Μηχανισμοί άμυνας του ανθρώπινου οργανισμού

Ειδική άμυνα Βασικές αρχές ανοσίας

Demosthenes Karyophyllis www.ibrain.gr 

Μηχανισµοί ειδικής άµυνας
Αντιγόνο
Κάθε τι ξένο, π.χ. Μικροοργανισµός Τµήµα του Τοξίνες Τροφές Φάρµακα κ.λ.π.

Demosthenes Karyophyllis www.ibrain.gr

Ανοσία
Αναγνώριση των αντιγόνων και αντιµετώπισή τους.

Ανοσοβιολογική απόκριση 

Μικροοργανισμοί' Φάρμακα' Τμήματα μικροοργανισμών' Γύρη' Τοξίνες'

Αντιγόνα'

Κύτταρα και ιστοί του ίδιου του οργανισμού' Ορός άλλων οργανισμών'

Συστατικά τροφών' Κύτταρα άλλων οργανισμών'

Demosthenes Karyophyllis www.ibrain.gr 

Μηχανισμοί ειδικής άμυνας
(Ανοσοβιολογικό σύστημα)   Χαρακτηριστικά:
  Εξειδίκευση: τα προϊόντα μιας αντίδρασης

δρουν μόνο εναντίον ενός αντιγόνου.   Μνήμη: η ικανότητα του οργανισμού να «θυμάται» και σε δεύτερη επαφή να δρα πιο γρήγορα.
Demosthenes Karyophyllis www.ibrain.gr 

Ανοσοβιολογικό σύστημα
  Πρωτογενή λεμφικά όργανα
  Μυελός των οστών   Θύμος αδένας

  Δευτερογενή λεμφικά όργανα
  Λεμφαδένες   Σπλήνας   Αμυγδαλές   Λεμφικός ιστός  (στο γαστρεντερικό σωλήνα)
Demosthenes Karyophyllis www.ibrain.gr 

Demosthenes Karyophyllis www.ibrain.gr 

Demosthenes Karyophyllis www.ibrain.gr 

Demosthenes Karyophyllis www.ibrain.gr 

Demosthenes Karyophyllis www.ibrain.gr 

Τ Λεμφοκύτταρα
(διαφοροποιούνται και ωριμάζουν στο θύμο αδένα) διακρίνονται σε:
  Βοηθητικά-Τ:

κύτταρα)   Κυτταροτοξικά-Τ: (καταστρέφουν καρκινικά ή κύτταρα μολυσμένα από ιό)   Κατασταλτικά-Τ: (διακόπτουν τη δράση του ανοσοβιολογικού συστήματος) Demosthenes   Τ μνήμης (μελλοντική χρήση) Karyophyllis
www.ibrain.gr

(ενεργοποιούν άλλα 

Β Λεμφοκύτταρα
(διαφοροποιούνται και ωριμάζουν στο μυελό των οστών
 Συνθέτουν και παρουσιάζουν στην

επιφάνειά τους ειδικές πρωτεΐνες τα αντισώματα  Διακρίνονται σε:
  Πλασματοκύτταρα (παράγουν και

εκκρίνουν αντισώματα)   Μνήμης (μελλοντική χρήση)

Demosthenes Karyophyllis www.ibrain.gr 

Αίµα Πλάσµα Ερυθρά Λευκά Κύτταρα Αιµοπετάλια Φαγοκύτταρα Ουδετερόφιλα Μονοκύτταρα Μακροφάγα Λεµφοκύτταρα Β Πλασματοκύτταρα Μνήμης Τ Τ βοηθητικά Τ κυττταροτοξικά Τκατασταλτικά Τ μνήμης 

Αντισώματα (δομή)
  Κύριο «ειδικό» παράγωγο του

ανοσοβιολογικού συστήματος   Πρωτεϊνικά μόρια   Δομή:
  4 πολυπεπτιδικές αλυσίδες   2 μεγάλες (βαριές)   2 μικρές (ελαφριές)   Οι 4 αλυσίδες συνδέονται με ομοιοπολικούς δεσμούς   Κάθε αλυσίδα έχει μια σταθερή και μια μεταβλητή περιοχή   Η μεταβλητή περιοχή είναι η περιοχή σύνδεσης με το Demosthenes αντιγόνο

Karyophyllis www.ibrain.gr 

Demosthenes Karyophyllis www.ibrain.gr 

Δράση αντισωμάτων
  Με τη σύνδεση αντιγόνου αντισώματος

επιτυγχάνεται:
  Εξουδετέρωση του μικροοργανισμού.   Αδρανοποίηση τοξινών.   Αναγνώριση μικροοργανισμού από τα

μακροφάγα.

