XXI wiek
| XX wiek • XXI wiek • XXII wiek | ||||||||||
| Lata 2000–2009 | Lata 2010–2019 | lata 20. XXI wieku | lata 30. XXI wieku | lata 40. XXI wieku | lata 50. XXI wieku | lata 60. XXI wieku | lata 70. XXI wieku | lata 80. XXI wieku | lata 90. XXI wieku | Lata 2100–2109 |
| 2001 • 2002 • 2003 • 2004 • 2005 • 2006 • 2007 • 2008 • 2009 • 2010 • 2011 • 2012 • 2013 • 2014 • 2015 • 2016 • 2017 • 2018 • 2019 • 2020 • 2021 • 2022 • 2023 • 2024 • 2025 • 2026 • 2027 • 2028 • 2029 • 2030 • 2031 • 2032 • 2033 • 2034 • 2035 • 2036 • 2037 • 2038 • 2039 • 2040 • 2041 • 2042 • 2043 • 2044 • 2045 • 2046 • 2047 • 2048 • 2049 • 2050 • 2051 • 2052 • 2053 • 2054 • 2055 • 2056 • 2057 • 2058 • 2059 • 2060 • 2061 • 2062 • 2063 • 2064 • 2065 • 2066 • 2067 • 2068 • 2069 • 2070 • 2071 • 2072 • 2073 • 2074 • 2075 • 2076 • 2077 • 2078 • 2079 • 2080 • 2081 • 2082 • 2083 • 2084 • 2085 • 2086 • 2087 • 2088 • 2089 • 2090 • 2091 • 2092 • 2093 • 2094 • 2095 • 2096 • 2097 • 2098 • 2099 • 2100 | ||||||||||
XXI wiek – obecny wiek naszej ery, pierwszy wiek trzeciego tysiąclecia według kalendarza gregoriańskiego. XXI wiek rozpoczął się 1 stycznia 2001 roku (wbrew częstemu mniemaniu i uroczystej oprawie nadejścia roku 2000) i zakończy się 31 grudnia 2100 roku[1][2].
Według periodyzacji stosowanej w pracach historycznych, XXI wiek niekoniecznie rozpoczął się w 2001 roku. Ze względu na przemiany w różnych dziedzinach życia za datę graniczną uznaje się częściej 1989 lub 1991 rok. W niektórych najnowszych opracowaniach za początek nowego wieku (lub nawet epoki) uznaje się też niekiedy 11 września 2001 roku. Wspomniane daty są na razie propozycjami i nie przeniknęły jeszcze na stałe do ogólnie przyjętej periodyzacji historii[3].
Ważniejsze wydarzenia
[edytuj | edytuj kod]2001
[edytuj | edytuj kod]- 15 stycznia: Powstanie Wikipedii.
- 23 marca: Spalenie stacji orbitalnej Mir w atmosferze ziemskiej.
- 1 kwietnia: Pierwszy nowożytny kraj, Holandia, zalegalizował małżeństwa osób tej samej płci.
- 28 kwietnia: Lot Dennisa Tito na MSK za 20 mln $, pierwszy turystyczny lot w kosmos.
- 11 września: Zamachy terrorystyczne na World Trade Center i Pentagon (2973 ofiary).
- 7 października: Rozpoczęcie wojny w Afganistanie przez NATO w celu obalenia rządów Talibów.
- 26 października: Uchwalenie ustawy Patriot Act w Stanach Zjednoczonych.
- 12 listopada: Katastrofa lotu American Airlines 587 w Nowym Jorku (265 ofiar).
2002
[edytuj | edytuj kod]- 1 stycznia: Wprowadzenie waluty euro do obiegu w 11 państwach Unii Europejskiej (w Austrii, Belgii, Finlandii, Francji, Grecji, Hiszpanii, Holandii, Irlandii, Luksemburgu, Niemczech, Portugalii, i Włoszech) oraz w 3 innych państwach (w Monako, San Marino i Watykanie).
- 30 stycznia: Powrót sondy 2001 Mars Odyssey na orbitę Marsa.
- 20 maja: Uzyskanie niepodległości przez Timor Wschodni.
- 9 lipca: Powołanie Unii Afrykańskiej.
- 12 października: Zamach terrorystyczny na Bali (202 ofiary).
- 23-26 października: Atak na moskiewski teatr na Dubrowce (173 ofiary).
- 10 września: Wstąpienie Szwajcarii do ONZ.
2003
[edytuj | edytuj kod]- 1 lutego:
- Katastrofa promu Columbia (7 ofiar).
- Wejście w życie traktatu nicejskiego.
- 4 lutego: Koniec Jugosławii – stworzenie luźnego związku dwóch republik przez Serbię i Czarnogórę.
- 20 marca: Rozpoczęcie drugiej wojny w Zatoce Perskiej przez Stany Zjednoczone.
- 22 marca: Bombardowanie Bagdadu przez siły ONZ.
- 29 marca: Początek epidemii SARS na Dalekim Wschodzie (774 ofiary).
- 9 kwietnia: Obalenie rządów Saddama Husajna, zajęcie Bagdadu przez wojska amerykańskie.
- sierpień: Upały w zachodniej Europie (52 000 ofiar).
- 15 października: Pierwszy chiński załogowy lot kosmiczny – Shenzhou 5.
- 21 października: Odkrycie Eris – największej znanej planety karłowatej.
- 22 października: Ostatni lot naddźwiękowego samolotu Concorde.
- 26 grudnia: Trzęsienie ziemi w irańskim mieście Bam (magnituda 6,6; 26271 ofiar).
2004
[edytuj | edytuj kod]- 4 stycznia: Lądowanie sondy Mars Exploration Rover na Marsie.
- 4 lutego: W Uniwersytecie Harvardu Mark Zuckerberg uruchomił Facebooka, który jest dzisiaj jednym z największych serwisów społecznościowych na świecie.
- 26 lutego: Katastrofa lotnicza nad Bośnią i Hercegowiną, w której zginął prezydent Macedonii Boris Trajkowski (9 ofiar).
- 11 marca: Zamachy na pociągi w Madrycie (191 ofiar).
- 1 maja: Dołączenie Polski, Czech, Słowenii, Słowacji, Węgier, Litwy, Łotwy, Estonii, Cypru i Malty do Unii Europejskiej.
- 9 maja: Śmierć Achmata Kadyrowa w wyniku zamachu dokonanego przez czeczeńskich separatystów.
- 1-3 września: Atak na szkołę w Biesłanie.
- 29 października: Podpisanie Traktatu ustanawiającego Konstytucję dla Europy, który nie został ratyfikowany przez wszystkie państwa UE.
- 22 listopada: Wybuch pomarańczowej rewolucji na Ukrainie, przejęcie władzy przez opozycję.
- 26 grudnia: Trzęsienie ziemi na Oceanie Indyjskim (magnituda 9,1; 230 000 ofiar).
2005
[edytuj | edytuj kod]- 14 stycznia: Lądowanie sondy Cassini-Huygens na powierzchni Tytana.
- 14 lutego: Założenie serwisu YouTube.
- 16 lutego: Wejście w życie Protokołu z Kioto.
- 2 kwietnia: Śmierć papieża Jana Pawła II.
- 19 kwietnia: Wybór Josepha Ratzingera na papieża.
- 4 lipca: Osiągnięcie komety Tempel 1 przez sondę Deep Impact.
- 7 lipca: Zamachy na metro w Londynie (56 ofiar).
- 28 sierpnia: Huragan Katrina (1836 ofiar).
- 7 listopada: Przeniesienie stolicy Mjanmy z Rangunu do Naypyidaw.
- 22 listopada: Angela Merkel została pierwszą kobietą na stanowisku Kanclerza Niemiec.
2006
[edytuj | edytuj kod]- 19 stycznia: Rozpoczęcie misji przez sondę New Horizons.
- 10 marca: Wejście sondy Mars Reconnaissance Orbiter na orbitę Marsa.
- 11 kwietnia: Dołączenie Iranu do „państw atomowych na świecie”.
- 3 czerwca: Uzyskanie niepodległości przez Czarnogórę i jej wejście do ONZ.
- 12 lipca-14 sierpnia: II wojna libańska pomiędzy Izraelem a Hezbollahem.
- 24 sierpnia: Zdegradowanie Plutona do rangi planety karłowatej przez IAU.
- 9 października: Pierwszy udany północnokoreański test nuklearny.
- 23 listopada: Otrucie Aleksandra Litwinienko.
- 21 grudnia: Początek Wojny w Somalii pomiędzy islamistami z Unii Trybunałów Islamskich a Somalią wspieraną przez Etiopię.
- 30 grudnia: Stracenie Saddama Husajna.
2007
[edytuj | edytuj kod]- 1 stycznia: Dołączenie Rumunii i Bułgarii do Unii Europejskiej. Przyjęcie euro przez Słowenię.
- lipiec: Początek kryzysu finansowego.
- 13 grudnia: Podpisanie traktatu lizbońskiego.
2008
[edytuj | edytuj kod]- 1 stycznia: Przyjęcie euro przez Cypr i Maltę.
- 17 lutego: Ogłoszenie niepodległości przez Kosowo.
- 10 marca: Zamieszki na tle politycznym w Tybecie.
- 12 maja: Trzęsienie ziemi w prowincji Syczuan w Chinach (magnituda 8,0; 69181 ofiar).
- 7-16 sierpnia: Wojna w Osetii Południowej.
- 25 sierpnia: Uznanie niepodległości Osetii Południowej i Abchazji przez Rosję.
- 10 września: Uruchomienie Wielkiego Zderzacza Hadronów we Francji i w Szwajcarii.
- 15 września: Upadłość banku Lehman Brothers.
- 4 listopada: Wybór Baracka Obamy na prezydenta USA, który stał się pierwszą czarnoskórą osobą na tym stanowisku.
- 27 grudnia 2008 – 18 stycznia 2009: operacja Płynny Ołów – operacja militarna w Strefie Gazy przeprowadzona przez Izrael w celu likwidacji członków i zniszczenia infrastruktury Hamasu (około 1400 ofiar).
2009
[edytuj | edytuj kod]- 1 stycznia: Przyjęcie euro przez Słowację.
- 24 stycznia: Dymisja rządu Geira Haarde po protestach przeciwko kryzysowi finansowemu na Islandii.
- 1 czerwca: Katastrofa lotu Air France 447 na Oceanie Atlantyckim (228 ofiar).
- 11 czerwca 2009 – 10 sierpnia 2010: Pandemia grypy A/H1N1 (około 200 000 ofiar).
- 12 czerwca: Początek zamieszek po wyborach prezydenckich w Iranie.
- 16 sierpnia: Ukończenie budowy najwyższego budynku na Ziemi – Burdż Chalifa (828 m).
- 16 sierpnia: Ustanowienie rekordu świata w biegu na 100 metrów przez Usaina Bolta na MŚ w Berlinie (9,58 s).
- 18 grudnia: Premiera filmu Avatar – najbardziej dochodowej produkcji w historii kina.
2010
[edytuj | edytuj kod]- 12 stycznia: Trzęsienie ziemi na Haiti (magnituda 7,0; 316 000 ofiar).
- 10 kwietnia: Katastrofa polskiego Tu-154 w Smoleńsku, śmierć Prezydenta Polski Lecha Kaczyńskiego i całej towarzyszącej mu polskiej delegacji (96 ofiar).
- 5 maja: Początek protestów w Grecji z powodu kryzysu finansowego.
- 3 czerwca: Początek eksperymentu Mars-500.
- 27 czerwca: Pierwsza udana transplantacja całej twarzy.
- 15 lipca: Wyciek ropy na Zatoce Meksykańskiej.
- 13 października: Akcja ratownicza 33 górników zasypanych w kopalni w Chile.
- 28 listopada: Ujawnienie depesz amerykańskiej dyplomacji przez WikiLeaks.
- 17 grudnia: Początek protestów w krajach arabskich przeciwko dyktatorskim władzom.
2011
[edytuj | edytuj kod]- 1 stycznia: Przyjęcie euro przez Estonię.
- 14 stycznia: Odsunięcie od władzy Zajna al-Abidina ibn Alego w wyniku rewolucji w Tunezji.
- 11 lutego: Obalenie Husniego Mubaraka w Egipcie w wyniku rewolucji w Egipcie.
- 15 lutego-23 października: Wojna domowa w Libii.
- 20 października: Obalenie i zabicie Mu’ammara al-Kaddafiego.
- 11 marca: Fala tsunami i trzęsienia ziemi na terenie Japonii (magnituda 9,0; 15 891 ofiar).
- 11 marca: Katastrofa elektrowni jądrowej Fukushima I.
- 15 marca: Początek wojny domowej w Syrii.
- 19 kwietnia: Rezygnacja Fidela Castro z funkcji I sekretarza Komunistycznej Partii Kuby.
- 2 maja: Zabicie Osamy bin Ladina w miejscowości Abbottabad w Pakistanie.
- 9 lipca: Proklamacja niepodległości Sudanu Południowego w wyniku II wojny domowej w Sudanie.
- 21 lipca: Ostatni lot wahadłowca (Atlantis).
- 22 lipca: Zamachy w Oslo i na wyspie Utøya (76 ofiar).
- lipiec-sierpień: Głód na Półwyspie Somalijskim (około 300 000 ofiar).
- 17 września: Początek demonstracji Okupuj Wall Street w Nowym Jorku.
- 31 października: Urodziny siedmiomiliardowego człowieka na Ziemi.
- 17 grudnia: Śmierć Kim Dzong Ila i przejęcie władzy przez Kim Dzong Una w Korei Północnej.
2012
[edytuj | edytuj kod]- 13 stycznia: Katastrofa statku Costa Concordia (32 ofiary)
- 17 stycznia: Wybuch wojny domowej w Mali.
- 24 stycznia: Protesty przeciwko ACTA.
- 28 czerwca: Zaprezentowanie na łamach Science metody inżynierii genetycznej CRISPR/Cas.
- 4 lipca: Ogłoszenie odkrycia Bozonu Higgsa.
- 6 sierpnia: Lądowanie łazika Curiosity na Marsie.
- 29 listopada: Uzyskanie statusu nieczłonkowskiego państwa obserwatora ONZ przez Palestynę.
2013
[edytuj | edytuj kod]- 28 lutego: Rezygnacja papieża Benedykta XVI.
- 15 lutego: Upadek meteorytu w Czelabińsku.
- 5 marca: Śmierć Hugo Cháveza.
- 13 marca: Wybór Jorge Mario Bergoglio na papieża.
- 1 lipca: Dołączenie Chorwacji do Unii Europejskiej.
- 3 lipca: Zamach stanu w Egipcie, obalenie prezydenta Muhammada Mursiego.
2014
[edytuj | edytuj kod]- 1 stycznia: Przyjęcie euro przez Łotwę.
- 22 lutego: Odsunięcie od władzy Wiktora Janukowycza na Ukrainie.
- 23 lutego: Początek kryzysu krymski, wybuch wojna w Donbasie.
- marzec: Wybuch epidemii gorączki krwotocznej Ebola w Afryce Zachodniej (11 149 ofiar).
- 8 marca: Zaginięcie lotu Malaysia Airlines 370 nad Morzem Południowochińskim (239 ofiar)
- 18 marca: Aneksja Krymu do Rosji.
- 12 maja: Ogłoszenie niepodległości przez Doniecką i Ługańską Republiki Ludowe.
- 8 lipca: Początek konfliktu izraelsko-palestyńskiego.
- 17 lipca: Zestrzelenie samolotu linii lotniczej Malaysia Airlines przez prorosyjskich separatystów na Ukrainie (298 ofiar).
