ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΚΑΤΑ ΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΕΝΟΤΗΤΕΣ
ΤΑ ΕΙΔΗ ΤΩΝ ΠΡΟΤΑΣΕΩΝ
Α. ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ 1. ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΚΡΙΣΕΩΣ: εκφέρονται με οριστική (απλή ή δυνητική*) ή με δυνητική ευκτική**.

*Δυνητική οριστική είναι η οριστική ιστορικού χρόνου + ἂν (δηλώνεται κάτι που μπορούσε να γίνει στο παρελθόν ή το μη πραγματικό). **Δυνητική ευκτική είναι η ευκτική κάθε χρόνου (εκτός του μέλλοντα) + ἂν (δηλώνεται το δυνατό στο παρόν – μέλλον).

2. ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΕΠΙΘΥΜΙΑΣ: εκφέρονται με υποτακτική, προστακτική ή με ευχετική οριστική ή ευχετική ευκτική. 3. ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΕΡΩΤΗΜΑΤΙΚΕΣ: διακρίνονται σε κρίσεως και επιθυμίας, επίσης σε ολικής και μερικής άγνοιας. Το δεύτερο ζεύγος κατηγοριών τους προσδιορίζεται από την πιθανή απάντηση στην ερώτηση που διατυπώνουν (ναι ή όχι για τις ολικής άγνοιας, οτιδήποτε άλλο για τις μερικής άγνοιας). Εκφέρονται όπως και οι προτάσεις κρίσεως ή με υποτακτική (απορηματική), εάν πρόκειται για ερωτηματική πρόταση επιθυμίας.
(Επίσης, μπορεί να είναι απλές ή διμελείς. Στη δεύτερη περίπτωση περιλαμβάνουν δύο (2) ερωτήσεις. Τότε προτάσσεται συνήθως η ερωτηματική αντωνυμία πότερον ή πότερα, ενώ στο δεύτερο μέρος ο διαχωριστικός σύνδεσμος ἤ).

4. ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΕΠΙΦΩΝΗΜΑΤΙΚΕΣ: συνήθως σ’ αυτές παραλείπεται το ρήμα. Εκφέρονται όπως οι προτάσεις κρίσεως. Β. ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΠΟΙΟΝ 1. ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΚΑΤΑΦΑΤΙΚΕΣ: είναι οι προτάσεις που δεν περιέχουν άρνηση.

2. ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΑΠΟΦΑΤΙΚΕΣ – ΑΡΝΗΤΙΚΕΣ: είναι οι προτάσεις που περιέχουν άρνηση. Γ. ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΟΥΣ ΟΡΟΥΣ 1. ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΑΠΛΕΣ: είναι οι προτάσεις που περιέχουν μόνο τους κύριους όρους, δηλαδή το υποκείμενο και το κατηγόρημα.
(Το κατηγόρημα διακρίνεται σε δύο είδη: α) μονολεκτικό – περιλαμβάνει μόνο ρηματικό τύπο, β) περιφραστικό – περιλαμβάνει συνδετικό ρήμα + κατηγορούμενο).

Ν Υ Σ

Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ

2. ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΣΥΝΘΕΤΕΣ: είναι οι προτάσεις που περιέχουν περισσότερους από έναν κύριους όρους.
(Προσοχή: φυσικά, ποτέ περισσότερα ρήματα του ενός).

3. ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΕΛΛΕΙΠΤΙΚΕΣ: είναι οι προτάσεις από τις οποίες λείπουν κάποιοι κύριοι όροι, που όμως εννοούνται εύκολα. 4. ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΕΠΑΥΞΗΜΕΝΕΣ – ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΕΝΕΣ: είναι οι προτάσεις στις οποίες υπάρχουν εκτός των κύριων όρων και δευτερεύοντες όροι, δηλαδή προσδιορισμοί).
(Προσοχή: στους δευτερεύοντες όρους μιας πρότασης περιλαμβάνεται και το αντικείμενο).

1 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www.philology‐online.gr/ sapiens@otenet.gr και sapiens@sch.gr

Δ. ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΗ ΣΧΕΣΗ ΤΟΥΣ ΜΕ ΤΙΣ ΑΛΛΕΣ 1. ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΚΥΡΙΕΣ – ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΕΣ: είναι οι προτάσεις που μπορούν να σταθούν μόνες τους στο λόγο. 2. ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΔΕΥΤΕΡΕΥΟΥΣΕΣ – ΕΞΑΡΤΗΜΕΝΕΣ: είναι οι προτάσεις που δεν μπορούν να σταθούν μόνες τους στο λόγο. Εξαρτώνται πάντα από μία κύρια ή κάποια άλλη δευτερεύουσα. Πάντως, σε μία περίοδο ή ημιπερίοδο έχουμε τουλάχιστον μία κύρια πρόταση.
ΕΙΔΗ ΔΕΥΤΕΡΕΥΟΥΣΩΝ ΠΡΟΤΑΣΕΩΝ (10): Α) ΕΙΔΙΚΕΣ: εισάγονται με τους ειδικούς συνδέσμους ὅτι, ὡς. Εκφράζουν κρίση (υποκειμενική με το ὡς και αντικειμενική με το ὅτι). Εκφέρονται με απλή οριστική, δυνητική οριστική, δυνητική ευκτική και ευκτική του πλαγίου λόγου. Χρησιμεύουν ως υποκείμενα, αντικείμενα και επεξηγήσεις. Επομένως, είναι προτάσεις ονοματικές. Β) ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΕΣ: εισάγονται με τους αιτιολογικούς συνδέσμους ὡς, ὅτι, διότι, ἐπεί, ἐπειδή, ὅτε, ὁπότε. Εκφράζουν κρίση. Εκφέρονται με τις ίδιες εγκλίσεις των ειδικών δευτερευουσών προτάσεων. Χρησιμεύουν ως επιρρηματικοί προσδιορισμοί της αιτίας. Επομένως, είναι προτάσεις επιρρηματικές. Γ) ΤΕΛΙΚΕΣ: εισάγονται με τους τελικούς συνδέσμους ἵνα, ὅπως, ὡς. Εκφράζουν επιθυμία. Εκφέρονται με υποτακτική, ευκτική του πλαγίου λόγου και οριστική ιστορικού χρόνου. Χρησιμεύουν ως επιρρηματικοί προσδιορισμοί του σκοπού. Επομένως, είναι προτάσεις επιρρηματικές. Δ) ΕΝΔΟΙΑΣΤΙΚΕΣ (φόβου ή διστακτικές): εισάγονται με τους ενδοιαστικούς συνδέσμους µή, µὴ οὐ. Εκφράζουν κρίση ή επιθυμία. Εκφέρονται με υποτακτική, ευκτική του πλαγίου λόγου και οριστική. Χρησιμεύουν ως υποκείμενα, αντικείμενα και επεξηγήσεις. Επομένως, είναι προτάσεις ονοματικές. Ε) ΥΠΟΘΕΤΙΚΕΣ: εισάγονται με τους υποθετικούς συνδέσμους εἰ, ἐάν, ἄν, ἤν. Εκφράζουν κυρίως κρίση. Εκφέρονται με απλή οριστική, υποτακτική και ευκτική. Χρησιμεύουν ως βάση νοήματος μιας κύριας πρότασης. Επομένως, είναι προτάσεις επιρρηματικές. ΣΤ) ΠΑΡΑΧΩΡΗΤΙΚΕΣ (ενδοτικές): εισάγονται με τους παραχωρητικούς συνδέσμους εἰ καί, ἐὰν καί, ἂν καί, καὶ εἰ, καὶ ἄν, κἄν, οὐδ’ εἰ, οὐδ’ ἐάν, µηδ’ ἐάν. Εκφράζουν κρίση. Εκφέρονται με οριστική, υποτακτική και ευκτική. Δηλώνουν εναντίωση προς την κύρια πρόταση. Επομένως, είναι προτάσεις επιρρηματικές. Ζ) ΧΡΟΝΙΚΕΣ: εισάγονται με τους χρονικούς συνδέσμους ὅτε, ὁπότε, ἐπεί, ἐπειδή, πρίν, ὅταν, ὁπόταν. Εκφράζουν κρίση ή επιθυμία. Εκφέρονται με οριστική, υποτακτική και ευκτική. Χρησιμεύουν ως επιρρηματικοί προσδιορισμοί του χρόνου. Επομένως, είναι προτάσεις επιρρηματικές. Προσοχή: ο χρονικός σύνδεσμος πρὶν εισάγει χρονικές απαρεμφατικές δευτερεύουσες προτάσεις. Η) ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΙΚΕΣ: εισάγονται με τους συμπερασματικούς συνδέσμους ὥστε, ὡς, ἐφ’ ᾧ, ἐφ’ ᾧ τε. Εκφράζουν κρίση ή επιθυμία. Εκφέρονται με οριστική, δυνητική οριστική και δυνητική ευκτική. Δηλώνουν συμπέρασμα ή επακόλουθο. Επομένως, είναι προτάσεις επιρρηματικές. Προσοχή: ο συμπερασματικός σύνδεσμος ὥστε εισάγει συμπερασματικές απαρεμφατικές δευτερεύουσες προτάσεις. Θ) ΠΛΑΓΙΕΣ ΕΡΩΤΗΜΑΤΙΚΕΣ: εισάγονται με τα εἰ, εἰ – ἤ, εἴτε – εἴτε, με ερωτηματικές αντωνυμίες και ερωτηματικά επιρρήματα, καθώς και με αναφορικές αντωνυμίες και αναφορικά επιρρήματα. Εκφράζουν κρίση ή επιθυμία. Εκφέρονται με απλή οριστική, δυνητική οριστική, απορηματική υποτακτική, δυνητική ευκτική και ευκτική του πλαγίου λόγου. Χρησιμεύουν ως υποκείμενα, αντικείμενα και επεξηγήσεις. Επομένως, είναι προτάσεις ονοματικές. Ι) ΑΝΑΦΟΡΙΚΕΣ: εισάγονται με αναφορικές αντωνυμίες και αναφορικά επιρρήματα. Εκφράζουν κρίση ή επιθυμία. Εκφέρονται με απλή οριστική, δυνητική οριστική και δυνητική ευκτική, όταν εκφράζουν κρίση. Εκφέρονται με υποτακτική, ευχετική ευκτική και προστακτική, όταν εκφράζουν επιθυμία. Χρησιμεύουν ως επιρρηματικοί προσδιορισμοί ή αντικαθιστούν ουσιαστικό – επίθετο. Επομένως, είναι προτάσεις άλλοτε επιρρηματικές και άλλοτε ονοματικές. Προσοχή: τα αναφορικά στην αρχή περιόδου – ημιπεριόδου ΔΕΝ εισάγουν δευτερεύουσα αναφορική πρόταση, αλλά κύρια. Στην περίπτωση αυτή πρέπει το αναφορικό να αναφέρεται στα προηγούμενα και ισοδυναμεί στη μετάφραση συνήθως με δεικτική αντωνυμία.

Ν Υ Σ

Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ

ΣΥΝΦΩΝΙΑ ΤΩΝ ΚΥΡΙΩΝ ΟΡΩΝ ΤΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ
Α. ΣΥΜΦΩΝΙΑ ΤΟΥ ΡΗΜΑΤΟΣ ΜΕ ΤΟ ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΟ Το υποκείμενο του ρήματος βρίσκεται πάντα σε ονομαστική. Το ρήμα συμφωνεί σε μία πρόταση με το υποκείμενό του, στο πρόσωπο και στον αριθμό. Εξαίρεση: η περίπτωση της αττικής σύνταξης. Το υποκείμενο του ρήματος είναι όνομα ουδετέρου γένους πληθυντικού αριθμού και το ρήμα βρίσκεται στο γ΄ ενικό πρόσωπο (π.χ. τὰ παιδία παίζει).

‐

2 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www.philology‐online.gr/ sapiens@otenet.gr και sapiens@sch.gr

‐

Το ρήμα μπαίνει στον πληθυντικό αριθμό, αν τα υποκείμενα είναι δύο ή περισσότερα. Όταν τα υποκείμενα βρίσκονται στο ίδιο πρόσωπο, τότε το ρήμα μπαίνει στο αντίστοιχο πρόσωπο στον πληθυντικό. Όταν τα υποκείμενα βρίσκονται σε διαφορετικό πρόσωπο, τότε το ρήμα μπαίνει στο επικρατέστερο πρόσωπο στον πληθυντικό αριθμό (κατά σειρά προτεραιότητας τα πρόσωπα είναι: πρώτο πρόσωπο, δεύτερο πρόσωπο, τρίτο πρόσωπο). Εξαιρέσεις: α) κάποιες φορές, αν και τα υποκείμενα είναι δύο ή περισσότερα, το ρήμα μπαίνει στον ενικό και στο πρόσωπο του υποκειμένου που είναι πλησιέστερο ή σπουδαιότερο. β) Το ρήμα μπαίνει στον πληθυντικό, ακόμη κι αν το υποκείμενο είναι ένα. Αυτό συμβαίνει όταν το υποκείμενο είναι όνομα περιληπτικό. Η σύνταξη αυτή ονομάζεται κατά το νοούμενο ή κατά σύνεση (π.χ. τὸ πλῆθος ἐπεβοήθησαν, Λέσβος ἀπὸ τῶν Ἀθηναίων ἀπέστησαν).
ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΑ: α) Το υποκείμενο μιας μετοχής συμφωνεί μαζί της σε γένος, αριθμό και πτώση. β) Το υποκείμενο του απαρεμφάτου βρίσκεται σε πτώση ονομαστική σε περίπτωση ταυτοπροσωπίας (οπότε είναι το ίδιο με το υποκείμενο του ρήματος, από το οποίο εξαρτάται το απαρέμφατο) και σε πτώση αιτιατική σε περίπτωση ετεροπροσωπίας (οπότε είναι διαφορετικό από το υποκείμενο του ρήματος, από το οποίο εξαρτάται το απαρέμφατο).

‐ ‐

Β. ΣΥΜΦΩΝΙΑ ΤΟΥ ΚΑΤΗΓΟΡΟΥΜΕΝΟΥ ΜΕ ΤΟ ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΟ Το κατηγορούμενο είναι πάντα ομοιόπτωτος προσδιορισμός σε σχέση με τη λέξη στην οποία αναφέρεται. Αν το κατηγορούμενο είναι επίθετο, συμφωνεί με το υποκείμενο σε γένος, αριθμό και πτώση. Αν το κατηγορούμενο είναι ουσιαστικό, συμφωνεί με το υποκείμενο υποχρεωτικά μόνο στην πτώση και τυχαία στο γένος και στον αριθμό. Αν το υποκείμενο δεν είναι κάτι ορισμένο, αλλά μια γενική έννοια (σε όλο της το είδος), τότε το κατηγορούμενο, αν είναι επίθετο, μπαίνει σε ουδέτερο γένος ενικού αριθμού, ανεξάρτητα από το γένος και τον αριθμό του υποκειμένου. Αυτό το κατηγορούμενο συνοδεύεται κάποιες φορές από τις λέξεις πρᾶγµα ή χρῆµα ή κτῆµα. Αν υπάρχουν δύο ή περισσότερα υποκείμενα, τότε το κατηγορούμενο, αν είναι επίθετο, μπαίνει κανονικά στον πληθυντικό αριθμό. Αν υπάρχουν δύο ή περισσότερα υποκείμενα, τότε το κατηγορούμενο μπαίνει στο γένος των υποκειμένων, εφόσον αυτό είναι κοινό και τα υποκείμενα έμψυχα. Φυσικά, εάν πρόκειται για επίθετο, το κατηγορούμενο τίθεται στην προηγούμενη περίπτωση στον πληθυντικό αριθμό. Το κατηγορούμενο μπαίνει στο επικρατέστερο γένος, αν τα υποκείμενα είναι έμψυχα, αλλά διαφορετικού γένους και φυσικά, εάν πρόκειται για επίθετο, τίθεται στον πληθυντικό αριθμό (επικρατέστερο γένος κατά σειρά είναι: το αρσενικό, το θηλυκό, το ουδέτερο). Το κατηγορούμενο μπαίνει στο ουδέτερο γένος, αν τα υποκείμενα είναι άψυχα οποιουδήποτε γένους. Το κατηγορούμενο μπαίνει στο γένος των εμψύχων, αν τα υποκείμενα είναι άλλα έμψυχα και άλλα άψυχα.

‐

‐

‐

‐

‐

‐

Ν Υ Σ

Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ

ΕΙΔΗ ΚΑΤΗΓΟΡΟΥΜΕΝΟΥ
1. ΑΠΛΟ ΚΑΤΗΓΟΡΟΥΜΕΝΟ: εξαρτάται από συνδετικό ρήμα. 2. ΕΠΙΡΡΗΜΑΤΙΚΟ ΚΑΤΗΓΟΡΟΥΜΕΝΟ: δεν εξαρτάται από συνδετικό ρήμα, αλλά συχνά από ρήμα κινήσεως. Το επιρρηματικό κατηγορούμενο δηλώνει χρόνο, τρόπο, τόπο, σκοπό και τάξη (σειρά). Οι παρακάτω λέξεις είναι συνήθως επιρρηματικά κατηγορούμενα με τις προηγούμενες σημασίες: πολύς, µέγας, ἄφθονος, ἑκών, ἑκούσιος, ἑθελοντής, ἑθελούσιος, ἄκων, ἀκούσιος, ἄσµενος, ἥσυχος, ὑπόσπονδος, πρῶτος, τριταῖος, τελευταῖος, σκοταῖος, πελάγιος, ἀπότοµος, ἐνάντιος, ἀντίος, βοηθός, σύµβουλος.

