Jump to content

Rusia

Di Wikipedia, e ensiklopedia liber
Image E artíkulo aki ta skirbí na ortografia di papiamentu. Lo ta apresiá si por mantené e artíkulo aki na estilo di papiamentu.
Federashon Ruso
Ruso: Российская Федерация
Image
Image
Himno: Государственный гимн Российской Федерации
Gosudarstvennyy gimn Rossiyskoy Federatsii
("Himno di Estado di Federashon Ruso")
Mapa
Atministrashon
Kapital Mosku
Stat mas grandi  Mosku
Idioma ofisial  Ruso
Gobernashon  Republika semi-presidenshal
Presidente  Vladimir Putin
Independiente
Independensia di Union Sovietiko  12 di yüni 1990
Geografia
Área 17.075.400 kilometer kuadra (13% awa)
Punto mas altu Elbrus
Koordinato  66°25′N 94°15′E / 66.417°N 94.250°E / 66.417; 94.250
Poblashon
Populashon
 (1 yanüari 2025)
146.119.928
8.56 habitante/km²
Gentilisio ruso
HDI 0,822 (2021)
Otro infromashon
Unidat monetario  Rublo (RUB)
Zona di tempu UTC+3 te +12
Wèp .ru .рф .рус .su
Kódigo  RUS
Tel  +7
Estadonan anterior
Union Sovietiko Union Sovietiko
Repúblika Sosialista Federativo Soviétiko Ruso Repúblika Sosialista Federativo Soviétiko Ruso
Mapa detaya di Rusia
Map
Imágennan riba Wikimedia Commons Wikimedia Commons
Wèpsait ofisial
[Editá Wikidata] · [Manual]

Rusia (ruso: "Россия", Rossiya) ta un pais transkontinental den Eurasia. Su kapital ta Mosku. Rusia ta e pais mas grandi di mundu segun área geográfiko, ku un superfisie di mas ku 17 mion kilometer kuadrá, ku ta kubri mas ku un setimo parti di tera. Ku mas ku 144 mion habitante, Rusia ta e di ocho pais mas poblá na mundu.

Historia

[editá | editá fuente]

Rusia tabata forma parti di Imperio ruso (1721–1917), un di e imperionan mas grandi den historia. Despues di e Revolushon ruso di 1917, e imperio a kai i e pais a bira parti prinsipal di e Union Sovietiko (URSS). Despues di desintegrashon di URSS den 1991, Rusia a surgi komo su estado susesor.

Geografia

[editá | editá fuente]

Rusia ta ekstendé for di Europa Oriental te na Asia Septentrional, ku frontera ku mas di 14 pais, inkluyendo China, Mongolia, Kazakstan, Finlandia i Ukrania. E pais tin un gran diversidad di paisahe, ku ta inkluí tundra, taiga, seronan grandi manera e Ural i e Kaukasus, i riunan grandi manera e Volga.

