Μικρός Ευεργετινός

Μεταφρασμένος στη Δημοτική ΚΟΖΑΝΗ Μάρτιος 2006

2

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Κανείς ποτέ δεν πρέπει ν΄ απελπίζεται............................................ 5
Του αββά Μάρκου..........................................................................................................5 Του αββά Ησαΐα.............................................................................................................5 Του αγίου Εφραίμ.......................................................................................................... 6 Από το βίο της αγίας Συγκλητικής............................................................................7 Από το Γεροντικό........................................................................................................... 8

Πώς πρέπει να μετανοούμε........................................................... 10
Του αββά Μάρκου........................................................................................................10 Του αγίου Εφραίμ........................................................................................................ 10 Του αββά Ισαάκ............................................................................................................10 Από το Γεροντικό......................................................................................................... 11 Του αββά Ησαΐα...........................................................................................................13 Του αγίου Εφραίμ........................................................................................................ 14 Από το Γεροντικό......................................................................................................... 15 Του αγίου Μαξίμου..................................................................................................... 17 Του αγίου Εφραίμ........................................................................................................ 17 Από το Γεροντικό......................................................................................................... 19

Πρέπει πάντοτε να θυμόμαστε το θάνατο...................................... 13

Ανέκφραστη είναι η χαρά και η δόξα............................................. 17

Οι θεοφιλείς γονείς........................................................................ 20
Από το μαρτύριο των αγίων Τεσσαράκοντα Μαρτύρων.................................... 20 Από το βίο του αγίου Αλυπίου..................................................................................21 Από το βίο του αγίου ιερομάρτυρος Κλήμεντος................................................... 22 Του αγίου Μαξίμου..................................................................................................... 24 Του αββά Μάρκου........................................................................................................24 Από το Γεροντικό......................................................................................................... 25

Όποιος θέλει να σωθεί.................................................................. 24

Η αναγκαιότητα της υποταγής....................................................... 28
Του αγίου Εφραίμ........................................................................................................ 28 Του αγίου Μαξίμου..................................................................................................... 28 Tου αββά Κασσιανού.................................................................................................. 28 Του Αγίου Διαδόχου.................................................................................................... 29 Του αββά Μάρκου........................................................................................................29 Από το Γεροντικό......................................................................................................... 29 Από τον άγιο Βαρσανούφιο.......................................................................................31 Του αββά Κασσιανού.................................................................................................. 31 Του αββά Ισαάκ............................................................................................................32 Από το Γεροντικό......................................................................................................... 33

Να μήν εμπιστεύεται κανείς τον εαυτό του..................................... 31

3

Ας αποφεύγουμε όσους μας βλάπτουν......................................... 36
Του αββά Ησαΐα...........................................................................................................36 Του αββά Ισαάκ............................................................................................................36 Του αγίου Εφραίμ........................................................................................................ 36 Από το Γεροντικό......................................................................................................... 38

Από πού ν΄ αρχίζουμε την άσκηση................................................ 39
Του αββά Ισαάκ............................................................................................................39 Του αββά Ζωσιμά.........................................................................................................40 Του αγίου Διαδόχου.....................................................................................................41 Του αββά Μάρκου........................................................................................................41 Του αββά Ησαΐα...........................................................................................................41 Από το Γεροντικό......................................................................................................... 41 Από το βίο της αγίας Συγκλητικής..........................................................................42

Οι δαίμονες πολεμούν τους σθεναρούς αγωνιστές........................43
Από το Γεροντικό......................................................................................................... 43 Του αγίου Μαξίμου..................................................................................................... 43 Του αββά Ισαάκ............................................................................................................44 Από το Γεροντικό......................................................................................................... 45 Από το βίο του αγίου Αρσενίου................................................................................ 45 Από το βίο του αγίου Παχωμίου.............................................................................. 46 Από το βίο του αγίου Εφραίμ.................................................................................... 47

Συχνά η Θεία χάρη διδάσκει.......................................................... 45

Να μήν αντιλέγουμε εριστικά......................................................... 49
Του αββά Μάρκου........................................................................................................49 Του αββά Ησαΐα...........................................................................................................49 Αντιόχου του Πανδέκτη............................................................................................. 50 Του αγίου Εφραίμ........................................................................................................ 50 Από το Γεροντικό......................................................................................................... 51 Από το βίο του οσίου Συμεών του έν τη μάνδρα.................................................. 52

Όλα προέρχονται από τη δικαιοσύνη............................................ 54
Του αγίου Διαδόχου.....................................................................................................54 Του Αββά Μάρκου....................................................................................................... 54 Του αββά Ησαΐα...........................................................................................................54 Από το Γεροντικό......................................................................................................... 55

Η ταπεινοφροσύνη είναι εντελώς ακατανίκητη.............................. 56
Από το Γεροντικό......................................................................................................... 56 Από το βίο της αγίας Συγκλητικής..........................................................................57

4

Κανείς ποτέ δεν πρέπει ν΄ απελπίζεται
Κανείς ποτέ δεν πρέπει ν΄ απελπίζεται, έστω κι αν έκανε πολλές αμαρτίες, αλλά να ελπίζει ότι θα σωθεί με τη μετάνοια.

Του αββά Μάρκου

Α Π

μαρτία θανάσιμη είναι εκείνη για την οποία ο άνθρωπος μένει αμετανόητος. Κανένας δεν είναι τόσο αγαθός και σπλαχνικός όσο ο Θεός. Τον αμετανόητο όμως ούτε Αυτός τον συγχωρεί. ολύ λυπόμαστε όταν κάνουμε αμαρτίες. Τις αιτίες τους όμως με ευχαρίστηση τις δεχόμαστε».

Του αββά Ησαΐα

Π

ρόσεχε, αδελφέ, το πονηρό πνεύμα, πού φέρνει τη λύπη στον άνθρωπο. Γιατί είναι φοβερή η καταδίωξη πού σου κάνει, μέχρι να σε ρίξει κάτω.

Η κατά Θεόν λύπη, αντίθετα, είναι χαρά για σένα, γιατί βλέπεις τον εαυτό σου να στέκεται στο θέλημα του Θεού. Εκείνος πού σου λέει: «Πού θα πάς για να ξεφύγεις; Μετάνοια δεν έχεις!», αυτός είναι εχθρός, πού πασχίζει να κάνει τον άνθρωπο να εγκαταλείψει την εγκράτεια. Γιατί η κατά Θεόν λύπη δεν έρχεται στον άνθρωπο με επιθετική ορμή, αλλά ειρηνικά, και του λέει: «Μη φοβάσαι. Έλα πάλι». Γνωρίζει, βλέπεις, ότι ο άνθρωπος είναι αδύνατος, και τον δυναμώνει. Με γενναιοφροσύνη αντιμετώπιζε τους λογισμούς, και θα σου γίνουν ελαφρότεροι. Γιατί όποιον τους φοβάται, τον λυγίζουν κάτω από το βάρος τους. Η δύναμη εκείνων πού θέλουν ν΄ αποκτήσουν τις αρετές, φανερώνεται σε τούτο: Να μη μικροψυχήσουν αν συμβεί να πέσουν, αλλά πάλι να ρίχνονται στον αγώνα. Και η αγαθότητα του Θεού φανερώνεται σε τούτο: Οποιαδήποτε ώρα επιστρέψει ο άνθρωπος από τις αμαρτίες του, τον υποδέχεται με χαρά, χωρίς να του λογαριάζει τα προηγούμενα σφάλματά του, όπως είναι γραμμένο για τον άσωτο υιό (Λουκ. 15:11-32). Αυτός άφησε την τροφή των χοίρων, δηλαδή τα σαρκικά του θελήματα, και γύρισε ταπεινωμένος στον πατέρα του. Γι αυτό κι εκείνος τον δέχθηκε, προστάζοντας αμέσως να του φορέσουν τη στολή της αγνότητας και τον αρραβώνα της υιοθεσίας, πού χαρίζει το Άγιο Πνεύμα. (πρβλ. Ρωμ. 8:15, 23. Β΄Κορ. 1:22, 5:5. Εφ. 1:13-14). Γιατί ο Κύριός μας είναι ελεήμων και θέλει την επιστροφή του ανθρώπου, καθώς είπε: «Αμήν αμήν λέγω υμίν, χαρά γίνεται έν τώ ουρανώ, επί ενί αμαρτωλώ μετανοούντι» (πρβλ. Λουκ. 15:7).

αδελφοί. ώσπου ν΄ αναγεννηθούμε από το Θεό. ανάλογα με την αντοχή του. Μετά τη διάπραξη της αμαρτίας όμως. Η μετάνοια όμως δεν σου ζητάει κάτι τέτοιο. Κι Εκείνος θα σ΄ ελεήσει. μην το συνεχίζεις. Προπαντός την επιθυμία της σαρκικής ηδονής τόση ασήμαντη την παρουσιάζει πριν γίνει πράξη. Και πριν μεν πραγματοποιηθεί η αμαρτία. Αν όμως βάλει τα κλάματα. το χτυπάει λίγο-λίγο και το φοβερίζει. δεν μπορείς πια να σωθείς!». Ας την αφήσουμε να μας θρέψει κι ας σηκώσουμε τον παιδευτικό ζυγό της. ώστε φαίνεται στον αδελφό ότι σχεδόν δεν διαφέρει καθόλου από το να του χυθεί στη γη ένα ποτήρι κρύο νερό. όλα τα παραβλέπει προκειμένου να θηλάσει. γνωρίζοντας από πριν αυτές τις πανουργίες του εχθρού. αδελφοί. γιατί ο εχθρός πολεμάει με διάφορους τρόπους τους αγωνιστές. Όταν λοιπόν σου λέει ο εχθρός. εκείνη το φυλάει κάθε στιγμή από κάθε κακό. Ας μείνουμε κάτω από τη σκέπη της μετάνοιας και ας θηλάσουμε γάλα από τους άγιους μαστούς της. Κι όταν κλάψει. είς μέτρον ηλικίας του πληρώματος του Χριστού» (Εφ. αμέσως η μετάνοια του τον αναγεννάει και του δίνει. Αν κάποιος δείξει στο βρέφος χρυσάφι ή ασήμι ή μαργαριτάρια ή άλλα πράγματα του κόσμου τούτου. να κυριαρχείς στην καρδιά σου και να μην πέσεις σε ακηδία (δηλαδή σε πνευματική χαυνότητα) λέγοντας. για να κάνουμε πια το θέλημά Του και να φτάσουμε «είς άνδρα τέλειον.». ας φροντίσουμε για τους εαυτούς μας. πρόσεχε μη σε γελάσει και αμαρτήσεις. Κι Αυτός θα μας δεχθεί φιλάνθρωπα και θα μας κάνει κοινωνούς της αιώνιας ζωής. Αφού όμως επιστρέψεις. και τον ανατρέφει σαν στοργική μάνα. πνίγοντας μέσα σ΄ αυτά τη λογική σκέψη του αδελφού. αδελφέ. ο εχθρός τη δείχνει στα μάτια τους πολύ μικρή. Αλλά κι αν έχεις ήδη πέσει σ΄ ένα παράπτωμα. ο πονηρός την παρουσιάζει υπερβολικά βαριά στα μάτια εκείνου που αμάρτησε. Σήκω και γύρνα πίσω στον Κύριο και Θεό σου. μακρόθυμος και πολυέλεος. Κι εμείς λοιπόν. σαν σε βρέφος. όσο όμως βρίσκεται στην αγκαλιά της μάνας του. εκείνο τα παρατηρεί βέβαια με προσοχή. έχουμε το τόσο μεγάλο έλεός Του και τον πλούτο της ευσπλαχνίας Του. Κι εσύ λοιπόν. ένας αμαρτωλός άνθρωπος. «Πώς μπορώ εγώ. και δεν περιφρονεί όσους μετανοούν ειλικρινά. 4:13). γάλα από τους άγιους μαστούς της. για να δεχθεί έστω κι από φόβο το γάλα της και να μην έχει καρδιά ανυπότακτη. αγαπητέ. Γιατί όταν ο άνθρωπος αφήσει τις αμαρτίες του και επιστρέψει στο Θεό. ας επιστρέψουμε κοντά Του μ΄ όλη μας την καρδιά. να φυλάξω όλες τις αρετές. Μετά. εσύ πες του: 6 . Του αγίου Εφραίμ Π ρόσεχε. Γιατί ο Δεσπότης μας είναι οικτίρμων και ελεήμων. σηκώνοντας εναντίον του μύρια κύματα λογισμών. αλλά πρόθυμα και με χαρά τους δέχεται.Αφού λοιπόν. απελπισμένος για τη σωτηρία σου. του δίνει αμέσως το μαστό της. ώσπου να δεχθεί το μαστό της. έτσι ώστε. Γιατί όσο το βρέφος βρίσκεται στην αγκαλιά της μητέρας του. το σπλαχνίζεται –γιατί από τα σπλάχνα της βγήκεκαι αρχίζει να το παρηγορεί και να το φιλάει και να το καλοπιάνει. να τον καταποντίσει στο βυθό της απελπισίας. «Χάθηκες.

στις αρχάριες και αστερέωτες ψυχές παρουσιάζει εξογκωμένα τα αμαρτήματά τους. Να τις βεβαιώνουμε πώς ο Κύριός μας είναι πολυέλεος και σπλαχνικός και μακρόθυμος. έτοιμος πάντα να ανακαλέσει την καταδίκη των αμαρτωλών ανθρώπων (πρβλ. Εβρ. πού θέλει όλα να τα διαστρέφει για να μας κολάσει.ε. για ν΄ αναπτυχθεί κα να δυναμώσει. πού να φανερώνουν την απροσμέτρητη συμπάθεια του Θεού σ΄ εκείνους πού αμάρτησαν και μετανόησαν. πρέπει να τις ενθαρρύνουμε. προσπαθεί να κρύβει από τους αγωνιστές και τους επιμελείς στην άσκηση τις αμαρτίες τους.  Να τους λέμε ακόμα για τον ευαγγελιστή Ματθαίο (Ματθ. Ενώ. όταν δουν ένα φυτό καχεκτικό και ασθενικό. θα συγχωρήσει τις αμαρτίες εκείνων που επιστρέφουν κοντά Του μ΄ όλη τους την ψυχή». αντίθετα. έγινε όμως σκεύος εκλογής (Πράξ. γι αυτό και δεν απελπίζομαι για τη σωτηρία μου. με τη χάρη του Θεού. Να πώς πρέπει λοιπόν να παρηγορούμε τις ψυχές αυτές που κλονίζονται: Να τους θυμίζουμε την απέραντη συμπάθεια και αγαθότητα του Θεού. Ναυή 2:1 κ. ο Ίδιος. κάνοντάς τους να τις ξεχνούν. αντίθετα. Εκείνος πού μας άφησε εντολή να συγχωρούμε το συνάνθρωπό μας «έως εβδομηκοντάκις επτά» (Ματθ. και τα πιο σοβαρά και μεγάλα σφάλματά τους. Ιωήλ 2:13). για παράδειγμα:  Πώς η Ραάβ ήταν πόρνη. να τα χαρακτηρίζουμε μπροστά τους σαν πολύ μικρά κι ασήμαντα.  Πως ο Παύλος ήταν διώκτης. 9:9-13) και τον τελώνη (Λουκ. Αν μάλιστα παρουσιάσουν ακόμα κι ένα μικρό καλό. Γιατί ο διάβολος. όταν 7 . 18:9-14) και τον άσωτο (Λουκ. Κι έτσι. για να τις ρίξει σε απελπισία. Να τους λέμε. το ποτίζουν με άφθονο νερό και το περιποιούνται με πολλή φροντίδα. θα λυτρωθείς από τον πόλεμο. 11:31). 15:11-32) και κάθε άλλη παρόμοια περίπτωση.)  Και πώς ο ληστής λεηλατούσε και σκότωνε.«Εγώ έχω Θεό εύσπλαχνο και μακρόθυμο. Ενώ. Να ενεργούμε δηλαδή σαν τους πολύ έμπειρους κηπουρούς. πού. να τις διορθώνουμε με πιο εντυπωσιακά παραδείγματα. Τις ψυχές πάλι που κυριεύονται από την υπερηφάνεια. αλλά σώθηκε χάρη στην πίστη της (Ιησ. Και με όλ΄ αυτά να στηρίζουμε τις αδύνατες ψυχές. Απεναντίας. αλλά μ΄ έναν του μόνο λόγο άνοιξε πρώτος τη θύρα του παραδείσου (Λουκ. Από το βίο της αγίας Συγκλητικής Τ ις αμελείς και ράθυμες ψυχές. γλιτώνοντάς τες από την απόγνωση. κι εκείνες πού από νωθρότητα δεν καταφέρνουν να προκόψουν στην αρετή. πολύ περισσότερο. 23:39-43). 18:22). έλεγε η μακάρια Συγκλητική. Σ΄ αυτές τις ψυχές να φέρνουμε και μαρτυρίες από τις άγιες Γραφές. να το θαυμάζουμε και να το μεγαλοποιούμε.ε. καθώς και όσες κυριεύονται εύκολα από την απόγνωση. για να τους ρίξει έτσι στην υπερηφάνεια. 9:1 κ.

Ένας αδελφός ρώτησε τον αββά Σισώη: . είπε: . . είπε πάλι ο αββάς. Από το Γεροντικό Έ νας στρατιώτης ρώτησε τον αββά Μιώς. . Κάποιος άλλος ρώτησε πάλι τον αββά Ποιμένα: .Αν ένας άνθρωπος αμαρτήσει και μετανοήσει. . ο Ίδιος. Το ράβω και το χρησιμοποιώ πάλι. Του λέει ο γέροντας: . Ρώτησαν τότε κάποιοι.Αν λοιπόν εσύ λυπάσαι το ρούχο σου.Τι να κάνω. αν ένας άνθρωπος μετανοήσει μ΄ όλη του την καρδιά και δεν συνεχίσει ν΄ αμαρτάνει πια. Και ο γέροντας του αποκρίθηκε: . απάντησε εκείνος.Πες μου. 8 . πού έπεσα. 18:22) όσους αμάρτησαν και μετανόησαν. αφού τον δίδαξε με πολλούς λόγους. Γιατί πρόσταξε τον Πέτρο να συγχωρεί «έως εβδομηκοντάκις επτά» (Ματθ. κλαδεύουν τα περιττά. του λέει ο γέροντας.Σηκώθηκα και ξανάπεσα. τον συγχωρεί ο Θεός. Αλλά και οι γιατροί. Ένας αδελφός ρώτησε τον αββά Ποιμένα: . αββά. αν άραγε ο Θεός δέχεται τη μετάνοια του αμαρτωλού. του είπε τότε ο γέροντας. . . Και ο αββάς. Αν σχιστεί το χιτώνιό σου. ενώ σ΄ άλλους επιβάλλουν μακρόχρονη δίαιτα και ακινησία».δουν σ΄ ένα φυτό πρόωρα βλαστάρια. . και θέλω να μείνω σε μετάνοια τρία χρόνια.Να σηκωθείς.Έκανα αμαρτία μεγάλη.Ο Θεός έδωσε εντολή στους ανθρώπους αυτό να κάνουν.Μέχρι πότε.Πολύ είναι. το πετάς.Να σηκωθείς πάλι και πάλι. Δεν θα το κάνει λοιπόν.Όχι.Πολύ είναι. . πού βρίσκονταν εκεί: . ακόμα και σε τρεις μέρες τον δέχεται ο Θεός. δεν θα λυπηθεί ο Θεός το δικό του πλάσμα. για να μην ξεραθούν σύντομα. πολύ περισσότερο. Εγώ νομίζω πώς. σ΄ άλλους αρρώστους συνιστούν πολυφαγία και κινητικότητα. αγαπητέ.Φτάνουν σαράντα μέρες.