3 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www.philology‐online.gr/ sapiens@otenet.gr και sapiens@sch.gr

Τα κλητικά παθητικά: καλοῦµαι. διατελῶ. ΕΙΝΑΙ ΟΜΩΣ ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΑ ΧΡΗΣΤΙΚΕΣ. εἰς. Το ρήμα γίγνοµαι και τα συνώνυμά του: καθίσταµαι. Τα εκλογής ή προχειριστικά παθητικά: αἱροῦµαι.3. __________________________________________________ 2. περί. όταν δηλώνει τοπική έκταση.α. 5. ‐ ΧΡΗΣΙΜΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ (ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΔΟΣΗ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΣΤΑ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ) ΟΙ ΠΑΡΑΚΑΤΩ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΠΑΡΑΤΙΘΕΝΤΑΙ ΜΕ ΤΥΧΑΙΑ ΣΕΙΡΑ ΚΑΙ ΚΑΤΑ ΑΥΞΟΝΤΑ ΑΡΙΘΜΟ. πρὸς + αιτιατική. ὑπὲρ + αιτιατική. β) με την πρόθεση κατὰ + αιτιατική.α. ὀνοµάζοµαι. ΑΦΟΥ ΑΦΟΡΟΥΝ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΑ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ ΠΟΥ ΕΝΤΟΠΙΖΟΝΤΑΙ ΠΟΛΥ ΣΥΧΝΑ ΣΤΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑΣ.gr και sapiens@sch.α. πέφυκα κ. αντί να συμφωνεί συντακτικά με τον όρο στον οποίο αναφέρεται λογικά. ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ ΣΥΝΔΕΤΙΚΩΝ ΡΗΜΑΤΩΝ 1. 3. χειροτονοῦµαι.α. Η γενική κατηγορηματική αναφέρεται στο υποκείμενο του συνδετικού ρήματος και δηλώνει: κτήση. του κατηγορουμένου.gr . ἀκούω κ. ἀποδεικνύοµαι κ. Συνοδεύεται από συνδετικό ρήμα. ‐ Πρόκειται για ένα κατηγορούμενο (πάντα ουσιαστικό) σε πτώση γενική. 4. Οι προσωπικές αντωνυμίες προσδιορίζονται κατά κανόνα από παραθέσεις.α. Η γενική του περιεχομένου εξαρτάται μόνο από ουσιαστικά. εἰς. πρός. γ) με την πρόθεση ἐπὶ + αιτιατική. β) με τις προθέσεις ἐπί. Ισοδυναμεί με συμπερασματική πρόταση και μεταφράζεται με το ώστε + μτφρ. Τα δοξαστικά παθητικά: νοµίζοµαι. 4. εκλογής και δοξαστικά δέχονται κατηγορούμενο του αντικειμένου. Το κατηγορούμενο μπορεί να δηλωθεί και με εμπρόθετη αιτιατική στην ακόλουθη περίπτωση: με τις προθέσεις ἀµφί. ΠΡΟΛΗΠΤΙΚΟ ΚΑΤΗΓΟΡΟΥΜΕΝΟ: δεν εξαρτάται από συνδετικό ρήμα. φαίνοµαι. ἔφυν. Το ρήμα εἰµὶ και τα συνώνυμά του: ὑπάρχω. ὡς + αιτιατική. όταν δηλώνει ποσό κατά προσέγγιση. τότε το φαινόμενο λέγεται σχήμα υπαλλαγής. περί. προσαγορεύοµαι. αλλά κυρίως από ρήμα αύξησης – εξέλιξης. ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΓΙΑ ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΟ – ΚΑΤΗΓΟΡΟΥΜΕΝΟ: Το υποκείμενο μπορεί να δηλωθεί και με εμπρόθετη αιτιατική στις ακόλουθες περιπτώσεις: α) με τις προθέσεις ἀµφί. συμφωνεί με κάποιον άλλο όρο. 3. όταν δηλώνει έκταση ή χωρισμό). Η γενική που εξαρτάται από επίθετα είναι γενική αντικειμενική.gr/ sapiens@otenet. 2. ιδιότητα. τυγχάνω. __________________________________________________ 1. όταν δηλώνει αριθμό ή ποσό κατά προσέγγιση. κρίνοµαι. διαίρεση. Όταν ένας προσδιορισμός. ὑπέρ. όταν δηλώνει ποσό κατά προσέγγιση. ΧΩΡΙΣ ΝΑ ΕΧΟΥΝ ΟΡΓΑΝΩΘΕΙ ΣΕ ΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΕΝΟΤΗΤΕΣ. ύλη και αξία. κατὰ + αιτιατική. λαγχάνω. ἐκβαίνω κ. ἀποβαίνω. (Και το αντικείμενο μπορεί να δηλωθεί με εμπρόθετη αιτιατική στις ακόλουθες περιπτώσεις: α) με τις προθέσεις ἀµφί.philology‐online. όταν δηλώνει μερισμό. Προσοχή: τα ενεργητικά κλητικά. 4 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. 2. δοκῶ. ἡγοῦµαι κ. Ν Υ Σ ΓΕΝΙΚΗ ΚΑΤΗΓΟΡΗΜΑΤΙΚΗ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ 1. περί.

19. Ως προσωπικά δέχονται δοτική προσωπική του κρίνοντος προσώπου ή της αναφοράς. τότε εννοούμε και ένα άλλο ρήμα για τα αντικείμενα αυτά. Δίπλα στα εις –τέος και –τὸς ρηματικά επίθετα μπορεί να υπάρχει δοτική προσωπική του ποιητικού αιτίου ή του ενεργούντος προσώπου. Ν Υ Σ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ 5 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. αλλά όταν προσδιορίζει ρηματικό τύπο και δεν είναι αντικείμενό του. Όταν μια αναφορική αντωνυμία εισάγει πλάγια ερωτηματική πρόταση. Συμφυρμός ή βραχυλογία: ὅτι ἀληθὲς τοῦτο λέγω δύο προτάσεις ενώθηκαν σε μία.philology‐online. 16. ἔστιν ὅστις = κάποιος. Όταν έχουμε δευτερεύουσα απαρεμφατική πρόταση. Πιθανώς αποδεκτή σύνταξη είναι: λέγω – ρήμα. το ρήμα ενδέχεται να συμφωνεί με το κατηγορούμενο ως προς τον αριθμό. 12. ἀληθὲς – κατηγορούμενο του αντικειμένου. κι όχι με το υποκείμενο. παιάνων καὶ στεναγµάτων. 10. τότε έχουμε σχήμα κατά πρόληψη. 9. είναι ετερόπτωτος προσδιορισμός. Τα ρήματα δοκεῖ και φαίνεται ως απρόσωπα δέχονται δοτική προσωπική. τότε μεταφράζουμε την αντωνυμία ως ερωτηματική. ο συγγραφέας συχνά χρησιμοποιεί ρήμα προσωπικό εκεί που θα έπρεπε να χρησιμοποιήσει απρόσωπο. Το ίδιο συμβαίνει συχνά και δίπλα σε ρηματικούς τύπους παθητικού παρακειμένου και υπερσυντελίκου. Οι προτάσεις που εισάγονται με τους συνδέσμους ἐπεί. 8. οὐκ ἔστιν ὅστις οὐκ = ο καθένας. Στις απαρεμφατικές προτάσεις ισχύει η αντίστοιχη ταυτοπροσωπία ή ετεροπροσωπία ανάλογα με το ρήμα της πρότασης από την οποία εξαρτάται η απαρεμφατική. που εισάγεται με αναφορική αντωνυμία. 17. Ανάλυση συμφυρμού: ὅτι ἀληθὲς ἐστὶ τοῦτο.gr/ sapiens@otenet. Μια πλάγια πτώση. Σε αυτήν την περίπτωση έχουμε σχήμα κατά ζεύγμα (το ρήμα που εννοούμε ονομάζεται ρήμα κατά ζεύγμα στο ήδη υπάρχον ρήμα). 18. Οὐκ ἔστιν ὅστις = κανείς. ὁ ἐγὼ λέγω (η αναφορική πρόταση είναι επεξήγηση στο τοῦτο). όταν προσδιορίζει ουσιαστικό ή επίθετο σε διαφορετική πτώση απ’ αυτό. 13. 15. μεταφράζουμε το ρήμα ως απρόσωπο. Δηλαδή. 11. Παράδειγμα: ἡ πόλις γέµει θυµιαµάτων.gr . Σ’ αυτήν την περίπτωση το υπάρχον απαρέμφατο είναι αντικείμενο του προσωπικού ρήματος και όχι υποκείμενο. Με το γὰρ (και κάποιες φορές με το ὡς) εισάγονται κύριες αιτιολογικές προτάσεις.gr και sapiens@sch. ἐπειδὴ είναι δευτερεύουσες χρονικές ή αιτιολογικές. Στην απόδοση όμως στα νέα ελληνικά. Χρονικές είναι συνήθως. Όταν από ένα ρήμα εξαρτώνται δύο ή περισσότερα αντικείμενα. Το φαινόμενο ονομάζεται έλξη του αριθμού του ρήματος από το κατηγορούμενο. Αυτό γίνεται για να δοθεί έμφαση στο υποκείμενο του ρήματος. Όταν το κατηγορούμενο είναι ουσιαστικό και βρίσκεται κοντά στο ρήμα. Οποιοδήποτε παθητικό ρήμα στο γ΄ ενικό πρόσωπο μπορεί να είναι απρόσωπο. Όταν το υποκείμενο μιας δευτερεύουσας πρότασης το βρίσκουμε και ως αντικείμενο της κύριας. Τα αμετάβατα ρήματα μπορούν να δεχθούν σύστοιχο αντικείμενο. 20. 14.5. το υποκείμενο της δευτερεύουσας προλαβαίνει και το καθιστά αντικείμενο η κύρια πρόταση. Στα αρχαία ελληνικά. ἀντηχεῖ παιάνων καὶ στεναγµάτων. τοῦτο – σύστοιχο αντικείμενο. όταν το ρήμα τους είναι ιστορικού χρόνου. 6. Με ρήμα κατά ζεύγμα: ἡ πόλις γέµει θυµιαµάτων. αλλά δεν στέκονται όλα ως λογικά αντικείμενα του ρήματος. 7. είναι επιρρηματικός προσδιορισμός απλής πλάγιας πτώσης. ἐγὼ – υποκείμενο. τότε αυτή η πρόταση είναι αναφορικοσυμπερασματική.

που εισάγεται με τον ίδιο χρονικό σύνδεσμο. Ἔχω + τελικό απαρέμφατο = μπορώ να + μετάφραση του απαρεμφάτου. Διάκριση αντικειμένου: α) εξωτερικό–υπάρχει εξ’ αρχής. 31. γ) εσωτερικό σύστοιχο– προέρχεται από την ίδια ρίζα με τον ρηματικό τύπο στον οποίο αναφέρεται.χ. 27.gr/ sapiens@otenet. Η αιτιατική απόλυτη μετοχή είναι συνήθως μετοχή απροσώπου ρήματος ή απρόσωπης έκφρασης.gr . Από τοπικά επιρρήματα όμως σε –θεν έχουμε γενική της αφετηρίας. οι οποίες δέχονται άρνηση µή. Αν είναι αρνητική. Ν Υ Σ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ 6 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. 36. 25. –τή. Μεταφράζουμε κατηγορηματική μετοχή που εξαρτάται από τα συνδετικά ρήματα εἰµὶ και γίγνοµαι.philology‐online. Ἡγοῦµαι + απαρέμφατο = νομίζω ότι. Η πρόθεση πλὴν συντάσσεται κανονικά με γενική. τιµωρῶ = βοηθώ. 26. Γενική παραθετική έχουμε μετά από ένα επίθετο που ισοδυναμεί με γενική πτώση ή μετά από κτητική αντωνυμία. στην οποία ανήκει (πλὴν + γενική εμπρόθετος προσδιορισμός της εξαίρεσης). Ἐπιστέλλω = παραγγέλλω. Ο ιστορικός ενεστώτας έχει σημασία αορίστου ή παρατατικού. Στη μετάφραση όμως αποδίδουμε τη μετοχή ως ρήμα και το ρήμα ως επίρρημα. Τα κελευστικά ρήματα συντάσσονται με αιτιατική και απαρέμφατο. Όταν έχουμε εμπρόθετο προσδιορισμό ή επίρρημα ή γενική με άρθρο μπροστά τους. Τα ρηματικά επίθετα σε –τός. μόνο όταν η μετοχή είναι αιτιολογική και συνοδεύεται από το ὡς ή το ὥσπερ. Με το πρὶν εισάγεται απαρεμφατική χρονική πρόταση. 33. θαυµαστὸς ο άξιος να θαυμάζεται). Γενική διαιρετική έχουμε και με επιρρήματα χρονικά. ἡγοῦµαι + δοτική = οδηγώ. όταν η πρόταση απ’ την οποία εξαρτάται είναι καταφατική. ἡγοῦµαι + γενική = είμαι αρχηγός. 35. –τὸν σημαίνουν: α) μπορεί να + αυτό που σημαίνει το ρήμα από το οποίο προέρχονται (π.21. αλλά προέρχεται από την ίδια την ενέργεια του υποκειμένου. Η μετοχή αυτή αναφέρεται πάντα στο υποκείμενο του ρήματος. Με ρήμα σε δυνητική ευκτική έχουμε συνήθως μετοχές υποθετικές. τότε δεν έχουμε επιθετικό προσδιορισμό. Είναι δυνατόν το ρήμα να είναι και προσωπικό. β) εσωτερικό ή του αποτελέσματος–δηλαδή το αντικείμενο δεν υπάρχει εξ’ αρχής. και το άρθρο αυτό συνάπτεται με μία μετοχή ή ένα απαρέμφατο. δηλαδή πριν ενεργήσει το υποκείμενο του ρήματος. παραλείποντας στη μετάφραση τα ρήματα και αποδίδοντας τη μετοχή με ρήμα. 24. Ἔχοµαι + δοτική = βρίσκομαι σε + μετάφραση δοτικής.χ. 29. τιµωροῦµαι = τιμωρώ. τοπικά και ποσοτικά. Η επεξήγηση επεξηγεί τον προσδιοριζόμενο όρο. τότε έχουμε ρηματική χρονική πρόταση. 34. ἁλωτὸς αυτός που μπορεί να κυριευθεί) και β) άξιος να + αυτό που σημαίνει το ρήμα από το οποίο προέρχονται (π.gr και sapiens@sch. Η παράθεση δίνει ένα επιπλέον γνώρισμα σ’ αυτόν. 22. Από το ρήμα τυγχάνω εξαρτάται κατηγορηματική μετοχή. 28. Μπορεί όμως να συντάσσεται και με μια πτώση που προηγήθηκε στην πρόταση. 23. 30. 32.

σχεδόν πάντοτε. 53. Οι κύριες παρενθετικές προτάσεις δεν συνδέονται παρατακτικά με άλλες κύριες. 42. (τὸν ἄνθρωπον = υπηρετώ. Η γενική του χρόνου δηλώνει χρονική διάρκεια. 7 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. Η δοτική του χρόνου δηλώνει χρονικό σημείο. είναι δυνατόν στην απόδοση να έχουμε παρατατικό απροσώπου ρήματος. Κακῶς πράττω = δυστυχώ.philology‐online. Εὖ ποιῶ τινὰ = ευεργετώ. 41. Σ’ αυτήν την περίπτωση ισχύει η ταυτοπροσωπία ή ετεροπροσωπία σε σχέση με το ρήμα και το δεύτερο απαρέμφατο. 45. 46. 44. Ἐνθυµοῦµαι = έχω στο μυαλό μου. Λέμε λοιπόν ότι έχουμε αιτιατική ως υποκείμενο του απαρεμφάτου. περιποιούμαι. Εὖ πράττω = ευτυχώ. Εὖ λέγω = επαινώ. Νὴ ∆ία: ομωτική έκφραση ή προσφώνηση. όταν δηλώνεται ότι ο σκοπός θα πραγματοποιηθεί με κάποια προϋπόθεση. το αναφορικό έλκεται από μια δεικτική αντωνυμία. Το νῦν δὲ το βρίσκουμε συνήθως μετά από υποθετικό λόγο του μη πραγματικού.37. Παράλλαξη έχουμε όταν δύο όροι συνδέοονται παρατακτικά και είναι ως προς τη μορφή τους διαφορετικοί (π. η οποία παραλείπεται. Στην απρόσωπη σύνταξη έχουμε αναγκαστική ετεροπροσωπία. Θεραπεύω + αιτιατική: (τὴν γῆν = καλλιεργώ). 54. γενική και απαρέμφατο). 39. Μας επαναφέρει στον πραγματικό χρόνο. κακῶς ποιῶ = βλάπτω. Τα δυνητικά απαρέμφατα είναι αναγκαστικά ειδικά. τότε το υποκείμενο αυτού του απαρεμφάτου θα είναι πάλι ένα απαρέμφατο και θα έχουμε απρόσωπη σύνταξη μεταξύ δύο απαρεμφάτων. Εὖ ποιῶ = ευεργετώ. που είναι σε αιτιατική λόγω ετεροπροσωπίας. 47. ως ευκόλως εννοούμενη. έχω υπόψη μου. 52.χ. ἐµποδὼν = γίνομαι εμπόδιο.gr/ sapiens@otenet. 48. Το επίθετο ποικίλος – η – ον. Η αιτιατική του χρόνου δηλώνει χρονική έκταση.χ. τότε σημαίνει αινιγματικός – η – ο (δηλαδή: αινιγματικά λόγια). όταν αναφέρεται σε λόγια (δηλαδή: ποικίλα λόγια). Στις δευτερεύουσες τελικές προτάσεις που εισάγονται με το ὡς. . Χάριν ἀποδίδωµι = εκφράζω ευγνωμοσύνη. 38.gr Ν Υ Σ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ Εὖ πάσχω = ευεργετούμαι. Συχνά αντί γενικής διαιρετικής χρησιμοποιείται επιμεριστική παράθεση. Σ’ αυτήν την περίπτωση δεν χρειάζεται το δυνητικό ἄν. (τὸν θεὸν = λατρεύω). 49. ∆ίκην λαµβάνω παρὰ τινὸς = τιμωρώ. ∆ίκην δίδωµι τινὶ = τιμωρούμαι.gr και sapiens@sch. Από το ουδέτερο δεικτικής αντωνυμίας ή το ουδέτερο επιθέτου εξαρτάται γενική διαιρετική. Όλα τα υποκείμενα των απαρεμφάτων. 51. αποδίδοντας το απαρέμφατο με ρήμα. γηροκομώ). ὅπως είναι δυνατόν να υπάρχει το αοριστολογικό ἄν. στη μετάφραση τα τρέπουμε σε ονομαστική. Ως προς τη λειτουργία τους όμως μέσα στην πρόταση είναι όμοιοι (π. Όταν έχουμε έλξη του αναφορικού. λόγω εξάρτησής του από απρόσωπο ρήμα ή έκφραση. 50. είναι αντικείμενα του ρήματος). δηλαδή στην αλήθεια. 43. Εὖ ἀκούω = επαινούμαι. 40. Παραιτοῦµαι = παρακαλώ. Αν μετά από δοξαστικό ή λεκτικό ρήμα έχουμε ως αντικείμενο απαρέμφατο απροσώπου ρήματος. Στον υποθετικό λόγο του μη πραγματικού. Ἐκποδὼν = βγαίνω από τη μέση.

