ΔΛΛΑΓΑ,ΙΡΛΑΝΓΙΑ-Ι΢ΛΑΝΓΙΑ: ΒΙΟΙ ΑΝΣΙΘΔΣΟΙ ΢ην άξζξν πνπ αθνινπζεί ζα παξνπζηάζνπκε ηα νηθνλνκηθά δεδνκέλα θαζψο θαη ηελ

εμέιημή ηνπο γηα ηξεηο επξσπατθέο ρψξεο πνπ βξέζεθαλ απφ ηηο πξψηεο ζην κάηη ηνπ θπθιψλα ηεο θξίζεο πνπ ζνβεί ηα ηέζζαξα ηειεπηαία ρξφληα. ΢ην άξζξν απηφ αθνχ παξνπζηάζσ ηα δεδνκέλα δε ζα βγάισ θαλέλα ζπκπέξαζκα. Όηαλ ν αλαγλψζηεο έρεη φια ηα δεδνκέλα κπνξεί λα βγάιεη απηφο ηα ζπκπεξάζκαηά ηνπ. Αο αξρίζνπκε ινηπφλ. ΢ηνλ επφκελν πίλαθα βιέπνπκε ηα δεδνκέλα πνπ αθνξνχλ ηνλ πιεζπζκφ, ην ΑΔΠ θαη ην θαηά θεθαιή ΑΔΠ ησλ ηξηψλ ρσξψλ. ΠΙΝΑΚΑ΢ 1

ΠΛΗΘΤ΢ΜΟ΢ ΔΛΛΑΓΑ 10.760.136 ΙΡΛΑΝΓΙΑ 4.670.976 Ι΢ΛΑΝΓΙΑ 311.058

ΑΔΠ 321,7 208,3 11,86

ΚΑΣΑ ΚΔΦΑΛΗ ΑΔΠ 30.200 37.600 36.700

https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ei.html

Παξαηεξνχκε πσο φζνλ αθνξά ην κέγεζνο ηνπ πιεζπζκνχ έρνπκε ζεκαληηθέο απνθιείζεηο. Αξρίδνπκε απφ κηα κηθξή ρψξα, ηελ Ιζιαλδία, θαη θηάλνπκε ζηελ κεγαιχηεξε, ηελ Διιάδα, ε νπνία γηα ηα επξσπατθά δεδνκέλα είλαη κηα κεζαίνπ κεγέζνπο ρψξα. Σν θαηά θεθαιή ΑΔΠ καο δειψλεη πσο έρνπκε λα θάλνπκε κε ηξεηο αλαπηπγκέλεο ρψξεο. Σν ίδην κπνξνχκε λα δηαπηζηψζνπκε θαη κε ην παξαθάησ δηάγξακκα ζηνλ νπνίν βιέπνπκε ηε ζχλζεζε ηνπ ΑΔΠ αλά ηνκέα. Γηάγξακκα 1

Διάγραμμα Γ.Π.Τ. Από https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ic.html

