ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΟΥ ΚΑΙΣΑΡΙΑΝΗΣ ΔΑΝΙΗΛ - Η ΕΣΧΑΤΟΛΟΓΙΚΗ ΠΡΟΣΔΟΚΙΑ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ

imkby. Ἐπιµέλεια Ἐκδόσεως: Ἀδελφότης Ἱερᾶς Μονῆς Ἁγίου Ἰωάννου Προδρόµου Καρέα Εἰκόνα ἐξωφύλλου: Ὁ Χριστὸς Παντοκράτωρ. 12 Copyright: Ἱερὰ Μητρόπολις Καισαριανῆς. Σειρά: «Xριστολογικὰ» ἀριθµ. ∆ιακόσµησις.72.Κ. Λεωφόρος Ὑµηττοῦ 47 51.123 www.gr e mail: info@imkby. Μονὴ Τοπλοῦ. Βύρωνος καὶ Ὑµηττοῦ.24.gr ΙSΒΝ: 978 960 6841 04 0 .῾ Η ἐ σ χ ατ ο λ ο γ ι κ ὴ π ρ ο σ δ ο κ ί α τ ῆς Ε κ κ λ η σ ί α ς Κείµενα: Μητροπολίτου Καισαριανῆς. Τ. 161 21 Καισαριανὴ Τηλ. Βύρωνος καὶ Ὑµηττοῦ ∆ανιὴλ Στοιχειοθεσία.: 210.

῾ Η ἐ σ χα τ ο λο γ ι κή π ρ οσ δ ο κί α τ ῆς Ἐκ κλ ησ ί α ς Τοῦ Μητροπολίτου Καισαριανῆς. στηρίζεται στὴν διδασκαλία τῆς ῾Αγίας Γραφῆς γιὰ τὴν «ἐν δόξῃ» κατάσταση τοῦ Κυρίου µας ᾿Ιησοῦ Χριστοῦ. Βύρωνος καὶ Ὑμηττοῦ Δανιὴλ ἐσχατολογικὴ προσδοκία τῶν πιστῶν. τὴν κατάσταση τῆς κενώσεως καὶ ταπεινώσεως. πρὸς τὸν ὁποῖο ἡ Ἐκκλησία στρέφει καὶ τὸν νοῦ καὶ τὴν προσοχὴ τοῦ ἀνθρώπου. ποὺ ἀρχίζει ἀπὸ τὴν σύλληψη καὶ φτάνει καὶ κορυφώνεται στὸν θάνατο πάνω στὸν Σταυ ρό. τῶν µελῶν τῆς Ἐκκλησίας. ἄλλοτε µὲν χωριστὰ καὶ αὐτοτελῶς γιὰ τὴν ἀνθρωπότητα καὶ τὴν θεότητα. ἄλλοτε δὲ καὶ στὶς Ἡ 3 . Πρώτη. καὶ ἐπίσης µέχρι τὴν δευτέρα παρουσία Του καὶ τὴν ἔσχατη Κρίση. ποὺ ἀρχίζει ἀπὸ τὴν εἰς ῞ᾼδου κάθοδο καὶ φτάνει µέχρι τὴν ἐνθρόνιση στὰ δεξιὰ τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρός. Στὶς δύο αὐτὲς καταστάσεις τοῦ Κυρίου ἀναφέρεται ἡ Ἁγία Γραφή. τὴν κατάσταση τῆς ὑψώσεως καὶ δό ξας. Στὴν ῾Αγία Γραφὴ διακρίνουµε δύο καταστάσεις τοῦ ᾿Ιησοῦ Χριστοῦ. Καὶ δεύτερη.

ἀλλὰ ἄδειασε τὸν ἑαυτό του καὶ πῆρε τὴν φύση τοῦ δούλου (τοῦ ἀνθρώπου δηλαδή). Γι᾿ αὐτὸ καὶ ὁ Θεὸς αὐτὸν (τὸν ᾿Ιησοῦ Χριστὸ) τὸν ὑπερύ ψωσε καὶ τοῦ χάρισε ὄνοµα τὸ ἀνώτερο ὅλων ὄνοµα.4 δύο µαζί. γι᾿ αὐτὸ ταπείνωσε τὸν ἑαυτό του κάνοντας ὑπακοὴ µέχρι θανάτου. ∆ηλαδή: «Αὐτὸς (ὁ ᾿Ιησοῦς Χριστὸς) ἐπειδὴ εἶναι ἐκ φύσεως Θεός. καὶ ἐπειδὴ στὸ σχῆµα βρέθηκε ὅτι ἦταν τέλειος ἄνθρωπος. καὶ σχήµατι εὑρεθεὶς ὡς ἄνθρωπος ἐταπείνωσεν ἑαυτὸν γενόµενος ὑπήκοος µέχρι θανάτου. ὅτι Κύριος ᾿Ιησοῦς Χριστὸς εἰς δόξαν Θεοῦ Πατρός» (β´ 6 11). καὶ ἔγινε ὅµοιος (στὴν φύση) µὲ τοὺς ἀνθρώπους. καὶ µάλιστα θανάτου σταυρικοῦ. ὅτι πράγµατι εἶναι Κύριος ὁ ᾿Ιησοῦς Χριστὸς πρὸς δόξαν τοῦ Θεοῦ Πατρός». ∆ιὸ καὶ ὁ Θεὸς αὐτὸν ὑπερύψωσε καὶ ἐχαρίσατο αὐτῷ ὄνοµα τὸ ὑπὲρ πᾶν ὄνοµα. Στὴν προσπάθειαν ὀρθοδόξου . ἐν ὁµοιώµατι ἀνθρώπων γενόµενος. τὸ ὁποῖο χρησιµοποιήθηκε ἀπὸ τοὺς αἱρε τικούς. ῾Ο Ἀπόστολος Παῦλος στὴν πρὸς Φιλιππησίους Ἐπιστολὴ ἀναφέρεται τόσο στὴν ἀνθρωπότητα ὅσο καὶ στὴν θεότητα τοῦ ᾿Ιησοῦ Χριστοῦ λέγοντας· «ὃς ἐν µορφῇ Θεοῦ ὑπάρχων οὐχ ἁρπαγµὸν ἡγήσατο τὸ εἶναι ἴσα Θεῷ. θανάτου δὲ σταυροῦ. γιὰ νὰ µειωθῇ καὶ νὰ πολεµηθῇ ἡ θεότητα τοῦ Κυρίου ᾿Ιησοῦ Χριστοῦ. ἀλλ᾿ ἑαυτὸν ἐκένωσε µορφὴν δούλου λαβών. καὶ πᾶσα γλῶσσα ἐξοµολογήσηται. καὶ κάθε γλῶσσα (= κάθε λογικὴ ὀντότης) δοξολογικῶς νὰ ὁµολογήσῃ. καὶ στὴν θεότητα καὶ στὴν ἀνθρωπότητα. ὥστε µπροστὰ στὸ ὄνοµα (δηλαδὴ µπροστὰ στὸ πρό σωπο) τοῦ ᾿Ιησοῦ νὰ ὑποκλιθεῖ (= νὰ τὸν προσκυνήσει) κάθε γόνατο ἐπουρανίων καὶ ἐπιγείων καὶ καταχθονίων ὑπάρξεων. δὲν θεώρησε ὡς κλοπιµαῖο ἅρπαγµα τὴν ἰσότητά του µὲ τὸν Θεό. Βεβαίως τίθεται τὸ θέµα ἑρµηνείας τοῦ συγκεκριµέ νου χωρίου. ἵνα ἐν τῷ ὀνόµατι ᾿Ιησοῦ πᾶν γόνυ κάµψῃ ἐπουρανίων καὶ ἐπιγείων καὶ καταχθονίων.