- 29 czerwca: Ogłoszenie powstania kalifatu w Iraku i w Syrii pod nazwą Państwo Islamskie.
- 18 września: Referendum niepodległościowe w Szkocji – zwycięstwo przeciwników niepodległości (55,30%).
- 12 listopada: Lądowanie lądownika Philae na jądrze komety 67P/Czuriumow-Gierasimienko.
2015
[edytuj | edytuj kod]- 2015: Kryzys migracyjny w Europie, masowy napływ migrantów z Bliskiego Wschodu i Afryki Północnej do Europy.
- 1 stycznia: Przyjęcie euro przez Litwę.
- 3-8 stycznia: Masakra w Baga dokonana przez Boko Haram (12 000 ofiar).
- 7 stycznia: Zamach na redakcję Charlie Hebdo (12 ofiar).
- 27 lutego: Zabójstwo Borisa Niemcowa w centrum Moskwy.
- 24 marca: Katastrofa lotu Germanwings 9525 we francuskich Alpach. (150 ofiar).
- 14 lipca: Przelot sondy New Horizons obok Plutona.
- 13 listopada: Zamachy w Paryżu: ataki m.in. w teatrze Bataclan i w pobliżu Stade de France (129 ofiar).
- 24 listopada: Zestrzelenie rosyjskiego Su-24 przez siły tureckie na pograniczu turecko-syryjskim
2016
[edytuj | edytuj kod]- 11 lutego: Potwierdzenie istnienia fal grawitacyjnych.
- 12 lutego: Pierwsze w historii spotkanie papieża Franciszka i patriarchy Cyryla I na Kubie.
- 3 marca: Odkrycie galaktyki GN-z11 przez Kosmiczny Teleskop Hubble’a – najodleglejszej, znanej galaktyki we wszechświecie.
- 22 marca: Zamachy w Brukseli: wybuchy w metrze i na lotnisku (34 ofiary).
- 3 kwietnia: Początek afery Panama Papers.
- 1 czerwca: Oddanie do użytku tunelu Gotthard-Basistunnel – najdłuższego tunelu na świecie.
- 23 czerwca: Referendum ws. wyjścia Wielkiej Brytanii z Unii Europejskiej – 51,9% opowiedziało się za wyjściem, 48,1% przeciw.
- 14 lipca: Zamach w Nicei (87 ofiar).
- 8 listopada: Wybory prezydenckie w Stanach Zjednoczonych i wybór Donalda Trumpa na 45 Prezydenta Stanów Zjednoczonych.
- 25 listopada: Śmierć Fidela Castro.
- 19 grudnia: Zamach na jarmarku bożonarodzeniowym w Berlinie (12 ofiar)
2017
[edytuj | edytuj kod]- 9 lipca: Wyzwolenie Mosulu przez siły rządowe Iraku z rąk Państwa Islamskiego.
- 25 września: Referendum niepodległościowe w Kurdystanie.
- 1 października: Referendum w Katalonii w 2017 roku.
- 27 października: Proklamacja niepodległości przez parlament Katalonii. Reakcją Hiszpańskiego rządu było rozwiązanie parlamentu Katalonii.
- 14 listopada: Wskutek Zamachu stanu w Zimbabwe – Robert Mugabe oddaje władzę po 37 latach rządów dyktatorskich.
- 6 grudnia: Oficjalne uznanie przez Donalda Trumpa Jerozolimy za stolicę Izraela i wydanie polecenia Departamentowi Stanu rozpoczęcia procedury przenoszenia amerykańskiej ambasady, na mocy uchwalonej ustawy o ambasadzie w Jerozolimie.
2018
[edytuj | edytuj kod]- 6 lutego: Pierwszy lot rakiety Falcon Heavy.
- 11 marca: Wprowadzenie poprawki do chińskiej konstytucji, która usuwa limity czasowe dla przewodniczących ChRL, co nadało Xi Jinpingowi status „Prezydenta za życia”.
- 17 marca: wybuchła afera Cambridge Analytica, w której ujawniono, że dane około 87 milionów użytkowników Facebooka zostało wykorzystanych do agitacji politycznej przez brytyjską firmę konsultingową Cambridge Analytica.
- 11 kwietnia: Katastrofa lotnicza w Bufarik (257 ofiar).
- 19 kwietnia: Zaprzysiężenie Miguela Díaz-Canela na prezydenta Kuby, czyniąc go pierwszym prezydentem od 1959, który nie był spokrewniony z Fidelem Castro.
- 27 kwietnia: Na szczycie koreańskim w Panmundżom doszło do pieszego spotkania w historii przywódcy Koreańskiej Republiki Ludowo-Demokratycznej z prezydentem Korei Południowej.
- 3 maja: ETA oficjalnie ogłosiła, że zakończyła swoją działalność.
- 25 maja: wejście w życie ogólnego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady z 27 kwietnia 2016 r. o ochronie danych (RODO).
- 8 czerwca – 10 lipca: Akcja ratunkowa w jaskini Tham Luang.
- 12 czerwca: Pierwsze spotkanie przywódców Stanów Zjednoczonych i Korei Północnej.
- 9 lipca: Oficjalne zakończenie wojny erytrejsko-etiopskiej.
- 17 lipca: podpisano partnerstwo gospodarcze między Unią Europejską a Japonią, które jest największą dotąd na świecie dwustronną umową o wolnym handlu, obejmującą prawie jedną trzecią światowego PKB.
- 2 października: morderstwo Dżamala Chaszukdżiego w Stambule.
- 17 listopada: początek protestów żółtych kamizelek we Francji.
- 15 grudnia: Odbył się sobór zjednoczeniowy, w którym wzięli udział przedstawiciele Ukraińskiego Kościoła Prawosławnego Patriarchatu Kijowskiego oraz Ukraińskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego, a także oddzielni przedstawiciele Ukraińskiego Kościoła Prawosławnego Patriarchatu Moskiewskiego powołano Kościół Prawosławny Ukrainy, a na jego zwierzchnika wybrano biskupa Epifaniusza.
2019
[edytuj | edytuj kod]- 1 stycznia: Przelot sondy New Horizont obok obiektu (486958) Arrokoth.
- 3 stycznia: Lądowanie chińskiej sondy Chang’e 4, z łazikiem Yutu 2 po niewidocznej stronie Księżyca.
- 13 stycznia: Zamach nożownika podczas 27. finału WOŚP na prezydenta Gdańska Pawła Adamowicza, w wyniku którego zmarł następnego dnia. 18 stycznia została ogłoszona dwudniowa żałoba narodowa.
- 23 stycznia: Przez kryzys prezydencki w Wenezueli, lider opozycji Juan Guaidó, ogłosił się prezydentem, a poparcia mu udzieliły Stany Zjednoczone. Przez to dotychczasowy prezydent Wenezueli Nicolás Maduro zerwał stosunki z USA.
- 15 marca: Zamach na dwa meczety w Christchurch (51 ofiar).
- 10 kwietnia: Naukowcy pracujący w Teleskopie Horyzontu Zdarzeń opublikowali pierwszy historyczny obraz czarnej dziury, znajdującej się w centrum galaktyki M87.
- 15 kwietnia: Pożar katedry Notre-Dame w Paryżu.
- 30 kwietnia: Abdykacja cesarza Japonii, Akihito. Dzień później tron przejął jego syn – Naruhito.
- 27 października: Popełnienie samobójstwa przez przywódcę państwa Islamskiego, Abu Bakr al-Baghdadiego.
- 17 listopada: Pierwsze odnotowane zachorowania na COVID-19.
- 11 grudnia: Ogłoszenie wyników referendum niepodległościowego na wyspie Bougainville, gdzie większość mieszkańców zagłosowała za niepodległością.
- 18 grudnia: Impeachment Donalda Trumpa.
2020
[edytuj | edytuj kod]- 3 stycznia: Przez atak rakietowy USA na lotnisko w Bagdadzie zginął irański generał Ghasem Solejmani.
- 8 stycznia: Iran zaatakował rakietami bazy wojsk USA w Iraku. Tego samego dnia doszło do omyłkowego zestrzelenia ukraińskiego samolotu pasażerskiego Boeing 737-800 przez irańskie wojska lotnicze, w wyniku czego zginęło 179 osób.
- 31 stycznia: Wielka Brytania wystąpiła z Unii Europejskiej.
- 7 lutego: Przywódca Al-Ka’idy Półwyspu Arabskiego, Kasim al-Rajmi, został zabity przez wojsko amerykańskie.
- 10 lutego: Wystrzelono sondę Solar Orbiter, której celem jest zbadanie z bliska Słońca i dotarcie do jego biegunów.
- 29 lutego: Podpisanie przez USA i Talibów trakt pokojowy w Dosze, w myśli którego wojska NATO muszą się wycofać z Afganistanu.
- 11 marca: Oficjalny początek pandemii COVID-19.
- 27 marca: Macedonia Północna przystąpiła do NATO.
- 19 – 26 kwietnia: Pożar w Biebrzańskim Parku Narodowym, który strawił ok. 9,5% powierzchni. Z pożarem walczyło ponad 2 tys. strażaków, a przyczyną było podpalenie.
- 5 maja: Wystrzelono chińską rakietę Długi Marsz-5B, która ma posłużyć do wyniesienie modułów chińskiej bazy kosmicznej.
- 25 maja: Śmierć George’a Floyda, który zginął podczas interwencji policji. Jego śmierć wywołała masę zamieszek i demonstracji w USA wymierzonych przeciwko policji.
- 30 maja: Wystartowała misja SpaceX DM-2, która była pierwszym lotem załogowym z terenów USA od misji wahadłowca STS-135 w 2011 roku, oraz pierwszą misją załogową przeprowadzoną przy pomocy pojazdów partnerów komercyjnych. Następnego dnia kapsuła Dragon przycumowała do Międzynarodowej Stacji Kosmicznej.
- 18 lipca: Pożar katedry św. Piotra i Pawła w Nantes.
- 4 sierpnia: Eksplozja saletry w Bejrucie (135 zmarłych, ok. 5 tysięcy rannych).
- 9 sierpnia: Wybory prezydenckie na Białorusi wygrał Alaksandr Łukaszenka, co wywołało falę protestów.
- 10 sierpnia: Otrucie Aleksieja Nawalnego.
- 27 września – 10 listopada: Odmrożenie konfliktu w Górskim Karabachu.
- 4 października: Referendum niepodległościowe w Nowej Kaledonii. 53,26% głosujących odrzuciło niepodległość, przy frekwencji 85,69%.
- 5 października: Wybuch protestów w Kirgistanie, spowodowanych przez sfałszowane wybory parlamentarne. Skutkiem protestów była rezygnacja Sooronbaja Dżeenbekowa ze stanowiska prezydenta Kirgistanu.
- 22 października: Uznanie przez Polski Trybunał Konstytucyjny, że przesłanka embriopatologiczna przerwania ciąży jest niezgodna z konstytucją Polski, co spowodowało falę protestów.
2021
[edytuj | edytuj kod]- 6 stycznia: Szturm na Kapitol Stanów Zjednoczonych.
- 22 stycznia: Traktat o zakazie broni jądrowej wszedł w życie.
- 1 lutego: Doszło do przejęcia władzy w Mjanmie przez wojskowych.
- 18 lutego: Lądowanie bezzałogowej sondy Mars 2020 z łazikiem Perseverance i helikopterem Ingenuity na Marsie[4].
- 21 lipca: Odbył się lot Blue Orgin, który był pierwszym automatycznie sterowany cywilnym lotem suborbitalnym.
- 15 sierpnia: zdobycie Kabulu przez Talibów.
- 30 sierpnia: Wycofanie przez USA ostatnich oddziałów wojskowych z Afganistanu, kończąc tym samym wojnę.
- 2 września – 30 listopada: Wprowadzenie stanu wyjątkowego w Polsce na obszarze granicznym z Białorusią, związanego z kryzysem migracyjnym.
- 30 listopada: Barbados zerwał unię personalną z Wielką Brytanią stając się republiką.
- 12 grudnia: Przeprowadzono ostatnie z trzech zapewnionych przez porozumienie w Numei referendum w Nowej Kaledonii, z wynikiem 96,5% za pozostaniem we Francji.
- 25 grudnia: Wystrzelenie Kosmicznego Teleskopu Jamesa Webba.
2022
[edytuj | edytuj kod]- 2 – 11 stycznia: Masowe protesty w Kazachstanie.
- 6 stycznia: Wkroczenie wojsk OUBZ na teren Kazachstanu w celu stabilizacji sytuacji na prośbę Kasyma-Żomarta Tokajewa.
- 10 stycznia: Pierwszy udany przeszczep serca świni do ciała człowieka. Pacjent z nowym sercem przeżył 2 miesiące[5].
- 23 – 24 stycznia: Udany zamach stanu w Burkinie Faso pod dowództwem Paul-Henriego Sandaogo Damiby przeciwko prezydentowi Rochowi Marca Christiana Kaboré’e.
- 21 lutego: Uznanie niepodległości przez Rosję Donieckiej, oraz Ługańskiej Republiki Ludowej.
- 24 lutego: Inwazja Rosji na Ukrainę.
- 15 marca – 14 listopada: Protesty na Sri Lance (10 ofiar).
- 29 marca: Podanie do publicznej wiadomości informacji o zbrodni w Buczy (ok. 50 ofiar wg ONZ).
- 9 maja: Podanie się do dymisji premiera Sri Lanki Mahinda Rajapaksa w wyniku trwających protestów.
- 12 maja: Drugie zdjęcie czarnej dziury wykonane przez Teleskop Horyzontu Zdarzeń i pierwsze zdjęcie Sagittariusa A*, centralnej czarnej dziury Drogi Mlecznej.
- 20 maja: Zakończenie oblężenia Mariupola zwycięstwem wojsk rosyjskich.
- 7 lipca: Premier Wielkiej Brytanii, Boris Johnson, złożył rezygnację z dotychczasowej pełnionych funkcji.
- 8 lipca: Zastrzelenie Shinzō Abe, byłego premiera Japonii.
- 9 lipca: Szturm protestujących na pałac prezydencki na Sri Lance i zmuszenie prezydenta Gotabaya Rajapaksa do złożenia urzędu.
- 11 lipca: Pierwsze operacyjne zdjęcie wykonane przez kosmiczny teleskop Jamesa Webba.
- sierpień: Katastrofa ekologiczna na Odrze.
- 8 września: Śmierć Królowej Elżbiety II.
- 12 – 14 września: Starcia zbrojne na granicy armeńsko-azerskiej, w wyniku których Azerbejdżan zajął 10 km² terytorium Armenii (215 ofiar).
- 16 września: Wybuch krwawych protestów w Iranie po zabójstwie Mahsy Amini.
- 19 września: Przywrócenie nazwy stolicy Kazachstanu z Nursłutan na Astana.
- 27 września: Celowe uderzenie przez sondę DART w planetoidę Dimorphos, w celu zmiany jej trajektorii.
- 30 września: Aneksja obwodów ługańskiego, donieckiego, zaporoskiego i chersońskiego przez Rosję.
- 30 września: Drugi udany zamach stanu w Burkinie Faso – Paul-Henri Sandaogo Damiba został usunięty przez Ibrahima Traore.
- 20 października: Liz Truss, premier Wielkiej Brytanii, złożyła rezygnację z dotychczasowej pełnionych funkcji po 45 dniach urzędowania.
- 15 listopada:
- Szacunkowo ludność na świecie przekroczyła 8 mld ludzi.
- Eksplozja rakiety na terenie Polski, w Przewodowie (2 ofiary śmiertelne).
