom: Light rail averaging 12,000 riders per weekday so far. The Seattle Times, 2009-07-30. [dostęp 2025-11-24]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-08-16)]. (ang.).
  61. ↑ Central Puget Sound Regional Transit Authority 2016 Financial Plan. Sound Transit, 2016-06. s. 16. [dostęp 2025-11-24]. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-09-18)]. (ang.).
  62. ↑ Mike Lindblom. Light-rail trains run smoothly, if not to capacity, on first day. „The Seattle Times”, s. B1, 2009-07-20. [zarchiwizowane z adresu]. (ang.).
  63. ↑ Mike Lindblom. Airport rail station opens Saturday. „The Seattle Times”, s. A1, 2009-12-17. [zarchiwizowane z adresu]. (ang.).
  64. ↑ Mike Lindblom. Sound Transit installs lube machines to quiet noisy tracks. „The Seattle Times”, s. B1, 2010-04-04. [zarchiwizowane z adresu]. (ang.).
  65. ↑ Mike Lindblom. Light-rail contract dispute is resolved. „The Seattle Times”, s. B1, 2011-06-24. [zarchiwizowane z adresu]. (ang.).
  66. ↑ Joshua McNichols: South Seattle Development Is Slow, Despite Promise Of Light Rail. KUOW, 2015-02-26. [dostęp 2025-11-24]. (ang.).
  67. ↑ Eric Pryne. Recession stalls building boom along South Seattle light-rail tracks. „The Seattle Times”, s. A1, 2009-04-06. [zarchiwizowane z adresu]. (ang.).
  68. ↑ Mike Lindblom. Light-rail trains to run every 6 minutes between Seattle and Sea-Tac. „The Seattle Times”, s. B1, 2015-09-17. (ang.).
  69. ↑ Daniel Beekman: Capitol Hill, UW light-rail stations open to big crowds. The Seattle Times, 2016-03-19. [dostęp 2025-11-24]. (ang.).
  70. ↑ Mike Lindblom. Sound Transit to add longer trains to meet unexpected light-rail demand. „The Seattle Times”, s. B1, 2016-03-24. (ang.).
  71. ↑ Mike Lindblom. Angle Lake light-rail station opens Saturday with party. „The Seattle Times”, s. B3, 2016-09-23. (ang.).
  72. ↑ Mike Lindblom: Sound Transit will add stairs and stronger escalators to fix UW Station breakdowns. The Seattle Times, 2018-10-25. [dostęp 2025-11-24]. (ang.).
  73. ↑ Paxtyn Merten: Sound Transit scraps plans to replace UW Station escalators, citing performance improvements. Puget Sound Business Journal, 2020-10-07. [dostęp 2025-11-24]. (ang.).
  74. ↑ Mike Lindblom: Cracks in light-rail tracks slow trains in South Seattle; expect closures for repairs over weekend. The Seattle Times, 2018-10-02. [dostęp 2025-11-24]. (ang.).
  75. ↑ Kat Netzler: Link light rail debuts line colors. The Platform, 2019-09-18. [dostęp 2025-11-24]. (ang.).
  76. ↑ Jackie Martinez-Vasquez: Sound Transit will drop the “Red Line” name. The Platform, 2019-11-14. [dostęp 2025-11-24]. (ang.).
  77. ↑ Zee Shaner: New line names coming in 2021. The Platform (Sound Transit), 2020-04-09. [dostęp 2025-11-24]. (ang.).
  78. ↑ Callie Craighead: Sound Transit gearing up to rebrand Seattle link light rail lines with new names, numbers and colors. Seattle Post-Intelligencer, 2021-08-31. [dostęp 2025-11-24]. [zarchiwizowane z tego adresu (2021-09-01)]. (ang.).
  79. ↑ Mike Lindblom. Light-rail riders can expect more crowded, less frequent trains as downtown track construction begins. „The Seattle Times”, s. A1, 2020-01-02. (ang.).
  80. ↑ Connect 2020 Link schedules adjusting to every 13-15 minutes. The Platform, 2020-01-08. [dostęp 2025-11-24]. (ang.).