ἀκούω + αιτιατική πτώση (δηλώνεται έμμεση αντίληψη). Ο γνωμικός αόριστος ισοδυναμεί με ενεστώτα. έχουμε συνήθως γενική της αναφοράς. 68. κεῖµαι. µε τα οἷος και ὅσος). ενώ το οὐδ’ εἰ όταν η απόδοση είναι αρνητική.θ. τιμωρία. Καθορῶ = διακρίνω. Πόνος = κόπος. Ἀκούω + γενική πτώση (δηλώνεται άμεση αντίληψη). β) είναι τελική. ἐπεὶ φέρ’ εἰπέ). τότε αυτή είναι αναφορικοσυμπερασματική (σ. Ν Υ Σ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ 8 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. Προς κάτι το πραγματικό γίνεται η παραχώρηση. Οι μετοχές των δοξαστικών ρημάτων είναι συχνά αιτιολογικές.gr . 59. όταν τονίζεται ο τρόπος που θα γίνει η πράξη. 60. αν ακολουθεί πρόταση με το ὅπως + οριστική μέλλοντα ή με το ὅπως + υποτακτική. όταν τονίζεται το περιεχόμενο της πράξης. οὐδ’ εἰ..Το καὶ εἰ χρησιμοποιείται όταν η απόδοση είναι καταφατική. η παραχώρηση γίνεται προς κάτι το μη πραγματικό. Το φεῦ ονομάζεται σχετλιαστικό επιφώνημα. Αντίστροφη έλξη είναι το φαινόμενο κατά το οποίο ο προσδιοριζόμενος από μια αναφορική πρόταση όρος. 63. 61. πυνθάνοµαι (δίπτωτο ρήμα) + αιτιατική και γενική πτώση. 71. ἂν καὶ κ. δυνητική οριστική. Όταν έχουμε απαρεμφατική πρόταση που εισάγεται με αναφορικό. έλκεται από την αναφορική αντωνυμία και μπαίνει στην ίδια πτώση μ’ αυτήν. 72. εἶµι και ἄγω αντίστοιχα. ὑπολαµβάνω = θεωρώ. εκφράζουν υποκειμενικό συμπέρασμα που μπορεί να πραγματοποιηθεί με κάποια προϋπόθεση. καὶ ἂν (κἄν).ν.gr και sapiens@sch. δυνητική ευκτική και χρόνο μέλλοντα. ἥκω + τροπικό επίρρημα. Ἀναντλέω-ῶ = υπομένω. ἴθι και ἄγε των ρημάτων φέρω.λ. 62. αν στην πρόταση που ανήκουν υπάρχει άλλο ρήμα (π. 65. λογίζονται συχνά ως παρακελευσματικά μόρια και όχι ως ρήματα. Στις εναντιωματικές ή παραχωρητικές προτάσεις. Με τα ρήματα ἔχω.» είναι τροπική. αντί να μπει στην κανονική πτώση της συντακτικής του θέσης μέσα στην πρόταση. 70. 58.gr/ sapiens@otenet.. 66. Οι προτάσεις που είναι ολόκληρες β΄ όρος σύγκρισης λέγονται κύριες παραβολικές. οι οποίες εισάγονται με τα καὶ εἰ. Μετά από ρήματα επιμέλειας – αμέλειας.χ. όταν οι προτάσεις αυτές εισάγονται με τα εἰ καί. 56. Οι μετοχές απροσώπων ρημάτων απαντούν συνήθως σε ουδέτερο γένος. Οι δευτερεύουσες συμπερασματικές απαρεμφατικές προτάσεις. 64. τότε: α) είναι πλάγια ερωτηματική. Υποθετική μετοχή έχουμε συνήθως με δυνητικό απαρέμφατο. Στο οὐδ’ εἰ η άρνηση αντανακλά στην απόδοση. Οι προστακτικές φέρε.philology‐online. οι οποίες εισάγονται με το ὥστε. 69. Εἶδος = μορφή. Ζηµία = πρόστιμο. Ἐφίεµαι = επιθυμώ. υποφέρω. Ἄλγος = πόνος. Το ἐπεὶ μετά από ισχυρή στίξη ισοδυναμεί με το γάρ. 67.55. Μεταφράζουμε λοιπόν το γνωμικό αόριστο με το «συνήθως + χρόνο ενεστώτα». 57.τ. διὰ + γενική εμπρόθετος προσδιορισμός του τρόπου. Προλαβὼν ἐπιµέλοµαι = φροντίζω από την αρχή. Μια μετοχή αορίστου που συνοδεύεται από άρνηση και μεταφράζεται με το «χωρίς να. Φιλότιµος = αυτός που αγαπά τις τιμές.

73. Η απαγόρευση στα αρχαία ελληνικά εκφέρεται με τους εξής τρόπους: α) µὴ + προστακτική ενεστώτα. Το τελικό απαρέμφατο δεν είναι ποτέ χρόνου μέλλοντα. Έχουμε δίπλα του μια γενική ή μια αιτιατική της αναφοράς. Οι αναφορικοαιτιολογικές προτάσεις μεταφράζονται με έναν αιτιολογικό σύνδεσμο στην αρχή τους (π. 77. Σε αντίθετη περίπτωση. η οποία συνοδεύεται από το ἤ.gr και sapiens@sch. 81. Κοντά σε συγκριτικό βαθμό επιθέτου ή επιρρήματος η δοτική είναι του ποσού ή αλλιώς του μέτρου – διαφοράς. Με ένα ρήμα που συντάσσεται με αιτιατική. 83. 79. Το ὡς χρησιμοποιείται συχνά και ως πρόθεση. Με επίθετα ισότητας – ομοιότητας. χωρίς να εννοείται κάποια αιτιατική ως αντικείμενο. 75. όταν αναφέρεται σε πρόσωπα. Όταν ο β΄ όρος σύγκρισης είναι αριθμητικό. ως υποκείμενο του ρήματος ἔχω). έχουμε πτώση όμοια με προηγούμενη. 84. τότε δεν είναι μεταβατικό.philology‐online. γιατί. Προτάσεις που εισάγονται με τα πρότερον ἤ.τ. 78.χ. Προκινδυνεύω τινὸς = διακινδυνεύω για κάποιον. Ν Υ Σ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ 9 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. μπορεί να εκφέρεται ομοιόπτωτα με τον πρώτο όρο με ή χωρίς το ἤ. Κακῶς λέγω = κακολογώ. μπορούμε να βρούμε στη θέση της αιτιατικής μια γενική πτώση. με τη μεσολάβηση ενός καί (π. γι’ αυτό το αντικείμενο μπαίνει σε γενική διαιρετική. αλλά εξαιτίας κάποιων γεγονότων που έχουν προηγηθεί και δηλώνονται με τον εμπρόθετο προσδιορισμό ἕνεκα + γενική.gr/ sapiens@otenet. Κακῶς ποιῶ = κακοποιώ. Η γενική αυτή είναι γενική διαιρετική.χ. 80. 82. 86. Παρὰ + γενική και παθητικό ρήµα = εμπρόθετος του ποιητικού αιτίου.λ. 76. Η ενέργεια του ρήματος μεταβαίνει σ’ ένα μέρος της έννοιας του αντικειμένου.gr . Ο εμπρόθετος προδιορισμός ἕνεκα τινὸς είναι αναγκαστικό αίτιο (δηλώνεται αιτία) ή τελικό αίτιο (δηλώνεται σκοπός). Η ονομαστική που προηγήθηκε ήταν το ἐγὼ. Περὶ µηδενὸς ποιοῦµαι τι = δε θεωρώ κάτι σπουδαίο. Περὶ ἐλάττονος ποιοῦµαι = θεωρώ κάτι κατώτερο. Παρὰ + γενική και ενεργητικό ρήµα = εμπρόθετος της προέλευσης. Όταν το ρήμα ἔχω προσδιορίζεται από τροπικό επίρρημα. τότε έχουμε ασύμμετρη σύγκριση. αντί να έχουμε δοτική αντικειμενική.) και μετατρέποντας το αναφορικό σε δεικτική αντωνυμία. γίνεται αυτό που ορίζει το ρήμα. τότε το αίτιο είναι τελικό. 74. Κακῶς ἀκούω = κακολογούμαι. 85. όταν το νόημα που εκφράζει ο εμπρόθετος προσδιορισμός προηγείται από το νόημα που εκφράζει το ρήμα της πρότασης. όταν δηλαδή προηγείται νοηματικά το ρήμα. Δηλαδή. μπορούμε να έχουμε επεξήγηση στη γενική αυτή. Παρὰ + δοτική = εμπρόθετος του ενώπιον (τόπου μεταφορικά). ὕστερον ἤ. επειδή κ. είναι δευτερεύουσες χρονικές. β) µὴ + υποτακτική αορίστου και γ) οὐ + οριστική μέλλοντα. πρόσθεν ἤ. Κακῶς πάσχω = παθαίνω κακό. Όταν ο β΄ όρος σύγκρισης είναι μια γενική πτώση αναφορικής ή δεικτικής αντωνυμίας. Όταν ο β΄ όρος σύγκρισης είναι ισχυρότερος από τον πρώτο. Το μοναδικό ρήμα που δέχεται τελικό απαρέμφατο σε χρόνο μέλλοντα είναι το µέλλω. Θα είναι αναγκαστικό αίτιο. ὁµοίαν τὴν γνώµην ἔχω καὶ σύ – σε θέση δοτικής αντικειμενικής στο ὁµοίαν.

93. Όταν μία δευτερεύουσα αναφορική πρόταση έχει το ρήμα της σε μέλλοντα. πρῶτον. δοτικές ή αιτιατικές του χρόνου και όχι ως επιρρηματικοί προσδιορισμοί.gr και sapiens@sch. ἀχθοµένῳ. Επίσης. Ν Υ Σ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ 10 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. ε) παρὰ + αιτιατική. µέλει. Η ονομαστική απόλυτη μετοχή μπαίνει είτε στη θέση γενικής απόλυτης μετοχής είτε αντί για συνημμένη μετοχή και διατηρεί την επιρρηματική της σημασία. βουλοµένῳ.philology‐online. ἐνδεῖ. 90. τότε αυτή είναι το αντικείμενο του απροσώπου ρήματος. 94. Δίπλα σε απρόσωπα ρήματα που ήταν δίπτωτα στην ενεργητική διάθεση. γ) Ἐγράψατο µε ἀσεβείας (αντί για: ἐγράψατο µε γραφὴν ἀσεβείας). Τα παθητικά μονόπτωτα ρήματα δεν έχουν ποτέ αντικείμενο. Το φαινόμενο της ονομαστικής απολύτου μετοχής είναι μια συντακτική ανακολουθία. είναι δοτική προσωπική ηθική. β) Ὀξὺ βοῶ (σύστοιχο αντικείµενο σε ουδέτερο γένος ενικού αριθµού). στ) ἢ πρὸς + αιτιατική. Μια δοτική προσωπική κοντά στις μετοχές ἡδοµένῳ. Το σύστοιχο αντικείμενο παραλείπεται συνήθως: α) όταν συνοδεύεται από επιθετικό προσδιορισμό. µέτεστι όταν δεν υπάρχει κοντά απαρέμφατο. θ) ἢ ὥστε.gr . β) όταν συνοδεύεται από μια πλάγια πτώση. ζ) ἢ κατὰ + αιτιατική. Μπορούν να έχουν σύστοιχο αντικείμενο. β) ἢ + ομοιόπτωτα και ἢ + ομοιότροπα. 91. ο οποίος τώρα μπαίνει συνήθως σε ουδέτερο γένος πληθυντικού αριθμού (ή πιο σπάνια ενικού) και παίζει πια αυτός το ρόλο του συστοίχου αντικειμένου. που όμως δεν κρύβει το υποκείμενο του απαρεμφάτου (που είναι υποκείμενο απροσώπων ρημάτων). οπότε είτε παραμένει η πλάγια πτώση είτε μπαίνει και αυτή στην πτώση του αντικειμένου και παίζει τώρα το ρόλο του. χαρακτηρίζονται ως γενικές. Το ίδιο συμβαίνει και με το ρήμα παρασκευάζεται. 88. β) όταν εκφράζει μια γενική έννοια και γ) όταν πρόκειται για το μοναδικό αντικείμενο που μπορεί να πάρει ένα ρήμα. µεταµέλει. τότε συνήθως είναι αναφορική – τελική. δ) Ὀµνύω συµµαχίαν (αντί για: όµνύω ὄρκον συµµαχίας).87. 1. έχουν ως υποκείμενο μια σύστοιχη έννοια. ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ΣΥΣΤΟΙΧΟΥ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟΥ: α) Παῖσον διπλᾶ (αντί για: παῖσον διπλῆν πληγήν). 89. Το αντικείμενο παραλείπεται στις εξής περιπτώσεις: α) όταν εννοείται ευκόλως από τα συμφραζόμενα. παίρνουν αντικείμενο σε γενική και υπάρχει δίπλα τους μια δοτική προσωπική του ενεργούντος προσώπου. Τρόποι εκφοράς του β΄ όρου σύγκρισης: α) γενική συγκριτική. γ) ἀντὶ + γενική. 92.gr/ sapiens@otenet. αὐτίκα. Τα χρονικά επιρρήματα πάλαι. Τα ρήματα δεῖ. δ) πρὸ + γενική. μόνο που σ’ αυτό δεν υπάρχει γενική πτώση ως αντικείμενο. 2. η) ἢ + ολόκληρη πρόταση. ὡς + απαρέμφατο. αν υπάρχει μια δοτική. όταν είναι έναρθρα.

