ΑΝΣΑΓΧΝΙ΢ΣΙΚΟΣΗΣΑ. ΜΤΘΟ΢ ΚΑΙ ΠΡΑΓΜΑΣΙΚΟΣΗΣΑ Μηα ιέμε ηξόκνο πιαλάηαη πάλσ από ηνπο εξγαδόκελνπο. Η ιέμε αληαγσληζηηθόηεηα.

΢ην όλνκα απηήο ηεο λέαο ζεάο ηνπ θαπηηαιηζκνύ ζπζηάδνληαη νη εξγαδόκελνη ησλ αλαπηπγκέλσλ θπξίσο ρσξώλ. Η αληαγσληζηηθόηεηα δελ ήηαλ πάληα, νύηε θαλ ζηνλ θαπηηαιηζκό, κηα έλλνηα θη έλαο πνιηηηθόο ζηόρνο πξνηεξαηόηεηαο. Δελ ππήξρε θαλ ζαλ έλλνηα κεηαμύ ησλ εζληθώλ νηθνλνκηώλ κε ηε κνξθή πνπ παίξλεη ζήκεξα. Τπήξρε θπζηθά ν αληαγσληζκόο ησλ εζληθώλ θεθαιαίσλ γηα ηελ θαηάθηεζε αγνξώλ θαη πξώησλ πιώλ, ε νπνία έπαηξλε θαη ηε κνξθή πνιεκηθήο ζύξξαμεο, αιιά ε έλλνηα ηεο αληαγσληζηηθόηεηαο κε ηε κνξθή ηεο δηακόξθσζεο εηδηθώλ ζπλζεθώλ ζην εζσηεξηθό ηεο εζληθήο αγνξάο θαη ηδηαίηεξα ηεο αγνξάο εξγαζίαο, ώζηε απηή λα εμππεξεηεί ηηο εμαγσγηθέο αλάγθεο ηνπ θεθαιαίνπ θαη κόλν θαη ηελ ελίζρπζε ηεο θεξδνθνξίαο ηνπ δελ ππήξραλ. Η αληαγσληζηηθόηεηα είλαη κηα έλλνηα θαη κηα πνιηηηθή πξαθηηθή πνπ κπήθε δπλακηθά ζην πνιηηηθό, νηθνλνκηθό θαη θνηλσληθό πεδίν από ηε δεθαεηία ηνπ 1980 θαη κεηά. ΢πκπίπηεη δειαδή ε εκθάληζή ηεο ζην ηζηνξηθό πξνζθήλην κε ηελ είζνδν ηνπ θαπηηαιηζκνύ ζηελ παξαζηηηθή θάζε ηνπ θαη ζηε ρξόληα θαη γεληθεπκέλε θξίζε ηνπ. Η αληαγσληζηηθόηεηα είλαη επνκέλσο κηα έλλνηα ηζηνξηθά δηακνξθσκέλε θαη αθνξά έλα ζπγθεθξηκέλν ζηάδην ηνπ θαπηηαιηζκνύ θαη κόλν. Η αληαγσληζηηθόηεηα δελ ηαπηίδεηαη κε ηελ παξαγσγηθόηεηα αλ θαη απηή ζπκκεηέρεη σο έλαο από ηνπο παξάγνληεο πνπ δηακνξθώλεη ηελ αληαγσληζηηθόηεηα. ΢ύκθσλα κε ηελ Επξσπατθή Ο.Κ.Ε. «…ε αληαγσληζηηθφηεηα πξνυπνζέηεη ηδηαηηέξσο ηελ παξαγσγηθφηεηα, αιιά ε αληαγσληζηηθφηεηα θαη ε παξαγσγηθφηεηα είλαη δηαθνξεηηθά ζέκαηα. Η αληαγσληζηηθφηεηα κπνξεί λα ζεσξεζεί σο ν ζπλδπαζκφο αληαγσληζηηθψλ ηηκψλ, πνπ επηηπγράλνληαη κε ηελ αχμεζε ηεο παξαγσγηθφηεηαο, θαη αληαγσληζηηθψλ ραξαθηεξηζηηθψλ πνπ δελ ζρεηίδνληαη κε ην θφζηνο». Γλσκνδόηεζε ηεο Επξσπατθήο
Οηθνλνκηθήο θαη Κνηλσληθήο Επηηξνπήο ζρεηηθά κε ηελ «Αλαθνίλσζε ηεο Επηηξνπήο ζην ΢πκβνύιην θαη ζην Επξσπατθό Κνηλνβνύιην – Παξαγσγηθόηεηα: ην θιεηδί γηα ηελ αληαγσληζηηθόηεηα ησλ επξσπατθώλ νηθνλνκηώλ θαη επηρεηξήζεσλ». CES 1370/2002. ζει. 3

Δηάθνξεο θαηαηάμεηο σο πξνο ηελ αληαγσληζηηθόηεηα ηεο ειιεληθήο νηθνλνκίαο εκθαλίδνληαη ζπρλά ππθλά πιένλ ζηα ΜΜΕ θαη βξίζθνληαη ζην ιόγν πνιηηηθώλ, δεκνζηνγξάθσλ θαη αλαιπηώλ. Όινη ηζρπξίδνληαη πσο ε ζέζε ηεο ειιεληθήο νηθνλνκίαο ζηε δηεζλή θαηάηαμε αληαγσληζηηθόηεηαο είλαη δξακαηηθή θαη ζπλερώο επηδεηλνύκελε. Κάζε θνξά πνπ πξόθεηηαη λα παξζνύλ αληεξγαηηθά θαη αληηιατθά κέηξα ε επίθιεζε ηεο βειηίσζεο ηεο αληαγσληζηηθόηεηαο ηεο ειιεληθήο νηθνλνκίαο βξίζθνληαη ζην πξώην πιάλν ηεο δηθαηνιόγεζήο ηνπο. Πέξα από ηηο όπνηεο δηθέο κνπ ελζηάζεηο γηα ηελ αληαγσληζηηθόηεηα ζα πξνζπαζήζνπκε εδώ λα δνύκε ηη ελλννύλ κε ηνλ όξν όζνη ηνλ επηθαινύληαη, πσο ηνλ νξίδνπλ αιιά θαη πνπ βξίζθνληαη νη επζύλεο γηα ηε ρακειή αληαγσληζηηθόηεηα ηεο ειιεληθήο νηθνλνκίαο. Γηα ην γεγνλόο δειαδή πσο ην ειιεληθό θεθάιαην θαη νη πνιηηηθνί ηνπο εθπξόζσπνη δελ θαηάθεξαλ λα δεκηνπξγήζνπλ ηηο ζπλζήθεο εθείλεο πνπ ζα ηνπο έθαλαλ αληαγσληζηηθνύο απέλαληη ζηηο αζηηθέο ηάμεηο άιισλ ρσξώλ. Δηάθνξνη δηεζλείο νξγαληζκνί νξίδνπλ ηελ αληαγσληζηηθόηεηα κε ηνπο παξαθάησ ηξόπνπο: ΢ύκθσλα κε ηνλ ΟΟ΢Α, αληαγσληζηηθόηεηα είλαη «… ε ηθαλφηεηα εηαηξηψλ, βηνκεραληψλ, πεξηνρψλ, εζλψλ ή ππεξεζληθψλ πεξηνρψλ λα δεκηνπξγήζνπλ ζρεηηθά πςεινχ επηπέδνπ εηζνδήκαηα θαη επίπεδα εξγαζίαο, παξακέλνληαο εθηεζεηκέλνη ζην δηεζλή αληαγσληζκφ». Επίζεο,«… ν βαζκφο ζηνλ νπνίν έλα έζλνο κπνξεί ππφ 1 

ζπλζήθεο ειεχζεξνπ εκπνξίνπ θαη αληαγσληζηηθψλ αγνξψλ λα παξάγεη αγαζά θαη ππεξεζίεο πνπ λα πιεξνχλ ηηο απαηηήζεηο ησλ δηεζλψλ αγνξψλ, ελψ ηαπηφρξνλα λα δηαηεξεί θαη λα δηεπξχλεη καθξνπξφζεζκα ηα εηζνδήκαηα ησλ πνιηηψλ ηνπ».
Έθζεζε γηα ηελ Επξσπατθή Αληαγσληζηηθφηεηα, 2001.