Demosthenes Karyophyllis www.ibrain.gr 

Σύνδεση αντιγόνου αντισώματος

Demosthenes Karyophyllis www.ibrain.gr 

Demosthenes Karyophyllis www.ibrain.gr 

Μικροοργανισμοί

Εξωτερικό περιβάλλον

1η γραμμή μη ειδικής άμυνας Κεράτινη στοιβάδα Ιδρώτας (γαλακτικό οξύ, λυσοζύμη) Σμήγμα (λιπαρά οξέα)

Δέρμα

Βλεννογόνοι
Βλέννα Σάλιο (λυσοζύμη) Δάκρυα (λυσοζύμη) Υδροχλωρικό οξύ

Εσωτερικό περιβάλλον 2η γραμμή μη ειδικής άμυνας Φαγοκυττάρωση Πυρετός Φλεγμονή Αντιμικροβιακές ουσίες
συμπλήρωμα ιντερφερόνες προπερδίνη

3η γραμμή ειδικής άμυνας Ανοσοβιολογικό σύστημα Τ-λεμφοκύτταρα Β-λεμφοκύτταρα Αντισώματα

Demosthenes Karyophyllis www.ibrain.gr 

Ανοσοβιολογική απόκριση
  Πρωτογενής ανοσοβιολογική απόκριση
  1η επαφή με ένα αντιγόνο.

  Δευτερογενής ανοσοβιολογική απόκριση
  Κάθε επόμενη (2η κ.λ.π.) επαφή με το ίδιο

αντιγόνο.

Demosthenes Karyophyllis www.ibrain.gr 

Πρωτογενής ανοσοβιολογική απόκριση
  Στάδιο 1ο: Ενεργοποίηση των Τ-

βοηθητικών λεμφοκυττάρων
  (Είσοδος μικροοργανισμού)   Ενεργοποίηση των μακροφάγων

  Φαγοκυττάρωση του μικροοργανισμού (από τα

μακροφάγα)   Έκθεση τμημάτων του μικροοργανισμού στην επιφάνεια του μακροφάγου (αντιγονοπαρουσιαστικό κύτταρο)
  Η έκθεση γίνεται με τη βοήθεια των αντιγόνων

ιστοσυμβατότητας

  Ενεργοποίηση των Τ-βοηθητικών

Demosthenes Karyophyllis www.ibrain.gr 

Demosthenes Karyophyllis www.ibrain.gr 

Πρωτογενής ανοσοβιολογική απόκριση
  Στάδιο 2οΑ: ενεργοποίηση των Β-

λεμφοκυττάρων (χυμική ανοσία)

  Τα ενεργοποιημένα Τ-βοηθητικά ενεργοποιούν με τη

σειρά τους τα Β λεμφοκύτταρα.   Τα Β πολ/ζονται και διαφοροποιούνται σε:
  Πλασματοκύτταρα (που παράγουν και εκκρίνουν

αντισώματα στο αίμα και στη λέμφο)   Β-μνήμης (για μελλοντική χρήση)

Τα αντισώματα αντιδρούν και εξουδετερώνουν το αντιγόνο.   Η διαδικασία ονομάζεται «χυμική ανοσία».
Demosthenes Karyophyllis www.ibrain.gr 

Πρωτογενής ανοσοβιολογική απόκριση
  Στάδιο 2οΒ: Ενεργοποίηση των Τ-

κυτταροτοξικών (κυτταρική ανοσία)   (αν το αντιγόνο είναι κύτταρο από μεταμοσχευμένο ιστό ή καρκινικό ή μολυσμένο από ιό)
  Τα ενεργοποιημένα Τ-βοηθητικά ενεργοποιούν τα

