Saltar ao contido

Proba de traballo

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Proba de traballo
 Nome curto
   Image PoW (en) Editar o valor en Wikidata
 Instancia de
algoritmo de consenso de blockchain (pt) Traducir Editar o valor en Wikidata
Implicados
 Usado por
Bitcoin
Ethereum (pt) Traducir
Bitcoin SV
Bitcoin Cash
Monero
Litecoin Editar o valor en Wikidata
Fontes e ligazóns
Freebase/m/05bdrw Editar o valor en Wikidata
OpenAlexC123436394 Editar o valor en Wikidata
Wikidata

A proba de traballo (proof of work, PoW) é un mecanismo criptográfico no que atopar unha solución válida require un custo computacional, mentres que comprobar esa solución é moito máis sinxelo. Nos esquemas baseados nunha busca aleatoria, a dificultade determina un custo esperado e non acredita cantos intentos realizou unha persoa nun caso concreto.[1]

Propúxose para limitar o abuso de recursos informáticos, como o correo lixo e certos ataques de denegación de servizo, e incorporouse a sistemas como Bitcoin. Nunha cadea de bloques, a proba de traballo forma parte dun protocolo de consenso con regras adicionais para validar transaccións e seleccionar o historial.[2]

Exemplo de funcionamento

[editar | editar a fonte]

Hashcash procura un selo que cumpra unha condición sobre o seu resumo. No exemplo seguinte, construído para o enderezo reservado usuario@example.org, a data declarada é o 14 de setembro de 2026 e a dificultade é de 20 bits. Isto equivale a un número medio de 220 intentos no modelo de busca aleatoria.[3]

X-Hashcash: 1:20:260914:usuario@example.org::hK0Usl9SvFdZn+vm:1699bb

O hash calcúlase só sobre o selo, sen o nome da cabeceira nin un salto de liña final. Os primeiros 20 bits do seguinte resumo SHA-1 son cero:

000005caada1171b07537ca538f3dff707fada2b

A comprobación desta condición non substitúe as de data, recurso ou reutilización do selo.[3]

Evolución dos algoritmos de proba de traballo

[editar | editar a fonte]

A proba de traballo pasou das propostas contra o abuso de recursos dixitais a aplicacións en redes de cadeas de bloques. Satoshi Nakamoto anunciou o libro branco «Bitcoin: A Peer-to-Peer Electronic Cash System» o 31 de outubro de 2008; nel propuxo unha rede de pagamentos entre pares que empregaba proba de traballo para acordar o historial de transaccións sen unha autoridade central.[4][2]

No artigo de Dwork e Naor presentado en CRYPTO '92 e publicado en 1993, «Pricing via Processing or Combatting Junk Mail», describíronse funcións de custo como a extracción de raíces cadradas modulares. O cálculo debía ser moderadamente difícil, pero a súa comprobación sinxela. Esta asimetría permitía impor traballo a quen solicitase un recurso mantendo reducido o custo de verificación.[5]

Hashcash, anunciado en 1997, empregaba SHA-1 para calcular unha inversión parcial de hash. O informe de Back de 2002 describiu unha versión mellorada na que se procuraba un hash cun número determinado de ceros iniciais. A variante orixinal comparaba prefixos de hashes; a substitución por un obxectivo fixo reducía o custo de verificación.[6][1]

Bitcoin, lanzado en 2009, adaptou a proba de traballo de Hashcash ás criptomoedas.[7] Emprega un esquema baseado en SHA-256, no que os mineiros buscan unha proba válida para engadir un bloque e recibir recompensas. A dificultade axústase periodicamente para manter un intervalo medio obxectivo duns dez minutos, non un tempo exacto para cada bloque. A necesidade de refacer o traballo dos bloques encadeados dificulta a alteración do historial, baixo os supostos de seguridade do protocolo.[2]

A minaría de Bitcoin, realizada inicialmente con CPU, incorporou despois GPU, FPGA e ASIC, que ofrecían vantaxes de rendemento para o cálculo empregado na minaría.[7]

