پرش به محتوا

پیتر ریچرسون

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پیتر ریچرسون
زادهٔ۱۱ اکتبر ۱۹۴۳
سان ماتیو، کالیفرنیا
ملیتایالات متحده آمریکا

پیتر ریچرسون (انگلیسی: Peter Richerson؛ زادهٔ ۱۱ اکتبر ۱۹۴۳) زیست‌شناس، و استاد دانشگاه اهل ایالات متحده آمریکا است. او به همراه رابرت بوید، نظریه وراثت دوگانه را توسعه داد که فرهنگ را سیستم وراثت جداگانه‌ای می‌داند. ریچرسون دین را «انطباق فرهنگی» می‌داند که از طریق انتخاب گروهی فرهنگی فرگشت یافته، نه سازگاری ژنتیکی.

وی همچنین برندهٔ جوایزی همچون کمک‌هزینه گوگنهایم شده است.

فرگشت مشترک ژن-فرهنگ

[ویرایش]

پیتر ریچرسون (Peter J. Richerson) استاد ممتاز دانشگاه کالیفرنیا در دیویس و از پیشگامان نظریه فرگشت فرهنگی است. او به همراه رابرت بوید، کتاب جریان‌ساز «تنها با ژن‌ها نه: چگونه فرهنگ فرگشت انسانی را دگرگون کرد» (Not by Genes Alone) را به رشته تحریر درآورد. ریچرسون استدلال می‌کند که فرهنگ تنها یک محصول جانبی از بیولوژی نیست، بلکه خود یک سیستم وراثت است که با سرعت بیشتری نسبت به ژنتیک عمل می‌کند و می‌تواند مسیر فرگشت بیولوژیک انسان را تغییر دهد.[۱]

در حوزه روان‌شناسی فرگشتی دین، کارهای ریچرسون بر این محور استوار است که دین مجموعه‌ای از «انطباق‌های فرهنگی» است که برای حل مشکلات همکاری در گروه‌های بزرگ تکامل یافته است. او معتقد است که جوامع بشری از طریق فرایند «انتخاب طبیعی میان‌گروهی»، آن دسته از سیستم‌های مذهبی را برگزیده‌اند که همبستگی داخلی را تقویت و از مسئله مفت‌سواری جلوگیری می‌کردند.[۲] این رویکرد به تبیین این موضوع می‌پردازد که چرا رفتارهای مذهبی با وجود هزینه‌بر بودن، در تمام جوامع پایدار مانده‌اند.

رابرت بوید، به همراه پیتر ریچرسون، «نظریه وراثت دوگانه» را پایه‌گذاری کرد که بر تعامل میان انتخاب طبیعی ژنتیکی و فرآیندهای یادگیری فرهنگی تأکید دارد. بوید استدلال می‌کند که دین مجموعه‌ای از «سازگاری‌های فرهنگی» است که به انسان‌ها اجازه می‌دهد در گروه‌هایی بسیار بزرگتر از آنچه غرایز بیولوژیک به‌تنهایی اجازه می‌دهند، همکاری کنند. از نظر او، ذهن انسان دارای ظرفیتی فرگشت‌یافته برای «تقلید از اکثریت» و «تقلید از افراد موفق» است که باعث پایداری باورهای مذهبی در طول نسل‌ها می‌شود.[۳]: ۱۴۸–۱۶۰ 

پیتر ریچرسون و رابرت بوید از دهه ۱۹۸۰ همکاری نزدیک داشتند و نظریه وراثت دوگانه (dual inheritance theory) را بنیان گذاشتند که فرهنگ را سیستم وراثت موازی با ژن‌ها می‌داند.[۴] کتاب مشترکشان "Not by Genes Alone" (۲۰۰۵) استدلال می‌کند که سوگیری‌های فرهنگی (conformist bias, prestige bias) نقش اصلی در تکامل همکاری انسانی دارند، نه فقط سازگاری‌های ژنتیکی.[۳] : ۱۴۸–۱۶۰ 

بوید معتقد است که مناسک مذهبی پرهزینه، به عنوان سیگنال‌های صادقانه‌ای عمل می‌کنند که مانع ورود «مفت‌سواران» به گروه‌های اجتماعی می‌شوند. او نشان می‌دهد که چگونه فرهنگ‌های دارای مذهب، به دلیل همبستگی بالاتر، در رقابت‌های میان‌گروهی بر فرهنگ‌های فاقد مذهب پیروز شده و باعث گسترش ژن‌ها و باورهای خود در تاریخ فرگشت بشر شده‌اند.[۵]: ۱۲۰–۱۴۰ 

رابرت بوید معتقد است مجازات‌های سنگین برای نقض هنجارها، ممکن است شکلی از «مجازات نوع‌دوستانه» برای حفظ همکاری باشد. از دیدگاه او، این قوانین به عنوان سدی در برابر تأثیرات فرهنگی بیگانه عمل کرده و از الگوهای رفتاریِ خاصِ گروه محافظت کرده‌اند.[۶]: ۱۴۸–۱۶۰ 

نقد اصلی به بوید این است که او با تمرکزِ افراطی بر «سوگیری‌های بافتاری» (مانند تقلید از اکثریت)، نقشِ ساختارهای ذاتیِ مغز در گزینشِ محتوای دینی را نادیده می‌گیرد. منتقدانی چون پاسکال بویر استدلال می‌کنند که همه ایده‌های مذهبی شانس برابری برای انتقالِ فرهنگی ندارند؛ بلکه تنها ایده‌هایی که با سوگیری‌های شناختیِ ازپیش‌تعیین‌شدهٔ ما سازگار باشند، توسط یادگیریِ اجتماعی حفظ می‌شوند و مدل بوید این «فیلترهای بیولوژیک» را دست‌کم گرفته است.[۷]: ۳۸–۷۰ 

جستارهای وابسته

[ویرایش]

منابع

[ویرایش]
  1. ↑ Richerson, Peter J.; Boyd, Robert (2005). Not by Genes Alone: How Culture Transformed Human Evolution. University of Chicago Press. pp. 1-15. ISBN 978-0-226-71212-3.
  2. ↑ Richerson, Peter J.; Boyd, Robert (2001). "The Evolution of Subjective Commitment to Groups: A Tribal Instincts Hypothesis". Evolution and the Capacity for Commitment. Russell Sage Foundation: 186–220.
  3. 1 2 Richerson, Peter J.; Boyd, Robert (2005). Not by Genes Alone: How Culture Transformed Human Evolution (به انگلیسی). University of Chicago Press. Retrieved 10 February 2026.
  4. ↑ Richerson, Peter J.; Boyd, Robert (1985). Culture and the Evolutionary Process. University of Chicago Press. ISBN 978-0-226-71233-8.
  5. ↑ "The Evolution of Cultural Adaptations" (به انگلیسی). Oxford Academic. Retrieved 10 February 2026.
  6. ↑ Boyd, Robert; Richerson, Peter J. (2005). Not by Genes Alone: How Culture Transformed Human Evolution (به انگلیسی). University of Chicago Press. Retrieved 10 February 2026.
  7. ↑ Henrich, Joseph; McElreath, Richard (2007). Dual Inheritance Theory: The Evolution of Human Cultural Capacities (به انگلیسی). Oxford University Press. Retrieved 10 February 2026.
برگرفته از «https://fa.wikipedia.org/w/index.php?title=پیتر_ریچرسون&oldid=43690165»