5 . διὰ τὴν ὑπακοήν.κατανοήσεως τοῦ χωρίου θὰ καταφύγουµε στοὺς ῾Α γίους Πατέρας µας. ὅτι «τὸ ὑπὲρ πᾶν ὄνοµα» καὶ ἡ «ἐξο µολόγησις πάσης γλώσσης» δόθηκε στὴν ἀνθρωπότητα τοῦ ᾿Ιησοῦ Χριστοῦ καὶ ὄχι στὴν θεότητα. στ. Καὶ τὸ ἐξη γεῖ αὐτὸ µὲ τὸν ἑξῆς συλλογισµό· «Εἰ µετὰ τὴν ἐναν θρώπησιν. 28. 29. Πρέπει λοιπὸν νὰ κα ταλαβαίνουµε ὅτι αὐτὰ ἀναφέρονται στὴν ἐνανθρώ πηση. ἐνῶ πρὶν ἀπὸ τὴν ἐνανθρώπηση οὔτε τὸ ὄνοµα “τὸ ὑπὲρ πᾶν ὄνοµα” εἶχε. οὔτε τὴν ὁµολογία ἀπὸ ὅλους ὅτι εἶναι ὁ Κύριος· τότε τὸ συµπέρασµα εἶναι ὅτι ὁ Υἱὸς ὁ µετὰ τὴν ἐνανθρώπηση ἔγινε ἀνώτερος ἀπὸ τὸν Υἱὸ πρὸ τῆς ἐναν θρωπήσεως. ὁ Πατέρας χάρισε τὸ ἀνώτερο ὅλων ὄνοµα στὸν Υἱὸ κατὰ τὴν θεία φύση. καὶ τότε κάθε γλῶσσα τὸν ὁµολόγησε Κύριο (= Θεό).G. Εἰς τὴν ἐνανθρώπη σιν οὖν. στοὺς µύστες ποὺ ἔλαβαν «οὐρανίων µυστηρίων ἀποκάλυψιν». ἐξαιτίας τῆς ὑπακοῆς. Παρόµοια περί πτωση εἶναι καὶ τὸ ρητό· “Ἐδόθη µοι πᾶσα ἐξουσία ἐν οὐρανοῖς καὶ ἐπὶ γῆς” (Μτθ. τ. οὔτε παρὰ πάντων τὴν ὁµολογίαν τοῦ εἶναι Κύριος. καὶ οὐκ εἰς τὴν θεότητα ταῦτα νοεῖν δεῖ» (Ρ. καὶ πᾶσα γλῶσσα ἐξωµολογήσατο Κύριον· πρὸ τῆς ἐνανθρωπήσεως οὔτε τὸ ὄνοµα τὸ ὑπὲρ πᾶν ὄνοµα εἶχεν. Μείζων οὖν ἐγένετο µετὰ τὴν ἐνανθρώπησιν τοῦ πρὸ τῆς ἐνανθρωπήσεως ὅπερ ἄτοπον. Τοιοῦτο δὲ ἐστι καὶ τό· Ἐδόθη µοι πᾶσα ἐξουσία ἐν οὐρανοῖς καὶ ἐπὶ γῆς. ῾Ο βασιλικὸς κάλαµος τῆς Ἐκκλησίας καὶ φωστήρας τῆς Καισαρείας Μέγας Βασίλειος στὸν 4ο λόγο κατὰ τοῦ Εὐνοµίου λέει. καὶ οἱ ὁποῖοι µὲ τὸν φωτισµὸ τοῦ ῾Αγίου Πνεύµατος ἐξήγησαν τὰ αἰνίγµατα τῆς ῾Αγίας Γραφῆς. πρᾶγµα ποὺ εἶναι ἄτοπο.18). καὶ ὄχι στὴν θεότητα». 693). ∆ηλαδή: «Ἂν δεχτοῦµε ὅτι µετὰ τὴν ἐνανθρώπηση. τὸ ὑπὲρ πᾶν ὄνοµα τῷ Υἱῷ Θεῷ ὄντι ὁ Πατὴρ ἐχαρίσατο.