Η Επξσπατθή Έλσζε νξίδεη ηελ αληαγσληζηηθφηεηα σο ηε «ζηαζεξή βειηίσζε ησλ πξαγκαηηθψλ εηζνδεκάησλ θαη ηνπ επηπέδνπ δηαβίσζεο, κε ζέζεηο εξγαζίαο γηα φινπο εθείλνπο πνπ επηζπκνχλ λα εξγαζηνχλ»11, ελψ ζηηο ΗΠΑ σο «ε ηθαλφηεηα αχμεζεο ηνπ πξαγκαηηθνχ εηζνδήκαηνο ησλ ακεξηθαλψλ πνιηηψλ, παξάγνληαο πςειήο πνηφηεηαο πξντφληα ηα νπνία αληαπνθξίλνληαη ζηε δήηεζε ησλ παγθφζκησλ αγνξψλ». Όκνξθα ιόγηα. Σν απαξαίηεην ακπαιάδ γηα ην πιαζάξηζκα αληηδξαζηηθώλ πνιηηηθώλ ζηηο κάδεο ησλ αθειώλ. Πέξα όκσο από ηα ιόγηα πξέπεη λα κεηξνύλ θαη κε θάπνην ηξόπν ηελ αληαγσληζηηθόηεηα. ΢ηνπο επόκελνπο πίλαθεο βιέπνπκε ηνπο δείθηεο πνπ ρξεζηκνπνηεί κία από ηηο νξγαλώζεηο πνπ βαζκνινγνύλ ηελ αληαγσληζηηθόηεηα. Η World Economic Forum. Σα ζηνηρεία αθνξνύλ ηελ Ειιάδα θαη αλαθέξνληαη ζηελ θαηάηαμε ηνπ 2010. ΠΙΝΑΚΑ΢ 1

http://www3.weforum.org/docs/WEF_GlobalCompetitivenessReport_2009-10.pdf

http://www3.weforum.org/docs/WEF_GlobalCompetitivenessReport_2009-10.pdf

2 

Ση παξαηεξνύκε ζηα παξαπάλσ; Μηα αλόεηε πξνζπάζεηα πνζνηηθνπνίεζεο πνηνηηθώλ θαη ηδενινγηθώλ-πνιηηηθώλ παξακέηξσλ. Πνζνηηθνπνηνύλ, γηα παξάδεηγκα, ηε καθξννηθνλνκηθή ζηαζεξόηεηα ή ηελ πνιηηηθή ζηαζεξόηεηα ή αθόκε θαη ηελ εζηθή ηεο εξγαζίαο! Κη όια απηά γηα λα απνθηήζνπλ ηελ εγθπξόηεηα πνπ, ππνηίζεηαη, πσο δίλνπλ ηα καζεκαηηθά. Καη όια απηά δελ είλαη θπζηθά θαζόινπ νπδέηεξα ηδενινγηθά θαη πνιηηηθά. Πσο θξίλεηο θαη πσο βαζκνινγείο ηε θνξνινγία ηνπ θεθαιαίνπ; Κξίλεηο θαη βαζκνινγείο ζεηηθά ηε κείσζε ησλ ζπληειεζηώλ θνξνιόγεζεο ηνπ θεθαιαίνπ ή όρη; Πσο βαζκνινγείο ηε λνκνζεηηθή πξνζηαζία ηεο εξγαζίαο; Όια απηά έρνπλ όκσο ηζρπξό ηδενινγηθό θαη πνιηηηθό πξόζεκν θαη ππάξρνπλ απιά γηα λα πξνσζνύλ ζπγθεθξηκέλεο πνιηηηθέο θαη ζπγθεθξηκέλα ζπκθέξνληα. Πέξα όκσο από ηα ιόγηα κηα θαη ηελ αληαγσληζηηθόηεηα ηε ζέινπλ κεηξήζηκν κέγεζνο πξέπεη λα νξίζνπλ θη έλα καζεκαηηθό ηύπν κέζσ ηνπ νπνίνπ θαη ζα γίλεηαη απηή κέγεζνο κεηξήζηκν. Είπακε ε ελαγώληα πξνζπάζεηα απόθηεζεο αληηθεηκεληθόηεηαο θαη επηζηεκνληθήο εγθπξόηεηαο νδεγεί ζε αζηεία απνηειέζκαηα. Αλ θάπνηνο ςάμεη λα βξεη έλαλ νξηζκό ηνπ κεγέζνπο αληαγσληζηηθόηεηα κάιινλ ζα απνγνεηεπηεί. Μπνξνύκε λα μερσξίζνπκε δύν ηύπνπο κέζσ ησλ νπνίσλ ε θξαηνύζα νηθνλνκηθή ηδενιεςία πξνζπαζεί λα κεηξήζεη ηελ αληαγσληζηηθόηεηα. Ο πξώηνο νξίδεη ηελ αληαγσληζηηθόηεηα σο ην αληίζηξνθν ηνπ Μνλαδηαίνπ Κόζηνπο Εξγαζίαο (unit labor cost). Σν Μνλαδηαίν Κόζηνο Εξγαζίαο είλαη ν ιόγνο ηνπ θόζηνπο εξγαζίαο αλά εξγαδόκελν σο πξνο ηνλ αξηζκό ησλ κνλάδσλ πξντόληνο αλά εξγαδόκελν. Ο δεύηεξνο επξέσο ρξεζηκνπνηνύκελνο νξηζκόο είλαη απηόο πνπ νξίδεη ην ξπζκό κεηαβνιήο ηνπ κνλαδηαίνπ θόζηνπο εξγαζίαο σο ηε δηαθνξά ηνπ ξπζκνύ κεηαβνιήο ηεο παξαγσγηθόηεηαο από ην ξπζκό κεηαβνιήο ηνπ εξγαηηθνύ θόζηνπο ( κηζζνί+ αζθάιηζε+ παξνρέο). Δειαδή (ΜΚΕ) ^= Κ^-Π^ (ΜΚΕ=κνλαδηαίν θόζηνο εξγαζίαο, Κ =θόζηνο εξγαζίαο, Π= παξαγσγηθόηεηα.). ην κέγεζνο πνπ ππνηίζεηαη νξίδεηαη εύθνια είλαη ην Κ ελώ ην Π νξίδεηαη κέζσ πνιύπινθσλ νηθνλνκεηξηθώλ κνληέισλ (Γηα ηε κέηξεζε ηεο παξαγσγηθόηεηαο ηεο εξγαζίαο κπνξείο λα δεηο ζην http://www.oecd.org/dataoecd/59/29/2352458.pdf). Αο δνύκε ζηνλ επόκελν πίλαθα πσο ππνινγίζηεθε ε κεηαβνιή ηνπ κνλαδηαίνπ θόζηνπο εξγαζίαο ζηελ Ειιάδα από ην 2000 σο ην 2009 από δηάθνξνπο νξγαληζκνύο. ΠΙΝΑΚΑ΢ 2