- 16 listopada: Start misji Artemis I.
2023
[edytuj | edytuj kod]- 1 stycznia: Chorwacja weszła w strefę Euro oraz Schengen[6]
- 7 stycznia: Początek masowych protestów przeciwko zmianom w sądownictwie w Izraelu
- 8 stycznia: Szturm na Kongres Narodowy w Brasílii[7]
- 18 stycznia: Katastrofa śmigłowca w Browarach. Zginęło 21 osób w tym większość nie związana z lotem. Wśród ofiar szef MSW Ukrainy Denys Monastyrski i dwóch innych z kierownictwa Ministerstwa SW[8]
- 6 lutego: Trzęsienie ziemi 7,8 w skali Richtera w środkowej Turcji i Syrii, w którym zginęło około 50 tys. osób[a][9]
- 17 marca: Międzynarodowy Trybunał Karny wydał nakaz aresztowania prezydenta Rosji Władimira Putina, oskarżając go o odpowiedzialność za zbrodnie wojenne popełnione na Ukrainie[10]
- 4 kwietnia:
- Finlandia została 31. członkiem NATO[11][12]
- Donald Trump, były prezydent USA został aresztowany pod zarzutem fałszowania dokumentacji biznesowej, co jest pierwszym takim przypadkiem w historii USA[13]
- 14 kwietnia: Start sondy Jupiter Icy Moon Explorer należącej do ESA w celu przeprowadzenia badań nad księżycami Jowisza – Europy, Kallisto i Ganimedesa[14].
- 15 kwietnia: Wybuch Rebelii RSF w Sudanie[15].
- 25 kwietnia: japoński lądownik Hakuto-R rozbił się o powierzchnię Księżyca[16].
- 5 maja: Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) ogłosiła koniec globalnego zagrożenia zdrowia związanego z chorobą COVID-19, który w 2020 roku wywołał pandemię[17][18]
- 6 czerwca: Wysadzona została zapora wodna Kachowskiej Elektrowni Wodnej, przez co woda ze zbiorniku Kachowskiego zalała okoliczne tereny wzdłuż dolnego brzegu Dniepru, w tym Chersoń[19]
- 8 czerwca: Pierwszy raz w historii Stanów Zjednoczonych przed federalnym aktem oskarżenia postawiono byłego prezydenta, Donalda Trumpa[20]
- 18 czerwca: Implozja łodzi podwodnej Titan (zginęło 5 osób)[21]
- 23-24 czerwca: Bunt Grupy Wagnera
- 26–28 lipca: Zamach stanu w Nigrze, w którym gwardia prezydencka obaliła prezydenta Mohameda Bazouma
- 23 sierpnia:
- Katastrofa Embraera Legacy 600 pod Kużenkinem, zginęło 10 osób, w tym Jewgienij Prigożyn[22]
- Indyjska sonda Chandrayaan-3 wylądowała na Księżycu[23]
- 30 sierpnia: zamach stanu w Gabonie wyniku którego władzę utracił dotychczasowy prezydent Alego Bongo Ondimbę[24].
- 2 września: wystrzelenie indyjskiego satelity Aditya-L1, którego celem jest obserwacja słońca[25]
- 4–12 września: Cyklon Daniel nawiedził Afrykę Północną i południowo-wschodnią Europę doprowadzając do zawalenia się dwóch tam w Dernie, przez co łącznie przez cyklon zginęło ok. 11,5 tys. osób, a kolejne 10 tys. zaginęło
- 19–20 września: III wojna o Górski Karabach między siłami Azerbejdżanu a Górskiego Karabachu, zakończona rozwiązaniem nieuznawanego państwa, co spowodowało Exodus Ormian z Górskiego Karabachu do Armenii[26].
- 7 października:
- Początek wojny Izraela z Hamasem
- Trzęsienie ziemi w Heracie o magnitudzie 6,3 (1482 ofiar)
- 15 października: Wybory parlamentarne[27] i referendum ogólnokrajowe w Polsce. W wyborach parlamentarnych najwięcej głosów zdobył komitet wyborczy Prawa i Sprawiedliwości 35,38%, jednak liczba uzyskanych mandatów (194) nie pozwoliło zdobyć większości umożliwiającej stworzenie samodzielnego rządu. Do Sejmu dostały się także komitety KO (30,70%), TD (14,40%), Lewica (8,61%) i KWiN (7,16%)[28][29]. Frekwencja w wyborach parlamentarnych wyniosła 74,38%[30], a w referendum 40,91%[31], co oznacza, że referendum jest niewiążące
- 9 listopada: Doszło do pierwszego w historii udanego przeszczepu ludzkiego oka[32]
- 24 listopada – 1 grudnia: Zawieszenie broni między Hamasem a Izraelem; strona Hamasu wymieniła zakładników porwanych 7 października na więźniów politycznych więzionych przez Izrael[33][34]
- 3 grudnia: Referendum w Wenezueli dotyczące przyłączenia terytoria Esequibo, które de facto należy do Gujany.
2024
[edytuj | edytuj kod]- 1 stycznia:
- oficjalnie rozwiązano struktury państwowe Górskiego Karabachu[35].
- Arabia Saudyjska, Egipt, Etiopia, Iran i Zjednoczone Emiraty Arabskie dołączyły do BRICS[36].
- trzęsienie ziemi w Japonii o magnitudzie 7,6 w skali Richtera[37].
- 2 stycznia: Kolizja samolotów na lotnisku Tokio-Haneda.
- 3 stycznia: Zamach w Kermanie[38].
- 19 stycznia: japoński lądownik SLIM wylądował na powierzchni Księżyca[39][40].
- 24 stycznia: w katastrofie samolotu Ił-76[41][42].
- 28 stycznia: Amerykańska firma Neuralink, jako pierwsza w historii, przeprowadziła udany zabieg wszczepienia chipa do mózgu żywego pacjenta[43].
- 10 lutego: Katalin Novák ogłosiła swoją rezygnację ze stanowiska prezydenta Węgier związku z ułaskawienie osoby oskarżonej o pedofilię[44][45][46].
- 16 lutego: śmierć Aleksieja Nawalnego[47].
- 22 lutego: amerykańska sonda IM-1 Odysseus wylądowała na Księżycu, jako pierwszy w historii komercyjny księżycowy lądownik[48][49][50].
- 29 lutego: żołnierze Izraela dokonali masakry na 118 Palestyńczykach, otwierając ogień do grupy cywilów stłoczonej przy konwoju z pomocą humanitarną[51][52][53].
- 2 marca: we stolicy Haiti, Port-au-Prince, doszło do ucieczki ok. 4 tys. więźniów z więzienia po tym, jak budynek został zdobyty przez gangi[54][55].
- 4 marca: Kongres Parlamentu Francuskiego znowelizował treść art. 34 Konstytucji Francji, gwarantując kobietom możliwość przerwania ciąży, tym samym Francja stała się pierwszym państwem na świecie, w którym prawo do aborcji zostało zagwarantowane na poziomie konstytucyjnym[56][57].
- 7 marca: Szwecja stała się 32. państwem członkowskim NATO[58][59][60].
- 11 marca: premier, oraz p.o. prezydenta Haiti, Ariel Henry, podczas pobytu na Portoryko podał się do dymisji, w związku z niemożnością powrotu do kraju, który wynikał z trwającego tam chaosu politycznego[61].
- 13 marca: Parlament Europejski zatwierdził pierwsze na świecie rozporządzenie dotyczące sztucznej inteligencji – AI Act[62][63][64][65].
- 16 marca: w Massachusetts General Hospital w Bostonie doszło do pierwszego przeszczepu nerki z genetycznie modyfikowanej świni człowiekowi[66][67].
- 22 marca: doszło do ataku na halę koncertową Crocus City Hall w Krasnogorsku pod Moskwą. Śmierć poniosło 145 osób, a 551 zostało rannych[68][69][70][71]. Do odpowiedzialności za atak przyznało się Państwo Islamskie Chorasanu[72].
- 26 marca: doszło do zawalenia się mostu Francisa Scotta Keya w Baltimore, na skutek uderzenia kontenerowca MV Dali w podporę mostu[73][74].
- 31 marca: Bułgaria i Rumunia przystąpiły w ograniczonym zakresie do strefy Schengen. Zniesione zostały kontrole na granicach wewnętrznych tej strefy, w portach lotniczych i morskich. Pozostawiono kontrole na lądowych przejściach granicznych[75][76][77][78].
- 1 kwietnia: Siły Obronne Izraela zaatakowały konwój humanitarny należący do organizacji humanitarnej World Central Kitchen. W wyniku ataku zginęło 7 wolontariuszy, w tym obywatele Australii, Kanady, USA, Irlandii, Palestyny oraz Polski[79][80][81]. Tego samego dnia Siły Powietrzne Izraela także zbombardowały konsulat irański w Damaszku. W nalocie zginęło 16 osób, w tym generał Mohammad Reza Zahedi – jeden z dowódców Sił Ghods Korpusu Strażników Rewolucji Islamskiej[82][83][84].
- 13–14 kwietnia: Iran przeprowadził atak powietrzny (z wykorzystaniem rakiet i dronów) na terytorium Izraela[85].
- 19 kwietnia: Izrael dokonał odwetowego ataku rakietowego na Iran, ostrzeliwując irańskie bazy wojskowe w Isfahanie, oraz Syrii i Iraku[86].
- 25 kwietnia: licząca 9 członków Prezydencka Rada Przejściowa objęła władzę w Haiti[87].
- 15 maja: zamach na słowackiego premiera, Roberta Ficę w Handlovej[88].
- 19 maja: w katastrofie prezydenckiego śmigłowca zginął prezydent Iranu Ebrahim Ra’isi i minister spraw zagranicznych Hosejn Amir Abdollahijan[89].
- 24 maja: w lawinie kamienistej w Papui-Nowej Gwinei zginęło szacunkowo ok. 2000 osób[90].
- 5 czerwca: Rozpoczęcie misji Boeing Crew Flight Test – statek kosmiczny Starliner, wraz z załogą, został wystrzelony za pomocą rakiety Atlas V[91].
- 10 czerwca: w katastrofie samolotu wojskowegow Malawi zginęło 10 osób, w tym wiceprezydent Saulos Chilima i była pierwsza dama Patricia Shanil Muluzi[92][93][94][95].
- 23 czerwca: w dwóch miastach w Dagestanie (Rosja), w Derbencie oraz Machaczkale, doszło do zamachów terrorystycznych[96][97].
- 25 czerwca: chińska sonda Chang’e 6 powróciła na Ziemię, przywożąc próbki pobrane z powierzchni Księżyca[98].
- 26 czerwca: w Boliwii doszło do nieudanego puczu pod dowództwem byłego szefa armii[99].
- 1 lipca: początek masowych protestów w Bangladeszu[100][101][102][103][104].
- 13 lipca: zamach na byłego prezydenta Stanów Zjednoczonych Donalda Trumpa w Butler, napastnik zginął na miejscu[105].
- 27 lipca: w Atak rakietowy na boisko w Madżdal Szams na Wzgórzach Golan[106][107][108].
- 30 lipca: Izrael przeprowadził nalot na osiedle Harat Hurajk w Bejrucie, zabijając 7 osób, w tym dowódcę Hezbollahu Fu’ada Szukra[109].
- 31 lipca: w Teheranie w zamachu bombowym dokonanym przez siły Izraelskie zginął przywódca Hamasu Isma’il Hanijja[110].
- 1 sierpnia: w porcie lotniczym Ankara-Esenboğa doszło do największej, od czasu zakończenia zimnej wojny, wymiany więźniów pomiędzy Stanami Zjednoczonymi a Rosją[111][112][113][114].
- 5 sierpnia: w wyniku masowych protestów, Sheikh Hasina ustąpiła z urzędu premiera Bangladeszu i udała się do Indii[115].
- 6 sierpnia: początek ukraińskiej specjalnej operacji wojskowej w obwodzie kurskim w Rosji[116][117][118].
- 12 września: Jared Isaacman, jako pierwszy w historii kosmiczny turysta, odbył spacer kosmiczny (misja Polaris Dawn)[119][120].
- 13 września: początek powodzi w Europie Środkowej.
- 17–18 września: eksplozje radiokomunikatorów Hezbollahu w Libanie i Syrii[121].
- 27 września: w wyniku izraelskiego bombardowania Bejrutu zginął lider Hezbollahu Hasan Nasrallah[122].
- 1 października: początek inwazji Izraela na Liban[123] i Operacja Dotrzymana Obietnica 2[124].
- 14 października: początek amerykańskiej misji kosmicznej Europa Clipper, której celem będzie badanie Jowisza i jego księżyca, Europy[125][126][127].
- 16 października: Siły Obronne Izraela przeprowadziły operację zabójstwa lidera Hamasu Jahjy Sinwara[128].
- 26 października:
- Operacja Dni Pokuty[129].
- w wyborach parlamentarnych w Gruzji wygrała partia Gruzińskie Marzenie, wywołując masowe protesty[130].
- 29 października–4 listopada: powódź w Hiszpanii (ponad 200 ofiar)[131][132][133].
- 1 listopada: Katastrofa budowlana w Nowym Sadzie[134]
- 22 listopada: MTK wydał nakazy aresztowania premiera Izraela Binjamina Netanjahu i byłego izraelskiego ministra obrony Jo’awa Galanta (podejrzanych o zbrodnie wojenne i przeciwko ludzkości w trakcie operacji w Strefie Gazy) oraz dowódcy Hamasu Muhammada Dajfa (podejrzanego o zbrodnie przeciwko ludzkości podczas ataku Hamasu na Izrael 7 października 2023)[135][136].
- 27 listopada: wejście w życie zawieszenia broni na okres 60 dni pomiędzy Izraelem a Hezbollahem[137][138].
- 3–4 grudnia: stan wojenny w Korei Południowej[139].
- 6 grudnia: Sąd Konstytucyjny Rumunii unieważnił pierwszą turę wyborów prezydenckich w tym kraju związku z tym, iż kampania Calina Georgescu, który wgrał nieoczekiwanie wybory, była fundowana z zagranicy[140].
- 8 grudnia: po trwającej ponad 13 lat wojnie domowej w Syrii upadł reżim Baszszara al-Asada[141].
- 19 grudnia: rząd Węgier Wiktora Orbana udzielił azylu politycznego polskiemu posłowi Marcinowi Romanowskiego, który był ścigany listem gończym związku ze sprawą związaną z funduszem sprawiedliwości[142].
- 20 grudnia: zamach na jarmarku bożonarodzeniowym w Magdeburgu[143].
- 25 grudnia: niedaleko kazachskiego miasta Aktau doszło do katastrofy samolotu azerskiej linii Azerbaijan Airlines lecącego z Baku do Groznego, w wyniku której zginęło 38 osób z 67 na pokładzie[144].
- 29 grudnia: na pasie lotniska w Muan, w Korei Południowej, rozbił się samolot linii Jeju Air lecący z Bangkoku, który podczas awaryjnego lądowania bez wysuniętego podwozia uderzył o betonowy mur. W wyniku katastrofy zginęło 179 osób z 181 znajdujących się na pokładzie[145][146][147].
2025
[edytuj | edytuj kod]- 1 stycznia:
- Bułgaria i Rumunia w pełnym zakresie przystąpiły do Strefy Schengen[148].
- Strzelanina w Cetynii[149].
- Zamach w Nowym Orleanie[150].
- 6 stycznia: Indonezja stała się członkiem BRICS[151][152].
- 7–31 stycznia: Doszło do pożarów w Kalifornii[153].
- 9 stycznia: generał Joseph Khalil Aoun został wybrany na prezydenta Libanu po dwóch latach politycznego impasu[154][155].