  81. ↑ Connect 2020 concludes, ending Link light rail transfers at Pioneer Square and bicycle restrictions. Sound Transit, 2020-03-22. [dostęp 2025-11-24]. (ang.).
  82. ↑ Heidi Groover, Michelle Baruchman: Light rail service disruptions will continue after problems discovered during downtown track work. The Seattle Times, 2020-03-24. [dostęp 2025-11-24]. (ang.).
  83. ↑ ST to temporarily reduce service further on Link and some ST Express routes. Sound Transit, 2020-04-16. [dostęp 2025-11-24]. (ang.).
  84. ↑ Sound Transit to increase service on Link light rail effective September 19. Sound Transit, 2020-08-11. [dostęp 2025-11-24]. (ang.).
  85. 1 2 Marybeth Luczak: New Sound Transit LRVs Enter Service. Railway Age, 2021-05-17. [dostęp 2025-11-24]. (ang.).
  86. 1 2 Marybeth Luczak: Sound Transit Northgate Link LRT: ‘Welcome Aboard’ (Updated). Railway Age, 2021-10-04. [dostęp 2025-11-24]. (ang.).
  87. ↑ Daniel DeMay: Sound Transit completes tunneling for Northgate light rail extension. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-09-03)].
  88. ↑ Katherine Long: $43 million deal to move UW labs for light-rail line. The Seattle Times, 2014-05-08. [dostęp 2025-11-24]. (ang.).
  89. ↑ Link light rail reaches Seattle’s University District, Roosevelt and Northgate neighborhoods. Sound Transit, 2021-10-01. [dostęp 2025-11-24]. (ang.).
  90. ↑ Mike Lindblom: Cracked tiles mean light rail in Rainier Valley will run less often this summer. The Seattle Times, 2022-06-21. [dostęp 2025-11-24]. (ang.).
  91. ↑ Mike Lindblom: How a demolition crew punctured the Westlake Station ceiling. The Seattle Times, 2023-05-04. [dostęp 2025-11-24]. (ang.).
  92. ↑ Taylor Blatchford: After ceiling puncture, Seattle light rail resuming normal service Monday. The Seattle Times, 2023-05-07. [dostęp 2025-11-24]. (ang.).
  93. ↑ Mike Lindblom: Severe shutdown ahead for Seattle light rail due to sinking tracks. The Seattle Times, 2023-08-08. [dostęp 2025-11-24]. (ang.).
  94. ↑ Mike Lindblom: Signal woes delay Sound Transit trains during rush hour. The Seattle Times, 2023-08-29. [dostęp 2025-11-24]. (ang.).
  95. ↑ 1 Line service returns to normal Saturday, Sept. 16. Sound Transit, 2023-09-14. [dostęp 2025-11-24]. (ang.).
  96. ↑ Nicholas Deshais, Mike Lindblom: New light rail stations draw big crowds for first trips. The Seattle Times, 2024-08-30. [dostęp 2025-11-24]. (ang.).
  97. 1 2 Mike Lindblom: This Seattle light rail station is getting renamed, clearing confusion. The Seattle Times, 2024-08-06. [dostęp 2025-11-24]. (ang.).
  98. ↑ Mike Lindblom: Sound Transit pulls out the stops to solve a Lynnwood train shortage. The Seattle Times, 2024-03-08. [dostęp 2025-11-24]. (ang.).
  99. ↑ Lynnwood Link Extension: Northgate to Lynnwood City Center. King County Metro, luty 2023. [dostęp 2025-11-24]. [zarchiwizowane z tego adresu (2023-01-21)]. (ang.).
  100. 1 2 3 Mike Lindblom: Lynnwood light rail is opening. Here’s what you’ll find at 4 new stations. The Seattle Times, 2024-08-25. [dostęp 2025-11-24]. (ang.).
  101. 1 2 3 2018 SEPA Addendum to the Lynnwood Link Extension Final Environmental Impact Statement (April 2015). Sound Transit, maj 2018. s. 2–5, 34. [dostęp 2025-11-24]. (ang.).
  102. ↑ Noah Haglund: Sound Transit approves light rail route to Lynnwood, Terrace. The Everett Herald, 2015-04-23. [dostęp 2025-11-24]. (ang.).