Καη νη ηξεηο ρψξεο έρνπλ δηνγθσκέλν ηνλ ηνκέα ησλ ππεξεζηψλ, φπσο ην ζχλνιν ησλ αλαπηπγκέλσλ ρσξψλ. Η Διιάδα έρεη κεγαιχηεξε ζπκβνιή ησλ ππεξεζηψλ ζην ζρεκαηηζκφ ηνπ ΑΔΠ ηεο αθελφο δηφηη έρεη ππνζηεί ηεξάζηην πιήγκα ν παξαγσγηθφο ηζηφο ηεο θαη αθεηέξνπ ιφγσ ηνπ ηνπξηζκνχ θαη ηεο λαπηηιίαο. Σα παξαπάλσ δεδνκέλα καο επηηξέπνπλ λα θαηαηάμνπκε θαη ηηο ηξεηο ρψξεο ζηελ ίδηα νκάδα ρσξψλ, ζηηο αλαπηπγκέλεο, θαζηζηψληαο ηε ζχγθξηζε λφκηκε. Μηα ζεκαληηθή δηαθνξά κεηαμχ ησλ ηξηψλ ρσξψλ είλαη πσο ε Ιζιαλδία δελ είλαη εληαγκέλε ζηελ επξσδψλε έρνληαο εζληθφ λφκηζκα θαη επνκέλσο δπλαηφηεηα ράξαμεο αλεμάξηεηεο λνκηζκαηηθήο πνιηηηθήο ελψ νη δχν άιιεο ρψξεο είλαη εληαγκέλεο ζηελ επξσδψλε θαη έρνπλ απεκπνιήζεη ηε δπλαηφηεηα αλεμάξηεηεο λνκηζκαηηθήο πνιηηηθήο. Σν θζηλφπσξν ηνπ 2008 νη ηζιαλδηθέο ηξάπεδεο θαηέξξεπζαλ. Η Ιζιαλδηθή νηθνλνκία, κηα νηθνλνκία πνπ ζηεξηδφηαλ ζηα ςάξηα θαη ζηηο ηξάπεδεο, ελψ εηζήγαγε ζρεδφλ ηα πάληα, θαηέξξεπζε. Οη ρψξεο πνπ είραλ πνιίηεο ηνπο κε θαηαζέζεηο ζηηο ηζιαλδηθέο ηξάπεδεο, θπξίσο Βξεηαλία θαη Οιιαλδία, απαίηεζαλ ηελ πιεξσκή ησλ θαηαζεηψλ. Φπζηθά απφ ην θξάηνο. Γειαδή απφ ηνπο Ιζιαλδνχο πνιίηεο. Δλψ ε ηζιαλδηθή θπβέξλεζε ήηαλ ελδνηηθή νη Ιζιαλδνί αξλνχληαη κε δεκνςήθηζκα λα πιεξψζνπλ. Η πηέζεηο θαη ε πξνζπάζεηα ηξνκνθξάηεζεο ηνπ ηζιαλδηθνχ ιανχ πήξαλ κεγάιεο δηαζηάζεηο κε ην Γηεζλέο Ννκηζκαηηθφ Σακείν λα πξσηνζηαηεί γηα ηελ πιεξσκή ησλ 450.000 μέλσλ θαηαζεηψλ. Οη πηέζεηο δελ έπηαζαλ θαη ε Ιζιαλδνί άθεζαλ ηηο ηξάπεδεο λα ρξενθνπήζνπλ. Έηζη «Οη Ιζιαλδνί έγηλαλ νη πξψηνη αληάξηεο ζηνλ θφζκν ελάληηα ζηελ ηδέα φηη νη πνιίηεο πξέπεη λα πιεξψζνπλ ην ινγαξηαζκφ κηαο αλεμέιεγθηεο ηδησηηθήο ηξάπεδαο» έγξαςε ε Daily Telegraph. Η ηζιαλδηθή θπβέξλεζε πξνρψξεζε ζε ππνηίκεζε ηεο θνξψλαο θαηά 50% ζε ζρέζε κε ην δνιάξην θαη εζληθνπνίεζε ηηο