ΘΕΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ

: ΣΥΓΚΡΟΥΣΗ Η ΣΥΜΠΟΡΕΥΣΗ; Τεκµηριωµένη τοποθέτηση στό ἄρθρο «Ψυχολογία καί πνευµατική ζωή» τοῦ ἱερέως καί ψυχοθεραπευτοῦ Ἀδαµαντίου Αὐγουστίδου, τό ὁποῖο δηµοσιεύθηκε σέ τέσσερα (!) τοὐλάχιστον περιοδικά. Μέ τήν τοποθέτηση αὐτή ὁ π. Στέφανος ἀπαντᾶ στήν πρόκληση τῆς ψευδοεπιστήµης τῆς ψυχαναλύσεως καί στήν ἀπόπειρα εἰσβολῆς τῶν «ψυχο-ειδικῶν» στό ἄδυτο τῆς Θεολογίας καί τῆς ἐν γένει πνευµατικῆς ζωῆς.

1

Τὸ ἴδιο ἄρθρο (σε ἐκτενέστερη µορφή) δηµοσιεύθηκε στον "Ὀρθόδοξο Τύπο" στα φύλλα τῆς 20ης καὶ 27ης Σεπτεµβρίου 2002 ἀλλὰ καὶ στον τελευταῖο "Ἐφηµέριο" (τεῦχος Ὀκτωβρίου 2002). σελ.Μὲ µεγάλη ἐκπλήξῃ ἀλλὰ καὶ ἀπογοήτευση διαβάσαµε στο ἔντυπο "Ἐκκλησιαστικὴ Παρέµβαση" (τεῦχος 80. Τὸ πραγµατικὰ λυπηρὸ εἶναι τὸ ὅτι ὁ π. Σεπτεµβρίου 2002. χωρὶς Θεὸ δέ. τὶς πρακτικὲς καὶ κυρίως στις ἐπιλεχθεῖσες µεθόδους παρουσιάσεως τῶν θέσεων αὐτῶν καὶ µάλιστα µέσα ἀπὸ ἐκκλησιαστικὰ ἔντυπα εὐρείας ἀποδοχῆς καὶ κύρους! Στο σηµείο αυτό είναι ανάκγη να τονιστεί το ότι δεν αποδεχόµαστε την µονοπώληση της αγάπης και της "φιλόστοργης" διακονίας από κανέναν αφού αυτή είναι κοινή διακονία όλων µας (οι εξαιρέσεις δεν αποτελούν κανόνα!) αλλά και χάρισµα που ο Θεός µας αξιώνει να φέρουµε για να προσφέρουµε στον άνθρωπο! 2 . Τιµούµε καὶ σεβόµαστε τὰ πρόσωπα καὶ τὰ "σχὴµατα" ἀλλὰ ἀντιτιθέµεθα στις ἰδέες. 12-13) τῆς Ἱερᾶς Μητροπόλεως Ναυπάκτου καὶ Ἁγίου Βλασίου περιλήψη ἄρθρου τοῦ π. Είναι ἀπορίας άξιο το πὼς ἔνας σεβαστὸς ποιµένας καὶ ἐπιστήµονας χρησιµοποιεὶ τὴν θεολογική γλῶσσα για να παρουσιάσει µιᾷ ἐπιστήµη ἀνθρωπίνῃ µέν. Στῇ συνέχεια θα τονιστοὺν ὁρισµένα σηµεῖα τοῦ ἄρθρου για να καταδειχθεὶ τὸ παραπάνω συµπέρασµα χωρὶς ἴχνος ἐµπάθειας καὶ προκαταλήψεως πρὸς συγκεκριµένα πρόσωπα ἀλλὰ ὄχι καὶ χωρὶς ἀντίθεσή σε συγκεκριµένες ἰδέες. Θέλουµε να επιµείνουµε σε τούτο για να διαβεβαιώσουµε πως κίνητρό µας δεν είναι η απαξίωση των επιστηµών και πολύ περισσότερο των επιστηµόνων αλλά η αγάπη προς το ποίµνιό µας και η συναίσθηση της ποιµαντικής µας ευθύνης. Ἀδαµάντιος χρησιµοποιεὶ µιᾷ ἐξαιρετικὰ δυσνόητη γλῶσσα ἰδίως για τὸν µέσο ἀναγνώστῃ (καί) πρὸς τὸν ὁποῖο ἀπευθύνονται τὰ παραπάνω ἔντυπα. Ἀδαµαντίου Αὐγουστίδη µε τίτλο : "Ψυχολογία καὶ πνευµατικὴ ζωή".

δηλαδὴ τῶν ἁγίων τῆς Ἐκκλησίας. τὴν ὑπάρξῃ καί τις ἐνέργειες τῶν δαιµόνων. ἐνέργειες καὶ ἀντιµετώπιση τῶν παθῶν. τῇ διαφορᾷ προπτωτικὴς καὶ µεταπτωτικὴς καταστάσεως τοῦ ἀνθρώπου καθὼς καὶ τῆς ἐπιστροφῆς τοῦ στο "ἀρχαῖον κάλλος". "Ψυχ-ἀναλύσῃ". Τὶ να συζητήσουν µεταξὺ τοὺς ὅταν ὅπως παραδέχεται ὁ π. ἡ ζήλια τῶν ἀδελφῶν µεταξὺ τοὺς καὶ ἄλλο ἡ ζηλοφθονία. Μπορεῖτε να µας ἐξηγήσετε κατά πως διαφέρουν οἱ "συµπεριφορικὲς ἐκδηλώσεις" καὶ οἱ "διαταραχὲς στο ἐπίπεδο τῶν διαπροσωπικὼν σχέσεων" µέ τις ἐκδηλώσεις-ἐνέργειες τῆς ψυχῆς . ∆εν ἔχουν ὅλα αὐτὰ κοινὴ ῥίζα. Ἄλλο εἶναι. Ἂν δεν ἔχουν διαφορὰ µεταξὺ τοὺς γιατὶ "βαπτίζουµε" τὶς ἐνέργειες τῆς ψυχῆς "συµπεριφορικὲς ἐκδηλώσεις" καὶ τὰ πάθη τῆς "διαταραχές". Τότε ὅµως πως θα µιλήσουµε για διάλογο Θεολογίας καὶ Ψυχολογίας. τῆς "ἀµαυρωθείσης" εἰκόνας τοῦ Θεοῦ τοῦ πεπτωκότος ἀνθρώπου. για παράδειγµα. γένεση. Ἂν πάλι εἶναι διαφορετικὰ τότε πόσες ψυχὲς ἔχει κάθε ἄνθρωπος. "Ψυχο-θεραπεία") δεν ἀσχολούνται µε τὴν ψυχὴ τοῦ ἀνθρώπου κατ' οὐσίαν. Ἀδαµάντιος γράφοντάς πως: "…οἱ ἀνθρωπολογικὲς συνέπειες τῆς ἐνσάρκωσης τοῦ ΘεοῦΛόγου βρίσκονται ἕκτος τοῦ πεδίου τῶν ἐνδιαφερόντων τῆς (Ψυχολογίας)". Αὐτὸ ἀκριβὼς παραδέχεται καὶ ὁ π. κοινὴ αἰτία ὑπάρξεως. Ἄλλο ἡ ἐκδικητικότητα καὶ ἄλλο ἡ µνησικακία. Ἀδαµάντιος " χωρὶς τῇ νηπτικὴ ἐµπειρία τῶν κατὰ Χάριν θεῶν. Ἄλλο ὁ φθόνος καὶ ἄλλο τὸ µῖσος.Σηµεῖο 1ο : "Οἱ ἐν λόγῳ ἐπιστῆµες ("Ψυχολογία". Ἄλλο εἶναι ἡ ψυχὴ τῆς Θεολογίας καὶ ἄλλο ἡ ψυχὴ τῆς Ψυχολογίας. δηµιουργοῦνται στον ἐγκέφαλο καὶ µόνον καὶ ἐποµένως ἀναγάγουµε ἑαυτοὺς (τουλάχιστον) σὲ ψυχικοὺς ἢ ἐγκεφαλικοὺς ἀνθρώπους καὶ ὄχι σε καρδιακούς. "Ψυχἰατρική". εἶναι ἀδύνατον να διατυπωθεὶ οὐσιαστικὸς λόγος για τό τι εἶναι 3 . Ἀλλὰ µιᾷ τέτοια τοποθέτηση ἐπιπλέον µας ὁδηγεὶ ἐκ τοῦ ἀσφαλοῦς στο συµπέρασµα ὅτι ἡ Ψυχιατρικὴ ἀγνοεῖ τὴν ὑπάρξῃ.…ἀλλά µέ τις συµπεριφορικὲς ἐκδηλώσεις καί τις διαταραχὲς στο ἐπίπεδο τῶν διαπροσωπικὼν σχέσεων τῆς πεπτωκυίας ἀνθρωπίνης φύσεως". Ἢ µήπως οἱ ἐκδηλώσεις µας αὐτὲς προκαλοῦνται. πνευµατικούς.