  103. 1 2 3 Chapter 2: Alternatives Considered. Sound Transit, kwiecień 2015. s. 3, 15–16, 20–25. [dostęp 2025-11-24]. (ang.).
  104. ↑ Noah Haglund: Here’s the plan for light rail to Lynnwood, Mountlake Terrace. The Everett Herald, 2016-11-27. [dostęp 2025-11-24]. (ang.).
  105. ↑ Mike Lindblom: With no plans yet to boost ridership, Sound Transit bets on isolated North Seattle station site. The Seattle Times, 2022-07-13. [dostęp 2025-11-24]. (ang.).
  106. ↑ Mike Lindblom: Transit-tunnel machine reaches daylight at Roosevelt Station. The Seattle Times, 2015-03-17. [dostęp 2025-11-24]. (ang.).
  107. ↑ Rick Morgan: Sound Transit sets opening date for Northgate light rail extension. Puget Sound Business Journal, 2021-04-09. [dostęp 2025-11-24]. (ang.).
  108. ↑ Light-rail link to UW. The Seattle Times, maj 2011. [dostęp 2025-11-24]. [zarchiwizowane z tego adresu (2011-08-13)]. (ang.).
  109. 1 2 3 4 Link light rail. Sound Transit. [dostęp 2025-11-24]. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-09-18)]. (ang.).
  110. ↑ University Link Light Rail. Sound Transit, styczeń 2007. [dostęp 2025-11-24]. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-09-10)]. (ang.).
  111. ↑ Pine Street Stub Tunnel. Sound Transit, 2012-11-30. [dostęp 2025-11-24]. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-09-09)]. (ang.).
  112. 1 2 Downtown Seattle Transit Tunnel. King County Metro. [dostęp 2025-11-24]. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-10-06)]. (ang.).
  113. ↑ Mike Lindblom. Tunnel two-step: It may take buses longer to clear shared tunnel. „The Seattle Times”, s. A1, 2009-05-21. [zarchiwizowane z adresu]. (ang.).
  114. ↑ Transit Tunnel: International District/Chinatown Station. King County Metro, 2015-10. [dostęp 2025-11-24]. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-11-23)]. (ang.).
  115. 1 2 Mark Nowlin: Your guide to riding light rail. The Seattle Times, 2009-07-12. [dostęp 2025-11-25]. [zarchiwizowane z tego adresu (2009-07-15)]. (ang.).
  116. ↑ Link Light Rail Operations & Maintenance Facility. Sound Transit, 2012-11-30. [dostęp 2025-11-25]. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-09-21)]. (ang.).
  117. ↑ Beacon Hill Tunnel & Station. Sound Transit, 2012-11-30. [dostęp 2025-11-24]. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-09-09)]. (ang.).
  118. ↑ Metro Transit System: Northwest Area. King County Metro, wrzesień 2016. [dostęp 2025-11-25]. [zarchiwizowane z tego adresu (2018-01-02)]. (ang.).
  119. ↑ Mike Lindblom. Beacon Hill’s light-rail station filled with colorful art. „The Seattle Times”, s. A1, 2009-06-15. [zarchiwizowane z adresu]. (ang.).
  120. ↑ Mike Lindblom. Revamped bus routes to carry commuters to Mount Baker light-rail station. „The Seattle Times”, s. B1, 2009-06-22. [zarchiwizowane z adresu]. (ang.).
  121. 1 2 Mike Lindblom. All aboard, Seattle: You’re a light-rail town now. „The Seattle Times”, s. A1, 2009-07-12. [zarchiwizowane z adresu]. (ang.).
  122. ↑ Charles E. Brown. Some drivers see red over light rail’s impact on traffic lights. „The Seattle Times”, s. B1, 2009-04-27. [zarchiwizowane z adresu]. (ang.).
  123. ↑ Rainier Valley Link Light Rail Route & Stations. Sound Transit, 2004-02-02. [dostęp 2025-11-25]. [zarchiwizowane z tego adresu (2006-02-08)]. (ang.).