Ψαλμ.Μέχρι πού να σε βρει ο θάνατος είτε στο καλό είτε στην πτώση. Σ΄ έναν αδελφό. ότι αυτός εκσπάσει έκ παγίδος τους πόδας μου» (πρβλ. σ΄ αυτή και φεύγει.Ό. σηκώθηκε κι έφυγε. δηλαδή. .τι και να΄ μαι.Σου το λέω. τι εννοεί ο προφήτης λέγοντας. 3:3). 9 . μετανόησε ειλικρινά ενώπιον του Θεού και έγινε αγωνιστής. πού έπεσε σε αμαρτία.Πάτερ. πάλι. πού υποβάλλουν οι δαίμονες σ΄ όποιον αμάρτησε. Έξοδ.Δεν είσαι χριστιανός! Μα ο αδερφός του αποκρίθηκε: . Γιατί σ΄ όποια κατάσταση βρεθεί τότε ο άνθρωπος. Άλλος αδελφός ρώτησε τον ίδιο γέροντα: . καθώς δεν κατόρθωνε τίποτα ο σατανάς.Δεν είσαι συ ο κριτής μου ούτε ο Θεός μου! του λέει ο αδελφός. Του λένε. «ούκ έστι σωτηρία αυτώ έν τώ Θεώ αυτού. θα πάς στην κόλαση! Επέμεινε ο σατανάς. ότι ο Θεός δεν πρόκειται πια να τον σώσει. είπε ο γέροντας. φανερώθηκε ο σατανάς και του λέει: .» (Ψαλμ. Τέτοιους λογισμούς όμως πρέπει να τους διώχνει ο άνθρωπος με τα λόγια: «Κύριος καταφυγή μου. 24:15). .Εννοεί τους λογισμούς της απελπισίας. Έτσι. και έτσι προσπαθούν να τον γκρεμίσουν στα βάραθρα της απογνώσεως. τώρα σ’ αφήνω και φεύγω! . 17:15. Ο αδελφός.

κερδίζοντας τη βασιλεία των ουρανών. Αδελφέ. Του αγίου Εφραίμ δελφοί. επειδή αυτή την εντολή αθέτησες. Αυτός. αν σκίσει το δίχτυ και ορμήσει προς το βυθό. μην ισχυρίζεσαι πώς θα μετανοήσεις με άλλες αρετές. είτε ψυχική είτε σωματική. και να πιαστεί. Μετά το θάνατο δεν υπάρχει διόρθωση. Μακάριος λοιπόν είναι εκείνος. Του αββά Μάρκου Α Α ν κάποιος πέσει σε μια αμαρτία και δεν λυπηθεί ανάλογα με το σφάλμα του. γιατί δεν έχεις σιγουριά. Έτσι κι εμείς. έχουμε πάρει τη δύναμη και την εξουσία από το Θεό να σπάσουμε μόνοι μας τις αλυσίδες των θελημάτων του εχθρού. αν η ψυχή χωριστεί από το σώμα και το σώμα μπει στον τάφο. Όσο είμαστε σ΄ αυτή τη ζωή. Μακάριος είναι για μένα κι εκείνος πού έπεσε στα δίχτυα του. Του αββά Ισαάκ Σ ΄αυτά που έχασες την αρετή. Δεν δέχεται να του δώσεις μαργαριτάρι. νικημένος από το φθόνο του διαβόλου. με τα δικά της και κατάλληλα φάρμακα θεραπεύεται. Τι κι αν πολεμάς τον ύπνο αγρυπνώντας. εύκολα θα ξαναπιαστεί στο ίδιο δίχτυ. σώζεται. γιατί η κενοδοξία και η αποφυγή της κακοπάθειας από τη φύση τους υποδουλώνουν στην αμαρτία ακόμα και με εύλογες προφάσεις. Αν όμως μας προφτάσει το φοβερό εκείνο πρόσταγμα. Σου ζητάει τον εξαγνισμό του σώματος. όσο βέβαια είναι ακόμα στο νερό. μπόρεσε να ξεφύγει από τον πόλεμο και να σωθεί. τότε πια δεν μπορεί να βοηθήσει τον εαυτό του. αλλά κατόρθωσε να τα σκίσει και να του ξεφύγει όσο βρίσκεται στην παρούσα ζωή. Ο Θεός δεν δέχεται από σένα ελεημοσύνη. την αγνεία σου. όπως ξεγλιστράει το ψάρι από το δίχτυ. να πετάξουμε το φορτίο των αμαρτιών μας με τη μετάνοια και να σωθούμε. Χρωστάς χρυσάφι στο Θεό. Έχασες. Αν όμως το τραβήξουν στη στεριά. σ΄ αυτά να την αποκτήσεις και πάλι. τότε δεν μπορούμε πια να βοηθήσουμε τον εαυτό μας – όπως ακριβώς συμβαίνει και με το ψάρι. 10 . Γιατί το ψάρι. για παράδειγμα.Πώς πρέπει να μετανοούμε Να μην αναβάλλουμε τη μετάνοια για το μέλλον. Όταν αποφεύγεις την κακοπάθεια και τους εξευτελισμούς. μην πεις. Στον Κύριο ανήκει η φροντίδα για το αύριο. ο τωρινός καιρός είναι καιρός για μετάνοια. Καθόλου δεν θα σε ωφελήσουν αυτά ενάντια σ΄ εκείνο το πάθος. Γιατί κάθε αρρώστια. ζώντας ακόμα σωματικά. πού δεν έπεσε καθόλου στα δίχτυα του εχθρού. πού το τράβηξαν απ΄ το νερό και το έκλεισαν μέσα σε δοχείο. όσο επιμένεις στην πορνεία. «Σήμερα αμαρτάνω και αύριο μετανοώ». Τι κι αν καταγίνεσαι με τη νηστεία.

Αλλά τιμώρησέ με σπλαχνικά. Κι έτσι δεν φτάνει στον καιρό πού. Έτσι λοιπόν μετανοούσε έναν ολόκληρο χρόνο κι αυτά έλεγε με δάκρυα ικετευτικά. Αν πάλι είναι αδύνατον. με την ελπίδα της κατοπινής μετάνοιας. Μα κι όταν αυτός σηκώθηκε. Άλλοτε πάλι παρακαλούσε κι έλεγε: . τ΄ ακούμπησε στο κεφάλι του αδελφού και του είπε: 11 . Εκείνος άπλωσε ξανά το χέρι Του. Και να! Παρουσιάζεται μπροστά του ο Χριστός και του λέει με φωνή γεμάτη ιλαρότητα: . Δέσποτα. σύμφωνα με την ελπίδα του.Δεν θέλεις. Τον άνθρωπο αυτόν τον βρίσκει απροσδόκητα ο θάνατος. Κι αν είναι και τούτο ακόμη αδύνατον. Ο αδελφός Τον αναγνώρισε και αποκρίθηκε έντρομος: .Τι έχεις. αν και απόλαυσα τόσα αγαθά από Σένα. αν δεν μου δώσεις το χέρι Σου! Τότε Εκείνος άπλωσε το χέρι Του. συγχώρεσέ με για την ευσπλαχνία Σου. δεν έχω φόβο Θεού! Στείλε μου λοιπόν κεραυνό ή καμιάν άλλη τιμωρία ή αρρώστια ή δαιμόνιο. όπως συνήθιζε. άνθρωπέ μου. Δέσποτα.Κύριε. Αν όμως είναι δυνατόν. στείλε μου εδώ ένα μέρος της τιμωρίας και αλάφρωσέ μου εκεί την κόλαση. . συνέχισε να θρηνεί. αυτός πορεύεται με πανουργία ενώπιον του Θεού. ολόθερμα και ολόψυχα. Κύριε! .Ξέρω πώς έχω πολύ αμαρτήσει ενώπιόν Σου. Γι αυτό και δεν τολμώ να Σου ζητήσω να με συγχωρέσεις. Μια μέρα καθώς καθόταν καταγής. μήπως κι έτσι έρθει σε φόβο η πωρωμένη μου ψυχή. έπιασε τον αδελφό και τον σήκωσε. Γιατί είσαι λυπημένος.Γιατί κλαις. απάντησε ο αδελφός. όχι με την οργή Σου. θρηνώντας και φωνάζοντας σπαραχτικά. θα μετανοούσε. Από το Γεροντικό Ένας αδελφός έκανε συνεχώς αυτή την προσευχή στο Θεό: . . Γιατί κλαίς έτσι. λιώνοντας και τσακίζοντας σώμα και ψυχή με νηστεία και αγρυπνία και άλλες κακουχίες. άνθρωπέ μου. και πώς είναι αναρίθμητα τα σφάλματά μου. Άρχισε μόνο από τώρα να με τιμωρείς.Γιατί έπεσα. του ξαναλέει ο Κύριος με απαλή και ιλαρή πάλι φωνή. Κύριε. πού τόσο πολύ Σε πίκρανα. τουλάχιστον τιμώρησέ με στη ζωή αυτή και μη με κολάσεις στην άλλη.Έ. να κλαίω και να λυπάμαι.Ό ποιος πέφτει στην αμαρτία για δεύτερη φορά. σήκω! .Δεν μπορώ. Δέσποτα. από την πολλή του λύπη. νύσταξε κι αποκοιμήθηκε.

. Γιατί αν έδωσα το αίμα μου για σένα. Και αρετή πού δεν πραγματοποιήθηκε. Μόλις συνήλθε ο αδελφός από την οπτασία. Δ ιηγούνταν για κάποιον γέροντα. Η κατά Θεόν λύπη είναι για την ψυχή χαλινάρι. πολύ περισσότερο θα δώσω συγχώρηση και σε σένα και σε κάθε άλλη ψυχή που γνήσια μετανοεί. όταν οι λογισμοί του έλεγαν. πού δεν την αφήνει να πέσει. ένιωσε την καρδιά του γεμάτη χαρά. Είπε ένας γέροντας: Αν πέσεις σε μια αμαρτία και σηκωθείς κι αρχίσεις να θλίβεσαι και να μετανοείς γι αυτήν.Κακία που δεν πραγματοποιήθηκε. Και ο γέροντας αποκρίθηκε. Κι από τότε ζούσε με πολλή ταπείνωση. Ο κοσμικός πάλι αποφάσισε να γίνει μοναχός. 12 . κακία δεν είναι. αρετή δεν είναι. και αύριο ας γίνει το θέλημα του Θεού. πρόσεξε να μη σταματήσεις τη λύπη και τους στεναγμούς ενώπιον του Κυρίου ως την ημέρα του θανάτου σου. Έτσι πληροφορήθηκε πώς ο Θεός τον ελέησε. κι έτσι δεν πρόφτασαν να πραγματοποιήσουν τις προθέσεις τους.Μη λυπάσαι πιά.. Έίπε ένας γέροντας: . Αλλιώς θα πέσεις πάλι γρήγορα στον ίδιο βόθρο. Μια νύχτα ο μοναχός αποφάσισε να πετάξει το σχήμα του μόλις θα ξημέρωνε. τους πολεμούσε λέγοντας: «Όχι! Σήμερα θα μετανοήσω.Αββά. ευχαριστώντας Τον. Σαν τι θα θεωρηθούν άραγε. «Άφησε σήμερα. και αύριο μετανοείς». Ένας αδελφός ρώτησε τον αββά Ποιμένα: . Γιατί έφυγαν στην κατάσταση πού βρέθηκαν. πώς. ήταν δύο άνθρωποι. Και οι δυο όμως πέθαναν την ίδια νύχτα. ο ένας μοναχός και ο άλλος κοσμικός.Ο μοναχός πέθανε σαν μοναχός και ο κοσμικός πέθανε σαν κοσμικός.

όπου προσωρινά κατοικούμε. «Μόνο τη σημερινή μέρα έχω να ζήσω σ΄ αυτόν τον κόσμο». Και μην παραμελήσεις ούτε μια μέρα την ψυχή σου. αντίθετα. πάντα να έχει μπροστά στα μάτια του το θάνατο και τα αιώνια κολαστήρια και όσους βασανίζονται και υποφέρουν εκεί. ελπίζει πώς θα ζήσει πολλά χρόνια. Ο Θεός φροντίζει να διατηρεί καθαρό από την αμαρτία το δρόμο της ζωής εκείνου. γιατί εκείνοι πού δεν τα περιμένουν.Πρέπει πάντοτε να θυμόμαστε το θάνατο Πρέπει πάντοτε να θυμόμαστε το θάνατο και τη μέλλουσα κρίση. καταπιανόμαστε με πολύχρονες φροντίδες για γήινα και φθαρτά πράγματα. Γιατί όποιος καθημερινά συλλογίζεται το θάνατο και λέει στον εαυτό του. Β΄Θεσ. για κάθε αργό λόγο. 9:43-48. Ωστόσο. Και να θεωρείς τον εαυτό σου σαν έναν από εκείνους μάλλον παρά από τους ζωντανούς. για κάθε αναθύμηση της ψυχής θα λογοδοτήσουμε στον φοβερό Δικαστή. ώστε πάντα να θυμάται. Γι αυτό μας περιμένει εκεί η άσβεστη φωτιά της γέενας και το μακρινό σκοτάδι και το ακοίμητο σκουλήκι και ο θρήνος και το τρίξιμο των δοντιών και το αιώνιο ντρόπιασμα μπροστά σε όλα τα ουράνια και επίγεια δημιουργήματα (Ματθ. λες και είμαστε ανεύθυνοι. αυτός θα πέσει σε πολλές αμαρτίες. Πώς λοιπόν θα μπορέσουμε να υποφέρουμε τις φοβερές και αιώνιες τιμωρίες. Του αββά Ησαΐα Τ ρία πράγματα αποκτά με δυσκολία ο άνθρωπος – και είναι αυτά που συντηρούν όλες τις αρετές: το πένθος. Μαρκ. Αλίμονό μας! Ενώ πρόκειται να φύγουμε από τη γη. Και στον καιρό της αναπόφευκτης αναχωρήσεώς μας από δω. Όποιος. εύκολα κυριεύονται από τα πάθη. βρίσκεται δίπλα στους δαίμονες. 1:8-10). πού ετοιμάζεται να δώσει λόγο για όλες του τις πράξεις στο Θεό. Κάθε μέρα. 13 . μια ολόκληρη ζωή αδιαφορούμε για τις ψυχές μας. αυτός ποτέ δεν θ΄ αμαρτήσει ενώπιον του Θεού. δεν είμαστε ικανοί να κρατήσουμε τίποτα δικό μας. τα δάκρυα για τις αμαρτίες του και η θύμηση του θανάτου του. πριν πιάσεις δουλειά. να θυμάσαι πού βρίσκεσαι και πού πρόκειται να πας όταν χωριστείς από το σώμα.να ξεφύγουμε από τον νοητό δράκοντα. 5:22. 8:12. πού καθημερινά μας δαγκώνει και μας ρουφάει και μας καταπληγώνει από παντού με τα φαρμακερά κεντριά του θανάτου. για κάθε πονηρό και ακάθαρτο λογισμό. Να παρακολουθεί προσεκτικά τον εαυτό σου. Αλίμονό μας! Για κάθε πράξη της επίγειας ζωής. «Έχω καιρό ως τότε». Εκείνος όμως που αδιαφορεί λέγοντας. Αλίμονό μας! Τα κεντρίσματα και τα δαγκώματα των ψύλλων και των κοριών και των ψειρών και των μυγών και των κουνουπιών και των μελισσών δεν τα υποφέρουμε. Δεν φροντίζουμε όμως –ούτε και θέλουμε!.