῾Ο Υἱὸς τοῦ Θεοῦ ἔγινε ἄνθρωπος. καὶ ἐν τῷ ἀνθρωπίνῳ τῷ κατὰ ᾿Ιησοῦν ὀνόµατι παρὰ πάσης προσκυνεῖται τῆς κτίσεως» (Ρ. τ. ἡ ἀνθρωπότητα ἀνυψώθηκε καὶ θεώθηκε.Στὸν 6ο λόγο του κατὰ Εὐνοµίου ὁ θειότατος καὶ µυ στιπόλος ἅγιος Πατέρας µας Γρηγόριος ὁ Νύσσης. ἀποδεικνύει ὅτι ὁ ᾿Ιησοῦς Χριστὸς ἀφ᾿ ἑνὸς µὲν ὡς πρὸς τὴν θεότητα ἔχει τὸ ὑπὲρ πᾶν ὄνοµα. Εἶναι προφανὴς ὄχι µόνον ἡ χριστολογικὴ σηµασία τοῦ χωρίου αὐτοῦ. ἑρµη νεύοντας τὸν ἀποστολικὸ λόγο στὴν πρὸς Φιλιππησίους ἐπιστολή. «῾Ο γὰρ αὐτὸς καὶ τὸ ὑπὲρ πᾶν ὄνοµα ἔχει. ἀφ’ ἑτέρου δὲ ὡς πρὸς τὴν ἀνθρωπότητα προσκυνεῖται ἀπὸ ὅλη τὴν κτίση. στὸ πρόσωπο τοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ. Ἄρα τὸ νόηµα τῆς ῾Αγίας Γραφῆς εἶναι.G. 6 Εἶναι σηµαντικὸ γιὰ τὸ θέµα µας νὰ σηµειώσουµε ὅτι ἀπὸ τὸν οὐράνιο θρόνο Του ὁ Κύριος ᾿Ιησοῦς Χριστὸς ἀπευθύνεται σὲ ὅσους κατοικοῦν στοὺς οὐρανούς. ἀλλὰ καὶ ἡ ἀνθρωπολογικὴ τέτοια. Κύριος εἶπε πρός µε· Υἱός µου εἶ σύ. προκειµέ νου ὁ ἄνθρωπος νὰ γίνει κατὰ χάριν Θεὸς σύµφωνα µὲ τὴν ὀρθόδοξη πατερικὴ διδασκαλία. ἐγὼ σήµερον γεγέννηκά σε. τῆς θεότητος καὶ τῆς ἀνθρωπότητος. ∆ιότι ὅσα ἀφοροῦν στὴν ἀνθρωπότητα τοῦ Κυρίου ἡµῶν ᾿Ιησοῦ Χριστοῦ καὶ οἱ δωρεὲς καὶ τιµὲς ποὺ χαρί στηκαν σ᾿ Αὐτὸν ὡς ἄνθρωπο. 737). µεταδίδονται συνερ γοῦντος τοῦ ῾Αγίου Πνεύµατος στοὺς ἀνθρώπους. σὲ ὅσους διαµένουν πάνω στὴν γῆ καὶ σὲ ὅσους βρίσκονται στὰ καταχθόνια καὶ τοὺς λέει· «Ἐγὼ δὲ κατεστάθην βα σιλεὺς ὑπ᾿ αὐτοῦ ἐπὶ Σιὼν ὄρος τὸ ἅγιον αὐτοῦ διαγ γέλλων τὸ πρόσταγµα Κυρίου. 45 στ. αἴτησαι παρ᾿ . ὅτι µετὰ τὴν ἐνανθρώπηση καὶ τὴν ὑποστατικὴ ἕνωση τῶν δύο φύ σεων.

ἐγὼ σήµερα σὲ γέν νησα. ἦταν βασιλιᾶς καὶ πρὶν ἀπὸ τὴν ἐνανθρώπησή του. ιζ´ 5). Ζήτησε ἀπὸ ἐµένα. Πάτερ. ῾Ο Κύριος εἶπε πρὸς ἐµένα· Υἱός µου εἶσαι σύ. ἐπειδὴ εἶναι Θεός. καὶ θὰ σοῦ δώσω ὅλα τὰ ἔθνη γιὰ κληρονοµιά σου καὶ τὴν κυριαρχία σου µέχρι τὰ πέ ρατα τῆς γῆς. Θὰ τοὺς ποιµάνεις µὲ ράβδο σιδερένια. ∆ιότι ἐµφανίστηκε στοὺς Μαθητὲς καὶ Ἀπο στόλους µετὰ τὴν ἐκ νεκρῶν Ἀνάσταση καὶ εἶπε· «Ἐδόθη µοι πᾶσα ἐξουσία ἐν οὐρανῷ καὶ ἐπὶ γῆς» (Ματθ. ἔλαβε καὶ ἡ ἀνθρωπότητα τοῦ Κυρίου ᾿Ιησοῦ Χριστοῦ βασιλικὴ ἐξουσία καὶ στέφανον. ῾Ο Κύριος. Μετὰ τὴν ἐνανθρώπηση καὶ τὴν ἐκ δεξιῶν τοῦ Θεοῦ Πατρὸς καθέδρα. Καὶ ὅταν συνοµιλοῦσε µὲ τοὺς δύο µαθητές. β´ 6 9).» (Λουκᾶ κδ´ 26). ὡς σκεύη κεραµέως συντρίψεις αὐτούς» (Ψαλµ. παρὰ σεαυτῷ τῇ δόξῃ ᾗ εἶχον πρὸ τοῦ τὸν κόσµον εἶναι παρὰ σοί» (᾿Ιωάν. καὶ δώσω σοι ἔθνη τὴν κληρονοµίαν σου καὶ τὴν κατάσχεσίν σου τὰ πέρατα τῆς γῆς. Σ᾿ αὐτὸ συνηγοροῦν καὶ τὰ ἑξῆς· Ὁ Κύριος στὴν Ἀρχιερατικὴ προσευχὴ πρὸ τοῦ Πάθους Του ζήτησε τὴν δόξα τῆς ἀνθρωπότητός Του λέ γοντας· «∆όξασόν µε σύ. τοὺς ρωτοῦσε· «Οὐχὶ ταῦτα ἔδει παθεῖν τὸν Χριστὸν καὶ εἰσελθεῖν εἰς τὴν δόξαν αὐτοῦ.ἐµοῦ. κη´ 18). καὶ θὰ τοὺς συντρίψεις σὰν τὰ πήλινα σκεύη τοῦ κερα µοποιοῦ». καθὼς πο ρεύονταν πρὸς τοὺς Ἐµµαούς. ῎Ελαβε λοιπὸν αὐτὴ τὴν δόξα µετὰ τὸ Πάθος καὶ τὴν Ἀνάσταση. γιὰ νὰ κηρύττω τὸ πρόσταγµα τοῦ Κυρίου. ποιµανεῖς αὐτοὺς ἐν ράβδῳ σιδηρᾷ. ∆ηλαδή: «Ἐγὼ ἐνθρονίστηκα βασιλιᾶς ἀπὸ αὐτὸν (= τὸν Θεὸ Πατέρα) πάνω στὴν Σιὼν τὸ ἅγιο βουνό του. 7 .