Litecoin, lanzado en 2011, emprega scrypt na súa proba de traballo, en lugar do esquema baseado en SHA-256 de Bitcoin.[7] Desenvolvido por Colin Percival, scrypt é unha función de derivación de chaves baseada en contrasinais que emprega funcións que requiren un uso intensivo da memoria para reducir a vantaxe do hardware especializado. O RFC 7914, de Percival e Simon Josefsson, especifica os seus parámetros e funcionamento.[8] Litecoin puido minarse inicialmente con CPU, pero posteriormente a súa minaría incorporou GPU e ASIC; polo tanto, o uso de scrypt non impediu a aparición de hardware especializado.[7]

Variantes

[editar | editar a fonte]

Pódense distinguir dúas clases de protocolos de proba de traballo segundo a interacción entre as partes.[1]

  • Os protocolos desafío-resposta asumen unha conexión interactiva directa entre o solicitante (cliente) e o provedor (servidor). O provedor elixe un desafío; o solicitante procura a resposta e devólvea para que o provedor a comprobe. Como o provedor elixe o desafío no momento, a dificultade pode adaptarse á súa carga actual. O traballo do solicitante pode estar acoutado se existe unha solución coñecida, elixida polo provedor, dentro dun espazo de busca finito.[1]
O cliente solicita un servizo; o servidor escolle e envía un desafío. O cliente resólveo e envía a resposta; o servidor verifícaa e concede o servizo.
Protocolo de proba de traballo de desafío-resposta entre un cliente e un servidor.
  • Os protocolos solución-verificación non requiren que o provedor envíe previamente un desafío: o solicitante escolle o problema antes de procurar unha solución, e o provedor debe comprobar tanto esa elección como a solución atopada. Hashcash é un exemplo de custo probabilístico non acoutado: o número esperado de intentos é previsible, pero a busca pode prolongarse máis ca esa media.[1]
O emisor realiza un cálculo, resolve o problema e envía o resultado ao receptor, que o verifica.
Protocolo de proba de traballo baseado na verificación dunha solución enviada polo emisor.

Os desafíos cunha solución coñecida permiten limitar o custo do peor caso. Porén, Back sinalou que esa limitación podía ter un efecto práctico reducido sobre a variabilidade do tempo de cálculo. Unha técnica para reducir esa variabilidade consiste en repartir o traballo entre varios subdesafíos independentes cun custo total esperado equivalente.[1][9]

Tamén existen construcións de custo fixo baseadas en crebacabezas de bloqueo temporal, descritas por Back como cálculos secuenciais que permiten unha verificación máis barata a quen coñece un segredo.[1]

Ademais, as funcións subxacentes empregadas por estes esquemas poden ser:

  • Limitadas pola CPU, nas que o custo de cálculo depende do rendemento do procesador, que pode variar considerablemente entre xeracións e clases de equipos.[10]
  • Limitadas pola memoria, nas que o tempo de cálculo está dominado polos accesos á memoria principal. Estes esquemas propuxéronse para reducir as diferenzas de custo entre máquinas, aproveitando que a latencia da memoria variaba menos ca a velocidade dos procesadores.[11][10] Porén, Coelho mostrou que as implementacións optimizadas podían quedar limitadas polo ancho de banda da memoria, que variaba máis entre equipos e reducía esa vantaxe.[12] Cuckoo Cycle tamén se propuxo co obxectivo de facer da latencia da memoria o principal factor limitante.[13]
  • Limitadas pola rede, como o protocolo de crebacabezas de visita guiada, no que o cliente recibe un desafío do provedor e debe contactar secuencialmente con varios nós guía. Cada guía devolve un valor hash necesario para continuar o percorrido; ao rematalo, o cliente reenvía a solicitude ao provedor coa resposta obtida. O custo imposto ao cliente consiste principalmente nos atrasos de ida e volta da rede, mentres que o cálculo e o tráfico adicionais son pequenos.[14]

Por último, algúns sistemas PoW ofrecen atallos de cálculo que permiten aos participantes que coñecen un segredo, como unha chave privada, xerar probas de baixo custo. Dwork e Naor propuxeron que unha autoridade puidese empregar eses atallos para permitir envíos masivos autorizados sen pagar o custo computacional completo de cada destinatario. A conveniencia desta característica depende do contexto de uso.[5]

Lista de funcións de proba de traballo

[editar | editar a fonte]