ἐφικνοῦµαι. λοιδορῶ. ὀσφραίνοµαι. 3. ἄρχοµαι. ἀπορῶ. λαµβάνοµαι.philology‐online. διώκω. πίµπλαµαι. ποθῶ. θωπεύω. σπανίζω. µεστῶ. Ρήματα που σημαίνουν γενικά αίσθηση (αφή. ἐκπλήττοµαι. σιγῶ. ἀµελῶ. εὖ λέγω. γεύση. κακῶς λέγω. 2. εὐεργετῶ. ἀλγῶ. Ρήματα που σημαίνουν μετοχή: µετέχω. βλάπτω. µέµνηµαι. ακοή): ἅπτοµαι. ἐξικνοῦµαι. σιωπῶ. δέοµαι. οἰµώζω. διαµαρτάνω. 3. ποθῶ. µέλει µοι τινός. πλήθω. Ρήματα που σημαίνουν μνήμη ή λήθη: µιµνήσκοµαι. δέδοικα. γεύοµαι. θαρρῶ. µεταµέλοµαι. ἐπιλαµβάνοµαι. ἐρῶµαι (=επιθυµώ). ὀρέγοµαι. ἀγαπῶ. θιγγάνω. ἀντιλαµβάνοµαι. ἀποδιδράσκω. ἐρῶ (=αγαπώ). ἀφειδῶ. µεταµέλει µοι τινός. κολακεύω. δράττοµαι. 4. τιµωροῦµαι (=τιµωρώ). 12. ἐπιλείπω. Ρήματα που σημαίνουν ωφέλεια ή βλάβη με λόγους ή έργα: ὀνίνηµι. φοβοῦµαι. κοινωνῶ. Ρήματα που σημαίνουν επιτυχία: τυγχάνω. Ν Υ Σ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ 11 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. ψεύδοµαι (=αποτυγχάνω) 13. ὄζω. πειρῶµαι. φεύγω. ὠφελῶ. εὖ ποιῶ. 8. σπεύδω. Ρήματα που σημαίνουν έναρξη ή λήξη: ἄρχω. οἰκῶ. ᾔσθετο βοήν). Ρήματα που σημαίνουν αποτυχία: ἀποτυγχάνω. περιµένω. εὐπορῶ. Ρήματα που σημαίνουν επιθυμία: ἐπιθυµῶ. κελεύω. κακῶς ποιῶ. ἀκροῶµαι. ψαύω. ἀκούω (για άµεση αντίληψη). χρῄζω. µένω. µνηµονεύω. κρατῶ (+αιτιατική=νικώ). στέροµαι. εὐλογῶ. φυλάττοµαι. ἐπιλανθάνοµαι. ΓΕΝΙΚΗ ή ΔΟΤΙΚΗ) ΣΥΝΤΑΣΣΟΝΤΑΙ ΜΕ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΣΕ ΑΙΤΙΑΤΙΚΗ ΠΤΩΣΗ: 1. κλαίω. ὀλιγορῶ. εὐλαβοῦµαι. δηλώνεται έµµεση αντίληψη). 7. οσμή.gr/ sapiens@otenet. 5. Ρήματα καταδίωξης ή απόδρασης: θηρῶ. γλίχοµαι. γέµω. ἐφίεµαι. ἀδικῶ. ἔχοµαι. 6. 9. Ρήματα διαφόρων σημασιών: φθάνω. πενθῶ.gr . λανθάνω. θρηνῶ. ἁµαρτάνω. Ρήματα που σημαίνουν φειδώ και τα αντίθετά τους: φείδοµαι. Ρήματα που σημαίνουν απόπειρα: πειρῶ. 5. ὀνίναµαι. ἐπιορκῶ. ἐπιµελοῦµαι. π. Τα ρήματα: ὁρῶ.χ. µεταλαµβάνω. κήδοµαι. ΣΥΝΤΑΣΣΟΝΤΑΙ ΜΕ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΣΕ ΓΕΝΙΚΗ ΠΤΩΣΗ: 1. 4. καταπλήττοµαι. κακοποιῶ. δακρύω. παύοµαι (=σταµατώ). Ρήματα που σημαίνουν πλησμονή: βρίθω. 2. 10. κληρονοµῶ. Ρήματα αμετάβατα που χρησιμοποιούνται ως μεταβατικά: αἰδοῦµαι. πνέω. κακουργῶ. φιλῶ. προνοῶ. Ρήματα που σημαίνουν απόλαυση: ἀπολαύω. αἰσθάνοµαι (+αιτιατική κάποιες φορές. 11. ζηλῶ. ἐξαµαρτάνω.ΣΥΝΤΑΞΗ ΤΩΝ ΡΗΜΑΤΩΝ ΜΟΝΟΠΤΩΤΑ ΡΗΜΑΤΑ: (ΣΥΝΤΑΣΣΟΝΤΑΙ ΜΕ ΣΥΓΚΕΚΡΙΜΕΝΗ ΠΛΑΓΙΑ ΠΤΩΣΗ – ΑΙΤΙΑΤΙΚΗ. ἐνεδρεύω. όσφρηση. ακούω (+αιτιατική. ὄµνυµι. µέτεστί µοι τινός.gr και sapiens@sch. ἀποφεύγω. θεραπεύω. θηρεύω. λήγω. Ρήματα που σημαίνουν στέρηση: δέω. Ρήματα που σημαίνουν φροντίδα ή επιμέλεια και τα αντίθετά τους: φροντίζω. δεῖ µοι τινός. αἰσχύνοµαι. ἀντέχοµαι.

διαφέρω. στασιάζω. συλλαµβάνοµαι (για έµψυχα). 15. φθονῶ. λύω. τυραννῶ. Ρήματα που σημαίνουν φιλική ή εχθρική ενέργεια – διάθεση: εὐνοῶ. µειονεκτῶ. Ρήματα σημαίνουν πρέπει. Ρήματα που είναι σύνθετα με τις προθέσεις: ἐν. κρατῶ (+γενική=εξουσιάζω). πρός. υπεροχή: ἡττῶµαι. Ρήματα που σημαίνουν προσέγγιση ή συνάντηση απλή. ΣΥΝΤΑΣΣΟΝΤΑΙ ΜΕ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΣΕ ΔΟΤΙΚΗ ΠΤΩΣΗ: 1.. µάχοµαι. ἐντυγχάνω. 17. Ρήματα που σημαίνουν αποχή: ἀπέχω. περίειµι. ἡγοῦµαι + ειδικό απαρέµφατο = νοµίζω ότι. κρίνοµαι + γενική (=τιµωρούµαι σε. Ρήματα που σημαίνουν ισότητα και ομοιότητα: ἰσοῦται. ὁµοιάζω. ἀκολουθῶ. παρά. ἐνοχλῶ. κρατιστεύω. ἀπειθῶ. 5. παραχωρῶ. 21. ἔφυν. χρῶµαι + δύο δοτικές (η µία κατηγορούµενο της άλλης). 2. προσίηµι. συντυγχάνω. Ρήματα που σημαίνουν επικοινωνία. δουλεύω. ἐπιτιµῶ. ἐπιβουλεύω. συναλλάττοµαι – διαλλάττοµαι – καταλλάττοµαι (=συµφιλιώνοµαι).gr και sapiens@sch. ἀπέχοµαι. ὑπερτερῶ. ἀπειλῶ. ἀριστεύω.. 9. ὀργίζοµαι. 4. περιγίγνοµαι.gr Ν Υ Σ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ . στρατηγῶ. Ρήματα που σημαίνουν συμφωνία: συµφωνῶ. σπονδὰς ποιοῦµαι. βασιλεύω. τιµωρῶ (=βοηθώ). περί. πλεονεκτῶ. λυσιτελῶ. µείγνυµαι. ἐκ. λοιδοροῦµαι. 7.gr/ sapiens@otenet. ὑπέρ. ὁµονοῶ. 3. πρωτεύω. εἴκω (=υποχωρώ).χ. ἄπειµι. Θυµήσου: ἁλίσκοµαι = κυριεύοµαι (για άψυχα). 20. ένωση: ὁµιλῶ.. Ρήματα διαφόρων σημασιών: ἡγοῦµαι + δοτική = οδηγώ. Ρήματα που σημαίνουν απομάκρυνση: διέχω. αἰσθάνοµαι + γενική. πείθοµαι. ἐλευθερῶ. 10. 18. ἀπολείποµαι. Ρήματα που σημαίνουν αρχή ή εξουσία και τα αντίθετά τους: ἄρχω.π. ἀµφισβητῶ. ἐπιµείγνυµαι. ὑστερῶ. Ρήματα που σημαίνουν άμιλλα: ἁµιλλῶµαι. ἡγοῦµαι (+γενική=είµαι αρχηγός). ἐπί. Ρήματα διαφόρων σημασιών: φεύγω + γενική (=κατηγορούµαι για κάτι). σύν. ΔΙΠΤΩΤΑ ΡΗΜΑΤΑ: 12 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. διαφορά.. δεσπόζω. 19. Ρήματα που σημαίνουν απαλλαγή: ἀπαλλάττω. ἀρέσκω. ἀµύνω (=βοηθώ). 22. ὁµολογῶ. Ρήματα που σημαίνουν καταγωγή: εἰµί. πρό. ἡγεµονεύω. προέχω. γίγνοµαι. ὑπό. ἀρήγω (=βοηθώ). χαλεπαίνω (=οργίζοµαι). Ρήματα που σημαίνουν χωρισμό: χωρίζοµαι. 11. θάνατο). Ρήματα που σημαίνουν σύγκριση. ἑάλω + γενική (=καταδικάζοµαι για κάτι). ταιριάζει και τα συνώνυμά τους. Ρήματα που σημαίνουν ακολουθία. φιλική ή εχθρική διάθεση: πλησιάζω. πολεµῶ. κατά. χρῶµαι (συχνά συντάσσεται µε δύο δοτικές. Ρήματα που είναι σύνθετα με τις προθέσεις: ἀπό. πελάζω. εἰς χείρας ἔρχοµαι (=συµπλέκοµαι). βοηθῶ. 12. ἔοικα. Ρήματα που σημαίνουν έριδα ή συμφιλίωση: σπένδοµαι (=συνθηκολογώ). από τις οποίες η µία είναι κατηγορούµενο της άλλης). ἐρίζω.philology‐online. Ρήματα που σημαίνουν φιλονικία: διαφέροµαι. αρμόζει.. συνᾴδω (=συµφωνώ). 16. διαδοχή: ἕποµαι. 8.14. συναρµόττω (=ταιριάζω). πέφυκα. 6. λείποµαι. κεράννυµι. ἀφίεµαι.

5. ἀπολύω. 3. (Στις παραπάνω 5 κατηγορίες ρημάτων η ΓΕΝΙΚΗ είναι ΓΕΝΙΚΗ ΤΗΣ ΑΞΙΑΣ σε θέση ΕΜΜΕΣΟΥ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟΥ) Ν Υ Σ ΣΥΝΤΑΣΣΟΝΤΑΙ ΜΕ ΑΙΤΙΑΤΙΚΗ ΚΑΙ ΓΕΝΙΚΗ ΠΤΩΣΗ: Η αιτιατική είναι το ΑΜΕΣΟ. ἄγαµαι. δοξαστικά και τα συνώνυμα του εἰµὶ και του γίγνοµαι). µισῶ. β) Η μία αιτιατική κατηγορούμενο της άλλης (με κατηγορούμενο του αντικειμένου σε αιτιατική συντάσσονται τα κλητικά ρήματα. Ρήματα που σημαίνουν: δρῶ. Ρήματα που σημαίνουν: νοµίζω. ἄγω. ἐκτιµῶ. Ρήματα που σημαίνουν: ἀποκρύπτω. Ρήματα που σημαίνουν δικάζω και ανταποδίδω: αἰτιῶµαι. Ρήματα που σημαίνουν: ἀκούω. µακαρίζω. Ρήματα που σημαίνουν: ἔχω. ἀγορεύω. Ρήματα που σημαίνουν: ποιῶ. 1. 1. καλῶ. ἐργάζοµαι. ἕλκω.gr . γεµίζω. ἐρηµῶ. ἀποστερῶ.gr και sapiens@sch. λέγω. ἀγοράζω. Ρήματα που σημαίνουν: πληρῶ. ἐπαινῶ. 2. µεστῶ. Ρήματα που σημαίνουν: ἀπαλλάσσω. διώκω. προσαγορεύω. 1. 2. 2. εὐδαιµονίζω. Ρήματα που σημαίνουν ψυχικό πάθημα: θαυµάζω. κενῶ. κρίνω.(ΣΥΝΤΑΣΣΟΝΤΑΙ ΜΕ ΔΥΟ ΑΝΟΜΟΙΕΣ ΠΛΑΓΙΕΣ ΠΤΩΣΕΙΣ ή ΜΕ ΔΥΟ ΑΙΤΙΑΤΙΚΕΣ) ΣΥΝΤΑΣΣΟΝΤΑΙ ΜΕ ΔΥΟ ΑΙΤΙΑΤΙΚΕΣ: α) Η μία αιτιατική. γράφοµαι. 4. δίδωµι. παύω. ἀποδίδοµαι (=πωλώ). τιµῶ. 4. ἀνερωτῶ. ζηλῶ. ἱκετεύω. µανθάνω. αἱροῦµαι. Ρήματα που σημαίνουν: λέγω. 3. Ρήματα που σημαίνουν: ὑπενθυµίζω. παραλαµβάνω. κωλύω. ἑστιῶ (=κάνω τραπέζι σε κάποιον). είναι το ΕΜΜΕΣΟ αντικείμενο. 4. πωλῶ. ἀποφαίνω. τα εκλογής. εἴργω (=εµποδίζω). ἀξιῶ. χειροτονῶ. ἡγοῦµαι. ειναι το ΑΜΕΣΟ αντικείμενο. η οποία είναι πρόσωπο ή περιεκτικό ουσιαστικό. Η άλλη. Ρήματα που σημαίνουν: λαµβάνω. Ρήματα που σημαίνουν: ἐνδύω.philology‐online. ποιῶ. 3. τρέφω. ἀποστερῶ. λαµβάνω. εὐεργετῶ (τα ρήµατα αυτά έχουν εξωτερικό και σύστοιχο αντικείµενο). ὀνοµάζω. ἐλευθερῶ. χωρίζω. δικάζω.gr/ sapiens@otenet. ὠνοῦµαι (=αγοράζω). παρέχω. Ρήματα που σημαίνουν: ἀνταλλάσσω. ἀποδείκνυµι. κρίνω. (Στις παραπάνω 2 κατηγορίες ρημάτων η ΓΕΝΙΚΗ είναι ΓΕΝΙΚΗ ΤΗΣ ΑΙΤΙΑΣ σε θέση ΕΜΜΕΣΟΥ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟΥ) 13 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. τιµωροῦµαι. διδάσκω. η γενική το ΕΜΜΕΣΟ αντικείμενο. Προσοχή: τα ρήματα αὔξω. αἴρω συντάσσονται με προληπτικό κατηγορούμενο του αντικειμένου. εἰσπράττω. καθίστηµι. 5. πιπράσκω. Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ 6. το πράγμα ή το άψυχο. πληροφοροῦµαι. 7. τίθηµι. οἰκτίρω. ἐρωτῶ.

µεταδίδω. 3. πρέπει. εὖ ἔχει. κωλυτικά ή απαγορευτικά. ὁµολογεῖται κ. γνωστικά. εἵµαρτο (=ήταν πεπρωµένο). δυνητικά ή αποπειρατικά. η δοτική το ΕΜΜΕΣΟ αντικείμενο. θρυλεῖται. Ν Υ Σ ΤΟ ΑΠΑΡΕΜΦΑΤΟ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ 2. δεικνύω. ἀδύνατόν ἐστιν. Ρήματα που σημαίνουν: τιµῶ.α. 3. Ρήματα που σημαίνουν: µετέχω..gr και sapiens@sch. φθονῶ. 1. δοκεῖ. ῥαδίως ἔχει (=είναι εύκολο) κ. Το ειδικό απαρέμφατο μεταφράζεται με το ότι + ειδική πρόταση ή άλλη πρόταση επιθυμίας. 5.philology‐online. κελευστικά ή προτρεπτικά.α. 1. προσήκει. καλῶς ἔχει. ἔνεστι (=είναι δυνατό). πάρεστι.8.. ἐκ. ᾄδεται.gr/ sapiens@otenet. ὥρα ἐστίν. η δοτική το ΕΜΜΕΣΟ αντικείμενο. συνδιαλλάσσω. σπάνια τα αισθητικά. Ρήματα που σημαίνουν: ἐξισώνω. σύν. τιµῶµαι. Το τελικό απαρέμφατο μεταφράζεται με το να + υποτακτική. ἀναγκαίως ἔχει. 2. β) Ως αντικείμενο διαφόρων κατηγοριών ρημάτων. παραγγέλλω. εἵµαρται (=είναι πεπρωµένο). Ρήματα που είναι σύνθετα με τις προθέσεις: ἀπό. 1.gr . µέλει. 2. 14 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. Ειδικό απαρέμφατο ως υποκείμενο παίρνουν τα παρακάτω απρόσωπα ρήματα: ἀγγέλλεται. Ρήματα που σημαίνουν: λέγω. πρό. Τελικό απαρέμφατο (σ’όλους τους χρόνους πλην μέλλοντα) ως αντικείμενο παίρνουν οι παρακάτω κατηγορίες ρημάτων: βουλητικά ή εφετικά. ΣΥΝΤΑΣΣΟΝΤΑΙ ΜΕ ΓΕΝΙΚΗ ΚΑΙ ΔΟΤΙΚΗ ΠΤΩΣΗ: Η γενική είναι το ΑΜΕΣΟ. νοµίζεται. Ρήματα που σημαίνουν: ὑπόσχοµαι. εἰκός ἐστιν. οἷόν τ’ ἐστιν (=είναι δυνατόν). ὁµοιάζω. ἄξιόν ἐστι. δυνατὸν ἐστίν. δοξαστικά. Ρήματα που σημαίνουν: ἀναµιγνύω. Τελικό απαρέμφατο ως υποκείμενο παίρνουν τα παρακάτω απρόσωπα ρήματα και εκφράσεις: δοκεῖ. χρεών ἐστι. κατά. Μερικά σύνθετα ρήματα με τις προθέσεις: ἐν. Ειδικό απαρέμφατο (σ’όλους τους χρόνους) ως αντικείμενο παίρνουν οι παρακάτω κατηγορίες ρημάτων: λεκτικά. καιρὸς ἐστίν. ἀνάγκη ἐστι. ΣΥΝΤΑΣΣΟΝΤΑΙ ΜΕ ΑΙΤΙΑΤΙΚΗ ΚΑΙ ΔΟΤΙΚΗ ΠΤΩΣΗ: Η αιτιατική είναι το ΑΜΕΣΟ. δίδω. ΤΟ ΑΝΑΡΘΡΟ ΑΠΑΡΕΜΦΑΤΟ ΧΡΗΣΙΜΕΥΕΙ: α) Ως υποκείμενο απροσώπων ρημάτων ή εκφράσεων. δεῖ. χρή. ενδέχεται. όσα σημαίνουν αποφασίζω ή διανοούμαι να. Ρήματα που σημαίνουν: παραχωρῶ. λέγεται. ἔξεστι. 4. Στην αρχαία ελληνική γλώσσα υπάρχουν δύο κατηγορίες απαρεμφάτων: α) το άναρθρο (που διακρίνεται σε τελικό και ειδικό) και β) το έναρθρο (που χρησιμοποιείται όπως τα ουσιαστικά).