http://www.eurobank.gr/Uploads/Images1024/OikonomiaAgores13July2010.pdf

3 

Οη ηεξάζηηεο απνθιείζεηο ζηνλ ππνινγηζκό ηνπ απινύ κεγέζνπο ηεο εμίζσζεο καο απνθαιύπηεη ηη γίλεηαη κε ηα πην πνιύπινθα κεγέζε όπσο ε παξαγσγηθόηεηα. Απηνί αιιά θαη πνιινί άιινη, πην νπζηαζηηθνί ιόγνη, είραλ από ηελ αξρή ηεο εηζαγσγήο ηεο έλλνηαο ηεο αληαγσληζηηθόηεηαο εγείξεη εμαηξεηηθέο επηθπιάμεηο. Σνπιάρηζηνλ γηα εθείλνπο ηνπο νξηζκνύο πνπ ζπλδένπλ ηελ αληαγσληζηηθόηεηα κε ην εξγαηηθό θόζηνο θπξίσο. Από ηε δεθαεηία ηνπ 1970, ν Nicholas Kaldor επεζήκαλε ηελ εκπινθή πνιιώλ παξαγόλησλ ζηελ αληαγσληζηηθόηεηα, δείρλνληαο πσο ζε πνιιέο ρώξεο απμήζεηο ζηηο ζρεηηθέο ηηκέο ησλ πξντόλησλ ζπλνδεύνληαλ από αληίζηνηρεο δηεπξύλζεηο ησλ εμαγσγηθώλ κεξηδίσλ ηνπο ζηηο δηεζλείο αγνξέο (Kaldor 1978). Σν παξάδνμν απηό, ην νπνίν επαιεζεύεηαη θαη από πην πξόζθαηεο κειέηεο(π.ρ. Fagerberg, 1996) δείρλεη όηη ε πξαγκαηηθή εκπεηξία ησλ ρσξώλ είλαη πνιύ πην πνιύπινθε από απηή πνπ πξνβιέπεη ε απιή ηαύηηζε ηεο αληαγσληζηηθόηεηαο κε ηηο ζρεηηθέο ηηκέο Υαξαθηεξηζηηθή είλαη θαη ε πεξίπησζε ηεο Ειιάδαο, όπνπ ελώ ην κνλαδηαίν θόζηνο εξγαζίαο κεηαμύ ησλ εηώλ 1981 θαη 2004 κεηώζεθε πεξίπνπ θαηά 25% ζε πξαγκαηηθνύο όξνπο, εληνύηνηο ε εμέιημε απηή δελ εκπόδηζε ηελ δηαξθή επηδείλσζε ηνπ επηπέδνπ αληαγσληζηηθόηεηαο, όπσο απηή εκθαλίδεηαη ζηηο επηδόζεηο ηεο ρώξαο ζην δηεζλέο εκπόξην (Έθζεζε ΙΝΕ Γ΢ΕΕ-ΑΔΕΔΤ, Αληαγσληζηηθόηεηα θαη Απαζρόιεζε: ε αλάγθε ελόο Νένπ Αλαπηπμηαθνύ Τπνδείγκαηνο). Σηο ζεσξεηηθέο αδπλακίεο ηνπ απζηεξνύ νξηζκνύ ηεο αληαγσληζηηθόηεηαο ηηο επηζήκαλε ν Llewellyn από ην 1996 ελώ απζηεξή θξηηηθή έρνπλ αζθήζεη κεηαμύ άιισλ ν Paul Krugman, ν Huggins θαη ν Riccardo Petrella θαη ηελ «Οκάδα ηεο Ληζζαβώλαο». Ο Paul Krugman έρεη εθθξάζεη ηελ πεπνίζεζε όηη «ε εκκνλή κε ηελ αληαγσληζηηθόηεηα δελ είλαη κόλν εζθαικέλε, αιιά θαη επηθίλδπλε, αθνύ ζηξεβιώλεη ηελ εγρώξηα πνιηηηθή θαη απεηιεί ην δηεζλέο νηθνλνκηθό ζύζηεκα» (Krugman 1994). H θύξηα έλζηαζε ηνπ Krugman είλαη όηη ή έλλνηα ηεο αληαγσληζηηθόηεηαο ζηεξίδεηαη ζε κηα εηθόλα αληηπαιόηεηαο κεηαμύ ρσξώλ. ΢ύκθσλα κε ηελ Σξάπεδα ηεο Ειιάδνο: «Σηε δηεζλή βηβιηνγξαθία δελ ππάξρεη ζχγθιηζε απφςεσλ ζρεηηθά κε ηε δηαηχπσζε ελφο νξηζκνχ θαη ηελ πνζνηηθή έθθξαζε ηεο αληαγσληζηηθφηεηαο ησλ ρσξψλ. Τέζζεξηο απφςεηο ζρεηηθά κε ηελ έλλνηα ηεο αληαγσληζηηθφηεηαο παξνπζηάδνπλ ηδηαίηεξν ελδηαθέξνλ. Η πξψηε άπνςε αλαθέξεηαη ζηελ ηθαλφηεηα ηεο ρψξαο λα πξνζειθχεη (ability to attract) θαη πεξηγξάθεη ηα ραξαθηεξηζηηθά κηαο ρψξαο πνπ ηελ θαζηζηνχλ θαηάιιειν ρψξν γηα ηελ πξαγκαηνπνίεζε επελδχζεσλ (π.ρ.μέλεο άκεζεο επελδχζεηο). Η δεχηεξε άπνςε παξέρεη πιεξνθνξίεο ζρεηηθά κε ηελ ηθαλφηεηα ηεο ρψξαο λα πξνζαξκφδεηαη (ability to adjust) ζηηο δηαξζξσηηθέο αιιαγέο θαη ηηο νηθνλνκηθέο δηαηαξαρέο πνπ πξνθαινχληαη απφ έθηαθηα γεγνλφηα (shocks). Η ηξίηε άπνςε δίδεη έκθαζε ζηελ ηθαλφηεηα ηεο ρψξαο λα απνθνκίδεη εηζνδήκαηα (ability to earn) θαη ζηεξίδεηαη ζην φηη νη ηερλνινγηθέο εμειίμεηο θαη νη απμήζεηο ηεο παξαγσγηθφηεηαο ησλ επηρεηξήζεσλ βειηηψλνπλ ηα πξαγκαηηθά εηζνδήκαηα. Η ηέηαξηε άπνςε επηθεληξψλεηαη ζηελ ηθαλφηεηα ηεο ρψξαο λα πσιεί (ability to sell) θαη ζπλδέεη ηελ νηθνλνκηθή επίδνζε κηαο ρψξαο βξαρπρξφληα θαη καθξνρξόληα κε ηε δπλαηόηεηά ηεο λα απμάλεη ηα κεξίδηά ηεο ζην δηεζλέο εκπόξην». (ζειίδα 11) «Μηα δεχηεξε πξνζέγγηζε δηαθξίλεη ηξεηο απφςεηο ζρεηηθά κε ηελ αληαγσληζηηθφηεηα. Με ηε ζηελφηεξε έλλνηα ε αληαγσληζηηθφηεηα αλαθέξεηαη ζηελ αληαγσληζηηθφηεηα ησλ ηηκψλ, κε ηελ επξχηεξε έλλνηα ε αληαγσληζηηθφηεηα ζρεηίδεηαη κε ηελ εμσηεξηθή επίδνζε θαη ηα κεξίδηα ηεο αγνξάο θαη κε ηελ πιένλ επξχηεξε έλλνηα ε αληαγσληζηηθφηεηα απεηθνλίδεη ηε δπλαηφηεηα γηα νηθνλνκηθή αλάπηπμε θαη ζπλδέεηαη 4 

κε ηελ παξαγσγηθφηεηα σο έλα ζχλνιν δηαξζξσηηθψλ παξαγφλησλ, νηθνλνκηθψλ ραξαθηεξηζηηθψλ θαη ζεζκψλ. Η πιένλ αληαγσληζηηθή νηθνλνκία είλαη εθείλε κε ηελ πςειφηεξε παξαγσγηθφηεηα θαη ηηο θαιχηεξεο πξννπηηθέο γηα αλάπηπμε. Βι. ECB, “Cost and Price Competitiveness of the Euro Area Member States”, SEC/CovC/X/08/297a, 2.»(ππνζεκείσζε 23 ζειίδαο 12)
http://www.bankofgreece.gr/BogEkdoseis/%CE%99%CF%83%CE%BF%CE%B6%CF%8D%CE%B3%CE%B9%CE %BF_%CE%A4%CF%81%CE%AD%CF%87%CE%BF%CF%85%CF%83%CF%89%CE%BD_%CE%A3%CF%85% CE%BD%CE%B1%CE%BB%CE%BB%CE%B1%CE%B3%CF%8E%CE%BD.pdf

Παξά ηελ παξαδνρή ησλ παξαπάλσ από ηελ ηξάπεδα ζεκαηνθύιαθα ησλ ζπκθεξόλησλ ηνπ ειιεληθνύ θεθαιαίνπ δε δηζηάδεη γηα ηελ ειιεληθή νηθνλνκία λα πξνηείλεη: «Η αληαγσληζηηθφηεηα ηεο νηθνλνκίαο εμαξηάηαη απφ ηελ εθαξκνγή δχν αξρψλ, δειαδή: πξψηνλ, ε αχμεζε ησλ πξαγκαηηθψλ κηζζψλ λα είλαη ζε ζηελή ζρέζε κε ηελ αχμεζε ηεο παξαγσγηθφηεηαο, ψζηε λα κελ απμάλεηαη ην θφζηνο εξγαζίαο αλά κνλάδα πξντφληνο, θαη, δεχηεξνλ, ε παξαγσγή ησλ αγαζψλ θαη ππεξεζηψλ λα κπνξεί λα πξνζαξκφδεηαη θαη λα αληαπνθξίλεηαη ζηελ εγρψξηα θαη ηελ εμσηεξηθή δήηεζε.» Ελώ ακέζσο παξαθάησ επαλαιακβάλεη: «Υπάξρνπλ παξαδείγκαηα ρσξψλ πνπ αχμεζαλ ηα κεξίδηά ηνπο ζηηο δηεζλείο αγνξέο παξά ην φηη ην ζρεηηθφ θφζηνο θαη νη ζρεηηθέο ηηκέο ησλ πξντφλησλ ηνπο απμήζεθαλ (π.ρ. νξηζκέλεο ρψξεο ζπλερψο βειηηψλνπλ ηελ πνηφηεηα ή/θαη ηε ζχλζεζε ησλ εμαγσγψλ ηνπο, ζηξεθφκελεο ζε πξντφληα πςειφηεξεο ηερλνινγίαο). Αληίζεηα, ππάξρνπλ ρψξεο πνπ έραζαλ κεξίδηα παξά ην φηη νη ζρεηηθέο ηηκέο ησλ πξντφλησλ ηνπο κεηψζεθαλ. Αθφκε, εκπεηξηθέο κειέηεο έρνπλ δείμεη φηη ππάξρεη ζεηηθή ζπζρέηηζε κεηαμχ ησλ κεξηδίσλ ζηηο αγνξέο πξντφλησλ θαη ηεο παξαγσγηθφηεηαο, πξάγκα πνπ ζεκαίλεη φηη ζην δηεζλέο εκπφξην απμάλεηαη ν ξφινο ηεο ηερλνινγίαο θαη παξαγφλησλ δηαθνξεηηθψλ απφ ην θφζηνο θαη ηηο ηηκέο.» (ζειίδα 14) Σξαγέιαθνο δειαδή αξθεί λα εμππεξεηνύληαη ηα ζπκθέξνληα ησλ αζηώλ. Παξά ηηο ζεσξεηηθέο αδπλακίεο θαη ηελ απόιπηε αδπλακία αθόκε θαη ηνπ νξηζκνύ ηεο αληαγσληζηηθόηεηαο αιιά θαη παξά ηελ έληνλε ηδενιεπηηθή ρξνηά ηεο έλλνηαο απηή θαηνξζώλεη όρη κόλν λα επηβηώλεη αιιά θαη λα θαζίζηαηαη θαη θπξίαξρε θαζνξίδνληαο ηηο πνιηηηθέο πνπ αθνξνύλ ηε δσή εθαηνκκπξίσλ αλζξώπσλ. Απηή ε θπξηαξρία δελ είλαη βέβαηα απνηέιεζκα κηαο θάπνηαο ηδενιεςίαο αιιά ε εμππεξέηεζε ζπγθεθξηκέλσλ ζπκθεξόλησλ. Σσλ ζπκθεξόλησλ ηνπ θεθαιαίνπ θαηά ηελ επίζεζή ηνπ ζηελ εξγαζία ηδηαίηεξα κεηά ηελ θξίζε ηνπ 2008. Παξά ηηο παξαπάλσ ελζηάζεηο αιιά θαη ηα κεγάια πξνβιήκαηα αθόκε θαη ηνπ νξηζκνύ ηεο αληαγσληζηηθόηεηαο νη δηάθνξνη δηεζλείο νξγαληζκνί εμαθνινπζνύλ λα θηηάρλνπλ πίλαθεο θαηάηαμεο ησλ ρσξώλ ζύκθσλα κε ηελ αληαγσληζηηθόηεηα ηνπο (πίλαθαο 2 θαη 3). Με βάζε απηνύο ηνπο πίλαθεο θαη θξαδαίλνληάο ηνπο ζαλ ηηο πιάθεο ηνπ κσζατθνύ λόκνπ επηδεηθλύνληάο ηεο ζηνπο εξγαδόκελνπο γηα λα ηνπο πείζνπλ πσο είλαη ππεύζπλνη γηα ηελ άζρεκε ζέζε ηεο νηθνλνκίαο ηεο «ρώξαο» θαη απνδερόκελνη ηελ ελνρή ηνπο λα δερηνύλ αδηακαξηύξεηα κείσζε ησλ απνδνρώλ ηνπο ώζηε λα θεξδίζεη «ρώξα» ηελ πνιππόζεηε αληαγσληζηηθόηεηά ηεο.