αν και νέος. πού πιάστηκε από τους φύλακες και οδηγείται στο δικαστήριο. Να. για να πάρει το μεροκάματό του και να ξεκουραστεί μετά το μόχθο. εκείνον πού συνεχώς. καρδιοχτυπάει και τρέμει ολόκληρος στη σκέψη των βασανιστηρίων πού τον περιμένουν. Ιερ. Να. 2:2).Σως. Αν είσαι ακόμα νέος.:52). τι θ΄ απολογηθώ μπροστά στο βήμα του Χριστού. ακολούθησε το λογισμό της πλάνης. αν δηλαδή βάσταξε θλίψεις και ατιμώσεις για χάρη του Κυρίου και έκανε όσα είναι ευάρεστα σ΄ Εκείνον. Αν λοιπόν με προλάβει ο θάνατος. Απόλαυσε τις ηδονές σου. νύν ήκασιν αι αμαρτίαι σου. Γιατί όπως ο κατάδικος. να έχεις στο νου σου την ημέρα του τέλους σου. έτσι ακριβώς και οι ψυχές των δικαίων περιμένουν εκείνη την ημέρα. τι φόβος και τρόμος ζώνει την ψυχή σου τότε. Ο Κύριος και Θεός μου να διαλύσει τις δολοπλοκίες σου και να λυτρώσει κι εμένα από τις επιβουλές σου. με κίνδυνο ν΄ αρρωστήσεις. αγαπητέ.Του αγίου Εφραίμ Α δελφέ. καθώς βλέπουν πια καθαρά το ατέλειωτο 14 .Ιερ. Και αλίμονο σ΄ εκείνον πού θα βρεθεί ανέτοιμος. στον προφήτη Ιερεμία είπε: «Εμνήσθην ελέους νεότητός σου και αγάπης τελειώσεώς σου του εξακολουθείν σε οπίσω αγίου Ισραήλ» (πρβλ. με τη δύναμη και τη χάρη Του». αν μ΄ αρπάξει ο θάνατος στα νιάτα μου και δεν προφτάσω να γεράσω. Αντίθετα. βλέπω πολλούς νεώτερους να πεθαίνουν και πολλούς ηλικιωμένους να ζουν πολλά χρόνια ακόμη. Τι θέλεις και λιώνεις το σώμα σου από τόσο μικρή ηλικία. ο εχθρός σου σπέρνει συχνά λογισμούς σαν κι αυτόν: «Νέος είσαι ακόμη. Γιατί το φοβερό πρόσταγμα θα έρθει όταν δεν θα το περιμένεις.» Εσύ όμως εναντιώσου στον εχθρό και πες του: «Διώκτη και εχθρέ της ψυχής μου! Πάψε να μου βάζεις λόγια! Γατί. πώς τον αποδοκίμασε ο προφήτης. μπορώ να πω τότε στον Κριτή ότι με πήρε νέο. Όταν φτάσεις πια να πέσεις στην ψάθα σου ψυχομαχώντας – αλίμονο. μ΄ απαντοχή περιμένει τη δωδέκατη ώρα. ας εποίεις το πρότερον» (Δαν. Θρ. Πόσους τάχα δεν ξέρεις. εργάτη της ανομίας και πονηρέ σύμβουλε. και μάλιστα αν έχει τη συνείδηση να την κατηγορεί! Αν μεν έχει κάνει κάτι καλό σ΄ αυτή τη ζωή. έτσι ακριβώς και οι ψυχές των άδικων ανθρώπων συνταράζονται τότε. τότε με πολλή χαρά οδηγείται από τους αγίους αγγέλους στους ουρανούς. 3:27)… Φύγε λοιπόν από κοντά μου. να περιμένεις κάθε μέρα το θάνατό σου και να ετοιμάζεσαι κατάλληλα για την πορεία εκείνη. Γιατί το φοβερό πρόσταγμα θα έρθει όταν δεν θα το περιμένεις. Οι ψυχές όμως των αμαρτωλών είναι γεμάτες από φόβο και τρόμο μεγάλο την ώρα εκείνη. Γι΄αυτό και το Άγιο Πνεύμα μακαρίζει εκείνους πού σηκώνουν το ζυγό της αρετής από τη νεότητά τους (βλ. Άγνωστη είναι στους ανθρώπους η ώρα του θανάτου τους. πως δοξάζει ο Κύριος όσους Τον υπηρετούν από τα νιάτα ως τα γεράματά τους. «Πεπαλαιωμένε ημερών κακών. από τα νιάτα ως τα γεράματά του. Πάντα λοιπόν. και να μ΄ αφήσει για να μετανοήσω. Γιατί όπως ο εργάτης πού κοπιάζει στη δουλειά ολόκληρη την ημέρα. και στα γεράματά σου μετανοείς. Μήπως πάλι δεν βλέπω. πού και τις επίγειες ηδονές απόλαυσαν και τα ουράνια αγαθά κέρδισαν ύστερα με τη μετάνοια.

Εγώ τρία πράγματα φοβάμαι πάντα: 15 . πού θα το τελειώσεις με σιγουριά.μαρτύριο της αιώνιας φωτιάς και τις άλλες τιμωρίες. Ματθ. λέγε πάντα: «Αν μ΄ επισκεφθεί τώρα δα ο Θεός. Έτσι. Δεν άκουσες τι είπε ο Κύριος. Είπε ο αββάς Ηλίας: . το έλεος του Θεού είναι μακριά από σένα. Έτσι δεν θα υπάρξει ενοχή στην ψυχή σου. Από το Γεροντικό Ένας γέροντας είπε: . «Αφήστε με για λίγο να μετανοήσω». Και τώρα βεβαιώνεις πώς θα μετανοήσεις. Είπε ο αββάς Ευάγριος: . όχι μόνο δεν θα τον ακούσει κανείς. πού κλείστηκαν όλες οι πύλες και πέρασε ο καιρός του αγώνα. ξαναρώτησε τη συνείδησή σου. Γνωρίζοντας από τώρα. Πρόσεχε όμως. Άλλος γέροντας είπε: . Και μη σταματήσεις να ρωτάς. θα βρεθείς έτοιμος και θα μπεις μαζί Του στον νυφικό θάλαμο. νικάει τη μικροψυχία». σταμάτησε αμέσως και ματαίωσε το έργο που έπιασες. δεν αγωνίστηκες. τι γίνεται.» Βλέπε ύστερα τι απάντηση σου δίνει η συνείδησή σου και κάνε χωρίς χρονοτριβή ό. Αν σε κατακρίνει. Είτε λοιπόν κάθεσαι στο εργόχειρο είτε βαδίζεις στο δρόμο είτε τρως. ώσπου να πληροφορηθεί η καρδιά σου και να σου πει η συνείδησή σου: «Πιστεύουμε ότι οπωσδήποτε η ευσπλαχνία του Θεού θα μας ελεήσει». Και θέλεις ν΄ αγωνιστείς τώρα. πού έζησαν σύμφωνα με το θέλημά Του (πρβλ. 25:1-13).» Και πρόσεξε τι θα σου αποκριθεί ο λογισμός. μήπως η καρδιά σου λέει αυτό το λόγο με δισταγμό. δεν μετανοούσες. αλλά θα του πούνε κιόλας: «Τότε πού είχες καιρό.Ο άνθρωπος πού έχει κάθε ώρα το θάνατο μπροστά στα μάτια του. ότι ούκ οίδατε την ημέραν ουδέ την ώραν…» (Ματθ.τι σου λέει. Γιατί κι αν ακόμα έχει επιφυλακτικότητα ίσαμε μια τρίχα. αυτά και τα παρόμοια. τις παντοτινές και ατερμάτιστες. τι γίνεται. όταν θα έρθει ο Νυμφίος.Να θυμάσαι πάντα την αιώνια κρίση και να μην ξεχνάς ότι θα πεθάνεις. Γιατί ο πνευματικός εργάτης πρέπει να είναι κάθε ώρα έτοιμος να τραβήξει το δρόμο του (προς την αιωνιότητα). «Γρηγορείτε. ν΄ αγωνίζεσαι όσο έχεις ακόμα καιρό. Όταν το στάδιο ήταν ανοιχτό για όλους. Κι αν ο αμαρτωλός πει τότε σ΄ εκείνους πού τον σέρνουν. Και να διατηρείς άσβεστη πάντα τη λαμπάδα της ψυχής σου με την καλλιέργεια των αρετών. τούτο λέγε πάντα μέσα σου: «Αν αυτή τη στιγμή με καλέσει ο Θεός. Καταπιάσου με άλλο.Σε κάθε έργο πού πρόκειται να κάνεις. αγαπητέ. όπως και οι άλλες παρθένες ψυχές. Θέλοντας πάλι να μάθεις αν ελεήθηκες.25:13).

όταν θα βρίσκομαι μπροστά στο Θεό. 16 .Όταν θα βγαίνει η ψυχή μου από το σώμα. και όταν θα βγει η απόφαση εναντίον μου.

τέλος. Αντίθετα. Άλλοι πάλι κατασκεύασαν για τον εαυτό τους τάφους περίφημους. ο πολυδάπανος τύμβος ή η πυραμίδα. τα οστά (των νεκρών) σαν χαλίκια. Γιατί σε όλους δίνεται η μελλοντική χάρη. σαν κεφαλή όλου του σώματος (Κολ. Πόσοι βασιλιάδες. κατασκεύασαν ανδριάντες τους και αναμνηστικές στήλες. Τι τους ωφέλησε. Γιατί στη σύναξη των θεών. κι έχει γίνει για χάρη μας πρόδρομός μας (Εβρ. πολλοί δυνάστες και βασιλιάδες κυριάρχησαν σε χώρες και πολιτείες διάφορες. νομίζοντας ότι θα διατηρήσουν έτσι το όνομά τους αιώνιο. και για να καθαρίσουν τους τύμβους. Μερικοί μάλιστα αφαίρεσαν από τους ανδριάντες τις κεφαλές (των προκατόχων τους) και τοποθέτησαν τη δική τους μορφή. μετέφεραν. πιο ψηλά απ΄ όλους τους ουρανούς. Του αγίου Μαξίμου Ά ν γι αυτό έγινε γιος ανθρώπου και άνθρωπος ο Θεός Λόγος του Θεού και Πατέρα. Εγώ πάντως νομίζω. Μερικοί λένε πώς η βασιλεία των ουρανών είναι η ζωή των αξίων στους ουρανούς. μοιράζοντας τις αμοιβές της ουράνιας μακαριότητας. για να κάνει δηλαδή θεούς και παιδιά του Θεού τους ανθρώπους. αλλά μετά από λίγο (χάθηκαν και) ήταν σαν να μην υπήρξαν ποτέ. Του αγίου Εφραίμ Α δελφοί μου. ας πιστέψουμε πώς θα φτάσουμε εκεί. πώς είναι η όμοια με των αγγέλων κατάσταση των σωζόμενων. 81:1). θα σταθεί στη μέση ο Θεός (Ψαλμ. πώς είναι η μορφή της ίδιας της θεϊκής ωραιότητας εκείνων πού φόρεσαν «την εικόνα του επουρανίου» (Α΄Κορ. επομένως. Μα κι αυτών τα έργα καταστράφηκαν από άλλους. χωρίς να υπάρχει καμιά απόσταση ανάμεσα σ΄ Αυτόν και τους άξιους. 17 . πού κυβέρνησαν έθνη πολλά. Να λοιπόν. Ήρθε όμως άλλη γενιά. Πραγματικά. πού όλα τα μάταια έργα καταλήγουν στο μηδέν. όταν όμως πήραν άλλοι την εξουσία. δηλαδή αυτών που θα σωθούν. 15:49).Ανέκφραστη είναι η χαρά και η δόξα Ανέκφραστη είναι η χαρά και η δόξα πού περιμένουν τους αγίους στον ουρανό. νομίζοντας ότι μ΄ αυτά θα έμενε το όνομά τους και μετά το θάνατό τους. μεγάλη και ασύλληπτη είναι η δόξα πού περιμένει τους αγίους. ανάλογα με την ποιότητα και την ποσότητα της δικαιοσύνης τους (δηλαδή της υπακοής τους στο θέλημα του Θεού). γι αυτό και πρέπει να τις ποθούμε ολόψυχα. 1:18). 6:20) προς τον Πατέρα με τη δική μας φύση. όπως ήταν φυσικό. και πάνω σ΄ αυτούς χάραξαν τη μορφή τους. Άλλοι. Άλλοι πάλι. γκρέμισαν τους ανδριάντες κι έκαναν συντρίμμια τ΄ αγάλματα. 36:2). η δόξα της ζωής αυτής μαραίνεται σαν το λουλούδι και ξεραίνεται γοργά σαν το πράσινο χορτάρι (Ψαλμ. όπου τώρα είναι ο ίδιος ο Χριστός. πώς και οι τρεις αυτές γνώμες συμφωνούν με την αλήθεια. και παραχωρήθηκαν οι τάφοι στην εξουσία εκείνων.

Τότε θα καταλάβεις πόσο βασανιστικό είναι το σκοτάδι. Και όπως ακριβώς σ΄ αυτά τα αισθητά ο Θεός αποδεικνύεται αξιόπιστος. από τη δημιουργία τους μέχρι σήμερα. Όπως. Η δόξα όμως των αγίων δεν θα έχει τέλος. 13:42. επιπλέον. για να βρούμε το έλεός Του. πώς οι στρατιώτες της κοσμικής εξουσίας. όμως κινδυνεύουν πρόθυμα ως το θάνατο για χάρη του. Ας σκεφτούμε.» (Ματθ. το φως του ήλιου και της σελήνης και των άστρων δεν έσβησε ούτε μειώθηκε. μ΄ άλλα λόγια. λοιπόν. 8:12. μα και μελανιασμένους και ζοφερούς και βρωμερούς. κι από την άλλη θα βλέπουμε τους εαυτούς μας όχι μόνο γυμνούς απ΄ αυτή την αστραφτερή δόξα. στον κοιτώνα σου. οφείλουμε να μην παραμελούμε την εργασία της αρετής. χωρίς πόνους και μαρτύρια. σύμφωνα μ΄ αυτό που έχει γραφτεί: «Τι ωφελείται άνθρωπος εάν τον κόσμον όλον κερδήση. και πόση ντροπή θα νιώσουμε πριν ακόμα πάμε στην κόλαση. φράξε κι όλες τις χαραμάδες που βάζουν φως. αν και παίρνουν τιποτένια δώρα από το βασιλιά. έτσι οπωσδήποτε και σ΄ εκείνα τα νοητά. όπου. Γιατί τους ετοίμασε ζωή αιώνια και δόξα άφθαρτη. βέβαια. δεν μπορούμε πια να την ξαναβρούμε. Αλλά ας αναλογιστούμε και τούτο: Τον καύσωνα του ήλιου ή την ένταση του πυρετού δεν μπορούμε να τα υποφέρουμε. και μολονότι έχεις τη δυνατότητα να βγεις μετά από λίγο στο φως. Ο αγώνας μας δεν γίνεται για χρήματα. θα κλαίνε και θα τρίζουν τα δόντια τους και θα τιμωρούνται αιώνια από την άσβηστη φωτιά (Ματθ. Ας συλλογιστούμε μόνο. όταν από τη μια θα δούμε τους αγίους να ντύνονται την ολοφώτεινη και απερίγραπτη εκείνη στολή. και μετά κάθισε εκεί μέσα. πόση άραγε οδύνη νομίζεις ότι θα έχει εκείνο το πηχτό σκοτάδι. για να εκπληρώνεται ο σκοπός πού από την αρχή όρισε ο Δημιουργός (γι αυτά τα ουράνια σώματα). όσοι μια για πάντα ρίχθηκαν. πού. Να. αν τόσο βασανίζεσαι εδώ. αν θέλεις. όπου η οδύνη είναι αβάσταχτη. για να μην αποκλειστούμε από τη χαρά εκείνη και ριχθούμε στο αιώνιο σκοτάδι. 16:26).Δεν συμβαίνει όμως το ίδιο και μ΄ εκείνους πού δοξάζει ο Θεός. αλλά είναι το ίδιο πάντα ζωηρό και δυνατό και λαμπρό. έτσι και γι αυτούς πού Τον αγαπούν όρισε βασιλεία ουράνια και χαρά ατέλειωτη. Πόσο περισσότερο λοιπόν εμείς. 50). κλείσε πόρτες και παράθυρα. μολονότι κάθεσαι ήσυχος. πού πήραμε τέτοιες διαβεβαιώσεις (από το Θεό). πού έφτιαξαν οι ίδιοι με τα καλά τους έργα. Πώς τότε θα σηκώσουμε το κάψιμο 18 . Ο κίνδυνος είναι για την ψυχή μας. να κυριαρχούν δηλαδή στην ημέρα και στη νύχτα. έτσι όπως ετοιμαστήκαμε από εδώ με τα σκοτεινά έργα και τη σπατάλη και την ασωτία μας. για να σωθούμε από τη μέλλουσα κρίση και να κερδίσουμε τα άρρητα αγαθά. θα πάψουν να υπάρχουν όποτε το θελήσει ο Δημιουργός. Έ. Τα αισθητά. μπορεί πάλι ν΄ αποκτήσει άλλα στη θέση τους. Ας φροντίσουμε λοιπόν να δώσουμε καρπούς αντάξιους της μετάνοιας. πού. κι αν τα χάσει κανείς. Ας κλάψουμε λοιπόν ενώπιον του Κυρίου και Θεού μας. ή τι δώσει άνθρωπος αντάλλαγμα της ψυχής αυτού. την δε ψυχήν αυτού ζημιωθή. αν τη χάσουμε. μπες.

μπορείς να γίνεις άγγελος.Να έχεις παντοτινά το νου σου στη βασιλεία των ουρανών. Άναψε δηλαδή το λυχνάρι και βάλε πάνω στη φλόγα την άκρη του δαχτύλου σου. και θα καταλάβεις.της αιώνιας φωτιάς. και εύκολα θα την κληρονομήσεις. πόσο ανυπόφορο είναι εκείνο το μαρτύριο. αγαπητέ μου. κάνε μια δοκιμή από τώρα με την υλική φωτιά. ίσως μπορέσεις ν΄ αντέξεις κι εκεί. Κι αν θέλεις. 19 . τι θα κάνεις όταν το σώμα σου ολόκληρο θα ριχθεί μαζί με την ψυχή σ΄ εκείνη τη φοβερή και άσβηστη φωτιά.Μην απορείς πού. Είπε ο αββάς Υπερέχιος: . αν και άνθρωπος. Αυτήν όμως ο αγωνοθέτης (Χριστός) την υπόσχεται σ΄ εκείνους πού αγωνίζονται. Από το Γεροντικό Είπε κάποιος γέροντας: . Γιατί κι εμάς αγγελική δόξα μας περιμένει. πού καίει ακατάπαυστα και χωρίς να καταστρέφει εκείνο που καίει. Αν μπορείς να βαστάξεις τον πόνο. Αν όμως δεν μπορείς να υποφέρεις τους πόνους απ΄ αυτό το μικρό κάψιμο.