Το ενεργητικό παύω συντάσσεται µε κατηγορηµατική µετοχή που προσδιορίζει το αντικείµενό του. οἱ ἐκπλέοντες ἐκ τοῦ λιµένος ἔµποροι. οὗτος ἦρξεν ἀδικῶν. γ) ως κατηγορηματικός προσδιορισμός. π. ἄχθοµαι. έχοντας την έννοια του σκοπού ή της αναφοράς. φανερὸς εἰµὶ (σηµ. Στην περίπτωση αυτή έχουμε άναρθρο απαρέμφατο. λυποῦµαι κ.λ. Ως επεξήγηση σε ουσιαστικά. κίνδυνος. Έχει συνήθως άρθρο.3. διαγίγνοµαι.χ. 5. π. 4. Χρησιμεύει: α) ως επιθετικός προσδιορισμός ουσιαστικού (συνήθως το ρόλο αυτό παίζει μια επιθετική μετοχή με άρθρο). γι’ αυτό λέγεται και αναφορική μετοχή. Η κατηγορηματική μετοχή μεταφράζεται με το που + οριστική ή με το να + υποτακτική. Μεταφράζεται συνήθως με αναφορική πρόταση.χ. Β. του κατά τι ή της αναφοράς i. ἄρχοµαι. φαίνοµαι. καθίσταµαι. με ρήματα κίνησης: πέµπω.χ. Ως απόλυτο απαρέμφατο σε στερεότυπες εκφράσεις. ii. φθάνω. Ως κατηγορούμενο με συνδετικά ρήματα. β. ἥδοµαι. κυρίως σε ορισμούς. β) το όνομα που προσδιορίζει δεν έχει άρθρο. λήγω. Δέχεται άρνηση οὐ (όταν φανερώνει κάτι το συγκεκριμένο) και µὴ (όταν φανερώνει κάτι το γενικό ή το υποτιθέμενο). του σκοπού ή του αποτελέσματος i.). οὕτω. δῆλός εἰµι. τότε αυτές είναι τελικές). τυγχάνω.: αν τα ρήµατα οἴχοµαι και φθάνω συνοδεύονται από µετοχές µέλλοντα. ἡδύς. Ψυχικού πάθους (ἀγαπῶ. θαῦµα. το οποίο μεταφράζεται ως ουσιαστικό. Ρήματα που δέχονται κατηγορηματική μετοχή: Στο υποκείμενό τους: Α. αἱροῦµαι. β) ως κατηγορούμενο (κοντά στα ρήματα: εἰµί. χαίρω. διάγω. ὑπάρχω. λανθάνω.gr .τ. παρασκευάζοµαι. Δέχεται άρνηση οὐ. π. φόβος. Ως ανεξάρτητο απαρέμφατο αντί προστακτικής και ευκτικής σε επιφωνηματικές εκφράσεις. Η επιθετική μετοχή δεν έχει άρθρο όταν: α) το υποκείμενό της προηγείται. ἀλγῶ. 6.gr και sapiens@sch. π. γίγνοµαι). Έναρξης – λήξης (ἄρχω. ii. ὁ λέγων. Μεταφράζεται συνήθως με το να + υποτακτική ή με το ότι + υποτακτική. ὁ διώκων. Η κατηγορηματική μετοχή μεταφράζεται με το να + υποτακτική. 7. ἥκω. ἱκανός. από τα ουσιαστικά: σχολή. Ν Υ Σ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ Η ΜΕΤΟΧΗ 15 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. Ως προσδιορισμός: α. διατελῶ. δ) ως ουσιαστικό. με ρήματα σκόπιμης ενέργειας: δίδωµι. τάττω κ. Γ. ὀργίζοµαι. ἀγαθός. β) ως κατηγορηματικός προσδιορισμός του υποκειμένου ή του αντικειμένου ενός ρήματος. Εἰµί. βαίνω. ΕΠΙΘΕΤΙΚΗ ΜΕΤΟΧΗ: Αναλύεται σε αναφορική πρόταση.χ. π. ἐπιτήδειος.philology‐online.gr/ sapiens@otenet. οἱ στρατιῶται εἶχον τὰς ἀσπίδας ἐκκεκαλυµµένας.τ. Χρησιμεύει: α) ως κατηγορούμενο.χ. γίγνοµαι. παύοµαι). ἀγανακτῶ. οἴχοµαι. γ) όταν είναι κατηγορούμενο ή κατηγορηματικός προσδιορισμός. ὑπάρχω. ΚΑΤΗΓΟΡΗΜΑΤΙΚΗ ΜΕΤΟΧΗ: Η κατηγορηματική μετοχή δεν έχει ποτέ άρθρο. Μετοχή μάλιστα με άρθρο είναι σίγουρα επιθετική.λ. οὗτοι ἤκουον τὴν χώραν δῃουµένην. από τα επίθετα: ἄξιος. ουδέτερα αντωνυμιών ή στα επιρρήματα ὧδε. Η κατηγορηματική μετοχή μεταφράζεται ως ρήμα και το ρήμα ως επίρρημα.

Παίρνει άρνηση οὐ ή µὴ και μεταφράζεται με χρονική πρόταση. αιτία. Νικῶ. Η κατηγορηματική μετοχή μεταφράζεται με το ότι ή πως + οριστική. καρτερῶ. Ανοχής. αν + οριστική ή + υποτακτική.λ. και αν. Υποθετική μετοχή: συναντάται σ’ όλους τους χρόνους εκτός από μέλλοντα. Παράδειγμα: Πολλοὶ ὄντες εὐγενεῖς κακοί εἰσι. Οι μετοχές των δοξαστικών ρημάτων και των ρημάτων ψυχικού πάθους είναι συνήθως αιτιολογικές. ἀπεῖπον. Εναντιωματική μετοχή: συναντάται σ’ όλους τους χρόνους εκτός από μέλλοντα. υπάρχουν ισάριθμες κατηγορίες μετοχών με τις προηγούμενες επιρρηματικές σημασίες. Ν Υ Σ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ 16 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. καίτοι και με άλλους αντιθετικούς συνδέσμους. Ισοδυναμεί με παραχωρητική δευτερεύουσα πρόταση. ὁρῶ. δίπλα σε ρήμα κινήσεως μεταφράζονται με το με + αιτιατική.∆. χάριν φέρω. αγγελίας και ελέγχου (δείκνυµι. πυνθάνοµαι. Στο υποκείμενο ή στο αντικείμενό τους: Α. ἁλίσκοµαι. Μεταφράζεται με το για να + υποτακτική.). φέρων. οἷον. Η κατηγορηματική μετοχή μεταφράζεται με το ότι + οριστική ή με το να + υποτακτική. σκοπό. κάµνω. επειδή + οριστική. οἶδα. Συνοδεύεται κυρίως από ρήματα κινήσεως. Με το ὡς εκφράζεται μια υποκειμενική αιτιολογία. ἀδικῶ. ‐ώντας). καρτερίας. Αιτιολογική μετοχή: συναντάται σ’όλους τους χρόνους (σπάνια σε χρόνο μέλλοντα). Επομένως. κακῶς ποιῶ. µανθάνω. υπόθεση. Παράδειγμα: Βουλόµενοι αὐτὸν ἀποκτεῖναι πέµπουσι τὴν Σαλαµινίαν ναῦν. δηλαδή με τα γιατί.gr . Σχηματίζουμε υποθετική πρόταση βάζοντας το ρήμα στον ίδιο χρόνο με τη μετοχή. εὑρίσκω. Μεταφράζεται με τα εάν. με επίρρημα ή με εμπρόθετο προσδιορισμό. εναντίωση. Η κατηγορηματική μετοχή μεταφράζεται με το και ή που + οριστική ή με το να + υποτακτική. Στ. ∆είξης. σε μια τέτοια μετοχή υπολανθάνει ένας υποθετικός λόγος. Παίρνει άρνηση οὐ. Δεν ισοδυναμεί με δευτερεύουσα πρόταση. Παίρνει άρνηση µή. περιορῶ. κρατῶ.τ. Αίσθησης. δηλώσεως. διότι. Παράδειγμα: Ἔπλεον πολεµήσοντες και Οἱ Ἑλληνες παρεσκευάζοντο ὡς δεξόµενοι αὐτόν. Τελική μετοχή: συναντάται πάντα σε χρόνο μέλλοντα. Επομένως. ἔχων. σύνοιδα. Δ. στην κατάλληλη έγκλιση. ἀπαγορεύω. Παράδειγμα: Ἠκούσαντες ταῦτα ἀπήλαυνον.gr/ sapiens@otenet. δηλαδή με το όταν + οριστική ή υποτακτική. ώστε μαζί με την απόδοση να σχηματίζεται υποθετικός λόγος. ἅτε. μολονότι + οριστική. ἡττῶµαι. χαρίζοµαι. ΕΠΙΡΡΗΜΑΤΙΚΗ ΜΕΤΟΧΗ: Η επιρρηματική μετοχή εκφράζει χρόνο. Παίρνει άρνηση µή. Παίρνει άρνηση οὐ. Παράδειγμα: ∆ίκαια δράσας συµµάχους ἕξεις θεούς. τρόπο. ἀποδείκνυµι. Η τροπική μετοχή με άρνηση μεταφράζεται με το χωρίς να. µάθησης και µνήµης (ἀκούω. Συνοδεύεται με τα καί. ἅτε δή. καµάτου (ἀνέχοµαι.gr και sapiens@sch. Μεταφράζεται με αιτιολογική πρόταση. λαβών. Τροπική μετοχή: συνήθως συναντάται σε χρόνο ενεστώτα (αλλά και σε άλλους χρόνους). και ανάλογα βάζουμε και τον κατάλληλο υποθετικό σύνδεσμο. λείποµαι. µέµνηµαι). Χρονική μετοχή: συναντάται σ’ όλους τους χρόνους εκτός από μέλλοντα. πάνυ. Η υποθετική μετοχή ισοδυναμεί με δευτερεύουσα υποθετική πρόταση. Β. ἀπείρηκα). Κάποιες φορές μπροστά από μια τελική μετοχή βρίσκεται το ὡς. αἰσθάνοµαι. Σε άλλη περίπτωση μεταφράζεται με μετοχή (‐οντας. γιγνώσκω. Γ. οἷα δή. Συνοδεύεται συνήθως από τα μόρια: ὡς. γνώσης. Ε. ἐπίσταµαι. Ε. Η κατηγορηματική μετοχή μεταφράζεται με το να + υποτακτική. κατανοῶ. Α. λαµβάνω. ἀγγέλλω κ. οἷον δή. Μεταφράζεται με τα αν και. ὑποµένω. Οι τροπικές μετοχές ἄγων. Παίρνει άρνηση οὐ. Ο σχηματισμός αυτού του υποθετικού λόγου γίνεται με τον παρακάτω τρόπο. καὶ ταῦτα. εὐ ή καλῶς ποιῶ. Β. καίπερ.philology‐online.

δηλαδή να έχουν δικό τους υποκείμενο. οριστική – πρτ + ἄν] γ) Εἰ µὲν ἠδίκησέ µε. [Έγκλιση αποδόσεως: οριστική ιστορικού χρόνου απρόσωπου ρήµατος] Το δεύτερο είδος εκφράζει: ΤΟ ΜΗ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟ ____________________________________ Ν Υ Σ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ 2ο ΕΙΔΟΣ: 17 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. ἐπ’ ἀστράβης ἂν ὠχούµην. Η απόλυτη μετοχή βρίσκεται: α) σε γενική (μόνο των προσωπικών ρημάτων) και έχει υποκείμενο επίσης σε γενική πτώση. ἐπανέλθωµεν. γ) Εἰ δέ τις ἄλλο ὁρᾷ βέλτιον. εἰσὶ καὶ θεοί. β) Εἰ σὺ βούλει. οὐκ ἂν ἔπασχον. Παραδείγματα: α) Εἰ ἦσαν ἀγαθοί. ενδέχεται να υπάρχει οριστική ιστορικού χρόνου απρόσωπου ρήματος ή έκφρασης. οριστική – πρτ + ἄν] β) Εἰ ἐκεκτήµην οὐσίαν.philology‐online.gr/ sapiens@otenet. β) Δυνητική οριστική: θεωρείται η οριστική ιστορικού χρόνου με το δυνητικό ἄν. [Έγκλιση αποδόσεως: δυν. προσῆκεν αὐτῷ δίκην διδόναι. το οποίο δεν έχει καμμία συντακτική σχέση με άλλο ρηματικό τύπο της πρότασης. λεξάτω.gr . γ) Απόδοση: εκτός από δυνητική οριστική. ο αόριστος και ο υπερσυντέλικος.gr και sapiens@sch. Το πρώτο είδος εκφράζει: ΤΟ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟ ____________________________________ Γενικό Σχήμα: Υπόθεση Απόδοση εἰ + οριστική ιστορικού χρόνου ---------------------------------------------------------------> δυνητική οριστική Διευκρινήσεις: α) Ιστορικοί χρόνοι θεωρούνται: ο παρατατικός.ΑΠΟΛΥΤΗ ΜΕΤΟΧΗ: Όλες οι επιρρηματικές μετοχές μπορεί να είναι απόλυτες. ΟΙ ΥΠΟΘΕΤΙΚΟΙ ΛΟΓΟΙ 1ο ΕΙΔΟΣ: Γενικό Σχήμα: Υπόθεση Απόδοση εἰ + οριστική κάθε χρόνου -------------------------------------------------------------------------------> κάθε έγκλιση Παραδείγματα: [Έγκλιση αποδόσεως: οριστική] [Έγκλιση αποδόσεως: υποτακτική] [Έγκλιση αποδόσεως: προστακτική] α) Εἰ εἰσὶ βωµοί. [Έγκλιση αποδόσεως: δυν. β) σε αιτιατική (των απροσώπων ρημάτων ή εκφράσεων) και έχει υποκείμενο συνήθως απαρέμφατο ή αντωνυμία σε ουδέτερο γένος.

philology‐online. Παραδείγματα: α) Ἐὰν ζητῇς. Κάποια Συντακτικά της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας δεν κάνουν αυτήν την κατηγοριοποίηση και εντοπίζουν έξι (6) διαφορετικά είδη υποθετικών λόγων. [Έγκλιση αποδόσεως: οριστική µέλλοντα] [Έγκλιση αποδόσεως: προστακτική] Ν Υ Σ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ Παραδείγματα: 4ο ΕΙΔΟΣ: 1η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Γενικό Σχήμα: 18 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. νοµίζω ἂν ἑλέσθαι ὑµᾶς ἀντὶ πολλῶν χρηµάτων.3ο ΕΙΔΟΣ: Γενικό Σχήμα: Υπόθεση Απόδοση εἰ + ευκτική ----------------------------------------------------------------------------------------------> δυνητική ευκτική Διευκρινήσεις: α) Δυνητική ευκτική: θεωρείται η ευκτική με το δυνητικό ἄν και εκφράζει κάτι που μπορεί να γίνει στο παρόν ή στο μέλλον (απαντά σ’ όλους τους χρόνους. ἤν + υποτακτική-------------------------------------------------------------------------> οριστική µέλλοντα Διευκρινήσεις: α) Απόδοση: εκτός από οριστική μέλλοντα. οι οποίες σε κάθε περίπτωση είναι τυχαίες και βοηθητικές της μελέτης μας. δ) Δυνητικό απαρέμφατο: θεωρείται το απαρέμφατο που συνοδεύεται από το δυνητικό ἄν. πλην του μέλλοντα). Είναι δε εξαρτημένο. ο μέλλοντας και ο παρακείμενος. προστακτική και δυνητικό απαρέμφατο (μόνο στην περίπτωση που αυτό βρίσκεται σε εξάρτηση). ἄν. β) Ἐὰν πάντα ἀκούσητε. [Έγκλιση αποδόσεως: δυνητικό απαρέµφατο] Το τρίτο είδος εκφράζει: ΤΗΝ ΑΠΛΗ ΣΚΕΨΗ ΤΟΥ ΛΕΓΟΝΤΟΣ ____________________________________ Σημείωση: Διακρίνουμε στο 4ο είδος υποθετικού λόγου τρεις διαφορετικές υποκατηγορίες. από τις οποίες η καθεμιά δηλώνει διαφορετικό πράγμα. [Έγκλιση αποδόσεως: οριστική ενεστώτα] γ) Εἴ τις τάδε παραβαίνοι. α) Εἴ τις µὴ τρέφοιτο. Θυμίζουμε δε ότι ο χαρακτηρισμός τους δεν εξαρτάται από απαριθμήσεις. οὐκ ἂν ζώῃ.gr/ sapiens@otenet. Και στις δύο περιπτώσεις. υπογραμμίζουμε ότι δεν υπάρχει καμία διαφορά στην εκφορά και δήλωση των υποθετικών λόγων.gr και sapiens@sch. ἐναγὴς ἔστω τοῦ Ἀπόλλωνος. όταν προηγείται μέσα στην απόδοση του υποθετικού λόγου κάποιο ρήμα εξάρτησης (βλέπε παρακάτω παράδειγμα [δ]).χ. [Έγκλιση αποδόσεως: προστακτική] δ) Εἰ γένοιτο φανερὸν τὸ µέλλον συνοίσειν τῇ πόλει. [Έγκλιση αποδόσεως: δυνητική ευκτική] β) Εἰ ῥᾳθυµίᾳ µᾶλλον ἢ πόνων µελέτῃ ἐθέλοιµεν κινδυνεύειν. εὑρήσεις. περιγίγνεται ἡµῖν µὴ προκάµνειν τοῖς µέλλουσιν ἀλγεινοῖς. Υπόθεση Απόδοση ἐάν. β) Απόδοση: εκτός από δυνητική ευκτική. ενδέχεται να υπάρχει προστακτική και φράσεις ισοδύναμες με μέλλοντα (π. ενδέχεται να υπάρχει οριστική αρκτικού χρόνου (κυρίως ενεστώτα και μέλλοντα). ευκτική).gr . κρίνατε. γ) Αρκτικοί χρόνοι θεωρούνται: ο ενεστώτας.