  124. ↑ Ian Hubbard: The long bridge to Tukwila. Seattle Daily Journal of Commerce, 2009-07-16. [dostęp 2025-11-25]. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-08-14)]. (ang.).
  125. 1 2 Sound Transit Agency Safety Plan. Sound Transit, 2024-09. s. 43–48. [dostęp 2025-11-25]. (ang.).
  126. ↑ Nils Cowan: Sound Transit 3: Proposition 1 Hopes to Create a Regional Rail Network. KCTS-TV, 2016-10-05. [dostęp 2025-11-24]. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-09-18)]. (ang.).
  127. 1 2 3 Central Link Initial Segment and Airport Link Before & After Study: Final Report. Sound Transit, luty 2014. s. 6–7. [dostęp 2025-11-25]. (ang.).
  128. ↑ Eric Scigliano: The South Seattle Neighborhood That Sound Transit Forgot. Seattle Weekly, 2016-10-26. [dostęp 2025-11-25]. (ang.).
  129. 1 2 3 Transit Development Plan 2025–2030. Sound Transit, sierpień 2025. s. 8, 10. [dostęp 2025-11-25]. (ang.).
  130. 1 2 Link light rail stations. Sound Transit. [dostęp 2025-11-25]. (ang.).
  131. ↑ John Gallagher: Real-time information upgrades coming to Link light rail stations. The Platform, 2019-06-24. [dostęp 2025-11-25]. (ang.).
  132. ↑ Sara Jean Green: Sound Transit pumps up light-rail security with lights, cameras, officers. The Seattle Times, 2009-07-15. [dostęp 2025-11-25]. [zarchiwizowane z tego adresu (2018-03-05)]. (ang.).
  133. ↑ Navigating service disruptions. Sound Transit. [dostęp 2025-11-25]. (ang.).
  134. ↑ New on-demand shuttle service makes it more convenient than ever to take transit in southeast Seattle and Tukwila. King County Metro, 2019-04-16. [dostęp 2025-11-25]. (ang.).
  135. ↑ Mike Lindblom: Your guide to getting around Seattle during All-Star Week by bus, rail, car, boat and more. The Seattle Times, 2023-07-05. [dostęp 2025-11-25]. (ang.).
  136. ↑ Light rail to Lynnwood opens. Sound Transit, 2024-08-30. [dostęp 2025-11-25]. (ang.).
  137. ↑ Sonia Krishnan. Would-be light-rail riders bemoan lack of parking. „The Seattle Times”, s. A1, 2009-07-16. [zarchiwizowane z adresu]. (ang.).
  138. ↑ Natasha Chen: Parking problems intensify around light rail stations as more riders hop on. KIRO 7 News, 2016-03-29. [dostęp 2025-11-25]. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-09-18)]. (ang.).
  139. 1 2 3 4 Link 1 Line: Lynnwood City Center – Angle Lake schedule. Sound Transit, sierpień 2024. [dostęp 2025-11-25]. (ang.).
  140. 1 2 3 4 5 6 7 Parking garages and lots. Sound Transit. [dostęp 2025-11-25]. (ang.).
  141. ↑ Chapter 3: Seattle Bus Tunnel. W: Oran Viriyincy: Back To The Future: A History of Transit Planning in the Puget Sound Region. Seattle: University of Washington College of Built Environments, 2013, s. 48. ISBN 978-1304103390. (ang.).
  142. ↑ Chapter 4: Financial Analysis. W: Central Link Light Rail Transit Project: Initial Segment Environmental Assessment. Sound Transit, luty 2002, s. 45. OCLC 48937173. (ang.).
  143. ↑ Mike Lindblom: Light rail to airport to begin Dec. 19. The Seattle Times, 2009-11-14. [dostęp 2025-11-25]. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-09-18)].
  144. ↑ Proposed Service Change: Downtown Seattle – Sea-Tac International Airport. King County Metro, 2009-01-10. [dostęp 2025-11-25]. [zarchiwizowane z tego adresu (2009-05-11)]. (ang.).
  145. ↑ Nic Alquist: Late night 1 Line service to see changes starting March 30. The Platform (Sound Transit), 2024-03-08. [dostęp 2025-11-25].
