Сүрүн сирэй

Ыстатыйаны саҕалыырга көмөлөһөр Сирдьит баар. Сигэтин аллара маннык кинигэ ойуутун таһыгар булуоҥ .

Сахалыы буукубалар браузергар тахсыбат буоллахтарына маны баттаа

Бикипиэдьийэ — бу элбэх омук тылынан суруллар аһаҕас энциклопедия
Манна ким баҕалаах талбыт ыстатыйатын уларытар эбэтэр саҥа ыстатыйаны суруйар кыахтаах. Билигин Бикипиэдьийэҕэ 18161 сахалыы, уонна атын 343 омук тылынан өссө 66 мөлүйүөнтэн тахса ыстатыйа баар.

This is Wikipedia in Sakha language | Это раздел Википедии на якутском (саха) языке | Как помочь разделу, если Вы плохо владеете или не владеете языком саха.

nothumb Энциклопедия сахалыы ыстатыйалара Категорияларынан бөлөхтөөһүн — Алпаабытынан сааһылааһын — Саҥа ыстатыйаны Сирдьит көмөтүнэн суруйуу

nothumb Бикипиэдьийэ туһунан Бастаан маны аах — Ыйытыылар (Стол вопросов) — Кэпсэтэр сир — Суруйуу сиэрэ

Саргы-дьаалы Сахам тыла, Айхал-алгыс Сахам тыла, Уруй олук Сахам тыла, Кун бэлэҕэ Сахам тыла, Эйигин мин ыҥырыаҕым, «Ийээ!» диэммин хаһыытыаҕым. Тоҕойдору туораан ис, Арҕастары ааһан ис, Саргы дьайаан Сахам тыла, Сарыал санаа — Сахам тыла! Саха народнай суруйааччыта Бүөтүр Тобуруокап

Бырайыак кылгас устуоруйата маннык — бастаан 2006 сыл бүтэһигэр: бу тугуй, тоҕо атын омуктарга баарый, биһиэхэ суоҕуй, — диэн ыйытыылар кэнниттэн: арай?, тоҕо сатаныа суоҕай? — диэн саарабыл кэнниттэн: ээ, чэ холонон көрүөххэ, — диэнтэн тахсыбыт суол. Кыттар дьон араас идэлээх, араас дойдуга олорор, саастарынан эмиэ тэҥэ суох дьон. Биһиги санаабытыгар дьон элбэхтик кытыннаҕына, бэрт эбит диэн биһирээтэҕинэ, сүрдээх, кэскиллээх буолар туруктаах бырайыак. Күн-түүн көннөрү дьон көмөтүнэн ис хоһооно да тупса, ыстатыйатын ахсаана да элбии турар.