Ἀφοῦ ὅµως δεν γνωρίζει ἡ Ψυχολογία τὸν ἄνθρωπο. Σ' ἐµᾶς πάντως ἔτσι φαίνεται ἀφοῦ µάλιστα παρακάτω γίνεται πιο σαφὴς ἡ ἄποψη ὅτι αὐτό. Μήπως καταβάλλεται προσπάθεια να ἀποσυνδεθεὶ ἡ Ἱερὰ Ἐξοµολόγησις ἀπὸ τὴν πνευµατικὴ καθοδήγηση καὶ µοιραία τὴν ἀπό-ἱεροποίηση τοῦ µυστηρίου. τότε εἶναι σαν να παίρνουµε ἀσπιρίνη που καταπραύνει τὸν πόνο στο στῆθος ἀλλὰ να µὴν µπαίνουµε στο χειρουργεῖο για να ἐγχειριστοῦµε κὶ ἔτσι ἀργὰ ἢ γρήγορα ἡ καρδία σταµατὰ καὶ ὁ ἀσθενὴς πεθαίνει! Σηµεῖο 2ο : "…δεν ἀποσκοπεῖ (ἡ ἐξοµολογήσῃ) στην "ψυχο"λογικὴ ἀνακούφιση ἀλλὰ στην κάθαρση ἀπὸ τὰ πάθη. ὁ π. Τώρα. Ἢ 4 . δεν γνωρίζει οὐσιαστικὰ καί πως να τὸν θεραπεύσει! Ἄρα δεν σῴζεται. ἐνὼ για τὸν ἐξοµολόγο εἶναι εἴσοδός σε "ξένα χωράφια"! Μιᾷ ἐρωτήσῃ που προκύπτει ἀπὸ τὴν παραπάνω φράσῃ εἶναι ἡ ἐξῄς: ἡ κάθαρση ἀπὸ τὰ πάθη. Ἀδαµάντιος πέφτει σε ἀντίφαση γιατὶ λίγο πιο πάνω στο ἴδιο κείµενό του γράφει χαρακτηριστικὰ : "Ἡ Ὀρθόδοξη Ποιµαντικὴ Θεολογία…ἐνδιαφέρεται…στῇ συνέχεια για τὴν ἀνακούφιση τῶν ὀδυνῶν τοῦ παρόντος βίου". ἰσορροπία στην ψυχὴ τοῦ πρῶτα καὶ στο περιβάλλον ὕστερα…". θα ἔλεγα. ἂν ἡ ἀνακούφιση ἀπὸ τὸν πόνο τοῦ βίου εἶναι ἀρκετή. Χρυσόστοµο Παπαθανασίου καὶ δηµοσιεύεται στο περιοδικὸ "Τόλµη" (Νοέµβριος 2002) εἶναι κατηγορηµατικός: "Ὁ Ὀρθόδοξος Χριστιανός…ζει "ἐκκλησιαστικά"…αὐτὸ τὸν βοηθάει να προοδεύει πνευµατικά. ὁ ἁγιασµὸς καὶ ἡ θέωση δεν προσφέρουν τὴν ἀνακούφιση στον ἄνθρωπο. Μπορεὶ κανεὶς να βρίσκεται. στο δρόµο τῆς θεώσεως ἀλλὰ να καταφεύγει καὶ στον Ψυχολογο/Ψυχιατρο για να ἀνακουφιστεί! Στο σηµεῖο αὐτὸ ὁ Μακαριώτατος Ἀρχιεπίσκοπος διαφωνεῖ ῥιζικὰ ἀφοῦ σε συνέντευξή που παρεχώρησε στον π. χάριτι Θεοῦ. Τελικά.πραγµατικὰ ὁ ἄνθρωπος". Βέβαια. κρατώντας τὴν ἁγία ἐκείνη. εἶναι ἔργο τῶν "εἰδικών". οὔτε βοηθιέται ἀπὸ τὴν Ψυχολογία ὁ ἄνθρωπος αφού δεν θεραπεύεται η ψυχὴ τοῦ. ἡ Ψυχολογία ἢ ἡ Θεολογία. ποῖος ἀνακουφίζει π. Ἀδαµάντιε. δηλαδὴ ἡ καθοδήγηση καὶ ἡ ἀνακούφιση. στον ἁγιασµὸ καὶ τὴν θέωση τοῦ ἀνθρώπου".

Αθηνα 2001. Εἶναι δυνατὸν να ὑπάρχουν ἅγιοι. σᾶς ὑπενθυµίζουµε να διαβάσετε τὸν πρόλογο τοῦ βιβλίου "Ὅρια Ζωῆς" τῶν Dr. ὅταν µάλιστα πρόκειται περὶ ἰδιοσυγκρασιῶν εὐαισθήτων ἐξ ὑπερεντάσεως τῶν νεύρων καὶ ὑπερκοπώσεως καὶ ἐξ ἀφετηρίας προκαταλήψεως-ὅπως ἀκριβὼς συνέβαινε κατ' ἐκεῖνον τὸν χρόνον εἰς τὸν ὅσιον τοῦτον-να λάβωσι χώραν καὶ τοιαῦται ἐκδηλώσεις". 5 . αὐτὸς ἔπασχε-ἀνισόρροπος ὧν. Τρεµπέλας για τὸν Ἅγιο Συµεὼν τὸν Νέο Θεολόγο (βλ.µήπως ἡ Θεολογία ἐνδιαφέρεται ἁπλᾶ για τὴν ἀνακούφιση τοῦ ἀνθρώπου ἀλλὰ ἐπειδὴ δῆθεν δεν µπορεὶ να τοῦ τὴν προσφέρῃ τὸν στέλνει στον "εἰδικό" µὲ τὸν ὁποῖο καὶ συνεργάζεται. Στο βιβλίο τοῦ "Μυστικισµός-Ἀποφατισµός. Ὁ π. Τὸ βιβλίο αὐτὸ(κατά την άποψή µας) κάνει µιᾷ περίεργη για τον κοινό νου. καταπιεσµένα παιδικὰ βιώµατα και ψυχικὲς διαταραχές. Βασιλείου Θερµοῦ. 29/30). θεούµενοι χωρὶς ψυχολογικὴ ἀνακούφιση. Καταφατικὴ Θεολογία (1974-5) ἔγραφε : "…δεν ἀποκλείοµεν. ὅπως ἀναφέρθηκε νωρίτερα. Ἕνα ἀκόµη σοβαρότατο πρόβληµα δηµιουργεῖται ὡς πρὸς τὸ 2ο αὐτὸ σηµεῖο. Πρέπει να ξεκαθαριστεὶ ἅπαξ διὰ παντὸς ἂν εἶναι "στραβὸς ὁ γυαλός" ἢ "στραβὰ θεολογοῦµε"! Κὶ αὐτὸ γιατὶ δεν εἶναι αὐτὴ που ξέρουµε ἡ ἴδια ἐκκλησία µε αὐτὴν τοῦ π. Cloud καὶ Dr. "Ἀθωνικοὶ ∆ιάλογοι". ἠσυχαστικὲς ἐµπειρίες τοῦ θεούµενου ὁσίου ὁ ὁποῖος ἂν καὶ ἡ Ἐκκλησία τοῦ ἀπένειµε τὸν τίτλο τοῦ Θεολόγου τὸν ὁποῖο ἐπεφύλαξε µόνο σε 3 µεγάλους ἁγίους. Κάτι τέτοιο πάντως εἶχε ἰσχυριστεὶ ὁ ἀείµνηστος Καθηγητὴς τῆς ∆ογµατικὴς Π. Βασίλειος περιγράφει µιαν ἄλλῃ "ἐκκλησίᾳ" ἄγνωστη σ' ἐµᾶς. H. µὲ ἀπωθηµένα. για τὴν ψυχικὴ ὑγεία καὶ σωτηρία τῶν ἀνθρώπων. σελ. κόµπλεξ. Townsend (Ἐκδόσεις "Ἡ Ἔλαφος". J. τεύχ.8). ἀφοῦ µάλιστα τῆς φορτώνει τὴν βαρύτατη κατηγορία ὅτι "…ἔχει ἀναγάγει τὴν κακοποίηση τῶν λέξεων αὐτῶν (ἀγάπη καὶ καθῆκον) σὲ ἐπιστήµη"!!! Ἂν ἀναρωτιέστε που τὸ ἀναφέρει αὐτό.ἐνὼ δεν εἶχε κάποιον "εἰδικό" για να τὸν ἀνακουφίση! Θεωροῦµε σκόπιµο ὅµως να σταθοῦµε λίγο σ' αὐτό που ὁ Μακαριώτατος ἀποκαλεῖ "ἐκκλησιαστικὴ ζωή". Ἔτσι ὁ ἀείµνηστος ἐξηγοῦσέ τις νηπτικές.

