ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ & ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ

Α .

Γ Ρ Α Μ Μ Α Τ Ι Κ Η ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΑ

1. Ουσιαστικά α' κλίσης Αρσ. - ης / -ας, Θηλ. - η / -α (Ποια αρσενικά έχουν κλητική σε - α;) Συνηρημένα αρσενικά σε -ης και θηλυκά σε -α/-η 2. Ουσιαστικά β' κλίσης Αρσ. + Θηλ. - ος , Ουδ. - ον Συνηρημένα σε -ους/-η/ουν και -ους/-ους/-ουν 3.Ουσιαστικά γ' κλίσης (Ιδιαίτερη προσοχή στα πόλις, δύναμις, άστυ, πέλεκυς, βασιλεύς, χειμών, γείτων, Σωκράτης, Περικλής, κτήμα, βέλος, πέρας, κρέας...) 4. Ανώμαλα Ουσιαστικά (ναυς, γυνή, πρεσβευτής, χείρ.) ΕΠΙΘΕΤΑ 1. Επίθετα β' κλίσης Τρικατάληκτα: Αρσ. - ος, Θηλ. - η / -α, Ουδ. -ον Δικατάληκτα: Αρσ. + Θηλ - ος, Ουδ. -ον Συνηρημένα σε -ους,-η/-α,-ουν και -ους,ους,-ουν (Ποια τρικατάληκτα έχουν θηλ. σε - η και ποια σε - α; Ποια επίθετα είναι δικατάληκτα; Ποια πτώση λείπει από τα συνηρημένα;) 2. Επίθετα γ' κλίσης Τρικατάληκτα Αρσ. - υς , Θηλ. - εια , Ουδ. - υ Αρσ. - ας , Θηλ. - ασα , Ουδ. - αν Αρσ. ων , Θηλ. - ουσα , Ουδ. - ον Αρσ. ας, Θηλ. - αινα , Ουδ. - αν Δικατάληκτα Αρσ. + Θηλ.- υς, Ουδ. - υ Αρσ. + Θηλ.- ων , Ουδ. - ον Αρσ. + Θηλ.- ης, Ουδ. - ες 3. Ανώμαλα επίθετα πολ-ύς, - λή, -ύ I μέγας, μεγάλη, μέγα I πας, πάσα, παν

κατά το βελτίων) 2. μέγας. αισχρός. αληθέστατα Ανώμαλα: ευ. ταχύς. διανεμητικά. -Δεικτικές: ούτος.) -//: -άντερος. ράδιος. ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΑ Από το 1 έως το 5 σε όλες τις κατηγορίες πολλαπλασιαστικά.. αληθέστερον. ευδαίμων. -έστατος (αληθής. ολίγος. πάλαι..παλαιός.ΠΑΡΑΘΕΤΙΚΑ ΕΠΙΘΕΤΩΝ Ομαλά: Δευτερόκλιτα: -ό/ώτερος. -ούστατος Τριτόκλιτα τρικατάλικτα: -ύτερος.ό/ώτατος Δευτερόκλιτα συνηρημένα: -ούστερος.. άρπαξ. όδε Κτητική: α'_εμός / ημέτερος.α πχ.) Τριτόκλιτα δικατάλικτα : -έστερος. συ.) -//: .. πολύς (Στα παραπάνω προσοχή στην κλίση του Σ. κλέπτης. β'_ σεαυτού/-ής.Β. τακτικά. Αληθής > αληθώς.. ολίγον. Γένους (-ον) ΥΒ: θέμα υπερθετικού + . πολύ. ίδιος. ίσος. β'_ σος / υμέτερος.γ'_ εός / σφέτερος Αυτοπαθητική: α'_εμαυτού /-ής. . πλεονέκτης 3.. εχθρός. μικρός. εγγύς. αγαθός. . κακός.έστερος. βλάξ..) Ανώμαλα 1. -ύτατος (ευθύς. -άντατος (μέλας.. -έστατος (χαρίεις. καλός.ως ΣΒ: αιτιατική ενικού αριθμού ουδ. φίλος 4.. γ'_ εαυτού/-ής (απόλυτα. γεραιός ΠΑΡΑΘΕΤΙΚΑ ΕΠΙΡΡΗΜΑΤΩΝ Ομαλά: ΘΒ: θέμα θετικού + . ήσυχος.) ΑΝΤΩΝΥΜΙΕΣ Προσωπική: εγώ.