Velaquí unha lista de funcións e construcións de proba de traballo:

  • Extracción de raíces cadradas módulo un número primo grande, proposta por Dwork e Naor como función de custo sen atallo.[5]
  • Esquemas de sinatura Fiat-Shamir debilitados para obter unha función de custo.[5]
  • Esquema de sinatura Ong-Schnorr-Shamir, aproveitando o algoritmo de Pollard para producir sinaturas sen coñecer a chave privada.[5]
  • Inversión parcial de hash.[15][16][17] Jakobsson e Juels tamén introduciron os protocolos de pudin de pan, nos que o cálculo realizado para unha proba de traballo se aproveita para outro cálculo útil e verificable, como a emisión de moedas de MicroMint.[17]
  • Poxas de crebacabezas, nas que os clientes escollen a dificultade do traballo e, cando o servidor está ocupado, reciben prioridade as solicitudes que presentan solucións de maior dificultade.[18]
  • Secuencias de hash para a medición auditable do uso dun servizo, como as funcións incrementais propostas por Franklin e Malkhi.[19]
  • Crebacabezas de cliente baseados na recuperación de bits ocultos dunha preimaxe de hash, empregados para dificultar os ataques de esgotamento de conexións.[9]
  • Crebacabezas baseados en Diffie-Hellman.[20]
  • Moderate, a familia de funcións de Abadi e colaboradores.[11][12]
  • MBound.[10]
  • Hokkaido.[12]
  • Cuckoo Cycle.[13]
  • Construción baseada na árbore de Merkle.[21]
  • Protocolo de crebacabezas de visita guiada.[14]

Proba de traballo útil (PoUW)

[editar | editar a fonte]

Na conferencia CRYPTO 2022 da IACR presentouse Ofelimos, un protocolo de cadea de bloques baseado na «proba de traballo útil» (PoUW). O seu mecanismo de consenso está deseñado para realizar ao mesmo tempo unha busca descentralizada de solucións a problemas de optimización. Emprega a busca local dobremente paralela (DPLS, do inglés Doubly Parallel Local Search), que combina exploracións locais con operacións de hash necesarias para a seguridade do protocolo. Os autores describen unha instancia de DPLS baseada nunha variante de WalkSAT para problemas de satisfactibilidade booleana.[22]

Proba de traballo optimizable (OPoW)

[editar | editar a fonte]

A proba de traballo optimizable (optimisable proof of work, OPoW) é unha proposta do proxecto The Innovation Game. Segundo a súa documentación, pretende incentivar a mellora dos algoritmos de resolución sen favorecer a inestabilidade nin a centralización da rede. O deseño combina desafíos de satisfacibilidade booleana, rutas de vehículos con capacidade e mochila, e reparte recompensas mediante un cálculo de influencia. Distingue os mineiros, que calculan solucións, dos contribuíntes que achegan algoritmos e reciben recompensas segundo a súa adopción. Os autores presentan a separación entre resolución de desafíos e creación de bloques como un xeito de construír un mercado de algoritmos.[23][24]

Proba de traballo de tipo Bitcoin

[editar | editar a fonte]

En 2009, a rede Bitcoin entrou en funcionamento.[7] É unha moeda dixital baseada nunha proba de traballo de tipo Hashcash. A diferenza da RPOW de Finney, que empregaba un servidor con hardware de confianza, en Bitcoin a protección contra o dobre gasto baséase nun protocolo entre pares descentralizado que acorda o historial das transferencias.[25][2] Os mineiros buscan unha proba válida para os bloques; os nós comproban tanto esa proba como a validez das transaccións. A dificultade axústase periodicamente para manter o tempo medio entre bloques arredor dun valor obxectivo.[2]

Consumo de enerxía

[editar | editar a fonte]
Gráfica do consumo eléctrico anualizado estimado de Bitcoin entre 2016 e febreiro de 2025, coa estimación central e os límites superior e inferior, en TWh.
Evolución do consumo eléctrico anualizado estimado de Bitcoin de 2016 a febreiro de 2025, en TWh, cos límites superior e inferior. Datos da Universidade de Cambridge.[26]

