Иһинээҕитигэр көс

Испания

Сигэни уларыт
Бикипиэдьийэ диэн сиртэн ылыллыбыт
Reino de España
Испания Хоруоллуга
Flag of Spain Coat of arms of Spain
Ыҥырыыта: "Plus Ultra"  (Latin)
"Further Beyond"
Өрөгөй ырыата: "Marcha Real"  (Spanish)[note 1]
"Royal March"
Location of Spain
Location of Spain
Location of  Испания  (dark green)

– in Эуропа  (light green & dark grey)
– in the Эуропа Унията  (light green)  —  [Legend]
Киин куората
(уонна саамай улахан куорат) 		Мадрид
Ил тыла Испан тыла
Региональнай тыллар Аран, баск, каталан уонна галисия тыллара
Омуктар  89% испаннар, 11% иммиграннар
Олохтоохтор ааттара Испаннар
Дьаhалтата Парламент демократията уонна конституция монархията
 -  Хоруол Филипп VI
 -  Премьер-министр Педро Санчес
История 15с үйэ 
 -  Холбоhуу 1469 
 -  Династия унията 1516 
 -    de facto 1716 
 -    de jure 1812 
ЭУ кыттыыта 1 тохсунньу 1986
Иэнэ
 -  Бүтүн 504,030 km² (51st)
195,364 sq mi 
 -  Уу (%) 1.04
Олохтоохторо
 -  2007 estimate 45,200,737[1] (28th)
 -  Олохтоох чиҥэ 90 people/km² (106th)
231/sq mi
БИО (АКП) 2007 estimate
 -  Total $1,351 trillion[2] (11th)
 -  Per capita $30,118[2] (IMF) (27th)
БИО (номинал) 2007 estimate
 -  Total $1,439 trillion[2] (8th)
 -  Per capita $32,089[2] (IMF) (26th)
Дьини (2005) 32[3] 
КСИ (2005) 0.949 (high) (13th)
Валюта Euro (€)[note 2] (EUR)
Кэм зоната CET[note 3] (UTC+1)
 -  Сайыҥҥы кэм CEST (UTC+2)
Ил домен .es, .cat[note 4]
Телефон кода +34

Испания (исп. España Эспаньа) эбэтэр Испания Хоруоллуга (исп. Reino de España) диэн соҕуруулуу-арҕаа Эуропаҕа, Иберия тумул арыытыгар баар дойду. Испанияттан соҕуруу уонна илин Орто Дойду байҕала уонна Гибралтар, хоту Франция, Андорра уонна Бискай хомото, арҕаа Атлантик океан уонна Португалия бааллар. Испания илигэр Балеар уонна Канария арыылара, уонна Хоту Африкаҕа баар Сеута уонна Мелилья диэн аутоном куораттар киирэллэр. Испания иэнэ 504,030 km² (Арҕаа Эуропаҕа улаханынан Франция кэнниттэн иккис дойду).

Испания дьаhалтатын көрүҥэ парламент уонна конституция монархията. Эуропа Униятын уонна NATO кыттааччыта.

Политиката

[уларыт | биики-тиэкиһи уларытыы]

Испанияҕа 50 ил бааллар:

Испания Илларта
Код
(NUTS1)		Саха тылаИспан тыла
ES111Ла КоруньаLa Coruña
ES112ЛугоLugo
ES113ОренсеOrense
ES114ПонтебедраPontevedra
ES120АстуриасAsturias
ES130КантабрияCantabria
ES211АлабаÁlava
ES212ГипузкоаGuipúzcoa
ES213БизкаияVizcaya
ES220НабараNavarra
ES230Ла РиоһаLa Rioja
ES241УескаHuesca
ES242ТеруелTeruel
ES243СарагосаZaragoza
ES300МадридMadrid
ES411АбилаÁvila
ES412БургосBurgos
ES413ЛеонLeón
ES414ПаленсияPalencia
ES415СаламанкаSalamanca
ES416СегобияSegovia
ES417СорияSoria
ES418БаиядолидValladolid
ES419СамораZamora
ES421АлбасетеAlbacete
ES422Циудад РеалCiudad Real
ES423КуенкаCuenca
ES424ГуадалаһараGuadalajara
ES425ТоледоToledo
ES431БадаһосBadajoz
ES432КасересCáceres
ES511БарселонаBarcelona
ES512ҺеронаGerona
ES513ЛеридаLérida
ES514ТарагонаTarragona
ES521АликантеAlicante
ES522КастейонCastellón
ES523БаленсияValencia
ES531Ибиса уонна ФорментераIbiza y Formentera
ES532МайоркаMallorca
ES533МеноркаMenorca
ES611АлмерияAlmería
ES612КадисCádiz
ES613КордобаCórdoba
ES614ГранадаGranada
ES615УелбаHuelva
ES616ҺаенJaén
ES617МалагаMálaga
ES618СебиияSevilla
ES620МурсияMurcia
ES630СеутаCeuta
ES640МелиияMelilla
ES703Ел ЙероEl Hierro
ES704ФуертебентураFuerteventura
ES705Гран КанарияGran Canaria
ES706Ла ГомераLa Gomera
ES707Ла ПалмаLa Palma
ES708ЛансаротеLanzarote
ES709ТенерифеTenerife