∆ιαφορετικά. τότε ὁ Τελώνης που . τὴν αὐτοµεµψία µε ἐσωτερικὲς ἐκδηλώσεις τῆς ψυχῆς ἀλλὰ καί µε ἐξωτερικὰ σηµεῖα ὅπως ὁ Τελώνης που "ἔτυπτε τὸ στῆθος τοῦ". Ἀδαµάντιος να µας ἐξηγήσει τι ἐννοεῖ ὅταν γράφει περὶ " ψυχολογικὴς τάξεως συναισθηµατικὴ ἐκφόρτιση. ἕκτος κὶ ἂν ἡ Θεία Χάρις που προσελκύεται ἀπὸ τὴν ἀπεριόριστη (ἄνευ ὁρῶν καὶ ὁρίων) ταπείνωση (καὶ ὄχι ταπεινολογία) θεωρεῖται προσωπικὴ ἐξουθένωσις! Ποία ἐκκλησία εἶναι λοιπὸν αὐτή που συµπληρώνει καὶ διορθώνει ὁ π." Ὁ Τελώνης πάντως δεν διαλύθηκε. Κι όµως αν αρχίσουµε από σήµερα αυτού του είδους την κατήχηση. µπορούµε να µιλήσουµε για όρια εφαρµογής της θεολογίας. αγωνιστές. Ας βεβαιώσουµε εδώ ότι και εµείς προβληµατιζόµαστε πολύ και βασανιζόµαστε για να δώσουµε απαντήσεις στα θέµατα αυτά." Ἐµεὶς πάντως καταλαβαίνουµε (ἂν µεταφράζουµε σωστά) τὴν κατάνυξη. δυστυχώς. Βασίλειος. συνειδητοποιηµένους Χριστιανούς. Φθάνει. Βασίλειος στο σηµεῖο να ἐπαινεῖ τοὺς δυο συγγραφεὶς ποὺ προσπαθοὺν να δώσουν λύσεις στα (δῆθεν) ἐρωτήµατα ποὺ ἀπασχολοὺν (τάχα) τὸν σύγχρονο χριστιανὸ ἄνθρωπο ὅπως : "Πὼς µπορὼ να ἀγαπῶ χωρὶς να αὐτοκαταργηθώ. ὁ π." καὶ "Πὼς να εἷµαι ταπεινὸς χωρὶς να διαλυθῶ. Ἂν ἰσχύουν αὐτά. µέχρι καί τις ἐκδηλώσεις τῶν διὰ Χριστὸν σάλων.παρά τις περὶ 6 . τὰ δάκρυα. µπορεί µε τη βοήθεια του Θεού σε λίγα χρόνια να έχουµε πιο υγιείς ψυχικά ανθρώπους. δηλαδή για πλήρη απαξίωσή της! Σηµεῖο 3ο : Μπορεὶ ὁ π. τὸ χαροποιὸν πένθος. όµως δεν µπορούµε και να κατηγορούµε τις αρετές ή αυτούς τους πνευµατικούς που µε την Χάρη του Θεού και την βοήθεια των ερµηνειών των αγίων πατέρων προσπαθούν να γνωρίσουν στους ανθρώπους τα ασφαλή ορθόδοξα κριτήρια ζωής. επειδή ο κόσµος έχει αποµακρυνθεί από τον Θεό και πελαγοδροµεί και επίσης επειδή δεν ακούει παρά σπανιότατα τον πατερικό λόγο (και τον εκλαµβάνει ως αραµαική γλώσσα!) θα πρέπει να συγκαταβούµε σε αυτή του την αδυναµία και να µην του γνωρίσουµε το θέληµα του Θεού ως δήθεν απάνθρωπη τακτική περασµένων αιώνων. κοντά στο Θεό.προσέγγιση στῇ γνωστὴ µέθοδο τῆς "θετικῆς σκέψης". ∆ιαφορετικά.

Εἶναι ἀκόµη γεγονὸς προβληµατικὸ ἡ 7 . Σηµεῖο 5ο : "…οὔτε ἡ Ἱερὰ Ἐξοµολόγησις ἐπιτρέπεται να θεωρεῖται-εὐτελιζοµένη-ὡς θρησκευτικοὺ τύπου "ψυχο"-λογικὴ θεραπεία". Εἶναι γεγονὸς ὅτι ὅλοι οἱ ἐξοµολογοῖ δεν εἶναι καὶ ἔµπειροι στην πνευµατικὴ καθοδήγηση. Ἀδαµάντιε ὅτι ἄλλα εἶναι τὰ ἐνδιαφέροντα τῆς Ψυχολογίας καὶ ὅτι αὐτὴ δεν ἀναγνωρίζει προπτωτικὴ καταστάσῃ ἄρα καὶ ὑπάρξῃ τοῦ ∆ιαβόλου. σώθηκε ἀφοῦ ὁ Κύριος ἐδέχθη τὴν µετάνοιά του. Ἄκοµα καὶ ἂν τὰ ὅρια τὰ βάζετε στις περιπτώσεις που χρειάζεται να ἀντιµετωπιστούν µε φαρµακευτικὴ ἀγωγή. Ἔδω ἔχουµε τὴν ἐντύπωση ὅτι καταβάλλεται προσπάθεια να ἀποσυνδεθεὶ ἡ ἰδιότητα τοῦ ἐξοµολογοῦ ἀπὸ αὐτὴν τῆς πνευµατικῆς καθοδηγήσεως. τότε ἡ ἀνακούφισή που παρέχει οὐδόλως προσφέρει τὴν πλήρη ἰάσῃ. Πάντως πρέπει να σᾶς ποῦµέ πως εἶναι µαταιοπονία (αὐτὴ εἶναι ἡ γνώµη µας) ἡ ὅλη προσπάθεια ἀφοῦ ἡ ἀνακούφιση δεν εἶναι θεραπεία καὶ δεν ἔχει καµία σχέση µέ τις πραγµατικὲς αἰτίες τῆς ψυχικῆς ἀσθενείας. Ἀφοῦ λοιπὸν δεν ἀναγνωρίζει τὸν Σατανᾶ. ἕσεις µπαίνετέ σε "ξένα χωράφια" ἀφοῦ µπαίνετε στο πεδίο τῆς Νευρολογίας που µικρή έχει σχέση µε τὸ γνωστικὸ ἀντικείµενο σᾶς! Θα ἤταν πολὺ χρήσιµο ὅµως ἂν µας ἀναφέρατε ποιες ἀκριβὼς εἶναι αὐτὲς οἱ νοσηρὲς καταστάσεις τις ὁποῖες ἀνακουφίζει ἡ ἐπιστήµη. ποῖος προσφέρει τὴν ἀνακούφιση τοῦ ἀνθρωπίνου πονοῦ.(Κάτι ὅπως ὁ βελονισµὸς δηλαδή!) Κὶ αὐτὸ γιατὶ προηγουµένως παραδεχτήκατε π. θα µποροῦσε να ἀποτελέσει ἀντικείµενο ἐρευνᾷς καὶ ἀκόµη καὶ ἐπιστηµονικοὺ συνεδρίου! Σηµεῖο 4ο : "Οἱ διάφορες ἀνθρώπινες θεραπευτικὲς µέθοδοι…προσφέρουν ἀνακούφιση ἢ ἰάσῃ κάποιων ἀπό τις νοσηρὲς ἐκδηλώσεις τῆς πεπτωκυίας φύσεως…" Τελικά. ἄρα "σε δουλεία να βρισκόµαστε". Οἱ ἀνθρώπινες ἐπιστῆµες ἢ ἡ Θεολογία ὅπως ἰσχυρίζεστε παραπάνω ἢ συµπλέκονται. Γιατὶ ἂν συµπλέκονται γιατὶ µιλάτε για ὅρια καὶ για "ξένα χωράφια".τοῦ ἀντιθέτου τοποθετήσεις τῆς σύγχρονης Ψυχολογιας/Ψυχιατρικης .