μετά την ολονύκτια ορθοστασία τους μέσα στη λίμνη και την αλύγιστη καρτερικότητά τους στην αβάσταχτη παγωνιά. Το πρωί. Και οι στρατιώτες έφεραν αμάξια και έβαλαν σ΄ αυτά τα ιερά σώματα. με την ελπίδα ότι θα ζήσει. 20 . Από δω και πέρα χαρά. και θα γίνεις τέλειος! Μη φοβηθείς τα βασανιστήρια. πιστεύοντας πώς τότε μόνο θα ζούσε. παρατηρώντας το γιο της. Από το μαρτύριο των αγίων Τεσσαράκοντα Μαρτύρων Ο ι άγιοι Τεσσαράκοντα Μάρτυρες βρίσκονταν στο στάδιο της αθλήσεως. όσο βασανίζονταν. τον άφησαν έτσι. Σαν είδε η μητέρα του ότι αυτός μονάχα έμεινε πίσω.Οι θεοφιλείς γονείς. τεντώνοντας προς το μέρος του τα χέρια της και λέγοντας: . ανάσαινε ακόμα. Όλ΄ αυτά πέρασαν. μεταφέρει τον πολυαγαπημένο της νεκρό μέχρι τον τόπο. όταν θα τον έβλεπε να είναι τελειωμένος και νεκρός. αλλά και προτρέπουν τα παιδιά τους να υπομένουν πειρασμούς για τον Κύριο και κινδύνους για την αρετή. ηδονή. βασιλεύοντας μαζί με το Χριστό και πρεσβεύοντας σ΄ Εκείνον και για μένα. για να μη χωριστεί από τα σώματά τους ούτε το σώμα εκείνου. πιο νέος απ΄ όλους στην ηλικία. Παράβλεψε λοιπόν τη γυναικεία αδυναμία και λησμόνησε τη μητρική ευσπλαχνία. πού την ψυχή του βιαζόταν να συναριθμήσει με τις ψυχές τους. άνεση. που λεγόταν Μελίτων. με τη στάση και το βλέμμα της. σαν θάνατος δικός της και του παιδιού της. σου παραστέκεται βοηθός ο Χριστός. οι άγιοι παρέδωσαν τις ψυχές τους στο Θεό. και του έδινε θάρρος. αυτός ξεψύχησε. Μετά τη συντριβή λοιπόν των ποδιών τους. για να τα μεταφέρουν στην όχθη του γειτονικού ποταμού. δες. Επειδή όμως παρατήρησαν πώς ο νέος εκείνος. Τά ΄χεις όλα νικήσει με τη γενναιότητά σου. όπου ήταν τα σώματα των αγίων. Καμιά πίκρα. Σήκωσε το γιο της στους ώμους κι ακολουθούσε γενναιόψυχα τα αμάξια. Αυτός ήταν. καμιά ταλαιπωρία δεν θα σε βρει πια. της ήρθε βαρύ. Στεκόταν λοιπόν και τον παρακολουθούσε προσεκτικά. Τότε πια η μητέρα του απαλλάχθηκε από τις φροντίδες. Σκιρτώντας δυνατά απ΄ τη μεγάλη της αρά για το τέλος του γιου της. τον βάζει πάνω σ΄ αυτά και τον συναριθμεί μαζί τους. και η μητέρα του φοβόταν μήπως τα νιάτα και η αγάπη στη ζωή τον κάνουν κάποια στιγμή να δειλιάσει και να φανεί έτσι ανάξιος της στρατιωτικής ιδιότητος και τιμής. βλέπετε. Οι θεοφιλείς γονείς όχι μόνο χαίρονται. Γιατί. ευφροσύνη… Αυτά θα γευθείς. Η μητέρα ενός απ΄ αυτούς έμενε εκεί δίπλα τους.Παιδί μου γλυκύτατο! Του ουράνιου Πατέρα πια παιδί! Κάνε λίγη ακόμα υπομονή. τους τραβούσαν στην ακρολιμνιά για να τους συντρίψουν τα πόδια με ρόπαλα. Την ώρα λοιπόν που τον κουβαλούσε. πού σε γέννησα.

φυσικά μακριά από φίλους. Ποθούσε. ενώ βρέχονταν και οι δυο τους με θερμά δάκρυα. βάζοντας την αρετή πιο πάνω από τη φύση. όταν ακούνε παρόμοιες αποφάσεις των παιδιών τους).Μάνα. την ολοκάθαρη θεωρία Εκείνου με όλο του το νου και τη γνήσια ένωση μαζί Του. παιδί μου. ο γιος τυλίχθηκε στο λαιμό της μάνας κι η μάνα αγκάλιασε με λαχτάρα το γιο. που σ΄ Αυτόν μέσα ζούμε και σ΄ Αυτόν σε παραδίνω. πού χάρη σ΄ αυτά αγάπησες το Δεσπότη περισσότερο κι από γονείς κι από πατρίδα. σήκωσε τα μάτια. θα στείλει τον άγγελό Του μπροστά σου (Εξ. Ύστερα είπε: . Ήταν εκείνη γνήσια μάνα ενός τέτοιου γιου. Ύστερα τα πέταξαν στο ποτάμι. Και αφού καταφιλήθηκαν. Ψαλμ. Έπειτα. δεν έπαθε τίποτε απ΄ όσα πεθαίνουν οι γυναίκες (συνήθως. 6:14-17). Την απόφασή του την εμπιστεύθηκε μόνο στη μητέρα του. μετά την ευχή. . δεν προσπάθησε να κάνει ή να πει τίποτε ανάξιό της. Πήγαινε εκεί πού σε οδηγεί η κλήση του (Αγίου) Πνεύματος. 59:17. 21 . χωρίστηκαν. από θεία βέβαια οικονομία. Δεν είπε πώς είναι πράγμα ασήκωτο για τις μανάδες να χάνουν ένα γιο τόσο καλό ούτε κάτι άλλο παρόμοιο. για να σε οδηγήσει όπου είναι το θέλημά Το. Και τα ξαναπήραν χριστιανικά χέρια. Σαν ήλιος του μεσημεριού να λάμψει η αρετή στα έργα σου (πρβλ. γνωστούς. Εφ. Και γι αυτό. επειδή φθονούσαν τα λείψανα των χριστιανών. Σαν άκουσε εκείνη αυτά τα λόγια. Δεν προσπάθησε να ματαιώσει την πρόθεση του αγαπημένου της παιδιού. Εκείνα όμως. Δεν πρόβαλε σαν εμπόδιο τη χηρεία της ούτε τη μοναξιά της. με κυρίεψε πόθος φλογερός να πάω κατά την Ανατολή. για να κατορθώσει την ολοκληρωτική και παντοτινή συμβίωσή του με Αυτόν που ποθούσε. συγκρατήθηκαν σε κάποια όχθη και διασώθηκαν. Αντίθετα. Αποφάσισε λοιπόν ν΄ απαρνηθεί τα πάντα και να φύγει. διαλέγοντας τον ησυχαστικό βίο. συγγενείς. Άμποτε να σου στείλει βοήθεια από το άγιο κατοικητήριό Του και να σε προστατέψει από την ουράνια Σιών (Ψαλμ. πραγματικά το συμφέρον του γιου της πιο πολύ από το δικό της. 36:6). όπου πολλοί έζησαν θεάρεστα και μακάρια. 23:20). διαλέγοντας τον αγαθό δρόμο της ησυχαστικής ζωής. και ο γιος πήρε το δρόμο που ποθούσε. Να σου φορέσει σαν θώρακα τη δικαιοσύνη και να σου βάλει την περικεφαλαία της σωτηρίας (Ησ. Η μάνα κίνησε για το σπίτι. Κατευόδωσέ με λοιπόν σ΄ αυτόν το δρόμο και δώσε μου τις ευχές σου σαν φυλαχτό. ο Θεός.Ανάβουν τότε μεγάλη φωτιά οι υπηρέτες του εχθρού (διαβόλου) και κατακαίνε τα σώματα των αγίων. της είπε. χαρίζοντάς μας πλούτο ασύλληπτο. προβληματιζόταν τι να κάνει στην παρούσα ζωή. κι από την ίδια του τη μάνα. Να. Ο Από το βίο του αγίου Αλυπίου μεγάλος Αλύπιος. άπλωσε τα χέρια και συγκέντρωσε όλη της τη σκέψη σε προσευχή.Πήγαινε. έχοντας την καρδιά πυρωμένη από την αγάπη στο Θεό. 19:3). βλέπετε.

πραγματικά. παιδί μου. 22 . Αυτός. για Βασιλιά αθάνατο. σε παρακαλώ να μου κάνεις μια χάρη για όλα (όσα εγώ έκανα για σένα). Στο Χριστό μονάχα έχε εμπιστοσύνη. επειδή φυσάει φοβερός ο άνεμος του διωγμού της ασέβειας και επειδή ξέρω πώς κι εσύ θα οδηγηθείς. θ΄ απολαύσεις την αιώνια μακαριότητα. κι εμείς να μη σηκώνουμε το θάνατο. το Χριστό. αυτή την τιμή: Αντιστάσου γενναία για χάρη Του και κράτησε σταθερή για χάρη μου την ομολογία σου ως το τέλος. γιε μου πολυαγαπημένε.Από το βίο του αγίου ιερομάρτυρος Κλήμεντος Ό ταν ο άγιος Κλήμης ήταν ακόμα νήπιο. Αυτός είναι. έλεγε. κάνε μου. Αγκάλιασε τότε με τρυφερότητα και πόθο το παιδί της. Αυτός είναι η σωτηρία. 21:12). Και μάλιστα. πέθανε ο πατέρας του. Επειδή έφτασαν καιροί δύσκολοι. μένοντας έρημη από άντρα και στηρίζοντας πια όλες της τις ελπίδες. το φιλούσε γλυκά-γλυκά και. όπως εκείνοι. όταν εκείνοι δεν παίρνουν απ΄ αυτόν κανένα αντάλλαγμα άξιο μιας τέτοιας αφοσιώσεως. για να μη βρεθείς απροετοίμαστος στους αγώνες. του αφοσιώθηκε με τόση φροντίδα. πιστεύω πώς και στο δικό σου κεφάλι θα κάνει ν΄ ανθήσει σύντομα το μαρτυρικό στεφάνι. Γιατί ποιο δώρο είναι ισάξιο με τη ζωή. Και γεμίζοντας από τη χάρη. η αθανασία. Όποιος λοιπόν μπαίνει στην υπηρεσία αυτού του Δεσπότη. Η μητέρα του λοιπόν. και όχι μόνο θα νικήσει τους τυράννους και τους βασιλιάδες πού προσκυνούν τα είδωλα. Το Χριστό μονάχα λάτρευε. Ενώ λοιπόν ο Κλήμης βρισκόταν μέσα σε τέτοια χέρια και μεγάλωνε με καλή ανατροφή από μητέρα φιλόστοργη. πού έγινε γι αυτό τα πάντα. που κατέβηκε για μας από τα ουράνια και μας ανέβασε μαζί Του και μας έκανε παιδιά Του και θεούς.… Και σε παρακαλώ. θα ξεπεράσει όλες τις δυσκολίες. γνώρισες την ορφάνια. . μα και θα ντροπιάσει ακόμα κι αυτούς τους δαίμονες. το να πεθαίνουν θεληματικά οι στρατιώτες για έναν ομόδουλο και θνητό βασιλιά. πριν γνωρίσεις τον πατέρα σου. είδε θεία θεωρία και άρχισε να διηγείται προφητικά τα μελλούμενά του. και πατέρας και μητέρα και δάσκαλος. Γνώρισε λοιπόν τον Πατέρα σου. σπλάχνο μου. Αντί για τη φευγαλέα απόλαυση και τη δόξα και τον πλούτο. μετά το Θεό. τα μάτια της βούρκωσαν. και τον αρχηγό και προστάτη τους διάβολο… Εκεί πού μιλούσε. «επί βασιλείς και ηγεμόνας» για χάρη Του (Λουκ. εκείνη προαισθάνθηκε ότι πλησίαζε το τέλος της. πού δεν είχε κλείσει ακόμα τα δέκα του χρόνια. όπως είπε ο Δεσπότης μας. πού. Ή ποια από τις μεταθανάτιες τιμές γίνεται αισθητή (στον σκοτωμένο στρατιώτη). Να ετοιμάζεις λοιπόν τον εαυτό σου και να παρακινείς την ψυχή σου σε αντρειοσύνη. που τιμούν εκείνοι. Γιατί δεν θα παλέψεις με τυχαίους εχθρούς ή για τυχαία πράγματα… «Τιποτένιο είναι. Αν όμως πεθάνεις για τον κοινό Δεσπότη όλων. αντί για την πρόσκαιρη ζωή θ΄ αποκτήσεις την αθάνατη. καθώς βιαζόταν να το κάνει όχι τόσο διάδοχο στα δικά της πλούτη όσο κληρονόμο των θησαυρών του ουρανού.Παιδί μου! Παιδί μου πολυαγαπημένο! Παιδί μου. μα πλούτισες. Και πιστεύω πώς ο Χριστός μου. Μη διαψεύσεις τ΄ όνομα του γιου. του έδινε (συμβουλές και) παραγγελίες σαν κι αυτές: . κάνοντας το Θεό πατέρα και χρησιμοποιώντας την ορφάνια για την ευτυχία σου! Εγώ μεν σε γέννησα σωματικά. γιε μου. στο παιδί της μονάχα. μα ο Χριστός σε μεγάλωσε πνευματικά.

σύμφωνα με τον Παύλο. ο ίδιος διάλεξε τον μοναχικό βίο. εκπληρώνοντας αμέσως τις μητρικές παραγγελίες με τούτο πρώτα. Και θα έχω μερίδιο στα πολύτιμα εκείνα βραβεία και στη χαρά σου. θα κρεμαστεί για πάντα πάνω στη δική σου ψυχή. Η ψυχή μου όμως –πίστευέ το-. Εκείνος πάλι έκανε όσα έπρεπε. παραδίνοντας το πνεύμα στο Θεό και το σώμα στα γλυκύτατα χέρια του παιδιού της. πού για χάρη Του θα έφευγε αργότερα κι από τη ζωή. μια που ο γιος της ήταν κιόλας –πριν την ώρα τουσυνετός σαν γέροντας. λέγοντας πάλι η μακάρια: .και το αισθητό τούτο φως δεν θα με φωτίσει το πρωί. μόλις πεθάνω. βλέπετε. Και ήταν σαν ν΄ αθλείσαι κι η ίδια με εφτά σώματα. Άλλωστε. τα σώματά τους. να μη διαψεύσεις τις ελπίδες πού στήριξα πάνω σου. Και θα καμαρώνω για τα παθήματά σου. «δια της τεκνογονίας» (Α΄Τιμ. Και είμαι ευτυχισμένη μέσα στις μανάδες εγώ. σε μένα. αναπαύθηκε πραγματικά τη μακάρια ανάπαυση.Μαρτυρικά μέλη φιλώ. Σε παρακαλώ λοιπόν. Εσύ όμως θα είσαι για μένα φως εν Χριστώ και ζωή. πού μιλούσε με το στόμα της. Μαζί της θα προσκυνήσω με παρρησία στο βήμα του Χριστού. χάνεται η αίσθηση (κι αυτού του θανάτου)… Μ΄ αυτά τον εμψύχωνε η μητέρα του. θα προχωρήσω μπροστά σου. δεν θα πεθάνουμε πάντως μετά από λίγο. 23 . Αυτός ας γίνει ο μισθός μου. παιδί μου. ο θάνατος για το Χριστό δεν είναι σωστό να θεωρείται θάνατος. σπλάχνο μου. και είχε ανάγκη από σοβαρότερες παραινέσεις. γιε μου. τη φυγή δηλαδή από τον κόσμο για το Χριστό. σαν γιος που αγαπούσε τη φιλόστοργη μητέρα το. Ενώ λοιπόν έτσι τον αγκάλιαζε και του γλυκομιλούσε. γιε μου γλυκύτατε.Τι λοιπόν.Τέτοια αμοιβή για την ανατροφή σου δώσε. τη μάνα σου. για τους πόνους πού δοκίμασα στη γέννα σου. Σωματικά μεν χωρίζομαι σήμερα κιόλας από τα ποθεινά σου μάτια. επειδή ακριβώς θα γίνω ένδοξη εξαιτίας σου. μέλη που θα προσφερθούν θυσία στο Χριστό. Μα σε μένα είσαι αρκετός εσύ μονάχα για να δοξαστώ. Στο τέλος μάλιστα πρόσθετε και τούτα: . 2:15) και να δοξαστώ με τα μέλη του παιδιού μου. Γιατί πάντοτε. Γιατί να. πως πέθαινε. πληρώνοντας το κοινό χρέος όλων. εγώ φεύγω κιόλας με τη δύναμη της θείας χάριτος –αισθανόταν. Και καταφιλούσε όλα μαζί τα μέλη του. Αυτά έλεγε η μάνα στο γιο. παιδί μου. Μια Εβραία γυναίκα ανέδειξε κάποτε εφτά γιους μάρτυρες. έχοντας το Πνεύμα της αληθινής Σοφίας. με την ανώτερη ελπίδα των μελλοντικών αγαθών. Και θα είμαι στολισμένη με τις πληγές σου. Να. Και αφού παρέδωσε το σώμα της στη γη. Κι αν δεν πεθάνουμε τώρα. για να σωθώ κι εγώ.

Ο άνθρωπος που μακροθυμεί. κι ας τυχαίνει να ξέρεις πάρα πολλά. πρέπει πρώτα-πρώτα να επιδιώξει την αληθινή γνώση και μάθηση. που ζουν στο σκοτάδι και που αρπάζουν και 24 . ακόμα κι αν είναι σε όλα τα πιο καταγέλαστα. να μην περπατάει στο σκοτάδι. βαδίζοντας μαζί μ΄ εκείνον που έχει. Γιατί αυτό πού μπορεί να οικονομήσει ο Θεός. έχει πολλή φρόνηση (Παροιμ. Στον σοφό όμως νου δεν φαίνονται έτσι οι λόγοι του. Ο Θεός πάλι ενεργεί σ΄ αυτόν που ακούει ανάλογα με την πίστη του. αν ο ίδιος δεν έχει φωτισμό αληθινής γνώσεως. Μην αρνείσαι να μαθαίνεις.Όποιος θέλει να σωθεί. αλλά η ιδιορρυθμία. πρέπει να επιδιώκει τις συναναστροφές με ενάρετους ανθρώπους. απεναντίας. Του αγίου Μαξίμου Ό πως οι κατά σάρκα γονείς έχουν ιδιαίτερη φυσική αγάπη στα παιδιά τους. να μην κινδυνεύει από βρόχια και παγίδες και να μην πέφτει πάνω στα νοητά θηρία. «μήπως είς κενόν τρέχη ή έδραμε» (Γαλ. Γιατί εκείνος πού βαδίζει ιδιόρρυθμα. όταν νομίσει ότι είναι αντικειμενικοί και καλοί. πρέπει κανείς να φροντίζει και ν΄ αγωνίζεται να είναι συνεχώς μαζί με ανθρώπους πού έχουν πνευματική γνώση. Γι αυτό αν είναι δυνατόν. ακόμα κι αν είναι οι χειρότεροι απ΄ όλους. έτσι και στον άφρονα νου οι λόγοι του. τα θεωρούν πώς είναι τα πιο ικανά και τα πιο ωραία. η αδιακρισία και η έλλειψη πνευματικής βοήθειας από τον πλησίον έκαναν τους τόσους και τόσους κόπους τους ανίσχυρους και μάταιους. του φαίνονται φρονιμότατοι. 2:2). και απ΄ αυτούς βεβαιώνεται. έτσι ώστε να μην αγνοεί πού και πώς βαδίζει και να μην προχωράει μέσα στο σκοτάδι χωρίς λύχνο να του φέγγει. χωρίς διάκριση και χωρίς την καθοδήγηση κάποιου. τότε προπαντός δεν πιστεύει στην κρίση του. Γιατί δεν είναι λίγοι εκείνοι πού πέρασαν από πολλούς κόπους και ασκήσει και κακοπάθειες και πού υπέφεραν πολλούς μόχθους για το Θεό. Αυτός που θέλει να σηκώσει το σταυρό του και ν΄ ακολουθήσει το Χριστό. είναι πολύ πιο ωφέλιμο από τη δική μας φρόνηση. εξετάζοντας ακατάπαυστα τους λογισμούς του και μεριμνώντας συνεχώς για τη σωτηρία του και ρωτώντας τους δούλους του Θεού πού έχουν το ίδιο φρόνημα και αγωνίζονται τον ίδιο αγώνα μ΄ αυτόν. 14:29). Το ίδιο κι εκείνος που τεντώνει το αυτί του για ν΄ ακούει λόγους πνευματικής σοφίας. έτσι και ο νους έχει φυσικό σύνδεσμο με τους λόγους του. με σκοπό. Όποιος θέλει να σωθεί. χωρίς ευαγγελική γνώση. Του αββά Μάρκου Ο άνθρωπος συμβουλεύει τον πλησίον του καθώς γνωρίζει. αλλά βάζει άλλους σοφούς να κρίνουν τους λόγους και τους λογισμούς του. Και όπως όσοι γονείς αγαπούν παθολογικά τα παιδιά τους. σκοντάφτει συχνά και πέφτει σε πολλούς λάκκους και παγίδες του πονηρού και πλανιέται πολύ και κοπιάζει πολύ και μπαίνει σε πολλούς κινδύνους και δεν γνωρίζει τι τέλος θα έχει.