- 15 stycznia:
- Prezydent Korei Południowej, Yoon Suk-yeol, został aresztowany po impeachmencie z grudnia 2024 roku[156].
- Izrael i Hamas podpisały styczniowe zawieszenie broni, dokonując wymiany jeńców[157].
- 23 stycznia: Tajlandia stała się pierwszym krajem w południowo-wschodniej Azji, który zalegalizował małżeństwa jednopłciowe[158][159].
- 27 stycznia: Gwałtowny spadek akcji firm technologicznych związany z wypuszczeniem chińskiego chatbota DeepSeek. Firma Nvidia tego dnia straciła 600 miliardów dolarów wartości, co jest największym spadkiem w historii[160][161].
- 29 stycznia: Katastrofa lotu American Eagle 5342, w której zginęło 67 osób[162].
- 9 lutego: Państwa bałtyckie połączyły się z europejską siecią elektryczną, odcinając się od rosyjskiej sieci[163].
- 28 lutego: Wizyta prezydenta Ukrainy w Białym Domu, podczas której doszło do kłótni między prezydentem USA Donaldem Trumpem, wiceprezydentem J.D. Vance’em a prezydentem Wołodymyrem Zełenskim[164].
- 2 marca: Misja Blue Ghost Mission 1 wylądowała na Księżycu[165].
- 4 marca: Colossal Bioscenes stworzyło myszy włochate w ramach badań nad przywróceniem mamuta włochatego[166].
- 8 marca: Liczba ofiar masakr Alawitów w Syrii wzrosła do 1000[167].
- 11 marca:
- Były prezydent Filipin, Rodrigo Duterte, został aresztowany na wniosek Międzynarodowego Trybunału Karnego związku z oskarżeniem o zbrodnie przeciwko ludzkości[168].
- Armia Wyzwolenia Beludżystanu porwała pociąg podróżujący z Kwety do Peszawaru biorąc 450 ludzi jako zakładników[169].
- 18 marca: Izrael zbombardował Strefę Gazy, mordując 591 osób, wliczając to dzieci, zrywając styczniowe zawieszenie broni z Hamasem[170].
- 19 marca: Masowe protesty w Turcji związane z aresztowaniem burmistrza Istambułu Ekrema İmamoğlu[171][172].
- 28 marca: Trzęsienie ziemi w Mandalaju spowodowało śmierć 5404 osób[173].
- 1 kwietnia: Misja Fram2, wystrzelona przez SpaceX, stała się pierwszą misją załogową, która weszła w orbitę biegunową[174][175].
- 3 kwietnia: Węgry zrezygnowały z członkostwa w Międzynarodowym Trybunale Karnym po tym, jak w Budapeszcie został ugoszczony Binjamin Netanjahu, który jest oskarżony o zbrodnie wojenne[176].
- 7 kwietnia: Firma Colossal Biosciences ogłosiła, że wyhodowała trzy genetycznie zmodyfikowane szczenięta wilków, których cechy anatomiczne zbliżone są do cech wymarłych wilków strasznych[177][178].
- 21 kwietnia: W Watykanie w wieku 88 lat zmarł papież Franciszek[179].
- 26 kwietnia: Doszło do eksplozji w porcie Shahid Rajaee w Bandar-e Abbas w Iranie, w wyniku której zgineło 70 osó, a ponad 1000 zostało rannych[180][181][182].
- 28–29 kwietnia: Awaria zasilania na Półwyspie Iberyjskim[183].
- 8 maja:
- Konklawe wybrało kardynała Roberta Prevosta na 267. papieża który przyjął imię Leon XIV[184].
- Indie wystrzeliły rakiety na cele w Pakistanie jako odpowiedź na zamach terrorystyczny sprzed dwóch tygodni[185].
- 1 czerwca: II tura wyborów prezydenckich w Polsce[186]; kandydat popierany przez Prawo i Sprawiedliwość Karol Nawrocki zwyciężył w wyborach otrzymując 50,89% głosów ważnych (10 606 877 głosów), pokonując kandydata Koalicji Obywatelskiej Rafała Trzaskowskiego, który otrzymał 49,11% głosów ważnych (10 237 286 głosów)[187].
- 12 czerwca: katastrofa lotu Air India 171, w której zgineło 260 osób[188].
- 13 czerwca–24 czerwca: Wojna izraelsko-irańska[189].
- 20 czerwca: Silne tornado uderzyło w Enderlin w Dakocie Północnej, w USA, stając się pierwszym tordnadem od 2013 roku któremu przypisano najwyższą kategorię EF5[190].
- 25 czerwca: Wystartowała misja Axiom Mission 4, której członkami był m.in. pierwsi astronauci z Polski (Sławosz Uznański-Wiśniewski) i Indii (Shubhanshu Shukla) od czasów zakończenia zimnej wojny[191][192].
- 27 czerwca: Doszło do podpisania traktatu pokojowego między Demokratyczną Republiką Konga a Rwandą, przy pośrednictwie Stanów Zjednoczonych i Kataru, który zakończył trwający od 2022 roku konflikt[193].
- 4 lipca-17 lipca: Powódź w Teksasie[194].
- 16 lipca: Izrael przeprowadził ataki rakietowe na pałac prezydencki oraz siedzibę syryjskiego sztabu generalnego w Damaszku[195].
- 24–28 lipca: Doszło do starć granicznych między Tajlandią a Kambodżą w wyniku których zgineło 41 osób[196].
- 30 lipca: na Kamczatce doszło do silnego trzęsienia ziemi o magnitudzie 8,8 i tsunami na wybrzeżach Hawajów, Rosji oraz Japonii[197][198].
- 8 sierpnia: Armenia i Azerbejdżan podpisały traktat pokojowy, przy pośrednictwie Stanów Zjednoczonych, doprowadzając do zakończenia 37-letniego konfliktu o Górski Karabach[199].
- 15 sierpnia: Szczyt Rosja – Stany Zjednoczone[200].
- 22 sierpnia: Organizacja Narodów Zjednoczonych ogłasza klęskę głodu o najwyższym stopniu w skali zagrożenia bezpieczeństwa żywnościowego w Strefie Gazy, będącej skutkiem działań izraelskiego rządu w ramach wojny w Strefie Gazy[201][202].
- 31 sierpnia: Doszło do trzęsienia ziemi o sile 6 MW, w Kunarze, w Afganistanie, w wyniku którego zgineło 2217 osób[203].
- 3 września: W wyniku wykolejenia kolejki linowej Glória w centrum Lizbony w Portugalii zginęło 16 osób, a 22 zostało rannych[204].
- 8 września–13 września: Protesty pokolenia Z w Nepalu[205].
- 9 września: Izrael zaatakował siedzibę Hamasu w Dosze w Katarze[206].
- 9–10 września: W polską przestrzeń powietrzną wleciały rosyjskie drony. Związku z tym Polska uruchomiła 4 artykuł NATO[207].
- 12 września: W wyniku głosowania na komunikatorze internetowym Discordzie, premierką Nepalu została Sushila Karki, która też jest pierwszą w historii kobieta na tym stanowisku[208].
- 21 września: Wielka Brytania, Kanada i Australia ogłosiły, że uznają państwowość Palestyny. Dzień później tego samego dokonała Francja[209][210]
- 25 września–14 października: protesty pokolenia Z na Madagaskarze[211].
- 30 września: Trzęsienie ziemi o magnitudzie 6,9 nawiedziło wyspę Cebu należącą do Filipin, powodując śmierć 71 osób[212].
- 1 października: Izrael, z pogwałceniem prawa morskiego, przechwycił Globalną Flotylę Sumud na wodach międzynarodowych, która przewodziła pomoc humanitarną dla odciętej od świata Strefy Gazy, aresztując przy okazji 443 aktywistów z 47 różnych krajów[213][214].
- 9 października: Izrael i Hamas uzgodniły pierwszy etap planu pokojowego dla Strefy Gazy, niemal dwa lata po wybuchu wojny[215].
- 14 października:
- Microsoft kończy wsparcie dla komputerów z Windowsem 10[216][217].
- zamach stanu w Madagaskarze: Andry Rajoelina stracił władzę po masowych protestach pokolenia Z[218][219][220].
- 26 października:
- Timor Wschodni zostaje przyjęty do Stowarzyszenia Narodów Azji Południowo-Wschodniej[221].
- w masakrze w Al-Fasirze zginęło przynajmniej 2000 cywili z rąk Sił Szybkiego Wsparcia podczas wojny domowej w Sudanie[222][223].
- 4 listopada: tajfun Kalmaegi uderzył w Filipiny[224].
- 17 listopada: była premier Bangladeszu Sheikh Hasina została uznana winną zbrodni przeciwko ludzkości i skazana na karę śmierci przez Międzynarodowy Trybunał Karny dla Bangladeszu[225].
- 23 listopada: wybory generalne w Gwinei Bissau[226]. Przed ogłoszeniem wyników doszło do udanego zamachu stanu[227].
- 26 listopada:
- w pożarze kompleksu Wang Fuk Court w Hongkongu zginęło przynajmniej 128 osób, obrażenia odniosło 79, a około 200 zostało uznanych za zaginionych[228].
- cyklon Senyar uderzył w Tajlandię, Malezję i Indonezję. W wyniku następstw kataklizmu życie straciło przynajmniej tysiąc osób[229].
- 28 listopada: Cyklon Ditwah uderzył w Sri Lankę i południowe Indie, powodując śmierć co najmniej 647 osób i zaginięcie 183 ludzi[230].
- 11 grudnia: Na skutek wyniku masowych protestów premier Bułgarii Rosen Żelazkow, wraz z rządem, podali się do dymisji[231][232].
- 19 grudnia: Unia Europejska zapewniła Ukrainę dwuletnią pożyczkę w wysokości 90 milardów Euro na dalsze prowadzenie wojny. Pożyczka ta ma zostać spłacona dopiero po zakończeniu wojny z rosyjskich reparacji[233].
- 25 grudnia: Stany Zjednoczone, w porozumieniu z Nigerią, dokonały ataków rakietowych na cele położone w stanie Sokoto, które miały należeć do Państwa Islaskiego Sahelu[234][235][236].
- 26 grudnia: Somaliland został uznany przez Izrael, który stał się pierwszym członkiem ONZ, który tego dokonał[237][238][239].
2026
[edytuj | edytuj kod]- 28 lutego: Izrael wraz z Stanami Zjednoczonymi przeprowadziły atak na Iran w wyniku którego zginął Najwyższy Przywódca Ali Chamenei[240][241][242][243].
Ważne wydarzenia w nauce i technice w XXI wieku
[edytuj | edytuj kod]- 4 II 2004 Facebook – serwis społecznościowy, w ramach którego zarejestrowani użytkownicy mogą tworzyć sieci i grupy, dzielić się wiadomościami i zdjęciami oraz korzystać z aplikacji, będący własnością Facebook, Inc. z siedzibą w Menlo Park. W czerwcu 2017 liczba użytkowników na całym świecie wynosiła prawie 2 miliardy, a dziennie aktywnych jest prawie 1,3 mld osób[4]. Średni wiek użytkownika serwisu to 22 lata[5]. Dane zgromadzone na Facebooku to ponad 980 petabajtów, co 24 godziny przybywa ponad 0,5 petabajta[6]. Przeciętny użytkownik spędza na Facebooku około 21 minut[7].
- 29 VI 2007 Smartfon – oparty na systemie operacyjnym iPhone OS, mający pełnić funkcje telefonu komórkowego, platformy rozrywkowej i komunikatora internetowego.
- 1 VII 2021 Latający samochód Air Car – który wykonał kurs między dwoma lotniskami[244].
Przywódcy państw w XXI wieku
[edytuj | edytuj kod]W zestawieniach pominięto osoby tymczasowo sprawujące funkcje prezydenta i pełniące jej obowiązki, numeracja kolejnych przywódców według daty wstąpienia na urząd.
W wykazie uwzględniono przywódców 12 pierwszych państw na liście państw świata według PKB nominalnego (według danych MFW z 2011 roku) oraz Polski.
| Prezydent | Partia | Okres | Premier | Okres | Partia | ||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 3. (11) | Aleksander Kwaśniewski | SLD | 23 XII 1995 – 23 XII 2005 | 8. | Jerzy Buzek | 31 X 1997 – 19 X 2001 | AWS, RS AWS | ||
| 9. | Leszek Miller | 19 X 2001 – 2 V 2004 | SLD-UP | ||||||
| 10. | Marek Belka | 2 V 2004 – 31 X 2005 | SLD-UP | ||||||
| 11. | Kazimierz Marcinkiewicz | 31 X 2005 – 14 VII 2006 | PiS | ||||||
| 4. (12) | Lech Kaczyński | PiS | 23 XII 2005 – 10 IV 2010 | ||||||
| 12. | Jarosław Kaczyński | 14 VII 2006 – 16 XI 2007 | PiS | ||||||
| 13. | Donald Tusk | 16 XI 2007 – 22 IX 2014 | PO | ||||||
| 5. (13) | Bronisław Komorowski | PO | 6 VIII 2010 – 6 VIII 2015 | ||||||
| 14. | Ewa Kopacz | 22 IX 2014 – 16 XI 2015 | PO | ||||||
| 6. (14) | Andrzej Duda | PiS | 6 VIII 2015 – 6 VIII 2025 | ||||||
| 15. | Beata Szydło | 16 XI 2015 – 11 XII 2017 | PiS | ||||||
| 16. | Mateusz Morawiecki | 11 XII 2017 – 13 XII 2023 | PiS | ||||||
| (13.) | Donald Tusk | od 13 XII 2023 | PO (do 25 października 2025) KO (od 25 października 2025) | ||||||
| 7.