εἶναι ἀδύνατον να διατυπωθεὶ οὐσιαστικὸς λόγος για τό τι εἶναι πραγµατικὰ ὁ ἄνθρωπος". Σηµεῖο 6ο : Ὁ π. Μήπως ὁ Μ. δ) "Τὸ θεόσδοτο αὐτὸ µυστήριο τῆς µετανοίας…δεν πρέπει να συγχέεταί µε καµιὰ ἀπό τις διάφορες "ψυχο"-λογικὲς µεθόδους καὶ "ψυχο"-θεραπευτικὲς τεχνικές". Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει τι ἀκριβὼς σηµαίνει αὐτῇ ἡ φράσῃ "Εἰπὲ Γέρων"."εἰδωλοποίηση" τοῦ προσώπου τοῦ πνευµατικοῦ που ὁδηγεὶ στον "γεροντισµό". Πιο συγκεκριµένα ἀναφέρει ἀρχικὰ τὰ ἐξῄς: ἅ) "…ὁ ἐµπλουτισµὸς τῶν ἐπιστηµὼν τοῦ ἀνθρώπου ἀπὸ τὸν θησαυρὸ τῆς Ὀρθόδοξης Νηπτικὴς Παράδοσης θα εἶναι πρὸς τὸ συµφέρον τοὺς…" β) "…να µὴν υἱοθετούνται ἀνθρωπολογικὲς ἀντιλήψεις ἀσύµβατές µε τὴν Ὀρθόδοξη Παράδοση". ἀλλὰ ποὺ ὅµως ἐπιβαρύνουν τὴν καθηµερινὴ µας ζωή. Μήπως ὅλοι αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποί που ἔτρεχαν να ἀκούσουν ἕνα λόγο τοὺς ἀλλὰ καὶ οἱ ἴδιοι οἱ ἅγιοι εὐτέλιζαν τὸ µυστήριο. Τὶ καλύτερο ἀπὸ τὸ να εἶναι ἔνας ἐξοµολόγος σε θέση να κατευθύνει(ὄχι µε τὴν ἔννοια τοῦ γεροντισµού) τὰ πνευµατικὰ τοῦ παιδία σε θέµατά που µπορεὶ να µὴν εἶναι καµιά φορά ἄµεσα καὶ ἐµφανὼς πνευµατικὰ θέµατα. στ) "…δεν στηρίζεταί σε 8 . "διγλωσσία"). δηλαδὴ τῶν ἁγίων τῆς Ἐκκλησίας. ∆εν µας ἐξουσιοδοτοὺν ὅµως αὐτὲς οἱ ακραίες καταστάσεις να ἀποσυνδέουµε τὰ δυο αὐτὰ µεγέθη για να "µυθοποιήσουµε" τὴν "ἀνάγκη" ὑπάρξῃς εἰδικοὺ συµβούλου. Ἀδαµάντιος προβαίνει σε µιᾷ σειρᾷ διαπιστώσεων καὶ συµπερασµάτων σχετικά µε τὴν Ἱερὰ Ἐξοµολογήσῃ καὶ µετά τις ἀπορρίπτει ὄλες ἀφοῦ ὑποστηρίζει ἐντελὼς διαφορετικὰ συµπεράσµατα (βλ. ἔ) "…δεν στηρίζεταί σε ὀρθολογικὲς τεχνικὲς ἀλλὰ στον φωτισµὸ ἀπὸ τὸ Ἅγιο Πνεῦµα". γ) "∆ιχὼς τὴν νηπτικὴ ἐµπειρία τῶν κατὰ Χάριν θεῶν. Γιατὶ ὁ κόσµος κατέφευγε σ' αὐτοὺς ὅπως οἱ µέλισσες γυρεύουν τὰ εὐωδιαστὰ πολύχρωµα λουλούδια. Γιατὶ εἶναι κακὸ πατέρες ὁ πνευµατικὸς να δινεῖ πνευµατικὲς συµβουλὲς ἡ ἄκοµα καὶ µὴ (ἄµεσα τουλάχιστον). Ἀντώνιος ὅπως καὶ τόσοι ἄλλοι ἀββάδες. ἀµµάδες καὶ ὅσιοι µέχρι τοὺς σοφοὺς ἁγίους "γέροντες" τῆς ἐποχὴς µας ὅπως ὁ Γέροντας Παίσιος ὑπῆρξαν ἱερεῖς ἐξοµολογοῖ.

σηµαίνει ὅτι πρέπει να "ἐκπαιδευτεί" στο συγκεκριµένο ἀντικείµενο. ζ) "…καµία ἀνθρωπίνη "ψυχο"θεραπευτικὴ µέθοδος δεν µπορεὶ να θεωρηθεὶ ὑποκατάστατο τῆς Ἱερᾶς Ἐξοµολογήσεως…". (ἡ ὑπογράµµιση δίκη µας). καὶ θ) "…ἡ Ἐκκλησία µας να µὴν ἀποκλίνῃ ἀπὸ τὴν φιλοκαλικὴ τῆς παράδοση καὶ τὴν ὀρθόδοξη αὐτοσυνειδησία τῆς…". πλήρης" ενώ η κατάρτισις ορίζεται και ως "εκπαίδευσις"! Αλλά και στο λεξικό της νέας ελληνικής γλώσσης (Εκδ.π. "Πελεκάνος". 775) η λέξις "καταρτίζω" σηµαίνει "προσφέρω σε κάποιον τις κατάλληλες γνώσεις ώστε να είναι κατατοπισµένος και προσανατολισµένος"! Ἄλλο λοιπὸν ἡ ἐνηµέρωση καὶ ἄλλο ὁ καταρτισµός! Ἀλλὰ καὶ ἡ ἔγκυρη καὶ ἔγκριτη ἐνηµέρωση πρέπει να ἔχει τὴν µορφὴ τῆς συνεχοµένης ἐπιµόρφωσης(τουλάχιστον) για να γνωρίζει ὁ κάθε κληρικὸς ἀνὰ πᾶσα στιγµή τις ἐξελίξεις 9 . Κατά το λεξικό της αρχαίας ελληνικής γλώσσης του Ι. Ὄλες οἱ παραπάνω θέσεις καταρρίπτονται ἀπὸ τὴν ἀµέσως ἑποµένη φράσῃ : "Ἃς µὴν λησµονοῦµε ὅτι οἱ-καθόλου σπάνιεςψυχιατρικὲς παθήσεις συνεπάγονται πολὺ πόνο για τοὺς νοσοῦντες καῖ για τὶς οἰκογένειες τοὺς. Σταµατάκου (σελ. κατὰ τὸν κοινὸ νοῦ. ἡ) "Ὁ πνευµατικὸς πρέπει να ἐξοµολογεῖ ἐλεύθερος ἀπὸ προσχηµατισµένες ἀντιλήψεις καὶ ψυχολογικὰ ἐρµηνευτικὰ µοντέλα. ἀλλὰ προσευχόµενος καὶ παρακαλώντας τὸν Θεὸ να τὸν φωτίση καὶ να τοῦ ἀποκαλύψη τὴν σωστὴ στάσῃ καὶ λύσῃ στο πρόβληµά που καλεῖται να ἀντιµετωπίσει". σελ. Ἀκριβὼς αὐτὸς εἶναι καὶ ὁ λόγος που τὰ στελέχη τῆς Ἐκκλησίας µας χρειάζεται να ἔχουν ἔγκυρη καὶ ἔγκριτη ἐνηµέρωση καὶ καταρτισµὸ σχετικά µε αὐτὰ τὰ προβλήµατα". Ναὶ ἢ ὄχι. καταρτισµοὺ κ. Παρὰ τὴν φιλοτιµῇ προσπάθειά του ὁ π. διότι ἐπιµένει στους ὅρους ἐνηµέρωση ἀλλὰ καὶ καταρτισµό! Για να καταρτιστεὶ κάποιός σε κάτι. τῶν ἱερέων καὶ κυρίως δεν µπορεὶ να µας πείσει ὅτι ὅπως γράφει στην ἑποµένη παράγραφο "δεν ἀποσκοπεῖ στην µετατροπὴ τῶν ποιµένων σε ψυχολόγους ἢ ψυχοθεραπευτές". 507) ο καταρτισµένος είναι ο "καλώς εφοδιασµένος.λ. Ἀδαµάντιος δεν µας πείθει για τὰ περὶ ἐνηµέρωσης.κτιστὲς µεθόδους…".

Ἂν ἐξετάσουµε τὴν λέξῃ σύµφωνά µε τὰ σηµερινὰ δεδοµένα ἐννοεῖ τὴν γενικὴ µόρφωσή που πρέπει να ἔχει κανεὶς χωρίς βέβαια να ὑπονοεὶ µόνο ἢ κυρίως τὴν ψυχολογική! Ἃς ἀφήσουµε ὅµως τὸν Ἅγιο να µας πει τὶ ἐννοεῖ χωρὶς δικὲς µας αὐθαίρετες τοποθετήσεις καὶ ὑποθέσεις. Τάξιν.…τὴν Ἐκκλ.καὶ τὰ ἀποτελέσµατα τῶν θεωριῶν καὶ τῶν µεθόδων που χρησιµοποιεὶ ἡ ἐπιστήµη. ὁ Ἅγιος Νεκτάριος γράφει ἀκριβὼς αὐτὸ στο σύγγραµά του "Ποιµαντική" (Ἐκδ. καὶ τὴν Ἐκκλ. βάζει στο στόµα τοῦ Ἁγίου Νεκταρίου λόγιά πού ποτε δεν εἶπε ἀλλὰ καὶ δεν ἐννόησε! Εἶναι (συγχωρέστε µας τὴν ἔκφραση) ἡ γνωστὴ καραµέλα τῆς ἐγκυκλοπαιδικὴς µορφώσεως. Ἐξηγεῖ ἀρχικὰ ὁ Ἅγιος Νεκτάριος ὅτι ὁ ποιµένας χρειάζεται ἅ) φιλολογικὴ καὶ θεολογικὴ µόρφωση για να χειρίζεταί µε εὐκολία τὸ "ὄπλο" τοῦ λόγου. καὶ γ) τὴν ἐγκυκλοπαιδικὴ µόρφωση. "Ἅγιος Νικόδηµος" στο Β' µέρος "Περὶ τῶν προσόντων τῶν πνευµατικῶν ποιµένων". τὰς ἀκολουθίας. σελ. Πράγµατι. Λειτουργίαν. Για τὴν τελευταία διευκρινίζει ὅτι αὐτός που δεν τὴν κατέχει "στερεῖται τῶν µέσων καὶ τῶν ἀναγκαίων ἐπιχειρηµάτων ὅπως ἀποκρούσῃ καὶ ἀποστοµίση τοὺς θρασεῖς ἀντιλέγοντας…δι' ὁ ὀφείλει να γινώσκη ἀκριβὼς καὶ τοὺς κανόνας τῆς Ἐκκλησίας ἤτοι τὸ κανονικὸν δίκαιον. Σηµεῖο 7ο : Για να δικαιολογήσει ὁ ἀρθρογράφος τὴν παραπάνω ἄποψη περὶ ἐνηµέρωσης καὶ καταρτισµοὺ τῶν στελεχῶν τῆς Ἐκκλησίας µας. 126). ὅπως κατ' αὐτοὺς κρίνῃ καὶ διοικεῖ τὴν ἐκκλησίαν καὶ τὰ ἐκκλησιαστικὰ ζητήµατα καὶ δύναται κατὰ τὸ πνεῦµα αὐτῶν να νοµοθετῇ". τὰς τυπικὰς διατάξεις. Τὶ ἐννοεῖ ὅµως µε τὴν λέξῃ "ἐγκυκλοπαιδική". 4ο "Ἐπίκτητα διανοητικὰ προσόντα". β) τὴν ἐκκλησιαστικὴ µόρφωσή που συµπεριλαµβάνει τὴν "Ἐκκλ. Καθὼς καταλαβαίνουµε ὁ ἅγιος ἐπίσκοπος ἐννοεῖ τὴν γνώση τοῦ κανονικοὺ δικαίου τῆς Ἐκκλησίας για να µπορεὶ καὶ να διοικεῖ ἀλλὰ καὶ να ἀποκρούει τοὺς αἱρετικοὺς καὶ τοὺς ἀνυπάκουους καὶ ὄχι τοὺς ψυχικὰ 10 . καὶ να γνωρίζει τὴν Θεολογία µε "συντεταγµένες θεολογικὲς γνώσεις καὶ ὄχι συγκεχυµένες καὶ ἀσύντακτες". Κεφ. Μουσικήν"(σελ. 127-130).