θνήσκω. πείθω. αμαρτάνω. οίδα. -όω σε ενεστώτα και παρατατικό (ιδιαίτερη προσοχή στα: ζω. μανθάνω. δύναμαι ( σε ενεστώτα.τίς. όμνυμι ορώ. έρχομαι. χρώμαι / πλέω. τί ΡΗΜΑΤΑ -Ενρινόληκτα και υγρόληκτα με άσιγμο συνηρημένο μέλλοντα + άσιγμο αόριστο α' (μένω. ο I όστις. έγνων/εάλων -Παρακείμενοι σε -γμαι. ήτις. πάσχω. νέμω. γίγνομαι. χρώμαι. . απόλλυμι. η. υπισχνούμαι.τι Ερωτηματική: τίς. οίομαι/οίμαι. έπομαι. φεύγω. -σμαι. σκοπώ/σκοπούμαι. ελυσάμην) -Αόριστος β' (έλαβον. επίσταμαι. φημι. βάλλω. ίστημι/ίσταμαι + επίσταμαι. εγράφην) -Αόριστος α' (έλυσα. έω. γιγνώσκω. ελαβόμην) -Ανώμαλοι Αόριστοι: έβην. λείπω. συλλέγω. ό. αιρώ/αιρούμαι. αίρω.-μμαι -Συνηρημένα σε -άω. δέομαι) -Ανώμαλα: οίδα. φημί. ίημι/ίεμαι. τυγχάνω. τις. νέμω. πίπτω. ίστημι / ίσταμαι. ευρίσκω. αλίσκομαι. έχω. λέγω. βάλω/βάλλομαι. αγγέλλω. βαίνω. τίθημι/τίθεμαι. μένω.Αναφορικές: ος.) -Παθητικός Αόριστος α' + β' (ελύθην. λανθάνω.τι Αόριστη: τις. λαμβάνω. ερωτώ. ακούω. αφικνούμαι. φαίνω/φαίνομαι. ζω. βούλομαι. δέδοικα/δέδια -Ρήματα β' συζυγίας: δίδωμι/δίδομαι. φέρω. τίθημι/τίθεμαι. είμι. παρατατικό + αόριστο β') Αρχικοί χρόνοι: άγω/άγομαι. αισθάνομαι. πυνθάνομαι. λαγχάνω. δίδωμι/δίδομαι.

επειδή. υποκείμενο.. Ο μ ο ι ό π τ ω τ ο ι ο ν ο μ α τ ι κ ο ί π ρ ο σ δ ι ο ρ ι σ μ ο ί (επιθετικοί. επεξηγήσεις) 2. Εκφράζουν κρίση. τελικό της αναφοράς. ώς.. Είναι προτάσεις επιρρηματικές. κατηγορούμενο. οπότε... 1) Αν εξαρτηθούν από ρήμα ψυχικού πάθους. Χρησιμεύουν ως επιρρηματικοί προσδιορισμοί της αιτίας. Εκφέρονται με τις ίδιες εγκλίσεις των ειδικών δευτερευουσών προτάσεων. + οριστική 1_ αν η μετοχή είναι χρόνου αορίστου). αιτιατικής) 3. Ε τ ε ρ ό π τ ω τ ο ι ο ν ο μ α τ ι κ ο ί π ρ ο σ δ ι ο ρ ι σ μ ο ί (τα είδη της γενικής. απόλυτο) 4. Σ Υ Ν Τ Α Κ Τ Ι Κ Ο 1.. παρόμοια με την υποθετική). τελικό του σκοπού. τελικής (σε τελική πρόταση με ίνα + υποτακτική αορίστου ή όπως + οριστική μέλλοντα). Εκφράζουν κρίση (υποκειμενική με το ώς και αντικειμενική με το ότι). παραθέσεις. Α π α ρ έ μ φ α τ ο : α) έναρθρο (λειτουργεί όπως ακριβώς και ένα ουσιαστικό) β) άναρθρο ( 7 χρήσεις: αντικείμενο. εισάγονται με το ότι για αντικειμενική αιτία ή με το ει για υποθετική αιτιολογία. Προσοχή. Μ ε τ ο χ ή : α) Κατηγορηματική ( Προσοχή στα ρήματα εξάρτησης) β) Επιρρηματική ( προσοχή στα «σημάδια» που δείχνουν το είδος) γ) Ανάλυση: επιθετικής (σε αναφορική πρόταση). υποθετικής αορίστοι ( σε υποθετική πρόταση με ει + οριστική ή αν . + οριστική αορίστου αν η σε οριστική ενεστώτα ή αν η μετοχή είναι χρόνου ενεστώτα ή με επεί. αντικείμενα και επεξηγήσεις.. εναντιωματικής (σε εναντιωματική πρόταση.+ υποτακτική ή ει + ευκτική. ότι. ότε.. . διότι.+ οριστική ενεστώτα ή παρατατικού αν η μετοχή είναι χρόνου ενεστώτα ή με επεί. επειδή . Δ ε υ τ ε ρ ε ύ ο υ σ ε ς π ρ ο τ ά σ ε ι ς . κατηγορηματικοί. αιτιολογικής ( σε αιτιολογική πρόταση με επεί. Είναι προτάσεις ονοματικές. Εκφέρονται με τις εγκλίσεις κρίσεως και ευκτική του πλαγίου λόγου αν εξαρτηθούν από ρήμα ιστορικού χρόνου. 5. Χρησιμεύουν ως υποκείμενα. επειδή.. επεξήγηση. Β) ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΕΣ: εισάγονται με τους αιτιολογικούς συνδέσμους ώς. δοτικής. επεί. παρατατικού επειδή . Α) ΕΙΔΙΚΕΣ: εισάγονται με τους ειδικούς συνδέσμους ότι. ανάλογα με το ρήμα εξάρτησης που αποτελεί την απόδοση).Β .