(15) |
Karol Nawrocki | PiS | od 6 VIII 2025 | ||||||
| Prezydent USA | Okres sprawowania urzędu | Partia | Wiceprezydent USA | Sekretarz stanu USA | |||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 42. | Bill Clinton | 20 stycznia 1993 20 stycznia 2001 |
demokrata | 45. | Al Gore | Madeleine Albright (od 23 stycznia 1997) | |||
| 43. | George W. Bush | 20 stycznia 2001 20 stycznia 2009 |
republikanin | 46. | Dick Cheney | Colin Powell | |||
| Condoleezza Rice | |||||||||
| 44. | Barack Obama | 20 stycznia 2009 20 stycznia 2017 |
demokrata | 47. | Joe Biden | Hillary Clinton | |||
| John Kerry | |||||||||
| 45. | Donald Trump | 20 stycznia 2017 20 stycznia 2021 |
republikanin | 48. | Mike Pence | Rex Tillerson | |||
| 46. | Joe Biden | 20 stycznia 2021[245] 20 stycznia 2025 |
demokrata | 49. | Kamala Harris | Antony Blinken | |||
| 47. | Donald Trump | od 20 stycznia 2025 | republikanin | 50. | J.D. Vance | Marco Rubio | |||
| Lp. | Przewodniczący | Okres sprawowania urzędu | Premier |
|---|---|---|---|
| 9. | Jiang Zemin | 27 marca 1993 – 15 marca 2003 | Zhu Rongji |
| 10. | Hu Jintao | 15 marca 2003 – 14 marca 2013 | Wen Jiabao |
| 11. | Xi Jinping | od 14 marca 2013 | Li Keqiang |
| Li Qiang |
| Lp. | Cesarz | Okres panowania | Premier | Okres sprawowania urzędu |
|---|---|---|---|---|
| 125. | Akihito | 7 stycznia 1989 – 30 kwietnia 2019 | Yoshirō Mori | 5 kwietnia 2000 – 26 kwietnia 2001 |
| Jun’ichirō Koizumi | 26 kwietnia 2001 – 26 września 2006 | |||
| Shinzō Abe | 26 września 2006 – 26 września 2007 | |||
| Yasuo Fukuda | 26 września 2007 – 24 września 2008 | |||
| Tarō Asō | 24 września 2008 – 16 września 2009 | |||
| Yukio Hatoyama | 16 września 2009 – 8 czerwca 2010 | |||
| Naoto Kan | 8 czerwca 2010 – 2 września 2011 | |||
| Yoshihiko Noda | 2 września 2011 – 26 grudnia 2012 | |||
| Shinzō Abe | 26 grudnia 2012 – 16 września 2020 | |||
| 126. | Naruhito | od 1 maja 2019 | ||
| Yoshihide Suga | 16 września 2020 – 4 października 2021 | |||
| Fumio Kishida | 4 października 2021 – 1 października 2024 | |||
| Shigeru Ishiba | 1 października 2024 – 21 października 2025 | |||
| Sanae Takaichi | od 21 października 2025 |
| Lp. | Prezydent | Okres sprawowania urzędu | Kanclerz | Okres sprawowania urzędu |
|---|---|---|---|---|
| 8. | Johannes Rau | 1 lipca 1999 – 30 czerwca 2004 | Gerhard Schröder | 27 października 1998 – 22 listopada 2005 |
| 9. | Horst Köhler | 1 lipca 2004 – 31 maja 2010 | ||
| Angela Merkel | 22 listopada 2005 – 8 grudnia 2021 | |||
| 10. | Christian Wulff | 30 czerwca 2010 – 17 lutego 2012 | ||
| 11. | Joachim Gauck | 18 marca 2012 – 19 marca 2017 | ||
| 12. | Frank-Walter Steinmeier | od 19 marca 2017 | ||
| Olaf Scholz | 8 grudnia 2021 – 6 maja 2025 | |||
| Friedrich Merz | od 6 maja 2025 |
| Lp. | Prezydent | Okres sprawowania urzędu | Premier | Okres sprawowania urzędu |
|---|---|---|---|---|
| 5. | Jacques Chirac | 17 maja 1995 – 16 maja 2007 | Lionel Jospin | 3 czerwca 1997 – 6 maja 2002 |
| Jean-Pierre Raffarin | 7 maja 2002 – 31 maja 2005 | |||
| Dominique de Villepin | 31 maja 2005 – 17 maja 2007 | |||
| 6. | Nicolas Sarkozy | 16 maja 2007 – 15 maja 2012 | François Fillon | 17 maja 2007 – 16 maja 2012 |
| 7. | François Hollande | 15 maja 2012 – 14 maja 2017 | Jean-Marc Ayrault | 16 maja 2012 – 31 marca 2014 |
| Manuel Valls | 31 marca 2014 – 6 grudnia 2016 | |||
| Bernard Cazeneuve | 6 grudnia 2016 – 15 maja 2017 | |||
| 8. | Emmanuel Macron | od 14 maja 2017 | Édouard Philippe | 15 maja 2017 – 3 lipca 2020 |
| Jean Castex | 3 lipca 2020 – 16 maja 2022 | |||
| Élisabeth Borne | 16 maja 2022 – 9 stycznia 2024 | |||
| Gabriel Attal | 9 stycznia – 5 września 2024 | |||
| Michel Barnier | 5 września – 13 grudnia 2024 | |||
| François Bayrou | 13 grudnia 2024 – 9 września 2025 | |||
| Sébastien Lecornu | od 9 września 2025 |
| Lp. | Prezydent | Okres sprawowania urzędu | Wiceprezydent |
|---|---|---|---|
| 38. | Fernando Henrique Cardoso | 1 stycznia 1995 – 1 stycznia 2003 | Marco Maciel |
| 39. | Luiz Inácio Lula da Silva | 1 stycznia 2003 – 1 stycznia 2011 | José Alencar |
| 40. | Dilma Rousseff | 1 stycznia 2011 – 31 sierpnia 2016 | Michel Temer |
| 41. | Michel Temer | 31 sierpnia 2016 – 1 stycznia 2019 | vacat |
| 42. | Jair Bolsonaro | 1 stycznia 2019 – 1 stycznia 2023 | Hamilton Mourão |
| 43. | Luiz Inácio Lula da Silva | od 1 stycznia 2023 | Geraldo José Rodrigues Alckmin Filho |

| Lp. | Władca | Okres panowania | Premier | Okres sprawowania urzędu |
|---|---|---|---|---|
| 67. | Elżbieta II | 6 lutego 1952 – 8 września 2022 | Tony Blair | 2 maja 1997 – 27 czerwca 2007 |
| Gordon Brown | 27 czerwca 2007 – 11 maja 2010 | |||
| David Cameron | 11 maja 2010 – 13 lipca 2016 | |||
| Theresa May | 13 lipca 2016 – 24 lipca 2019 | |||
| Boris Johnson | 24 lipca 2019 – 6 września 2022 | |||
| Liz Truss | 6 września – 25 października 2022 | |||
| 68. | Karol III | od 8 września 2022 | ||
| Rishi Sunak | 25 października 2022 – 5 lipca 2024 | |||
| Keir Starmer | od 5 lipca 2024 |
| Lp. | Prezydent | Okres | Premier | Okres |
|---|---|---|---|---|
| 10. | Carlo Azeglio Ciampi | 18 maja 1999 – 15 maja 2006 | Giuliano Amato | 25 kwietnia 2000 – 11 czerwca 2001 |
| Silvio Berlusconi | 11 czerwca 2001 – 17 maja 2006 | |||
| 11. | Giorgio Napolitano | 15 maja 2006 – 14 stycznia 2015 | ||
| Romano Prodi | 17 maja 2006 – 8 maja 2008 | |||
| Silvio Berlusconi | 8 maja 2008 – 16 listopada 2011 | |||
| Mario Monti | 16 listopada 2011 – 28 kwietnia 2013 | |||
| Enrico Letta | 28 kwietnia 2013 – 22 lutego 2014 | |||
| Matteo Renzi | 22 lutego 2014−12 grudnia 2016 | |||
| 12. | Sergio Mattarella | od 3 lutego 2015 | ||
| Paolo Gentiloni | 12 grudnia 2016 – 1 czerwca 2018 | |||
| Giuseppe Conte | 1 czerwca 2018 – 13 lutego 2021 | |||
| Mario Draghi | 13 lutego 2021 – 22 października 2022 | |||
| Giorgia Meloni | od 22 października 2022 |
| Lp. | Prezydent | Okres sprawowania urzędu | Premier | Okres sprawowania urzędu |
|---|---|---|---|---|
| 2. | Władimir Putin | 7 maja 2000 – 7 maja 2008 | Michaił Kasjanow | 17 maja 2000 – 24 lutego 2004 |
| Michaił Fradkow | 5 marca 2004 – 14 września 2007 | |||
| Wiktor Zubkow | 14 września 2007 – 7 maja 2008 | |||
| 3. | Dmitrij Miedwiediew | 7 maja 2008 – 7 maja 2012 | Władimir Putin | 8 maja 2008 – 7 maja 2012 |
| 2. | Władimir Putin | od 7 maja 2012 | Dmitrij Miedwiediew | 8 maja 2012 – 15 stycznia 2020 |
| Michaił Miszustin | od 16 stycznia 2020 |
| Lp. | Władca | Okres panowania | Premier | Okres sprawowania urzędu |
|---|---|---|---|---|
| 4. | Elżbieta II | 6 lutego 1952 – 8 września 2022 | Jean Chrétien | 4 listopada 1993 – 12 grudnia 2003 |
| Paul Martin | 12 grudnia 2003 – 6 lutego 2006 | |||
| Stephen Harper | 6 lutego 2006 – 4 listopada 2015 | |||
| Justin Trudeau | 4 listopada 2015 – 14 marca 2025 | |||
| 5. | Karol III | od 8 września 2022 | ||
| Mark Carney | od 14 marca 2025 |
| Lp. | Prezydent | Premier |
|---|---|---|
| 10. | Kocheril Raman Narayanan (25 lipca 1997 – 25 lipca 2002) |
Atal Bihari Vajpayee (19 marca 1998 – 22 maja 2004) |
| 11. | Avul Pakir Jainulabdeen Abdul Kalam (25 lipca 2002 – 24 lipca 2007) | |
| Manmohan Singh (22 maja 2004 – 26 maja 2014) | ||
| 12. | Pratibha Patil (25 lipca 2007 – 25 lipca 2012) | |
| 13. | Pranab Mukherjee (25 lipca 2012 – 25 lipca 2017) | |
| Narendra Modi (od 26 maja 2014) | ||
| 14. | Ram Nath Kovind (25 lipca 2017 – 25 lipca 2022) | |
| 15. | Draupadi Murmu (od 25 lipca 2022) |
| Lp. | Król | Premier |
|---|---|---|
| 25. | Jan Karol I (22 listopada 1975 – 19 czerwca 2014) | José María Aznar (4 maja 1996 – 16 kwietnia 2004) |
| José Luis Rodríguez Zapatero (16 kwietnia 2004 – 21 grudnia 2011) | ||
| Mariano Rajoy (21 grudnia 2011 – 2 czerwca 2018) | ||
| 26. | Filip VI (od 19 czerwca 2014) | |
| Pedro Sánchez (od 2 czerwca 2018) |
Przywódcy religijni
[edytuj | edytuj kod]Przywódcy chrześcijańscy
[edytuj | edytuj kod]| Lp. | Herb | Patriarcha | Zdjęcie | Świeckie imię i nazwisko | Miejsce urodzenia | Pontyfikat |
| 269. | Bartłomiej I | Dimitrios Archondonis Δημήτριος Αρχοντώνης |
Imroz, Turcja | 2 listopada 1991 |
| Lp. | Herb | Papież Suweren Państwa Miasto Watykan |
Wizerunek | Łacińskie imię | Świeckie imię i nazwisko | Miejsce urodzenia | Pontyfikat |
| 264. / 6. | Jan Paweł II | Ioannes Paulus Secundus | Karol Józef Wojtyła | Wadowice, Polska | 16 października 1978 – 2 kwietnia 2005 | ||
| 265. / 7. | Benedykt XVI | Benedictus Sextus Decimus | Joseph Alois Ratzinger | Marktl, Niemcy | 19 kwietnia 2005 – 28 lutego 2013 | ||
| 266. / 8. | Franciszek | Franciscus | Jorge Mario Bergoglio | Buenos Aires, Argentyna | 13 marca 2013 – 21 kwietnia 2025 | ||
| 267. / 9. | Leon XIV | Leo Quartus Decimus | Robert Francis Prevost | Chicago, Stany Zjednoczone | od 8 maja 2025 |
Przywódcy Buddyzmu
[edytuj | edytuj kod]| Lp. | Dalajlama | Wizerunek | Świeckie imię i nazwisko | Miejsce urodzenia | Pontyfikat |
| 14. | XIV Dalajlama | Tenzin Gjaco | Takcer, Tybet | od 22 lutego 1940 |
Przywódcy organizacji międzynarodowych w XXI wieku
[edytuj | edytuj kod]
Przywódcy Unii Europejskiej
[edytuj | edytuj kod]| Przew. Komisji Europejskiej[246] | Przew. Rady Europejskiej[246] | Przew. Parlamentu Europejskiego[246] |
|---|---|---|
(17 IX 1999 – 22 XI 2004) |
(20 VI 1999 – 15 I 2002) | |
(15 I 2002 – 20 VII 2004) | ||
(20 VII 2004 – 16 I 2007) | ||
(22 XI 2004 – 1 XI 2014) |
||
(16 I 2007 – 14 VII 2009) | ||
(14 VII 2009 – 17 I 2012) | ||
(1 XII 2009 – 30 XI 2014) | ||
(1 XI 2014 – 30 XI 2019) |
(1 XII 2014 – 30 XI 2019) |
(17 I 2012 – 17 I 2017) |
(17 I 2017 – 3 VII 2019) | ||
(od 1 XII 2019) |
(1 XII 2019 – 30 XI 2024) |
(3 VII 2019 – 11 I 2022) |
(od 18 I 2022) | ||
(od 1 XII 2024) |
| Lp. | Sekretarz generalny | Okres sprawowania urzędu |
|---|---|---|
| 7. | 1 stycznia 1997 – 31 grudnia 2006 | |
| 8. | 1 stycznia 2007−31 grudnia 2016 | |
| 9. | od 1 stycznia 2017 |
| Lp. | Sekretarz generalny | Okres sprawowania urzędu |
|---|---|---|
| 10. | 14 października 1999 – 17 grudnia 2003 | |
| 11. | 1 stycznia 2004 – 1 sierpnia 2009 | |
| 12. | 1 sierpnia 2009 – 30 września 2014 | |
| 13. | 1 października 2014 – 1 października 2024 | |
| 14. | od 1 października 2024 |
Laureaci nagrody Człowiek Roku tygodnika „Time”
[edytuj | edytuj kod]| Rok | Osoba |
|---|---|
| 2001 | |
| 2002 | |
| 2003 | |
| 2004 | |
| 2005 | |
| 2006 | Ty |
| 2007 | |
| 2008 | |
| 2009 | |
| 2010 | |
| 2011 | Protestujący[249] |
| 2012 | |
| 2013 | |
| 2014 | Walczący z Ebolą[252] |
| 2015 | |
| 2016 | |
| 2017 | Osoby, które przerwały milczenie[253] |
| 2018 | |
| 2019 | |
| 2020 | |
| 2021 | |
| 2022 | |
| 2023 | |
| 2024 | |
| 2025 | Architekci AI |
Laureaci Nagrody Nobla
[edytuj | edytuj kod]Imprezy sportowe
[edytuj | edytuj kod]Imprezy muzyczne
[edytuj | edytuj kod]| Rok | Gospodarz | Liczba uczestników | Zwycięzca |
|---|---|---|---|
| 2001 | Dania | 23 | Estonia |
| 2002 | Estonia | 24 | Łotwa |
| 2003 | Łotwa | 26 | Turcja |
| 2004 | Turcja | 36 | Ukraina |
| 2005 | Ukraina | 39 | Grecja |
| 2006 | Grecja | 37 | Finlandia |
| 2007 | Finlandia | 42 | Serbia |
| 2008 | Serbia | 43 | Rosja |
| 2009 | Rosja | 42 | Norwegia |
| 2010 | Norwegia | 39 | Niemcy |
| 2011 | Niemcy | 43 | Azerbejdżan |
| 2012 | Azerbejdżan | 42 | Szwecja |
| 2013 | Szwecja | 39 | Dania |
| 2014 | Dania | 37 | Austria |
| 2015 | Austria | 40 | Szwecja |
| 2016 | Szwecja | 42 | Ukraina |
| 2017 | Ukraina | 42 | Portugalia |
| 2018 | Portugalia | 43 | Izrael |
| 2019 | Izrael | 41 | Holandia |
| 2020 | Holandia | 40 (zgłoszonych) | Konkurs odwołany |
| 2021 | Holandia | 39 | Włochy |
| 2022 | Włochy | 40 | Ukraina |
| 2023 | Wielka Brytania | 37 | Szwecja |
| 2024 | Szwecja | 37 | Szwajcaria |
| 2025 | Szwajcaria | 37 | Austria |
| 2026 | Austria | 35 | Bułgaria |
| 2027 | Bułgaria | ? | ? |
Uwagi
[edytuj | edytuj kod]- ↑ (stan na 1 marca 2023).