5 

ΠΙΝΑΚΑ΢ 3

http://greekeconomistsforreform.com/wp-content/uploads/Katsoulakos-BoG.pdf

ΠΙΝΑΚΑ΢ 4

Μεηά από ηα παξαπάλσ θαη κε όιεο ηηο επηθπιάμεηο ζα πξνζπαζήζνπκε λα απαληήζνπκε ζηα εξσηήκαηα πνπ ζέζακε ζηελ αξρή ρξεζηκνπνηώληαο ηα ίδηα ζηνηρεία πνπ ρξεζηκνπνηνύλ θη απηνί πνπ θαζνξίδνπλ ηηο πνιηηηθέο ηνπ θεθαιαίνπ ζηελ Ειιάδα θαηαζηξέθνληαο ηηο δσέο εθαηνκκπξίσλ εξγαδόκελσλ. Αλ θαη θπζηθά δελ είλαη θαζόινπ ππνρξεσηηθό κηα νηθνλνκία λα παξάγεη γηα λα εμάγεη είλαη γεγνλόο πσο ε ειιεληθή παξαγσγηθή κεραλή έρεη πξνβιήκαηα. Απηά ηα πξνβιήκαηα 6 

θαζίζηαληαη θαλεξά ιόγσ ηνπ ζπλερώο εληεηλόκελνπ εκπνξηθνύ ειιείκκαηνο. Σν δήηεκα απηό απαηηεί θπζηθά ηελ εξκελεία ηνπ (δηάγξακκα 1). Δηάγξακκα 1

http://www.eurobank.gr/Uploads/Reports/EconomyMarketsIIIi6GR.pdf Οη εξκελείεο ησλ νηθνλνκηθώλ θαη θνηλσληθώλ θαηλνκέλσλ δελ είλαη πνηέ νπδέηεξεο πνιηηηθά θαη ηαμηθά αιιά κεηαμύ απηώλ ππάξρνπλ απηέο πνπ είλαη ηνπιάρηζηνλ ινγηθά ζπλεπείο θαη ιακβάλνπλ ππόςε ηνπο, ζηελ εξκελεία ην ζύλνιν ησλ παξακέηξσλ πνπ ππεηζέξρνληαη ζην πξόβιεκα, θαη απηέο πνπ είλαη ινγηθά έσιεο θαη παζηθαλώο αληεπηζηεκνληθέο θαη κεξνιεπηηθέο απνζησπώληαο κηα ζεηξά από παξακέηξνπο. Πξηλ πξνρσξήζνπκε λα ηνλίζνπκε πσο από ηε δεθαεηία ηνπ 1970 κηα δηαδηθαζία ζπλερνύο κείσζεο ηνπ εηδηθνύ βάξνπο ηεο βηνκεραλίαο παξαηεξείηαη ζηηο αλαπηπγκέλεο ρώξεο. Οη πεξηζζόηεξεο από απηέο, ρσξίο λα ράζνπλ ηελ παξαγσγηθή ηνπο βάζε, αδπλαηνύζαλ λα ηελ αλαπηύμνπλ πεξαηηέξσ θαζώο κεγάιν κέξνο ηα βηνκεραληθήο παξαγσγήο κεηαθεξόηαλ ζηηο αλαπηπζζόκελεο ρώξεο θαη ηδηαίηεξα ζε απηέο ηεο λνηηναλαηνιηθήο Αζίαο θαη αξγόηεξα ζηελ Κίλα. Η δηαδηθαζία απηή μεθίλεζε ζηελ Ειιάδα ιίγν αξγόηεξα, θαηά ηα κέζα ηεο δεθαεηίαο ηνπ 1980. Σν πιαίζην ηεο παγθνζκηνπνίεζεο θαη ηεο απειεπζέξσζεο ησλ αγνξώλ εκπνξεπκάησλ θαη θεθαιαίσλ, πιαίζην πνπ επηβιήζεθε από ην θεθάιαην θαη ηδηαίηεξα απηό ησλ πιένλ ηζρπξώλ ρσξώλ, απνηεινύζε γη απηό κηα αληηθεηκεληθή αλαγθαηόηεηα αιιά άιιαδε ηαπηόρξνλα θαη ηνπο όξνπο κέζα ζηνπο νπνίνπο θηλνύληαλ θαη δξνύζαλ ηα θεθάιαηα ησλ δηαθόξσλ ρσξώλ. Καζώο ε παξαδνζηαθή θαη εξγαζηνβόξα βηνκεραληθή παξαγσγή κεηαθεξόηαλ εθηόο ησλ αλαπηπγκέλσλ ρσξώλ ήηαλ απνιύησο ζαθέο πσο ε βηνκεραληθή παξαγσγή πνπ ζα παξέκελε ζηηο αλαπηπγκέλεο ρώξεο ζα ήηαλ απηή πνπ ζα ελζσκάησλε θαηλνηνκίεο θαη ζα εθκεηαιιεπόηαλ ην πξνλνκηαθό πεδίν ηεο πςειήο εθπαίδεπζεο ησλ εξγαδόκελσλ. Θα ήηαλ επνκέλσο ε βηνκεραληθή παξαγσγή πνπ ζα ζηεξηδόηαλ ζηελ πνηόηεηα θαη ζην όλνκα. 7 

΢ηε ζπλέρεηα ζα εμεηάζνπκε ηε ζπκκεηνρή ηξηώλ παξαγόλησλ ζηε δηακόξθσζε ηνπ όξνπ πνπ νλνκάδνπλ αληαγσληζηηθόηεηα. Σελ εξγαζία, ην θεθάιαην θαη ην λνκηζκαηηθό πιαίζην. ΢ην επόκελν δηάγξακκα βιέπνπκε ηε κεηαβνιή ηνπ εξγαηηθνύ θόζηνπο ζηελ Ειιάδα από ην 1970 σο ζήκεξα. Δηάγξακκα 2

http://research.stlouisfed.org/fred2/series/GRCCPIHICQINMEI?cid=32330 ΢ην δηάγξακκα 2 βιέπνπκε ηελ κεγάιε κείσζε ηνπ θόζηνπο εξγαζίαο ζηελ Ειιάδα από ηε δεθαεηία ηνπ 1990 θαη κεηά. ΢πρλά όζνη ηζρπξίδνληαη πσο ην θόζηνο εξγαζίαο ζηελ Ειιάδα είλαη πςειό παξνπζηάδνπλ δηαγξάκκαηα πνπ δείρλνπλ ηε κεηαβνιή ηνπ εξγαηηθνύ θόζηνπο κεηά ην 2000 όπσο ην παξαθάησ. Δηάγξακκα 3

http://www.eurobank.gr/Uploads/Images1024/OikonomiaAgores13July2010.pdf 8 

Αλ όκσο πξνρσξήζνπκε παξαθάησ ζα δνύκε ην αθόινπζν δηάγξακκα. Δηάγξακκα 4

http://www.eurobank.gr/Uploads/Images1024/OikonomiaAgores13July2010.pdf ΢ηα δηαγξάκκαηα 4 βιέπνπκε πσο ε αύμεζε ηνπ θόζηνπο εξγαζίαο θαηά ηελ πεξίνδν 2000-2009 ήηαλ πνιύ κηθξή ζηε βηνκεραλία θαη κηθξή επίζεο θαη ζηνλ ηνπξηζκό. Σα παξαπάλσ δηαγξάκκαηα, αλ θαη ζσζηά, απνθξύπηνπλ ηελ νπζία. Δειαδή ην πόζν είλαη ην εξγαηηθό θόζηνο ζηελ Ειιάδα θαη κάιηζηα ζε ζρέζε κε ηηο ππόινηπεο αλαπηπγκέλεο ρώξεο. Σα δεδνκέλα ησλ δηαγξακκάησλ δείρλνπλ ην ξπζκό κεηαβνιήο ηνπ θόζηνπο αιιά δε ιέλε πόζν είλαη απηό. ΢ηα επόκελα δηαγξάκκαηα βιέπνπκε ην θόζηνο εξγαζίαο αλά κνλάδα πξντόληνο γηα ην ζύλνιν ησλ ρσξώλ ηεο Ε.Ε. νη ρώξεο έρνπλ ρσξηζηεί ζε δύν νκάδεο. ΢ηελ πξώηε είλαη νη ρώξεο κε πςειό ή κεζαίν κνλαδηαίν θόζηνο εξγαζίαο (Δηάγξακκα 5) θαη ζηε δεύηεξε νη ρώξεο κε ρακειό θόζηνο εξγαζίαο (Δηάγξακκα 6).