Supdivishon

[editá | editá fuente]
Image
No.Abr.BanderaSupdivishon federalKapital
Repúblika — республики — respubliki
01 AD Image Adygeya (Адыгея) Maikop (Майкоп)
02 BA Image Baskortostan (Башкортостан) Ufa (Уфа)
03 BU Image Buryatiya (Бурятия) Ulan-Ude (Улан-Удэ)
04 AL Image Altay (Алтай) Gorno-Altaysk (Горно-Алтайск)
05 DA Image Dagestan (Дагестан) Makhachkala (Махачкала)
06 IN Image Ingushskaya (Ингушская) Magas (Магас)
07 KB Image Kabardino-Balkaria (Кабардино-Балкарская) Nalchik (Нальчик)
08 KL Image Kalmykiya (Калмыкия) Elista (Элиста)
09 KC Image Karachayevo-Cherkesskaya (Карачаево-Черкесская) Cherkessk (Черкесск)
10 KR Image Karelya (Карелия) Petrozavodsk (Петрозаводск)
11 KO Image Komi (Коми) Syktyvkar (Сыктывкар)
12 ME Image Mariy El (Марий-Эл) Joškar-Ola (Йошкар-Ола)
13 MO Image Mordoviya (Мордовия) Saransk (Саранск)
14 SA Image Sakha (Sakha; Саха (Якутия)) Yakutsk (Якутск)
15 SE Image Osetiya di Nort-Alaniya (Северная Осетия-Алания) Vladikavkaz (Владикавказ)
16 TA Image Tartaristan (Татарстан) Kazan (Казань)
17 TY Image Tyva (Тыва) Kyzyl (Кызыл)
18 UD Image Udmúrtia (Удмуртская) Ijevsk (Ижевск)
19 KK Image Cacássia (Хакасия) Abakan (Абакан)
20 CE Image Chechenskaya (Чеченская) Groznyy (Грозный)
21 CU Image Chuváchia (Чувашская) Cheboksary (Чебоксары)
Territórios — края — kraya
22 ALT Image Altai (Алтайский) Barnaul (Барнаул)
41 KAM Image Kamtchatka (Камчатская) Petropavlovsk-Kamchatski (Петропавловск-Камчатский)
23 KDA Image Krasnodar (Краснодарский) Krasnodar (Краснодар)
24 KYA Image Krasnoiarsk (Красноярский) Krasnoyarsk (Красноярск)
25 PRI Image Primorski (Приморский) Vladivostok (Владивосток)
26 STA Image Stavropol (Ставропольский) Stavropol (Ставрополь)
27 KHA Image Khabarovsk (Хабаровский) Khabarovsk (Хабаровск)
90 PER Image Perm (Пермский) Perm (Пермь)
75 ZAB Image Zabaykalsky (Забайкальский) Chita (Чита)
Oblasts (Províncias) — области — oblasti
28 AMU Image Amur (Амурская) Blagoveshchensk (Благовещенск)
29 ARK Image Arkhangelsk (Архангельская) Arcangel (Архангельск)
30 AST Image Astracã (Астраханская) Astracã (Астрахань)
31 BEL Image Belgorod (Белгородская) Belgorod (Белгород)
32 BRY Image Briansk (Брянская) Briansk (Брянск)
33 VLA Image Vladimir (Владимирская) Vladimir (cidade) (Владимир)
34 VGG Image Volgogrado (Волгоградская) Volgograd (Волгоград)
35 VLG Image Vologda (Вологодская) Vologda (Вологда)
36 VOR Image Voronej (Воронежская) Voronej (Воронеж)
37 IVA Image Ivanovo (Ивановская) Ivanovo (Иваново)
38 IRK Image Irkutsk (Иркутская) Irkutsk (Иркутск)
39 KGD Image Kaliningrad (Калининградская) Kaliningrad (Калининград)
40 KLU Image Kaluga (Калужская) Kaluga (Калуга)
42 KEM Image Kemerovo (Кемеровская) Kemerovo (Кемерово)
43 KIR Image Kirov (Кировская) Kirov (Киров)
44 KOS Image Kostroma (Костромская) Kostroma (Кострома)
45 KGN Image Kurgan (Курганская) Kurgan (Курган)
46 KRS Image Kursk (Курская) Kursk (Курск)
47 LEN Image Leningrad (Ленинградская) São Petersburgo (Санкт-Петербург)
48 LIP Image Lipetsk (Липецкая) Lipetsk (Липецк)
49 MAG Image Magadan (Магаданская) Magadan (Магадан)
50 MOS Image Moscou (Московская) Moscovo (Москва)
51 MUR Image Murmansk (Мурманская) Murmansk (Мурманск)
52 NIZ Image Níjni Novgorod (Нижегородская) Níjni Novgorod (Нижний Новгород)
53 NGR Image Novgorod (Новгородская) Novgorod (Новгород)
54 NVS Image Novosibirsk (Новосибирская) Novosibirsk (Новосибирск)
55 OMS Image Omsk (Омская) Omsk (Омск)
56 ORE Image Oremburgo (Оренбургская) Oremburgo (Оренбург)
57 ORL Image Oriol (Орловская) Oriol (Орёл)
58 PNZ Image Penza (Пензенская) Penza (Пенза)
60 PSK Image Pskov (Псковская) Pskov (Псков)
61 ROS Image Rostov (Ростовская) Rostov (Ростов)
62 RYA Image Riazan (Рязанская) Riazan (Рязань)
63 SAM Image Samara (Самарская) Samara (Самара)
64 SAR Image Saratov (Саратовская) Saratov (Саратов)
65 SAK Image Sacalina (Сахалинская) Iujno-Sakhalinsk (Южно-Сахалинск)
66 SVE Image Sverdlovsk (Свердловская) Ecaterimburgo (Екатеринбург)
67 SMO Image Smolensk (Смоленская) Smolensk (Смоленск)
68 TAM Image Tambov (Тамбовская) Tambov (Тамбов)
69 TVE Image Tver (Тверская) Tver (Тверь)
70 TOM Image Tomsk (Томская) Tomsk (Томск)
71 TUL Image Tula (Тульская) Tula (Тула)
72 TYU Image Tiumen (Тюменская) Tiumen (Тюмень)
73 ULY Image Ulianovsk (Ульяновская) Ulianovsk (Ульяновск)
74 CHE Image Cheliabinsk (Челябинская) Cheliabinsk (Челябинск)
76 YAR Image Iaroslavl (Ярославская) Iaroslavl (Ярославль)
Cidades federais — федеральные города — federalnyye goroda
77 MOW Image Moskou/Moscovo (Москва)
78 SPE Image São Petersburgo (Санкт-Петербург)
Oblast autónomo — автономная область — avtonomnaya oblast
79 YEV Image Hudaico (Еврейская) Birobidjan (Биробиджан)
Distritos autónomos — автономные округа — avtonomnyye okruga
80 AGB Image Aga Buriácia (Агинский-Бурятский) Aguinskoe (Агинское)
82 KOR Image Koriakia (Корякский) Palana (Палана)
83 NEN Image Nenétsia (Ненецкий) Naryan-Mar (Нарьян-Мар)
85 UOB Image Ust-Orda Buriácia (Усть-Ордынский Бурятский) Ust-Ordinski (Усть-Ордынский)
86 KHM Image Khantia-Mansia (Ханты-Мансийский) Khanty-Mansiysk (Ханты-Мансийск)
87 CHU Image Chukotka (Чукотский) Anadyr (Анадырь)
89 YAN Image Iamália (Ямало-Ненецкий) Salekhard (Салехард)
Territórios em disputa com a Ucrânia
- - Image República Autônoma da Crimeia (Республика Крым) * Simferopol (Симферополь)
- - Image Sebastopol (Севасто́поль) ** -

Polítika

[editá | editá fuente]

Rusia ta un federashon ku un sistema presidensial. E presidente ta lider di estado, i e parlamento (Duma estatal i Konseho di Federashon) ta traha lei.

Ekonomia

[editá | editá fuente]

Rusia tin un ekonomia ku hopi dependensia riba rekursonan natural manera gas natural, petroleo, diamante, madera i mineralnan. E ta un di e exportadónan prinsipal di energia na mundu.

Rusia tin un kultura ku hopi influensia mundial den literatura, arte i músika. Eskritornan manera Tolstoi, Dostoievski i Poeskin, i komponistanan manera Tchaikovsky i Stravinsky ta parte integral di herensia mundial.

E idioma ofisial di Rusia ta ruso, un idioma slavo oriental ku ta papiá pa mas di 250 mion persona n mundu.

[editá | editá fuente]