II. Mesud
| II. Gıyaseddin Mesud غياث الدين مسعود بن كيكاوس | |||||
|---|---|---|---|---|---|
 II. Mesud'un 1284 ve 1296 yılları arasında bastırılmış bir sikkesinin ön yüzü. | |||||
| Anadolu Selçuklu Sultanı | |||||
| Hüküm süresi | 1282-1284[1] | ||||
| Önce gelen | III. Gıyaseddin Keyhüsrev | ||||
| Sonra gelen | III. Alâeddin Keykubad | ||||
| Önce gelen | III. Alâeddin Keykubad | ||||
| Sonra gelen | III. Alâeddin Keykubad | ||||
| Hüküm süresi | 1294-1301[1] | ||||
| Önce gelen | III. Alâeddin Keykubad | ||||
| Sonra gelen | III. Alâeddin Keykubad | ||||
| Hüküm süresi | 1303-1308[1] | ||||
| Önce gelen | III. Alâeddin Keykubad | ||||
| Sonra gelen | III. Mesud? | ||||
| Ölüm | 1308 Tatarkale, Vezirköprü, Samsun | ||||
| Çocuk(lar)ı | Taceddin Altunbaş Celaleddin Sultan Şah | ||||
| |||||
| Hanedan | Selçuklu Hanedanı | ||||
| Babası | II. İzzeddin Keykavus | ||||
| Dini | Sünni İslam | ||||
II. Gıyaseddin Mesud (Eski Anadolu Türkçesi: غياث الدين مسعود بن كيكاوس, Gıyaseddin Mesud bin Keykavus; ö. 1308), Anadolu Selçuklu Sultanı ve II. İzzeddin Keykavus'un oğludur.[2] Anadolu Selçuklu Devleti'nin Moğolların egemenliği altında hüküm sürdüğü bu dönemde dört defa tahta çıkmış, her seferinde kardeşinin oğlu olan III. Alaeddin Keykubad'la yer değiştirmiştir. II. Gıyaseddin Mesud 1308'de Samsun'da öldüğünde Anadolu Selçuklu Devleti tamamen yıkıldı.[3]
Saltanatı
[değiştir | kaynağı değiştir]
Mesud, II. İzzeddin Keykâvus'un en büyük oğluydu. Gençliğinin bir kısmını Kırım'da sürgünde geçirmiş ve bir süre o dönemde Bizans İmparatorluğu'nun başkenti olan Konstantinopolis'te yaşamıştır. Tarih sahnesine ilk kez 1280 yılında Anadolu'da, taht üzerinde hak iddia eden bir isim olarak çıkmıştır. 1284'te, yeni İlhanlı Sultanı Ahmed Teküder; Selçuklu Sultanı III. Keyhüsrev'i tahttan indirip idam ettirmiş ve yerine Mesud'u geçirmiştir.[4] Ahmed Teküder'in halefi Argun, Anadolu Selçuklu topraklarını bölüştürdü ve Konya ile devletin batı yarısını, tahttan indirilen sultanın diğer iki küçük oğluna verdi. Mesud küçük bir kuvvetle saldırıp iki çocuğu öldürttü ve 1286'da şehirde hakimiyetini kurdu.[5]
Mesud, Moğollar adına ve genellikle Moğol birlikleriyle birlikte, yeni ortaya çıkan Türkmen beyliklerine karşı çeşitli seferler düzenledi. Bunlar arasında en dikkat çekeni, 1286 yılının sonlarında Germiyanoğulları'na karşı başlatılan seferdir. Germiyanoğulları, asi Türkmen göçebelerini kontrol altında tutmak amacıyla bir nesil önce Selçuklular tarafından Anadolu'nun güneybatısına yerleştirilmiş, Türkmen kökenli ve savaşçı bir topluluktu. Mesud bu seferi, vezir ve kıdemli devlet adamı Sahib Ata (Fahreddin Ali) gözetiminde yürüttü. Savaş meydanında bazı başarılar elde edilse de, son derece hareketli bir yapıya sahip olan Germiyanoğulları bölgede önemli bir güç olarak varlığını sürdürdü. Mesud ve Moğol müttefikleri; Karamanoğulları, Eşrefoğulları ve Osmanlılara karşı da benzer şekilde sonuçsuz kalan seferler düzenlediler.[6]