μή ον. λόγος είναι εκείνος στον οποίο η απόδοση είναι ένα από τα είδη του πλαγίου λόγου. Χρησιμεύουν ως επιρρηματικοί προσδιορισμοί του σκοπού. Εκφράζουν κρίση ή επιθυμία. β) πλαγιασμένος υποθ. Εκφέρονται με υποτακτική (προσδωκόμενος σκοπός). σε εμπρόθετο Δ) ΕΝΔΟΙΑΣΤΙΚΕΣ (φόβου ή διστακτικές): εισάγονται με τους ενδοιαστικούς συνδέσμους μή. Εκφράζουν κυρίως κρίση. ευκτική του πλαγίου λόγου. λόγων μπορούμε να συμβουλευτούμε το οικείο κεφάλαιο του σχολ. θαυμαστόν εστι. Επομένως.: · · · ειδική πρόταση ειδικό απαρέμφατο τελικό απαρέμφατο που εξαρτάται από ρήματα που σημαίνουν διατάζω. ευκτική του πλαγίου λόγου και οριστική ιστορικού χρόνου (για ανεκπλήρωτο σκοπό). 3) Οι αιτιολογικές λειτουργούν και ως επεξήγηση σε εμπρόθετο προσδιορισμό της αιτίας της πρότασης εξάρτησης. δεινόν εστί είναι ονοματικές και λειτουργούν ως υποκείμενα στις απρόσωπες αυτές εκφράσεις.. αν εξαρτηθούν από ρήμα ιστορικού χρόνου. ήν. συμβουλεύω . Πιο αναλυτικά : α) Ανεξάρτητος υποθ. είναι προτάσεις επιρρηματικές. είναι προτάσεις επιρρηματικές. Ε) ΥΠΟΘΕΤΙΚΕΣ: εισάγονται με τους υποθετικούς συνδέσμους εί. είναι προτάσεις ονοματικές. αν. όπως. λόγος είναι εκείνος στον οποίο η απόδοση είναι το ρήμα κύριας πρότασης (για τα είδη των ανεξάρτητων υποθ. Γ) ΤΕΛΙΚΕΣ: εισάγονται με τους τελικούς συνδέσμους Ινα. β) πλαγιασμένους και γ) εξαρτημένους υποθ. Ανάλογα με τη μορφή της απόδοσης μπορούμε να κάνουμε λόγο για α) ανεξάρτητους. Παρατηρήσεις στους υποθετικούς λόγους: Υποθετικός λόγος είναι το ζεύγος που σχηματίζουν μια δευτερεύουσα υποθετική πρόταση μαζί με την απόδοσή της. Επομένως. προτρέπω/αποτρέπω. απαγορεύω. αντικείμενα και επεξηγήσεις. υποτακτική (3ο & 4ο είδος) και ευκτική (5ο & 6ο είδος). Χρησιμεύουν ως βάση νοήματος μιας κύριας πρότασης. Προσοχή: Οι τελικές λειτουργούν και ως επεξήγηση προσδιορισμό του σκοπού της πρότασης εξάρτησης. και οριστική για φόβο πραγματοποιημένο. λόγους. Εκφράζουν επιθυμία.. Εκφέρονται με απλή οριστική (1ο & 2ο είδος). δηλ.2) Οι αιτιολογικές που εισάγονται με ει και εξαρτώνται από τις απρόσωπες εκφράσεις αισχρόν εστί. εάν. ώς (οι αρνητικές και με σκέτο μη). Χρησιμεύουν ως υποκείμενα. συντακτικού). . Εκφέρονται με υποτακτική (για φόβο προσδοκώμενο). Επομένως.