Ыам ыйын 19 күнэ Сэбиэскэй пионердар күннэрэ. Бу күн ССРС бүттүүнүн үрдүнэн оскуолаларга "Зарница" оонньуу, араас күрэхтэһиилэр буолаллара, улахан кутаа уот оттуллара, сорох оҕолору пионерга ылаллара. Түбэлтэлэр 1643 — Отут сыллаах сэрии кэмигэр Франция уонна Испания армияларын быһаарыылаах күөн көрсүһүүлэрэ - Рокруа кыргыһыыта буолбут. Манна Франция кыайбытын түмүгэр Испания үйэлээх гегемонията бүппүт. 1649 сыллаахха Англия өрөспүүбүлүкэ буолбут. 1745 сыл ыам ыйын 19 күнүттэн 1747 сыл ыам ыйын 26 күнүгэр дылы Саха сирин бойобуодатынан ананан Федот Аммосов сулууспалаабыт. Дьокуускайга олорон өлбүтэ биллэр. Бу кэмҥэ бойобуодаоар иккилии сыл буола-буола уларытыллан иһэллэрэ. Арааһа, аныгылыы эттэххэ, хоруупсуйаҕа охтубатыннар диэн буолуо. 1880 — Польша тутулуга суох буолуутун хамсааһыгар кыттыбыт 22 саастаах Вацлав Серошевскай көскө ыытыллан 1880 сыл ыам ыйын 19 күнүгэр Верхоянскайга тиийбитэ. Түөрт сыл Үөһээ Дьааҥы уонна Халыма улуустарыгар олорбута. Кэлбит сылыгар Слепцова Анна диэн саха дьахтарын ойох ылбыта, кыыс оҕоломмуттара. Серошевскай хас да этнографияҕа үлэлэри суруйбута, ол иһигэр "Сахалар" диэн бөдөҥ үлэлээх, кэлин Польша суруйааччыларын тэрилтэтин салайбыта (1933-39 сылларга). 1909 — атыыһыт А. И. Громованы кытары Дьокуускайтан Өлүөнэ төрдүгэр Булуҥҥа диэри таһаҕаһы таһарга сөбүлэҥҥэ илии баттаммыт. Бу кэмҥэ Өлүөнэҕэ уонна Витимҥэ 40-ча борохуот баара, хас да чааһынай пароходстволар үлэлииллэрэ. 1922 — Арассыыйа хомсомуолун кэмпириэнсийэтигэр пионер этэрээттэрин тэрийии туһунан быһаарыы ылыныллыбыт. Сэбиэскэй Сойууска пионер тэрилтэтэ олохтоммут күнүнэн ааҕыллар. 1993 сыллаахха СӨ Үрдүкү Сэбиэтин XVIII сиэссийэтэ тыллар тустарынан сокуону олоххо киллэрэргэ анаммыт судаарыстыба бырагырааматын ырытан оҥорорго көрүк (концепция) ылыммыта. 2005 Саха Өрөспүүбүлүкэтин Ил Түмэнин бэрэстээтэлинэн Ньургун Тимофеев талыллыбыт. 2008 — Сахалыы Бикипиэдьийэни Викимедиа пуондата бигэргэппит. Бу иннинэ 2006 сыл ахсынньытыттан биики-инкубаатар диэн туспа сиргэ тургутар бырайыак быһыытынан үлэлээбитэ. Төрөөбүттэр 1881 — Мустафа Кемал Ататүрк, Туурсуйа Өрөспүүбүлүкэтин төрүттээччитэ уонна бастакы бэрэсидьиэнэ. Элбэх уларытыыларын иһигэр, туурак тылын арааб уонна перс тылларын аһара күүстээх сабыдыалыттан ыраастаабыта, төрүт түүр тылынан-өһүнэн солбуттарбыта, ол туһугар Бэкээрискэй саха тылын тылдьытын туурактыы тылбаастаппыта. 1913 — Эдьигээн Хатыгы нэһилиэгэр Николай Шемяков (08.07.1967 өлб.) — аҕыйах ахсааннаах эбэҥки норуотун чулуу уола, булчут-стахановец, 1939—1953 сс. Эдьигээн райисполкомун бэрэссэдээтэлэ. 1927 — Константин Чиряев (1997 өлб.) — Саха Өрөспүүбүлүкэтин үтүөлээх учуутала, Ороһутааҕы норуодунай педагогика түмэлин олохтооччута. Константин Спиридонович Бүлүү Кыадаҥдатыгар төрөөбүтэ, үйэтин тухары Үөһээ Бүлүүгэ үлэлээбитэ. 1953 — Чурапчы Мырылатыгар Александра Иннокеньева — саха живописеһа. Кини сүрүн тиэмэтэ - дьахтары ойуулааһын. 1966 — Ньурба улууһун Марха нэһилиэгэр Өҥөлдьөҕө Лидия Романова — саха бэйиэһийэтэ XX үйэ саҕаланыытыгар сайдыытын, сүнньүнэн Өксөкүлээх Өлөксөй айар үлэтин чинчийэр учуонай. Өлбүттэр 2004 — Петр Ильяхов (09.06.1938—19.05.2004) — ойууннааһыны чинчийбит учуонай, устуоруйа билимин хандьыдаата. 1938 сыллаахха бэс ыйын 9 күнүгэр Абый Мугурдааҕар төрөөбүт. 