Τ-κυτταροτοξικά λεμφοκύτταρα.   Τα Τ-κυτταροτοξικά καταστρέφουν τα κύτταρα στόχους.   Η διαδικασία ονομάζεται «κυτταρική ανοσία».
Demosthenes Karyophyllis www.ibrain.gr 

Demosthenes Karyophyllis www.ibrain.gr 

Πρωτογενής ανοσοβιολογική απόκριση
  Στάδιο 3ο: Τερματισμός της

ανοσοβιολογικής απόκρισης
  Τα Τ-κατασταλτικά και τα προϊόντα της ίδιας της

ανοσοβιολογικής απόκρισης διακόπτουν τη δράση του ανοσοβιολογικού

Demosthenes Karyophyllis www.ibrain.gr 

Δευτερογενής ανοσοβιολογική απόκριση
  2η (ή κάθε επόμενη επαφή) με το ίδιο

αντιγόνο   Ενεργοποίηση των κυττάρων μνήμης (Β και Τ)   Παραγωγή αντισωμάτων σε μεγάλες ποσότητες και σε μικρό χρονικό διάστημα   Αντιμετώπιση του αντιγόνου   Το άτομο συνήθως δεν αντιλαμβάνεται τη μόλυνση
Demosthenes Karyophyllis www.ibrain.gr 

Demosthenes Karyophyllis www.ibrain.gr 

Τύποι ανοσίας
  Ανοσία = παραγωγή κυττάρων και κυτταρικών

προϊόντων (π.χ. αντισωμάτων) για την εξουδετέρωση αντιγόνων   Ενεργητική: τα δημιουργεί ο ίδιος ο οργανισμός, μετά από επαφή με ένα αντιγόνο
  Μόλυνση (φυσικός τρόπος)   Εμβολιασμός (τεχνητός τρόπος)
 

Εμβόλιο: μικρή ποσότητα νεκρών ή εξασθενημένων μικροοργανισμών ή τμημάτων τους.

  Παθητική: λήψη έτοιμων αντισωμάτων   Από τη μητέρα στο έμβρυο, μέσω του πλακούντα   Από τη μητέρα στο μωρό, κατά το θηλασμό   Με τη λήψη ορού αντισωμάτων (τεχνητή)

Demosthenes Karyophyllis www.ibrain.gr 

Δράση εμβολίου
  Είσοδος αντιγόνου (εμβολίου)   Ενεργοποίηση του ανοσοβιολογικού

συστήματος   Δημιουργία κυττάρων μνήμης   Ενεργοποίηση αυτών των κυττάρων σε περίπτωση επαφής με το μικροοργανισμό
  Κατά τον εμβολιασμό, συνήθως, δεν

εμφανίζονται τα συμπτώματα της ασθένειας
Demosthenes Karyophyllis www.ibrain.gr 

Δράση ορού
  Λήψη έτοιμων αντισωμάτων   Καταπολέμηση του αντιγόνου   Αποικοδόμηση (καταστροφή) των

αντισωμάτων μετά από ένα χρονικό διάστημα

Demosthenes Karyophyllis www.ibrain.gr 

Παραγωγή αντισωμάτων

Λήψη αντισωμάτων

Προϋποθέτει την επαφή με το αντιγόνο Φυσικός τρόπος (μόλυνση) Φυσικός τρόπος α. από τη μητέρα στο έμβρυο β. κατά το θηλασμό Τεχνητός τρόπος (χορήγηση ορού αντισωμάτων)

Τεχνητός τρόπος (εμβόλιο εξασθενημένοι μικροοργανισμοί ή τμήματά τους) 1γενής ανοσοβιολογική απόκριση Δημιουργία μνήμης Προστασία στο μέλλον

Δεν δημιουργείται μνήμη Άμεση προστασία

Demosthenes Karyophyllis www.ibrain.gr 

Σύγκριση παθητικής ενεργητικής ανοσίας
  Ενεργητική (εμβόλιο):
  Δεν καταπολεμείται άμεσα ο

μικροοργανισμός   Δημιουργία μνήμης   Για να μην αρρωστήσω στο μέλλον
  Παθητική (ορός):
  Άμεση καταπολέμηση του μικροοργανισμού   Δεν δημιουργείται μνήμη
Demosthenes Karyophyllis www.ibrain.gr