دامن‌برچینی

تندیسی از ونوس زیباسُرین در فرهنگ یونانی. موزه هرمیتاژ، روسیه.

دامن‌برچینی (Anasyrma) عمل بالا زدن دامن زنانه یا مردانه توسط خود شخص برای نمایاندن منطقه شرمگاهی خود است. دامن برچیدن می‌تواند به برخی مراسم مذهبی، شهوت، شوخی و لودگی یا تأثیرگذاری بر فرد تماشاگر ارتباط داشته باشد یا در جریان یک نمایش انجام شود. دامن‌برچینی با عمل‌های مشابه در بدن‌نمایی این تفاوت را دارد که شخص بدن‌نما این کار را بیشتر برای لذت شهوانی خود انجام می‌دهد اما بالا زدن دامن بیشتر برای تأثیرگذاری بر اطرافیان انجام می‌شود. در برخی از فرهنگ‌ها برگرفتن دامن به عنوان عملی که چشم بد را دور می‌کند یا دشمنان فراطبیعی را می‌راند پنداشته شده و انجام می‌شود. از نمونه‌های معروف دامن‌برچینی در فرهنگ اروپایی تندیس ونوس زیباسُرین ^{Venus Callipyge} است.

در ادبیات فارسی نیز اشاراتی به برچیدن دامن شده‌است:
نمونه از نظام قاری در دیوان البسه (ص ۲۶):

دامن به هرکه می‌رسم از عضو خویش، بر

می‌دارم و برهنگی اظهار می‌کنم.

نمونه‌شعری از صائب تبریزی:

زلیخا دامن امید را بیهوده نگشاید

عبیر پیرهن را چشم چون دستار می‌باید.

به عنوان آیین باروری

دامن‌برچینی یک آیین باروری است که در آن یک شخص یا یک الهه دامن خود را بالا می‌زند تا اندام تناسلی خود را نشان دهد. اولین گواهی مصری، پاپیروس چستر بیتی اول en:Chester Beatty Papyri است: حاتحور لباس خود را در مقابل خدای رع بالا می‌زند تا او را پس از اینکه از خدای بابا رنجیده بود، بخنداند. در معبد اسنا یک آیین مقدس مرتبط با حاتحور وجود دارد: در روز بیست و نهم آثیرen:Hathor (month)، دو زن اندام تناسلی و سینه‌های خود را در مقابل نمادی از الهه به نمایش می‌گذارند تا فرعون و سرزمین را متبرک کنند. هرودوت (تاریخ، دوم، ۵۹–۶۱) جشنواره الهه آرتمیس (باستت) را در بوباستی توصیف می‌کند. او گزارش می‌دهد که در طول سفری که با قایق در رودخانه نیل برای رسیدن به بوباستی انجام می‌شد، برخی از زنان لباس خود را بالا می‌بردند تا اندام تناسلی خود را در مقابل روستاها و مزارع نشان دهند تا آنها را با باروری متبرک کنند. این آیین همچنین می‌تواند برای تبرک شدن توسط یک خدا انجام شود: دیودوروس سیسیلی (کتابخانه تاریخی I، ۸۵) می‌نویسد که زنان در مقابل گاو نر آپیس می‌رفتند و لباس‌های خود را بالا می‌بردند تا از قدرت باروری او متبرک شوند. شانزده مجسمه از خدای هرمافرودیتوس در مصر یافت شده است که همگی مربوط به دوره یونانی-رومی هستند و هشت مورد از آنها دامن‌برچینی هرمافرودیتوس را نشان می‌دهند. اعتقاد بر این بود که این خدا مخترع ازدواج و بخشی از چرخه‌های مقدس آفرودیت و دیونیسوس است که در مصر با حاتحور، الهه تمایلات جنسی و اوزیریس، در جنبه خدای باروری، مرتبط است. حتی اگر آناسیروم (دامن‌برچینی) را به عنوان یک آیین آپوتروپیک en:Namburbi — به معنای واقعی کلمه به معنای «(آیینی برای) خنثی کردن آن (یعنی شر پیشگویی شده)» یا «آپوتروپائن» — در نظر بگیریم، در مصر پیوند محکمی با باروری دارد. در زمانی که داشتن منابع فراوان برای پیشرفت جامعه و بقای مردم حیاتی بود، تضمین برداشت فراوان از طریق اعمال مذهبی نیز از اهمیت بالایی برخوردار بود.