Στο παραπάνω κείµενο πουθενὰ δεν ἀναφέρει ὁ ἅγιος Νεκτάριος τὸ παραµικρὸ για τοὺς ψυχικὰ ἀσθενεῖς ἢ για τὴν ψυχολογικὴ ἀνακούφιση τοὺς ἀπὸ τοὺς πνευµατικούς. Εἰδικά. Ἐπίσης ὅπως παλαίση πρὸς τὸν ἐκ τῆς ἱστορίας. Ἔδω βλέπουµε ὅτι ἔχουν πέσει τὰ προσχήµατα καὶ πλέον ἀναφερόµαστε καθαρά σε "κατάλληλους εἰδικούς" τῆς ψυχικῆς ὑγείας! Μήπως τέλος αὐτὴ ἡ µὴ ἀπαντήση ἀπὸ µέρους τοῦ Θεοῦ ὑποκρύπτει µίαν ἀρρωστηµένη ψυχολογία ὁρισµένων ἀπὸ ἐµᾶς τοὺς κληρικοὺς ὅτι δεν χρειαζόµαστε οἱ ἴδιοι ἐξοµολογήσῃ ἐνὼ τὴν συστήνουµε στους ἄλλους. ἢ φιλοσοφίας ἢ φυσικῆς φέροντα ἐπιχειρήµατα κατὰ τῆς Ἐκκλησίας καὶ τοῦ Χριστιανισµού". Ἀλήθεια. διακριτικὸ καὶ 11 . ἂν ὁ ἱερέας αὐτός σε µιᾷ τέτοια δυσκόλῃ περίπτωση ἀπευθυνόταν στον πνευµατικὸ τοῦ ἤ σε ἔµπιστο. ἀλλὰ τὸν παραπέµπει στον κατάλληλο εἰδικὸ για τὸ πρόβληµα τῆς ὑγείας τοῦ". Ἀντίθετα. ἐπεξηγεὶ ἀκριβώς τι ἐννοεῖ µε τὴν φράσῃ "ἐγκυκλοπαιδικὴ µόρφωση" για να µὴν ὑπάρχει περιθώριο παρερµηνείας. ὅταν ὁ Ἱερέας βρίσκεται µπροστά σε ψυχιατρικὸ πρόβληµα. τότε δεν ἀποπέµπει τὸν ἐξοµολογούµενο. ∆ηλαδή. µπορεὶ ὁ Θεὸς να µὴν ξέρει ἢ να µὴν θέλει να ἀποκαλύψη στον πνευµατικὸ τὴν σωστὴ λύσῃ τοῦ προβλήµατος ὥστε να µπορεὶ να ἐπέµβει ὁ "εἰδικός". διότι ἐστὶ χρεία να γινώσκη τὰς δοξασίας τῶν ἑτεροδόξων ἐκκλησιῶν. ἤτοι να ἢ γνώστης τῆς δογµατικὴς διδασκαλίας αὐτῶν…ὥστε να δύνηται να ἀποκρούῃ πάσας τὰς προσβολὰς τῶν ἐσωτερικὼν καὶ ἐξωτερικὼν ἐχθρῶν τῆς Ἐκκλησίας καὶ να λύῃ πάσας τὰς ἀπορίας διὰ λόγου πειστικοῦ καὶ παρακαλῇ τοὺς πάντας ἐν τῇ ὑγιαινούσῃ διδασκαλίᾳ.ἀσθενεῖς! Στην συνέχεια ὁ ἅγιος τονίζει ὅτι "ὁ ἐπίσκοπος ὀφείλει να ἢ πολυµαθής. Σηµεῖο 8ο : "Ὁ πνευµατικὸς πρέπει να ἐξοµολογεῖ ἐλεύθερος από προσχηµατισµένες αντιλήψεις…προσευχόµενος και παρακαλώντας το Θεό να τον φωτίσει και να του αποκαλύψει τη σωστή στάση και λύση στο πρόβληµα που καλείται να αντιµετωπίσει.

Τὶ να πρωτοπεὶ ἔδω κανεὶς ἢ για τὶ να πρωτοκλάψει! Βάζει ὁ π. Πολὺ φοβούµαστε πὼς ἕνα τέτοιο ἐπιχείρηµα πλησιάζει την βλασφηµία κατὰ τοῦ Ἁγίου Πνεύµατος! Τίποτε ἄλλο δεν θα ποῦµε για τὸ σηµεῖο αὐτὸ γιατὶ θα πρέπει να ποῦµε πράγµατα καὶ ἀλήθειές που θα πονέσουν πολύ. Ἀδαµάντιος ὅρια στην ἄκτιστη Θεία Χαρῇ µετὰ ἀπὸ τὰ ὁποῖα κινεῖται ἕκτος ἀντικειµένου στα ἄγονα. Μιᾷ "θέωση" ποὺ δεν καθαρίζει την ἀµαύρωση της εἰκόνας (κατ' εικόνα) τοῦ Θεού ἀφοῦ ο άγιος ή ο θεούµενος. Σηµεῖο 9ο : Θεωροῦµε ἀπαράδεκτη τὴν ἄποψη τοῦ π. Μπορεὶ ὁ π. ὁ ἁγιασµὸς τοῦ καὶ ἡ θέωσή του…Τοῦτο δεν σηµαίνει ὅµως ὅτι ἡ Ἐκκλησία παραβλέπει τις ὀδύνες τοῦ ἀνθρωπίνου βίου"."χαριτωµένο" γέροντα τὰ πράγµατα θα ἤταν πολύ διαφορετικά. Ἀδαµάντιος να ἐκφράζει τὴν ἄποψή του ὄχι ὅµως καὶ να τὴν παρουσιάζει ὡς θέση τῆς Ἐκκλησίας. "πήγαιναν" οἱ ἄνθρωποι σαν τὰ σκυλιὰ στα ἀµπέλια. Εὐχόµαστε µόνον να γίνει σύντοµα ἀνάκληση τοῦ ἐπιχειρήµατος αὐτού! Σηµεῖο 11ο : "Καλούµαστε να ἀναζητήσουµε τρόπους φιλόστοργης παρουσίας τῆς ἐκκλησιαστικὴς διακονίας στον 12 . ἂν καὶ θεούµενος. Ἀδαµαντίου πως "τὸ κατ' ἐξοχὴν ἔργο καὶ σκοπὸς τῆς Ἐκκλησίας…εἶναι ἡ σωτηρία τοῦ ἀνθρώπου. δεν ἐλαφρύνεται ἀπό τις ὀδύνες τοῦ ἐπιγείου βίου τοῦ! Σηµεῖο 10ο : "Εἶναι ἀναγκαῖο ὅµως να εἶναι σαφῆ καὶ διάκριτα τὰ ὅρια µεταξὺ τῆς µυστηριακὴς προσφορὰς τῶν σωστικὼν δωρεῶν τῆς Θείας Χάριτος καὶ τῶν ἀνθρωπίνων µέσων ἀνακούφισης τοῦ ἀνθρωπίνου πονοῦ". Κατὰ τὴν γνώµη τοῦ λοιπὸν ἡ σωτηριώδης ἀποστολὴ τῆς Ἐκκλησίας δεν προσφέρει στον ἄνθρωπο παρὰ µόνο τὴν θέωσή του. Καὶ τέλος. Κατὰ τὸ δεῖ λεγόµενον. τὶ γινόταν τόσους αἰῶνες πρὶν ἔρθει ἡ "βοήθεια" τῶν εἰδικών. ὁ φωτισµὸς τοῦ. χέρσα χωράφια τῆς ἀνθρωπίνης µικρότητος καὶ ἀνεπαρκείας. νοουµένη ὡς ἡ ἀπαλλαγῇ τοῦ ἀπὸ τὰ πάθη τῆς πεπτωκυίας τοῦ φύσεως.