9 

Δηάγξακκα 5

http://www.inegsee.gr/sitefiles/studies/Final%20ULC%20and%20competitiveness%20Gr

10 

Δηάγξακκα 6

http://www.inegsee.gr/sitefiles/studies/Final%20ULC%20and%20competitiveness%20Gr Ση καο απνθαιύπηνπλ ηα δηαγξάκκαηα 5 θαη 6; Δύν πξάγκαηα. Σν πξώην πσο ην θόζηνο εξγαζίαο ζηελ Ειιάδα είλαη από ηα ρακειόηεξα κεηαμύ ησλ επξσπατθώλ ρσξώλ θαη πςειόηεξα κόλν ηεο Σζερίαο θαη ηεο ΢ινβαθίαο παξακέλνληαο ζην ζύλνιν ησλ ρσξώλ πνπ παξνπζηάδνληαη ζηα δηαγξάκκαηα. Μαο απνθαιύπηνπλ όκσο θαη θάηη άιιν. Πσο νη ρώξεο κε ην πςειόηεξν εξγαηηθό θόζηνο βξίζθνληαη πνιύ ςειά ζηηο ιίζηεο αληαγσληζηηθόηεηαο ελώ αληίζεηα νη ρώξεο κε ην ρακειόηεξν εξγαηηθό θόζηνο βξίζθνληαη πνιύ ρακειά ζε απηέο. Σν παξάδνμν ηνπ Kaldor θαη πάιη. Ση ζνπ θάλεη ηειηθά ε πξαγκαηηθόηεηα! ΢ην επόκελν δηάγξακκα βιέπνπκε ηελ θαηάηαμε ησλ παξαπάλσ ρσξώλ σο πξνο ην θόζηνο εξγαζίαο ιακβάλνληαο ην 100 ζαλ βάζε γηα ηε Γεξκαλία.

11 

Δηάγξακκα 7

http://www.inegsee.gr/sitefiles/studies/Final%20ULC%20and%20competitiveness%20Gr

Σα παξαπάλσ αξθνύλ λνκίδσ γηα λα απνδείμνπλ πσο ην θόζηνο εξγαζίαο ζηελ Ειιάδα είλαη από ηα ρακειόηεξα κεηαμύ ησλ αλαπηπγκέλσλ ρσξώλ. Σα ζηνηρεία πνπ παξνπζηάζακε είλαη έλα κηθξό κέξνο από ηελ πιεζώξα ησλ ππαξρόλησλ ζηνηρείσλ πνπ βξίζθνληαη ζηε δηάζεζή καο θαη πξνέξρνληαη από πνιινύο δηεζλείο νξγαληζκνύο. Όια ζπκθσλνύλ κεηαμύ ηνπο ζε γεληθέο γξακκέο. Σν εξγαηηθό θόζηνο ζηελ Ειιάδα είλαη πνιύ ρακειό γηα αλαπηπγκέλε ρώξα. Ελδηαθέξνλ έρεη λα δνύκε θαη ην ύςνο ησλ ακνηβώλ. ΢ηνλ επόκελν πίλαθα βιέπνπκε ηελ σξηαία απνδεκίσζε αλά εξγαδόκελν γηα κηα ζεηξά ρσξώλ όπσο δίλνληαη από Bureau of Labour Statistics ησλ ΗΠΑ.

12 

ΠΙΝΑΚΑ΢ 5

http://www.bls.gov/news.release/ichcc.t02.htm (Γηα πεξηζζόηεξα δεο Οη κηζζνί θαη ην εξγαηηθό θόζηνο ζηελ Ειιάδα http://eparistera.blogspot.com/2011/12/blog-post.html). Αο πεξάζνπκε ηώξα λα δνύκε ηε δεύηεξε κεηαβιεηή πνπ επεξεάδεη ηελ αληαγσληζηηθόηεηα ηεο ειιεληθήο νηθνλνκίαο. Σελ παξαγσγηθόηεηα ηεο εξγαζίαο. Η παξαγσγηθόηεηα ηεο εξγαζίαο ζπλδέεηαη ηζρπξά κε ηελ ηερλνινγία θαη ηα κέζα πνπ έρνπλ ζηε δηάζεζή ηνπο νη εξγαδόκελνη θαηά ηε δηαδηθαζία ηεο παξαγσγήο. Κη απηό δελ είλαη θάηη πνπ βαξύλεη ηελ εξγαζία. Απηό βαξύλεη ην θεθάιαην. Παξ’ όια απηά ε 13 

παξαγσγηθόηεηα ηεο εξγαζίαο ζηελ Ειιάδα ήηαλ ζε θαιά επίπεδα θαη ηαπηόρξνλα νη ξπζκνί κεηαβνιήο ηεο ήζαλ από ηνπο πςειόηεξνπο ζηνλ αλαπηπγκέλν θόζκν. ΢ηα επόκελα δηαγξάκκαηα βιέπνπκε ζην πξώην ηνπο ξπζκνύο κεηαβνιήο ηεο παξαγσγηθόηεηαο ηεο εξγαζίαο ζηηο ρώξεο κέιε ηνπ ΟΟ΢Α (δηάγξακκα 8), ζε επηιεγκέλεο ρώξεο ηεο Ε.Ε (δηάγξακκα 9), θαη ζηνλ πίλαθα πνπ αθνινπζεί βιέπνπκε ηνπο ξπζκνύο κεηαβνιήο ηεο παξαγσγηθόηεηαο ηεο εξγαζίαο από ην 2002 σο ην 2009 ζηηο ρώξεο κέιε ηεο Ε.Ε. Δηάγξακκα 8 Labour productivity growth

ΠΗΓΗ:OECD Factbook 2009: Economic, Environmental and Social Statistics - ISBN 92-64-05604-1 - © OECD 2009

Δηάγξακκα 9

ΠΗΓΗ: http://stats.oecd.org/Index.aspx?DatasetCode=PDYGTH

΢ηα δηαγξάκκαηα βιέπνπκε ηνπο ξπζκνύο κεηαβνιήο ζηελ παξαγσγηθόηεηα ηεο εξγαζίαο λα κεηώλνληαη ζπλερώο αιιά ηελ ειιεληθή νηθνλνκία λα έρεη από ηνπο ςειόηεξνπο ξπζκνύο κεηαβνιήο κεηαμύ ησλ αλαπηπγκέλσλ ρσξώλ ζε όιε ηελ πεξίνδν 1995-2007. ΢ην επόκελν δηάγξακκα βιέπνπκε ην ξπζκό κεηαβνιήο ηεο 14 

παξαγσγηθόηεηαο ηεο εξγαζίαο ζε κηα ζεηξά επξσπατθώλ ρσξώλ από ην 1994 σο ην 2010. Δηάγξακκα 10

http://www.inegsee.gr/sitefiles/studies/Final%20ULC%20and%20competitiveness%2 0Gr.pdf
Σν δηάγξακκα 10 επηβεβαηώλεη πσο ε παξαγσγηθόηεηα ηεο εξγαζίαο ζηελ Ειιάδα παξνπζίαζε ηνπο κεγαιύηεξνπο ξπζκνύο αύμεζεο κεηαμύ ησλ ρσξώλ πνπ πεξηιακβάλνληαη ζην δηάγξακκα θαη γηα όιν ην πξναλαθεξζέλ ρξνληθό δηάζηεκα. Παξά ηε ζπλερή αύμεζε ηεο παξαγσγηθόηεηαο ε ζέζε ηεο ειιεληθήο νηθνλνκίαο βξίζθεηαη ζε ρακειά ζρεηηθά ζέζε ζηνλ πίλαθα ηεο παξαγσγηθόηεηαο ησλ αλαπηπγκέλσλ ρσξώλ όπσο βιέπνπκε ζην επόκελν δηάγξακκα.

