Ο Σωτήρ • Μετανοίας ο καιρός και δεήσεως ώρα

Ν

ωρίς - νωρὶς ἐφέτος, ἀπὸ τὴν προτελευταία Κυριακὴ τοῦ Ἰα - νουαρίου, ἀρχίζει ἡ κατανυκτικὴ λειτουργικὴ περίοδος τῆς ἐκκλησιαστικῆς μας ζωῆς ποὺ λέ - γεται «Τριώδιον». Περιλαμβάνει δέκα ἑβδομάδες ἡμερῶν. Ἀρχίζει ἀπὸ τὴν Κυριακὴ τοῦ Τελώνου καὶ τοῦ Φαρισαίου καὶ φθάνει μέχρι τὸ βράδυ τοῦ Μεγάλου Σαββάτου. Περικλείει καὶ τὴν Ἁγία καὶ Μεγάλη Τεσσαρακοστή, ποὺ εἶναι ἡ πλέον πνευματικὴ περίοδος τοῦ

ΤΡΙΩΔΙΟΝ

Ἕνας ὕμνος τῶν ἡμερῶν αὐτῶν ἀρχίζει μὲ τὴ φράση «Μετανοίας ὁ καιρὸς καὶ δεήσεως ὥρα...» καὶ δίνει κατὰ κάποιο τρόπο τὸ στίγμα τῆς ὅλης περιόδου τοῦ Τριωδίου. Εἶναι καιρὸς μετανοίας καὶ δεήσεως, προσευχῆς. Καὶ πράγματι· ἀπὸ τὸν Ὄρθρο, ἀπὸ τὸ πρωὶ τῆς πρώτης Κυριακῆς τοῦ Τριωδίου ἀκοῦμε νὰ ψάλλεται στοὺς Ναούς μας ὁ συγκινητι κὸς ἐκεῖνος ὕμνος «Τῆς μετανοίας ἄνοι ξόν μοι πύλας, Ζωοδότα...» καὶ κατανύσσεται ἡ καρδιά μας. Μᾶς παρακινεῖ ὁ ὕμνος νὰ καταφεύγουμε ἐν μετανοίᾳ στὴ Χάρη τοῦ πολυελέου καὶ ζωοδότου Θεοῦ. Μᾶς ἐγγίζει ὅλους ὁ ἱερὸς αὐτὸς ὕμνος, καθὼς τὸν ἀκοῦμε νὰ ψάλλεται μελωδικά. Γιατὶ ὅλοι μας, μηδενὸς ἐξαιρουμένου, ἔχουμε ἀνάγκη μετανοίας. Μόνο ὁ Θεὸς εἶναι ἀναμάρτητος. «Οὐδεὶς ἀναμάρτητος, εἰ μὴ σὺ ὁ δυνάμενος· Σὺ γὰρ μόνος ἐκτὸς ἁμαρτίας ὑπάρχεις», ἀκοῦμε νὰ λέει ἀπευ θυνόμενος πρὸς τὸν Θεὸ στὶς Νε κρώσιμες Ἀκολουθίες ὁ Λειτουργὸς καὶ συμφωνοῦμε ὅλοι μας. Ποιὸς μπορεῖ νὰ καυχηθεῖ ὅτι ἔχει ἁγνὴ καὶ καθαρὴ τὴν καρδιά του ἀπὸ ἁμαρτίες; ἐρωτοῦσε ὁ θεόπνευστος Σοφὸς τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης. Ποιὸς ἔχει παρρησία, πρόσθετε, ὅτι εἶναι «καθαρὸς ἀπὸ ἁμαρτιῶν;» (Παροιμ. κ΄ 9). Ὅλοι μας, ἐφόσον εἴμαστε στὰ λογικά μας, αἰσθανόμαστε ἁμαρτωλοὶ καὶ παραβάτες τοῦ θελήματος τοῦ Θεοῦ. Καὶ