O Cambridge Bitcoin Electricity Consumption Index estima o consumo eléctrico de Bitcoin. A estimación anualizada expresa a electricidade que se consumiría nun ano se se mantivese a potencia estimada nun momento determinado.[26][27] Como comparación histórica, o informe do Parlamento Europeo de xullo de 2018 recollía unha estimación que equiparaba o consumo eléctrico de Bitcoin ao da República Checa, remitindo a Digiconomist e a un artigo de Forbes.[28]

Modificación do historial

[editar | editar a fonte]

O bloque que inclúe unha transacción conta como a súa primeira confirmación; cada bloque posterior engade outra. Os comerciantes e servizos que reciben pagamentos poden agardar varias confirmacións antes de dalos por definitivos, en función do risco que acepten. Baixo o suposto de que a maioría da capacidade de cálculo é honesta, a probabilidade de que un atacante reverta unha transacción diminúe ao aumentar as confirmacións; non se volve imposible tras un número fixo delas.[2][29] O control de máis da metade da potencia de cálculo permite realizar de maneira fiable o chamado ataque do 51 %, aínda que tamén poden producirse reorganizacións con menos potencia.[30][31]

ASIC e grupos de minaría

[editar | editar a fonte]

Na comunidade Bitcoin hai participantes que traballan xuntos en grupos de minaría, tamén chamados pools, compartindo capacidade de cálculo e recompensas.[32] Algúns mineiros empregan circuítos integrados de aplicación específica (ASIC) para a PoW.[33] Nunha análise de 2018, David Vorick salientou as vantaxes dos fabricantes e das granxas de minaría con acceso a equipamento especializado, economías de escala e custos eléctricos baixos.[34]

Algunhas funcións, como RandomX, deseñáronse para limitar a vantaxe dos ASIC fronte ao hardware de uso xeral. RandomX está optimizado para CPU e utiliza execución de código aleatorio e técnicas de uso intensivo da memoria.[35]

Debilidades de seguridade

[editar | editar a fonte]

Ataque de maioría (ataque do 51 %)

[editar | editar a fonte]

Un participante ou grupo con máis da metade da potencia de minaría pode superar de forma sostida a cadea dos participantes honestos, reorganizar o historial, reverter pagamentos propios e dificultar a confirmación doutras transaccións. Iso non lle permite gastar moedas alleas sen as súas chaves nin facer que os nós honestos acepten transaccións inválidas.[2][36]

Unha noticia de Olga Kharif do 9 de outubro de 2025 recolleu unha estimación de Campbell Harvey, profesor de Finanzas da Universidade Duke, segundo a cal un ataque do 51 % contra Bitcoin dunha semana de duración podería custar arredor de 6 000 millóns de dólares, menos do 1 % do valor da rede daquela. A noticia examinaba a posibilidade de obter beneficios con posicións curtas, pero tamén recollía obxeccións sobre a adquisición e instalación do equipamento, as garantías financeiras e unha posible suspensión da negociación. Trátase dunha estimación hipotética publicada en 2025, non dun gasto observado nin dun custo actual comprobado.[37]

O proxecto de seguimento do MIT Digital Currency Initiative documentou máis de corenta reorganizacións de seis ou máis bloques entre 2019 e 2020 en redes observadas, algunhas delas acompañadas de dobres gastos; non todas esas reorganizacións se identificaron como ataques.[38] Shanaev e os seus colaboradores estudaron os efectos de catorce ataques do 51 % en trece criptomoedas sobre os seus prezos.[39]

Incidente de compatibilidade de 2013

[editar | editar a fonte]

En marzo de 2013, a cadea de Bitcoin dividiuse por unha incompatibilidade entre versións do cliente relacionada cos límites de Berkeley DB. Os participantes coordinaron o regreso a unha cadea compatible. O informe BIP 50 documenta o incidente e un dobre gasto experimental; non foi unha toma maliciosa da maioría da potencia de minaría.[40]

Incentivos e seguridade económica

[editar | editar a fonte]

A seguridade económica de Bitcoin relaciona os incentivos dos mineiros co valor das recompensas e cos custos de cálculo. Os mineiros non teñen que posuír previamente moedas para achegar proba de traballo.[2][41]