15 

Δηάγξακκα 11

http://www.inegsee.gr/sitefiles/studies/Final%20ULC%20and%20competitiveness%20Gr ΢ην δηάγξακκα 12 βιέπνπκε ηε ζπλεηζθνξά ηεο παξαγσγηθόηεηαο ηεο εξγαζίαο ζηηο ρώξεο κέιε ηεο Ε.Ε θαζώο θαη ζηηο ΗΠΑ θαη Ιαπσλία. Δηάγξακκα 12 ΢ΤΝΕΙ΢ΦΟΡΑ ΣΗ΢ ΠΑΡΑΓΧΓΙΚΟΣΗΣΑ΢ ΣΗ΢ ΕΡΓΑ΢ΙΑ΢ ΢ΣΗΝ ΚΑΣΑ ΚΕΦΑΛΗ ΑΤΞΗ΢Η ΣΟΤ ΑΕΠ

http://epp.eurostat.ec.europa.eu/cache/ITY_OFFPUB/KS-GK-10-001/EN/KS-GK-10-001-EN.PDF

Από ην δηάγξακκα 12 βιέπνπκε πσο ε ζπλεηζθνξά ηεο παξαγσγηθόηεηαο ηεο εξγαζίαο ζηελ θαηά θεθαιή αύμεζε ηνπ ΑΕΠ ήηαλ πςειόηεξε ζηελ Ειιάδα από ηηο πεξηζζόηεξεο από ηηο αλαπηπγκέλεο ρώξεο αιιά κηθξόηεξε από ην κέζν όξν ηηο Ε.Ε. 16 

΢ηα δηαγξάκκαηα 13 θαη 14 βιέπνπκε ηε ζπλδπαζκέλε κεηαβνιή ηνπ εξγαηηθνύ θόζηνπο θαη ηεο παξαγσγηθόηεηαο ηεο εξγαζίαο ζηηο ρώξεο κέιε ηνπ ΟΟ΢Α (Δηάγξακκα 13) θαη ηεο Ειιάδαο ζε αληηπαξαβνιή κε ηεο ρώξεο κέιε ηεο επξσδώλεο. Δηάγξακκα 13

http://www.oecdilibrary.org/docserver/download/fulltext/3010061ec019.pdf?expires=1294480192&id=0000&accname=freeContent&c hecksum=5D52C42AE343EC4CDE7787610D322183

Δηάγξακκα 14

http://www.inegsee.gr/sitefiles/studies/Final%20ULC%20and%20competitiveness%20Gr 17 

΢ε έθζεζή ηεο ε eurobank δηαπηζηώλεη πσο: Σηελ πξαγκαηηθφηεηα, νη νλνκαζηηθέο ακνηβέο ζηελ Ειιάδα έρνπλ απμεζεί γξεγνξφηεξα απφ ηελ παξαγσγηθφηεηα (ζε αληηδηαζηνιή κε ηηο πξαγκαηηθέο ακνηβέο, νη νπνίεο απμήζεθαλ θαηά ζπλνιηθά 4% επάλσ απφ ηελ παξαγσγηθφηεηα απφ 20002). Καηά ζπλέπεηα, ηα νλνκαζηηθά θφζηε εξγαζίαο κνλάδσλ ζρεηηθά κε 35 εκπνξηθνχο εηαίξνπο έρνπλ απμεζεί θαηά 20% απφ ην 2000 (δείηε ην ζρήκα 1). Η Ιζπαλία θαη ε Πνξηνγαιία έρνπλ βεβαηψζεη κηα παξφκνηα επηδείλσζε ζηελ αληαγσληζηηθή ζέζε ηνπο. Η Ιηαιία θαη ε Ιξιαλδία έθαλαλ αθφκα ρεηξφηεξα. Κνηηάδνληαο πέξα απφ κηα πηφ καθξνρξφληα ρξνληθή έθηαζε, κφλν ε Γεξκαλία έρεη βειηηψζεη ηελ αληαγσληζηηθή ζέζε ηεο απφ ην 1996 κε ηελ ηαρπδξφκεζε κηαο πηψζεο ζε ULCs ελάληηα ζηνπο εκπνξηθνχο εηαίξνπο ηεο. Η Ειιάδα, ε Ιξιαλδία θαη ε Πνξηνγαιία βεβαίσζαλ κηα επηδείλσζε ζηελ αληαγσληζηηθφηεηα θαηά πξνζέγγηζε 1.2% ην ρξφλν (πίλαθαο 2). Η Ιζπαλία ειαθξψο θαιχηεξα (0.9% εηεζίσο), ελψ ε Ιηαιία έθαλε ρεηξφηεξα (2.6% εηεζίσο). http://www.eurobank.gr/Uploads/Images1024/OikonomiaAgores13July2010.pdf Από ηα κέρξη ηώξα δεδνκέλα θαζίζηαηαη απνιύησο ζαθέο πσο ην πξόβιεκα ηεο ειιεληθήο νηθνλνκίαο δε βξίζθεηαη ζην θόζηνο εξγαζίαο αιιά ζηελ παξαγσγηθόηεηά ηεο. Η παξαγσγηθόηεηα ηεο εξγαζίαο βξίζθεηαη όκσο ππό ηνλ έιεγρν ηνπ θεθαιαίνπ θαη ν κόλνο παξάγνληαο πνπ εκπίπηεη ζηελ εξγαζία, θαη αθνξά ηελ παξαγσγηθόηεηα, είλαη ε εθπαίδεπζε ηνπ εξγαηηθνύ δπλακηθνύ. Καη ζε απηό ην εξγαηηθό δπλακηθό ηεο Ειιάδαο είλαη από ηα πιένλ εθπαηδεπκέλα. Η εξγαζία επνκέλσο θαη ζε απηό ην πεδίν έρεη θάλεη ην «θαζήθνλ» ηεο όπσο βιέπνπκε ζην δηάγξακκα πνπ αθνινπζεί. Δηάγξακκα 15

http://www.iobe.gr/media/elloik/IOBEGreek_econ_01_11.pdf

Πεξλώληαο ηώξα ζηνλ ηξίην παξάγνληα πνπ επεξεάδεη ηηο εμαγσγηθέο επηδόζεηο ην λνκηζκαηηθό. Σν θαηλόκελν ηεο ππνηίκεζεο ηνπ εζληθνύ λνκίζκαηνο ζηελ 18 

πξνζπάζεηα ελίζρπζεο ησλ εμαγσγώλ, κε ην λα θαηαζηνύλ θζελόηεξα, ήηαλ ηζηνξηθά κηα πάγηα ηαθηηθή πνιιώλ ρσξώλ. Η πηνζέηεζε ηνπ επξώ από ηελ Ειιάδα είρε ζαλ απνηέιεζκα λα απνιέζεη ην όπιν ηεο ππνηίκεζεο. Απηό επέηεηλε ηελ αδπλακία ή ηελ άξλεζε ηνπ θεθαιαίνπ ζηελ Ειιάδα λα δαπαλήζεη θαη λα κεηώζεη ηα θέξδε ηνπ πξνθεηκέλνπ λα εληζρπζνύλ νη εμαγσγέο θαη λα κεησζεί ην εκπνξηθό έιιεηκκα. Σν ηζρπξό επξώ είρε ηειηθά εμαηξεηηθά αξλεηηθέο επηπηώζεηο ζηελ ειιεληθή νηθνλνκία κε ηε δηόγθσζε ηνπ εκπνξηθνύ ειιείκκαηνο. ζα αξθεζηνύκε εδώ ζηηο δηαπηζηώζεηο ησλ εθζέζεσλ δύν ηξαπεδώλ γηα ηελ ηεθκεξίσζε ηνπ παξαπάλσ ηζρπξηζκνύ. Είλαη νη εθζέζεηο ηεο Σξάπεδαο εο Ειιάδνο ( από όπνπ θαη ην δηάγξακκα) θαη ε έθζεζε ηεο Εurobank. Δηάγξακκα 16

http://www.bankofgreece.gr/BogEkdoseis/%CE%99%CF%83%CE%BF%CE%B6%CF%8D%CE%B3%CE%B9%CE %BF_%CE%A4%CF%81%CE%AD%CF%87%CE%BF%CF%85%CF%83%CF%89%CE%BD_%CE%A3%CF%85% CE%BD%CE%B1%CE%BB%CE%BB%CE%B1%CE%B3%CF%8E%CE%BD.pdf

Η πξαγκαηηθή ζπλαιιαγκαηηθή ηζνηηκία κε βάζε ην θφζηνο εξγαζίαο έλαληη 28 ρσξψλ (ηεο δψλεο ηνπ επξψ θαη ηξίησλ ρσξψλ) κεηψζεθε κελ ην 2000, ιφγσ αλφδνπ ηεο νλνκαζηηθήο ζπλαιιαγκαηηθήο ηζνηηκίαο, πνπ αληαλαθινχζε θπξίσο ηε ζχγθιηζε ηεο ηξέρνπζαο ηζνηηκίαο ηεο δξαρκήο έλαληη ηνπ επξψ πξνο ηελ θεληξηθή ηζνηηκία θαη πξνο ηελ ακεηάθιεηε ηζνηηκία κεηαηξνπήο ελφςεη ηεο έληαμεο, αιιά απφ ην 2001 θαη έπεηηα ε πξαγκαηηθή ζπλαιιαγκαηηθή ηζνηηκία απμήζεθε ιφγσ αλφδνπ ηνπ ζρεηηθνχ θφζηνπο εξγαζίαο θαη ηεο αλαηίκεζεο ηεο κέζεο νλνκαζηηθήο ζπλαιιαγκαηηθήο ηζνηηκίαο ηνπ επξψ.