καὶ ἐκάθισεν ἐν δεξιᾷ αὐτοῦ ἐν τοῖς ἐπουρανίοις. δι᾿ ἑαυτοῦ καθαρισµὸν ποιησάµε νος τῶν ἁµαρτιῶν ἡµῶν ἐκάθισεν ἐν δεξιᾷ τῆς µεγα λωσύνης ἐν ὑψηλοῖς». Γιὰ τὴν ἔνδοξη κατάσταση τοῦ Κυρίου ᾿Ιησοῦ Χρι στοῦ µίλησε ὁ Κορυφαῖος τῶν Ἀποστόλων Πέτρος στοὺς ᾿Ιουδαίους κατὰ τὴν ἡµέρα τῆς Πεντηκοστῆς λέ γοντας· «Ἀσφαλῶς οὖν γινωσκέτω πᾶς οἶκος ᾿Ισραήλ. τοῦτον τὸν ᾿Ιησοῦν. ὃν ὑµεῖς ἐσταυρώσατε» (Πράξ. ἥτις ἐστὶ τὸ σῶµα αὐτοῦ. ὑπεράνω πάσης ἀρχῆς καὶ ἐξουσίας καὶ δυνάµεως καὶ κυριότη τος καὶ παντὸς ὀνόµατος ὀνοµαζοµένου οὐ µόνον ἐν τῷ αἰῷνι τούτῳ. ἀλλὰ καὶ ἐν τῷ µέλλοντι. τὸ πλήρωµα τοῦ τὰ πάντα ἐν πᾶσι πληρουµένου» (Ἐφεσ.Μὲ ποικίλους τρόπους καὶ ἐπαρκέστατα οἱ θεόπνευ στοι συγγραφεῖς τῆς Καινῆς ∆ιαθήκης ἀναφέρονται στὴν «ἐν δόξῃ» κατάσταση τοῦ ᾿Ιησοῦ Χριστοῦ. Ὁ ἴδιος οὐρανοβάµων Ἀπόστολος καὶ θεατὴς τῶν ἀρρήτων καὶ ἀθεάτων µυστηρίων στηρίζοντας ἀκόµη περισσότερο τὴν πίστη τῶν Ἐφεσίων στὸν ἀληθινὸ Θεὸ καὶ ἐνισχύοντας τὴν ἐµπιστοσύνη τους εἰς «τὴν ἐνέρ γειαν τοῦ κράτους τῆς ἰσχύος αὐτοῦ» (Ἐφεσ. α´ 19) πα ρουσιάζει ὡς πειστικὴ ἀπόδειξη ὅσα ἐνήργησε ὁ Θεὸς διὰ τοῦ ᾿Ιησοῦ Χριστοῦ «ἐγείρας αὐτὸν ἐκ νεκρῶν. 8 Τὸ συµπέρασµα τῶν λόγων αὐτῶν εἶναι. α´ 20 23). Ὁ Ἀπόστολος Παῦλος στὴν πρὸς ῾Εβραίους ἐπι στολή (α´ 3)· «ὃς ὢν ἀπαύγασµα τῆς δόξης καὶ χαρακτὴρ τῆς ὑποστάσεως αὐτοῦ. ὅτι ὁ ἄνθρωπος µπορεῖ νὰ ἐµπιστεύεται τὸν Θεὸν καὶ τὸ σχέδιο τοῦ Θεοῦ γι᾿ αὐτόν. φέρων τε τὰ πάντα τῷ ρήµατι τῆς δυνάµεως αὐτοῦ. Β´ 36). καὶ αὐτὸν ἔδωκε κεφαλὴν ὑπὲρ πάντα τῇ Ἐκκλησίᾳ. Καὶ πάντα ὑπέ ταξεν ὑπὸ τοὺς πόδας αὐτοῦ. 2. . ὅτι καὶ Κύριον καὶ Χριστὸν αὐτὸν ὁ Θεὸς ἐποίησε. 1.