ἐπῄνεσεν ἄν. παρακείμενος). Παραδείγματα: α) Εἴ τινα τῶν ἐχθρῶν λάβοιεν.gr/ sapiens@otenet. η επαναληπτική ευκτική εκφράζει την αόριστη επανάληψη στο παρελθόν. [Έγκλιση αποδόσεως: οριστική ενεστώτα] β) Ἤν τις τούτων τι παραβαίνῃ. ἐτεθνήκει. Με τη βοήθεια της κύριας πρότασης. β) Απόδοση: εκτός από οριστική παρατατικού ή υπερσυντελίκου.χ. [Έγκλιση αποδόσεως: οριστική παρατατικού] β) Εἴ τις ἀντείποι. ἄν. ενδέχεται να υπάρχει γνωμικός αόριστος και φράσεις ισοδύναμες με ενεστώτα (π. οὐδεὶς βούλεται θνῄσκειν. ἀπέκτεινον. που αναφέρεται σε γεγονότα του παρελθόντος και βρίσκεται κυρίως σε χρόνο αόριστο. Στη συγκεκριμένη όμως περίπτωση η δυνητική οριστική.γ) Ἤν σε τοῦ λοιποῦ ποτ’ ἀφέλωµαι χρόνον. Παραδείγματα: α) Ἢν ἐγγὺς ἔλθῃ ὁ θάνατος. γ) Δυνητική οριστική: θυμίζουμε ότι θεωρείται η οριστική ιστορικού χρόνου με το δυνητικό ἄν. [Έγκλιση αποδόσεως: γνωµικός αόριστος] Η 2η περίπτωση του τέταρτου είδους εκφράζει: ΑΟΡΙΣΤΗ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ ΣΤΟ ΠΑΡΟΝ – ΜΕΛΛΟΝ ____________________________________ Υπόθεση Απόδοση εἰ + επαναληπτική ευκτική-----------------------------------> οριστική παρατατικού ή υπερσυντελίκου Διευκρινήσεις: α) Επαναληπτική ευκτική: είναι μία μορφή ευκτικής σε δευτερεύουσα πρόταση. ἤν + υποτακτική-------------------------------------------------------------------------> οριστική ενεστώτα Διευκρινήσεις: α) Απόδοση: εκτός από οριστική ενεστώτα.gr . β) Γνωμικός αόριστος: είναι ο αόριστος που μεταφράζεται σαν ενεστώτας με την προσθήκη του «συνήθως…» και χρησιμοποιείται γνωμικά στη θέση του. ζηµίαν αὐτοῖς ἐπέθεσαν. απαντά σε χρόνο αόριστο.gr και sapiens@sch. συνήθως. ενδέχεται να υπάρχει και δυνητική οριστική (κυρίως αορίστου).philology‐online. [Έγκλιση αποδόσεως: οριστική υπερσυντελίκου] γ) Εἰ Ἀγησίλαος ἴδοι τοὺς νέους γυµναζοµένους. κάκιστα ἀπολοίµην. [Έγκλιση αποδόσεως: δυνητική οριστική αορίστου] Η 3η περίπτωση του τέταρτου είδους εκφράζει: ΑΟΡΙΣΤΗ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ ΣΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ ____________________________________ Ν Υ Σ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ 3η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Γενικό Σχήμα: 19 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. [Έγκλιση αποδόσεως: φράση ισοδύναµη µε µέλλοντα – ευκτική] Η 1η περίπτωση του τέταρτου είδους εκφράζει: ΤΟ ΠΡΟΣ∆ΟΚΩΜΕΝΟ ____________________________________ 2η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Γενικό Σχήμα: Υπόθεση Απόδοση ἐάν.

ΣΥΝΤΑΞΕΙΣ ΡΗΜΑΤΙΚΩΝ ΕΠΙΘΕΤΩΝ: Α) Απρόσωπη σύνταξη: στην απρόσωπη σύνταξη έχουμε το ουδέτερο ενός επιθέτου σε –τέον ή –τέα (πληθ. Ο υποθετικός λόγος που έχει μόνο μία υπόθεση και μία απόδοση ονομάζεται απλός. γραπτέος – α –ον. Το αντικείμενο του ρηματικού επιθέτου έχει γίνει τώρα αντικείμενο του απαρεμφάτου.τι και η μετοχή του ΕΝΣ ή του ΑΟΡ ή του ΠΡΚ του ρήματος από το οποίο προέρχονται. Οι υποθετικές προτάσεις εισάγονται με τους υποθετικούς συνδέσμους: εἰ. το παίρνουμε μαζι με το ἐστὶ και δεν ψάχνουμε για υποκείμενο.χ. ἤν. Ανάλυση απρόσωπης σύνταξης ρηματικού επιθέτου: παίρνουμε το απρόσωπο δεῖ. 5. Σε κάθε υποθετική πρόταση αντιστοιχεί και μια κύρια. Οι υποθετικές προτάσεις αποτελούν τη βάση του νοήματος μιας κύριας πρότασης. από το οποίο προέρχεται το ρηματικό επίθετο. 3. –τή. αλλά για αντικείμενο. Σε κάθε περίπτωση που υπάρχουν περισσότερες από μία υποθέσεις ή αποδόσεις ή και τα δύο μαζί.χ. θαυµαστὸς ο άξιος να θαυμάζεται). 4. Αν υπάρχει δοτική προσωπική του ποιητικού αιτίου. διδακτέος αυτός που πρέπει να διδαχθεί). 6. Οι υποθετικές προτάσεις κατά το περιεχόμενο είναι προτάσεις κρίσεως κατά κανόνα (στα: 1ο. –τόν. 1. και γι’ αυτό κανονικά βρίσκονται μπρος από αυτή. –τέον. π. που ονομάζεται υποθετικός λόγος. 8. Το υποκείμενο του απαρεμφάτου βρίσκεται κανονικά σε αιτιατική λόγω ετεροπροσωπίας. ο υποθετικός λόγος καλείται σύνθετος. Β) Άλλα ρηματικά επίθετα λήγουν σε –τέος.gr Ν Υ Σ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ . κρυπτός – ή – όν. Γενικά. ἄν.gr και sapiens@sch. συντάσσονται και με δοτική του ποιητικού αιτίου (ενεργούντος προσώπου). Μεταφράζονται: με το πρέπει να + αυτό που σημαίνει το ρήμα από το οποίο προέρχονται (π.) μαζί με το ἐστὶ (που μπορεί και να εννοείται). Το αντικείμενο του ρηματικού επιθέτου βρίσκεται στην πτώση που απαιτεί το ρήμα. ΤΑ ΡΗΜΑΤΙΚΑ ΕΠΙΘΕΤΑ ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΑ ΡΗΜΑΤΙΚΑ ΕΠΙΘΕΤΑ: Α) Τα ρηματικά επίθετα λήγουν σε –τός. Και οι δύο μαζί αποτελούν ένα λογικό σύνολο.χ. Όταν έχουν παθητική σημασία.χ. Σημαίνουν ό. –τέα. 20 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. Ο υποθετικός λόγος που είναι ενταγμένος μέσα στον πλάγιο λόγο ονομάζεται εξαρτημένος. Στην απρόσωπη σύνταξη ρηματικού επιθέτου συχνά έχουμε μια δοτική προσωπική του ποιητικού αιτίου (ενεργούντος προσώπου). Έχουν ενεργητική και παθητική σημασία. ἐάν. Διαφοροποιούνται στη μετάφραση.gr/ sapiens@otenet. τότε απ’ αυτήν βγάζουμε την αιτιατική ως υποκείμενο του απαρεμφάτου. 2.philology‐online. π. 3ο και 4γ είδη)· είναι όμως και προτάσεις επιθυμίας (στα: 4α και 4β είδη). Μεταφράζονται: 1. στη σύνταξη δεν διαφέρουν σε τίποτα από τα άλλα επίθετα. Άξιος να + αυτό που σημαίνει το ρήμα από το οποίο προέρχονται (π. 7.Μερικές παρατηρήσεις για υπενθύμιση: Υποθετικές ονομάζονται οι δευτερεύουσες προτάσεις που εκφράζουν κάποια υπόθεση. Με το μπορεί να + αυτό που σημαίνει το ρήμα από το οποίο προέρχονται (π. ενώ το ρηματικό επίθετο το τρέπουμε σε απαρέμφατο (συνήθως ΕΝΣ) ως υποκείμενο του δεῖ (απρόσωπη σύνταξη). Στον υποθετικό λόγο η υποθετική πρόταση ονομάζεται υπόθεση ή ηγούμενο (=προηγούμενο) και η κύρια ονομάζεται απόδοση ή επόμενο ή συμπέρασμα. κάτι που υποθέτουμε. Όταν έχουμε απρόσωπη σύνταξη ρηματικού επιθέτου. 2ο. ἁλωτὸς αυτός που μπορεί να κυριευθεί) και 2.χ.

β) Ευθύς ονομάζεται ο λόγος που μεταδίδεται σε κάποιον αμετάβλητος και με τις ίδιες λέξεις. 4.gr Ν Υ Σ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ ∆εῖ θεραπεύεσθαι τοὺς θεούς ∆εῖ βοηθεῖσθαι τοὺς φίλους • • • . όπως και στην απρόσωπη σύνταξη.philology‐online.).gr/ sapiens@otenet. 3. γ) Πλάγιος ονομάζεται ο λόγος που μεταδίδεται σε κάποιον αλλαγμένος και όχι με τις ίδιες λέξεις που ειπώθηκε από τον ομιλητή. Από δοξαστικά ρήματα· μετά από αυτά ο πλάγιος λόγος είναι ειδικό απαρέμφατο. Βοηθητέοι εἰσὶν οἱ φίλοι (προσωπική σύνταξη) (ανάλυση). Από γνωστικά ρήματα· μετά από αυτά ο πλάγιος λόγος είναι ή ειδική πρόταση ή κατηγορηματική μετοχή ή σπανιότερα ειδικό απαρέμφατο ή πλάγια ερώτηση. Ο ΠΛΑΓΙΟΣ ΛΟΓΟΣ ΓΕΝΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ α) Ο προφορικός και ο γραπτός λόγος κατά τη σύνταξη είναι δύο ειδών: ευθύς και πλάγιος. ερωτηματικά.gr και sapiens@sch. γνωστικά. Θεραπευτέοι εἰσὶν οἱ θεοὶ (προσωπική σύνταξη) (ανάλυση). 2. εκτός του ουδετέρου. λόγω του συνδετικού εἰµί. Το υποκείμενο όμως στην ανάλυση γίνεται αντικείμενο του απαρεμφάτου στην κατάλληλη πτώση. 1. –τέα (θηλ. Η ανάλυση είναι ίδια. γιατί σ’ αυτήν την περίπτωση θα έχουμε απρόσωπη σύνταξη. Στην περίπτωση αυτή προηγούνται ρήματα λεκτικά.Β) Προσωπική σύνταξη: το επίθετο μπορεί να βρίσκεται σε όλα τα γένη με τις καταλήξεις – τέος (αρσ. όπως ακριβώς ειπώθηκε από τον ομιλητή. Στην περίπτωση αυτή προηγούνται ρήματα των ίδιων κατηγοριών με τη σημείωση [β]. ∆εῖ θεραπεύειν (ἡµᾶς) τοὺς θεοὺς ∆εῖ εὐεργετεῖν (ἡµᾶς) Τοὺς φίλους εὐεργετητέον (ενν. ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ: Θεραπευτέον ἐστὶ τοὺς θεοὺς (απρόσωπη σύνταξη) (ανάλυση). ἐστὶ) (απρόσωπη σύνταξη) τοὺς φίλους (ανάλυση). αλλά ο λόγος εξαρτάται από αυτά τα ρήματα. αισθητικά. δ) Ο πλάγιος λόγος εξαρτάται από τις εξής κατηγορίες ρημάτων: • Από λεκτικά ρήματα· μετά από αυτά ο πλάγιος λόγος είναι ειδικό απαρέμφατο ή ειδική πρόταση. αλλά ο λόγος δεν εξαρτάται από αυτά τα ρήματα. δοξαστικά. Υπάρχει και δοτική του ποιητικού αιτίου.). 21 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. Εδώ όμως υπάρχει υποκείμενο στο ρήμα εἰµὶ κανονικά σε ονομαστική και το ρηματικό επίθετο παίζει το ρόλο του κατηγορουμένου σ’ αυτό το υποκείμενο. Ισχύουν τα ίδια. Από αισθητικά ρήματα· μετά από αυτά ο πλάγιος λόγος είναι ή ειδική πρόταση ή κατηγορηματική μετοχή ή σπανιότερα ειδικό απαρέμφατο ή πλάγια ερώτηση.

στον πλάγιο λόγο μετατρέπονται ή σε ειδική πρόταση ή σε ειδικό απαρέμφατο ή σε κατηγορηματική μετοχή. [Διευκρίνιση: ακόμη θεωρούνται αρκτικοί χρόνοι η υποτακτική. αιτητικά. ευχετικά. Ν Υ Σ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ 22 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. που θα μας απασχολήσουν παρακάτω: στους αρκτικούς (κύριους ή βασικούς) και στους ιστορικούς (δευτερεύοντες ή παραγόμενους). ως προς το περιεχόμενό τους: α) τις κύριες – ανεξάρτητες προτάσεις κρίσεως (καταφατικές ή αποφατικές) και β) τις ευθείες ερωτήσεις κρίσεως (που είναι κι αυτές κύριες – ανεξάρτητες προτάσεις και στο τέλος τους έχουν πάντοτε ερωτηματικό). ο παρακείμενος. ο αόριστος στην οριστική. ανάλογα με το είδος του ρήματος εξάρτησης (συμβουλέψου παραπάνω τη γενική σημείωση [δ]). απαγορευτικά και αποτρεπτικά). Δυνητική ευκτική θεωρείται η ευκτική με το δυνητικό ἄν· Εκφράζει κάτι που μπορεί να γίνει στο παρόν ή στο μέλλον (απαντά σ’ όλους τους χρόνους. η δυνητική και ευχετική ευκτική όλων των χρόνων. [Α] Οι κύριες – ανεξάρτητες προτάσεις κρίσεως (καταφατικές ή αποφατικές) στον πλάγιο λόγο Οι κύριες προτάσεις κρίσεως (καταφατικές. το απαρέμφατο και η μετοχή. [Διευκρινήσεις: Δυνητική οριστική θεωρείται η οριστική ιστορικού χρόνου με το δυνητικό ἄν. οι οποίες όμως θα εξεταστούν παρακάτω.gr και sapiens@sch. το απαρέμφατο και η μετοχή. έχουμε δύο (2) είδη κύριων προτάσεων που ενδέχεται να εκφράζουν κρίση. συμβουλευτικά. σε σχέση με το θέμα που μας απασχολεί]. ανεξάρτητα της έγκλισης εκφοράς τους στον ευθύ λόγο. Ιστορικοί χρόνοι θεωρούνται: ο παρατατικός. ο υπερσυντέλικος. δυνητική οριστική και δυνητική ευκτική. [Διευκρίνιση: υπάρχουν φυσικά και ευθείες ερωτήσεις επιθυμίας. Αρκτικοί χρόνοι θεωρούνται: ο ενεστώτας.• Από βουλητικά (επιθυμίας) ρήματα· μετά από αυτά ο πλάγιος λόγος είναι τελικό απαρέμφατο (το ίδιο ισχύει και για ρήματα κελευστικά.philology‐online. • ε) Οι χρόνοι των ρημάτων στην αρχαία ελληνική γλώσσα διακρίνονται σε δύο (2) βασικές κατηγορίες. ο τετελεσμένος μέλλοντας και ο γνωμικός αόριστος στην οριστική. ο μέλλοντας.gr/ sapiens@otenet. παρακλητικά. Στην περίπτωση των κύριων προτάσεων κρίσεως (καταφατικών ή αποφατικών). ο ιστορικός ενεστώτας και η δυνητική οριστική. αφού ανήκουν στον πλάγιο λόγο επιθυμίας.gr . καθώς και η υποτακτική. η ευκτική. πλην του μέλλοντα)]. επιπλέον. προτρεπτικά. ιστορικοί χρόνοι η ευκτική. Θεωρούνται. Από ερωτηματικά ρήματα· μετά από αυτά ακολουθεί δευτερεύουσα πλάγια ερωτηματική πρόταση. η προστακτική. ΑΠΟ ΤΟΝ ΕΥΘΥ ΣΤΟΝ ΠΛΑΓΙΟ ΛΟΓΟ Ο ΠΛΑΓΙΟΣ ΛΟΓΟΣ ΚΡΙΣΗΣ Στον ευθύ λόγο. όταν εξαρτώνται από ιστορικό χρόνο]. αποφατικές) εκφέρονται στον ευθύ λόγο με τρεις εγκλίσεις: οριστική. όταν εξαρτώνται από αρκτικό χρόνο.