1997 сыллаахха «Ойууннааһын Саха сирин хоту өттүгэр (1920—1935 сс.)» диэн диссэртээссийэни көмүскээбит. Телеграм-ханаалбытыгар суруттаххына биһиги да үөрүөхпүт, бэйэҥ да астыныаҥ ;) Көрүү Бразилия гиэрбэтэ Counter-Strike диэн эдэр ыччакка сүрдээх сэргэнэр оонньуу сахалыы хардары охсуу диэн тылбаастанар. Портвейн диэн Португалия хотугу провинцияларыгар оҥоһуллар уохтаах арыгыны ааттыыллар эбит. Кэлин бу технологияннан аан дойду араас муннуктарыгар маннык ааттаах арыгылары оҥорор буолбуттар. Худуоһунньук Пабло Пикассо толору аата Пабло Диего Хосе Франсиско де Паула Хуан Непомусено Мариа де лос Ремедиос Киприано де ла Сантисима Тринидад Мартир Патрисио Клито Руис и Пикассо диэн эбит. Попов Гавриил Васильевич урут төрдө биллибэккэ сылдьыбыт саха тылларыттан түүр төрүттээҕэ - 58%, монгол төрүттээҕэ - 27%, тоҥус-манчжуур - 9%, оттон биир бырыһыана былыргы алтаай тылларыттан атын тыллартан киллэриилэр (кытай, персия, санскрит, тибет уонна да атын элбэх) эбит диэн быһаарбыта. Бразилия экономиката аан дойдуга биржаларын ырыынактарын көрдөрүүлэринэн онус уонна атыылаhыы кыаҕынан тохсус миэстэлэргэ турар. Архыып | RSS | Көрүү Соторутааҥы ыстатыйалар Ааҕыҥ, көннөрүҥ Бу күннэрдээҕи уларыйыылар — ким тугу суруйбутун көрүөххэ сөп. ‎Тульчынка Соб ‎Гринвуд Сээмэтри ‎Проспект Парк (Бруклин) ‎Ван Кортландт Парк ‎Freedom Financ ‎Kalahari Resorts ‎National Amusements ‎Gaikai Sony Music Publishing ‎Арктика Records ‎Duoraan Records Сильныця (өрүс) ‎Попов Петр Васильевич Максимова Татьяна Ивановна Иванов Петр Николаевич ‎Егорова Любовь Софроновна Григорьева Екатерина Степановна Васильева Юлия Николаевна Афанасьева Зинаида Михайловна Афанасьева Валентина Петровна Афанасьев Алексей Никифорович ‎Новикова Галина Васильевна Егорова Татьяна Константиновна ‎Саввинова Раиса Архиповна Чойнова Алевтина Николаевна Филиппов Пантелеймон Павлович Федорова Елена Петровна ‎Трофимова Зинаида Захаровна Трофимов Степан Афанасьевич ‎Степанова Венера Егоровна Федоров Михаил Александрович Прокопьева Альбина Афанасьевна Бу саҥа ыстатыйалар, онон өссө чочулла илик буолуохтарын сөп. Алҕастаах буоллахтарына харса суох көннөрүҥ. Сахалыы Бикитиэкэҕэ киирэн айымньыларда ааҕыҥ. Саҥа айымньылары угаҥҥыт көмө буолуҥ. Ыстатыйалар барыта: Алпаабытынан | Категорияларынан | Көрүү		Бүгүҥҥү ойуу Мундари биис-ууһун оҕото сүөһү көрөр лааҕырга (сайылыкка), Терекека, Соҕуруу Судан Көрүү Үчүгэй (сэргэммит) ыстатыйа Кыталыктар Кыталык (Grus leucogeranus) — сэдэх көтөр, туруйа көрүҥэр киирэр. 1 м 40 см үрдүк кыталык ыйааһына 6 киилэ буолар. Атыырын ыйааһына тыһытынааҕар ыарахан. Кыталык дьүһүнэ кылбаа маҥан, сирэйэ түүтэ суох, уот кыһыл. Атахтара кытархайдар. Кынатын төбөтө харалаах. Кыталык оҕото төбөтө, кэтэҕэ кытархай кугас, атын түүтэ сырдык кугас. Сымыыттан тахсарыгар хараҕа халлаан күөҕэ өҥнөөх, алта ыйыгар араҕас буолар. Аан дойду кыталыга үс популяциялаах: илиҥҥи, киин уонна арҕаа. Кыталык илиҥҥи популяцията Саха сиригэр Халыма намталыгар сайылыыр, кыстыыр сирэ — Янцзы өрүс орто тардыыта, Кытай соҕуруулуу-илин өттө. (өссө…) Атын үчүгэй (сэргэммит) ыстатыйалар | Хандьыдааттар | Көрүү Бастыҥ ыстатыйа Яков Федорович Санников (1844—1908) — өбүгэлэрин үгэстэрин тутуһан нуучча уонна омук полярниктарыгар сүҥкэн улахан үтүөнү-өҥөнү оҥорбут саха атыыһыта. Кини суон сураҕа Муустаах байҕал кытыытынан эрэ буолбакка, бүтүн Россия үрдүнэн биллибит. Булуҥҥа былыр «халлааҥҥа таҥара, биһиэхэ Яков Санников» дииллэр эбит. 1886 сыллаахха доктор Бунге экспедициятыгар көмөлөспүт. 1894 сыллаахха барон Толль Ф.