ηξάπεδεο. Οη εζληθνπνηεκέλεο ηξάπεδεο αλαγλψξηζαλ ηηο θαηαζέζεηο ησλ Ιζιαλδψλ πνιηηψλ ζηελ νιφηεηά ηνπο. Σν ζχλνιν ησλ δαλείσλ ησλ Ιζιαλδψλ κεηαθέξζεθε ζηηο λέεο ηξάπεδεο ελψ ην νλνκαζηηθφ ηνπο χςνο κεηψζεθε γηα λα εμηζνξξνπεζεί ε ππνηίκεζε θαη νη λέεο εζληθνπνηεκέλεο ηξάπεδεο δελ αλαγλψξηζαλ θακηά ππνρξέσζε ησλ παιηψλ ρξενθνπεκέλσλ ηξαπεδψλ πξνο ην εμσηεξηθφ. Η δεχηεξε ρψξα ζηελ νπνία εθδειψζεθε ε θξίζε ήηαλ ε Ιξιαλδία έρνληαο θη εθεί ηα ραξαθηεξηζηηθά ηεο θξίζεο ησλ ηξαπεδψλ. Δθεί φκσο ε θαηάζηαζε εμειίρηεθε δηαθνξεηηθά. Η Ιξιαλδηθή θπβέξλεζε κε ηελ θαζνδήγεζε ηεο Δ.Δ ηεο Δ.Κ.Σ θαη ηνπ Γ.Ν.Σ. δελ άθεζε ηηο ηξάπεδεο λα ρξενθνπήζνπλ αιιά ηηο ρξεκαηνδφηεζε κε ηεξάζηηα πνζά. Η θαηάιεμε είλαη γλσζηή. Η ππνηαγή ηεο ρψξαο ζηνπο δαλεηζηέο ηεο νη νπνίνη θαη εθπξνζσπνχληαη απφ ην Γ.Ν.Σ θαη ηνπο επξσπατθνχο κεραληζκνχο ζηήξημεο κέζσ ελφο κλεκνλίνπ. Η ηξίηε ρψξα ζηελ νπνία εθδειψζεθε ε θξίζε ήηαλ ε Διιάδα θη εθεί έιαβε ηε κνξθή θξίζεο ηνπ δεκνζίνπ ρξένπο. Οη πνιηηηθέο επηινγέο ηεο θπβέξλεζεο ηνπ ΠΑ΢ΟΚ ζε αγαζηή ζπκθσλία θαη ζπλελλφεζε κε ηνπο κεραληζκνχο Δ.Δ, ηεο επξσδψλεο θαη ηνπ Γ.Ν.Σ. ήηαλ ε πάζε ζπζία απνπιεξσκή ηνπ ρξένπο ψζηε λα δηαζσζνχλ νη ειιεληθέο θαη μέλεο ηξάπεδεο. Φπζηθά ηα κέηξα πνπ επηβιήζεθαλ ήηαλ ε ζπλέρηζε ηνπ δαλεηζκνχ, κε ηε κεηαθνξά νπζηαζηηθά ησλ δαλείσλ απφ ηηο ηξάπεδεο ζηελ Δ.Κ.Σ θαη ζηηο εζληθέο θπβεξλήζεηο, λα ζπλδεζεί κε ζθιεξά αληεξγαηηθά κέηξα, ην μεπνχιεκα ηεο δεκφζηαο πεξηνπζίαο θαη ε δηάιπζε ηνπ φπνηνπ θνηλσληθνχ θξάηνπο ππήξρε ζηελ Διιάδα. Όια απηά ζην φλνκα, ηάρα, ηνπ εθζπγρξνληζκνχ θαη ηεο νηθνλνκηθήο αλαζπγθξφηεζεο ηεο ρψξαο ππφ ηελ επηηξνπεία ηνπ Γ.Ν.Σ ηεο Δ.Κ.Σ θαη ηεο Δ.Δ. ΢ηελ κηθξή παξνπζίαζε πνπ πξνεγήζεθε είδακε ην δηαθνξεηηθφ δξφκν πνπ αθνινχζεζαλ νη Ιζιαλδία απφ ηε κηα θαη ε Διιάδα κε ηελ Ιξιαλδία απφ ηελ 2