As recompensas dos mineiros combinan a subvención por bloque e as comisións das transaccións. O libro branco de Bitcoin prevía que as comisións puidesen substituír a emisión de novas moedas como incentivo.[2] Cada redución á metade (halving) diminúe a subvención por bloque, pero iso non determina por si só a evolución dos ingresos en moeda fiduciaria nin a seguridade da rede.[7][41] A proporción entre comisións e recompensa total é unha das medidas usadas para estudar esa composición.[42]

Impacto e debate ambiental

[editar | editar a fonte]

Os mineiros de Bitcoin compiten por atopar bloques cunha proba de traballo válida, mentres que os nós verifican os bloques e as súas transaccións conforme ás regras do protocolo.[2] A busca competitiva de hashes consome electricidade e require equipamento. Ciaian, Kancs e Rajcaniova estudaron a relación entre recompensas, custos e capacidade de minaría empregando datos de 2014-2019. O seu modelo económico inclúe investimento en hardware e custos operativos como a electricidade; o consumo enerxético non se identifica, illadamente, coa seguridade da rede.[41]

En xaneiro de 2022, Erik Thedéen, daquela vicepresidente da Autoridade Europea de Valores e Mercados, pediu á UE que prohibise o modelo de proba de traballo en favor do de proba de participación, polo menor consumo enerxético deste último.[43]

En novembro de 2022, Nova York aprobou unha moratoria de dous anos para determinados permisos de xeración eléctrica con combustibles baseados en carbono destinados á minaría de criptomoedas con proba de traballo. A medida tiña un ámbito específico de permisos e instalacións; non era unha prohibición de toda a minaría no estado.[44]

Nun estudo de 2023, Matěj Velický analizou a posibilidade de empregar a carga interrompible da minaría en servizos de resposta á demanda e na integración de renovables. O traballo formula condicións e incertezas de implantación, polo que non debe interpretarse como unha redución automática do impacto ambiental.[45]