— Αν όμως στην ΚΠ υπάρχουν τα παραπάνω. αποτροπής.. Συγκεκριμένα το ρόλο της υπόθεσης μπορούν να τον υποκαταστήσουν τα εξής: εναντιωματική πρόταση χρονικοϋποθετική πρόταση · · · · · 1§ αναφορικοϋποθετική πρόταση 2§ τελική πρόταση που εισάγεται με νν9) με υποτακτική υποθετική μετοχή εναντιωματική μετοχή Θ2Π.. ) πλάγια ερώτηση Πρακτικά να θυμάστε: Αν σε μια περίοδο έχουμε 3 τουλάχιστο προτάσεις (ΚΠ + Υποθ.. Όσες μάλιστα εκφέρονται με υποτακτική δεν εισάγονται απλώς με κάποια αναφορική αντωνυμία αλλά με αναφορική αντωνυμία ακολουθούμενη από το αοριστολογικό αν . Κατηγορηματική μετοχή εξαρτώμενη από ρήμα αίσθησης. Σε μια περίοδο αποτελούμενη από 2 προτάσεις (ΚΠ + Υποθετική πρόταση) το ρόλο της απόδοσης τον έχει: — το ρήμα της ΚΠ εφόσον μέσα στην ΚΠ δεν υπάρχει μορφή πλαγίου λόγου. δηλ. επάν αντί επεί.] Λανθάνοντες υποθετικοί λόγοι Λανθάνοντες είναι οι υποθ.. επειδάν αντί επειδή. Ειδικό απρμφ.· · κατηγορηματική μτχ. που εξαρτάται από ρήματα αίσθησης κι αντίληψης (είναι αυτή που μεταφράζεται με ότι. πλην της κατηγορηματικής που μεταφράζεται με ότι. θ2ρ\Λ/| θ2π και εκφέρεται 1 Χρονικοϋποθετικές είναι οι χρονικές προτάσεις που εκφέρονται συνήθως με υποτακτική και ευκτική. πριν αν αντί πριν . [γ) εξαρτημένος υποθ. τότε αυτά επιτελούν το ρόλο της απόδοσης. αρκεί να μην εξαρτάται από ρήματα με τις σημασίες που είδαμε παραπάνω. Όσες μάλιστα εκφέρονται με υποτακτική δεν εισάγονται απλώς με κάποιο χρονικό σύνδεσμο αλλά με χρονικό σύνδεσμο ακολουθούμενο από το αοριστολογικό αν ( όταν αντί ότε... .. λόγος είναι εκείνος στον οποίο η απόδοση είναι: · · · οποιαδήποτε δευτερεύουσα πρόταση (εκτός από ειδική / πλ. ερωτηματική) τελικό απαρέμφατο. εξαρτώμενο από ρήμα προτροπής. οποιαδήποτε μετοχή. Πρόταση + Ειδική πρόταση) τότε το ρόλο της απόδοσης συνήθως τον έχει η Ειδική πρόταση.) 2 Αναφορικοϋποθετικές είναι οι αναφορικές προτάσεις που εκφέρονται συνήθως με υποτακτική και ευκτική.. λόγοι στους οποίους η υπόθεση δεν είναι δευτερεύουσα υποθετική πρόταση αλλά κάποια ισοδύναμη έκφραση. . οπόταν αντί οπότε. Τελικό απρμφ. γνώσης.

σκοπό. Χρησιμεύουν ως υποκείμενα. που δηλώνουν υποκειμενικό συμπέρασμα ή φυσικό επακόλουθο. εάν καί. Ι) ΑΝΑΦΟΡΙΚΕΣ: 3 Αναφορικοϋποθετική είναι συνήθως η επιθετική μετοχή που μεταξύ αυτής και του άρθρου της υπάρχει άρνηση μή 4 Χρονικοϋποθετική είναι η μετοχή αορίστου που δεν μεταφράζεται με αόριστο αλλά με μέλλοντα. είτε . Εκφράζουν κρίση. Επομένως. ει . Επομένως. Δηλώνουν εναντίωση προς την κύρια πρόταση. επομένως. όταν. πρίν. καθώς και με αναφορικές αντωνυμίες και αναφορικά επιρρήματα (μερικής άγνοιας). καϊ εί. απορηματική υποτακτική. . αντικείμενα και επεξηγήσεις. είναι προτάσεις επιρρηματικές. δυνητική οριστική.ή. Εκφέρονται με οριστική.· · αναφορικοϋποθετική μετοχή χρονικοϋποθετική μετοχή 4§ 3§ Πρέπει. υποτακτική και ευκτική (χρονικοϋποθετικές. ονδ' εί. Επομένως. πριν εισάγει χρονικές απαρεμφατικές Η) ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΙΚΕΣ: εισάγονται με τους συμπερασματικούς συνδέσμους ώστε.. κάν. Θ) ΠΛΑΓΙΕΣ ΕΡΩΤΗΜΑΤΙΚΕΣ: εισάγονται με τα ει. Εκφράζουν κρίση ή επιθυμία. ώς. 2) Τα έφ' φ. Χρησιμεύουν ως επιρρηματικοί προσδιορισμοί του χρόνου. με ερωτηματικές αντωνυμίες και ερωτηματικά επιρρήματα (μερικής άγνοιας). Προσοχή: 1) Ο συμπερασματικός σύνδεσμος ώστε εισάγει συμπερασματικές απαρεμφατικές δευτερεύουσες προτάσεις. διότι. επειδή. έφ' φ τε συντάσσονται επίσης με απαρέμφατο και δηλώνουν όρο ή συμφωνία. ΣΤ) ΕΝΑΝΤΙΩΜΑΤΙΚΕΣ / ΠΑΡΑΧΩΡΗΤΙΚΕΣ: εισάγονται με τους συνδέσμους εί καί. οπότε. Εκφράζουν κρίση ή επιθυμία.. Εκφέρονται με οριστική. είναι προτάσεις επιρρηματικές.