άιιε. Αο πεξάζνπκε ηψξα ζηελ παξνπζίαζε ησλ νηθνλνκηθψλ δεδνκέλσλ φπσο δίλνληαη απφ κηα πεγή ( http://www.tradingeconomics.com ) γηα λα είλαη επθνιφηεξε ε ζχγθξηζε. Αο αξρίζνπκε κε ην ξπζκφ κεηαβνιήο ηνπ ΑΔΠ. Γηάγξακκα 2

΢ηα παξαπάλσ δηαγξάκκαηα βιέπνπκε ην ΑΔΠ ηεο Ιζιαλδίαο λα πέθηεη αζξνηζηηθά θαηά 15%πεξίπνπ, ηεο Ιξιαλδίαο θαηά 14% θαη ηεο Διιάδαο έρεη ήδε ππνρσξήζεη θαηά 10% πεξίπνπ ελψ ε πηψζε ζπλερίδεηαη. Βιέπνπκε πσο αλεμάξηεηα απφ ηηο δηαθνξεηηθέο επηινγέο ε πηψζε ηνπ ΑΔΠ είλαη ηεο ίδηαο ηάμεο κεγέζνπο. Ο 3

επηθεθαιήο ηνπ Γ.Ν.Σ. ζηε Ιζιαλδία δειψλεη: «Η χθεζε απνδείρζεθε ιηγφηεξν βαζηά απφ φζν πξνβιεπφηαλ». Η χθεζε ζηελ Διιάδα άξρηζε αξγφηεξα θαη απ΄ φηη δείρλνπλ φια ηα δεδνκέλα απηή ζα ζπλερίδεηαη. Αιιά αθήζηε κε εκέλα θαη ηηο πξνθεηείεο κνπ. Γψζηε ζεκαζία κφλν ζηα δεδνκέλα. ΢πλερίδνπκε ινηπφλ κε ην ηζνδχγην ηξερνπζψλ ζπλαιιαγψλ ησλ ηξηψλ ρσξψλ. Γηάγξακκα 3

Δδψ παξαηεξνχκε πσο ε Ιζιαλδία, κεηά ηελ αξρηθή βχζηζε, απνθαηέζηεζε κηα ζεκαληηθή ηζνξξνπία θάηη πνπ παξαηεξνχκε θαη ζηελ Ιξιαλδία. Η κφλε ρψξα πνπ ζπλερίδεη απηφεηε ην δξφκν ηεο είλαη ε Διιάδα θη απηφ ηε ζηηγκή πνπ ε Διιάδα είλαη ε κφλε απφ ηεο ηξεηο ρψξεο ε νπνία έρεη πνιχ κεγάια έζνδα απφ ηνλ ηνπξηζκφ θαη ηε λαπηηιία. Έρεη ζεκαζία λα εκβαζχλνπκε ιίγν ζην παξαπάλσ. Αο δνχκε ινηπφλ ην εκπνξηθφ ηζνδχγην ησλ ηξηψλ ρσξψλ. Γηάγξακκα 4

Δδψ βιέπνπκε ηξεηο δηαθνξεηηθέο ζπκπεξηθνξέο. Ξερσξίδεη ε Ιζιαλδία ε νπνία θαηάθεξε λα γπξίζεη ην εκπνξηθφ ηεο ηζνδχγην απφ αξλεηηθφ ζε ζεηηθφ θαη κάιηζηα ηζρπξά. Σν εκπνξηθφ ηζνδχγην ηεο Ιξιαλδίαο, ζεηηθφ απφ ηηο αξρέο ηεο δεθαεηίαο ηνπ 1990, άξρηζε λα ζηαζεξνπνηείηαη παξακέλνληαο ζεηηθφ. Όζν γηα ηελ Διιάδα ην εκπνξηθφ ηεο ηζνδχγην παξακέλεη αξλεηηθφ αλ θαη ζε ζεκαληηθά κηθξφηεξν βαζκφ απφ ην 2008. Αο επηκείλνπκε φκσο ιίγν ζε απηφ βιέπνληαο ηηο εηζαγσγέο θαη ηηο εμαγσγέο ησλ ηξηψλ ρσξψλ. Γηάγξακκα 5

Γηάγξακκα 6

Απφ ηα δεδνκέλα ησλ δηαγξακκάησλ εηζαγσγψλ θαη εμαγσγψλ ησλ ηξηψλ ρσξψλ κπνξνχκε κε αζθάιεηα λα θαηαιήμνπκε ζηα εμήο ζπκπεξάζκαηα: 1. Οη εμαγσγέο ηηο Ιζιαλδίαο απμήζεθαλ θαηαθφξπθα κεηά ηελ ππνηίκεζε ηνπ λνκίζκαηφο ηεο.