΢εκεηώλεη ε έθζεζε ηεο Εurobank: Είναι λοιπόν έκδηλη η αιηιώδηρ ζςνάθεια ηηρ ζςνεσούρ αύξηζηρ ηος εξωηεπικού ελλείμμαηορ με ηην ένηαξη ζηη Νομιζμαηική Ένωζη και ηην απώλεια ηηρ αςηονομίαρ ζηην άζκηζη ηηρ Νομιζμαηικήρ και Σςναλλαγμαηικήρ πολιηικήρ ηην οποία αςηή ζςνεπάγεηαι. Ειδικόηεπα, η μεγέθςνζη ηος ελλείμμαηορ ζςνδέεηαι με ηην απώλεια ηηρ δςναηόηηηαρ ηων Εθνικών Απσών – ηων Ελληνικών εν πποκειμένω- να πποβούν ζε ςποηίμηζη ηος εθνικού νομίζμαηορ ώζηε να ανηιζηαθμίζοςν, έζηω και πποζωπινά, ηιρ απώλειερ ανηαγωνιζηικόηηηαρ ηων ελληνικών πποϊόνηων ζηην εγσώπια και ηιρ διεθνείρ αγοπέρ. http://www.eurobank.gr/Uploads/Reports/EconomyMarketsIIIi6GR.pdf Σα παξαπάλσ δελ ζεκαίλνπλ πσο ν ηερλεηόο ηξόπνο αύμεζεο ησλ εμαγσγώλ κέζσ ηεο ππνηίκεζεο ηνπ λνκίζκαηνο είλαη θαη ν πιένλ ελδεδεηγκέλνο. Ούηε πσο 19 

είλαη έλα κέηξν πνπ απνβαίλεη ππνρξεσηηθά πξνο όθεινο ησλ εξγαδόκελσλ. Απιά όκσο κπνξεί λα απνηειέζεη έλα ελδηάκεζν ζηάδην θαη λα θεξδεζεί ρξόλνο πξνθεηκέλνπ λα παξζνύλ ηα απαηηνύκελα κέηξα γηα κηα αλαζπγθξόηεζε ηεο παξαγσγηθήο βάζεο κε ζηόρν ηελ εμππεξέηεζε ησλ αλαγθώλ ησλ εξγαδόκελσλ. Μεηά ηελ παξνπζίαζε ησλ δεδνκέλσλ γηα ην εξγαηηθό θόζηνο ζηελ Ειιάδα θαη ηελ παξαγσγηθόηεηα ηεο εξγαζίαο εύθνια θαηαιήγεη θαλείο ζην ζπκπέξαζκα πσο ε αδπλακία ηεο ειιεληθήο νηθνλνκίαο λα είλαη αληαγσληζηηθή δελ νθείιεηαη ζηελ εξγαζία αιιά νη αηηίεο βαξαίλνπλ απνθιεηζηηθά ην θεθάιαην θαη ηηο επηινγέο ηνπ. απηέο αθνξνύλ ηόζν ηηο επηρεηξεζηαθέο όζν θαη ηηο πνιηηηθέο επηινγέο ηνπ. Η δπλαηόηεηα εμαγσγώλ ζρεηίδεηαη κε ηελ ηηκή θαη ηελ πνηόηεηα ησλ αγαζώλ θαη ησλ ππεξεζηώλ. ΢ε κηα πεξίνδν κάιηζηα πνπ ε παξαγσγή ρακειήο ηερλνινγίαο πξντόλησλ έρεη ήδε κεηαθεξζεί εθηόο ησλ αλαπηπγκέλσλ ρσξώλ απηέο δελ έρνπλ άιιε επηινγή πέξα από ηελ δεκηνπξγία πξντόλησλ πςειήο ηερλνινγίαο θαη θαιήο πνηόηεηαο ζε ζρεηηθά ρακειή ηηκή. Όια ηα παξαπάλσ ηζρύνπλ θπζηθά κέζα ζηα θαπηηαιηζηηθά πιαίζηα θαη ππό ην παξόλ θνηλσληθννηθνλνκηθό ζύζηεκα. ΢ην δηάγξακκα πνπ αθνινπζεί βιέπνπκε ηε δηάξζξσζε ησλ ειιεληθώλ εμαγσγώλ αλά ηερλνινγηθό επίπεδν από ην 1996 σο ην 2006. Δηάγξακκα 17

http://www.bankofgreece.gr/BogEkdoseis/%CE%99%CF%83%CE%BF%CE%B6%CF%8D%CE%B3%CE%B9%CE %BF_%CE%A4%CF%81%CE%AD%CF%87%CE%BF%CF%85%CF%83%CF%89%CE%BD_%CE%A3%CF%85% CE%BD%CE%B1%CE%BB%CE%BB%CE%B1%CE%B3%CF%8E%CE%BD.pdf

΢ην δηάγξακκα 17 είδακε ηελ θπξηαξρία ζηηο εμαγσγέο ηεο ειιεληθήο νηθνλνκίαο ησλ πξντόλησλ ρακειήο θαη κέζεο ηερλνινγίαο. Αο δνύκε ζηα επόκελα δηαγξάκκαηα ην επίπεδν ηερλνινγίαο ησλ εμαγσγώλ ησλ ππνινίπσλ ρσξώλ ηεο επξσδώλεο.

20 

Δηάγξακκα 18 ΕΞΑΓΧΓΕ΢ ΠΡΟΨΟΝΣΧΝ ΤΦΗΛΗ΢ ΚΑΙ ΜΕ΢ΑΙΑ΢-ΤΦΗΛΗ΢ ΣΕΥΝΟΛΟΓΙΑ΢ Χ΢ % ΣΧΝ ΢ΤΝΟΛΙΚΧΝ ΕΞΑΓΧΓΧΝ ΜΕΣΑΠΟΙΗ΢Η΢, 2003

http://www.econ.uoa.gr/UA/files/1570704617..pdf Δηάγξακκα 19 ΕΞΑΓΧΓΕ΢ ΠΡΟΨΟΝΣΧΝ ΥΑΜΗΛΗ΢ ΣΕΥΝΟΛΟΓΙΑ΢ Χ΢ % ΣΧΝ ΢ΤΝΟΛΙΚΧΝ ΕΞΑΓΧΓΧΝ ΜΕΣΑΠΟΙΗ΢Η΢, 2003

http://www.econ.uoa.gr/UA/files/1570704617..pdf Από ηα παξαπάλσ θαζίζηαηαη απνιύησο ζαθέο πσο ην θεθάιαην ζηελ Ειιάδα παξάγεη αθόκε πξντόληα ρακειήο ηερλνινγίαο θαη απηά πξνζπαζνύλ λα εμαγάγνπλ αληαγσληδόκελεο νπζηαζηηθά ζε απηό ηηο αλαπηπζζόκελεο ρώξεο. Οη επηρεηξεζηαθέο απηέο επηινγέο ηνπ θεθαιαίνπ πνπ δξαζηεξηνπνηείηαη ζηελ Ειιάδα αληαλαθιάηαη ζε κηα ζεηξά από δείθηεο. Καηά ηελ παξνπζίαζε ησλ δεδνκέλσλ γηα ηελ παξαγσγηθόηεηα ηεο εξγαζίαο αλαθέξακε πσο ε ρακειή επίδνζή ηεο νθείιεηαη ζην θεθάιαην θαη ηηο επηινγέο ηνπ. Η ζεκαληηθόηεξε από απηέο είλαη ην όηη αξλείηαη λα επελδύζεη ζε κεραλνινγηθό εμνπιηζκό θαη ζηελ έξεπλα θαη ηελ θαηλνηνκία. Αο δνύκε ηα δεδνκέλα πνπ καο δίλνπλ ηα επόκελα δηαγξάκκαηα.

21 

Δηάγξακκα 20

http://www.iobe.gr/media/elloik/IOBEGreek_econ_01_11.pdf Δηάγξακκα 21

http://www.bankofgreece.gr/BogEkdoseis/%CE%99%CF%83%CE%BF%CE%B6%CF%8D%CE%B3%CE%B9%CE %BF_%CE%A4%CF%81%CE%AD%CF%87%CE%BF%CF%85%CF%83%CF%89%CE%BD_%CE%A3%CF%85% CE%BD%CE%B1%CE%BB%CE%BB%CE%B1%CE%B3%CF%8E%CE%BD.pdf

22 

Δηάγξακκα 22

http://www.oecdilibrary.org/docserver/download/fulltext/3010061ec103.pdf?expires=1294482247&id=0000&accname=freeContent&c hecksum=B008F6F82CDFC9FECFEAA9A5D99BCB9A

Δηάγξακκα 23

http://www.oecdilibrary.org/docserver/download/fulltext/9207081e.pdf?expires=1292245892&id=0000&accname=guest&checksum=3 7CEEAD0811FA891EE96D1442F2BBAEB

23 

Δηάγξακκα 24

http://www.oecdilibrary.org/docserver/download/fulltext/3010061ec103.pdf?expires=1294482247&id=0000&accname=freeContent&c hecksum=B008F6F82CDFC9FECFEAA9A5D99BCB9A