ὅτι ἐµοὶ κάµψει πᾶν γόνυ καὶ ἐξοµολογήσεται πᾶσα γλῶσσα τῷ Θεῷ» (Ρωµ. ιγ´ 7) . ἀλλὰ συγχρόνως καὶ ὅλους τοὺς ἀγωνιζόµενους πιστούς. ἔτσι καὶ οἱ πιστοὶ πρέπει νὰ βαπτιστοῦν στὸ ἴδιο βάπτισµα. οὕτω καὶ ὁ Θεὸς τοὺς κοιµη θέντας διὰ τοῦ ᾿Ιησοῦ ἄξει σὺν αὐτῷ» (Α´ Θεσ. µθ´ 18 / µε´ 23). τὸν ὁποῖο καὶ ἐφαρµόζει στὸν Κύριο ᾿Ιησοῦ Χριστὸ καὶ ἐξηγεῖ. ἵνα καὶ νεκρῶν καὶ ζώντων κυριεύσῃ. «Ἐγώ εἰµι τὸ Α καὶ τὸ Ω. ὃ ἐγὼ βαπτίζοµαι βα πτισθήσεσθε» (Μάρκ. Ὅπως ὁ Κύριος ὑψώθηκε καὶ δοξάστηκε µέσῳ τοῦ Πάθους καὶ τοῦ Σταυροῦ.. καὶ νὰ παραµείνουν ἅγιοι. ιδ´ 9 11· ᾿Ησ. Οἱ ἐγκόσµιες δυνάµεις διαθέτουν.Ἐπίσης στὴν πρὸς Ρωµαίους ἐπιστολή του ὁ Ἀπό στολος Παῦλος. δ´ 14). γιὰ νὰ κρατηθοῦν µακριὰ ἀπὸ κάθε πονηρία καὶ κακία. Τὸν ἔνδοξο Κύριο παρουσιάζει µὲ ζωηρότατες καὶ ἐντονότατες εἰκόνες ὁ Ἀπόστολος καὶ Εὐαγγελιστὴς ᾿Ιωάννης στὴν Ἀποκάλυψη. ἐπικαλεῖται τὸν λόγο τοῦ Προφήτου ᾿Ησαΐα. ὥστε νὰ παρηγορήσει καὶ ἐνισχύσει καὶ τοὺς τότε χριστιανούς. κατὰ τὸ «ἐδόθη αὐτῷ». (Ἀποκ. γιὰ νὰ Τὸν ἀκολουθήσουν στὴν αἰώνια δόξα καὶ ζωή.. ὁ Παντοκράτωρ» (Ἀποκ. λέγει Κύριος. Γέγραπται γάρ· ζῶ ἐγώ. 3. Στὴν Ἀποκάλυψη ὁ ᾿Ιησοῦς Χριστὸς φανερώνεται· α) ῾Ως Παντοκράτορας 9 Ὁ Κύριος εἶναι ὁ Παντοκράτορας. «Εἰ γὰρ πιστεύοµεν ὅτι ᾿Ιη σοῦς ἀπέθανε καὶ ἀνέστη. γιὰ νὰ δοξαστοῦν καὶ ὑψωθοῦν κατὰ τὸν λόγο τοῦ ᾿Ιησοῦ Χριστοῦ πρὸς τοὺς υἱοὺς Ζεββεδαίου· «Τὸ βάπτισµα. ὁ ἔξοχος αὐτὸς ἑρµηνευτὴς τῆς Παλαιᾶς ∆ιαθήκης. ὅπως ῞Αγιος εἶναι ὁ Θεὸς ὁ ὁποῖος τοὺς κάλεσε. οἱ ὁποῖοι διώκον ταν ἀπὸ τοὺς εἰδωλολάτρες. λέγει Κύριος ὁ Θεός. ὅτι «εἰς τοῦτο γὰρ Χριστὸς καὶ ἀπέθανε καὶ ἀνέ στη καὶ ἔζησεν. α´ 8). ι´ 39). ὁ ὢν καὶ ὁ ἦν καὶ ὁ ἐρ χόµενος.

διότι εἶναι ἤδη ἡττηµένες. 10 «Καὶ ἰδοὺ θρόνος ἔκειτο ἐν τῷ οὐρανῷ. Αὐτὸς εἶναι «ἡ δρῶσα ἀρχὴ» καὶ «ὁ ἐνεργῶν ἔσχατος». Εἶναι πιὸ δυνατὸς καὶ ἀπὸ τὶς πιὸ ἰσχυρὰς δυνάµεις. ὑποµονετικὸς καὶ σιωπηλός. ὁ ῾Οποῖος εἶναι ἀνώτερος καὶ ἀπὸ τὴν ζωὴ καὶ ἀπὸ τὸν θάνατο. ἀλλὰ τὰ ὑπερνίκησε. ἀλλὰ τὴν λαµπρὰ δόξαν. Ζωὴ καὶ θάνατος ὑπακούουν στὴν Παντοδυναµία Του.τι ὑποφέρουν ὅλοι οἱ ἄνθρω ποι ἀπὸ τὴν γέννηση ἕως τὸν θάνατό τους. Ὁ Εὐαγγελιστής ᾿Ιωάννης βλέπει τὸν Κύριο ᾿Ιησοῦ Χριστὸ στὸν οὐρανὸ νὰ κάθεται πάνω σὲ θρόνο καὶ νὰ δοξολογῆται. ἐναντίον τοῦ ὁποίου βάλλουν ὅσοι πολεµοῦν Αὐτὸν ποὺ κατοικεῖ «ἐν οὐρανοῖς» καὶ τὴν «Σκηνὴ» Τοῦ τὴν ἀληθινή. ῎Εχει ὑποφέρει ὅ. εἶναι ὁ Αἰώνιος καὶ ὁ ῞Υπατος Κριτής. Εἶναι «ὁ ζῶν». Φανερώνει τὴν δύναµη τοῦ Θεοῦ. εἶναι ὁ ᾿Ιησοῦς Χριστός. οὔτε ὅταν στρέφονται ἐναντίον Του. τὴν µεγαλοπρέπεια. καὶ ὁ Θεὸς δὲν τὰ ἀφαιρεῖ ἀπὸ αὐτές. ἡ ὁποία πηγάζει ἀπ᾿ Αὐτόν. στὸν ὁποῖο ἔχουν στηρίξει τὶς ἐλπιδες τους ὅλες οἱ φυλὲς τῆς γῆς. β) Ὡς «ὁ καθήμενος ἐ πὶ τοῦ θρόνου» .καὶ ἐξουσία καὶ δύναµη. τὴν ἀκτινοβολία Ἐκείνου. ὁ ὁποῖος φανερώνεται στὴν Ἀποκάλυψη. Αὐτός. ἐπειδὴ εἶναι ὁ «αἰωνίως ζῶν» καὶ ἡ Ἀγάπη. Ὑπερά νω τῶν καταπιεστικῶν καὶ ἀντίθεων δυνάµεων τοῦ κόσµου τούτου παρουσιάζεται Ἐκεῖνος. Ὑπεράνω ὅµως τῆς ἀνθρώπινης πραγ µατικότητος ὁ Θεὸς παρουσιάζει τὴν οὐράνια. ∆ὲν περιγράφει τὴν µορφή Του. ᾿Ονοµάζει τὸν ῾Εαυτό του «ὁ πρῶτος καὶ ὁ ἔσχατος». α´ 18). Γι᾿ αὐτὸ καὶ κατέχει «τὰς κλεῖς τοῦ θανάτου καὶ τοῦ ῞ᾼδου» (Ἀποκ. Μὲ αὐτὴ τὴν περιγραφὴ φανερώνει τὸ µεγαλεῖο. ἡ ὁποία δὲν ἐπηρεάζεται ἀπὸ τὶς ἐγκόσµιες µε . δ´ 2). καὶ ἐπὶ τὸν θρόνον καθήµενος» (Ἀποκ. Αὐτός.