2. Οη εμαγσγέο ηεο Ιξιαλδίαο παξέκεηλαλ ζηαζεξέο θαη θάησ απφ ην επίπεδν ηνπ 2000. 3. Οη εμαγσγέο ηεο Διιάδαο κεηψζεθαλ θαη νη κηθξέο δηαθπκάλζεηο δελ είλαη ηθαλέο λα ηηο θέξνπλ θαλ ζηα επίπεδα ηνπ 2008. Κη φια απηά παξά ηελ ηεξάζηηα επίζεζε ζηνπο κηζζνχο. 4. Ιδηαίηεξν ελδηαθέξνλ παξνπζηάδνπλ νη δηαθνξέο ησλ ηξηψλ ρσξψλ ζηηο εηζαγσγέο. ΢ηελ Διιάδα θαη ζηελ Ιξιαλδία νη εηζαγσγέο θαηέξξεπζαλ ελψ ζηελ Ιζιαλδία, κεηά ηελ πξψηε πηψζε επαλήιζαλ γξήγνξα ζηα πξν ηεο θξίζεο επίπεδα. Απφ ηα παξαπάλσ θαζίζηαηαη λνκίδσ θαλεξφ πσο ην εκπνξηθφ ηζνδχγην ηεο Ιξιαλδίαο θαη ηεο Διιάδαο βειηηψζεθαλ εμ αηηίαο ηεο κεγάιεο κείσζεο ησλ εηζαγσγψλ, πξάγκα αλακελφκελν κεηά ηε κείσζε ησλ εηζνδεκάησλ ησλ εξγαδφκελσλ, ελψ αληίζεηα ην εκπνξηθφ ηζνδχγην ηεο Ιζιαλδίαο έγηλε ηζρπξά ζεηηθφ ιφγσ ηεο αχμεζεο ησλ εμαγσγψλ ρσξίο λα κεησζνχλ νη εηζαγσγέο ηεο. Ίζσο θάπνηνο πξνβάιεη ην επηρείξεκα πσο ε Ιζιαλδία σο πνιχ κηθξφηεξε πιεζπζκηαθά απφ ηελ Διιάδα είρε θάπνηα πιενλεθηήκαηα. Σν αληίζεην είλαη ζσζηφ. Η Διιάδα αθξηβψο ιφγσ ηνπ πιεζπζκηαθνχ κεγέζνπο ηεο έρεη πνιχ πην κεγάιε εζσηεξηθή αγνξά πξάγκα πνπ ηεο δίλεη ηε δπλαηφηεηα, γεληθά θαη ππφ πξνυπνζέζεηο, λα αλαπηχμεη ηελ παξαγσγή ηεο θαη ηδηαίηεξα ζε νξηζκέλα αγαζά. ΢αλ ηέηνηα κπνξνχκε, ηειείσο ελδεηθηηθά, λα αλαθέξνπκε ζηνλ ηνκέα ηεο κεηαπνίεζεο ηελ θισζηνυθαληνπξγία θαη ηελ έλδπζε, ηελ ππνδεκαηνπνηία, ηνλ κεγάιν θαη ζεκαληηθφηαην θιάδν ησλ πάζεο θχζεσο νηθνδνκηθψλ πιηθψλ ηελ εμφξπμε θ.ιπ. ζε φια ηα παξαπάλσ είλαη έηνηκεο ηφζν νη ππνδνκέο φζν θαη ε ηερλνγλσζία. Σν ίδην ηζρχεη θαη γηα ηελ αγξνηηθή παξαγσγή θαη ηδηαίηεξα γηα απηή ησλ ηξνθίκσλ. Η Διιάδα βξίζθεηαη ζε ηδηαίηεξα πιενλεθηηθή ζέζε, ζε ζρέζε κε ηηο δχν άιιεο ρψξεο, ιφγσ γεσγξαθηθψλ θαη θιηκαηηθψλ ζπλζεθψλ. ΢ηνλ ηνκέα ησλ νξπθηψλ θαη ησλ κεηαιιεπκάησλ ε Διιάδα έρεη ζεκαληηθφηαηε ζέζε ζηελ εμφξπμε θαη παξαγσγή Βσμίηε, πξψηε ζηελ Δ.Δ, Αινπκηλίνπ, πξψηε ζηελ Δπξψπε, ληθειίνπ, κνλαδηθή ζηελ Δπξψπε, ζκεθηηηψλ, καγλεζίνπ θ.ιπ. ΢πλερίδνληαο ηελ παξνπζίαζε ησλ ζηνηρείσλ αο δνχκε ηψξα έλαλ απφ ηνπο ζεκαληηθφηεξνπο, γηα ηνπο εξγαδφκελνπο θαη ηε δσή ηνπο. Σελ αλεξγία. ΢ηα επφκελα δηαγξάκκαηα βιέπνπκε ηελ αλεξγία θαη ηελ ρξνληθή εμέιημή ηεο ζηηο ηξείο ππφ εμέηαζε ρψξεο.