να μη νυστάζει ποτέ. παρακάλεσε το Θεό να του δώσει τούτο το χάρισμα: Όταν γίνεται πνευματική συζήτηση. όταν όμως κανείς αργολογεί ή κατακρίνει. συγκρίνοντας τη ζωή του με τη ζωή εκείνων. και αποτυπώνουν στις ψυχές τους αναλλοίωτα πρότυπα αρετής. να συναισθανθείτε την ενέργεια του πονηρού δαίμονα. του έδωσε ο Θεός αυτό που ζητούσε. τα μάτια όλων σας τα έκλεινε ο ύπνος. τότε δεν είναι καλά. τόσο πολύ νύσταξαν. που φανερώνουν την καθαρότητα της ψυχής τους: το χρώμα. Από το Γεροντικό Ο αββάς Παλλάδιος είπε: . Όλα τούτα ωφελούν υπερβολικά όσους τα παρατηρούν. γιατί με τη βοήθειά τους θα μπορέσει να δει την καρδιά του σαν ένα καθαρογραμμένο βιβλίο και. Μόλις όμως ακούστηκαν λόγια μάταια. πού τον πεινάει πάντα η φιλόθεη ψυχή. η προσοχή στις εκδηλώσεις. όλοι ξενυστάξατε και ακούγατε πρόθυμα. Στη στιγμή ξενύσταξαν κι έγιναν ολόχαροι! Αναστέναξα και τους είπα: «Δέστε. ο τρόπος της ενδυμασίας. Σας παρακαλώ λοιπόν. Επιβεβαίωνε μάλιστα το λόγο του με τούτο το παράδειγμα: . Αν δεν θέλει να κάνει τίποτε από τα δύο. πού απλώνεται στο πρόσωπο με τη θεάρεστη πολιτεία. Έλεγε λοιπόν αυτός ο γέροντας.αφανίζουν όσους περπατούν μέσα σ΄ αυτό χωρίς τον νοητό λύχνο του θείου λόγου. Γιατί στους ενάρετους υπάρχουν πολλά. Τ ρεις πατέρες είχαν τη συνήθεια να πηγαίνουν κάθε χρόνο στον μακάριο Αντώνιο. η σύνεση στις σκέψεις. θέλοντας να φανερώσω πώς αυτό συμβαίνει από δαιμονική ενέργεια. το απέριττο στις λέξεις. Γιατί η αρχή της αποστασίας βρίσκεται στην έλλειψη της διδαχής και στην ανορεξία του θείου λόγου.Η ψυχή που αγωνίζεται σύμφωνα με το θέλημα του Θεού. πρέπει να κυνηγάει κανείς τις συναναστροφές ενάρετων ανθρώπων. Και πραγματικά. Απ΄ αυτούς οι δύο του έκαναν διάφορες ερωτήσεις για τους λογισμούς και τη σωτηρία της ψυχής. καθώς μιλούσα για ψυχωφελή ζητήματα σε κάποιους αδελφούς. αδελφοί. και εξωτερικά ακόμα στοιχεία.Μια φορά. να διαπιστώσει τη δική του ραθυμία ή επιμέλεια. πού δεν μπορούσαν ούτε τα βλέφαρά τους να κουνήσουν. τότε να τον παίρνει ο ύπνος. για να μη μολύνονται τ΄ αυτιά του με τέτοιο δηλητήριο. άρχισα ν΄ αργολογώ. Είπε πάλι ο αββάς Παλλάδιος: . η απλότητα του ήθους. Κι εγώ τότε. κι έτσι να είστε προσεκτικοί και να φυλάγεστε από το νυσταγμό. αδελφοί μου! Όσο μιλούσαμε για ουράνια πράγματα. η σεμνότητα στα λόγια. Ο τρίτος όμως σώπαινε και δεν ρωτούσε 25 . Έ νας γέροντας – διηγήθηκε ο αββάς Κασσιανός – πού ασκήτευε στην έρημο. κάθε φορά πού κάνετε ή ακούτε κάτι πνευματικό».Περισσότερο κι από παράθυρο φωτεινό. πρέπει ή να μαθαίνει σωστά όσα δεν ξέρει ή να διδάσκει με σαφήνεια όσα έμαθε. πώς ο διάβολος είναι θιασώτης της αργολογίας και αντίπαλος κάθε πνευματικής διδαχής.

επειδή ρωτάνε αλλά δεν 26 . μη λογαριάζεις τον εαυτό σου. Φεύγοντας όμως. Π ήγε κάποτε στον Αββά Φήλικα ένας αδελφός. και παρακαλώντας στο διάστημα αυτό το Θεό να του φανερώσει τη σημασία ενός χωρίου της Γραφής. Αλλά ο Θεός δεν του την αποκάλυψε. Είπε κάποιος γέροντας: . Έ λεγε ο αββάς Παφνούτιος. κι αν ακόμα δεν αγοράσει τίποτα. ότι όσο ζούσαν οι γέροντες. πού τον προστατεύει σαν τείχος από τις επιδρομές των δαιμόνων. Παρακάλεσε λοιπόν τον Αββά να τους πει ωφέλιμο λόγο. πάτερ. Γιατί όταν οι αδελφοί ρωτούσαν τους γέροντες και έκαναν όσα εκείνοι τους συμβούλευαν. έστειλε ο Κύριος έναν άγγελο. είπε ο γέροντας. Ο αδελφός συνέχισε να τον παρακαλεί ώρα πολλή. πού του είπε: . Αββά. παίρνει πάντως επάνω του κάποια ευωδία. του λέει κάποτε ο αββάς Αντώνιος: . τρώγοντας μόνο μια φορά την εβδομάδα.Δεν υπάρχει πια λόγος. Τώρα όμως. Εκείνος μ΄ έστειλε για να σου εξηγήσω το ρητό. Εκείνος τότε αποκρίθηκε: . παρά μόνο τούτο: «Όπου κι αν βρεθείς.Οι εβδομήντα εβδομάδες της νηστείας σου δεν έφτασαν στο Θεό. τόσους κόπους έκανα. οπότε εκείνος τους είπε: . Κι εκείνοι δεν του έλεγαν τίποτε άλλο. και δεν με ρωτάς τίποτα.τίποτα. αποκρίθηκαν. Λέει τότε μέσα του: «Να.Θέλετε ν΄ ακούσετε ψυχωφελή λόγο.Αυτός πού μπαίνει σε αρωματοπωλείο.Μα τόσον καιρό έχεις πού έρχεσαι εδώ. μη ρωτώντας το παραμικρό. Ο γέροντας όμως σώπαινε.Ναι. για να ωφεληθούν εκείνοι που ρωτούσαν. Και αφού τον πληροφόρησε για τη σημασία του χωρίου πού ζητούσε. ο Θεός έδινε λόγο. και θα έχεις ανάπαυση». . Δ ιηγήθηκαν για ένα γέροντα. ότι νήστεψε εβδομήντα εβδομάδες. . Αφού λοιπόν ήρθαν πολλές φορές και ο αδελφός εκείνος έτσι πάντα σώπαινε. Ας πάω λοιπόν στον αδελφό μου και ας τον ρωτήσω». έχοντας μαζί του και μερικούς κοσμικούς. Αν θελήσει να εργαστεί πνευματικά. και τίποτα δεν κατόρθωσα.Μου φτάνει μόνο πού σε βλέπω. αναχώρησε. του δείχνουν το δρόμο της ταπεινώσεως. Τους φανέρωνε κάθε λογισμό του. πού έμεναν δώδεκα μίλια μακριά από το κελί του. πήγαινε και τους συναντούσε δύο φορές το μήνα. Έτσι συμβαίνει και μ΄ αυτόν πού επισκέπτεται τους πατέρες. καθώς έκλεινε πίσω του την πόρτα. Όταν όμως ταπεινώθηκες και κίνησες να πας στον αδελφό σου.

Αββά. Δεν βρίσκουν πια τι να πουν.Προσευχήσου για μας. πήρε ο Θεός τη χάρη του λόγου από τους γέροντες. Όταν τον άκουσαν οι επισκέπτες. 27 . γιατί δεν υπάρχει εργάτης της αρετής.εφαρμόζουν όσα ακούνε. αναστέναξαν και είπαν: .

Ο Θεός και Πατέρας. δεν μπορούμε μόνοι μας να τις μάθουμε. Γιατί λέει: «Αμήν λέγω υμίν. αλλά έχουμε ανάγκη από κάποιον. γινόμαστε αντικείμενα της χαιρεκακίας των πονηρών δαιμόνων. 28 . όπως και το Πνεύμα. δέχθηκε διαμέσου Αυτού και τον Πατέρα. Εκείνος που δέχθηκε το Λόγο διαμέσου των εντολών. Του αγίου Μαξίμου Ο Θεός και Λόγος του Θεού και Πατέρα βρίσκεται μυστικά μέσα σε καθεμιά από τις εντολές Του. Εκείνος λοιπόν πού δέχεται μια θεία εντολή και την εφαρμόζει. που επίσης υπάρχει εκ φύσεως μέσα σ΄ Αυτόν. δέχθηκε και κρατάει μυστικά μέσα του την Αγία Τριάδα. η ωφέλεια πού προέρχεται απ΄ αυτήν και πώς την κατορθώνει ο άνθρωπος. Εκείνος λοιπόν πού δέχθηκε εντολή και την τήρησε. στερούμε τους εαυτούς μας από την παρηγοριά των δικαίων. θα μας δεχθεί το καμίνι της άσβεστης φωτιάς. 13:20). ποτέ δεν θα προχωρήσει με ασφάλεια. Και επειδή δεν θέλουμε ν΄ αφήσουμε το δικό μας θέλημα για τον Κύριο. όπου δεν θα υπάρχει πια ποτέ παρηγοριά. προξενούμε στους εαυτούς μας ψυχική βλάβη και καταστροφή. πού υπάρχει εκ φύσεως μέσα σ΄ Αυτόν. πού θα μας τις διδάξει σωστά και θα μας αναλύσει κάθε πλευρά τους. Tου αββά Κασσιανού Ο διάβολος με κανένα άλλο ελάττωμα δεν οδηγεί τόσο στο βάραθρο της απώλειας τον άνθρωπο. Και επειδή δεν ανεχόμαστε να ζούμε ή να μπούμε σε υποταγή και εξουδένωση για τον Κύριο. πάλι. δέχεται το Λόγο του Θεού πού υπάρχει μέσα σ΄ αυτήν. Και επειδή δεν πειθαρχούμε στις νουθεσίες όσων μας βάζουν νόμους για τον Κύριο. Του αγίου Εφραίμ Ε πειδή δεν υπομένουμε εκούσια μικρή θλίψη για τον Κύριο. θ΄ αντιμετωπίσει κινδύνους πολλούς και φοβερούς. παίρνοντας παραδείγματα και από τις ανθρώπινες τέχνες και επιστήμες: Αν δηλαδή εκείνες. είναι εκ φύσεως όλος αχώριστος σε όλον το Λόγο Του.Η αναγκαιότητα της υποταγής Η αναγκαιότητα της υποταγής. Γιατί αυτός που πορεύεται σύμφωνα με τη δική του κρίση και γνώμη. Και επειδή δεν ανεχόμαστε την αυστηρή τιμωρία. ο λαμβάνων όντινα πέμψω. Πρέπει να μάθουμε και τούτο. λαμβάνει τον πέμψαντά με» (Ιω. πού αφορούν πράγματα χειροπιαστά. αλλά πολλές φορές θα σκοντάψει και θα πλανηθεί. όσο με το να τον πείσει να μην καταδέχεται να ρυθμίζει τη ζωή του σύμφωνα με τη διδασκαλία και τις υποδείξεις των Πατέρων. εμέ λαμβάνει. αλλά ν΄ ακολουθεί το δικό του θέλημα. ο δε εμέ λαμβάνων. και. βαδίζοντας λες συνεχώς μέσα στο σκοτάδι. πέφτουμε ακούσια σε πολλές και βαριές θλίψεις.

όπως είναι οι υπόλοιπες τέχνες. Του αββά Μάρκου Ε κείνος που βρίσκεται κάτω από την εξουσία της αμαρτίας. Εκείνος που αγωνίζεται με υποταγή και προσευχή εναντίον του σαρκικού θελήματος. Από το Γεροντικό Ε ίπε ο αββάς Αντώνιος. ότι η υπακοή με την εγκράτεια έχει τη δύναμη να υποτάσσει και τα θηρία. πρέπει να προσεύχονται και να υποτάσσονται. απάντησε ο γέροντας. .δεν είναι αφελές και ανόητο να νομίζουμε. που ασχολούνται μόνο με σωματικά ζητήματα. έγινε άνθρωπος και υπάκουσε στον Πατέρα Του μέχρι θανάτου –κι αυτό. ενώ δεν ήταν καθόλου κατώτερος από τη μεγαλοσύνη Εκείνου. Η αποτυχία σ΄ αυτή την τέχνη δεν προκαλεί πρόσκαιρη βλάβη. Του Αγίου Διαδόχου Η υπακοή έχει αναγνωριστεί σαν το πρώτο καλό ανάμεσα σ΄ όλες τις βασικές αρετές. Γι αυτό και σ΄ εκείνους πού τη δέχονται με ευχαρίστηση. εκδηλώνοντας τον νοητό πόλεμο με την αποχή από τα αισθητά. και υποτάξου σ΄ έναν άνθρωπο πού έχει φόβο Θεού. θα κατορθώσουμε να τη μάθουμε χωρίς δάσκαλο. γιατί διώχνει την οίηση (δηλαδή τη μεγάλη ιδέα πού έχει κανείς για τον εαυτό του) και γεννάει μέσα μας την ταπεινοφροσύνη. Ο αββάς Ποιμήν είπε.για να καταργήσει το έγκλημα της ανθρώπινης παρακοής με τη δική Του υπακοή και να επαναφέρει στη μακάρια και αιώνια ζωή εκείνους πού θα ζήσουν με υπακοή. πού είναι απ΄ όλες τις τέχνες και τις επιστήμες η πιο δύσκολη κι η πιο επίμοχθη. όσοι θέλουν να πολεμήσουν τη διαβολική οίηση. Γιατί δεν πρόκειται για τέχνη σωματική και ορατή. με τον καιρό. θα μας δείξει αλάθητα όλους τους δρόμους των αρετών.Πήγαινε. είναι αγωνιστής πού μεταχειρίζεται καλή μέθοδο. καθώς αποβλέπει μόνο στην ψυχή και έχει σκοπό α την κάνει θεοειδή. ότι μια φορά ρώτησε κάποιος τον αββά Παΐσιο: . πρόκειται για τέχνη κρυμμένη και αόρατη. και κατρακύλησε στον αβυσσαλέο τάρταρο. Όσοι είναι εμπαθείς. Την υπακοή αγάπησε ο Κύριος. αλλ΄ απώλεια της ψυχής και αιώνιο θάνατο και κόλαση. 29 . πού είναι αναίσθητη και δεν έχει φόβο Θεού. γιατί έχει τον ερεθισμό ακατάπαυστο και εγκατεστημένο μέσα στα μέλη του. Και αυτή η αρετή. Η αναστροφή σου μ΄ εκείνον θα σε μάθει κι εσένα να φοβάσαι το Θεό. Πρώτα λοιπόν γι΄ αυτή την αρετή πρέπει να φροντίζουν. και οικονομώντας τη δική μας σωτηρία.Τι θα κάνω με την ψυχή μου. δεν μπορεί μόνος του να νικήσει το σαρκικό φρόνημα. Την υπακοή αθέτησε ο Αδάμ. γίνεται θύρα που οδηγεί στην αγάπη του Θεού. ότι την πνευματική τέχνη.

Ο αββάς Ιωσήφ ο Θηβαίος είπε. όταν όλα τα έργα γίνονται καθαρά ενώπιον του Θεού.Μη μετράς τις αρετές σου. αλλά υποτάξου καλύτερα σε κάποιον που ζει ενάρετα. στην αληθινή υπακοή. όπου υπάρχει μακροθυμία. όπου υπάρχει αγάπη.Είπε ο αββάς Μωυσής σ΄έναν αδελφό: . όπου υπάρχει χαρά. το πρώτο. και το τρίτο. όταν κανείς μένει στην υποταγή πνευματικού πατέρα και απαρνιέται όλα τα δικά του θελήματα. κι αυτός τους δέχεται ευχαριστώντας τον Κύριο. Γιατί όποιος κάνει καθαρή υπακοή. όπου υπάρχει υπομονή. όπου υπάρχει δύναμη. όπου υπάρχει κατάνυξη. χωρίς να έχουν τίποτα το ανθρώπινο. το δεύτερο.Έλα. όπου υπάρχει φιλαδελφία. έχει αποκτήσει όλες τις εντολές του Θεού. ο τελευταίος έχει ένα στεφάνι παραπάνω. 30 . αδελφέ μου. όπου υπάρχει ταπείνωση. όταν ο άνθρωπος είναι άρρωστος και του έρχονται κι άλλοι πειρασμοί. ότι τρία πράγματα είναι πού εκτιμά περισσότερο ο Θεός. Ο αββάς Ποιμήν είπε: .