είτε (ολικής άγνοιας). λανθάνουσες υποθέσεις). Επομένως. πρέπει να έχουμε όλα τα παραπάνω υπόψη. Δηλώνουν συμπέρασμα ή επακόλουθο. είναι προτάσεις ονοματικές. ονδ' εάν. επεί. και ευκτική του πλαγίου λόγου. είναι προτάσεις επιρρηματικές. Ζ) ΧΡΟΝΙΚΕΣ: εισάγονται με τους χρονικούς συνδέσμους ότε. δυνητική ευκτική. έφ' ω τε. όρο ή συμφωνία. να είμαστε πολύ προσεκτικοί. Εκφέρονται με απλή οριστική. αν μας ζητηθεί να εντοπίσουμε σε ένα κείμενο και να αναγνωρίσουμε τους υποθετικούς λόγους. Είναι λανθάνουσες υποθέσεις. οπόταν. όπως και οι υποθετικές.. έφ' ω. μηδ' εάν. Εκφράζουν κρίση ή επιθυμία. και άν. άν καί. Προσοχή: ο χρονικός σύνδεσμος δευτερεύουσες προτάσεις. δυνητική οριστική και δυνητική ευκτική. υποτακτική και ευκτική. Εκφέρονται με οριστική (καθαρές).

α)ΑΠΛΕΣ: εισάγονται με αναφορικές αντωνυμίες και αναφορικά επιρρήματα. γ) στις υποθετικές ( να γνωρίζεις τα είδη των υποθετικών λόγων) . Οι αναφορικο-υποθετικές εκφέρονται με υποτακτική ή ευκτική. Χρησιμεύουν ως επιρρηματικοί προσδιορισμοί ή αντικαθιστούν ουσιαστικό . Εκφέρονται με υποτακτική. αιτιολογικές. ό. συμπερασματικές με «ως». Στην περίπτωση αυτή πρέπει το αναφορικό να αναφέρεται στα προηγούμενα και ισοδυναμεί στη μετάφραση συνήθως με δεικτική αντωνυμία. χρονικές β)στις χρονικές με «πριν» . Συχνά εκφέρονται με απαρέμφατο. Εκφράζουν κρίση ή επιθυμία. μη ως: ειδικές. υποθετικές. Οι αναφορικο-τελικές εξαρτώνται από ρήμα κίνησης ή σκόπιμης ενέργειας και εκφέρονται με οριστική μέλλοντα. αναφορικο-συμπερασματικές. είναι προτάσεις άλλοτε επιρρηματικές και άλλοτε ονοματικές. αναφορικουποθετικές. διότι συνήθως αντί ρήματος εκφέρονται με απαρέμφατο. επει(δή). Οι προτάσεις με ώσπερ είναι αναφορικο-παραβολικές (συνήθως εννοείται το ρήμα τους από τον αμέσως προηγούμενο ρηματικό τύπο) Προσοχή: τα αναφορικά στην αρχή περιόδου .επίθετο. συμπερασματικές. «εφ'ω(τε)». εναντιωματικές/παραχωρητικές (σε συνδυασμό με το «και») μη: ενδοιαστικές τελικές ό. όπως. δυνητική οριστική και δυνητική ευκτική. αναφορικές-παραβολικές. «ώστε». πααβολικές. όταν εκφράζουν επιθυμία. αναφορικο-αιτιολογικές. ει. αλλά κύρια. Γενικά. ότι . τελικές ει: πλάγιες ερωτηματικές. Προσοχή: Οι αναφορικο-αιτιολογικές εξαρτώνται από ρήμα ψυχικού πάθους. αιτιολογικές. Εκφέρονται με απλή οριστική. όταν εκφράζουν κρίση. πλάγιες ερωτηματικές επει(δή): αιτιολογικές.τι: αναφορικές. ότι: ειδικές. ευχετική ευκτική και προστακτική. πλάγιες ερωτηματικές.τι.ημιπεριόδου δεν εισάγουν δευτερεύουσα αναφορική πρόταση. Οι αναφορικο-συμπερασματικές συνήθως εξαρτώνται από πρόταση με δεικτική αντωνυμία ή δεικτικό επίρρημα. Επομένως. β) ΜΕΙΚΤΕΣ: αναφορικο-τελικές. χρονικές. για τις δευτερεύουσες: Προσοχή στους συνδέσμους εισαγωγής + στα ρήματα εξάρτησης Ιδιαίτερη προσοχή: α) στις προτάσεις που εισάγονται με τα: ως. αιτιολογικές όπως: πλάγιες ερωτηματικές. τελικές.