Notas

[editar | editar a fonte]
  1. 1 2 3 4 5 6 7 Back, Adam (1 de agosto de 2002). "Hashcash - A Denial of Service Counter-Measure" (PDF) (en inglés). Consultado o 9 de setembro de 2026. Informe técnico.
  2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Nakamoto, Satoshi (2008). "Bitcoin: A Peer-to-Peer Electronic Cash System" (PDF) (en inglés). Arquivado (PDF) dende o orixinal o 20 de marzo de 2014. Consultado o 9 de setembro de 2026.
  3. 1 2 Adam Back. "hashcash - hashcash anti-spam / denial of service counter-measure tool" (en inglés). Consultado o 9 de setembro de 2026. Apartado «stamp format (version 1)».
  4. ↑ Satoshi Nakamoto (31 de outubro de 2008). "Bitcoin P2P e-cash paper". Cryptography mailing list (en inglés). Consultado o 9 de setembro de 2026.
  5. 1 2 3 4 5 Dwork, Cynthia; Naor, Moni (1993). "Pricing via Processing or Combatting Junk Mail" (PDF). En Brickell, Ernest F. Advances in Cryptology - CRYPTO '92. Lecture Notes in Computer Science (en inglés) 740. Springer. pp. 139–147. ISBN 978-3-540-57340-1. doi:10.1007/3-540-48071-4_10. Consultado o 9 de setembro de 2026. Seccións 4.1-4.3.
  6. ↑ Back, Adam (28 de marzo de 1997). "[ANNOUNCE] hash cash postage implementation" (en inglés). Consultado o 9 de setembro de 2026.
  7. 1 2 3 4 5 6 Narayanan, Arvind; Bonneau, Joseph; Felten, Edward; Miller, Andrew; Goldfeder, Steven (9 de febreiro de 2016). Bitcoin and Cryptocurrency Technologies (PDF) (en inglés). Consultado o 9 de setembro de 2026. Borrador previo á publicación, distribuído desde a web académica de Princeton; sección 5.2, pp. 138-145, e seccións sobre scrypt e Litecoin, pp. 219-221 e 271.
  8. ↑ Percival, Colin; Josefsson, Simon (agosto de 2016). "The scrypt Password-Based Key Derivation Function" (en inglés). RFC Editor. doi:10.17487/RFC7914. RFC 7914, informativo. Consultado o 9 de setembro de 2026.
  9. 1 2 Juels, Ari; Brainard, John (1999). "Client Puzzles: A Cryptographic Countermeasure Against Connection Depletion Attacks" (PDF). Network and Distributed System Security Symposium (en inglés). Consultado o 9 de setembro de 2026. O programa emprega a variante «Defense» no título; o PDF di «Countermeasure».
  10. 1 2 3 Dwork, Cynthia; Goldberg, Andrew; Naor, Moni (2003). "On Memory-Bound Functions for Fighting Spam" (PDF). Advances in Cryptology - CRYPTO 2003. Lecture Notes in Computer Science (en inglés) 2729. Springer. pp. 426–444. ISBN 978-3-540-40674-7. doi:10.1007/978-3-540-45146-4_25. Consultado o 9 de setembro de 2026.
  11. 1 2 Abadi, Martín; Burrows, Mike; Manasse, Mark; Wobber, Ted (2005). "Moderately hard, memory-bound functions". ACM Transactions on Internet Technology (en inglés) 5 (2): 299–327. doi:10.1145/1064340.1064341. "Moderately Hard, Memory-Bound Functions" (PDF). Microsoft Research (en inglés). Consultado o 9 de setembro de 2026. Manuscrito de autor, con paxinación propia 1-27.
  12. 1 2 3 Coelho, Fabien (2005). "Exponential Memory-Bound Functions for Proof of Work Protocols". Cryptology ePrint Archive (en inglés). 2005/356. Arquivado dende o orixinal o 9 de abril de 2018. Consultado o 9 de setembro de 2026. Informe técnico A/370/CRI, versión 3, revisada o 7 de novembro de 2006.
  13. 1 2 Tromp, John (2015). "Cuckoo Cycle: A Memory Bound Graph-Theoretic Proof-of-Work". Financial Cryptography and Data Security. Lecture Notes in Computer Science (en inglés) 8976. Springer. pp. 49–62. ISBN 978-3-662-48050-2. doi:10.1007/978-3-662-48051-9_4. John Tromp (31 de decembro de 2014). "Cuckoo Cycle: a memory bound graph-theoretic proof-of-work" (PDF). Cryptology ePrint Archive (en inglés). 2014/059. Arquivado (PDF) dende o orixinal o 5 de xullo de 2017. Consultado o 9 de setembro de 2026. Prepublicación de 13 páxinas, distinta da edición das actas.