Και αυτή καθεαυτή. 31 . να ρωτάει κανείς για όλους τους λογισμούς που περνούν από την καρδιά. θα λέγαμε. προπαντός όμως από την ιστορία του αγίου Σαμουήλ του προφήτη.τι και με έναν άνθρωπο. τότε τον καταγγέλλει στις αρχές.Για όλους τους λογισμούς. απάντησε ο γέροντας.Δεν είναι ανάγκη. Έρχεται δηλαδή στον άρχοντα και υποβάλλει μήνυση εναντίον εκείνου πού τον πολέμησε. Είναι αδύνατον σ΄ εκείνον πού ρυθμίζει τη ζωή του σύμφωνα με την κρίση και τη γνώμη των προχωρημένων πατέρων. Γιατί και αυτοί δεν κινήθηκαν από τη δική τους θέληση. Από τον άγιο Βαρσανούφιο Ένας αδελφός ρώτησε τον αββά Ιωάννη τον προφήτη: . πρέπει να ρωτάω τους γέροντες. Να μην εμπιστεύεται κανείς τον εαυτό του σε τίποτε. έτσι και οι πονηροί λογισμοί.Να μήν εμπιστεύεται κανείς τον εαυτό του. όταν το βγάλεις από μια σκοτεινή τρύπα στο φως. . Συμβαίνει. Τότε δεν κάνει καμιά ενέργεια. Δεν υπάρχει λοιπόν άλλη οδός σωτηρίας από την εξαγόρευση των λογισμών στους πατέρες και τη μη καταφρόνηση της παραδόσεως των προγόνων. αλλ΄ από το Θεό και τις θεόπνευστες Γραφές για να παραδώσουν στους μεταγενέστερους (αυτή τη συνήθεια). φεύγουν από τον άνθρωπο. πού ξεφυτρώνουν στην καρδιά μου. τρέχει για να σωθεί και να εξαφανιστεί. να πέσει σε απάτη των δαιμόνων. με τους λογισμούς ό. αλλ΄ αγνοεί και προσπερνάει τις ύβρεις. το να συμβουλεύονται (δηλαδή) τους προοδευμένους (στην αρετή). γιατί φεύγουν και χάνονται. Του αββά Κασσιανού Δ είγμα αληθινής ταπεινώσεως είναι το να φανερώνουμε στους πατέρες όχι μόνο όσα κάνουμε. άλλωστε. Να ρωτάει μόνο γι αυτούς τους λογισμούς που επιμένουν και πολεμούν. αλλά και όσα σκεφτόμαστε. τις μαραίνει και τις εξασθενίζει. Αν όμως κάποιος (από τους υβριστές του) στραφεί εναντίον του και τον πολεμήσει. Όπως το φίδι. πού βρίζεται από πολλούς. Αυτό μπορούμε να το μάθουμε και από πολλά άλλα μέρη της θεόπνευστης Γραφής. Έτσι γίνεται και με τους λογισμούς: Πρέπει να κάνουμε στους γέροντες εξαγόρευση εκείνων μονάχα πού μας πολεμούν ή μένουν μέσα μας πολύν καιρό. αλλά για όλα να συμβουλεύεται τους διακριτικούς πατέρες και να εξομολογείται καθαρά τα μυστικά της καρδιάς του. η φανέρωση και η αποκάλυψη στους πατέρες των πονηρών σκέψεων. όταν φανερωθούν με την ειλικρινή ομολογία και εξαγόρευση. Γιατί αυτός ο τρόπος προετοιμάζει το μοναχό για να βαδίσει το σωστό δρόμο χωρίς βλάβη και εμπόδιο.

είτε είναι καλοί είτε κακοί. Γαλ. παίρνει οδηγίες απ΄ αυτόν και τον συμβουλεύεται πώς ν΄ αποκρίνεται στο Θεό (Α΄Βας. Του αββά Ισαάκ Α δελφέ. ενώ μπορούσε αμέσως να του ανοίξει τα μάτια και να του δείξει την οδό της τελειότητας. Πάντα να παίρνει τη συμβουλή των πατέρων σου. τους διώχνει μακριά του. τους πρεσβυτέρους σου. βεβαιώνοντας το λόγο της διδαχής του με τα θαύματα που ακολουθούσαν. και αναγγελεί σοι. πού τον διάλεξε ο Θεός σαν άξιό Του. θέλει με τους κανόνες και τη διδαχή του γέροντα να καθοδηγείται. 1:18-19. Παράδωσε την καρδιά σου στην υπακοή των πατέρων σου. πού πάντα τον συνόδευε η χάρη του Αγίου Πνεύματος. 32 . Μη θεωρείς τον εαυτό σου συνετό. πού τον κάλεσε ο ίδιος ο Χριστός και συνομίλησε μαζί του. και τα κρυφά και τα φανερά.Αυτός. Έτσι ο πόλεμος γίνεται ελαφρότερος. αν σφάλεις σ΄ ένα πράγμα. κι έτσι να οδηγηθεί στην ταπείνωση. εφόσον γράφει για τον εαυτό του: «Ανήλθον είς Ιεροσόλυμα ιδείν Πέτρον και Ιάκωβον. «Συγχώρεσέ με». μην πεις ψέματα από ντροπή. φρόντιζε να το εφαρμόζεις με πίστη. και το σφάλμα σου εξαφανίζεται. μήπως είς κενόν τρέχω ή έδραμον» (πρβλ. παρά στον άνθρωπο πού κρατάει κρυφούς τους λογισμούς του. Μά και τον Παύλο. αν και (αφιερώθηκε) από νήπιο στο Θεό από τη μητέρα του και αξιώθηκε να συνομιλεί με το Θεό. και λαληθήσεταί σοι τι σε δεί ποιείν» (Πράξ. αυτός ομολογεί πώς είχε ανάγκη από τις συμβουλές των αποστόλων πού προηγήθηκαν. Μολονότι μία και δύο φορές τον κάλεσε ο Θεός. Μην έχεις άλλα στο στόμα σου και άλλα στην καρδιά σου. Και ό. Αλίμονο! Το «σκεύος της εκλογής». το εκπλήρωνε έπειτα με τα έργα του. όλα τα βλέπει. 3:9). λέγοντας: «Είσελθε είς την πόλιν. και να μη φοβάται ν΄ ακολουθεί τη γνώμη του όπως φοβάται τη φωτιά της γέεννας και την αιώνια κόλαση. Ποιος λοιπόν είναι τόσο αλαζόνας και υπερήφανος. Το να σωπαίνεις και να μην εξαγορεύεις τους λογισμούς σου. Και εκείνον. 32:7). γιατί ο Θεός δεν εμπαίζεται. 9:6). τρέχει προς τον γέροντα Ηλεί. και θα είσαι σ΄ όλη σου τη ζωή αναπαυμένος. Με τούτα μας διδάσκει ν΄ ακολουθούμε τις οδηγίες των προοδευμένων. δεν πίστεψε στο λογισμό του. αλλά βάλε μετάνοια λέγοντας (στον πλησίον). και ανεθέμην αυτοίς το ευαγγέλιον ό κηρύσσω. Γιατί σε κανέναν ο Κύριος δεν αποκαλύπτει το δρόμο της τελειότητας. Αφού και ο ίδιος ο απόστολος το διδάχθηκε αυτό. δείχνει ότι ζητάς την τιμή του κόσμου και την άθλια δόξα του. και η χάρη του Θεού θα κατοικήσει μέσα σου. τον στέλνει στον Ανανία και τον βεβαιώνει ότι θα μάθει απ΄ αυτόν την οδό της αλήθειας. Γιατί χαρά αλλού δεν βρίσκουνε τα πονηρά πνεύματα. αυτός που ανυψώθηκε ως τον τρίτο ουρανό και άκουσε από τον ίδιο το Θεό «άρρητα ρήματα». Όπως μας παραγγέλλει και με το στόμα του προφήτη: «Επερώτησον τον πατέρα σου. παρά μόνο αν οδηγηθεί σ΄ αυτόν από πνευματικούς πατέρες.τι ακούς απ΄ αυτόν. για να μην πέσεις στα χέρια των εχθρών σου. Εκείνος όμως πού έχει το θάρρος να εξαγορεύει τους λογισμούς του στους πατέρες του. 2:2). και ερουσί σοι» (Δευτ. αλλά φανέρωσέ τα ελεύθερα στο γέροντά σου. αυτός. ώστε να μη φρίττει ακούγοντας αυτά. Κάθε λογισμό λοιπόν και κάθε θλίψη και κάθε θέλημά σου και κάθε υποψία σου μην τα κρύψεις.

Από το Γεροντικό Επισκεφθήκαμε κάποτε έναν από τους πατέρες και τον ρωτήσαμε: . και να μη βασιστεί μόνο στον εαυτό του. Γιατί δεν μπορεί κανείς να βοηθήσει τον εαυτό του. εφάρμοσε όσα διαβάζεις. κι εσύ δεν ντρέπεσαι. Κάποτε όμως. Ξέρεις τι είπαν οι Πατέρες». να φανερώσει το λογισμό του σε άνθρωπο πού θα μπορέσει να τον ωφελήσει. όπως συνήθιζε. ο πόλεμος του πάθους υποχωρούσε. ταλαίπωρη ψυχή μου. δεν θα θέλεις να γιατρευτείς. Ακούγοντας λοιπόν ότι ο αββάς Ζήνων είχε θεραπεύσει πολλούς. Εγώ από ντροπή 33 . κυριευόμουνα πάλι από το πάθος. με νουθέτησε γύρω από τη σωτηρία της ψυχής και για το πώς θα καθαρθεί κανείς από τους ρυπαρούς λογισμούς.» Κάθε φορά που αποφάσιζα. ενώ καταλάβαινε ότι είχα λογισμούς. ωστόσο. να έχεις κοντά σου το γιατρό και να μη γίνεσαι καλά. δεν μου έκανε παρατήρηση. και με άφηνε να φύγω. με τέχνασμα του πονηρού. να επισκεφθώ το γέροντα και να του μιλήσω. απάντησε ο γέροντας. από την άλλη μεριά. θα καταλάβω πως είναι θέλημα Θεού να του αποκαλύψω το λογισμό μου». βάζοντάς μου τη σκέψη: «Αφού ξέρεις τι πρέπει να κάνεις.Έχει υποχρέωση. Αυτά μου έβαζε στο νου ο αντίπαλος. Πράγματι. πήγα και δεν βρήκα κανέναν. όταν μάλιστα ταλαιπωρείται από τα πάθη. πού ήταν σε παρόμοια κατάσταση. Και όταν έπαιρνα την απόφαση να μην πάω. Με δίδασκε μόνο για τον σωστό τρόπο ζωής. για να μην πάω. χωρίς όμως να το κατορθώνει απόλυτα. Άλλωστε εσύ δεν αδιαφορείς για τον εαυτό σου.Αν κάποιος. για να μη φανερώσω το πάθος στο γιατρό και θεραπευθώ. πού δεν ήθελε να φανερώσω το πάθος στο γέροντα. Να τι συνέβη σε μένα όταν ήμουνα νέος: Είχα ένα ψυχικό πάθος πού με νικούσε. Ο γέροντας. περιμένοντας να τους φανερώσω ο ίδιος. που πήγα αποφασισμένος να του πω το λογισμό μου. τι είναι προτιμότερο. κι αν δεν βρω κανέναν (άλλον) εκεί. Άλλοι έρχονται στο γέροντα από μακριά και θεραπεύονται. γιατί να πας και να ενοχλήσεις το γέροντα. ο εχθρός δεν με άφηνε. Σ΄ αυτή την παγίδα μ΄ έριχνε πολύ καιρό ο εχθρός. Ο σατανάς όμως με εμπόδιζε. διαβάζει συχνά-πυκνά όσα είπαν οι πατέρες για το λογισμό αυτό και προσπαθεί να τα εφαρμόσει. τι χρειάζεται να μιλήσεις σε κάποιον σχετικά. πού πειράζεται από έναν λογισμό και βλέπει ότι νικιέται.» Ζεστάθηκε έτσι η καρδιά μου και είπα μέσα μου: «Ας πάω στο γέροντα. Ο γέροντας. είπα μέσα μου: «Ως πότε. γεννώντας μέσα στη καρδιά μου ντροπή και λέγοντάς μου μυστικά: «Αφού ξέρεις πως πρέπει να θεραπευθείς. . Αλλά και πολλές φορές. γεμάτος θλίψη. να φανερώσει σε κάποιον από τους πατέρες το λογισμό του ή να προσπαθήσει μόνος του να εφαρμόσει όσα διάβασε και να περιοριστεί στην πληροφορία της δικής του συνειδήσεως. αποφάσισα να πάω και να του μιλήσω.

Ένας γέροντας είπε: 34 . και αυτόβουλα νηστεύει ή κάνει οτιδήποτε άλλο που θεωρεί καλό. Και μου λέει: «Γιατί ντρεπόσουνα να μου το πεις τόσον καιρό. ως την εξώπορτα. ποτέ πια δεν ενοχλήθηκα από το πάθος εκείνο. Με τη χάρη του Χριστού και τις ευχές του γέροντα. «Τι έχεις.». και δεν τους αναφέρεις. Θέλεις λοιπόν να σου φανερώσω αυτό που ξέρω.Ο μοναχός που έχει πνευματικό πατέρα. Τότε λοιπόν. 32:7). έκανε ευχή και με ξεπροβόδιζε. Σηκώθηκε. νόμισα πώς η καρδιά μου ανοίχτηκε. είπε εκείνος. Δεν είμαι κι εγώ άνθρωπος. και αναγγελεί σοι. επειδή στήριξαν τις ελπίδες τους μόνο στον αγώνα τους και δεν έδωσαν σημασία στην εντολή Εκείνου. Είπε ο αββάς Μωϋσής: . είδε πόσο βασανιζόμουν από τους λογισμούς. τους πρεσβυτέρους σου. βαδίζοντας μπροστά μου. για τον Κύριο!» «Πήγαινε». δεν έχει όμως υπακοή και ταπείνωση. που είπε: «Επερώτησον τον πατέρα σου. και ερουσί σοι» (Δευτ. δεν θ΄ αποκτήσει ποτέ καμία αρετή ούτε ξέρει τι είναι μοναχός. παρακαλώντας τον με δάκρυα: «Ελέησέ με!». Τον ακολουθούσα από κοντά. «Δεν ξέρεις τι έχω. Άνθρωπος είμαι κι εγώ!». κι ετοιμαζόμουνα να φύγω. μου λέει ο γέροντας. ενώ με βασάνιζαν οι λογισμοί: Να μιλήσω ή να μη μιλήσω στο γέροντα. κι έπεσα πάλι μπροστά του.δεν του φανέρωσα πάλι τίποτα. αποκρίθηκα. μου είπε.Ξέρω μοναχούς. με πολλή ντροπή. πού έπεσαν μετά από πολλούς ασκητικούς κόπους κι έφτασαν ως την παράκρουση. Δεν έχεις ήδη τρία χρόνια. Εκείνος στράφηκε. που έρχεσαι εδώ μ΄ αυτούς τους λογισμούς. με χτύπησε στο στήθος και μου είπε: «Τι έχεις. Πέφτω με το πρόσωπο στα πόδια του. Πήγα πράγματι στο κελί μου και αφοσιώθηκα με επιμέλεια στην προσευχή μου. «Εσύ πρέπει να το πεις!». του εξομολογήθηκα το πάθος μου. Μόλις είπε αυτά τα λόγια.». Είπε ο αββάς Αντώνιος: . παρακαλώντας τον: «Ελέησέ με.» Το ομολόγησα. «μην παραμελείς την προσευχή σου και μην κατακρίνεις κανέναν».

μόλις φανερωθεί.Αν σ΄ ενοχλούν ακάθαρτοι λογισμοί. Γιατί όσο κρύβει ο άνθρωπος τους λογισμούς του. Όποιος όμως τους κρύβει. Όποιος φανερώνει τους λογισμούς του.. μόλις βγει από τη φωλιά του. αλλά πες τους αμέσως στον πνευματικό σου πατέρα και έλεγξέ τους. μην τους κρύψεις. Και όπως το σκουλήκι τρώει το ξύλο. 35 . πάσχει από υπερηφάνεια. αμέσως φεύγει. τόσο πληθαίνουν και δυναμώνουν. αμέσως χάνεται. γρήγορα θεραπεύεται. έτσι και ο πονηρός λογισμός αφανίζει την καρδιά. Όπως δηλαδή το φίδι. έτσι και ο πονηρός λογισμός.

παρατηρώντας τους και προσπαθώντας να τους μοιάσουμε. έστω κι αν είναι φίλοι ή για οποιοδήποτε λόγο απαραίτητοι. παρά με πλεονέκτη και αχόρταγο. και τώρα. εκείνους που παραμελούν τη σωτηρία τους και φροντίζουν μόνο για την εξωτερική τους εμφάνιση και συμπεριφορά. Σαν πρότυπα να έχουμε αυτούς που ασκούν την αρετή. παρά με φιλόνικο. Τσακίζει την καρδιά η συντροφιά με ασύνετους. Του αγίου Εφραίμ Α γαπητέ. Κάθισε μαζί με γύπες. (έπειτα) να ετοιμαστείς για να υπομείνεις ταπεινώσεις. Όταν θα οδηγηθούμε μπροστά στον Κριτή γυμνοί και ξεσκεπασμένοι. για να μη μοιάσεις σε στρατιώτη που αιχμαλωτίστηκε από τους αντιπάλους. και (τέλος). οπότε θα βρεθείς στα χέρια του εχθρού. μην τυχόν τους μιμηθείς και ακολουθήσεις το δρόμο τους. παρά με κοιλιόδουλο άνθρωπο. παρά με ανθρώπους κακότροπους. Γιατί 36 . είναι υποδουλωμένος στους εχθρούς Του. ο καθένας μας θα δώσει λόγο για τον εαυτό ου και θα σηκώσει το βάρος των δικών του αμαρτιών. Του αββά Ησαΐα Α Φ ν θέλεις ν΄ ακολουθήσεις τον Κύριό μας Ιησού Χριστό και να κρεμάσεις μαζί Του. Του αββά Ισαάκ ίλος άμυαλος και επιπόλαιος είναι πηγή βλάβης. πάνω στο σταυρό. Αντίθετα. Γι αυτό είναι καλό να προσέχουμε πάντα τον εαυτό μας και να μιμούμαστε εκείνους που ζουν σύμφωνα με το θέλημα του Θεού. να αναπαύεις τις καρδιές εκείνων που σε στενοχωρούν. υπερηφανευθείς απέναντί τους και πέσεις στην έπαρση. μην τυχόν. τον παλιό σου εαυτό. πρόσεχε και φύλαγε τον εαυτό σου. μην τους ζηλεύεις. ενώ η συναναστροφή με συνετούς είναι πηγή γλυκύτητας. γιατί είναι καλύτερη η γούρνα των χοίρων από στόμα λαίμαργο και αχόρταγο. Μίλησε με χοίρο. παρά ανάμεσα σε υπερήφανους. Γίνε φίλος με φονιά. αν δεις τους παλαιότερους μοναχούς να είναι αμελείς. Πρόσεχε λοιπόν τον εαυτό σου και προφύλαξε με πολλή επιμέλεια την ψυχή σου. και έτσι κληρονομήσεις κι εσύ μαζί μ΄ εκείνους την αιώνια κόλαση. Ας αποφεύγουμε όσους μας βλάπτουν. Κάθισε ανάμεσα σε λεπρούς. ενώ έχει το σφράγισμα του βασιλιά. με το να γίνεις αγωνιστής.Ας αποφεύγουμε όσους μας βλάπτουν. Γιατί εμείς ούτε θα δικαιωθούμε ούτε θα κατακριθούμε από τα έργα των άλλων. πρέπει (πρώτα) να διώξεις από κοντά σου εκείνους πού σε κατεβάζουν από το σταυρό. Πρόσεξε πάλι. Καλύτερα να κατοικήσεις μαζί με θηρία.