απειλώ". ως). Οτιδήποτε λοιπόν βρούμε από τα παραπάνω γνωρίζουμε ότι είναι πλάγιος λόγος. "υπόσχομαι". . 4. Αναφορικά με το φαινόμενο του πλαγίου λόγου πρέπει να είμαστε έτοιμοι να αντιμετωπίσουμε δύο ζητούμενα: α) στα πλαίσια ενός κειμένου να εντοπίσουμε τους πλάγιους λόγους και να τους μετατρέψουμε σε ευθύ και β) να μετατρέψουμε κάποια πρόταση ή περίοδο από τον ευθύ στον πλάγιο λόγο. όπως οριστική/δυνητική οριστική/δυνητική ευκτική) Η πέμπτη μορφή ονομάζεται πλάγιος λόγος επιθυμίας. "προτρέπω". χρονικοϋποθετικές. Π λ ά γ ι ο ς λόγος. "ορκίζομαι" τότε να γνωρίζουμε ότι μόνο αν ακολουθεί απαρέμφατο μέλλοντα (ειδικό) έχουμε πλάγιο λόγο. διότι και σ' αυτές κάνω αναγνώριση υποθετικού λόγου (λανθάνουσες υποθέσεις).. "αποτρέπω". μετά από ρήματα με τη σημασία "λέγω". αναφορικοϋποθετικές. σε πρόταση που 5Αν το ρήμα εξάρτησης έχει τη σημασία "ελπίζω". διότι στον ευθύ λόγο αντιστοιχεί σε κύρια πρόταση επιθυμίας (δηλ. "εύχομαι") / κελεύει σε ελθείν (ευθύς λόγος: ελθέ) 2. μετά από ρήματα με τη σημασία "λέγω". α) Όταν μας ζητηθεί να εντοπίσουμε τον πλάγιο λόγο σε κάποια περίοδο και κατόπιν να τον μετατρέψουμε σε ευθύ πρέπει να έχουμε να έχουμε υπόψη ότι ο πλάγιος λόγος έχει τις ακόλουθες μορφές: 1. ) / αγγέλλει τούτους ερχομένους ( ευθύς λόγος: ούτοι έρχονται) πλάγια ερώτηση / ερωτά αυτόν τι ποιεί (ευθύς λόγος: τι ποιείς. ειδική πρόταση (πρόταση του ότι.δ) στις εναντιωματικές / παραχωρητικές. 5.) τελικό απαρέμφατο (μόνο αυτό που εξαρτάται από ρήματα που σημαίνουν "διατάζω". σε πρόταση που εκφέρεται με μια από τις εγκλίσεις κρίσης. "ζητώ". "νομίζω" / φησί γράφειν (ευθύς λόγος: γράφω). 3. Αν ακολουθεί απαρέμφατο αορίστου δεν υφίσταται πλάγιος λόγος(απλό τελικό απαρέμφατο). Οι τρεις πρώτες μορφές ονομάζονται πλάγιος λόγος κρίσης διότι στον ευθύ λόγο αντιστοιχούν σε κύρια πρόταση κρίσης (δηλ. "αισθάνομαι (με τη βοήθεια κάποιας αίσθησής μου)" / λέγει ότι γράφει (ευθύς λόγος : γράφω) ειδικό απαρέμφατο 5§. "γνωρίζω". Κατηγορηματική μετοχή (αυτή μόνο που εξαρτάται από ρήματα αίσθησης/γνώσης/αντίληψης/δείξης/αγγελίας και μεταφράζεται με ότι.. 6.