νιώθουμε τὴν ἀνάγκη νὰ Τοῦ τὸ ὁμολογήσουμε, νὰ ἀναγνωρίσουμε τὰ σφάλματά μας, νὰ ἐξαγορευτοῦμε. Καὶ ὄχι μόνο τὴν ὥρα τὴν ἱερὴ τοῦ Μυστηρίου τῆς Ἐξομολογήσεως ἐνώπιον τοῦ ἀντιπρο σώπου τοῦ Θεοῦ, ὅπου κατὰ τακτὰ χρονικὰ διαστήματα ἐξαγορευόμαστε τὰ κρίματά μας, ἀλλὰ καὶ κάθε μέρα στὴν προσευχή μας. Νὰ προσευχόμαστε συντετριμμένοι γιὰ τὰ λάθη καὶ τὶς ἁμαρτίες τῆς κάθε ἡμέρας μας καὶ νὰ ζητοῦμε τὸ ἔλεος τοῦ Κυρίου, ὅπως τὸ ἔκανε ὁ τελώνης, τὸν ὁποῖο βάζει ὡς πρότυπο συναισθήσεως τῆς ἁμαρτωλότητος καὶ μετανοίας στὴν ἀρχὴ τοῦ Τριωδίου ἡ Ἐκκλησία μας. Καὶ δὲν εἶναι τὸ μόνο παράδειγμα μετανοίας αὐτὸ ποὺ μᾶς προβάλλει τώρα στὸ Τριώδιο ἡ Ἐκκλησία. Θὰ μᾶς δείξει τὸν δρόμο τῆς ἐπιστροφῆς τοῦ ἀσώτου υἱοῦ, γιὰ νὰ μᾶς συγκινήσει μὲ τὴ με τάνοιά του. Θὰ μᾶς ὑποδείξει καὶ τὴ μετάνοια τῆς ὁσίας Μαρίας τῆς Αἰ γυπτίας ποὺ χάρη στὴ μετάνοιά της ἔγινε ἐπίγειος ἄγγελος. Θὰ μᾶς παρουσιάσει καὶ τὴ μετάνοια τῆς ἁμαρτωλῆς γυναίκας καὶ τοῦ ληστοῦ, ποὺ εἶναι συγκλονιστικὰ παραδείγματα μετανοίας. Καὶ ὅλα αὐτὰ γιὰ νὰ μᾶς βοηθήσει νὰ πάρουμε κι ἐμεῖς τὸν δρόμο τῆς μετανοίας ποὺ ὁδηγεῖ στὸν οὐρανό. Με τάνοια ἄλλωστε δὲν εἶναι μία ἁπλῶς πράξη τοῦ παρελθόντος, πῆγα μιὰ φορὰ καὶ ἐξομολογήθηκα, ἀλλὰ ἕνα διαρκὲς παρόν, ἕνας τρόπος ζωῆς. Μία συνεχὴς ἀποστροφὴ τῆς ἁμαρτίας. Καὶ μαζὶ μὲ τὴ μετάνοια καὶ ἡ προσευχή. «Καιρὸς δεήσεως», εἴπαμε, τὸ Τριώδιο. Πυκνότερες τώρα οἱ ἱερὲς Ἀκολουθίες τῆς Ἐκκλησίας. Ἀκολου θίες «Χαιρετισμῶν», «Μεγάλου Ἀποδείπνου», Λειτουργίες Προηγιασμένων Θείων Δώρων, Κατανυκτικοὶ Ἑσπερινοί, ποὺ δὲν τελοῦνται σὲ ἄλλες ἐποχὲς τοῦ ἔτους, μᾶς βοηθοῦν νὰ συνδεόμαστε συχνότερα μὲ τὸν «Κύριον τῶν Δυνάμεων». Νὰ ἐπικοινωνοῦμε μὲ Ἐκεῖνον, ποὺ εἶναι «τὸ φῶς» καὶ «ἡ ζωὴ» τοῦ κόσμου (Ἰω. η΄ 12, ιδ΄ 6) καὶ νὰ ζωογονεῖται ἡ ψυχή μας. Πόσο γλυκαίνεται ἀλήθεια ἡ καρδιά μας μὲ τὶς ἱερὲς αὐτὲς Ἀκολουθίες τοῦ Τριωδίου! Πόσο ἐνισχύεται ἡ ὕπαρξή μας στὶς ὧρες αὐτὲς τῆς κοινῆς προσευχῆς, ὅταν συναγμένοι στοὺς Ναούς μας οἱ πιστοὶ λατρεύουμε τὸν Κύριο καὶ Θεό μας καὶ νιώθουμε τὴ θεϊκὴ παντοδύναμη παρουσία του ἀνάμεσά μας! Καὶ ἐπηρεασμένοι ἀπὸ τὴν πνευματική ἀτμόσφαιρα τῆς κοινῆς προσευχῆς συνεχίζουμε κατόπιν καὶ στὸ σπίτι, στὴν ἡσυχία τοῦ δωματίου μας τὴν προσευχή, ἀνοίγοντας τὴν καρδιά μας στὸν Κύριο γιὰ τὰ προσωπικὰ καὶ οἰκογενειακά μας θέματα. Καὶ ὁ μὲν κόσμος, ποὺ ἀγνοεῖ τὸ θέ- λημα τοῦ Θεοῦ καὶ δὲν εἶχε ἴσως τὶς εὐκαιρίες ποὺ εἴχαμε ἐμεῖς νὰ γνωρίσει τί σημαίνει προσευχὴ καὶ σύνδεσμος μὲ τὸν Κύριο, τρέχει τὶς ἡμέρες αὐτὲς σὲ χοροὺς καὶ ξεφαντώματα. Ὅσοι ὅμως μὲ τὴ Χάρη τοῦ Θεοῦ πιστεύουμε ἀληθινὰ σ’ Ἐκεῖνον, ἀπολαμβάνουμε οὐσιαστικὰ τὶς ἡμέρες αὐτὲς τοῦ Τριωδίου. Μὲ τὴν προσευχή. Μὲ τὶς λατρευτικὲς Συνάξεις τῆς Ἐκκλησίας. Μὲ τὴν ὑπέρβαση τῶν ἀδυναμιῶν καί ἐλαττωμάτων μας διὰ τῆς μετανοίας. Μὲ τὸν καλὸ ἀγώνα νὰ εὐαρεστοῦμε στὸν Κύριο καὶ Θεό μας σὲ κάθε ἐκδήλωση τῆς ζωῆς μας. Μὲ τὴ σκέψη μας στὸν οὐρανό, στοὺς Ἁγίους καὶ στὴν Παναγία μας, ποὺ μᾶς περιμένουν γιὰ νὰ βρεθοῦμε μαζί τους στὸν Παράδεισο καὶ νὰ δοξολογοῦμε τρισευτυχισμένοι αἰωνίως τὸν Τρισάγιο Θεό μας.