  146. 1 2 3 System performance tracker: Link Ridership. Sound Transit. [dostęp 2025-11-25].
  147. ↑ Quarterly Ridership Report. Sound Transit. [dostęp 2025-11-25]. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-03-18)]. (ang.).
  148. ↑ Sound Transit Ridership. Sound Transit. [dostęp 2026-03-18]. (ang.).
  149. ↑ Transit technology works for you. Sound Transit, 2015-02-10. [dostęp 2025-11-25]. (ang.).
  150. ↑ Transit Development Plan 2010–2015 and 2009 Annual Report. Sound Transit, 2010-03-18. s. 16. [dostęp 2025-11-25]. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-09-18)]. (ang.).
  151. ↑ Mike Lindblom. Sound Transit ridership falls short of its goals. „The Seattle Times”, s. B1, 2011-03-03. [zarchiwizowane z adresu]. (ang.).
  152. ↑ Fourth Quarter 2012 Service Delivery Quarterly Performance Report. Sound Transit, 2013. [dostęp 2025-11-25]. (ang.).
  153. ↑ Fourth Quarter 2014 Service Delivery Quarterly Performance Report. Sound Transit, 2015-02-26. [dostęp 2025-11-25]. (ang.).
  154. ↑ Fourth Quarter 2015 Service Delivery Quarterly Performance Report. Sound Transit, 2016-02-25. [dostęp 2025-11-25]. (ang.).
  155. 1 2 University Link ridership sprints out of the starting gates. Sound Transit, 2016-04-20. [dostęp 2025-11-25]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-08-25)]. (ang.).
  156. ↑ Fourth Quarter 2016 Service Delivery Quarterly Performance Report. Sound Transit, 2017-02-17. [dostęp 2025-11-25]. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-02-18)]. (ang.).
  157. ↑ New light rail riders drive record-breaking second quarter ridership. Sound Transit, 2016-08-25. [dostęp 2015-11-25]. (ang.).
  158. ↑ Mike Lindblom. UW-Stanford game helps break light-rail record of more than 100,000 riders. „The Seattle Times”, s. B1, 2016-10-07. [zarchiwizowane z adresu]. (ang.).
  159. ↑ Q4 2020 Service Delivery Quarterly Performance Report. Sound Transit, 2021-02-25. [dostęp 2025-11-25]. (ang.).
  160. ↑ David Kroman: Sounder trains’ future in limbo as riders are slow to return. The Seattle Times, 2023-01-01. [dostęp 2025-11-25]. (ang.).
  161. ↑ Mike Lindblom: Seattle light rail sets ridership records amid big events, games. The Seattle Times, 2023-08-11. [dostęp 2025-11-25].
  162. ↑ Mike Lindblom: 5 Seattle light rail stations to close this weekend. The Seattle Times, 2024-11-08. [dostęp 2025-11-25]. (ang.).
  163. ↑ Ticket Vending Machines. Sound Transit, 2017-06-23. [dostęp 2025-11-25]. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-07-06)]. (ang.).
  164. ↑ Transit GO Ticket. King County Metro. [dostęp 2025-11-25]. (ang.).
  165. ↑ Bruce Gray: Why doesn’t Link light rail use turnstiles?. The Platform (Sound Transit), 2017-11-14. [dostęp 2025-11-25]. (ang.).
  166. ↑ David Kroman: Sound Transit fares on ‘unsustainable’ trajectory, CEO warns. The Seattle Times, 2022-01-27. [dostęp 2025-11-25]. (ang.).
  167. ↑ Mike Lindblom. Shooting brings attention to light rail’s fare inspection force. „The Seattle Times”, s. A1, 2014-07-08. [zarchiwizowane z adresu]. (ang.).
  168. ↑ Mike Lindblom. Link’s ticket system confounds light-rail riders. „The Seattle Times”, s. A1, 2009-08-12. [zarchiwizowane z adresu]. (ang.).
  169. ↑ David Kroman: Sound Transit eases fare enforcement amid equity concerns. The Seattle Times, 2022-04-28. [dostęp 2025-11-25]. (ang.).