θα είσαι σκεύος χωρίς αξία. θα είσαι εκλεκτό σκεύος «είς τιμήν. Φρόντισε μάλιστα.τι με δυο λαμπροφορεμένους. ενώ τα έργα οι καρποί. ηγιασμένον και εύχρηστον τώ δεσπότη. θα βρει σπλαχνικό τον Κύριο απέναντί του. ά δε είς ατιμίαν» (Β΄Τιμ. Γιατί λέει (η Γραφή): «Δίδου σοφώ αφορμήν. Να μη συνεργήσεις με κανέναν αδελφό σου στη διάπραξη αμαρτίας. και ά μέν είς τιμήν. τα φύλλα. Ο Θεός όλα τα έκανε πολύ καλά (Γεν.είναι αδιάψευστος εκείνος που είπε: «Αμήν λέγω υμίν. Μη δώσεις λοιπόν σημασία στην εξωτερική εμφάνιση και θελήσεις να μιμηθείς τέτοιους ανθρώπους. Να μη σ΄ ευχαριστούν λοιπόν τα λουτρά και τα ποτά και οι θόρυβοι της αγοράς και οι απολαύσεις. να βγεις βιαστικά από κει μέσα. 8:34). για να ζήσει (αιώνια) η ψυχή σας μαζί με τον Κύριο. σηκώνοντας τις αδυναμίες τους για χάρη του Κυρίου. για να μην πέσεις σε φοβερούς κινδύνους. 1:31). 2:13). ότι πάς ο ποιών την αμαρτίαν δούλος εστί της αμαρτίας» (Ιω. Αν λοιπόν παρακούσεις τον Κύριο και εκτελέσεις τα έργα της αμαρτίας. όπου πενθούσαν (κάποιον νεκρό). Οι αγωνιστές όμως. Να δέχεσαι χωρίς δυσφορία τις εντολές του Θεού και να αποκρούεις έξυπνα τα τεχνάσματα του διαβόλου. 2:20). πρέπει να προσέχουμε από κακή συμβουλή. Αδελφοί. να λυτρώσεις κι εκείνον απ΄ αυτή. 2:21). Ας είναι ο φόβος του Θεού συνεχώς μπροστά στα μάτια σου. Να θυμάσαι πάντα την οδύνη των αμαρτωλών. και πού απ΄ αυτούς ο ένας σκοντάφτει από 37 . Εκείνος που σπλαχνίζεται τον πλησίον. Γιατί ούτε ο μάγος ούτε ο ληστής ούτε ο τυμβωρύχος γεννήθηκαν τέτοιοι. είς πάν έργον αγαθόν ητοιμασμένον» (Β΄Τιμ. θα λέγαμε. Γιατί σήμερα με τους περισσότερους ανθρώπους συμβαίνει ό. μόλις άκουσες το θρήνο και τα κλάματα. ότι «εν μεγάλη οικία ούκ έστι μόνον σκεύη χρυσά και αργυρά. 9:9). που βαδίζουν μαζί στην αγορά. και να φοβάσαι μήπως κι εσύ σε λίγο καταδικαστείς στις ίδιες τιμωρίες. Από τα πρόσκαιρα λοιπόν πρέπει να συμπεραίνεις για τα αιώνια. και. Αν όμως εκτελέσεις τα έργα του Κυρίου. Δεν έτυχε ποτέ να μπεις σε σπίτι. αλλά και ξύλινα και οστράκινα. αλλά έμαθαν τα εγκλήματα από ανθρώπους. αν προσέχουν. και σοφώτερος έσται» (Παροιμ. Ο εχθρός φροντίζει να οπλίζει τους αμελέστερους αδελφούς εναντίον των αγωνιστών. Αγάπα την καλή συναναστροφή και απόφευγε την κακή. βρίσκουν ωφέλεια μέσω των αμελεστέρων. με τη δικαιολογία ότι τάχα δεν είσαι εσύ καλύτερος απ΄ αυτούς που πέφτουν στα πάθη. Αντίθετα «η κρίσις» θα είναι «ανέλεος τώ μη ποιήσαντι έλεος» (Ιακ. και η αμαρτία δεν θα σε νικήσει. Να κόβεις τις βλαβερές συναναστροφές για να έχεις εσωτερική ηρεμία. πού ο διάβολος τους διέστρεψε τη διάνοια. Η εμφάνιση είναι. Στοχάσου αυτά που λέει η Γραφή. αν μπορείς.

Μιλούν μάλιστα ταπεινά και απαντούν γλυκά. Επειδή αυτοί έχουν πέσει πια στην αμαρτία και δεν θέλουν να σηκωθούν. τον απομακρύνω από κοντά μου. πέφτει στη λάσπη. έστω ακόμα κι αν έχουν το ιερατικό ή το βασιλικό αξίωμα.Αν σταθείς σ΄ έναν τόπο και δεις εκεί κάποιους να καλοπερνούν. Γιατί η απομάκρυνση απ΄ όσους δουλεύουν στην αμαρτία. αγαπητέ μου. και να τους ρίξουν σε όμοιο με τον δικό τους βόθρο. Αν όμως υπάρχει άλλος. για ν΄ απομακρύνουν σιγά-σιγά από τη σωφροσύνη αυτούς που τους ακούνε. όπως είπα. ώστε να μην έχει μόνο αυτός άσχημη εμφάνιση. όπου θα πάνε και οι ίδιοι. αλλά και τον πλησίον τους προτρέπουν σ΄ αυτά. Αλλά και σκάνδαλο γίνονται στους πολλούς και αιτία πτώσεως και διαφθοράς και χρησιμοποιούνται σαν δόλωμα στο αγκίστρι του διαβόλου.απροσεξία. κι έπειτα. λέγοντας: «Γιατί μας αποφεύγεις. επιδιώκει να ρίξει και τον άλλο στο βούρκο. Και όχι μόνο δεν διστάζουν να κάνουν οι ίδιοι αισχρά έργα.Πρέπει να φεύγουμε μακριά απ΄ όλους όσοι δουλεύουν στην αμαρτία. αγωνίζονται να ρίξουν και τους άλλους. μην τυχόν σε ελκύσουν με τα γλυκά τους λόγια και σε στείλουν στην αιώνια κόλαση. Ο αββάς Αγάθων είπε: . μην τους ζυγώσεις. έστω κι αν είναι φίλοι ή συγγενείς μας. Γιατί. Επειδή είμαστε αμαρτωλοί. και θα βρεις (ψυχική) ανάπαυση. καταλερώνει την υπέροχη στολή του. Έτσι και όσοι έπεσαν από την αρετή. Επιδιώκουν να εξαπατήσουν τις αστήρικτες ψυχές και να τις παρασύρουν στην ίδια καταστροφή. και καταλάβω ότι με παρασύρει σε κάποιο ελάττωμα. πού είναι φτωχός και δεν έχει ούτε ψωμί. 38 . για να μη ζουν μόνο αυτοί μέσα στο βούρκο. ότι η ζωή αυτή είναι ένα ”πέσε-σήκω. πλησίασέ τον. Από το Γεροντικό Ένας γέροντας είπε: . Γι αυτό να φυλάγεσαι από κάτι τέτοιους τύπους. Ενας γέροντας είπε: .”» Και δεν ντρέπονται να λένε τέτοια λόγια και άλλα παρόμοια.Αν υπάρχει κάποιος που μου είναι πολύ αγαπητός. Δεν ξέρεις. κινημένος από το φθόνο. μας χαρίζει την παρρησία στο Θεό και τη φιλία Του.

Προτιμότερος είναι ο θάνατος για χάρη του Θεού. αρχή όμως ποτέ δεν αποφασίζουν να βάλουν. Αυτοί βρίσκουν γρήγορα σωτηρία στο λιμάνι της βασιλείας και αναπαύονται στα σκηνώματα εκείνων πού κοπίασαν με καλό τρόπο και αγάλλονται μέσα στην ευφροσύνη – γέννημα της ελπίδας τους.Από πού ν΄ αρχίζουμε την άσκηση Από πού ν΄ αρχίζουμε την άσκηση. Αντίθετα. Πραγματικά. χωρίς να φροντίζεις καθόλου για το σώμα σου και χωρίς να εξετάζεις περιττές λεπτομέρειες. πρώτα να δώσεις υπόσχεση στο Θεό. ποτέ δεν θα σπείρει. Γιατί και ο γεωργός πού φοβάται ή περιμένει να έρθουν (ευνοϊκοί) άνεμοι. έν δε ταίς πλατείαις φονευταί» (Παροιμ. τότε μόνο σκέφτονται τις δυσκολίες και τις ανωμαλίες του δρόμου και ευχαριστούν το Θεό. 13:34). χωρίς να το πολυεξετάσουν. 26:13). από αυτούς που κάνουν πολλές σκέψεις και θέλουν τόσο πολύ να πιστεύουν πώς είναι σοφοί και παραδίνονται στις περιπλανήσεις των λογισμών τους και προπαρασκευάζονται με τη δειλία και θέλουν να προβλέψουν τις αιτίες πού ίσως θα τους προξενήσουν βλάβη. πού τους γλίτωσε από τόσα και μεγάλα κακά. Οι αρχάριοι έχουν ανάγκη από υπομονή και επιμονή. Αυτό να κρατάς στο νου σου. 39 . όταν θελήσεις ν΄ αρχίσεις έργο Θεού. σαν ετοιμασμένος για θάνατο. γιατί η αρετή στην αρχή φαίνεται δύσκολη. και χωρίς να λιποψυχήσουν από τη θαλασσοταραχή. Η πολλή σοφία να μη γίνει παγίδα μπροστά σου και αιτία να γλιστρήσεις. σαν άνθρωπος πού έχει χάσει κάθε ελπίδα στην παρούσα ζωή. Στήριξε το θάρρος σου στο Θεό. λέων εν ταίς οδοίς. με τη βοήθεια του Θεού. για να μη βρεθείς γυμνός από τη γνώση του Θεού. Όσοι τρέχουν με ελπίδα στον ανώμαλο και δύσκολο δρόμο (της σωτηρίας). δεν γυρίζουν πίσω ούτε χρονοτριβούν για να εξετάσουν την αιτία της δυσκολίας. σαν να μην έχεις πια ζωή σ΄ αυτόν τον κόσμο. Να μην αρχίσεις. παρά μια ζωή γεμάτη ντροπή και οκνηρία. κι έτσι θα μπορέσεις. και δεν αφήνει τον άνθρωπο να προκόψει σε τίποτα καλό. Του αββά Ισαάκ Μ ακάριοι είναι εκείνοι πού ζώστηκαν την υπομονή και την ελπίδα και ρίχθηκαν στη θάλασσα των θλίψεων για την αγάπη του Θεού με απλότητα. χωρίς και οι ίδιοι να γνωρίζουν το πώς. πλησίασε και άρχισε να βαδίζεις με τον πρώτο θερμό ζήλο σου πάνω στον αιματοβαμμένο δρόμο. που σηκώνονται μπροστά τους. Είναι σαν κι αυτούς που είπαν: «Εκεί εωράκαμε τους γίγαντας και ήμεν ενώπιον αυτών ωσεί ακρίδες» (Αριθ. ύστερα όμως αποδεικνύεται εύκολη. ν΄ αγωνιστείς και να νικήσεις. Αυτοί είναι πού θέλουν πάντα να παρουσιάζονται σοφοί. Εσύ λοιπόν. Όταν πια περάσουν το δρόμο και φτάσουν καλά στο τέρμα. χωρίς να δειλιάσουν από το σάλο και τα κύματα. οι περισσότεροι (λέω απ΄ αυτούς) βρίσκονται να κάθονται πάντα στην εξώπορτα των σπιτιών τους. Γιατί η ελπίδα της ζωής αυτής δημιουργεί στο λογισμό χαύνωση. για κάτι τέτοιους είναι πού λέει η Γραφή: «Λέγει οκνηρός αποστελλόμενος είς οδόν.

ύστερα όμως περιμένει το έλεος του Θεού. αφού γνωρίζεις ότι ο Κύριος είναι ελεήμων και έτοιμος πάντα να βοηθήσει αυτούς πού Τον επιζητούν. Δεν χάνει όμως το κουράγιο του ούτε απογοητεύεται. να κατορθώσουμε όλα τα αγαθά. Έτσι κι εμείς. δίνοντάς μας τη χάρη Του όχι ανάλογα με την εργασία μας. 16:24). Και ο Θεός στη συνέχεια. Και με τη χάρη κατορθώνουμε κάθε αγαθό. Όσες φορές κι αν αποτύχει. Γιατί ο σταυρός αυτό φανερώνει. ακόμα και γι αυτόν το θάνατο. Έτσι. θα είναι ανάλογη. κι έπειτα να ασχολείται υπομονετικά με την εργασία του αγαθού. την εργασία του καλού έργου με διψυχία. φανερώνοντας έτσι στο μάστορα την προαίρεσή του. καθώς συχνά κάνει σφάλματα και διορθώνεται από το μάστορα και πάλι επιμένει και εργάζεται με κόπο και υπομονή. είναι νωθρή. Εμείς όμως δεν ζητάμε να κάνουμε αρχή στο αγαθό ούτε δείχνουμε μεγάλη και πρόθυμη προαίρεση. δεν μαθαίνει τίποτα. Μα και γενναιόδωρος μισθαποδότης γίνεται. πού θα βρούμε από το Θεό. προξενώντας βροχές στον κατάλληλο καιρό και ευνοϊκούς ανέμους. Αλλά κι αν ποτέ φανούμε ότι δείχνουμε κάποια προαίρεση. και βοηθώντας τον έτσι να κερδίσει πολλά από τα λίγα. ότι δηλαδή είμαστε έτοιμοι για κάθε θλίψη και για κάθε κακοπάθεια. στην αρχή κοπιάζει και δυσκολεύεται και πολλές φορές αποτυχαίνει. όπως είπε Εκείνος (Ματθ. και έτσι μόνο θα μπορέσει να σηκώσει το σταυρό και να Τον ακολουθήσει. ασήμαντη και ανάξια να λάβει κάποιο αγαθό από το Θεό. 8:13). Γιατί Αυτός είναι που λέει: «Ως επίστευσας γενηθήτω σοι» (Ματθ. αλλ΄ ανάλογα με την προθυμία και την πίστη των ψυχών μας. πού οδηγεί στη χαυνότητα. Εκείνος δηλαδή που έρχεται για να μάθει μια τέχνη. Όποιος λοιπόν θέλει να έρθει πίσω Του. Το ίδιο βλέπουμε να συμβαίνει και στις τέχνες. άλλες τόσες ζητάει να διορθωθεί. για να μη φτάσει να γίνει ανώφελος ο κόπος σου και αφόρητη η εργασία της (πνευματικής) καλλιέργειάς σου. ας απαρνηθεί τον εαυτό του. Ο γεωργός δηλαδή σπέρνει το χωράφι του. στέλνει τη δωρεά Του. Να μη λιποψυχεί ούτε ν΄ απελπίζεται από τις πτώσεις και να εγκαταλείπει τον αγώνα – γιατί έτσι δεν θα μπορέσει να 40 . τότε και η χάρη. Μ΄ αυτή θα μπορέσουμε στη συνέχεια. κάνοντας να φυτρώσουν και ν΄ αυξηθούν και να τελειοποιηθούν τα σπέρματα πού έριξε ο γεωργός στη γη. ζητώντας τη βοήθεια και την προστασία του Θεού. Και τότε κάνει άνετα τη δουλειά του και βγάζει μ΄ αυτή το ψωμί του. Έτσι πρέπει να κάνει κι αυτός πού θέλει να καταπιαστεί με την εργασία κάποιας αρετής: Πρώτα δηλαδή να δείξει μεγάλη γενναιότητα και καλή προαίρεση. Του αββά Ζωσιμά Η χάρη του Θεού ακολουθεί πάντα την προαίρεσή μας. σιγά-σιγά μαθαίνει καλά την τέχνη. αν σπείρουμε στα καλά έργα πλούσια και μεγαλόψυχη προαίρεση.επομένως. Δεν ξέρουμε ότι ολόκληρος ο πνευματικός αγώνας μας είναι σαν τη σπορά και την καρποφορία. ώστε να ελκύσουμε τη χάρη του Θεού σε βοήθειά μας. Άρχισε το αγαθό με ανδρεία και αδίστακτη πίστη στο Θεό. αλλά πάλι προσπαθεί. χωρίς πίεση και κόπο. Αν όμως λιποψυχήσει και κάνει πίσω.