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ The 21st Century and the 3rd Millennium When Did They Begin?. [dostęp 2016-03-25]. [zarchiwizowane z tego adresu (2019-10-02)].
- ↑ The story of time.
- ↑ Kamil Janicki, Bolączki periodyzacji, Histmag.org, 2008-08-02.
- ↑ Ashley Strickland (red.), Perseverance rover has successfully landed on Mars and sent back its first images [online], CNN, 19 lutego 2021 [dostęp 2021-12-19] (ang.).
- ↑ Paulina Wójtowicz: Pierwszy człowiek z sercem świni nie żyje. Zmarł po dwóch miesiącach od przeszczepu. [dostęp 2022-12-28]. (pol.).
- ↑ W 2023 r. ten kraj wejdzie do strefy euro. To popularny kierunek wśród Polaków. money.pl, 31 grudnia 2022. [dostęp 2023-01-01].
- ↑ Brazil leaders condemn ‘terrorist acts’, vow to defend democracy [online], aljazeera.com [dostęp 2023-01-10] (ang.).
- ↑ Ukraina: W katastrofie helikoptera w Browarach zginęło kierownictwo MSW Ukrainy. polsatnews.pl. [dostęp 2023-01-18]. [zarchiwizowane z tego adresu].
- ↑ Kolejne trzęsienie ziemi w Turcji. „Co najmniej jedna ofiara”. Interia, 2023-03-01. [dostęp 2023-03-05]. (pol.).
- ↑ Nakaz aresztowania Władimira Putina. Wydał go Międzynarodowy Trybunał Karny. rmf24.pl. [dostęp 2023-03-17]. (pol.).
- ↑ Finlandia od wtorku w NATO. wiadomosci.wp.pl. [dostęp 2023-04-03]. [zarchiwizowane z tego adresu].
- ↑ Finlandia 31. członkiem NATO [online], pap.pl, 4 kwietnia 2023 [dostęp 2023-04-04] (pol.).
- ↑ USA. Były prezydent Donald Trump został aresztowany [online], Polska Agencja Prasowa SA [dostęp 2023-04-30] (pol.).
- ↑ Juice: Space mission to Jupiter’s moons blasts off [online], BBC News [dostęp 2023-12-27] (ang.).
- ↑ Sudan crisis: Ceasefire extended but fighting continues, „BBC News”, 27 kwietnia 2023 [dostęp 2023-12-27] (ang.).
- ↑ Japonia/ Bezzałogowy lądownik Hakuto-R rozbił się podczas lądowania na Księżycu [online], Nauka w Polsce [dostęp 2023-12-29] (pol.).
- ↑ Jennifer Rigby, Bhanvi Satija, Jennifer Rigby, Bhanvi Satija, WHO declares end to COVID global health emergency, „Reuters”, 5 maja 2023 [dostęp 2023-05-05] (ang.).
- ↑ Statement on the fifteenth meeting of the International Health Regulations (2005) Emergency Committee regarding the coronavirus disease (COVID-19) pandemic [online], who.int, 5 maja 2023 [dostęp 2023-05-05] (ang.).
- ↑ Explainer: What the Kakhovka Dam Catastrophe Means For the Ukraine-Russia War – The Moscow Times [online], themoscowtimes.com [dostęp 2024-04-26] [zarchiwizowane z adresu 2023-06-06].
- ↑ Rachel Treisman: These are the charges Trump was indicted on and what they mean. NPR, 2023-06-09. [dostęp 2023-06-12]. [zarchiwizowane z tego adresu (2023-06-12)].
- ↑ Canada is investigating why the Titanic-bound submersible imploded [online], AP News, 24 czerwca 2023 [dostęp 2023-09-30] (ang.).
- ↑ Катастрофа самолета Евгения Пригожина: что известно [online], Forbes.ru, 23 sierpnia 2023 [dostęp 2023-09-30] (ros.).
- ↑ Chandrayaan-3 wylądował na Księżycu. Kto zrobił to wcześniej i co dalej? [online], benchmark.pl, 23 sierpnia 2023 [dostęp 2023-12-27] (pol.).
- ↑ Wojskowi oświadczyli, że przejmują władzę. Rozwiązują instytucje, zamykają granice, aresztowali prezydenta [online], TVN24, 30 sierpnia 2023 [dostęp 2023-12-27] (pol.).
- ↑ Polsat News, Indie rozpychają się w kosmosie. Tym razem celem jest Słońce [online], polsatnews.pl, 2 września 2023 [dostęp 2023-12-28] (pol.).
- ↑ „Zawsze tylko wojna, wojna – 30 lat wojny”. Koniec wydarzył się nagle. Rosja nie kiwnęła palcem. TVN24, 2023-09-28. [dostęp 2023-12-27]. (pol.).
- ↑ Postanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 8 sierpnia 2023 r. w sprawie zarządzenia wyborów do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej i do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2023 r. poz. 1564 (ISAP)).
- ↑ Wybory do Sejmu i Senatu Rzeczypospolitej Polskiej 2023. Wyniki wyborów do Sejmu RP [online], PKW [dostęp 2023-12-27].
- ↑ Wybory do Sejmu i Senatu Rzeczypospolitej Polskiej 2023. Wyniki wyborów do Senatu RP [online], PKW [dostęp 2023-12-27].
- ↑ Frekwencja w wyborach 2023 r. do Sejmu. PKW, 2023-10-17. [dostęp 2023-12-27].
- ↑ Referendum Ogólnokrajowe w 2023 r. [online], referendum.gov.pl [dostęp 2023-12-27] (pol.).
- ↑ Barbara Kwiatkowska: Pierwszy w historii przeszczep oka. Pacjent z USA dostał nową twarz. Wirtualna Polska, 2023-11-10. [dostęp 2023-12-27]. (pol.).
- ↑ Rozejm w Strefie Gazy. Pierwsi zakładnicy porwani przez Hamas wrócili do Izraela. TVN24, 2023-11-24. [dostęp 2023-12-27]. (pol.).
- ↑ Paweł Aguff: Koniec rozejmu w Strefie Gazy, Izrael atakuje. Nowe ofiary. Dziennik.pl, 2023-12-01. [dostęp 2023-12-27]. (pol.).
- ↑ „Zawsze tylko wojna, wojna – 30 lat wojny”. Koniec wydarzył się nagle. Rosja nie kiwnęła palcem. TVN24, 2023-09-28. [dostęp 2023-09-30].
- ↑ Brics countries agree major expansion as six countries invited to join [online], The Independent, 24 sierpnia 2023 [dostęp 2023-12-26] (ang.).
- ↑ Poważne trzęsienie ziemi w Japonii. Władze wydały ostrzeżenia [online], WP Tech, 1 stycznia 2024 [dostęp 2024-01-03] (pol.).
- ↑ Iran identifies alleged bomb-maker behind last week’s IS twin suicide attack that killed dozens [online], AP News, 11 stycznia 2024 [dostęp 2024-11-08] (ang.).
- ↑ Japońska Agencja Kosmiczna: „księżycowy snajper” wylądował na Księżycu [online], Nauka w Polsce [dostęp 2024-01-19] (pol.).
- ↑ Chcą przejść do historii. Kluczowe 20 minut Japonii [online], WP Tech, 19 stycznia 2024 [dostęp 2024-01-19] (pol.).
- ↑ Wywiad Ukrainy o katastrofie samolotu Ił-76: Nie doszło do wymiany jeńców. Działanie Rosji mogło być celowe [online], Rzeczpospolita [dostęp 2024-01-25] (pol.).
- ↑ Rosyjski ił-76 rozbił się przy granicy z Ukrainą. Moskwa: na pokładzie jeńcy wojenni [online], TVN24, 24 stycznia 2024 [dostęp 2024-01-25] (pol.).
- ↑ Jakub Rybski: Do mózgu człowieka po raz pierwszy wszczepiono chip. To implant Neuralink Elona Muska. National Geographic, 2024-01-30. [dostęp 2024-03-22]. (pol.).
- ↑ Mizsur András, Pál Tamás: Lemondott Novák Katalin. telex.hu, 10 lutego 2024. [dostęp 2024-02-10].
- ↑ Adam Zygiel (oprac.): Trzęsienie ziemi w węgierskiej polityce. Prezydent rezygnuje. Wirtualna Polska, 10 lutego 2024. [dostęp 2024-02-10].
- ↑ Novák Katalin nyilatkozata. sandorpalota.hu. [dostęp 2024-02-10].
- ↑ https://www.medonet.pl/zdrowie/wiadomosci,aleksiej-nawalny-nie-zyje--jest-hipoteza-co-do-przyczyny,artykul,93731664.html.
- ↑ NASA: Odyseusz pomyślnie wylądował na Księżycu [online], TVN Meteo, 23 lutego 2024 [dostęp 2024-02-23] (pol.).
- ↑ By Elise Hammond and Jackie Wattles CNN, Odysseus becomes first US spacecraft to land on moon in over 50 years [online], CNN, 22 lutego 2024 [dostęp 2024-02-23] (ang.).
- ↑ Rafał Grabiański: Trudna przeprawa pierwszego komercyjnego lądownika na Księżycu. Podsumowanie misji IM-1. Urania, 2024-03-02. [dostęp 2024-03-22]. (pol.).
- ↑ Raf Sanchez: More than 100 killed as Israeli troops accused of opening fire on Gazans crowded around aid convoy. NBC News, 2024-02-29. [dostęp 2024-03-22]. (ang.).
- ↑ Israel’s war on Gaza updates: US confirms humanitarian aid airdrops. Aljazeera, 2024-02-29. [dostęp 2024-03-22]. (ang.).
- ↑ Zastrzelili ponad 100 osób czekających na pomoc. „To nie my, to ciężarówki” (WIDEO). Rzeczpospolita, 2024-02-29. [dostęp 2024-03-22].
- ↑ Wielka ucieczka. Prawie cztery tysiące więźniów na wolności. TVP Info, 2024-03-04. [dostęp 2024-03-22]. (pol.).
- ↑ Evens Sanon, Pierre-Richard Luxama: Haiti declares a curfew as it tries to restore order after weekend jailbreak, explosion of violence. Associated Press News, 2024-03-04. [dostęp 2024-03-22]. (ang.).
- ↑ Prawo do aborcji zapisane w konstytucji. Francuski parlament zdecydował [online], Polska Agencja Prasowa, 4 marca 2024 [dostęp 2024-03-05] (pol.).
- ↑ Projet de loi constitutionnelle relatif à la liberté de recourir à l’interruption volontaire de grossesse [online], vie-publique.fr, 4 marca 2024 [dostęp 2024-03-05] (fr.).
- ↑ NATO to fly Sweden’s flag on Monday [online], POLITICO, 6 marca 2024 [dostęp 2024-03-06] (ang.).
- ↑ Wiadomo, kiedy Szwecja ostatecznie dołączy do NATO [online], Businessinsider, 6 marca 2024 [dostęp 2024-03-06] (pol.).
- ↑ Szwecja została 32. członkiem NATO. Gripeny zwiększą nasze bezpieczeństwo [online], Rzeczpospolita [dostęp 2024-03-07] (pol.).
- ↑ Haiti. Premier Ariel Henry podał się do dymisji. Kraj pogrąża się w chaosie. Polsat News, 2024-03-12. [dostęp 2024-03-22]. (pol.).
- ↑ Teksty przyjęte – Akt w sprawie sztucznej inteligencji – Środa, 13 marca 2024 r. [online], europarl.europa.eu [dostęp 2024-04-02] (pol.).
- ↑ Wniosek ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY USTANAWIAJĄCE ZHARMONIZOWANE PRZEPISY DOTYCZĄCE SZTUCZNEJ INTELIGENCJI (AKT W SPRAWIE SZTUCZNEJ INTELIGENCJI) I ZMIENIAJĄCE NIEKTÓRE AKTY USTAWODAWCZE UNII [online], 2021 [dostęp 2024-04-02] (pol.).
- ↑ Akt ws. sztucznej inteligencji: pierwsze przepisy regulujące sztuczną inteligencję [online], Tematy | Parlament Europejski, 13 czerwca 2023 [dostęp 2024-04-02] (pol.).
- ↑ AI Act – wszystko, co trzeba wiedzieć na temat ustawy o sztucznej inteligencji / Akademia Ideo Force [online], ideoforce.pl [dostęp 2024-04-02] (pol.).
- ↑ USA. Pacjentowi przeszczepiono świńską nerkę. Lekarze mówią o „kamieniu milowym”. polskieradio24, 2024-03-22. [dostęp 2024-03-22]. (pol.).
- ↑ Marcin Czarnobilski: USA: Przeszczepili człowiekowi nerkę świni. Pierwszy taki przypadek na świecie!. RMF, 2024-03-22. [dostęp 2024-03-22]. (pol.).
- ↑ Michaił Tereszczenko: Число пострадавших в результате теракта в „Крокус сити холле” выросло до 551. TASS, 2024-03-30. [dostęp 2024-03-30]. (ros.).
- ↑ Wciąż rośnie skala tragedii. Są nowe informacje o liczbie ofiar zamachu pod Moskwą. Polskie Radio24.pl, 2024-03-25. [dostęp 2024-03-25].
- ↑ Rafał Mrowicki, Violetta Baran, Tragiczny bilans. Prawie 150 osób zginęło w ataku w Rosji [RELACJA NA ŻYWO] [online], Wirtualna Polska, 23 marca 2024 [dostęp 2024-03-23].
- ↑ Strzelanina i wybuch w sali koncertowej pod Moskwą. Zabici i ranni. TVN24, 2024-03-22. [dostęp 2024-03-22].
- ↑ ISIS odpowiada za zamach w Moskwie. Media: Amerykanie ostrzegali przed takim scenariuszem [online], PAP, 22 marca 2024 [dostęp 2024-03-22].
- ↑ MUP, Tragedia w Baltimore. Ekspert wyjaśnia, jak doszło do katastrofy [online], wiadomosci.wp.pl, 26 marca 2024 [dostęp 2024-03-26].
- ↑ Dramatyczne nagranie z USA. Most Key Bridge zawalił się w kilka sekund [online], wydarzenia.interia.pl [dostęp 2024-03-26].
- ↑ Bulgaria, Romania get official green light for partial entry into Schengen [online], POLITICO, 31 grudnia 2023 [dostęp 2024-02-01] (ang.).
- ↑ Bułgaria i Rumunia w strefie Schengen. Są ograniczenia – DW – 31.12.2023 [online], dw.com [dostęp 2024-02-01] (pol.).
- ↑ Strefa Schengen: rozszerzenie europejskiego obszaru bez granic | Aktualności | Parlament Europejski [online], europarl.europa.eu, 23 lutego 2018 [dostęp 2024-02-01] (pol.).
- ↑ Bulgaria, Romania take first steps into Europe’s visa-free zone [online], France 24, 30 marca 2024 [dostęp 2024-03-30] (ang.).
- ↑ Wiceszef MSZ: znamy tożsamość Polaka, który zginął w Strefie Gazy. TVN24, 2024-04-02. [dostęp 2024-04-03].
- ↑ Śmierć Polaka w Strefie Gazy. Głos zabrało izraelskie wojsko. Polsat News, 2024-04-02. [dostęp 2024-04-03].
- ↑ Jak wyglądał atak na wolontariuszy w Strefie Gazy? Ustalenia dziennikarzy. TVP Info, 2024-04-02. [dostęp 2024-04-03].
- ↑ SB, Izraelski nalot na konsulat Iranu. Zginął dowódca Gwardii Rewolucyjnej [online], wiadomosci.wp.pl, 1 kwietnia 2024 [dostęp 2024-04-02] (pol.).