Αὐτὴ ἡ στάση ζωῆς γίνεται ἡ προσευχὴ τῶν πιστῶν· «῾Εαυτοὺς καὶ ἀλλήλους καὶ πᾶσαν τὴν ζωὴν ἡµῶν Χριστῷ τῷ Θεῷ παραθώµε θα». Αὐτὴ τὴν ἀγέρωχη στάση θυσιάζει ὁ ἄνθρωπος µὲ τὸ εὐλαβικὸ λύγισµα τοῦ σώµατός του. καὶ ἀποθέτουν τὰ στεφάνια τους µπροστὰ στὰ πόδια Ἐκείνου. Σ᾿ Αὐτόν. στὸν ὁποῖο ἀπευθύνεται ὁ 11 .ταβολές. Ὁ ἄνθρωπος ὅταν παρουσιάζεται ἀλύγιστος ἐνώ πιον τοῦ µεγαλοπρεποῦς Κυρίου. Τὸ νόηµα καὶ ἡ σηµασία αὐτῆς τῆς πράξεως εἶναι. Ἐσὺ εἶσαι “ὁ ῍Ων” καὶ ὄχι ἐγώ». φαίνεται σὰν πεισµα τάρης. σὰν νὰ κρατᾶ µία στάση δυναµική. γ ) ῾ Ω ς π ρ οσ κ υ ν ού μ ε ν ο ς Σὲ µία µεγαλοπρεπῆ εἰκόνα ὁ Εὐαγγελιστὴς ᾿Ιωάν νης περιγράφει τὴν προσκύνηση τοῦ ᾿Ιησοῦ Χριστοῦ ἀπὸ τοὺς εἰκοσιτέσσερις πρεσβυτέρους. ἐδῶ στέκοµαι· ἔχω καὶ δύναµη καὶ θέληση· ἀντιπροσωπεύω τὰ συµφέροντά µου καὶ ὑπερασπίζοµαι τὸ δίκιο µου». συµβολίζουν ὁλόκληρη τὴν ἀνθρωπό τητα. ὅτι ὁ ἄνθρωπος µὲ τὴν θέλησή του παραδίδεται στὸν Θεὸ καὶ ἐνώπιόν Του ἀποθέτει ὅλη τὴν ὕπαρξή του. Οἱ εἰκοσιτέσσερις πρεσβύτεροι παριστάνονται νὰ φοροῦν τὰ ἐπίσηµα ἐνδύµατά τους καὶ νὰ ἔχουν στο λισµένα µὲ χρυσὰ στεφάνια τὰ κεφάλια τους. Αὐτοὶ ση κώνονται ἀπὸ τὴν θέση τους. Μὲ αὐτὴ τὴν κίνησι καὶ τὴν στάση του εἶναι σὰν νὰ λέει στὸν Θεό· «Ἐσὺ ἔχεις τὴν δύναµη καὶ τὴν ἐξουσία καὶ ὄχι ἐγώ. ὅταν σκύβει καὶ προσκυνᾶ. Ἐσὺ ὑπάρχεις.τιδήποτε συµβαίνει στὸν κόσµο. ἐφ᾿ ὅσον κατευθύνει ὁ ῎Ιδιος ὁ. οἱ ὁποῖοι. Γίνεται προτροπή· «∆εῦτε προσκυνήσωµεν καὶ προσπέσωµεν Χριστῷ» (Εἰσοδικὸν τῆς Θείας Λειτουργίας). προσκυνοῦν ἕως ἐδάφους «τὸν Καθήµενον ἐπὶ τοῦ θρόνου». στὴν «ὅραση» αὐτή. ἀλλὰ µένει δυνατή. Εἶναι σὰν νὰ λέει πρὸς τὸν Θεό· «Ἐγώ εἶµαι· νἆµαι.