Нансеҥҥа депо тутарыгар көмөлөспүт. Ол өҥөлөрүн иһин икки кыһыл көмүс мэтээлинэн наҕараадаламмыт (онтон биирин Швеция ыраахтааҕыта Оскар биэрбит). (өссө…) Бастыҥ ыстатыйалар | Хандьыдааттар | Көрүү Көмүөл күүһэ Бүгүн бу ыстатыйалары тупсарабыт, тылбаастыыбыт: Бастакы хардыылар Ханнык баҕарар Бикипиэдьийэҕэ баар буолуохтаах ыстатыйалар испииһэктэрэ — туохтан саҕалыаххытын билбэт буоллаххытына манна киирэн көрүҥ — баҕар бэйэҕитигэр чугас тиэмэни булуоххут. Манна атын тиһик баар. Статьи для перевода — манна тылбаастаныахтаах ыстатыйалар испииһэктэрэ бэриллэр. Здесь обсуждаем текущие дела по «обустройству» Саха Википедии Прессаҕа сахалыы Бикипиэдьийэ туһунан Ыйытыылар (Стол вопросов) — манна тугу баҕарар ыйытыаххытын сөп (можете задавать любые вопросы). Манна тылбаастаныахтаах тиэрминнэри ырытабыт: баттаа Эбэҥки бикипиэдьийэтэ Дулгаан бикипиэдьийэтэ Тупсарыллыахтаах ыстатыйалар тиһиктэрэ — баҕар сэргиир, билэр-көрөр тиэмэҕит баара буолуо. Бикипиэдьийэҕэ уруулуу Биики Домоҕу сэргиэххитин сөп. Онно бэргэн этиилэр, өс хоһоонноро, интервьюлартан, айымньылартан быһа тардыылар бааллар: Биики Домох (нууччалыыта Викицитатник) Амма улууһа — Бастыҥ ыстатыйаҕа хандьыдаат Ыстатыйаны уларытыы киинэ курдук көстүүтэ: Көмө:1-кы уруок Ыҥырыы Хаһыаттарга, сурунаалларга, атын да сирдэргэ Бикипиэдьийэни ахтыбыт буоллахтарына биһиги үөрэбит. Тоҕото өйдөнөр — ол аата үлэбит си-дьүгээр хаалбатын, дьоҥҥо туһалааҕын бэлиэтэ. Ити бастакытынан. Иккиһинэн — төһөнөн элбэх киһи билэр да, оччонон элбэх киһи кыттар. Онон күннүккүтүгэр (блогкутугар) кэмиттэн кэмигэр ахтар буолуҥ, элбэх дьоҥҥо туһаайан суруйар дуу этэр дуу буоллаххытына эмиэ бикипиэдьийэни кыбытар буолуҥ. Манна оннук ахтыллыбыт түгэннэр испииһэктэрэ баар. Көрүү Саҥа ыстатыйаны эбиэххэ Cуруйарга сүбэлэр
200 000+ Ааҥыл (English) · Испаан (Español) · Италия (Italiano) · Ниэмэс (Deutsch) · Нидерлаан (Nederlands) · Поляк (Polski) · Португаал (Português) · Нуучча (Русский) · Француз (Français) · Швед (Svenska) · Дьоппуон (日本語) 100 000+ Арааб (العربية) · Волапюк (Volapük) · Каталон (Català) · Кытай (中文) · Норвежскай (Norsk) · Румыын (Română) · Туурок (Türkçe) · Украин (Українська) · Фиин (Suomi) · Чех (Čeština) · Эсперанто (Esperanto) 50 000+ Болгаар (Български) · Мадьаар (Magyar) · Дания (Dansk) · Иврит (עברית) · Индонезия (Bahasa Indonesia) · Кэриэй (한국어) · Литовскай (Lietuvių) · Серб (Српски) · Словаак (Slovenčina) · Словен (Slovenščina) 20 000+ Баск (Euskara) · Бишнуприя-манипури (ইমার ঠার/বিষ্ণুপ্রিয়া মণিপুরী) · Босния (Bosanski) · Вьетнам (Tiếng Việt) · Галисийскай (Galego) · Гириэк (Ελληνικά) · Грузиин (ქართული) · Малаай (Bahasa Melayu) · Неварскай (नेपालभाषा) · Норвегия-Нюнорск (Nynorsk) · Персия (فارسی) · Себуан (Sinugboanong) · Таай (ไทย) · Телугу (తెలుగు) · Судургу ааҥыл (Simple English) · Хорваат (Hrvatski) · Эстон (Eesti) Түүр тыллара Азербайджан • Алтаай • Башкиир • Гагауз • Казаах • Каракалпаак • Харачай-Балкаар • Кыргыыс • Кырыым татаар • Соҕуруу азербайджааннар тыллара • Татаар • Туркмен • Туурак • Узбек • Уйгуур • Чувааш Бары тыллар · Multilingual coordination · Бикипиэдьийэ саҥа тылынан · Саҥа сайдан эрэр салаалары өйөөһүн   Уруулуу ситимнэр Бикитиэкэ Аһаҕас бибилитиэкэ Биики Тылдьыт Тылдьыт Бикикинигэ Учуобунньуктар Биики Домох Бэргэн этиилэр Биики Сонун Сонуннар Бикибэрситиэт Үөрэтэр матырыйааллар Биики Харамай Биология көрүҥнэрин каталога Медиавики Биики-хамсатык Биики Тиһик Билии олоҕо Биики Хааһах Аудио, видео Биики Айан Айанньыттарга аналлаах Мета-вики Түмсүүлэри сүрүннээһин