1 ааҥл. Nomenclature of Territorial Units for Statistics

Дойдуга бэлиэтэнэр күннэр

[уларыт | биики-тиэкиһи уларытыы]
  • Тохсунньу 17, Менорка арыы — Менорка күнэ. 1287 сыллаахха бу күн Каталония уонна Арагон хоруола Альфонсо III бу иннинэ мусульмааннар баһылаан олорбут арыыларын сэриилээн ылбыт.
  • Тохсунньу 30 — Күүһү туттубат буолуу уонна эйэ күнэ (оскуолаларга бэлиэтэнэр, Махатма Гандины кытта ситимнээх). Сорох сирдэргэ кулун тутар 30 күнүгэр бэлиэтэнэр
  • Кулун тутар 9 — Улуу пост иннинээҕи чэппиэргэ (Лардеро чэппиэр) үгүс провинцияларга Тортилья күнүн бэлиэтииллэр (сорох провинцияларга атын күҥҥэ бэлиэтэнэр), карнавал саҕаланар. Бу күн дьон тортилья диэн ааттанар хортуоскалаах уонна сымыыттаах лэппиэскэни ыһык оҥостон куораттар кииннэригэр бараллар, үөрэллэр-көтөллөр.
  • Кулун тутар 15 — Фальяс саҕаланар, дойду илин өттүгэр Валенсияҕа киэҥник бэлиэтэнэр хас да хонуктаах уот бэстибээлэ (фальяс диэн факел). Былыр мас уустара бэлиэтииллэрэ, дьон баараҕай куукула оҥороллор уонна онтуктарын уоттууллар. Бу күн ЮНЕСКО утумун испииһэгэр киллэриллибитэ
  • Кулун тутар 30
    • Оскуолаларга бэлиэтэнэр Күүһү туттубат буолуу уонна эйэ күнэ. Сорох сирдэргэ тохсунньу 30 күнүгэр бэлиэтэнэр
    • Барселона — Сибэкки күнэ
  • Муус устар 22 — Изабелла ыраахтааҕы күнэ
  • Ыам ыйын 1 — Image Галисия, Майос бэстибээлэ (Festa dos Mayos)[4]
  • Ыам ыйын 2 (Мадрид) — Дос де Майо өрө туруутун күнэ (1808 сыл)
  • Ыам ыйын 30 — Канаар арыыларын күнэ. 1983 сыллаахха бу күн Канаар арыыларын Түмэнин бастакы сиэссийэтэ саҕаламмыт.
  • Бэс ыйын 7 — Өрөспүүбүлүкэ күнэ
  • Бэс ыйын 23 — Сибэтиэй Хуан күнэ (24-с чыыһыла буолар түүнүгэр)
  • Бэс ыйын 29 — Арыгы кыргыһыыта (Batalla de Vino). Олохтоохтор кыһыл арыгыннан бэйэ-бэйэлэрин ыһыахтыыллар, ол кэнниттэн "борооскулар кыргыһыыларын" ыыталлар (оҕустар кыргыһыыларын курдук эрээри, борооскулары өлөрбөттөр). Бу күнү винограады үүннэрэр, ол иһигэр испаан тыллаах элбэх дойдуларга бэлиэтииллэр.
  • От ыйын 6 — Сан-Фермин бэстибээлэ саҕаланар (от ыйын 14 диэри). Наварраҕа Памплона куорака буолар, Эрнест Хэмингуэй биир айымньытыгар ахтыбыт бэстибээлэ, онтон сылтаан аан дойду барыта билбитэ, сылын ахсын мөлүйүөнтэн тахса киһи кыттар.
  • От ыйын 25 — Галисия күнэ (исп. Día Nacional de Galicia)
  • Балаҕан ыйын 8 — Волонтер күнэ исп. Día del Cooperante
  • Алтынньы 12
    • Испания наассыйатын күнэ (Día de la Hispanidad эбэтэр Fiesta Nacional de España)
    • Сэбилэниилээх күүстэр күннэрэ
  • Сэтинньи 27 — Учуутал күнэ
  • Ахсынньы 6 — Конституция күнэ

Быһаарыылар

[уларыт | биики-тиэкиһи уларытыы]
  1. ↑ Official Population Figures of Spain. Population on the 1 January 2007(ааҥл.). Instituto Nacional de Estadística de España. Тургутулунна 13 Атырдьах ыйын 2008.
  2. 1 2 3 4 Report for Selected Countries and Subjects(ааҥл.). Imf.org. Тургутулунна 19 Сэтинньи 2008.
  3. ↑ CIA World Factbook(ааҥл.). Тургутулунна 13 Атырдьах ыйын 2008.
  4. ↑ Праздник Майос (Festa dos Mayos) или 1 мая
Wikimedia Commons
Wikimedia Commons
Испания Биики Хааһахха
  1. ↑ Also serves as the Royal anthem
  2. ↑ Prior to 1999 (by law, 2002) : Spanish Peseta.
  3. ↑ Except in the Canary Islands, which are in the WET time zone (UTC, UTC+1 in summer).
  4. ↑ The .eu domain is also used, as it is shared with other European Union member states. Also, the .cat domain is used in Catalan-speaking territories.
Цитата сыыһата: "note" бөлөх <ref> тиэгигэр сөп түбэһэр <references group="note"/> тиэк көстүбэтэ
Төрдө — «https://sah.wikipedia.org/w/index.php?title=Испания&oldid=428346»