1297 yılında, hem Moğol subayları hem de yerel Türkmen beyleri tarafından İlhanlı otoritesine karşı sürekli isyanların ve entrikaların hüküm sürdüğü bir ortamda, Mesud İlhanlı Devleti'ne yönelik bir komploya karışmakla itham edildi. Affedildi ancak tahtından uzaklaştırılarak Tebriz'de zorunlu ikamete tabi tutuldu.[7] Yerine, kısa süre sonra benzer bir komploya karışan ve Mahmud Gazan tarafından idam edilen III. Alâeddin Keykubad getirildi. Sürgündeki Mesud, 1303'te tahta geri döndü.[8]
1308 yılında, Anadolu Selçuklularının son sultanı olan Mesud öldü.[9]
2015'teki tarihi bulgular, mezarının Samsun'da tespit edildiğini öne sürmektedir.[10]
Popüler kültürdeki yeri
[değiştir | kaynağı değiştir]2022 yılında Atv'de yayınlanan Kuruluş Osman dizisinde Şener Savaş ve Kubilay Penbeklioğlu tarafından canlandırılmıştır.
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- 1 2 3 Sümer, Faruk (2009). ANADOLU SELÇUKLULARI (PDF). 36. İstanbul: TDV İslâm Ansiklopedisi. s. 383. ISBN 978-9-7538-9566-8. 24 Eylül 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 19 Eylül 2020.
- ↑ Claude Cahen, Pre-Ottoman Turkey: a general survey of the material and spiritual culture and history, trans. J. Jones-Williams (New York: Taplinger, 1968), p. 294
- ↑ "Son Selçuklu Sultanı 2. Mesut'un mezarı Samsun'da". iha.com.tr. 27 Mayıs 2015. 27 Mayıs 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Mayıs 2015.
- ↑ Claude Cahen, Pre-Ottoman Turkey: a general survey of the material and spiritual culture and history, trans. J. Jones-Williams (New York: Taplinger, 1968), p. 294
- ↑ Cahen, Pre-Ottoman Turkey, p. 295
- ↑ Cahen, Pre-Ottoman Turkey, pp. 296f
- ↑ Cahen, Pre-Ottoman Turkey, p. 300
- ↑ Cahen, Pre-Ottoman Turkey, p. 301
- ↑ Foss 2022, s. 183.
- ↑ "Son Selçuklu Sultanı 2. Mesut'un Mezarı Samsun'da (Graveyard of the Last Saljuk Sultan, Mesud II, is in Samsun)". İhlas News Agency. iha.com.tr. 27 May 2015. 19 October 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 May 2015.
Dış bağlantılar
[değiştir | kaynağı değiştir]- Türkiye Selçuklu Sultanı II. Gıyaseddin Mesud Hakkında Bazı Görüşler 9 Mayıs 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
 | Selçuklu Hanedanı ile ilgili bu madde taslak seviyesindedir. Madde içeriğini genişleterek Vikipedi'ye katkı sağlayabilirsiniz. |
II. Mesud Ölümü: 1308 | ||
| Resmî unvanlar | ||
|---|---|---|
| Önce gelen: III. Gıyâseddin Keyhüsrev |
Anadolu Selçuklu Sultanı 1282 – 1296 |
Sonra gelen: III. Alaeddin Keykubad |
| Önce gelen: III. Alaeddin Keykubad |
Anadolu Selçuklu Sultanı 1302 – 1306/7 |
Sonra gelen: III. Mesud? |