- ↑ Wzrósł bilans ofiar izraelskiego ataku na konsulat Iranu w Syrii [online], Onet Wiadomości, 2 kwietnia 2024 [dostęp 2024-04-02] (pol.).
- ↑ Atak na konsulat Iranu w Damaszku. Rośnie liczba ofiar [online], Polska Agencja Prasowa, 3 kwietnia 2024 [dostęp 2024-04-04] (pol.).
- ↑ .
- ↑ Iran: Eksplozje w pobliżu miasta Isfahan. Izrael przeprowadził atak (WIDEO). Rzeczpospolita, 2024-04-19. [dostęp 2024-06-17]. (pol.).
- ↑ Rada tymczasowa ma zapanować nad chaosem w Haiti i przywrócić stabilność [online], Bankier.pl, 27 kwietnia 2024 [dostęp 2024-05-01] (pol.).
- ↑ Premier Słowacji postrzelony. Rzecznik MSW: potwierdzam próbę zabójstwa. TVN24, 2024-05-15. [dostęp 2024-05-15].
- ↑ Znaleziono śmigłowiec prezydenta Iranu. „Nie ma śladu życia” [online], rmf24.pl [dostęp 2024-05-20].
- ↑ Osuwisko przysypało całe wioski. „Skały i ziemia wciąż się poruszają”. TVN24, 2024-05-28. [dostęp 2024-05-30]. (pol.).
- ↑ Mateusz Mitkov: Udane rozpoczęcie załogowej misji kapsuły Starliner. Space24, 2024-06-06. [dostęp 2024-06-07]. (pol.).
- ↑ Aircraft carrying Malawi Vice-President goes missing [online], bbc.com [dostęp 2024-06-11] (ang.).
- ↑ Trwają poszukiwania samolotu z wiceprezydentem Malawi. Zaginął zaraz po starcie [online], gazetapl, 10 czerwca 2024 [dostęp 2024-06-11] (pol.).
- ↑ Tragiczny finał poszukiwań. „Wszyscy zginęli” [online], TVN24, 11 czerwca 2024 [dostęp 2024-06-11] (pol.).
- ↑ Radosław Opas, Samolot runął na ziemię. Wiceprezydent Malawi zginął na miejscu [online], wiadomosci.wp.pl, 11 czerwca 2024 [dostęp 2024-06-11] (pol.).
- ↑ Rosja po strzelaninach w dwóch miastach. Kto i po co zaatakował w Dagestanie?. Rzeczpospolita, 2024-06-24. [dostęp 2024-07-04]. (pol.).
- ↑ „Służby były zajęte Ukrainą”. W tym czasie odrodziło się „podziemie islamistyczne”. TVN24, 2024-06-05. [dostęp 2024-07-04]. (pol.).
- ↑ Udany powrót Chang’e 6 na Ziemię [online], 11 lipca 2024 [dostęp 2024-07-12] (pol.).
- ↑ Boliwia: nieudana próba zamachu stanu pod dowództwem byłego szefa armii. Polska Agencja Prasowa, 2024-06-27. [dostęp 2024-07-04]. (pol.).
- ↑ UAE jails 57 Bangladeshis over protests against own government [online], bbc.com [dostęp 2024-07-23] (ang.).
- ↑ Studenckie protesty w Bangladeszu, wiele aresztowań i ofiar [online], Onet Wiadomości, 23 lipca 2024 [dostęp 2024-07-23] (pol.).
- ↑ Ofiary śmiertelne i setki rannych. Studenci na ulicach [online], TVN24, 18 lipca 2024 [dostęp 2024-07-23] (pol.).
- ↑ Bangladesz odcięty od świata. Studencki protest zbiera krwawe żniwo. Są ofiary śmiertelne [online], nextgazetapl, 19 lipca 2024 [dostęp 2024-07-23] (pol.).
- ↑ Zamieszki w stolicy Bangladeszu. O co chodzi protestującym studentom? | Tygodnik Powszechny [online], tygodnikpowszechny.pl, 18 lipca 2024 [dostęp 2024-07-23] (pol.).
- ↑ Donald Trump ewakuowany po ataku na niego. Wykonał znaczący gest [online], Onet Wiadomości, 14 lipca 2024 [dostęp 2024-07-15].
- ↑ Hezbollah zaatakował żydowską osadę. Zginęły dzieci na boisku piłkarskim [online], tvp.info [dostęp 2024-08-06] (pol.).
- ↑ Liban reaguje na ostrzeżenie Izraela. „To sprowokuje wojnę regionalną” – Wiadomości Radio ZET [online], wiadomosci.radiozet.pl, 28 lipca 2024 [dostęp 2024-08-06] (pol.).
- ↑ Deborah Danan, In Majdal Shams, neighbors embrace Druze mourning children killed in rocket attack [online], The Times of Israel, 2 sierpnia 2024 [dostęp 2024-08-06] (ang.).
- ↑ Najwyższy dowódca wojskowy Hezbollahu zabity w Libanie. Defence24, 2024-07-30. [dostęp 2024-09-01]. (pol.).
- ↑ Przywódca Hamasu nie zginął w ataku powietrznym. Zabiła go bomba. Skąd się wzięła? [online], Rzeczpospolita [dostęp 2024-10-19].
- ↑ Historyczna wymiana więźniów między Rosją a Zachodem. Uwolnieni Amerykanie wrócili do kraju [online], pap.pl, 2 sierpnia 2024 [dostęp 2024-08-06].
- ↑ Grupowa wymiana więźniów między Wschodem i Zachodem [online], OSW Ośrodek Studiów Wschodnich, 2 sierpnia 2024 [dostęp 2024-08-06] (pol.).
- ↑ Wielka wymiana bez więźniów z Białorusi. Wskazano na ważny szczegół [online], wydarzenia.interia.pl [dostęp 2024-08-06] (pol.).
- ↑ 3 newly freed Americans are back on US soil after a landmark prisoner exchange with Russia [online], AP News, 1 sierpnia 2024 [dostęp 2024-08-06] (ang.).
- ↑ Bangladesz: Upokarzający koniec rządów Sheikh Hasiny [online], Rzeczpospolita [dostęp 2024-10-19].
- ↑ Ukraińska akcja zbrojna w obwodzie kurskim [online], OSW Ośrodek Studiów Wschodnich, 7 sierpnia 2024 [dostęp 2024-08-17] (pol.).
- ↑ Czeczeński generał mówi, co Ukraińcy chcieli zdobyć w obwodzie kurskim [online], Rzeczpospolita [dostęp 2024-08-17] (pol.).
- ↑ Wojciech Lorenz, Ukraińska ofensywa na terytorium Rosji [online], pism.pl, 13 sierpnia 2024 [dostęp 2024-08-17].
- ↑ Niezwykły dzień na orbicie. Tak wyglądał pierwszy prywatny spacer kosmiczny [online], Spider’s Web, 12 września 2024 [dostęp 2024-09-12] (pol.).
- ↑ Jared Isaacman: The billionaire behind first private spacewalk [online], bbc.com [dostęp 2024-09-12] (ang.).
- ↑ Eksplodowały pagery Hezbollahu. Prawie 3 tys. rannych w Libanie [online], wydarzenia.interia.pl [dostęp 2024-10-19].
- ↑ Paweł Kmiecik: Przywódca Hezbollahu został zabity przez izraelskie wojsko. RMF, 2024-09-28. [dostęp 2024-09-29]. (pol.).
- ↑ Atak Izraela na Liban. Wyjaśniamy, dlaczego do niego doszło [online], Onet Wiadomości, 1 października 2024 [dostęp 2024-10-19].
- ↑ Iran Armed Forces praises Operation True Promise II, warns of further action [online], Tehran Times, 1 października 2024 [dostęp 2024-10-19] (ang.).
- ↑ Europa Clipper [online], NASA Jet Propulsion Laboratory (JPL) [dostęp 2024-08-21] (ang.).
- ↑ Europa Clipper startuje. Sonda sprawdzi, czy w tym miejscu może istnieć życie [online], geekweek.interia.pl [dostęp 2024-10-14] (pol.).
- ↑ Liftoff! NASA’s Europa Clipper Sails Toward Ocean Moon of Jupiter – NASA [online] [dostęp 2024-10-16] (ang.).
- ↑ Nie żyje szef Hamasu Jahja Sinwar. Zginął w ataku Izraela. Onet.pl, 2024-10-17. [dostęp 2024-11-01]. (pol.).
- ↑ Why did Israel name its operation against Iran 'Days of Repentance?' – explainer [online], The Jerusalem Post | JPost.com, 26 października 2024 [dostęp 2024-10-27] (ang.).
- ↑ CEC Chair vows Georgia’s 2024 parliamentary elections to be held per high standards [online], 1TV [dostęp 2024-03-05] (ang.).
- ↑ Dlaczego powodzie w Hiszpanii były tak zabójcze? Zginęło ponad 200 osób, według władz ofiar może być jeszcze więcej [online], Onet Wiadomości, 1 listopada 2024 [dostęp 2024-11-01] (pol.).
- ↑ Polsat News, Tragedia w Hiszpanii. Liczba ofiar rośnie [online], PolsatNews.pl, 1 listopada 2024 [dostęp 2024-11-01] (pol.).
- ↑ RTVE.es/EP, El cambio climático hace que una DANA como la de Valencia sea el doble de probable, según un estudio [online], RTVE.es, 31 października 2024 [dostęp 2024-11-01] (hiszp.).
- ↑ Javna medijska ustanova JMU Radio-televizija Vojvodine, Малим уштедама остварити бољу производњу (АУДИО) [online], JMU Radio-televizija Vojvodine [dostęp 2024-11-08] (serb.).
- ↑ Trybunał w Hadze nakazał aresztowanie premiera Izraela. USA i Hamas komentują [online], rmf24.pl [dostęp 2024-11-23].
- ↑ Netanyahu arrest warrant damned by Israel, welcomed by Palestinians [online], bbc.com [dostęp 2024-11-23] (ang.).
- ↑ Łukasz Golowanow, Rozejm w Libanie wszedł w życie [Aktualizacja] [online], Konflikty.pl, 27 listopada 2024 [dostęp 2024-11-28] (pol.).
- ↑ Tamara Qiblawi, Israel has agreed to a truce in Lebanon. Here’s what that means [online], CNN, 26 listopada 2024 [dostęp 2024-11-28] (ang.).
- ↑ .
- ↑ Rumunia. Sąd Konstytucyjny unieważnił pierwszą turę wyborów prezydenckich. Lasconi: to podeptanie demokracji. Polska Agencja Prasowa, 2024-12-14. [dostęp 2024-12-26]. (pol.).
- ↑ .
- ↑ Marcin Romanowski z azylem na Węgrzech. Co może państwo polskie?. TVN24, 2024-12-20. [dostęp 2024-12-26]. (pol.).
- ↑ Kierowca wjechał w tłum na świątecznym jarmarku w Niemczech [online], TVN24, 20 grudnia 2024 [dostęp 2024-12-20].
- ↑ Karina Jaworska: Katastrofa lotnicza w Kazachstanie. Podano możliwą przyczynę wypadku. Polsat News, 2024-12-25. [dostęp 2024-12-26]. (pol.).
- ↑ Katastrofa Boeinga 737 w Korei Południowej. Prawie 180 ofiar. TVP Info, 2024-12-29. [dostęp 2024-12-29]. (pol.).
- ↑ Katastrofa samolotu w Korei Płd. Nowe informacje o dwóch ocalałych osobach. Business Insider, 2024-12-29. [dostęp 2024-12-29]. (pol.).
- ↑ Lądowanie bez podwozia, uderzenie, wielki wybuch. Katastrofa boeinga na nagraniu. TVN24, 2024-12-29. [dostęp 2024-12-29]. (pol.).
- ↑ adm40ton, Rumunia i Bułgaria w Schengen już za 2 dni – jak duże zmiany może to przynieść? [online], 40ton, 30 grudnia 2024 [dostęp 2025-01-05].
- ↑ Krwawa strzelanina w kawiarni w Czarnogórze. Sprawca na wolności [online], rmf24.pl [dostęp 2025-01-05].
- ↑ Tucker Reals, Kerry Breen, At least 14 killed, dozens hurt on Bourbon Street in New Orleans as driver intentionally slams truck into crowd; attacker dead – CBS News [online], cbsnews.com, 2 stycznia 2025 [dostęp 2025-02-18] (ang.).
- ↑ Indonesia joins BRICS group of emerging economies [online], Al Jazeera [dostęp 2025-01-09] (ang.).
- ↑ Indonesia is admitted to the BRICS bloc of developing nations [online], Associated Press, 6 stycznia 2025 [dostęp 2025-01-09] (ang.).
- ↑ James MacCarthy, Jessica Richter, 4 Graphics Explain Los Angeles’ Rare and Devastating January Fires [online], 5 lutego 2025 [dostęp 2025-02-18] (ang.).
- ↑ „Generał bez doświadczenia politycznego” nowym prezydentem Libanu. TVP Info, 2025-01-09. [dostęp 2025-01-14].
- ↑ Polska gratuluje Libanowi wyboru prezydenta!. Gov.pl, 2025-01-13. [dostęp 2025-01-14].
- ↑ South Korea: Authorities arrest president Yoon Suk Yeol after dramatic hours-long standoff. BBC News. [dostęp 2025-01-15]. (ang.).
- ↑ Israel, Hamas reach ceasefire agreement designed to end 15-month Gaza war, official says. Reuters, 2025-01-15.
- ↑ Przełom w Tajlandii. Ponad 200 par tej samej płci zawarło związek małżeński. Onet, 2025-01-23. [dostęp 2025-02-11]. (pol.).
- ↑ Jonathan Head, Thanyarat Doksone: The long road to legalise same sex marriage in Thailand. BBC News, 2025-01-23. [dostęp 2025-02-11]. (ang.).
- ↑ Global tech shares fall as China AI chatbot DeepSeek spooks investors. The Guardian, 2025-01-27. [dostęp 2025-01-27].
- ↑ Nvidia sheds almost $600 billion in market cap, biggest one-day loss in U.S. history. CNBC, 2025-01-27. [dostęp 2025-01-27].
- ↑ Oni zginęli w katastrofie w Waszyngtonie. Zginęło wielu członków „zżytej rodziny” [online], Fakt, 30 stycznia 2025 [dostęp 2025-02-18].
- ↑ Bardzo długie i drogie pożegnanie z poradziecką technologią. Kraje bałtyckie w końcu połączą się z Europą TVN24. 2025-02-07. [dostęp 2025-02-20]. (pol.).
- ↑ Awantura w Białym Domu. Tak wyglądała scysja między Trumpem i Zełenskim [NAGRANIE Z TŁUMACZENIEM] [online], Onet Wiadomości, 28 lutego 2025 [dostęp 2025-03-14].
- ↑ US firm Firefly achieves its first moon landing with Blue Ghost spacecraft [online], Al Jazeera [dostęp 2025-03-14] (ang.).
- ↑ Naukowcy chcą odtworzyć mamuty włochate. Na początek wyhodowali mysz w futrze | National Geographic [online], national-geographic.pl [dostęp 2025-03-14].
- ↑ Syria leader vows to hunt down those responsible for bloodshed [online], BBC News, 9 marca 2025 [dostęp 2025-03-14] (ang.).
- ↑ Darryl John Esguerra: ICC warrant served: Palace says Duterte now under police custody. Philippine News Agency, 2025-03-11. [dostęp 2025-03-11].
- ↑ Pakistan train hijack: Militants threaten to ‘execute’ hostages; over 400 onboard. Hindustan Times. [dostęp 2025-03-11].