  14. 1 2 Abliz, Mehmud; Znati, Taieb (decembro de 2009). "A Guided Tour Puzzle for Denial of Service Prevention". 2009 Annual Computer Security Applications Conference (en inglés). pp. 279–288. doi:10.1109/ACSAC.2009.33. "A Guided Tour Puzzle for Denial of Service Prevention" (PDF) (en inglés). Arquivado dende o orixinal (PDF) o 12 de outubro de 2013. Consultado o 9 de setembro de 2026. Copia de autor de dez páxinas, sen paxinación editorial.
  15. ↑ Back, Adam. "Hashcash.org" (en inglés). Consultado o 9 de setembro de 2026.
  16. ↑ Gabber, Eran; Jakobsson, Markus; Matias, Yossi; Mayer, Alain (1998). "Curbing junk e-mail via secure classification". Financial Cryptography. Lecture Notes in Computer Science (en inglés) 1465. pp. 198–213. ISBN 978-3-540-64951-9. doi:10.1007/BFb0055484. "Curbing junk e-mail via secure classification" (PDF) (en inglés). Consultado o 9 de setembro de 2026. Versión de autor, sección 6.2, p. 14 do PDF.
  17. 1 2 Jakobsson, Markus; Juels, Ari (1999). "Proofs of Work and Bread Pudding Protocols (Extended Abstract)" (PDF). Secure Information Networks: Communications and Multimedia Security (en inglés). Kluwer Academic Publishers. pp. 258–272. doi:10.1007/978-0-387-35568-9_18. Consultado o 9 de setembro de 2026.
  18. ↑ Wang, XiaoFeng; Reiter, Michael K. (maio de 2003). "Defending Against Denial-of-Service Attacks with Puzzle Auctions (Extended Abstract)" (PDF). Proceedings of the 2003 IEEE Symposium on Security and Privacy (en inglés). pp. 78–92. doi:10.1109/SECPRI.2003.1199329. Consultado o 9 de setembro de 2026.
  19. ↑ Franklin, Matthew K.; Malkhi, Dahlia (1997). "Auditable metering with lightweight security". Financial Cryptography. Lecture Notes in Computer Science (en inglés) 1318. pp. 151–160. ISBN 978-3-540-63594-9. doi:10.1007/3-540-63594-7_75. Matthew K. Franklin; Dahlia Malkhi (4 de maio de 1998). "Auditable Metering with Lightweight Security" (PDF) (en inglés). Consultado o 9 de setembro de 2026. Versión ampliada, sección 4.1, p. 4; non é a edición das actas de 1997.
  20. ↑ Waters, Brent; Juels, Ari; Halderman, J. Alex; Felten, Edward W. (2004). "New Client Puzzle Outsourcing Techniques for DoS Resistance" (PDF). Proceedings of the 11th ACM Conference on Computer and Communications Security (en inglés). ACM. pp. 246–256. doi:10.1145/1030083.1030117. Arquivado (PDF) dende o orixinal o 21 de abril de 2021. Consultado o 9 de setembro de 2026.
  21. ↑ Coelho, Fabien (2007). "An (Almost) Constant-Effort Solution-Verification Proof-of-Work Protocol based on Merkle Trees". Cryptology ePrint Archive (en inglés). 2007/433. Consultado o 9 de setembro de 2026. Versión ampliada e en cor, revisada o 22 de xuño de 2008, con paxinación propia 1-8.
  22. ↑ Fitzi, Matthias; Kiayias, Aggelos; Panagiotakos, Giorgos; Russell, Alexander (2022). "Ofelimos: Combinatorial Optimization via Proof-of-Useful-Work" (PDF). Advances in Cryptology - CRYPTO 2022. Lecture Notes in Computer Science (en inglés). 13508. Springer. pp. 339–369. ISBN 978-3-031-15978-7. doi:10.1007/978-3-031-15979-4_12. Arquivado (PDF) dende o orixinal o 9 de setembro de 2022. Consultado o 9 de setembro de 2026.
  23. ↑ Fletcher, John; Chan, Ying; David, Philip. "The Innovation Game (Whitepaper v2.2)" (PDF). The Innovation Game (en inglés). Consultado o 24 de marzo de 2026.
  24. ↑ "The Mechanism (OPoW)". The Innovation Game Documentation (en inglés). Consultado o 24 de marzo de 2026.
  25. ↑ Hal Finney. "RPOW - Reusable Proofs of Work". Satoshi Nakamoto Institute (en inglés). Arquivado dende o orixinal o 19 de xuño de 2023. Consultado o 9 de setembro de 2026. Hal Finney (15 de agosto de 2004). "RPOW - Reusable Proofs of Work". Satoshi Nakamoto Institute (en inglés). Consultado o 9 de setembro de 2026. Anuncio do sistema.
  26. 1 2 "Cambridge Bitcoin Electricity Consumption Index (CBECI)" (en inglés). Cambridge Centre for Alternative Finance. Consultado o 9 de setembro de 2026.
  27. ↑ "Methodology" (en inglés). Cambridge Centre for Alternative Finance. Consultado o 9 de setembro de 2026.