Γηάγξακκα 7

Σα ζπκεξάζκαηα είλαη εχθνια. Δλψ ζηελ Διιάδα θαη ζηελ Ιξιαλδία ηα πνζνζηά ηεο αλεξγίαο βξίζθνληαη ζην πςειφηαην 15% κε ζπλερήο θαη ηζρπξέο αλνδηθέο ηάζεηο ζηελ Ιζιαλδία ε αλεξγία βξίζθεηαη ζην 8% κε θαζνδηθέο ηάζεηο. Η αλεξγία ζηε Ιζιαλδία είλαη κηθξφηεξε θαη απφ ην κέζν φξν ηεο Δ.Δ θαη ζηα επίπεδα πεξίπνπ ηεο Γεξκαλίαο. ΢ηα επφκελα δηαγξάκκαηα βιέπνπκε ην επίπεδν ηνπ πιεζσξηζκνχ ησλ ηξηψλ ρσξψλ.

Γηάγξακκα 8

Δδψ παξαηεξνχκε πσο κεηά ηελ εθηίλαμε ηνπ πιεζσξηζκνχ ζηελ Ιζιαλδία θαηά ην πξψην έηνο απηφο απνθιηκαθψζεθε θαη ζήκεξα ν πιεζσξηζκφο θαη ζηηο ηξεηο ρψξεο βξίζθεηαη ζηα ίδηα επίπεδα πεξίπνπ. Αθήζακε γηα ην ηέινο λα δνχκε ηηο κεηαβνιέο εθείλνπ ηνπ κεγέζνπο γηα ην νπνίν θαη νδεγήζεθε ε Διιάδα θαη ε Ιξιαλδία ζηελ θεδεκνλία ηνπ Γ.Ν.Σ., ηεο Δ.Δ θαη ηεο Δ.Κ.Σ. Σν δεκφζην ρξένο. Τπνηίζεηαη πσο ην ζχλνιν ησλ βάξβαξσλ αληεξγαηηθψλ θαη αληηιατθψλ κέηξσλ πνπ παίξλνληαη ζηελ Διιάδα θαη ζηελ Ιξιαλδία έρνπλ ζαλ

10

ζηφρν ηε κείσζε ηνπ δεκνζίνπ ρξένπο. ΢ην δηάγξακκα πνπ αθνινπζεί βιέπνπκε ην ρξένο ησλ ηξηψλ ρσξψλ ζαλ πνζνζηφ ηνπ ΑΔΠ. Γηάγξακκα 9

http://www.gfmag.com/tools/global-database/economic-data/10394-public-debt-by-country.html#axzz1NqfiEsHR .Γηάγξακκα Γ.Π.Σ.

Απφ ην δηάγξακκα δηαπηζηψλνπκε πσο νη Διιάδα θαη ε Ιξιαλδία θάησ απφ ηελ θαζνδήγεζε ηεο ηξφηθαο ζπλερίδνπλ λα απμάλνπλ ην ρξένο ηνπο θαη κάιηζηα κε ηζρπξέο ηάζεηο αλφδνπ. Η Ιζιαλδία, ε ρψξα πνπ αξλήζεθε λα πιεξψζεη θαη είρε θαη εζληθφ λφκηζκα, ζηαζεξνπνίεζε ην ρξένο ηεο θαη άξγεζε ε κείσζή ηνπ. Απηά ηα δεδνκέλα είρα λα ζαο παξνπζηάζσ. Σα ζπκπεξάζκαηα είλαη δηθά ζαο. Δγψ, φπσο πάληα, είκαη αλνηθηφο ζε ζρφιηα, παξαηεξήζεηο, εξσηήζεηο θαη θξηηηθέο.

11