- ↑ Israel kills 71 in predawn attacks on Gaza; Netanyahu warns of ‘fierce’ war. Al Jazeera English, 2025-03-18.
- ↑ Protests erupt in Turkey after Erdogan rival arrested [online], BBC News, 19 marca 2025 [dostęp 2025-03-20].
- ↑ Hundreds arrested in third night of Turkey protests [online], BBC News, 22 marca 2025 [dostęp 2025-03-22].
- ↑ Sơ tán vì ảnh hưởng động đất ở Myanmar, một người ở TP.HCM tử vong [online], Báo Xây dựng [dostęp 2025-04-19] (wiet.).
- ↑ Josh Dinner: SpaceX launches private Fram2 astronauts on historic spaceflight over Earth’s poles. Space.com, 2025-04-01. [dostęp 2025-04-01]. (ang.).
- ↑ Jeff Foust: SpaceX launches Fram2 private astronaut mission. SpaceNews, 2025-04-01. [dostęp 2025-04-01]. (ang.).
- ↑ Hungary withdraws from International Criminal Court during Netanyahu visit. BBC News, 2025-04-03. [dostęp 2025-04-03]. (ang.).
- ↑ Jeffrey Kluger, The Return of the Dire Wolf [online], TIME, 7 kwietnia 2025 [dostęp 2025-04-19] (ang.).
- ↑ https://www.bloomberg.com/news/articles/2025-04-07/-de-extinction-startup-with-10-billion-valuation-revives-dire-wolf.
- ↑ .
- ↑ Potężna eksplozja w strategicznym porcie. Wielu zabitych, setki rannych. TVN24, 2025-04-27. [dostęp 2025-04-27]. (pol.).
- ↑ Marcin Orłowski: Potężna eksplozja w irańskim porcie. Rośnie liczba ofiar, ponad 800 rannych. Interia, 2025-04-27. [dostęp 2025-04-27]. (pol.).
- ↑ Marta Stępien: Wielka eksplozja w irańskim porcie. Wiadomo, jak doszło do wybuchu. Interia, 2025-04-27. [dostęp 2025-04-27]. (pol.).
- ↑ .
- ↑ .
- ↑ India says it has launched strikes on Pakistan and Pakistan-administered Kashmir.
- ↑ Kto wygra wybory prezydenckie w drugiej turze? To pokazuje ostatni sondaż. rmf24.pl. [dostęp 2025-05-19].
- ↑ Wybory Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w 2025 r. [online], wybory.gov.pl [dostęp 2025-06-02].
- ↑ ‘Many killed’ as Air India plane with 242 on board crashes near India’s Ahmedabad airport. Reuters, 2025-06-12. [dostęp 2025-06-12]. (ang.).
- ↑ Łukasz Golowanow, „Naród jak Lwica”: Izrael zaatakował cele w Iranie, zabił głównych irańskich generałów [Aktualizacja] [online], Konflikty.pl, 13 czerwca 2025 [dostęp 2025-06-19].
- ↑ Tadeo Ruiz Sandoval: Enderlin tornado earns rare EF-5 category after derailing 33 train cars. MPR News, 2025-10-08. [dostęp 2025-10-09]. (ang.).
- ↑ Sławosz Uznański-Wiśniewski już na ISS. Polski astronauta zabrał głos. Onet, 2025-06-26. [dostęp 2025-06-27]. (pol.).
- ↑ India, Poland and Hungary make spaceflight comeback with ISS mission. The Guardian, 2025-06-25. [dostęp 2025-06-27]. (ang.).
- ↑ Daphne Psaledakis, Sonia Rolley: Rwanda, Congo sign peace deal in US to end fighting, attract investment. Reuters, 2025-06-27. [dostęp 2025-06-27]. (ang.).
- ↑ https://www.kxan.com/news/texas/map-where-have-flash-flooding-fatalities-been-confirmed-in-texas/.
- ↑ Morgan Winsor, David Brennan, Kevin Shalvey, Nadine El-Bawab: Israel strikes Syrian military headquarters, IDF says. ABC News, 2025-07-16. [dostęp 2025-07-19]. (ang.).
- ↑ Szymon Majewski: Tajlandia i Kambodża utrzymują rozejm. Koszty konfliktu sięgają 307 mln dolarów. Business Insider, 2025-07-29. [dostęp 2025-12-29]. (pol.).
- ↑ Adrianna Rymaszewska, Potężne trzęsienie ziemi na Kamczatce. „Spodziewane niszczycielskie fale” [online], PolsatNews.pl, 30 lipca 2025 [dostęp 2025-07-30].
- ↑ Tsunami uderzyło w Hawaje. Zamknięte porty i lotniska. Władze wzywały do ewakuacji [online], wydarzenia.interia.pl, 30 lipca 2025 [dostęp 2025-07-30].
- ↑ Ali Abbas Ahmadi, Sakshi Venkatraman, Grigor Atanesian: Azerbaijan and Armenia sign peace pledge at White House summit with Trump. BBC, 2025-08-08. [dostęp 2025-08-16]. (ang.).
- ↑ https://eu.usatoday.com/story/news/politics/2025/08/13/trump-putin-meeting-location-joint-base-elmendorf-richardson/85639795007/.
- ↑ Jerzy Adamiak: ONZ po raz pierwszy ogłosiła, że na terenie Strefy Gazy panuje głód. Polska Agencja Prasowa, 2025-08-22. [dostęp 2025-09-20].
- ↑ Famine in Gaza: ‘A failure of humanity itself’, says UN chief. Organizacja Narodów Zjednoczonych, 2025-08-22. [dostęp 2025-09-20]. (ang.).
- ↑ Afghan survivors struggle in the wake of deadly earthquake. Al Jazeera. [dostęp 2025-09-07].
- ↑ Marcin Zatyka: Tragiczny wypadek w Lizbonie. Kolejka zostanie zastąpiona przez autobusy. Polska Agencja Prasowa, 2025-09-12. [dostęp 2025-09-20].
- ↑ https://www.aljazeera.com/news/2025/9/12/nepal-protest-death-toll-reaches-51-as-12500-prisoners-remain-on-the-run.
- ↑ Israeli military says it attacked Hamas leaders in Qatar’s Doha [online], Al Jazeera English, 9 września 2025.
- ↑ Poland closer to conflict than any time since second world war, PM says, as Russia claims drone incursion was unintentional – live. The Guardian, 2025-09-10. [dostęp 2025-09-10].
- ↑ Nepal’s president appoints former chief justice as interim premier and first woman leader [online], AP News, 12 września 2025 [dostęp 2025-09-12] (ang.).
- ↑ UK, Canada and Australia announce formal recognition of Palestinian state [online], BBC News, 21 września 2025 [dostęp 2025-09-21] (ang.).
- ↑ France becomes latest nation to recognise Palestinian state. BBC News, 2025-09-22. [dostęp 2025-09-23]. (ang.).
- ↑ Chaos na Madagaskarze. Masowe protesty pokolenia Z, prezydent opuścił kraj. Polska Agencja Prasowa, 2025-10-13. [dostęp 2025-10-19]. (pol.).
- ↑ Situational Report No. 5 for the Effects of Magnitude 6.9 Earthquake in Bogo City, Cebu (2025). NDRRMC, 2025-10-04. [dostęp 2025-10-04]. (ang.).
- ↑ Melimopoulos Melimopoulos: Israel intercepts last Gaza Sumud flotilla vessel: What we know so far. Aljazeera, 2025-10-01. [dostęp 2025-11-14]. (ang.).
- ↑ Jerzy Adamiak: Flotylla Sumud: Izrael bezprawnie zatrzymał 443 osoby z 47 państw świata. Polska Agencja Prasowa, 2025-10-02. [dostęp 2025-11-14]. (pol.).
- ↑ Jerzy Adamiak: Plan pokojowy dla Strefy Gazy. Izraelski rząd zdecydował. Polska Agencja Prasowa, 2025-10-10. [dostęp 2025-10-10]. (pol.).
- ↑ Windows 10 kończy się 14 października 2025 r.. support.microsoft.com, 2025-03-27. [dostęp 2025-10-14]. [zarchiwizowane z tego adresu (2025-10-10)]. (pol.).
- ↑ Peter Butler: Microsoft Ends Support for Windows 10 Tuesday. Here’s What You Need to Know. CNet, 2025-10-13. [dostęp 2025-10-14]. (ang.).
- ↑ Madagaskar. Przywódca zamachu stanu zaprzysiężony na prezydenta. Polska Agencja Prasowa, 2025-10-17. [dostęp 2025-10-19]. (pol.).
- ↑ Kolejny dzień protestów na Madagaskarze. Pokolenie Z domaga się zmian w funkcjonowaniu kraju. Polska Agencja Prasowa, 2025-10-01. [dostęp 2025-10-19]. (pol.).
- ↑ Lovasoa Rabary, Tim Cocks, Giulia Paravicini: Madagascar’s military takes power, fleeing president impeached. Reuters, 2025-10-14. [dostęp 2025-10-19]. (ang.).
- ↑ Tommy Walker: What’s next for Timor-Leste as it joins ASEAN?. Deutsche Welle, 2025-09-30. [dostęp 2025-11-02]. (ang.).
- ↑ ‘A true genocide’: RSF kills ‘at least 1,500 people’ in Sudan’s el-Fasher. Al-Dżazira, 2025-10-29. [dostęp 2025-11-02]. (ang.).
- ↑ Sudan. Ponad 60 tysięcy osób uciekło z Al-Fasziru po zajęciu go przez rebeliantów. Polska Agencja Prasowa, 2025-11-01. [dostęp 2025-11-02]. (pol.).
- ↑ Tajfun uderzył w Filipiny. Są ofiary śmiertelne, setki tysięcy ewakuowanych. Polska Agencja Prasowa, 2025-11-04. [dostęp 2025-11-07]. (pol.).
- ↑ Kara śmierci dla byłej premier Bangladeszu. Skazana: to wyrok motywowany politycznie. Polska Agencja Prasowa, 2025-11-17. [dostęp 2025-12-01]. (pol.).
- ↑ Guinea-Bissau: Presidential campaign kicks off without main opposition party. africanews.com. [dostęp 2025-12-01]. (ang.).
- ↑ Tadeusz Brzozowski: Zamach stanu w Gwinei Bissau. Armia potwierdziła, że aresztowała prezydenta i przejęła władzę. Polska Agencja Prasowa, 2025-11-26. [dostęp 2025-12-01]. (pol.).
- ↑ Krzysztof Pawliszak: Strona główna Świat Rośnie liczba ofiar pożaru w Hongkongu. To największa taka tragedia od czasu II wojny światowej. Polska Agencja Prasowa. [dostęp 2025-12-01]. (pol.).
- ↑ Laura Sharman: More than 1,000 killed as deadly storms cause flooding and landslides across Asia. CNN, 2025-11-30. [dostęp 2025-12-01]. (ang.).
- ↑ Death toll from Sri Lanka landslides and floods rises to 69. Al Jazeera, 2025-11-28. [dostęp 2025-11-30].
- ↑ Jan Matoga: Rząd podaje się do dymisji. W Bułgarii zwyciężyła młodość. RMF 24, 2025-12-11. [dostęp 2025-12-16]. (pol.).
- ↑ Piotr Białczyk: Polityczne trzęsienie ziemi w Bułgarii. Premier rezygnuje. Interia, 2025-12-11. [dostęp 2025-12-16]. (pol.).
- ↑ EU agrees €90bn loan for Ukraine as Putin says Kyiv 'refusing to end this conflict’. BBC News, 2025-12-19. [dostęp 2025-12-19]. (ang.).
- ↑ U.S. strikes ISIS in Nigeria after Trump warnings on Christian killings, The Washington Post, 25 grudnia 2025, ISSN 0190-8286 [dostęp 2025-12-26] (ang.).
- ↑ US launches strikes against Islamic State in Nigeria. BBC News, 2025-12-25. [dostęp 2025-12-26]. (ang.).
- ↑ Will Weissert: U.S. launches strike against Islamic State forces in Nigeria, Trump says. PBS News, 2025-12-25. [dostęp 2025-12-26]. (ang.).
- ↑ Israel’s recognition of Somaliland slammed across world capitals. Al Jazeera, 2025-12-27. [dostęp 2025-12-28]. (ang.).
- ↑ Pierwsze państwo na świecie uznało Somaliland. Sprzeciw sąsiadów. TVN24, 2025-12-27. [dostęp 2025-12-28]. (pol.).
- ↑ Nik Matrin: EU backs Somalia after Israel recognizes Somaliland. Deutsche Welle, 2025-12-28. [dostęp 2025-12-28]. (ang.).
- ↑ Iran potwierdza śmierć Alego Chameneia. „Znajduje się w gronie wielkich męczenników” [online], wiadomosci.onet.pl [dostęp 2026-03-01].
- ↑ Karolina Nowakowska, Atak USA i Izraela: Wszystko, co wiemy o ataku na Iran i losie ajatollaha, „Dziennik Gazeta Prawna”, 28 lutego 2026 [dostęp 2026-02-28].
- ↑ Tomasz Waleński, Izrael uderza na Iran. "Państwo rozpoczęło prewencyjny atak" [online], Wp.pl, 28 lutego 2026 [dostęp 2026-02-28].
- ↑ Przywódca Iranu nie żyje. Państwowe media potwierdzają, 40-dniowa żałoba w kraju [online], Interia, 1 marca 2026 [dostęp 2026-03-01] (pol.).
- ↑ Latający samochód AirCar po pierwszym locie w mieście. Jest nagranie [online], komputerswiat.pl, 1 lipca 2021 [dostęp 2021-07-11] (pol.).
- ↑ Europejscy przywódcy rozmawiają już z Bidenem. Wśród tematów NATO i klimat [online], TVN24 [dostęp 2020-11-12] (pol.).
- 1 2 3 Skrot Przew. oznacza przewodniczący.
- ↑ Person of the Yers 2009. time.com, 2009-12-16. [dostęp 2010-12-15]. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-08-26)]. (ang.).
- ↑ Twórca Facebooka Człowiekiem Roku 2010 tygodnika Time. gazeta.pl, 2010-12-15. [dostęp 2010-12-15]. (pol.).
- ↑ Person of the Year is the Protester. timemagazine.tumblr.com. [dostęp 2010-12-30]. (ang.).
- ↑ Michael Scherer: 2012 Person of the Year: Barack Obama, the President. Time, 2012-12-19. [dostęp 2012-12-19]. (ang.).
- ↑ today.com: Pope Francis named Time’s 2013 Person of the Year. today.com, 2013-12-11. [dostęp 2013-12-11]. (ang.).
- ↑ They risked and persisted, sacrificed and saved. Editor Nancy Gibbs explains why the Ebola Fighters are TIME’s choice for Person of the Year 2014.
- ↑ Zacharek, Stephanie; Dockterman, Eliana; Edwards, Haley Sweetland: TIME Person of the Year 2017: The Silence Breakers. 2017-12-06.
- ↑ Nobelprize.org: All Nobel Prizes in Physics. Nobel Media AB 2014. [dostęp 2014-10-07]. (ang.).
- ↑ Nobelprize.org: All Nobel Prizes in Chemistry. Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-21]. (ang.).
- ↑ Nobelprize.org: All Nobel Prizes in Physiology or Medicine. Nobel Media AB 2014. [dostęp 2014-10-07]. (ang.).
- ↑ Nobelprize.org: All Nobel Prizes in Literature. Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-21]. (ang.).
- ↑ Nobelprize.org: All Nobel Peace Prizes. Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-21]. (ang.).
- ↑ Nobelprize.org: All Prizes in Economic Sciences. Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-21]. (ang.).