Σα δεδνκέλα ησλ δηαγξακκάησλ πνπ πξνεγήζεθαλ νδεγνύλ αβίαζηα ζην ζπκπέξαζκα πσο ην θεθάιαην ζηελ Ειιάδα επελδύεη πνιύ ιηγόηεξα από όηη ζε άιιεο αλαπηπγκέλεο ρώξεο, δελ εθζπγρξνλίδεηαη ηερλνινγηθά θαη κεραλνινγηθά θαη θπζηθά ηε δαπάλε γηα έξεπλα θαη ηερλνινγία ηε ζεσξεί κάιινλ αζύιιεπηε ζπαηάιε. Σα απνηειέζκαηα ησλ παξαπάλσ πνιηηηθώλ θαίλνληαη ζην επόκελν δηάγξακκα πνπ παξνπζηάδεη ην ζπλνιηθό δείθηε θαηλνηνκίαο γηα κηα κεγάιε ζεηξά ρσξώλ. Εθείλν πνπ δηαπηζηώλνπκε είλαη πσο ε Ειιάδα βξίζθεηαη ζε κηα από ηηο ηειεπηαίεο ηνπ δείθηε θαηλνηνκίαο. Δηάγξακκα 25 ΢ΤΝΟΛΙΚΟ΢ ΔΕΙΚΣΗ΢ ΚΑΙΝΟΣΟΜΙΑ΢ ΚΑΣΑ ΥΧΡΑ 2005

http://library.tee.gr/digital/m2478/m2478_lambrianidis.pdf

24 

Από ην ζύλνιν ησλ δεδνκέλσλ πνπ παξνπζηάζηεθαλ είλαη απνιύησο ζαθέο πσο ηελ επζύλε γηα εμαγσγηθέο επηδόζεηο ηεο ειιεληθήο νηθνλνκίαο θαη επνκέλσο θαη ηελ αληαγσληζηηθόηεηά ηεο, όπσο θη αλ απηή νξίδεηαη, βαξαίλεη απνθιεηζηηθά ην θεθάιαην θαη ηηο επηινγέο ηνπ. Αλ ζειήζεη θάπνηνο λα δηεξεπλήζεη ηώξα ηα αίηηα απηήο ηεο ζπκπεξηθνξάο ηνπ θεθαιαίνπ, ειιεληθνύ θαη μέλνπ ζηελ Ειιάδα πξέπεη λα δεη ηηο ηδηαηηεξόηεηεο πνπ ζρεηίδνληαη κε ηα θέξδε ηνπ θεθαιαίνπ ζηελ Ειιάδα αιιά θαη κε ηελ ηζηνξηθή δηαδξνκή ηνπ. ζην επόκελν δηάγξακκα βιέπνπκε ηε κεηαβνιή ησλ ηηκώλ ησλ εγρσξίσο παξαγνκέλσλ αγαζώλ έλαληη ηεο Γεξκαλίαο, ηεο Ιηαιίαο, ηεο επξσδώλεο θαη ηεο Ε.Ε. Δηάγξακκα 26

http://www.inegsee.gr/sitefiles/studies/Final%20ULC%20and%20competitiveness%20Gr Οη ηηκέο ησλ αγαζώλ πνπ παξάγνληαη ζηελ Ειιάδα απμήζεθαλ κε κεγάινπο ξπζκνύο κεηαμύ ηνπ 1995 θαη ηνπ 2010. ΢ην δηάγξακκα 27 βιέπνπκε ηε κεηαβνιή ζην ζρεηηθό θόζηνο εξγαζίαο ζηε κεηαπνίεζε, ηε κεηαβνιή ζηηο ζρεηηθέο ηηκέο αγαζώλ θαη ππεξεζηώλ θαη ην κεξίδην ησλ εμαγσγώλ ζαλ πνζνζηό ησλ παγθόζκησλ εμαγσγώλ από ην 1975 σο ην 2007.

25 

Δηάγξακκα 27

http://www.econ.uoa.gr/UA/files/1570704617..pdf Σα δεδνκέλα ηνπ δηαγξάκκαηνο 27 καο δείρλνπλ πσο νη ηηκέο ησλ εμαγόκελσλ αγαζώλ απμήζεθαλ πνιύ πεξηζζόηεξν από ην θόζηνο εξγαζίαο θαη ε αύμεζε απηή ησλ ηηκώλ είρε ζπγθεθξηκέλα, ζεηηθά, απνηειέζκαηα ζηελ θεξδνθνξία ησλ επηρεηξήζεσλ. Όπσο βιέπνπκε ζην επόκελν δηάγξακκα νη επηρεηξήζεηο ζηελ Ειιάδα είλαη πξώηεο ζηε ιίζηα ηεο θεξδνθνξίαο κεηαμύ όισλ ησλ ρσξώλ ηεο Ε.Ε. Δηάγξακκα 28

http://epp.eurostat.ec.europa.eu/cache/ITY_OFFPUB/KS-GK-10-001/EN/KS-GK-10-001-EN.PDF

26 

Αλ ζηα παξαπάλσ πξνζζέζνπκε πσο είλαη θαη νπζηαζηηθά αθνξνιόγεηεο (δηάγξακκα 29) ηόηε εύινγν είλαη ην εξώηεκα: γηαηί λα επελδύζνπλ ζε κεραλνινγηθό εμνπιηζκό ή πνιύ πεξηζζόηεξν, ζηελ έξεπλα θαη ζηε θαηλνηνκία; Δηάγξακκα 29
40 35 30 25 20 15 10 5 0 1965 1967 1969 1971 1973 1975 1977 1979 1981 1983 1985 1987 1989 1991 1993 1995 1997 1999 2001 2003 2005 2007 2009

΢ΤΝΟΛΟ

΢ΣΟ ΕΙ΢ΟΔΗΜ Α ΢ΣΑ ΚΕΡΔΗ & ΢ΣΑ ΚΕΡΔΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Τ ΕΣΑΙΡΙΚΟΙ

ΠΗΓΗ: http://stats.oecd.org/Index.aspx?DataSetCode=REV. Διάγραμμα Γ.Π.Σ. Έηζη νη θαπηηαιηζηέο ζηελ Ειιάδα ηα ηεξάζηηα θέξδε ηνπο ηα θαηέλεηκαλ όπσο θαίλεηαη ζηνλ επόκελν πίλαθα γηα ηα έηε 1999-2007. Σα έθαλαλ δειαδή κεξίζκαηα θαη θαηαζέζεηο ζηηο ηξάπεδεο. ΠΙΝΑΚΑ΢ 6

http://www.sev.org.gr/online/viewPosNews.aspx?id=796&mid=621&lang=gr&Code =editions
Εθείλν επνκέλσο πνπ πξέπεη λα κέλεη ζην παξαζθήλην θαη ζηελ αθάλεηα είλαη ηα θέξδε ηνπ θεθαιαίνπ θαη νη επζύλεο ηνπ γηα ηελ θαηάζηαζε ηεο ειιεληθήο νηθνλνκίαο. Σεο δηθήο ηνπ νηθνλνκίαο δειαδή. Αλ ζέινπκε λα δνύκε επνκέλσο ηελ πξαγκαηηθόηεηα αο δνύκε πσο κεηαβιήζεθε ην πξαγκαηηθό κηζζνινγηθό θόζηνο θαη ηα θέξδε.

27 

Η ςαιίδα κεηαμύ πξαγκαηηθνύ αλά κνλάδα εξγαηηθνύ θόζηνπο θαη ηεο εηήζηαο θεξδνθνξίαο κεηαβιήζεθε όπσο δείρλεη ην επόκελν δηάγξακκα. Σν θεθάιαην ζηελ Ειιάδα έζθαζε από ηα θέξδε. Δηάγξακκα 30
200 180 160 140 120 100 80 60 40 20 0 1991 1992 1993 1994 1995 1996 1997 1998 1999 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 ΕΣΗ΢ΙΑ ΜΕΣΑΒΟΛΗ ΜΕ΢Η΢ ΚΕΡΔΟΦΟΡΙ΢ ΠΡΓΜΑΣΙΚΟ ΑΝΑ ΜΟΝΑΔΑ ΕΡΓΑΣΙΚΟ ΚΟ΢ΣΟ΢

Σα παξαπάλσ απνδεηθλύνπλ επαξθώο πσο ηα πξνβιήκαηα ησλ εμαγσγώλ ηνπ θεθαιαίνπ πνπ δξαζηεξηνπνηείηαη ζηελ Ειιάδα νθείινληαη ζηηο δηθέο ηνπ πνιηηηθέο θαη κόλν. Καη ε αληαγσληζηηθόηεηα θπζηθά ην ίδην. Όπσο θη αλ ηελ νξίδνπλ. Η πξνζπάζεηά ηνπ ηώξα είλαη πσο, κέζα ζηελ θξίζε, ζα ζπλερίζεη απξόζθνπην ή θαη ζα εληζρύζεη ηελ θεξδνθνξία ηνπ επηηηζέκελν βίαηα ζηελ εξγαζία. Μπνξεί θάπνηα ρξνληθή ζηηγκή ην ζπκθέξνλ ηεο θνηλσλίαο θαη ην θέξδνο ηνπ θαπηηαιηζηή λα ηαπηίζηεθαλ θαη νδήγεζαλ ηηο αλζξώπηλεο θνηλσλίεο ζε ζεκαληηθέο θαηαθηήζεηο. ζήκεξα όκσο ηα ζπκθέξνληα ησλ θνηλσληώλ θαη ην θέξδνο ηνπ θεθαιαίνπ ηξαβνύλ ζε αληίζεηεο θαηεπζύλζεηο. Σν ζπκθέξνλ ησλ θνηλσληώλ είλαη πιένλ ε απαιινηξίσζε ησλ απαιινηξησηώλ. Όζν απηό θαζπζηεξεί ηόζν θαη ζα βπζίδνληαη νη θνηλσλίεο ζηελ θξίζε, ηελ παξαθκή θαη ην ράνο. Μπνξείηε επίζεο λα δείηε: Οη κηζζνί θαη ην εξγαηηθό θόζηνο http://eparistera.blogspot.com/2011/12/blog-post.html ζηελ Ειιάδα

Χ θησρέ κνπ Έιιελα θαπηηαιηζηή http://eparistera.blogspot.com/2011/06/blogpost_26.html

28