Σενάρια Νίκου Καζαντζάκη
 Σκηνή από την ταινία Θωρηκτό Ποτέμκιν (1925) του Ρώσου σκηνοθέτη Σεργκέι Αϊζενστάιν, την οποία είδε το 1925 στη Ρωσία ο Νίκος Καζαντζάκης.[1] | |
| Συγγραφέας | Νίκος Καζαντζάκης |
|---|---|
| Τίτλος | Το κόκκινο μαντήλι Λένιν Άγιος Παχώμιος και Σία Βούδας Δον Κιχώτης Μουχαμέτης Το Δεκαήμερο Μια ηλιακή έκλειψη |
| Γλώσσα | Γαλλικά Ελληνικά |
| Ημερομηνία δημιουργίας | 1932 |
| δεδομένα () | |
Ο Νίκος Καζαντζάκης την τετραετία 1928 - 1932 έγραψε οκτώ κινηματογραφικά σενάρια. Τρία το 1928 ενώ βρισκόταν στη Ρωσία (Το κόκκινο μαντήλι, Λένιν, Άγιος Παχώμιος και Σία) και πέντε το 1932 κατά τη διαμονή του στο Gottesgab στην Τσεχία (Βούδας, Δον Κιχώτης, Μουχαμέτης, Το Δεκαήμερο, Μια ηλιακή έκλειψη).[2] Η Διεθνής Εταιρεία Φίλων Νίκου Καζαντζάκη στην εργογραφία του συγγραφέα αναφέρει και ένα σχέδιο σεναρίου με τίτλο Αιώνια Ελλάδα.[3]
Ιστορικό συγγραφής
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Ο Νίκος Καζαντζάκης σε γράμμα του στον Παντελή Πρεβελάκη, αριθμός επιστολής 53, από το Κίεβο στις 25 Μαΐου 1928 σημείωσε: «Όλο το μήνα τούτον τον πέρασα υπό το ζώδιον του κινηματογράφου. Μελέτησα πολλά βιβλία, είδα πολλά films, έγραψα Το Κόκκινο Μαντίλι (έτσι λέγεται και έτσι ελληνικά θα μείνει και στα ρούσικα) και αρχίζω να συγκινούμαι: 1) Γιατί, καθώς Σας έγραφα, είναι θαυμαστή άσκηση για την Οδύσσεια· γράφοντας film είσαι υποχρεωμένος τα πάντα να μετατρέπεις –και την πιο αφηρημένη έννοια– σε εικόνα. 2) Πλήθος ψυχολογικά προβλήματα και ιδίως όνειρα, υποσυνείδητο, visions, μονάχα με τον κινηματογράφο μπορούν τέλεια να εκφραστούν. 3) Γιατί σε κυριεύει μια πικρότατη ηδονή και υπερηφάνεια να δημιουργείς με τις σκιές πάθη, έρωτες, ορμές, να σμίγεις και να χωρίζεις και να δημιουργείς ανθρώπους και σιωπηλά, σε μια στιγμή, να εξαφανίζουνται. Καθώς ξέρετε και πρώτος ανακαλύψατε, αυτή η σκληρή ηδονή της τεράστιας ορμής και της απότομης εξαφάνισης χαρακτηρίζει ώς τώρα ό,τι έγραψα.»[2][4] Ο Καζαντζάκης έλπιζε μέσα από τη συγγραφή και την πώληση των σεναρίων να λύσει το οικονομικό πρόβλημα που τον ταλαιπωρούσε. Σε γράμμα του στον Πρεβέλακη, αριθμός επιστολής 143, από το Gottesgab στις 5 Φεβρουαρίου 1932 έγραψε σχετικά στον Πρεβελάκη: «Όλο τονώνεται η πεποίθησή μου πως «αυτός είναι ο δρόμος». Δε βλέπω καμιάν άλλη γενναία έξοδο από την πολιορκία που μας έστησε η φτώχεια.» Και στις 30 Απριλίου 1932: «Πρέπει να γλιτώσουμε από τους Αθηναίους εκδότες. Όλη μας η έφοδο, για τα scénaria. Εκεί είναι η σωτηρία.»[2] Τελικά δεν τα κατάφερε. Κανένα από αυτά τα σενάρια δεν έγινε κινηματογραφική ταινία, όπως απέτυχε και η τελευταία του προσπάθεια ως σεναριογράφος το 1956 όταν ο Ελληνοαμερικάνος Σπύρος Σκούρας, πρόεδρος της 20th Century Fox, του ανέθεσε να γράψει ένα έργο με τίτλο «Μια ελληνική οικογένεια».[5]