προχωρώ στην μετατροπή του σε ευθύ. κατηγορηματική μετοχή. "αποτρέπω". β) Όταν μας ζητηθεί να μετατρέψουμε κάποια πρόταση ή περίοδο από τον ευθύ στον πλάγιο λόγο πρέπει να εργαστούμε ως εξής: ί. Αφαιρώ κατ' αρχήν το ρήμα εξάρτησης. β) το τελικό απρμφ. είτε ειδικό απαρέμφατο 6§ είτε. "προτρέπω". τέλος. από ρήμα εξάρτησης με τη σημασία "αισθάνομαι". . "αντιλαμβάνομαι". Η ακριβής μορφή του πλαγίου λόγου θα καθορισθεί από το ρήμα εξάρτησης. ευχετική ευκτική. προτρεπτική υποτακτική) Η τέταρτη μορφή άλλοτε είναι πλάγιος λόγος κρίσης και άλλοτε πλάγιος λόγος επιθυμίας ανάλογα με την έγκλιση της ευθείας ερώτησης στην οποία αντιστοιχεί. όπως προστακτική. "εύχομαι" / μη πράττετε φαύλα κελεύει αυτούς μη πράττειν φαύλα 6Στην περίπτωση όπου θα μετατρέψουμε την κύρια πρόταση του ευθέως λόγου σε απαρέμφατο θα πρέπει να προσέξουμε την πτώση του υποκειμένου του (σε ονομαστική ή αιτιατική). Βέβαια σε κάθε περίπτωση δεν είναι δυνατή η μετατροπή και στις τρεις παραπάνω μορφές. "γνωρίζω". και στη συνέχεια μετατρέπω: α) την ειδική πρόταση / το ειδικό απρμφ. "ζητώ". "γνωρίζω". "δείχνω" ο πλάγιος λόγος θα είναι κατηγ. γ) την πλάγια ερώτηση σε ευθεία ερώτηση.εκφέρεται με μια από τις εγκλίσεις επιθυμίας.Αν η κύρια πρόταση είναι κρίσης μπορεί να γίνει είτε ειδική πρόταση./ την κατηγορηματική μετοχή σε κύρια πρόταση κρίσης . αφού εντοπίσω τον πλάγιο λόγο σε μια περίοδο. σε κύρια πρόταση επιθυμίας. μετατροπή απλής (κύριας) πρότασης σε πλάγιο λόγο. Μετοχή / Έλληνες αεί παίδες εισίν οίδε (τους) Έλληνας αεί παίδας όντας . Ύστερα λοιπόν από ρήμα εξάρτησης με τη σημασία "λέγω". "αισθάνομαι (με τη βοήθεια κάποιας αίσθησής μου)" ο πλάγιος λόγος θα είναι ειδική πρόταση / Έλληνες αεί παίδες εισίν λέγει ότι Έλληνες αεί παίδες εισίν Ύστερα από ρήμα με τη σημασία "λέγω".Αν η κύρια πρόταση είναι είναι επιθυμίας τότε θα μετατραπεί σε τελικό απαρέμφατο αρκεί το ρήμα εξάρτησης να σημαίνει "διατάζω". τέλος. να θυμόμαστε δηλαδή τους κανόνες περί ταυτοπροσωπίας και ετεροπροσωπίας. Με βάση τα παραπάνω. "νομίζω" ο πλάγιος λόγος θα είναι ειδικό απαρέμφατο / Έλληνες αεί παίδες εισίν λέγει (τους) Έλληνας αεί παίδας είναι Ύστερα. .

επειδή το ρήμα εξάρτησης είναι αρκτικού χρόνου. ερωτά ποίαν/οποίαν οδόν επί τον βίον τράπηται.μετοχή . η έγκλιση τόσο της ειδικής όσο και της αιτιολογικής μετατρέπονται σε ευκτική του πλάγιου λόγου. επειδή το ρήμα εξάρτησης είναι ιστορικού χρόνου. Εδώ. Μετατροπή περιόδου σε πλάγιο λόγο. αυτές οι εγκλίσεις στον πλάγιο λόγο παραμένουν ίδιες / Έλληνες αεί παίδες αν ήσαν λέγει ή έλεγεν (= αρκτικός χρόνος ή ιστορικός χρόνος.Αν η κύρια πρόταση είναι ευθεία ερώτηση. να θυμόμαστε ότι. Εδώ. Αν όμως το ρήμα εξάρτησης του πλάγιου λόγου είναι παρελθοντικού χρόνου τότε στη δευτερεύουσα ειδική/πλάγια ερωτηματική πρόταση πρέπει να αλλάξω την οριστική / υποτακτική του ευθέως λόγου σε Ευκτική του Πλάγιου Λόγου / Έλληνες αεί παίδες εισίν λέγει (= αρκτικός χρόνος) ότι Έλληνες αεί παίδες εισίν_(διατήρηση της οριστικής του ευθ. τότε πρέπει να θυμάμαι ότι η κύρια πρόταση θα μετατραπεί όπως