Manfaat korporatsiyasi
Biznesda Amerika Qoʻshma Shtatlari korporativ huquqida Manfaat korporatsiyasi foyda keltiruvchi korporativ shaxsning bir turi bo'lib, uning maqsadlari jamiyatga ijobiy ta'sir ko'rsatishni o'z ichiga oladi. An'anaviy korporatsiyalarga tegishli qonunlar odatda "korporatsiyaning eng yaxshi manfaatlarini" belgilamaydi, bu ba'zilar akciyadorlar qiymatini (foyda yoki akciya narxini) oshirish korporatsiyaning yagona asosiy yoki majburiy manfaatlari ekanligiga ishonishlariga olib keldi[1]. Manfaat korporatsiyalaridan foydalanishning yagona maqsadi emasligini aniq ta'kidlaydi. Ularning faoliyati an'anaviy korporatsiyalardan unchalik farq qilishi yoki farq qilmasligi mumkin"[2]. Oddiy korporatsiya o'zining tasdiqlangan korporativ nizomida nafaqat korporatsiyasi ekanligini ko'rsatish orqaligina manfaat korporatsiyasiga o'tishi mumkin[2].
Biznes ko'p sabablarga ko'ra an'anaviy C korporatsiyasi o'rniga manfaat korporatsiyasi sifatida ariza berishni tanlashi mumkin; masalan, Merilend Universitetida BBA(Biznes boshqaruvi magistri) talabalari tomonidan 2013 yilda o'tkazilgan tadqiqot shuni ko'rishimiz mumkun, Merilenddagi bizneslar foyda korporatsiyalari sifatida ariza berishni tanlagan asosiy sabablardan biri ularning qadriyatlarini jamiyattan olishdir[3] Imtiyoz korporatsiyasining direktorlari va amaldorlari biznesni an'anaviy korporatsiyadagi kabi vakolat va xatti-harakatlar bilan boshqaradi, lekin ular qarorlarining nafaqat akciyadorlarga, balki xodimlarga, mijozlarga, jamiyatga, mahalliy va global muhitga ta'sirini ham hisobga olishlari kerak. Direktorlar va ofitserlar qanday qo'shimcha ta'sirlarni hisobga olishlari kerakligi haqidagi misol uchun 2015-yil Merilend kodeksining 5-6C-07-Direktorning vazifalarini ko'ring. Korporatsiya tomonidan olib boriladigan biznesning tabiati ularning manfaat korporatsiyasi sifatidagi maqomiga ta'sir qilmaydi, aksincha, ularni o'z missiyalari va faoliyatiga davlat manfaatlarini kiritish uchun himoya qiladi.
Imtiyozli korporatsiya bo'lishga qaror qilish - bu bir vaqtning o'zida ijtimoiy, iqtisodiy va ekologik ehtiyojlarni qondirish bilan birga daromad olishni yoki an'anaviy tijorat korporatsiyasi modeli sifatida ishlashni xohlaydigan kompaniyaning tanlovidir. Ikkalasining ham o'ziga xos foydalari va xarajatlari bor[4].
Akciyadorlar odatda kompaniyaning farovonligini uning uzoq muddatli moliyaviy muvaffaqiyatiga, jamoatchilik fikri va mahsulot sifatiga qarab baholaydi, ammo so'nggi o'n yilliklarda choraklik savdo hisobotlari qisqa muddatli daromadlarga katta e'tibor qaratishga olib keldi. Shunday qilib, korporativ direktorlar qonuniy ravishda akciyadorlar qiymatini maksimal darajaga ko'tarishlari kerak degan tushuncha o'sdi, ammo bu haqiqat emas[5].
Aksariyat imtiyozlar korporatsiyasi nizomlarining hisobot talablariga javob beradigan 12 ga yaqin uchinchi tomon standartlari mavjud. Imtiyoz korporatsiyasi uchinchi tomon standarti tomonidan sertifikatlanishi yoki audit qilinishi shart emas. Buning o'rniga, u o'z faoliyatini o'lchash uchun uchinchi tomon standartlaridan faqat rubrika sifatida foydalanishi mumkin. Bunday holda, ba'zi mualliflar o'rganib chiqdi va ta'kidladilarki, hozirgi 36 ta shtatda foyda korporatsiyalarini qonuniy biznes shakllari sifatida tan oladi, ular faoliyat uchun sertifikatlar talabiga oid qonunlar shtatdan shtatga farq qiladi[6].