Υπόθεση
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Δύο σενάρια, Δον Κιχώτης και Το Δεκαήμερο, είναι διασκευές των κλασικών λογοτεχνικών έργων,[6] τρία αφορούν κορυφαίες ιστορικές προσωπικότητες, τις οποίες ο Καζαντζάκης θαύμαζε (Λένιν, Βούδας και Μουχαμέτης), ένα αφορά την Ελληνική Επανάσταση του 1821 (Το κόκκινο μαντήλι, μια μαρξιστική ανάγνωση της Ελληνικής Επανάστασης),[4] ένα έχει αντικληρικό χαρακτήρα (Άγιος Παχώμιος και Σία) και το Μια ηλιακή έκλειψη διαδραματίζεται σε ένα βουδιστικό μοναστήρι κατά τη διάρκεια μιας έκλειψης ηλίου.[5] Για το τελευταίο ο Καζαντζάκης έγραψε στον Πρεβελάκη στις 16 Ιανουαρίου 1932: «Τώρα έχω στο νου μου ένα άλλο scénario, κατάλληλο για το διαγωνισμό της Κοινωνίας των Εθνών. Άμα τελέψω τον Δον Κιχώτη, θα το αρχίξω. Είναι για τη σύγχρονη αθλιότητα του κόσμου, για τη φρίκη του πολέμου, για τη συναδέρφωση των λαών.»[2]
Κριτική
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Σύμφωνα με τον Νίκο Μαθιουδάκη, επιστημονικό σύμβουλο των Εκδόσεων Καζαντζάκη και πρόεδρο του ελληνικού τμήματος της Διεθνούς Εταιρείας Φίλων Νίκου Καζαντζάκη, τα σενάρια έχουν πολλά προβλήματα και υφολογικά και τεχνικά, ενώ κάποια από αυτά είναι κακογραμμένα. Στόχος των εκδόσεων είναι κάποια στιγμή να δημιουργηθεί μια ομάδα επιστημόνων, η οποία θα μεταγράψει, θα τεκμηριώσει και θα σχολιάσει τα σενάρια προκειμένου να δοθούν στο αναγνωστικό κοινό.[7]
Παραπομπές
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]- ↑ Χατζοπούλου, Λίτσα (2008). Ο Νίκος Καζαντζάκης μέσα από τις συλλογές του Μουσείου. Ηράκλειο Κρήτης: Μουσείο Νίκου Καζαντζάκη. σελ. 54. ISBN 978-960-86842-1-8.
- 1 2 3 4 Νίκος Καζαντζάκης και Παντελής Πρεβελάκης. Τετρακόσια Γράμματα του Καζαντζάκη στον Πρεβελάκη. Εκδόσεις Ελένης Ν. Καζαντζάκη. Αθήνα. 1984. Πρώτη έκδοση 1965.
- ↑ Εργογραφία. amis-kazantzaki.gr. Ανακτήθηκε στις 14/01/2026.
- 1 2 «Ο Νίκος Καζαντζάκης ως σεναριογράφος και η Ελληνική Επανάσταση του 1821: “Το κόκκινο μαντίλι”» (γράφει η Έφη Μπουκουβάλα – Κλώντζα). Καταχώρηση από: Σπύρος Αραβανής. poiein.gr. 25/03/2025. Ανακτήθηκε στις 25/01/2026.
- 1 2 Αγησίλαος Κ. Αλιγιζάκης. Ο Νίκος Καζαντζάκης και ο κινηματογράφος. patris.gr. 9 Ιουλίου 2022. Ανακτήθηκε στις 25/01/2026.
- ↑ Panayiota Mini. Nikos Kazantzakis’ Unshot Adaptations of Don Quixote and Decameron. journals.akademicka.pl. 31/12/2021. Ανακτήθηκε στις 25/01/2026.
- ↑ Ανοίξαμε το αρχείο του Νίκου Καζαντζάκη. Ο επιστημονικός σύμβουλος των εκδόσεων Καζαντζάκη Νίκος Μαθιουδάκης μάς ξεναγεί στο αρχείο του συγγραφέα. lifo.gr. 02/11/2018. Ανακτήθηκε στις 25/01/2026.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]- Αναλύοντας τον «κινηματογραφικό» Νίκο Καζαντζάκη. kathimerini.gr. 26.11.2017. Ανακτήθηκε στις 25/01/2026.