" Γιατὶ προσπαθοῦµε ὅµως να ἀποπροσανατολίσουµε τοὺς πάντες µε δῆθεν φιλόστοργες ἀναζητήσεις.εὐαίσθητο χῶρο συνάντησης τῆς σύγχρονης ποιµαντικὴς πράξῃς µε τὸ µεῖζον πρόβληµα διαταραχὼν καὶ τῶν ἐπιπτώσεων τοὺς στῇ ζωὴ τῶν ἀνθρώπων". Θέλετε µερικὰ παραδείγµατα. Νικητὰς Στηθάτος! Τὸν ἴδιο φόβο ἡ Ψυχολογία διὰ στόµατος S.…µὲ κίνητρα οἰκονοµικά. ἐπαγγελµατίες παπάδες. Ἄλλο π. προσωπικῆς προβολὴς κ. Πρῶταπρῶτα ὁ λεγόµενος φόβος τῶν ἀρχαρίων. 797 καὶ ἐξ. ἀδελφοὶ Ξανθόπουλοι. στο να µισοῦν τὴν ἁµαρτία καὶ να τηροῦν τις ἐντολὲς τοῦ Θεοῦ καὶ αὐτὸ τὸ ἐπιβεβαιώνουν Πατέρες ὅπως οἱ: Πέτρος ὁ ∆αµασκηνός. εἰς ἀντίθεσιν πρὸς τὸν Ψυχοθεραπευτήν. Ἀδαµάντιε τὸ να ἀγαπήσουµε τὸν πονεµένο ἄνθρωπο ὅπως ἔκαναν οἱ παππούληδες µας πρὶν πολλὰ χρόνιά που ἡ κοινωνία µας ἤταν πιο ἀνθρωπίνη καὶ ἄλλο τὸ να ξεκινήσουµε τὴν ἐρευνᾷ για ἐξεύρεση φιλοστόργων τρόπων διακονίας ὦσαν να µὴν ὑπάρχουν πολλὰ τέτοια δείγµατα στῇ σηµερινὴ πολυσχιδὴ ἐκκλησιαστικὴ διακονία. ). Μὴν παρουσιάζεστε ὡς οἱ φωστῆρές που θα ὑποκαταστήσουν ή έστω θα υποδείξουν κατά τις ανάγκες του "σύγχρονου" ανθρώπου τὸ ἀγαπητικὸ ἔργο τῆς Ἐκκλησίας. Συγκεκριµένα στην σελίδα 797 ὁ Καθηγητὴς γράφει πολὺ χαρακτηριστικὰ : "Μέγιστον κίνητρον τοῦ Ἐξοµολογοῦ εἶναι ἡ ἀγάπη τοῦ πρὸς τὸν πάσχοντα Ἁµαρτωλόν.π. Freud θεωρεῖ ὡς "νευρωτικὸ τελετουργικὸ πρὸς τὰς ἱερὰς τελετὰς τοῦ 13 . ἄσπλαχνους. Για να ἀπαντήσουµε στο θέµα αὐτὸ θα σᾶς παραπέµψουµε στο 68ο τεῦχος τῆς "Θεολογίας" στην ἐκτενέστατη καὶ ἀξιοµνηµονεύτη ἐργασία τοῦ καθηγητοῦ Μ. Ἡ διαφορὰ µεταξὺ Ψυχολογιας/Ψυχιατρικης καὶ Θεολογίας εἶναι χαώδης. Μάξιµος ὁ Ὁµολογητής. οὔτε καὶ αὐτοί που θα δώσουν τὰ "φῶτα" τούς σε ἀµαθεῖς.λ. Γρηγόριος ὁ Θεολόγος. ∆εν εἶναι µήπως λίαν ἀγαπητικὴ ἡ σχέση πνευµατικοῦ πατρὸς καὶ πνευµατικοῦ τέκνου τοῦ. Φαράντου "Ἐπιστήµη καὶ Θρησκεία" (σελ. Ἔχει πιο πολλὴ ἀγάπη για τὸ πλάσµα τοῦ Θεοῦ ὁ "εἰδικός" ἀπὸ τὸν πνευµατικό. Ἰωάννης τῆς Κλίµακος. Για τὴν Θεολογία µας αὐτὸς εἶναι φόβος που ὁδηγεὶ τοὺς ἀρχαρίους στην πιστὴ.

∆εκεµβρίου 2000.Ι.θρησκευτικοὺ τυπικού…" καθὼς µας διευκρινίζει ὁ Μ.Ὑ (Ἐρευνητικὸ Πανεπιστηµιακὸ Ἰνστιτοῦτο Ψυχικῆς Ὑγιεινής) . Αναφερθήκαµε πιο πάνω στη "διγλωσσία" ή να πούµε καλύτερα στη σύγχυση που επικρατεί µεταξύ "ψυχο"-ειδικών.µέσῳ τῶν ἐφηµερίδων. ἐνώ σε ἄλλο σηµεῖο ὅτι ἡ οἰκογένεια δεν εὐθύνεται για τὴν αἰτιολογία τῆς σχιζοφρένειας! Ἐπίσης. Α. δηλαδὴ τὴν φιλολογική. Μάλλον µε τὰ ὅπλα που συστήνει ὁ Ἅγιος Νεκτάριος για τὴν ἀποκρούσῃ τῶν εξωτερικών ἐχθρῶν τῆς Ἐκκλησίας. τὴν θεολογικὴ καὶ τὴν ἐγκυκλοπαιδικὴ µόρφωση! Στο σηµεῖο αὐτὸ δραττώµεθα τῆς εὐκαιρίας να ἐκφράσουµε τὴν ἀντίθεση µας µὲ συγκεκριµένες πρακτικὲς ἄλλων σεβαστὼν ἐπιστηµόνων ὅπως ὁ Καθηγητὴς κ. Στο ἔντυπο αὐτὸ ἀναφερόταν ἀρχικὰ πὼς ὁ ῥόλος τῆς κληρονοµικότητος εἶναι σηµαντικός.Π. για ἕνα πιο ἔµπειρο καὶ διακριτικὸ πνευµατικὸ ποὺ δόξα τῷ Θεῷ ἀκόµη ὑπάρχουν ἀρκετοί. Πὼς θα τοὺς ἀντιµετωπίσουµε. Φαράντος.Ψ. σελ. µὲ θέµα τὴν σχιζοφρένεια. Ὁ ἴδιος βεβαιώνει πως ἄλλοι "εἰδικοί" ἀποκαλοῦν τις θρησκευτικὲς διδασκαλίες ὡς "ψευδαισθήσεις" καὶ τὴν θρησκεία ως "νεύρωση ποὺ κατάγεται ἐκ τοῦ Οἰδιποδείου συµπλέγµατος"! Τὶ θα συζητήσουµε λοιπόν µε ὅλους αὐτους. 13-17) πὼς "ἀκόµη καὶ ἱερεῖς καὶ οἱ οἰκογένειες τοὺς καταφεύγουν στους ψυχολόγους για να βρουν τὴν ἀνακούφιση καὶ τὴν λύσῃ τῶν προβληµάτων τοὺς". µὲ τὴν βοήθεια τοῦ Θεοῦ. ἐνὼ ἄλλου τοὺς 14 . Σταυρόπουλός που µάλλον θολώνει τὰ νερὰ ὅταν γράφει στον "Ἐφηµέριο" (τευχ. Καλὸν θα ἤταν να δώσουµε µερικὰ ἀκόµη παραδείγµατα για να γίνουµε πιο σαφεῖς. Πρὶν λίγο καιρὸ κυκλοφόρησε ἕνα διαφηµιστικὸ ἔντυπο τῆς Ε. οἱ "εἰδικοί" αὐτοὶ διερρήγνυαν τὰ ἱµάτια τοὺς ὅτι "τὰ φάρµακα δεν εἶναι ἐθιστικά". Ἀναφερόµενος πάντα στο Γραφεῖο Συµβουλευτικής που τελεῖ ὑπὸ τὴν ἐποπτεία τοῦ Τµήµατος Κοινωνικῆς Θεολογίας τῆς Θεολογικῆς Σχολὴς τοῦ Πανεπιστηµίου Ἀθηνῶν σε συνεργασία µε τὸ Κέντρο Ψυχικῆς Ὑγείας! Μήπως να συστήσουµε στους ἱερεῖς αὐτοὺς να βρουν πνευµατικὸ ἢ να ψάξουν.