Tarixi
[tahrir | manbasini tahrirlash]2010-yil aprel oyida Merilend foyda korporatsiyasi qonunchiligini qabul qilgan birinchi AQSh shtatiga aylandi[7], 36 shtat va Vashington, Kolumbiya okrugi foyda korporatsiyalarini yaratishga ruxsat beruvchi qonunlarni qabul qilindi[8]:
| Davlat | O'tgan sana | Kuchga kirgan sana | Qonunchilik |
|---|---|---|---|
| Arizona | 2013-yil 30-aprel | 2014-yil 31-dekabr | SB 1238 (Wayback Machine saytida 2016-03-04 sanasida arxivlangan) |
| Arkansas | 2013-yil 19-aprel | 2013-yil 18-iyul | HB 1510 |
| Kaliforniya | 2011-yil 9-oktyabr | 2012-yil 1-yanvar | AB 361 |
| Colorado | 2013-yil 15-may | 2014-yil 1-aprel | HB 13-1138 |
| Connecticut | 2014-yil 24-aprel | 2014-yil 1-oktyabr | SB 23, HB 5597 Section 140 |
| Delaware | 2013-yil 17-iyul | 2013-yil 1-avgust | SB 47 |
| Florida | 2014-yil 20-iyun | 2014-yil 1-iyul | |
| Hawaii | 2011-yil 8-iyul | 2011-yil 8-iyul | SB 298 |
| Idaho | 2015-yil 2-aprel | 2015-yil 1-iyul | SB 1076 |
| Illinois | 2012-yil 2-avgust | 2013-yil 1-yanvar | SB 2897 |
| Indiana | 2015-yil 30-aprel | 2015-yil 1-iyul | HB 1015 |
| Iowa[9] | 2021-yil 8-iyun | 2021-yil 8-iyun | HB 844 |
| Kansas | 2017-yil 30-mart | 2017-yil 1-iyul | HB 2153 |
| Kentucky | 2017-yil 7-mart | 2017-yil 1-iyul | HB 35 (Wayback Machine saytida June 7, 2017, sanasida arxivlangan) |
| Louisiana | 2012-yil 31-may | 2012-yil 1-avgust | HB 1178 (Wayback Machine saytida 2021-09-21 sanasida arxivlangan) |
| Maryland | 2010-yil 13-aprel | 2010-yil 1-oktabr | SB 690/HB 1009 |
| Massachusetts | 2012-yil 7-avgust | 2012-yil 1-dekabr | 2012 Acts, Chapter 238 |
| Minnesota | 2014-yil 29-aprel | 2015-yil 1-yanvar | SF 2053, HF 2582 |
| Montana | 2015-yil 27-aprel | 2015-yil 1-oktabr | HB 2458 (Wayback Machine saytida 2024-05-03 sanasida arxivlangan) |
| Nebraska | 2014-yil 2-aprel | 2014-yil 18-iyul | LB 751 |
| Nevada | 2013-yil 24-may | 2014-yil 1-yanvar | AB 89 (Wayback Machine saytida June 7, 2015, sanasida arxivlangan) |
| New Hampshire | 2014-yil 11-iyul | 2015-yil 1-yanvar | SB 215 |
| New Jersey | 2011-yil 10-yanvar | 2011-yil 1-mart | S 2170 (Wayback Machine saytida September 26, 2015, sanasida arxivlangan) |
| New Mexico | 2020-yil 18-fevral | 2020-yil 18-fevral | HB 118, Bill History |
| New York | 2011-yil 12-dekabr | 2012-yil 10-fevral | A4692-a and S79-a |
| Oregon | 2013-yil 18-iyun | 2014-yil 1-yanvar | HB 2296[sayt ishlamaydi] |
| Pennsylvaniya | 2012-yil 12-oktyabr | 2013-yil 1-yanvar | HB 1616 |
| Rod-Aylend | 2013-yil 17-iyul | 2014-yil 1-yanvar | HB 5720 |
| Janubiy Karolina | 2012-yil 6-iyun | 2012-yil, 14-iyun | HB 4766 |
| Tennessee | 2015-yil 20-may | 2016-yil 1-yanvar | HB 0767/SB 0972 |
| Texas | 2017-yil, 14-iyun | 2017 yil 1 sentyabr | HB 3488 |
| Utah | 2014-yil 1-aprel | 2014-yil 13-may | SB 133 (Wayback Machine saytida 2024-05-03 sanasida arxivlangan) |
| Vermont | 2010-yil 19-may | 2011-yil 1-iyul | S 263 |