  28. ↑ Houben, Robby; Snyers, Alexander (xullo de 2018). "Cryptocurrencies and blockchain: Legal context and implications for financial crime, money laundering and tax evasion" (PDF) (en inglés). Parlamento Europeo. pp. 18–28. PE 619.024. Consultado o 9 de setembro de 2026.
  29. ↑ "Payment Processing". Bitcoin Developer Guides (en inglés). Consultado o 9 de setembro de 2026. Sección «Verifying Payment».
  30. ↑ "Block Chain". Bitcoin Developer Guides (en inglés). Consultado o 9 de setembro de 2026. Sección «Proof Of Work».
  31. ↑ Michael J. Casey; Paul Vigna (16 de xuño de 2014). "BitBeat: Mining Pool Rejects Short-Term Fixes To Avert "51% Attack"". The Wall Street Journal (en inglés). Arquivado dende o orixinal o 15 de agosto de 2020. Consultado o 9 de setembro de 2026.
  32. ↑ "Hashrate Distribution". Blockchain.com (en inglés). Consultado o 9 de setembro de 2026. Apartado «Explanation».
  33. ↑ Martindale, Jon. "What is an ASIC miner?". Digital Trends (en inglés). Consultado o 9 de setembro de 2026. Actualizado o 25 de abril de 2023.
  34. ↑ Vorick, David (13 de maio de 2018). "The State of Cryptocurrency Mining". Sia Blog (en inglés). Consultado o 9 de setembro de 2026.
  35. ↑ tevador e colaboradores. "RandomX". GitHub (en inglés). Consultado o 9 de setembro de 2026.
  36. ↑ Sal Miah. "51% Attack: Bitcoin's Biggest Risk Explained". Webopedia (en inglés). Arquivado dende o orixinal o 16 de outubro de 2025. Consultado o 9 de setembro de 2026. Actualización indicada na captura: 29 de xaneiro de 2025.
  37. ↑ Kharif, Olga (9 de outubro de 2025). "Debasement Trade Devotees Face a Unique Risk When it Comes to Bitcoin" (PDF). Bloomberg (en inglés). Consultado o 9 de setembro de 2026. Copia pública aloxada na Universidade Duke; pp. 1-4.
  38. ↑ MIT Digital Currency Initiative. "51% Attacks" (en inglés). Consultado o 9 de setembro de 2026.
  39. ↑ Savva Shanaev; Arina Shuraeva; Mikhail Vasenin; Maksim Kuznetsov (2020). "Cryptocurrency Value and 51% Attacks: Evidence from Event Studies". The Journal of Alternative Investments (en inglés) 22 (3): 65–77. doi:10.3905/jai.2019.1.081. Arquivado dende o orixinal o 6 de febreiro de 2021. Consultado o 9 de setembro de 2026. Número do inverno de 2020; publicación en liña o 30 de outubro de 2019. "Cryptocurrency Value and 51% Attacks: Evidence from Event Studies". Northumbria University Research Portal (en inglés). Consultado o 9 de setembro de 2026.
  40. ↑ Andresen, Gavin. "March 2013 Chain Fork Post-Mortem". Bitcoin BIPs (en inglés). BIP 50. Consultado o 9 de setembro de 2026.
  41. 1 2 3 Ciaian, Pavel; Kancs, d'Artis; Rajcaniova, Miroslava (21 de outubro de 2021). "The economic dependency of bitcoin security". Applied Economics (en inglés) 53 (49): 5738–5755. ISSN 0003-6846. doi:10.1080/00036846.2021.1931003. Pavel Ciaian; d'Artis Kancs; Miroslava Rajcaniova (16 de febreiro de 2021). "The economic dependency of the Bitcoin security" (en inglés). arXiv:2102.08378v1. Consultado o 9 de setembro de 2026. Prepublicación consultada, con paxinación propia; non a edición final da revista.
  42. ↑ CryptoQuant. "BTC Network Data" (en inglés). Consultado o 9 de setembro de 2026. Campo «fees_reward_percent», API 1.3.0.
  43. ↑ Bateman, Tom (19 de xaneiro de 2022). "EU regulator calls for a ban on proof of work Bitcoin mining to save renewable energy". Euronews Next (en inglés). Consultado o 9 de setembro de 2026.
  44. ↑ Sigalos, MacKenzie (23 de novembro de 2022). "New York governor signs first-of-its-kind law cracking down on bitcoin mining — here's everything that's in it". CNBC (en inglés). Consultado o 9 de setembro de 2026.
  45. ↑ Velický, Matěj (2023). "Renewable Energy Transition Facilitated by Bitcoin". ACS Sustainable Chemistry & Engineering (en inglés) 11 (8): 3160–3169. doi:10.1021/acssuschemeng.2c06077. Consultado o 9 de setembro de 2026. Versión no repositorio institucional ASEP; pp. 3164–3167.

Véxase tamén

[editar | editar a fonte]

Outros artigos

[editar | editar a fonte]
Obtido de «https://gl.wikipedia.org/w/index.php?title=Proba_de_traballo&oldid=7691197»