ὅπως για παράδειγµα ἡ "νευρολογικὴ ἢ ψυχιατρικὴ κλινικὴ σηµειολογία" ἡ ὁποία ταξινοµεὶ καὶ παραθέτει τὰ βασικὰ συµπτώµατα τῶν ψυχιατρικὼν διαταραχών. καὶ βάρος τοῦ σώµατος πολὺ µετὰ ἀτονίας τῶν ὤµων.otenet. ὅπως τὸν Ἅγιο Ἰσαὰκ τὸν Σύρο.…" Ἐντύπωση µεγάλη προκαλεῖ αὐτὴ ἡ ἀπορία τοῦ καθηγητοῦ ἀφοῦ µάλιστα τὰ πατερικὰ κείµενα βρίθουν "κλινικὴς σηµειολογίας"! Ἃς κάνει τὸν κόπο ὁ κ. Στυλιανάκης ἐξηγεῖ τὰ τῆς Ψυχολογίας. να ἀπέχει ἀπὸ τὸν Θεό. ἐνώ σε ἄλλο σηµεῖο παραδέχεταί πως "ἀναµφισβήτητα ἡ ἁγιότητα σηµαίνει ἀνακαινισµένο ἄνθρωπο καί…τότε ὅλα τὰ σκοτεινὰ σηµεῖα φωτίζονται καὶ ἡ προσωπικότητα ἰσορροπεί"! Για τὴν Ψυχολογία µπορεὶ να εἶναι κανεὶς ἰσορροπηµένος ψυχολογικὰ εἴτε εἶναι κοντὰ στο Θεὸ εἴτε Τὸν ἔχει ἀρνηθεί! Για τὴν Θεολογία ὅµως αὐτὸ εἶναι ἀντίφασις για να µὴν ποῦµε αντίφασις! Ὁ Καθηγητὴς κ. Α. 19-21) "ἂν ὑπάρχει κάτι ἀνάλογο στην Ὀρθόδοξη Θεολογία. Ἀντώνιος ἰσχυρίζεταί πως"…µπορεὶ κανεὶς να εἶναι ἰσορροπηµένος ψυχολογικά…καὶ να ἀπέχει ἀπὸ τὴν σωτηρία. Α. Σταυρόπουλος διερωτάται στον "Ἐφηµέριο" (Ἰούλιος 2000. ἀφοῦ τὸν ἔχει ἀρνηθεί". νοῦς χαῦνος καὶ παχὺς καὶ ἀδιάκριτος…ἀκηδία πολλὴ εἰς πᾶσαν θείαν 15 . ἀναφέρουµε λίγα ψήγµατα τῆς θεφώτιστης σκέψης τοῦ. Ἐκ τούτου προέρχεται ἡ ἀµέλεια…σκότωσις καὶ ψυχρότης τῆς διανοίας. Σταυρόπουλος να µελετήσει ἔστω ἔναν ἀπὸ τοὺς Πατέρες-κλινικοὺς ψυχολόγους. Ὁ π. Για να τὸν διευκολύνουµε.) µάλλον πως οἱ σχιζοφρενεὶς "ἐνδέχεται να ἐµφανίσουν ἐπικίνδυνη συµπεριφορὰ ἡ ὁποία ὀφείλεται στην παραµέληση τῆς φαρµακευτικὴς θεραπείας" καὶ "ὅτι ἡ διακοπῇ τῶν φαρµάκων διπλασιάζει σχεδόν τις πιθανότητες για ὑποτροπή"! Ἕνα ἄλλο παράδειγµα συναντὰ κανεὶς στο διαδίκτυο (http://users. σελ.ξέφυγε(. Στῇ σελίδα 95 ὁ Ἀββᾶς ἀνφέρεται στις ἐπιπτώσεις ἀπό τὴν ἀνυπαρξία τῆς νηστείας: "ἔρχεται ζάλη εἰς τὴν κεφαλήν.htm) ὅπου ὁ π.gr/~styliant/psycho-analysis. ὅθεν ἀναγκάζεται να παραλείπῃ τὸ ἔργον τοῦ Θεοῦ ἐπειδὴ ἐπέρχεται αὐτῷ ἡ ὀκνηρία.

την ψυχή αλλά και το σώµα του ανθρώπου! Ο Ψυχίατρος πως θα τον αντιµετωπίσει και τι είδους φάρµακα θα του δώσει. 126) διδάσκει πως "ἡ ἀκηδία γεννᾶται ἐκ τοῦ µετεωρισµοὺ τῆς διανοίας. Σὲ ἄλλο σηµεῖο ὁ Ἅγιος Ἰσαὰκ (σελ. ο διακριτικός πνευµατικός που µελετά την Ορθόδοξη Πατερική Ψυχοθεραπεία µπορεί κάλλιστα να συστήσει περισσότερη νηστεία. 73) ἀποδεικνύει ὅτι "ὅστις δεν γνωρίζει τὴν ἰδίαν αὐτοὺ ἀσθένειαν. Ἱερόθεος φιλοξενεὶ στο περιοδικὸ τοῦ ἕνα τέτοιο ἄρθρο. αλλά υική παράκλησις). ἢ ἐκ τοῦ κόρου τῆς κοιλίας". Ἂν αὐτὴ ἡ δηµοσίευση σηµαίνει καὶ ἀναθεώρηση τῶν µέχρι πρότινος πατερικὼν τοποθετήσεών του καλόν θα ήταν να έχουµε µια σχετική ενηµέρωση (δεν είναι προσταγή ή έλεγχος αυτή η επιθυµία. προσευχή. ὁ δὲ στερηµένος τῆς τελειότητος.κ. σε βαθµό που να µην τραυµατίσει. σε κάποιον που πάσχει από ακάθαρτες φαντασιώσεις κατά την διάρκεια της νυκτός. Σύµφωνα δε µε τα παραπάνω εκτεθέντα. Εἶναι ὅµως ὥρα να κλείσουµε αὐτὴν τὴν παρέµβαση ἐκφράζοντας τὴν ἀπορία µας γιατὶ ὁ Σεβασµιώτατος Μητροπολίτης Ναυπάκτου καὶ Ἁγίου Βλασίου κ. Συνεχίζει ὁ Σεβασµιώτατος να ἀσπάζεται τὰ ὅσα ἔχει γράψει µέχρι τώρα στα βιβλία τοῦ :"Ἡ Ἀποκάλυψη τοῦ Θεοῦ". Ἐµεὶς πάντως ἀποδεχόµαστέ τις θέσεις τοῦ Σεβασµιωτάτου σχετικά µε τὴν Ψυχυθεραπεία (ἀπὸ τὸ βιβλίο "Ψυχικὴ ἀσθένεια 16 . "Ὀρθόδοξη Ψυχοθεραπεία". καὶ ἐκ τῶν µαταίων συνοµιλιών. εγκράτεια κ. φαντασίαι ἀκάθαρτες καὶ αἰσχρὲς κατὰ τὰς νύκτας…". καὶ τόσα ἄλλα που ἐνέπνευσαν πολλοὺς κληρικοὺς καὶ λαικούς. ὁ δὲ µετεωρισµὸς ἐκ τῆς ἀργίας τῶν ἔργων καὶ τῆς ἀναγνώσεως. στερεῖται τῆς ταπεινώσεως.ἐργασίαν…ἀργία πολλὴ εἰς τὰ ἀναγκαῖα τοῦ σώµατος…χυµὸς πολὺς συναγόµενος εἰς ὅλα τὰ µέλῃ τοῦ σώµατος. "Ψυχικὴ ἀσθένεια καὶ ὑγεία". "Συζητήσεις για τὴν Ὀρθόδοξη Ψυχοθεραπεία". πάντοτε εἶναι περίφοβος…" Πολλὰ ἄλλα µπορεὶ να µελετήσει στα ὑπέροχα πατερικὰ συγγράµατα. Ἀκόµη (σελ.α. θεολόγους καὶ µή. ὑπάρχει στερηµένος καὶ τῆς τελειότητος. ὁ δὲ στερηµένος τῆς ταπεινώσεως. "Ἐκκλησιαστικὸ Φρόνηµα". αντί να θεραπεύσει.