| Virginiya | 2011-yil 26-mart | 2011-yil 1-iyul | HB 2358 |
| Vashington, D.C. | 2013-yil 8-fevral | 2013-yil 1-may | B 19-058 (Wayback Machine saytida 2015-09-27 sanasida arxivlangan) |
| G'arbiy Virjiniya | 2014-yil 31-mart | 2014-yil, 1-iyul | SB 202 |
| Viskonsin | 2017-yil, 27-noyabr | 2018-yil, 26-fevral | SB298 Act 77 |
2015-yil dekabr oyida Italiya parlamenti Qo'shma Shtatlardagi foyda korporatsiyalaridan so'ng to'g'ridan-to'g'ri modellashtirilgan "Società Benefit" nomli tashkilotning yangi turini tan olgan qonunni qabul qildi. Bu Italiyani dunyodagi birinchi mamlakat bo'lib, ushbu huquqiy maqomni butun hududi bo'ylab taqdim etdi[10][11][12][13][14].
Manbalar
[tahrir | manbasini tahrirlash]- ↑ „Businesses' focus on maximizing shareholder value has numerous costs“.
- 1 2 „Benefit Corporations: A Proposal for Assessing Liability in Benefit Enforcement Proceedings“.
- ↑ „Maryland Benefit Corporation Act: The State of Social Enterprise in Maryland“.
- ↑ The Entrepreneur's Guide to Law & Strategy, fifth edition. ISBN 978-1-285-42849-9.
- ↑ „Businesses' focus on maximizing shareholder value has numerous costs“.
- ↑ „State by State Status of Legislation | Benefit Corporation“. 2022-yil 23-aprelda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2024-yil 3-may.
- ↑ „Xconomy: Joining Trend, WI Creates New Business Entity: Benefit Corporations“.
- ↑ „State by State Status of Legislation“. 2022-yil 23-aprelda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2024-yil 3-may.
- ↑ "Benefit Corporations vs Public Benefit Corporations in Iowa" (Wayback Machine saytida 2024-05-20 sanasida arxivlangan) Iowa Business Lawyer. "an Iowa 'benefit corporation' may have both a profit and public benefit motive while an Iowa 'public benefit corporation' is a charitable non-profit organization."
- ↑ Italian financial Act for 2016– L. nr. 208/2015
- ↑ „Italian Parliament approves Benefit Corporation legal status“. 2017-yil 4-iyulda asl nusxadan arxivlangan.
- ↑ Disposizioni per la formazione del bilancio annuale e pluriennale dello Stato. December 30, 2015. http://www.gazzettaufficiale.it/eli/id/2015/12/30/15G00222/sg.
- ↑ „The Legacy of B Lab: Italy's Società Benefit | The ECCLblog“ (2017-yil 31-mart). 2024-yil 3-mayda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2024-yil 3-may.
- ↑ „What are benefit corporations, the companies doing good for society – LifeGate“.
Havolalar
[tahrir | manbasini tahrirlash]- Social Enterprise Law Tracker (Wayback Machine saytida 2022-05-26 sanasida arxivlangan) – Qo'shma Shtatlar bo'ylab foyda korporatsiyasi qonunchiligining rivojlanishini ko'rsatadigan interaktiv xarita
- BenefitCorp.net (Wayback Machine saytida 2020-08-20 sanasida arxivlangan) – Foydali korporatsiyalarni yaratish va yuritish haqida ma'lumot
- Vermont benefit corporation statute – qonunchilik namunasi
- California benefit corporation statute