2. γιγνώσκει µε ὑβριστὴν ὄντα. γνωστικά. ἐνόµιζέ µε ὑβριστὴν ἂν εἶναι. Ρήματα Εξάρτησης Ο ρηματικός τύπος στον πλάγιο λόγο (ρήμα ειδικής προτάσεως ή ειδικό απαρέμφατο ή κατηγορηματική μετοχή) είναι του ίδιου χρόνου με αυτόν στον ευθύ λόγο. προσέχουμε τον όρο στον οποίο αναφέρεται αυτή.gr και sapiens@sch. προσδοκῶ. ἐγίγνωσκέ µε ὑβριστὴν ἂν ὄντα. ἔλεγεν ὡς ὑβριστὴς εἴην.philology‐online. ώστε να την τοποθετήσουμε στην ανάλογη με αυτόν πτώση. δεικτικά. μάθηση. νοµίζει µε ὑβριστὴν ἂν εἶναι γιγνώσκει µε ὑβριστὴν ἂν ὄντα. ανάμνηση. αγγελτικά και όσα δηλώνουν μνήμη. που δεν υπάρχει απαρέμφατο και μετοχή. έλεγχο. ἐπαγγέλλοµαι. δοξαστικά. δηλωτικά. αντίληψη. ὑβριστὴς ἂν εἴης. ΔΥΝΗΤΙΚΗ ΟΡΙΣΤΙΚΗ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ΔΥΝΗΤΙΚΗ ΕΥΚΤΙΚΗ Παρατηρήσεις: (για τις κύριες προτάσεις κρίσεως από τον ευθύ στον πλάγιο λόγο) . Στις περιπτώσεις του παρατατικού και του υπερσυντελίκου. αισθητικά.gr/ sapiens@otenet. γνωστικά. αισθητικά. Ν Υ Σ λεκτικά. ὑβριστὴς ἂν ἦσθα. 23 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. αγγελτικά και τα: ἐλπίζω. ὄµνυµι. λεκτικά. μάθηση. ἔλεγεν ὡς ὑβριστὴς ἂν εἴην. λέγει ὡς ὑβριστὴς ἂν ἦν. ἐγίγνωσκέ µε ὑβριστὴν ὄντα. 3. ανάμνηση.gr 1. δεικτικά. δηλωτικά. νοµίζει µε ὑβριστὴν εἶναι.Παρακολούθησε τον παρακάτω πίνακα: Στον Πλάγιο Λόγο γίνονται: Ειδική πρόταση Ειδικό απαρέμφατο Κατηγορηματική μετοχή Στον Ευθύ Λόγο: ΟΡΙΣΤΙΚΗ ὑβριστὴς εἶ. Σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο. ἐνόµιζέ µε ὑβριστὴν εἶναι. λέγει ὡς ὑβριστὴς εἰµί. Στην περίπτωση του ειδικού απαρεμφάτου συνήθως έχουμε ετεροπροσωπία σε σχέση με το ρήμα εξάρτησης. τοποθετούμε αντίστοιχα το απαρέμφατο και τη μετοχή του ενεστώτα και του παρακειμένου. αισθητικά. δηλωτικά. δυνητικό απαρέμφατο και δυνητική μετοχή). λέγει ὡς ὑβριστὴς ἂν εἴην. γνωστικά. ἐγίγνωσκέ µε ὑβριστὴν ἂν ὄντα. ὑπισχνοῦµαι. ἀπειλῶ κτλ. Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ νοµίζει µε ὑβριστὴν ἂν εἶναι γιγνώσκει µε ὑβριστὴν ἂν ὄντα. 4. αντίληψη. Στην περίπτωση της κατηγορηματικής μετοχής. Το ἄν της δυνητικής οριστικής και ευκτικής του ευθέως λόγου διατηρείται στον πλάγιο λόγο σε κάθε περίπτωση (οπότε προκύπτει ειδική πρόταση με δυνητική έγκλιση. προσέχουμε το υποκείμενο του απαρεμφάτου να βρίσκεται σε αιτιατική. ἐνόµιζέ µε ὑβριστὴν ἂν εἶναι. αγγελτικά και όσα δηλώνουν μνήμη. δεικτικά. ἔλεγεν ὡς ὑβριστὴς ἂν ἦν.

απόκριση. Αναφέρεται σε γεγονότα του παρελθόντος και γι’ αυτό εξαρτάται πάντοτε από ρηματικό τύπο ιστορικού χρόνου. 6. μετατρέπεται στις πλάγιες ερωτήσεις κρίσεως σε ευκτική του πλαγίου λόγου.ο. στις κύριες προτάσεις κρίσεως. Οι ευθείες ερωτήσεις κρίσεως στον πλάγιο λόγο μετατρέπονται σε δευτερεύουσες πλάγιες ερωτηματικές προτάσεις κρίσεως.gr . Δηλώνει υποκειμενική γνώμη ή ανεπιβεβαίωτη φήμη του παρελθόντος]. ανάλογα με τη σημασία του. μετατρέπεται στον πλάγιο λόγο σε ευκτική του πλαγίου λόγου. γιατί από αυτήν εξαρτάται και το είδος της μετατροπής που θα επιλέξουμε. άγνοια κ. Σε κάθε άλλη περίπτωση η έγκλιση διατηρείται. Η ευθεία ερώτηση καταλήγει πάντα σε ερωτηματικό. εξαρτώμενες από ρήματα που δηλώνουν ερώτηση. 5. μόνο όμως στην περίπτωση που το ρήμα εξάρτησης είναι αρκτικού χρόνου.gr/ sapiens@otenet. [Διευκρίνιση: η ευκτική του πλαγίου λόγου βρίσκεται πάντοτε στον εξαρτημένο λόγο και στις προτάσεις κρίσεως και στις προτάσεις επιθυμίας. 7. 8. θαυμασμό.philology‐online. όταν το ρήμα εξάρτησης είναι ιστορικού χρόνου (βλέπε στον πίνακα της σελίδας [2] τα παραδείγματα με το σύμβολο · Και στην περίπτωση αυτή ισχύει η παρατήρηση [1]). ανεξάρτητα από το ρήμα εξάρτησης (αν δηλαδή είναι αρκτικού ή ιστορικού χρόνου).κ. απόδειξη. στις κύριες προτάσεις κρίσεως. Η οριστική και δυνητική ευκτική στις ευθείες ερωτήσεις κρίσεως. Η δυνητική οριστική του ευθέως λόγου. ανεξάρτητα από το ρήμα εξάρτησης.Η μετατροπή του ευθέως λόγου (κύριες προτάσεις κρίσεως) σε πλάγιο. Κατά τη μετατροπή μιας ευθείας σε πλάγια ερώτηση. με τη μορφή του ειδικού απαρεμφάτου ή της κατηγορηματικής μετοχής. [Διευκρινήσεις: σε όλες τις περιπτώσεις διατηρείται στον πλάγιο λόγο ο χρόνος που είχε η ερώτηση στον ευθύ. Εκείνο που πρέπει να προσέξουμε είναι η κατηγορία στην οποία ανήκει το ρήμα αυτό. [Β] Οι κύριες – ανεξάρτητες ερωτηματικές προτάσεις κρίσεως Οι ευθείες ερωτήσεις κρίσεως στον πλάγιο λόγο Οι ευθείες ερωτήσεις κρίσεως εκφέρονται στον ανεξάρτητο λόγο με απλή οριστική. δεν επιδέχεται καμία μεταβολή στον πλάγιο λόγο σε ό. δυνητική οριστική και δυνητική ευκτική. πραγματοποιείται με τον ίδιο τρόπο. Αυτό δε συμβαίνει ποτέ στην πλάγια ερώτηση]. δήλωση. Ν Υ Σ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ 24 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. Το είδος του ρήματος εξάρτησης μας είναι αδιάφορο (αν είναι αρκτικού ή ιστορικού χρόνου). η ερωτηματική αντωνυμία ή επίρρημα μετατρέπεται στην αντίστοιχη αναφορική. όταν το ρήμα εξάρτησης είναι ιστορικού χρόνου (βλέπε στον πίνακα της σελίδας [4] τα παραδείγματα με το σύμβολο ). Η απλή οριστική και η δυνητική ευκτική του ευθέως λόγου.τι αφορά την έγκλιση (και φυσικά το χρόνο· Βλέπε παραπάνω παρατήρηση [1]). γνώση. η οποία εισάγει πια την πλάγια ερώτηση κρίσεως (βλέπε στον πίνακα [β] της σελίδας [4] του παρόντος).gr και sapiens@sch. Η παρατήρηση [6] ισχύει και για τις περιπτώσεις της απλής οριστικής και της δυνητικής ευκτικής.

philology‐online.) πόσος. (=σε ποιο µέρος. ὁπηλίκος ὁποδαπός οὗ. (=από πού. (=ποιος από τους δύο. (=τι λογής.) πῶς.gr/ sapiens@otenet.) ποδαπός. [δυνητική οριστική] τίς οὕτως εὐήθης ἂν εἴη.) πῇ. (=πού. ὁπόσος οἷος. ∆ηµοσθένης ἤρετο ὅστις οὕτως εὐήθης ἂν ἦν. τίς. έχουμε δύο (2) είδη κυρίων προτάσεων που ενδέχεται να εκφράζουν επιθυμία. Ν Υ Σ Ερωτηματικές αντωνυμίες & επιρρήματα (ευθείες ερωτήσεις – ευθύς λόγος) Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ ∆ηµοσθένης ἐρωτᾷ ὅστις οὕτως εὐήθης ἂν ἦν. ὅπῃ ὡς.) πόθεν. ως προς το περιεχόμενό τους: α) τις κύριες – ανεξάρτητες προτάσεις επιθυμίας 25 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. Παρατήρηση: [ΠΙΝΑΚΑΣ Β] Αντίστοιχες αναφορικές αντωνυμίες & επιρρήματα (πλάγιες ερωτήσεις – πλάγιος λόγος) ὅς. [απλή οριστική] ερώτηση απόκριση δήλωση απόδειξη αίσθηση γνώση άγνοια θαυμασμό αμφιβολία αγωνία σκέψη εξέταση ∆ηµοσθένης ἐρωτᾷ ὅστις οὕτως εὐήθης ἐστίν. ὁποῖος ἡλίκος.Παρακολούθησε τους δύο παρακάτω πίνακες: [ΠΙΝΑΚΑΣ Α] Οι ευθείες ερωτήσεις κρίσεως Εξαρτώμενες από ρήματα που δηλώνουν Γίνονται πλάγιες ερωτήσεις κρίσεως τίς οὕτως εὐήθης ἐστίν. ∆ηµοσθένης ἤρετο ὅστις οὕτως εὐήθης ἂν εἴη. πότερος. ὅπως Ο ΠΛΑΓΙΟΣ ΛΟΓΟΣ ΕΠΙΘΥΜΙΑΣ Στον ευθύ λόγο.gr και sapiens@sch. ὅστις ὁπότερος ὅσος. Σε ποιο µέρος. ∆ηµοσθένης ἤρετο ὅστις οὕτως εὐήθης εἴη.) πηλίκος. [δυνητική ευκτική] (για τις κύριες ερωτηματικές προτάσεις κρίσεως από τον ευθύ στον πλάγιο λόγο) Το ἄν της δυνητικής οριστικής και ευκτικής του ευθέως λόγου διατηρείται στον πλάγιο λόγο σε κάθε περίπτωση (οπότε προκύπτει αντίστοιχα δευτερεύουσα πλάγια ερωτηματική πρόταση με δυνητική έγκλιση). ∆ηµοσθένης ἐρωτᾷ ὅστις οὕτως εὐήθης ἂν εἴη. (=πόσο µεγάλος ή ποιας ηλικίας.gr . (=από ποιον τόπο. ποῖος. ὅπου οἷ. ποῖ. ὅποι ὁπόθεν ᾗ. τίς οὕτως εὐήθης ἂν ἦν.) ποῦ.

gr/ sapiens@otenet.gr .philology‐online. (ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΑ ΑΠΟ ΤΟ ΡΗΜΑ ΕΞΑΡΤΗΣΗΣ) ἀπαγορεύει ἡµᾶς [µὴ (οὐ)] ποιεῖν. ἐκέλευε µε λέγειν. ἀπηγόρευεν ἡµᾶς [µὴ (οὐκ)] ἀφεῖναι. [Α] Οι κύριες – ανεξάρτητες προτάσεις επιθυμίας (καταφατικές ή αποφατικές) στον πλάγιο λόγο Οι κύριες προτάσεις επιθυμίας (καταφατικές. Στην περίπτωση των κύριων προτάσεων επιθυμίας (καταφατικών ή αποφατικών). Τύποι του πλάγιου λόγου ΤΕΛΙΚΟ ΑΠΑΡΕΜΦΑΤΟ συμβουλευτικά παρακλητικά ἀπαγορεύει ἡµᾶς [µὴ (οὐκ)] ἀφεῖναι.gr και sapiens@sch. Ευχετική ευκτική 26 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. αποφατικές) εκφέρονται στον ευθύ λόγο με όλες τις εγκλίσεις της αρχαίας ελληνικής γλώσσας και αυτές. ανάλογα με το νόημα που εκφράζουν. έχουν διάφορες χαρακτηριστικές ονομασίες: ευχετική και απαγορευτική οριστική. ανεξάρτητα της έγκλισης εκφοράς τους στον ευθύ λόγο. συμβουλέψου στη σελίδα [1] του παρόντος τη γενική σημείωση [δ5]). Παρακολούθησε τον παρακάτω πίνακα: Ο πλάγιος λόγος της επιθυμίας Οι εγκλίσεις της επιθυμίας (κύριες – ανεξάρτητες προτάσεις στον πλάγιο λόγο) στον πλάγιο λόγο στον ευθύ λόγο Ρήματα εξάρτησης Προστακτική Αποτρεπτική προστακτική Αποτρεπτική υποτακτική Ν Υ Σ λέγε µὴ ποιεῖτε µὴ ἀφῆτε ἴωµεν εἰς τὴν πόλιν γένοιο πατρὸς εὐτυχέστερος κελευστικά προτρεπτικά Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ Παραδείγματα κελεύει µε λέγειν. απαγορευτικά παρῄνει ἰέναι εἰς τὴν πόλιν. στον πλάγιο λόγο μετατρέπονται – σε κάθε περίπτωση – σε τελικό απαρέμφατο (για τα είδη των ρημάτων εξάρτησης σ’ αυτήν την περίπτωση. ευχετική ευκτική. αποτρεπτικά εὔχεται γενέσθαι µε πατρὸς εὐτυχέστερον.(καταφατικές ή αποφατικές) και β) τις ευθείες ερωτήσεις επιθυμίας (που είναι κι αυτές κύριες – ανεξάρτητες προτάσεις και στο τέλος τους έχουν πάντοτε ερωτηματικό). ηὔξατο γενέσθαι µε πατρὸς εὐτυχέστερον. ἀπηγόρευεν ἡµᾶς [µὴ (οὐ)] ποιεῖν. αποτρεπτική και απλή προστακτική. αιτητικά ευχετικά βουλητικά Προτρεπτική υποτακτική παραινεῖ ἰέναι εἰς τὴν πόλιν. προτρεπτική και αποτρεπτική υποτακτική.