γ´ 21). ποὺ ὑπόσχεται· «῾Ο νικῶν. καταξιώνουν καὶ δικαιώνουν τὸν πνευµατικὸ ἀγῶνα τοῦ ἀγωνιζοµένου ἀνθρώπου. ἀτενίζει µὲ αἰσιοδοξία πρὸς τὸν Παντοκράτορα Κύριον καὶ ἐνισχύεται καὶ παρηγορεῖται ἀπὸ τὸν Νικητὴ τοῦ θανάτου. ὅτι εἶναι ἀνώτερός του καὶ ἔχει τὴν δυνατότητα νὰ ἐξουσιάζει καὶ νὰ κυβερνᾶ. ὅταν ἐξοµολογήθηκε. τὴν ἀπει λὴ τῆς ὑπάρξεώς του. τὴν θυσία τῆς ἄρσεως τοῦ σταυ ροῦ τοῦ Κυρίου. ἀναγνωρίζει. τὴν φθοράν. ῾Ο διά βολος. ὡς κἀγὼ ἐνίκησα καὶ ἐκάθισα µετὰ τοῦ Πατρός µου ἐν τῷ θρόνῳ αὐτοῦ» (Ἀποκ. Ἀναλυτικότερα µποροῦµε νὰ ποῦµε ὅτι τρία εἶναι τὰ στοιχεῖα τὰ ὁποῖα περιέχει ἡ ἐσχατολογικὴ προσδοκία τοῦ πιστοῦ ἀνθρώπου καὶ κατ᾿ ἐπέκταση τῆς Ἐκκλη σίας. ἐνῶ πε ριβάλλεται ἀπὸ τὶς ἀντίθεες δυνάµεις. ῾Ο ἀναγεννηµένος ἐν Χριστῷ ἄνθρω πος µὲ τὰ ἱερὰ Μυστήρια καὶ τὸν ἀγῶνα του ἐναντίον τῆς πολυειδοῦς ἁµαρτίας καὶ γιὰ νὰ καθαρίσει τὸ «ἔσω θεν τοῦ ποτηρίου». ἐνῶ ἀντιµετωπίζει καθηµερινὰ τὶς παγίδες τοῦ ἐχθροῦ. ἐνῶ ζεῖ ἐν τόπῳ καὶ χρόνῳ. Οἱ λόγοι αὐτοὶ τοῦ Κυρίου διανοίγουν λυτρωτικῶς τὸν ὁρίζοντα τῆς ἀνθρώπινης ζωῆς. ὁ µισάνθρωπος καὶ ἀρχέκακος ἀντίδικος τοῦ 12 . δώσω αὐτῷ καθίσαι µετ᾿ ἐµοῦ ἐν τῷ θρόνῳ µου. 1) ῾Ο χριστιανός. καταφάσκουν στὸ ἀνθρώπινο πρόσωπο.ἄνθρωπος. ιη´ 27). ἐνῶ συναντᾶ στὴν πορεία τῆς ζωῆς του καθηµερινὰ τὸν θάνατο στὶς ποι κίλες µορφές του. Αὐτὴ τὴν αὐτοσυνειδησίαν ἐξέφρασε ὁ Πατριάρχης Ἀβραάµ. τελικὰ θὰ δοξαστεῖ καθήµενος καὶ αὐτὸς πάνω στὸν θρόνο τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρός. τοὺς κόπους τῆς ἀσκήσεως. τὴν µαταιότητα. «Ἐγὼ δὲ εἰµι γῆ καὶ σποδός» (Γεν.

τὴν ἀπαλλαγὴ καὶ τὴν ἐλευθερία του ἀπὸ τὴν µαταιότητα καὶ τὴν φθορά. γιὰ νὰ Τὸν ἀκολουθήσουν οἱ πιστοὶ στὴν δόξαν καὶ τὴν αἰώνια ζωήν. ὅτι ὁ δικός Του θάνα τος θὰ προετοιµάσει τὸν «τόπον». ἵνα ὅπου εἰµὶ ἐγώ. οὔτε νὰ ἐµποδίσει τὸν ἄνθρωπο νὰ ὑψωθεῖ καὶ νὰ δοξαστεῖ «ἐν Θεῷ διὰ τοῦ ᾿Ιησοῦ Χριστοῦ». ὅπως τὴν βίωνε καὶ ὁ Ἀπόστολος Παῦλος καὶ ἔγραφε· «῾Ηµῶν γὰρ τὸ πολίτευµα ἐν οὐρανοῖς ὑπάρχει. 2) Ὁ Κύριός µας ᾿Ιησοῦς Χριστὸς ὅταν παρηγο ροῦσε τοὺς θλιµµένους καὶ ταραγµένους Μαθητές Του κατὰ τὴν γεµάτη θε κὴ ἔµπνευση καὶ µεγαλειότητα ἀποχαιρετιστήρια ὁµιλία Του τὸ βράδυ τῆς Μεγάλης Πέµπτης. τὴν παραµονὴ τοῦ θανάτου Του ὑπὲρ τῆς τοῦ κόσµου ζωῆς καὶ σωτηρίας. περιλαµβάνει καὶ τὴν µεταστοι χείωση τοῦ σώµατος καὶ τὸν ἀφθαρτισµὸ τοῦ ὑλικοῦ στοιχείου. ιδ´ 3). Ὁ µὲν συλλογισµός Του εἶναι. Ὁ πιστὸς ἄνθρωπος ζεῖ µὲ αὐτὴ τὴν ἔντονη προσ δοκία. καὶ ὑµεῖς ἦτε» (᾿Ιωάν. 3) Ἔτσι ἡ ἐσχατολογικὴ προσδοκία τῶν πιστῶν. δηλαδὴ τὶς προ ποθέσεις.ἀνθρώπου. πάλιν ἔρχοµαι καὶ παραλήψοµαι ὑµᾶς πρὸς ἐµαυτόν. ἐξ οὗ καὶ σωτῆρα ἀπεκδεχόµεθα Κύριον ᾿Ιησοῦν Χρι στόν. τῶν µελῶν τῆς Ἐκκλησίας. ῾Η δὲ ὑπόσχεσή Του. ὃς µετασχηµατίσει τὸ σῶµα τῆς ταπεινώσεως ἡµῶν εἰς τὸ γενέσθαι αὐτὸ σύµµορφον τῷ σώµατι τῆς δόξης αὐτοῦ κατὰ τὴν ἐνέργειαν τοῦ δύνασθαι αὐτὸν καὶ ὑποτάξαι αὐτῷ τὰ πάντα» (Φιλιπ. δὲν θὰ κατορθώσει νὰ µαταιώσει τὴν Βουλὴ τοῦ Θεοῦ γιὰ τὸν ἄνθρωπο. γιὰ νὰ τοὺς παραλάβει καὶ νὰ ζήσουν αἰωνίως µαζί Του. Εἶπε· «Ἐὰν πορευθῶ καὶ ἑτοι µάσω ὑµῖν τόπον. γ´ 20 21). ῾Ο Ἀπόστολος Παῦλος στὸ 13 . ἔκανε ἕναν συλλογισµὸ καὶ ἔδωσε µία ὑπόσχεση. ὅτι θὰ ἐπιστρέψει ὁπωσδήποτε.