  170. ↑ Mike Lindblom: Sound Transit goes all-in on a gentler kind of fare enforcement. The Seattle Times, 2022-09-02. [dostęp 2025-11-25].
  171. ↑ Mike Lindblom: Light rail to Lynnwood starts today; so do flat fares, systemwide. The Seattle Times, 2024-08-30. [dostęp 2025-11-25].
  172. ↑ Mike Lindblom: Sound Transit light rail to cost $3 a ride – for trips near or far. The Seattle Times, 2023-12-15. [dostęp 2025-11-25]. (ang.).
  173. ↑ Matthew Johnson: Q: Why do I need to tap on and tap off my ORCA card?. Sound Transit, 2015-09-24. [dostęp 2025-11-25]. (ang.).
  174. ↑ How to pay. Sound Transit. [dostęp 2025-11-25]. (ang.).
  175. ↑ ORCA Lift. King County Metro. [dostęp 2025-11-25]. (ang.).
  176. ↑ Jessica Lee. From ORCA cards to bus-driver behavior: questions and answers. „The Seattle Times”, s. B1, 2017-05-22. [zarchiwizowane z adresu]. (ang.).
  177. ↑ David Kroman: Free transit starts today for most youths across WA. The Seattle Times, 2022-09-01. [dostęp 2025-11-25]. (ang.).
  178. ↑ .Siemens rebadges North American low-floor cars. „Tramways & Urban Transit”. 993, s. 336. Mainspring Enterprises Ltd.. ISSN 1460-8324. (ang.).
  179. 1 2 Eric Pryne. Sound Transit picks Japanese firm to build train cars for light-rail line. „The Seattle Times”, s. B3, 2003-11-25. (ang.).
  180. 1 2 Mike Lindblom. Sound Transit keeping close eye on crowded light-rail trains. „The Seattle Times”, s. A7, 2016-08-08. [zarchiwizowane z adresu]. (ang.).
  181. 1 2 Technical Data: Seattle, WA – Sound Transit. Kinki Sharyo International, sierpień 2015. [dostęp 2025-11-25]. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-09-06)]. (ang.).
  182. 1 2 3 Central Link Operations Plan – Westlake to SeaTac/Airport. Sound Transit, 2008-07-29. s. 18–21. [dostęp 2025-11-25]. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-09-24)]. (ang.).
  183. ↑ Bicycle Riders Guide. Sound Transit, czerwiec 2017. [dostęp 2025-11-25]. (ang.).
  184. ↑ Mike Lindblom: Light rail for beginners: How to ride the new Lynnwood extension. The Seattle Times, 2024-08-29. [dostęp 2025-11-25]. (ang.).
  185. ↑ Four new light rail cars proposed for Sound Transit’s Airport Link extension. Sound Transit, 2005-10-20. [dostęp 2025-11-25]. (ang.).
  186. ↑ The Light-Rail Train. The Seattle Times, 2009-07-10. [dostęp 2025-11-25]. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-08-26)]. (ang.).
  187. ↑ Mike Lindblom: State finally getting satellite-based train controls, 20 years after fatal crash. The Seattle Times, 2015-05-27. [dostęp 2025-11-25]. (ang.).
  188. ↑ William D. Middleton. Sound Transit builds for LRT: Projected growth over the next 25 years is driving the Seattle region’s rapid push to expand light rail. „Railway Age”, s. 43–45, 2006-04-01. Simmons-Boardman Publishing. ISSN 0033-8826. [zarchiwizowane z adresu]. (ang.).
  189. ↑ Sound Transit Motion No. M2005-117. Sound Transit, 2005-12-08. [dostęp 2025-11-25]. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-09-18)]. (ang.).
  190. ↑ Lukas Velush: Rail cars finished in Everett. The Everett Herald, 2007-05-22. [dostęp 2025-11-25]. [zarchiwizowane z tego adresu (2007-05-24)]. (ang.).
  191. 1 2 Sound Transit Motion No. M2014-105. Sound Transit, 2014-12-18. [dostęp 2025-11-25]. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-09-18)]. (ang.).
  192. ↑ Sound Transit unveils first Central Link light rail vehicle. Sound Transit, 2006-12-17. [dostęp 2025-11-25]. (ang.).