περιγράψαμε παραπάνω (σε ειδική πρόταση . αυτή θα μετατραπεί σε πλάγια ερώτηση / ποίαν οδόν επί τον βίον τράπωμαι. Αν έχω να μετατρέψω σε πλάγιο λόγο μια κύρια μαζί με μια δευτερεύουσα πρόταση. Προσοχή: στην περίπτωση που θα έχουμε μετά την μετατροπή ειδική πρόταση ή πλάγια ερώτηση θα πρέπει να προσέξουμε την έγκλιση. λόγου από ευκτική του πλαγίου λόγου) Αν ωστόσο η κύρια πρόταση του ευθέως λόγου εκφέρεται με δυνητική έγκλιση (ή με οριστική παρατατικού/υπερσυντελίκου).λόγου) αλλά Έλληνες αεί παίδες εισίν έλεγεν (= ιστορικός χρόνος) ότι Έλληνες αεί παίδες είεν (αντικατάσταση της οριστικής του ευθ. η έγκλιση τόσο της ειδικής όσο και της αιτιολογικής παραμένουν ίδιες Αν όμως το ρήμα εξάρτησης του πλάγιου λόγου είναι παρελθοντικού χρόνου τότε στη δευτερεύουσα πρόταση πρέπει να αλλάξω την οριστική / υποτακτική του ευθέως λόγου σε Ευκτική του Πλάγιου Λόγου. Γενικά. .πλάγ. τότε η έγκλιση δεν υφίσταται καμιά αλλαγή. αδιάφορα) ότι Έλληνες αεί παίδες αν ήσαν π. [Χαίρω] (διότι ευδοκιμείς) = κύρια πρόταση + δευτερεύουσα αιτιολογική λέγει ότι χαίρει [ή : χαίρειν ] διότι ευδοκιμεί .ερώτηση .τελικό απρέμφατο).. ενώ η δευτερεύουσα πρόταση θα παραμείνει δευτερεύουσα με πιθανή αλλαγή της έγκλισης του ρήματός της. Χαίρω διότι ευδοκιμείς έλεγεν ότι χαίροι [ή : χαίρειν ] διότι ευδοκιμοί .ειδικό απαρέμφατο κατηγ. αν το ρήμα εξάρτησης είναι παροντικού χρόνου.

Μπορεί όμως να απομακρυνθεί απ' αυτόν και να βρεθεί πολύ μπροστά στην πρόταση όταν αυτή αρχίζει με άρνηση ή ερωτηματική λέξη. β) με ευκτική οποιουδήποτε χρόνου πλην μέλλοντα σχηματίζει τη δυνητική ευκτική. 6. Πλάγιες πτώσεις (που αναφέρονται σε ρηματικό τύπο. άνω τελεία ή κόμμα. γ) με ειδικό απαρέμφατο ή με κατηγορηματική συνήθως μετοχή. ^ δυνητικό: α) με οριστική παρελθοντικού χρόνου σχηματίζει τη δυνητική οριστική. λόγων). Μεταφράζεται με αν. αλλά δεν είναι αντικείμενό του).Αν η δευτερεύουσα πρόταση εκφέρεται με δυνητική έγκλιση ή με οριστική παρατατικού / υπερσυντελίκου. Συντάσσεται πάντα με υποτακτική. Τ α ε ί δ η τ ο υ α ν ^ υποθετικό: βρίσκεται πάντα σε αρχή πρότασης. 1. ανάλογα με το τι επιβάλλουν τα συμφραζόμενα. Επιρρηματικά κατηγορούμενα. μετά από τελεία. Εισάγει δευτ. . + παρατατικό. Ε π ι ρ ρ η μ α τ ι κ ο ί π ρ ο σ δ ι ο ρ ι σ μ ο ί . Η θέση του δεν είναι σταθερή. Μεταφράζεται με θα + παρατατικό. Για τη θέση του βλ. ^ αοριστολογικό: βρίσκεται σε δεύτερη θέση μετά από χρονικό σύνδεσμο (χρονικοϋποθετικές προτάσεις). Σ' αυτές τις περιπτώσεις μπορεί να ισοδυναμεί στη σημασία είτε με δυνητική οριστική είτε με δυνητική ευκτική. Μένει αμετάφραστο. 8. 5. Επιρρηματικές μετοχές. τελικό σύνδεσμο (τελικές προτάσεις του υποτιθέμενου σκοπού) και αναφορική αντωνυμία (αναφορικοϋποθετικές προτάσεις). Μεταφράζεται με θα + παρατατικό ή υπερσυντέλικο. τότε η έγκλισή της παραμένει ίδια. Επιρρηματικές προτάσεις. Συνήθως βρίσκεται λίγο πριν ή μετά το ρηματικό τύπο. υποθετική πρόταση που εκφέρεται με υποτακτική (2ο/3ο είδος υποθ. όπως και το υποθετικό Θ 2 Π . 7. παραπάνω. Μεταφράζεται με ότι θα. 4.. Επιρρήματα. 2. 3.. Εμπρόθετοι.