Παρατηρήσεις: (για τις κύριες προτάσεις επιθυμίας από τον ευθύ στον πλάγιο λόγο) 1. φροντίδα. απόπειρα. Κατά τη μετατροπή μιας ευθείας σε πλάγια ερώτηση. η οποία εισάγει πια την πλάγια ερώτηση κρίσεως (συμβουλέψου σχετικά τον πίνακα [β] στη σελίδα [4] του παρόντος). Παρακολούθησε τον παρακάτω πίνακα: Ο πλάγιος λόγος της επιθυμίας Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ στον πλάγιο λόγο Παραδείγματα ΔΕΥΤΕΡΕΥΟΥΣΑ ΠΛΑΓΙΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ ΕΠΙΘΥΜΙΑΣ ἀπορῶ ὅποι τράπωµαι. Οι κύριες προτάσεις επιθυμίας τρέπονται στον πλάγιο λόγο σε τελικό απαρέμφατο του αντίστοιχου χρόνου με το ρήμα της πρότασης στον ευθύ. στον ευθύ λόγο Ν Υ Σ ποῖ τράπωµαι.gr και sapiens@sch. μετατρέπεται στις πλάγιες ερωτήσεις επιθυμίας σε ευκτική του πλαγίου λόγου. Οι εγκλίσεις της επιθυμίας (ευθείες ερωτήσεις επιθυμίας στον πλάγιο λόγο) Ρήματα εξάρτησης Τύποι του πλάγιου λόγου Απορηματική υποτακτική Όσα δηλώνουν: απορία απόπειρα σκέψη φροντίδα εξέταση προσοχή προφύλαξη 27 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www.philology‐online.gr . ἠπόρουν ὅποι τραποίµην. [Β] Οι κύριες – ανεξάρτητες ερωτηματικές προτάσεις επιθυμίας Οι ευθείες ερωτήσεις επιθυμίας στον πλάγιο λόγο Οι ευθείες ερωτήσεις επιθυμίας εκφέρονται στον ανεξάρτητο λόγο κυρίως με απορηματική υποτακτική. όταν το ρήμα εξάρτησης είναι ιστορικού χρόνου (βλέπε στον παρακάτω πίνακα το παράδειγμα με το σύμβολο ).gr/ sapiens@otenet. εξαρτώμενες από ρήματα που δηλώνουν απορία. Η ευθεία ερώτηση καταλήγει πάντα σε ερωτηματικό. σκέψη. προσοχή και προφύλαξη. Αυτό δε συμβαίνει ποτέ στην πλάγια ερώτηση]. 2. την οποία επεξεργαστήκαμε παραπάνω αναλυτικά]. Οι ευθείες ερωτήσεις επιθυμίας στον πλάγιο λόγο μετατρέπονται σε δευτερεύουσες πλάγιες ερωτηματικές προτάσεις επιθυμίας. Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται στη σχέση ταυτοπροσωπίας ή ετεροπροσωπίας του τελικού απαρεμφάτου του πλαγίου λόγου επιθυμίας με το ρήμα εξάρτησης. Δεν αποκλείεται όμως και η περίπτωση της ταυτοπροσωπίας. εξέταση. όταν το ίδιο πρόσωπο μεταφέρει τα δικά του λόγια σε κάποιον άλλον. [Διευκρίνηση: τα ίδια ισχύουν και για την περίπτωση του ειδικού απαρεμφάτου του πλαγίου λόγου κρίσης. Η απορηματική υποτακτική στις ευθείες ερωτήσεις επιθυμίας. η ερωτηματική αντωνυμία ή επίρρημα μετατρέπεται στην αντίστοιχη αναφορική. Σε περίπτωση που το ρήμα εξάρτησης είναι αρκτικού χρόνου η έγκλιση του ρήματος μένει αμετάβλητη. αφού τα λόγια μας ή τα λόγια κάποιου άλλου μεταφέρονται στον πλάγιο λόγο από ένα τρίτο πρόσωπο. Τις περισσότερες φορές πρόκειται για ετεροπροσωπία. [Διευκρινήσεις: σε όλες τις περιπτώσεις διατηρείται στον πλάγιο λόγο ο χρόνος που είχε η ερώτηση στον ευθύ.

7. χρησιμοποιεί οριστική ή υποτακτική. ερωτηματικό). 5. 1. Αν ο συγγραφέας θέλει να παρουσιάσει τον πλάγιο λόγο ή την εξαρτώμενη απ’ αυτόν πρόταση ως αντικειμενική γνώμη (αντικειμενική παράσταση). είναι ιστορικού χρόνου. πλην του αορίστου) ή η υποτακτική μετατρέπονται σε ευκτική του πλαγίου λόγου. 3. 9. Ο πλάγιος λόγος (ιδίως της κρίσης) συνεχίζεται και ύστερα από ισχυρό σημείο στίξης (τελεία. Το ρήμα εξαρτήσεως παραλείπεται. από το οποίο εξαρτώνται στον πλάγιο λόγο. 3. τότε: α) η δυνητική οριστική. 2. 2. η δυνητική ευκτική και η οριστική αορίστου διατηρούνται πάντα στον πλάγιο λόγο· β) η απλή οριστική (όλων των άλλων χρόνων. 10. Οι δευτερεύουσες – εξαρτημένες προτάσεις. στον πλάγιο λόγο διατηρούν αναλλοίωτα το χρόνο και την έγκλισή τους. διατηρούν το επιρρηματικό είδος τους. Αν το ρήμα.gr . Η κατηγορηματική μετοχή μετατρέπεται σε οριστική. άνω τελεία.gr/ sapiens@otenet.gr και sapiens@sch. Η απορηματική υποτακτική διατηρείται. Η δυνητική οριστική διατηρείται. ΑΠΟ ΤΟΝ ΠΛΑΓΙΟ ΛΟΓΟ ΣΤΟΝ ΕΥΘΥ Βασικές Παρατηρήσεις: (για τη μετατροπή του πλαγίου λόγου σε ευθύ) 1. 8. αν εξαρτώνται από ρήμα αρκτικού χρόνου.Ο ΠΛΑΓΙΟΣ ΛΟΓΟΣ ΣΤΙΣ ΔΕΥΤΕΡΕΥΟΥΣΕΣ – ΕΞΑΡΤΗΜΕΝΕΣ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Βασικές Παρατηρήσεις: (για τις δευτερεύουσες – εξαρτημένες προτάσεις από τον ευθύ στον πλάγιο λόγο) 1. 6. Οι δευτερεύουσες – εξαρτημένες προτάσεις της αρχαίας ελληνικής γλώσσας. Το πρόσωπο αλλάζει. Η δυνητική ευκτική διατηρείται. Σε κάθε άσκηση μεταβολής του ευθέως λόγου σε πλάγιο ή και το αντίστροφο. αντί της ευκτικής του πλαγίου λόγου. εκφερόμενος συνήθως με ειδικό απαρέμφατο. κατά τη μεταφορά τους από τον ευθύ λόγο στον πλάγιο. 2. Κατά τη μετατροπή του πλαγίου λόγου σε ευθύ γίνονται οι εξής μεταβολές: Η οριστική διατηρείται και στον ευθύ. 4. Η ευκτική του πλαγίου λόγου μετατρέπεται σε οριστική ή υποτακτική. Το τελικό απαρέμφατο μετατρέπεται σε προστακτική.philology‐online. Ν Υ Σ ΤΕΛΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ 28 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. χρειάζεται μεγάλη προσοχή στην αλλαγή των προσώπων κατά τη μετατροπή. Το ειδικό απαρέμφατο μετατρέπεται σε οριστική. 3.

Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ τόπο. σκοπό. αιτία. βοήθεια ή συμπαράσταση. τρόπο. τρόπο. συμφωνία ή αναφορά. τόπο. τόπο. απασχόληση με κάτι. αιτία.gr . προσθήκη. σκοπό. ‐ ‐ τόπο. προέλευση. χρόνο. ‐ ‐ ‐ τόπο. τόπο. αιτία. τόπο. σκοπό. χρόνο. σκοπό. ασυμφωνία ή εναντιότητα. τρόπο. εξάρτηση. υπεράσπιση. τόπο.gr και sapiens@sch. αναφορά (και στις τρεις περιπτώσεις έχουμε χρήση ποιητική). αναφορά. χρόνο. μέσο ή τρόπο. προσθήκη. τόπο. έμμεση καταγωγή. υπέρβαση μέτρου ή ορίου. χρόνο. χρόνο. χρόνο. τόπο (χρήση ποιητική) . μέσο ή τρόπο.philology‐online. συνοδεία. συμφωνία. τόπο. τόπο. χρόνο. χρόνο. κατεύθυνση απλή ή εχθρική. αιτία. τρόπο. 29 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. ‐ με ΔΟΤΙΚΗ ΠΤΩΣΗ ‐ με ΑΙΤΙΑΤΙΚΗ ΠΤΩΣΗ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ τόπο. τόπο. τόπο. άμεση καταγωγή. χρόνο. αναφορά. κατεύθυνση. τόπο. τόπο. αιτία. τόπο (χρήση ποιητική). τόπο. αναφορά ή αιτία. συμφωνία. αντικατάσταση. αναφορά. αιτία. πρὸς ὑπὸ τόπο. τόπο. ύλη. αιτία. τόπο. παραβολή ή σύγκριση. τόπο (χρήση ποιητική). καταγωγή. αιτία. παρὰ περὶ Ν Υ Σ µετὰ σύμπραξη. τόπο ή χρόνο (χρήση ποιητική). εχθρική ή φιλική σχέση ή ενέργεια. τόπο (χρήση ποιητική). αναφορά. χρόνο. υπεράσπιση. τόπο. χρόνο. τόπο.ΠΙΝΑΚΑΣ ΚΥΡΙΩΝ ΠΡΟΘΕΣΕΩΝ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ σημαίνουν: ΠΡΟΘΕΣΕΙΣ ἀντὶ ἀπὸ ΜΟΝΟΠΤΩΤΕΣ ΔΙΠΤΩΤΕΣ ΤΡΙΠΤΩΤΕΣ ἐκ . αναφορά. εναντίον. χρόνο. εξάρτηση ή επίβλεψη. διανομή ή μερισμό. τόπο. ποσό. σύγκριση ή παραβολή. σειρά ή ακολουθία. όρο ή συμφωνία.gr/ sapiens@otenet. αιτία ή ανταπόδοση. έλλειψη ή εξαίρεση. ποσό.ἐξ πρὸ ἐν σὺν εἰς ἀνὰ διὰ κατὰ ὑπὲρ ἀµφὶ ἐπὶ με ΓΕΝΙΚΗ ΠΤΩΣΗ τόπο. χρόνο. ύλη. μέσο ή τρόπο. αναφορά. σκοπό. όργανο ή τρόπο. υποταγή. χρόνο. όριο (με απόλυτο αριθμητικό). σύγκριση. αναφορά. αιτία ή σκοπό. εξουσία ή εμπρός σε κάποιον. χρόνο. αναφορά. τόπο. χάρη ή ωφέλεια. ‐ αιτία. τόπο. υποταγή. τόπο. χρόνο. συνοδεία. σκοπό.

κἄν. ἤν Παραχωρητικές Προτάσεις εἰ καί.gr/ sapiens@otenet. ὡς ΕΚΦΡΑΖΟΥΝ Κρίση Αιτιολογικές Προτάσεις ὅτι. καί εἰ. ὡς Επιθυμία Ενδοιαστικές Προτάσεις µή.gr και sapiens@sch.ΕΙΔΟΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ Ειδικές Προτάσεις ΕΙΣΑΓΟΝΤΑΙ ὅτι. ἄν καί. ὡς (=διότι). οὐδ’ εἰ. µήδ’ ἐάν Ν Υ Σ Επιθυμία ή Κρίση Κυρίως Κρίση Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ ΑΡΝΗΣΗ ΕΓΚΛΙΣΗ ΠΟΥ ΕΚΦΕΡΟΝΤΑΙ οὐ Απλή Οριστική Δυνητική Οριστική Δυνητική Ευκτική Ευκτική του Πλαγίου Λόγου οὐ Απλή Οριστική Δυνητική Οριστική Δυνητική Ευκτική Ευκτική του Πλαγίου Λόγου µή Υποτακτική Ευκτική του Πλαγίου Λόγου Οριστική Ιστορικού Χρόνου Υποτακτική Ευκτική του Πλαγίου Λόγου Οριστική µή µή και σπάνια οὐ Απλή Οριστική Υποτακτική Ευκτική Οριστική Υποτακτική Ευκτική µή ή οὐ ΧΡΗΣΙΜΕΥΟΥΝ ΣΑΝ Υποκείμενο Αντικείμενο Επεξέγηση Επιρρηματικός Προσδ. οὐδ’ ἐάν. ἐάν. της Αιτίας Επιρρηματικός Προσδ. ἐπεί. καί ἄν. µή οὐ Υποθετικές Προτάσεις εἰ. ἄν. ὅπως. ὁπότε Κρίση Τελικές Προτάσεις ἵνα. του Σκοπού Υποκείμενο Αντικείμενο Επεξήγηση Σαν βάση του νοήματος μιας κύριας πρότασης Για να εκφράσουν την εναντίωση προς την κύρια πρόταση 30 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. διότι. ἐπειδή.gr .philology‐online. Κρίση ἐάν καί. ὅτε.

gr και sapiens@sch. ἐφ’ ᾧ τε ΕΚΦΡΑΖΟΥΝ Κρίση ή Επιθυμία ΑΡΝΗΣΗ µή ή οὐ ΕΓΚΛΙΣΗ ΠΟΥ ΕΚΦΕΡΟΝΤΑΙ Οριστική Υποτακτική Ευκτική Απαρέμφατο ΧΡΗΣΙΜΕΥΟΥΝ ΣΑΝ Επιρρηματικός Προσδ. ἐφ’ ᾧ. ἐπείδη. ὡς. πρίν. του Χρόνου Συμπερασματικές Προτάσεις Κρίση ή Επιθυμία Πλάγιες Ερωτηματικές εἰ. ὅταν ὁπόταν κτλ. ερωτηµατικές αντωνυµίες και επιρρήµατα. εἰ . ὥστε.gr .gr/ sapiens@otenet.philology‐online.ἤ εἴτε – εἴτε. αναφορικές αντωνυµίες και επιρρήµατα Κρίση ή Επιθυμία Ν Υ Σ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ µή ή οὐ Οριστική Δυνητική Οριστική Δυνητική Ευκτική Απαρέμφατο Δυνητικό Απαρέμφατο µή ή οὐ Απλή Οριστική Δυνητική Οριστική Δυνητική Ευκτική Απορηματική Υποτακτική Ευκτική του Πλαγίου Λόγου Για να εκφράσουν το συμπέρασμα ή το επακολούθημα (ή σχέση τρόπου ή σκοπού) Υποκείμενο Αντικείμενο Επεξήγηση 31 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. ἐπεί. ὁπότε.ΕΙΔΟΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ Χρονικές Προτάσεις ΕΙΣΑΓΟΝΤΑΙ ὅτε.

β) οι επιρρηματικές μετοχές. Υποκειμενική 9. Αιτίας 7. Δημιουργού 3. Διαιρετική 4. ἕκαστος. ἄκρος. Αντικειμενική 2. Αξίας 8.τ. µόνος.Οι προσδιορισμοί είναι δευτερεύοντες όροι της πρότασης που χρησιμεύουν για να προσδιορίσουν ή να επεξηγήσουν άλλη λέξη της πρότασης. Αλεξανδρίδης Φιλόλογος Π Ρ Ο Σ Δ Ι Ο Ρ Ι Σ Μ Ο Ι Ο ΝΟ ΜΑΤΙ ΚΟ Ι ΟΜΟΙΟΠΤΩΤΟΙ ΕΤΕΡΟΠΤΩΤΟΙ ΣΥΝΗΘΩΣ ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΑ ΣΥΝΗΘΩΣ ΕΠΙΘΕΤΑ ΓΕΝΙΚΗ ΔΟΤΙΚΗ 1.λ. Με πλάγιες πτώσεις σαν επίρρημα ΓΕΝΙΚΗ ΔΟΤΙΚΗ ΑΙΤΙΑΤΙΚΗ χρόνου αιτίας ποσού τόπου αξίας τόπου χρόνου οργάνου μέσου τρόπου συνοδείας αιτίας ποσού αναφοράς προσωπική τόπου χρόνου αιτίας αναφοράς ποσού τρόπου Σαν επιρρηματικοί προσδιορισμοί χρησιμοποιούνται επίσης: α) οι επιρρηματικές προτάσεις. µέσος. Κατηγορηματικός προσδιορισμός (παροδική ιδιότητα) πᾶς. ὅλος. 32 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. ἔσχατος. 1. 6. γ) το απαρέμφατο του σκοπού ή του αποτελέσματος. αὐτός. Παράθεση (από συγκεκριμένη έννοια σε αφηρημένη) 2. ἅπας. Ύλης ή περιεχ. Κτητική 2. Αντικειμενική 10. ἔρηµος.gr/ sapiens@otenet. Σηµείωση 2: Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ ΑΙΤΙΑΤΙΚΗ ΕΠΙΡΡΗΜΑΤΙ ΚΟΙ Με επίρρημα τόπου χρόνου τρόπου ποσού 1. Αναφοράς Με πρόθεση τόπου χρόνου τρόπου ποσού αιτίας σκοπού αναφοράς κ. Αναφοράς Ν Υ Σ 5. Συγκριτική Σηµείωση 1: Ομοιόπτωτοι + ετερόπτωτοι προσδιορισμοί = ονοματικοί προσδιορισμοί.philology‐online. Η υποδιαίρεση των προσδιορισμών είναι η εξής: ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΩΝ Αλέξανδρος Γ.gr και sapiens@sch. Επεξήγηση (από αφηρημένη έννοια σε συγκεκριμένη) 1. Επιθετικός προσδιορισμός (μόνιμη ιδιότητα) 2. δ) το επιρρηματικό κατηγορούμενο. Ιδιότητας 1.gr . Με τους προσδιορισμούς η πρόταση γίνεται επαυξημένη.

gr ΠΟΣΟΥ: µάλα µᾶλλον µάλιστα ἅλις (=αρκετά) ἄγαν (=πολύ) λίαν πάνυ σφόδρα πολύ ΤΡΟΠΟΥ: παµψηφεὶ πανδηµεὶ ἀδακρυτὶ κρύβδην συλλήβδην (=γενικά) βάδην πρηνηδὸν (=µπρούµυτα) τυχόν (=ίσως) ΔΟΤΙΚΟΦΑΝΗ: (δηλώνουν τρόπο) σιωπῇ πάντῃ σχολῇ (=βραδέως) τῇδε (=έτσι) εἰκῇ (=στην τύχη) προῖκα (=χάρισµα) σπουδῇ (=βιαστικά) κοµιδῇ (=πάρα πολύ) ᾖ (=όπου ή όπως) .philology‐online. Αλεξανδρίδης Α Τ Φιλόλογος Ν Υ Σ 33 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www.ΕΠΙΡΡΗΜΑΤΑ Ο Κ Ι Τ Κ Αλέξανδρος Γ.gr και sapiens@sch.gr/ sapiens@otenet.