Ἐκεῖ Πατὴρ προσκυνεῖται καὶ Υἱὸς δοξάζε ται. αἱ πηγαὶ τῆς ἀενάου ζωῆς. οἱ ποτα µοὶ τῆς ἀειζώου φωτοχυσίας. τὴν χώρα τῶν ζώντων. καὶ τότε µόνον θεωρουµένων· τὸ ἔσχατον τέλος. τὸν Βασιλέα τῆς δόξης καὶ τὴν ἀπαστράπτουσα λαµπρότητα τῆς ἄνω ῾Ιερουσαλὴµ σηµαίνει ὁ Εὐαγγελιστὴς ᾿Ιωάννης µὲ τὶς ὁράσεις Του στὰ δύο τελευταῖα κεφάλαια τῆς Ἀποκαλύψεως. Πνεῦµα ῞Αγιον ἀνυµνεῖται. διακηρύττει ὅτι «ἔσχατος ἐχθρὸς καταργεῖται ὁ θάνατος» (Α´ Κορ. τὰ ρεῖθρα τοῦ θεοβλύτου Φωτός. 97α στ. τὴν ἀποκάλυψιν τῶν υἱῶν τοῦ Θεοῦ ἀπεκδέχεται. ἡ ἑνιαία τῆς µιᾶς ἐν Τριάδι θεότητος φύσις». ὅτι καὶ αὐτὴ ἡ κτίσις ἐλευθερωθήσεται ἀπὸ τῆς δουλείας τῆς φθορᾶς εἰς τὴν ἐλευθερίαν τῆς δόξης τῶν τέκνων τοῦ Θεοῦ.. ἀναµένει τὴν ἀποκάλυψη τῶν ἐνδόξων υἱῶν τοῦ Θεοῦ καὶ τὴν ἀπό λαυση τοῦ κάλλους τοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ.. ἐπ᾿ ἐλπίδι. οὐχ ἑκοῦσα. Οἴδαµεν γὰρ ὅτι πᾶσα ἡ κτίσις συστενάζει καὶ συνωδίνει ἄχρι τοῦ νῦν» (Ρωµ. Ἡ Ἐκκλησία ὁµολογεῖ τὶς δύο παρουσίες τοῦ ᾿Ιησοῦ Χριστοῦ καὶ ψάλλει· . Εἶναι ὁ «καινὸς οὐρανὸς καὶ καινὴ γῆ». Ἐξ ἄλλου ἡ κτίση «ἀποκαραδοκοῦσα». η´ 19 22). ἀλλὰ διὰ τὸν ὑποτάξαντα. ἡ φανέρωσις τῶν κεκρυµµένων. ἡ ὁλόφωτος Βασιλεία. Αὐτὰ τὰ θεῖα σκηνώµατα περιγράφει ὁ θεόπτης θεῖος ἄνδρας καὶ πατέρας Ἀνδρέας ὁ Κρήτης· «῎Ενθα τὸ ἀληθινῶς ζῇν.14 πιὸ ἔνδοξο κεφάλαιο τῆς Καινῆς ∆ιαθήκης. οὗ ἐπέκεινα παν τελῶς οὐδέν. τὸ 21ο καὶ 22ο. τὸν Οὐράνιο Νυµφίο. ιε´ 26). (Λόγος Ι∆´ εἰς τὴν Κοίµησιν τῆς Θε οτόκου Ρ.. Ἐκεῖ τὸ πέρας πάντων τῶν ἐλπισθέντων καὶ νῦν ἐλπιζοµένων· ἡ περιοχὴ πάντων τῶν ἀγαθῶν. ἔνθα οἱ λειµῶνες τῆς ἀφθαρσίας. ἡ ἀκατάληπτος τῶν Ἀγγέλων χο ρεία. Τῇ γὰρ µαταιότητι ἡ κτίσις ὑπετάγη.G. τὸ ιε´ τῆς Α´ πρὸς Κορινθίους ἐπιστολῆς. «῾Η γὰρ ἀπο καραδοκία τῆς κτίσεως. Τὴν οὐράνια πατρίδα τοῦ πιστοῦ. 1100C 1101Α).

Τρίτης). κβ´ 20). Εὐλογηµένος ὁ Ἐρχόµενος ἐν ὀνόµατι Κυρίου» Ἀναµένουσα τὸν Ἐρχόµενο ἐπαναλαµβάνει µαζὶ µὲ τὸν Ἀπόστολο Παῦλο «Μαρὰν Ἀθᾶ» (Α´ Κορ. ῾Ο πιστὸς µὲ τὸν ἀγῶνα του ἐγκαταλείπει τὴν γῆ τῆς δουλείας καὶ πορεύεται πρὸς τὴν οὐράνια πατρίδα του. ζεῖ µέσα στὸν κόσµο µὲ τὴν πεποίθηση. ῎Ερχου. 15 .(Ψαλµ. ὅτι «οὐ γὰρ ἔχοµεν ᾧδε µένουσαν πόλιν. Ὁ πιστὸς ἀτενίζοντας πρὸς τὸν ἔνδοξο Κύριο καὶ Σωτῆρα. τὸν αἰώνιο Νικητὴ τῆς ἁµαρτίας. ιστ´ 22). τὸν Λυτρωτὴ Κύριο ᾿Ιησοῦ Χριστό. Κύριε ᾿Ιησοῦ Χριστέ» (Ἀποκ. «Θεὸς Κύριος καὶ ἐπέφανεν ἡµῖν. 26). ἀλλὰ τὴν µέλλουσαν ἐπιζητοῦµεν» (Ἐβρ. ιγ´ 14). «ὅπου ἦχος καθαρὸς ἑορταζόντων καὶ βοώντων ἀπαύστως· Κύριε δόξα σοι» (Β´ τροπάριον Αἴνων τῆς Μεγ. τῆς φθορᾶς. Καὶ µετὰ τοῦ Εὐαγγελιστοῦ ᾿Ιωάννου· «Ναί. τοῦ θανάτου. 117. τὴν Εὐλογηµένη Βασιλεία τοῦ Πατρὸς καὶ τοῦ Υἱοῦ καὶ τοῦ ῾Αγίου Πνεύµατος. τοῦ διαβόλου.