εἶναι οἱ ἄνθρωποί που δεν θέλουν να ἔχουν σχέση µε τὴν Ἐκκλησία καὶ τὰ µυστήρια τῆς. 38. τὴν Ὀρθόδοξη Πατερικὴ Θεολογία (τουλάχιστον συστηµατικά). κυρίως. Βασιλειάδη). Νοµίζω αὐτοὶ µποροὺν να βοηθηθούν. Ὅταν µιλάµε για "ἀπεξηραµµένα βότανα" καὶ "ἐποχή" τῶν πατέρων ἡ ὁποία ἔχει λήξει ἔδω καὶ πολλοὺς αἰῶνες. 54): "∆εχόµαστε κατ' οἰκονοµίαν τις ἀπόψεις τῆς συγχρόνου Ψυχολογίας καὶ Ψυχοθεραπείας σε δυο περιπτώσεις. µιᾷ ἀκόµη ἀλήθεια εἶναι τὸ ὅτι ἐµεὶς οἱ ποιµένες (διοικοῦντες καῖ διοικούµενοι) -παντὸς βαθµοῦ. Ὅταν αὐτὴ δεν διδάσκεται ἐπαρκὼς καὶ εἰδικώς(πρὸς τοὺς κληρικούς) ἀπὸ τοὺς ἀκαδηµαικοὺς θεολόγους. τὴν νευρολογία. Μαζί µε τὴν "ἀγραµµατοσύνη" καὶ ἡ δίκη µας ἀφασία ὅπως ἔλεγε ὁ Μακαριώτατος πρὸ ἐτῶν για κάποιο ἄλλο θέµα! Μὰ πὼς να διδαχθοῦµε τὴν Πατερικὴ σοφία ὅταν ἐµεὶς οἱ ἴδιοι δεν ἐνδιφερόµαστε γι' αὐτήν. Πρώτη.καὶ ὑγεία". 73.ελάχιστα ἐνδιαφερθήκαµε να καταρτιστοῦµε καὶ να ἐνηµερωθοῦµε από ἀνεξάντλητη πηγὴ και εµπειρία ψυχοθεραπείας. 75. ∆εύτερη. Ὅταν συστήνεται να µὴν χρησιµοποιούνται τὰ πατερικὰ χωρία στα κηρύγµατα ἀπὸ ἄµβωνος.56 Π. "Τὰ Πατερικὰ κείµενα…µετετρέπονταί σε σύµβολα συσπειρώσεως καὶ 17 . για να µὴν φθάσουν στην τρέλλα. Σ' αὐτὴν τὴν περίπτωση δεχόµαστε. Ἐπίσης. Ὅταν ἐνὼ ὁ Μακαριώτατος Ἀρχιεπίσκοπος ὁµιλεῖ καὶ γράφει περὶ τῆς Πατερικὴς Θεολογίας καὶ τῆς Παραδόσεως τῆς Ἐκκλησίας µας. Βουλγαράκη-Πισινά). σελ. ἄλλοι γράφουν στῇ "Σύναξη" : "…εἶναι καιρὸς να προχωρήσουµέ σε µίαν ὑπερβάσῃ τῆς "Πατερικής" Θεολογίας…µὲ ὑπερβάσῃ τοῦ "πνεύµατος" καὶ τοῦ "ὕφους" τῆς πατερικὴς περιόδου…"(τευχ. "…ἡ τσιτατολογική(sic) χρήσῃ τῶν Πατέρων ὡς αὐθεντιὼν προδίδει ἀσφαλὼς τὴν ἠµιµάθεια τοῦ χρηστή…"(τ. Καὶ ἔτσι δώσαµέ µε τὴν δίκη µας "ἀγραµµατοσύνη" στους "εἰδικούς" να φαντάζουν ὡς ἐπίγειοι "σωτῆρες". σελ. Κάτι εἶναι καὶ αὐτό…στῇ φρικτὴ φυλακὴ τῆς ἀπελπισίας στην ὁποία βρίσκονται". Ε. σελ. για ἐκείνους τοὺς ἀνθρώπους τῶν ὁποίων…ἐβλάφθησαν τὰ νεῦρα τοῦ σώµατος.

Ἕκτος καὶ ἂν επιµένουν να δίνουν ὀρθόδοξη µαρτυρία στους ἀλλοθρήσκους. Ὁ Καθηγητὴς κ. ὅταν…! Ἄλλη Θεολογία ἔχουµε ἐµεὶς οἱ "φονταµενταλιστές" (σύµφωνα µε τα λεγόµενα του προαναφερθέντος καθηγητού!) καὶ ἄλλη οἱ κύριοι καθηγητὲς τῶν σχολὼν µας. ἢ ὑποκειµενικὴ ἢ ἰδιωτικὴ ἢ ἀκαδηµαικὴ ἢ ὀρθολογιστικὴ ἢ "θεολογία τῶν καθηγητῶν" κατὰ προτεσταντικὰ πρότυπα…ἡ Ἱεραρχία (ἡ ἑκάστοτε) διευκόλυνε ἢ ἀνέχθηκε σιωπηρὼς τὴν δηµιουργία αὐτονόητου ψυχολογικοὺ κλίµατος. 17 Μαίου 2002). γιατὶ τὸ ζητούµενο δεν εἶναι να τὸ κάνει ὁποῖος θέλει καὶ ἐνδιαφέρεται. µερικά στοιχεῖα τῆς συµπτωµατολογίας και εφ' όσον αναγνωρίσουν στον άνθρωπο προπτωτική κατάσταση µε ότι αυτό συνεπάγεται). Κορναράκης ἔγραφε πρόσφατα ὅτι "δεν ὑπάρχει Ὀρθόδοξη Θεολογία ἐξωεκκλησιαστική. Γ. Μαντζαρίδης) καὶ τόσα ἄλλα "ἀνερυθρίαστα" κείµενα. σελ. 74. Ὅταν . Ι. Μιᾷ τελευταία σκέψις µας εἶναι να καταρτιστοὺν καὶ ἐνηµερωθοὺν οἱ "Ψυχο"-εἰδικοὶ κληρικοὶ καὶ λαικοὶ στα νάµατα τῆς Ὀρθοδόξου Παραδόσεως καὶ ἀφοῦ πρῶτα ξεκαθαρίσουν τὰ στοιχεῖα ἐκεῖνα τῶν ἐπιστηµὼν αὐτῶν που βοηθοῦν στην ἀναγνώριση τῶν διαφόρων προβληµάτων τοῦ κόσµου (ἐπιλεκτικά. ἀλλὰ να ἐφοδιαστοῦµέ µε ὅλα τὰ ἀπαραίτητα ἐφόδια πατερικὴς σοφίας για να προσφέρουµε στον συνάνθρωπο µας τὴν µεγίστη δυνατὴ βοήθεια. ἀλλὰ να ἀποτελεῖ κοινὴ πρακτικὴ για ὅλους ἀφοῦ ὅλοι κάποια στιγµὴ 18 .ὀπλοστάσια για τὴν προάσπιση τῶν ὑποκειµενικὼν ἐπιλογών…ἀναδύεται ἔνας σκληρὸς φονταµενταλισµός που νεκρώνει τὴν ἀλήθεια τῆς πίστεως…"(τ. 56. να συνεργαστοὺν τότε µε τοὺς πνευµατικοὺς για να ἐφαρµόσουν θεραπευτικὲς µεθόδους που χρησιµοποιεὶ ἡ Ἐκκλησία µας. για ἀνάπτυξη προσωπικῶν "θεολογιῶν" ἀπαξιωτικὼν τῆς γνησιότητος τῆς ὀρθοδόξου µας παραδόσεως…" ("Ὀρθ. Τύπος". ἀθρήσκους καὶ ἀρνητὲς τῆς πίστεως µας καὶ µόνον! ∆εν ἐπιθυµοῦµε να γίνουµε κριτὲς τῶν ἄλλων. Μὴν πεῖτε ὅτι κανεὶς δεν µας ἐµποδίζει να τὸ πράξουµε τοῦτο ὁ καθένας κατ' ἰδίαν.

σελ. "Ὁ Ἅγιος Γρηγόριος ὁ Παλαµάς". Θεοκλήτου ∆ιονυσιάτου. Κλείνουµε ἀσπαζόµενοι τὴν διδασκαλία τοῦ Ἁγίου Γρηγορίου τοῦ Παλαµὰ (Μον. "Ἀπόστολος Βαρνάβας" σελ. Ἐκδ. ἀλλὰ οὔτε δυνατὸν να αἰσθανθεὶ αὐτὴν παντελὼς ἐν αἰσθήσει… ἕως ὅτου δεν ἀπαρνηθῶσι τὴν κοσµικὴν γνῶσιν… καὶ τὴν πολύπλοκον αὐτῆς µέθοδον καὶ να σταθῶσιν εἰς τὸ νηπιῶδες φρόνηµα τῆς πνευµατικῆς γνώσεως…διὰ τοῦτο καὶ ὁ Κύριος εἶπεν "ἐὰν µὴ στραφῆτε καὶ γένησθε ὡς τὰ µικρὰ παιδία.µπαίνουν στον χῶρο διακονίας τοῦ συνανθρώπου µέσα ἀπὸ τὸν ἕνα ἢ τὸν ἄλλο τρόπο. ὅτι αἱ θεῖαι ἐντολαὶ ἀποτελοῦν <<µέγα καὶ τέλειον ἴαµα ψυχῆς>>. ποὺ νοµίζει τὴν διάνοιάν του πιστοτέραν ἀπὸ τὴν διδασκαλίαν τοῦ Ἁγίου Πνεύµατος καὶ µὴ ἀποδεχόµενος. ἀλλὰ καὶ τοῦ Ἁγίου Ἰσαὰκ τοῦ Σύρου ("Οἱ Ἀσκητικοὶ Λόγοι Ἀββᾶ Ἰσαὰκ τοῦ Σύρου". Θεσ/νίκη 1976. Μετὰ τιµῆς. 60): "… ὁ ἔχων τὴν κοσµικὴν γνῶσιν… ὄχι µόνο εἶναι ἀδύνατον να ὑποδεχθεὶ ἐκείνην τὴν πνευµατικὴν γνῶσιν. Πρεσβύτερος Στέφανος Στεφόπουλος 19 . δεν δύνασθε να εἰσέλθητε εἰς τὴν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ". 144) : "…νοσεῖ τὸ λογικὸν τῆς ψυχῆς ἐκείνου.