  193. ↑ Link Operations & Maintenance Satellite Facility: Core Light Rail System Plan Review. Sound Transit, wrzesień 2012. s. 1. [dostęp 2025-11-25]. (ang.).
  194. ↑ ST opens state-of-the-art Link light rail Operations & Maintenance Facility. Sound Transit, 2007-03-04. [dostęp 2025-11-25]. (ang.).
  195. ↑ Aubrey Cohen: Here’s where they fix the light rail trains. Seattle Post-Intelligencer, 2009-06-16. [dostęp 2025-11-25]. [zarchiwizowane z tego adresu (2020-02-29)]. (ang.).
  196. ↑ 2017 Proposed Budget. Sound Transit, wrzesień 2016. s. 32. [dostęp 2025-11-25]. (ang.).
  197. ↑ King County Metro, Sound Transit reach agreement to continue integrated rail operations and maintenance through 2023. King County Executive’s Office, 2019-04-29. [dostęp 2025-11-25]. (ang.).
  198. ↑ Daniel Demay: Sound Transit places $554M order for more light rail cars. Seattle Post-Intelligencer, 2016-09-22. [dostęp 2025-11-25]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-09-30)]. (ang.).
  199. ↑ Sound Transit to order 30 additional light rail vehicles. Sound Transit, 2017-04-27. [dostęp 2025-11-25]. (ang.).
  200. ↑ Mike Lindblom: Sound Transit shows off its new, roomier light-rail cars. The Seattle Times, 2019-06-19. [dostęp 2025-11-25]. (ang.).
  201. ↑ Testing of Link’s new light rail vehicles during service hours starts Dec. 19. Sound Transit, 2020-12-18. [dostęp 2025-11-25]. (ang.).
  202. ↑ Sound Transit completes new light rail base in Bellevue. Sound Transit, 2021-05-20. [dostęp 2025-11-25]. (ang.).
  203. ↑ Mischa Wanek-Libman: Sound Transit puts first Series 2 light-rail vehicles into service. Mass Transit Magazine, 2021-05-17. [dostęp 2025-11-25]. (ang.).
  204. ↑ Mike Lindblom, Michelle Baruchman: Sound Transit faces a $6.5 billion shortfall. Here’s what it might do. The Seattle Times, 2021-08-15. [dostęp 2025-11-25]. (ang.).
  205. ↑ Draft 2018 Service Implementation Plan. Sound Transit, październik 2017. s. 54–55. [dostęp 2025-11-25]. (ang.).
  206. ↑ Sound Transit Future Service. Sound Transit, marzec 2022. [dostęp 2025-11-25]. (ang.).
  207. 1 2 Mike Lindblom: Eastside-only light rail should open in March, Sound Transit says. The Seattle Times, 2023-08-24. [dostęp 2025-11-25]. (ang.).
  208. ↑ Mike Lindblom: Sound Transit prepares for its own construction squeeze in 2020. The Seattle Times, 2019-02-07. [dostęp 2025-11-25]. (ang.).
  209. ↑ Mike Lindblom: Light rail coming to Federal Way in December. The Seattle Times, 2025-08-28. [dostęp 2025-11-25]. (ang.).
  210. ↑ West Seattle and Ballard Link Extensions: Project Overview. Sound Transit, wrzesień 2017. [dostęp 2025-11-25]. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-09-17)]. (ang.).
  211. ↑ Sound Transit takes its game to the next level with kickoff of massive infrastructure investments. Sound Transit, 2017-04-27. [dostęp 2025-11-25]. (ang.).
  212. ↑ Mike Lindblom: Two light-rail stations in Seattle escape ST3 budget chopping, most other projects delayed. The Seattle Times, 2021-08-05. [dostęp 2025-11-25]. (ang.).
  213. ↑ LRT System Operations and OMF Assumptions. Sound Transit, 2016-04-07. [dostęp 2025-11-25]. (ang.).
  214. ↑ Mike Lindblom. Where Sound Transit 3 projects could speed up or slow down. „The Seattle Times”, s. B1, 2016-11-14. (ang.).