Thập niên 1690

Thập niên 1690 hay thập kỉ 1690 là thập niên diễn ra từ năm 1690 đến 1699.

Thiên niên kỷ:	thiên niên kỷ 2
Thế kỷ:	thế kỷ 16 – thế kỷ 17 – thế kỷ 18
Thập niên:	thập niên 1680 – thập niên 1690 – thập niên 1700
Năm:	1690 1691 1692 1693 1694 1695 1696 1697 1698 1699
Thể loại:	Sinh – Mất – Kiến trúc Thành lập – Phá hủy

Chính trị và chiến tranh

Chiến tranh

• Năm 1693:
  • Nguyễn Phúc Chu diệt Chiêm Thành.

Xung đột

• Năm 1690:
  • Xung đột Jacobite ở Anh/Ireland.
• Năm 1697:
  • Cuộc xung đột giữa các cường quốc châu Âu (Chiến tranh Chín năm).

Thuộc địa hóa

• Năm 1698:
  • Scotland nỗ lực thiết lập thuộc địa tại Panama để kiểm soát giao thương giữa hai đại dương nhưng thất bại.

• Năm 1699:
  • Pháp thiết lập pháo đài Maurepas (gần Biloxi ngày nay), chính thức hóa quyền kiểm soát vùng Louisiana.

Thiên tai

• Năm 1692:
  • Động đất Port Royal, Jamaica.
• Năm 1693:
  • Động đất Sicily, Ý.

Hiệp hội

• Năm 1690:
  • Giáo hội Ireland (Church of Ireland): Dưới thời trị vì của William III, Giáo hội Ireland đã có những thay đổi tổ chức quan trọng sau Trận Boyne.
• Năm 1691:
  • Hiệp hội Cải thiện Phong hóa (Society for the Reformation of Manners): Thành lập tại London với mục tiêu ngăn chặn các hành vi vô đạo đức, tệ nạn xã hội và mại dâm.

• Năm 1696:
  • Hiệp hội năm 1696 (Association of 1696): Một hiệp hội mang tính chính trị - tôn giáo được thành lập tại Anh nhằm bảo vệ Vua William III sau khi một âm mưu ám sát ông bị phát giác.
• Năm 1698:
  • Hiệp hội Truyền bá Kiến thức Kitô giáo (Society for Promoting Christian Knowledge - SPCK): Được thành lập tại London. Đây là một trong những tổ chức truyền giáo và giáo dục lâu đời nhất thế giới, tập trung vào việc xuất bản tài liệu tôn giáo và thành lập các trường học cho người nghèo.

Công nghệ

• Năm 1690:
  • Kèn Clarinet, phát triển bởi Johann Christoph Denner.
  • Thiết bị đánh bóng thủy tinh và hệ thống chèo thuyền sử dụng bánh guồng bởi Thomas Savery.

• Năm 1695:
  • Denis Papin lần đầu tiên giới thiệu chiếc nồi hầm.

• Năm 1698:
  • Động cơ hơi nước, phát minh bởi Thomas Savery.
  • Bartolomeo Cristofori tạo ra chiếc đàn piano.

Khoa học

Vật lý & Thiên văn

• Phát triển các kính thiên văn và kính hiển vi mới, cho phép quan sát chi tiết hơn về vũ trụ và thế giới vi mô.
• Nghiên cứu về chuyển động của các hành tinh và mặt trăng ngày càng chính xác hơn.

Toán học

• Sự phát triển mạnh mẽ của vi tích phân (Calculus) bởi Newton và Leibniz.
• Các nghiên cứu về xác suất, số học, và hình học tiếp tục tiến bộ.

Sinh học & Y học

• Sử dụng kính hiển vi tiết lộ cấu trúc tế bào và các sinh vật nhỏ bé, dù kiến thức còn sơ khai.
• Bắt đầu ghi chép chi tiết hơn về thực vật học và động vật học.

Kinh tế

• Năm 1690:
  • Khủng hoảng 1690 ở Anh (lạm phát, đói kém, khủng hoảng ngân hàng).
• Năm 1697:
  • Nạn đói lớn ở Estonia và Phần Lan.
• Năm 1699:
  • Nạn đói tại Scotland.

Văn hóa đại chúng

Nhân vật