αλλά γιατί η φύση του ανθρώπου. 7:14). Από το Γεροντικό Ένας γέροντας είπε: 41 . από τη γέννησή του κιόλας. μη λιποψυχήσεις μπροστά σε κανέναν κόπο. Γι αυτό η ψυχή βαδίζει στο εξής με ευχαρίστηση το δρόμο των αρετών. Εντολή του Χριστού που εκτελείται με επίγνωση. εδώ φαίνεται: «Αν πέσουν. Αυτό δηλαδή είναι εκείνο πού είπε ο αββάς Μωϋσής: «Η δύναμη αυτών πού θέλουν ν΄ αποκτήσουν τις αρετές. λέει: «Τι στενή και τεθλιμμένη η οδός η απάγουσα είς την βασιλείαν. έχει υποταχθεί η κακία στη συνήθεια της αρετής και χάνεται μαζί με την ανάμνηση των παράλογων ηδονών. την ενέργεια της οποίας αισθάνεται στο εξής ανάλογα με την εργασία των εντολών. για να μην περάσουν μέσα σου οι ενέργειες του εχθρού. να μας στείλει έτοιμο το άγιο θέλημά Του. χαρίζει παρηγοριά ανάλογη με τις οδύνες της καρδιάς. Του αββά Μάρκου Κ άθε βαπτισμένος ορθόδοξα έλαβε μυστικά όλη τη χάρη. 8:35). να τροφοδοτεί την προθυμία του με την ελπίδα στο Θεό και να περιμένει το έλεός Του. φαίνεται ευχάριστη και πολύ ξεκούραστη. όσες φορές κι αν πέφτει. φαίνεται πολύ σκληρός και σκοτεινός. και ολίγοι δι΄ αυτής εισπορεύονται» (πρβλ. έρχεται σε επαφή με την άνεση των ηδονών. ώστε ο αγαθός Κύριος. να μη λιποψυχήσουν. με τη συνέργια του αγαθού. Τότε πράγματι θα αισθανθούμε. Γιατί όπως ακριβώς ένα ερειπωμένο σπίτι έξω από την πόλη γίνεται τόπος ακαθαρσιών. βλέποντας το σκοπό και τον κόπο μας και ότι έχουμε την προαίρεση να υπηρετήσουμε ολοπρόθυμα τις ένδοξες βουλές Του. Σ΄ εκείνους όμως πού με θερμή διάθεση αποφασίζουν την τήρηση των αγίων εντολών Του. Γιατί από τον Κύριο ετοιμάζεται η θέλησή μας (Παροιμ. όχι γιατί είναι πράγματι τέτοιος. αλλά να προσπαθήσουν πάλι». 2:13). δηλαδή με ορισμένο σκοπό. λέει: «Ο ζυγός μου χρηστός και το φορτίον μου ελαφρόν εστί» (Ματθ. έτσι και η ψυχή του οκνηρού αρχάριου γίνεται κατοικητήριο κάθε ακάθαρτου πάθους. ώστε με πολλή χαρά να εργαζόμαστε ακατάπαυστα το αγαθό. γιατί. Σ΄ εκείνους όμως πού μπόρεσαν να φτάσουν ως τη μέση του δρόμου. να ξανασηκώνεται. Πρέπει λοιπόν από την αρχή του πνευματικού αγώνα να βιάζουμε τη θέλησή μας στην εργασία των αγίων εντολών του Θεού. Του αββά Ησαΐα Α δελφέ. Του αγίου Διαδόχου Ο δρόμος της αρετής. σ΄ εκείνους πού αρχίζουν ν΄ αγαπούν την ευσέβεια. αλλά.πετύχει ποτέ κάτι καλό -. Ματθ. 11:30). Να γιατί ο Κύριος. ότι «ο Θεός έστιν ό ενεργών έν ημίν και το θέλειν και το ενεργείν υπέρ της ευδοκίας» (Φιλιπ. προτρέποντάς μας στην οδό της σωτηρίας.

Όπως δηλαδή εκείνοι πού θέλουν να ανάψουν φωτιά. και ότι στις αρχές απαιτείται πάρα πολύς κόπος. δεν άναψαν τη φωτιά. και γι αυτό ποθεί τα ακάθαρτα. και τι θέλω εί ήδη ανήφθη!» (Λουκ. ύστερα όμως κατορθώνουν αυτό που θέλουν. είναι όμοιος με τον ομολογητή της πίστεως.Το σώμα μου αδυνάτισε. πληγώνει και ματώνει τα χέρια του.Πώς η ψυχή δεν προστρέχει στις επαγγελίες πού έδωσε ο Θεός με τις άγιες Γραφές. αλλά τα πάθη μου δεν αδυνατίζουν. έχει ανάγκη από ιδρώτες και κόπους. αλλά παραστρατίζει προς τα ακάθαρτα. αποκρίθηκε ο γέροντας. Γιατί λέει ο Κύριος: «Πύρ ήλθον βαλείν επί την γήν. έτσι και εκείνος που θέλει να ξεριζώσει τα πάθη του.Αυτός που βιάζει τον εαυτό του για το Θεό. Από το βίο της αγίας Συγκλητικής Η μακαρία Συγκλητική έλεγε.Τα πάθη μοιάζουν με αγκαθωτά φυτά. ότι. αν θέλουμε ν΄ανάψουμε στις καρδιές μας τη θεϊκή φωτιά. Μερικοί όμως. επειδή εγκατέλειψαν σύντομα την προσπάθεια και δεν έδειξαν μέχρι τέλος καρτερία και υπομονή.Το να βιάζουμε σε όλα τον εαυτό μας (για να κατορθώσουμε την αρετή). στην αρχή πνίγονται από τον καπνό και δακρύζουν. 12:49). . Και ο γέροντας απάντησε: .Νομίζω ότι δεν γεύθηκε ακόμα τα επουράνια. από αμέλεια. Αυτό σημαίνει. Μ ερικοί αδελφοί ρώτησαν έναν από τους πατέρες: . Ένας αδελφός είπε στον αββά Ποιμένα: . έτσι ακριβώς κι εμείς.. αυτός είναι ο δρόμος πού οδηγεί στο Θεό. 42 . μετά όμως ακολουθεί χαρά απερίγραπτη. ότι περιμένει μεγάλος αγώνας αυτούς που έρχονται κοντά στο Θεό. ας αγωνιζόμαστε να το πετύχουμε με δάκρυα και κόπο. όπως ακριβώς εκείνος πού θέλει να ξεριζώσει τα φυτά αυτά. Ο ίδιος γέροντας είπε: . ενώ κοπίασαν λιγάκι και υπέμειναν τον καπνό.

γιατί με τους πολέμους προκόβει η ψυχή». λένε. Οι δαίμονες πολεμούν τους σθεναρούς αγωνιστές. βρίσκουν συνεργό το Θεό στους πολέμους πού παραχωρούνται για το πνευματικό τους συμφέρον. που πειραζόταν από τους δαίμονες. έχοντας συνάμα στο νου σου. 43 . Ο Αββάς Ποιμήν είπε για τον Αββά Ιωάννη τον Κολοβό. Από το Γεροντικό Έ νας αδελφός.Αδελφέ. Είναι. Ένας γέροντας είπε: . Του αγίου Μαξίμου Λ ένε ότι για πέντε αιτίες παραχωρεί ο Θεός να πολεμούμαστε από τους δαίμονες. Έτσι σύντομα θα σε βοηθήσει ο Θεός. αν θελήσουμε να κάνουμε τα καλά.Αν μας συγχωρεί ο Θεός.Οι δαίμονες πολεμούν τους σθεναρούς αγωνιστές. τη δική μας αδυναμία και του εχθρού μας τη σκληρότητα. καθώς μας πολεμούν και τους πολεμάμε. Όσοι αγωνίζονται. αλλά έλεγε: «Κύριε. όταν ο άνθρωπος πειράζεται και ζητάει χέρι βοήθειας. μακροθυμώντας απέναντί μας. ν΄ αποκτήσουμε τη διάκριση της αρετής και της κακίας. αδύνατον να μην παραβρίσκονται ο Θεός και οι άγγελοί Του. να μη σε φοβίζουν οι πειρασμοί πού σου συμβαίνουν. κι έτσι ησύχασε. Και ο γέροντας του λέει: «Πήγαινε και παρακάλεσε το Θεό να σου έρθει πάλι ο πόλεμος. δεν θα μας βοηθήσει. άλλωστε. τόσο οργίζονται και λιώνουν από το φθόνο τους. και ποτέ πια δεν προσευχήθηκε να του φύγει. δώσε μου υπομονή στους πολέμους». Πήγε λοιπόν σ΄ ένα γέροντα και του είπε: «Βλέπω τον εαυτό μου να αναπαύεται (ψυχικά) και να μην έχει κανένα πόλεμο». την ακαταμάχητη δύναμη Εκείνου. πήγε σε κάποιον γέροντα και του φανέρωσε τους πειρασμούς πού δοκίμαζε. γιατί όσο βλέπουν οι εχθροί την ψυχή ν΄ ανεβαίνει και να ενώνεται με το Θεό. Και πρώτη είναι. μολονότι κάνουμε τόσα κακά. κατά την ώρα του πειρασμού. πολύ περισσότερο. Εσύ λοιπόν μη σταματάς να σηκώνεις πάντα το βλέμμα σου προς Αυτόν και να ζητά τη βοήθειά Του με ταπείνωση. ενώ αδιαφορούν για τους αμελείς. Κι ο γέροντας του λέει: . Παρακάλεσε λοιπόν (το Θεό ο αββάς Ιωάννης να ξαναγυρίσει ο πόλεμος). ότι παρακάλεσε το Θεό και έφυγαν από πάνω του τα πάθη.

Εξαιρετικά μάλιστα φανερώνεται σ΄ αυτούς η βοήθεια και η πρόνοια του Θεού. Γιατί ο εχθρός. ότι ο Θεός είναι αυτός πού σε λυτρώνει. να μην ξεχνάμε. που άθλησαν για το Χριστό. πού πρόκειται να έρθουν εναντίον σου. Και όταν Τον επικαλείσαι. Και παραχωρεί ο Θεός να πέσει σε πειρασμούς για να χτυπήσεις επίμονα τη θύρα (του ελέους) Του και για να ριζώσει μέσα στο νου σου. Τέταρτη. πού οι άγριοι δαίμονες τους προξενούσαν. αλλά να μάθουμε να ταπεινοφρονούμε. ώστε ν΄ αγιαστεί έτσι η καρδιά σου από την ακατάπαυστη ενθύμησή Του. όταν μπουν σε μεγάλη δοκιμασία για χάρη της αλήθεια. όπως μαθαίνουμε για τον Ιακώβ και τον Ιησού του Ναυή και τους Τρεις Παίδες και τον απόστολο Πέτρο και τους άλλους αγίους. γιατί τότε την αισθάνονται πολύ καθαρά με την αίσθηση του νου. Και τότε θα νιώσεις την παρουσία Εκείνου πού σ΄ έπλασε και σε δυναμώνει και σε προστατεύει. Αλλά και μέχρι σήμερα δεν απομακρύνεται η βοήθεια του Θεού από τους ανθρώπους που ολοκληρωτικά αφιερώθηκαν στα έργα που Εκείνος ευαρεστείται. Δεν γίνεται όμως ορατή παρά μόνο σ΄ εκείνους πού καθάρισαν τον εαυτό τους από την αμαρτία και είναι συνεχώς προσηλωμένοι στο Θεό. από το φόβο των θλίψεων. αφού τη γνωρίσουμε με τα παθήματά μας. και σ΄ αυτούς παρουσιάζονταν συνεχώς οι άγιοι άγγελοι και με κάθε τρόπο τους βοηθούσαν και τους συμπαραστέκονταν σε όλα και τους στήριζαν και τους λύτρωναν από τους πειρασμούς. ούτε τη δική μας αδυναμία ούτε τη δύναμη Εκείνου πού μας βοήθησε. Γιατί η σκέπη και η πρόνοια του Θεού αγκαλιάζει όλους τους ανθρώπους. κι έτσι να την έχουμε βέβαιη και σταθερή. αλλά βρίσκεται κοντά σε όλους όσοι Τον επικαλούνται. πού έζησαν στην έρημο και έδιωξαν από κει τους δαίμονες και έγιναν κατοικητήρια αγγέλων. υποκινήθηκαν απ΄ αυτή σε γενναίες πράξεις. συνηθίζει να του επιτίθεται με διάφορους και φοβερούς πειρασμούς. έχοντας ανθρώπινη μορφή. η μνήμη Εκείνου. όταν δει κάποιον ν΄ αρχίζει με θερμή πίστη μια θεάρεστη ζωή. πρώτα να ετοιμάσεις τον εαυτό σου για την αντιμετώπιση των πειρασμών. Μερικοί. 44 . Σ΄ αυτούς (η θεία βοήθεια) ήταν ολοφάνερη. ανάλογα με τις δοκιμασίες. ώστε να δειλιάσει απ΄ αυτούς ο άνθρωπος και να εγκαταλείψει την καλή του πρόθεση. που είδαν αυτή (τη βοήθεια) και με τα σωματικά τους μάτια. Του αββά Ισαάκ Ό ταν θελήσεις να κάνεις αρχή καλού έργου. θα σε ακούσει. να μην υψηλοφρονούμε. να μισήσουμε τελείως την κακία. Και θα μάθεις έτσι. δίνοντάς τους θάρρος και προετοιμάζοντάς τους για τον αγώνα της ευσέβειας. Αλλά και στους πατέρες. και διαπίστωσαν έτσι τη συμπαράσταση του Θεού. αφού αποκτήσουμε την απάθεια. καθώς προοδεύουμε στην αρετή.Δεύτερη. Πέμπτη και κυριότερη απ΄ όλες. ν΄ αποκτήσουμε την αρετή με πόλεμο και κόπο. Τρίτη. και για να Τον πλησιάσεις με τις προσευχές.

. Γι αυτό και ο βασιλιάς Θεοδόσιος τον διάλεξε ανάμεσα σε όλους τους τότε (μορφωμένους) ανθρώπους ως παιδαγωγό για τους γιους του Ονώριο και Αρκάδιο. και του λέει: . Κάποτε ρωτούσε έναν Αιγύπτιο μοναχό και του ζητούσε πληροφορίες γύρω από τους λογισμούς. μέσω απλών ανθρώπων. είπε ο αββάς. πώς όταν ήταν νέος. Ένας γέροντας είπε: . είχε τόσο μεγάλη ταπείνωση.Δεν αρνούμαι. αλλά και στη Σκήτη. παραξενεύτηκε από το γεγονός και ζήτησε να μάθει την αιτία. Βρήκε λοιπόν ένα παιδί πού έβοσκε βόδια. Τι να κάνω. πού τον είδε. πώς είμαι κάτοχος σημαντικής παιδείας. επειδή κάποτε έπεσε σε ακηδία. πού δεν ντρεπόταν να ρωτάει και τους πιο απαίδευτους και να παίρνει από αυτούς κάθε δυνατή ωφέλεια.Συχνά η Θεία χάρη διδάσκει.Πολλές φορές έφαγα.Μήπως είσαι γάιδαρος. τόσο κοσμικής όσο και χριστιανικής. Μολονότι όμως και τόσο μορφωμένος ήταν.Έφαγα και πάλι πεινάω. με τον εξής λογισμό: «Όποιον κι αν συναντήσεις.Προτιμώ να διδαχθώ παρά να διδάξω. Θα μπορούσαμε να πούμε πώς ξεπερνούσε όλους τους συγχρόνους του σε πολυμάθεια και σε αρετή. Οι ταπεινοί καταδέχονται να διδάσκονται και από τους τυχαίους. σηκώθηκε κι έφυγε. του λέει το παιδί. Τότε το παιδί τον ρωτάει (με απλότητα): . 45 .Έ.Να ξαναφάς. απέκτησε ακόμα περισσότερη θεία γνώση. Από το Γεροντικό Ο αββάς Μακάριος έλεγε. όπου ασκήθηκε πολύ καιρό. σε όσους εμπιστεύονται την πρόνοια του Θεού. . Ωφελημένος (απ΄ αυτό ο αββάς). Ο Από το βίο του αγίου Αρσενίου μέγας Αρσένιος ήταν άνθρωπος μεγάλης παιδείας. πεινάω. βγήκε έξω από το κελλί του. ρώτησέ τον κάτι πού θα σε ωφελήσει. και γι αυτό θέλεις όλο να τρως. γέροντα. Κάποιος. .Παιδί μου. . και όμως πεινάω πάλι. να φας! αποκρίθηκε εκείνο. αυτά που πρέπει. . Συχνά η θεία χάρη διδάσκει. απάντησε εκείνος. στην έρημο.

αλλά χωριστήκατε από το Άγιο Πνεύμα. Φεύγοντας. σκυθρώπιασε και αναστέναξε βαθιά. ότι ο σατανάς ήταν πού σας παρακίνησε να φτάσετε σ΄ αυτό (το κατάντημα. βλέποντας αυτό το πράγμα. χωρίς καμιά αντιλογία ή παρακοή. είπε.) Ω. καθώς στερηθήκατε το λόγο του Θεού. 2:8) για μας. . Και μόλις ήρθαν. Επειδή λοιπόν δεν τα λογαριάσατε αυτά.Από πού. Κι αυτός αμέσως.Για ποιο λόγο αφήσατε το κήρυγμα και φύγατε για τα κελλιά σας. πού πέρασαν μια ζωή μέσα στο μοναστήρι. και ότι «πάς ό υψών εαυτόν ταπεινωθήσεται και ό ταπεινών εαυτόν υψωθήσεται» (Λουκ. ο μέγας (Παχώμιος) έστειλε και τους κάλεσε. (κάποια φορά). Πώς δεν καταλάβατε. όχι μόνο δεν είχε την (ανώριμη) σκέψη των νέων. . ρώτησαν εκείνοι. κι εμείς. είπαν μεταξύ τους. Όταν τους άκουσε (ο όσιος). όταν όλοι είχαν μαζευτεί γι αυτό. 4:25-30). Εξαιτίας της κατοίκησε μαζί με τα θηρία και ο βασιλιάς της Βαβυλώνας Ναβουχοδονόσορ (Δαν. Μερικοί όμως από τους γεροντότερους. διαπιστώνοντας ότι ο μαθητής του Θεόδωρος ήταν σε όλα συνετός. Με τον υπαινιγμό εκείνον εννοούσε την κατά Θεόν πράξη και γνώση. . και ότι. 14:11). δεν θέλησαν να τον ακούσουν.Ομολογώ όμως ότι δεν έχω μάθει ακόμα ούτε το αλφάβητο αυτού του αμόρφωτου. όπως είπαμε. τι παράδοξο! Ο Θεός «εταπείνωσεν εαυτόν γενόμενος υπήκοος μέχρις θανάτου» (Φιλιπ. Όταν τέλειωσε η διδασκαλία. άνοιξε το στόμα του και τους είπε πολλά ωφέλιμα. Η μήπως δεν ακούσατε τι λέει η Γραφή. «Δεν θα τον ακούσουμε!». δεν απομακρυνθήκατε από το Θεόδωρο. νικηθήκατε από το διάβολο και χάσατε όλη σας την αρετή. όχι πάνω από είκοσι χρονών – να κηρύξει στους αδελφούς το λόγο του Θεού.». 14:12). μολονότι νέος. Είστε πραγματικά αξιολύπητοι. τους πιο αδύνατους. Καθώς λοιπόν είχαν συνήθεια να συγκεντρώνονται όλοι (οι μοναχοί) κάθε βράδυ σ΄ ένα σημείο της μονής και ν΄ ακούνε τη διδαχή του μεγάλου (Παχωμίου). ο πρωί ανατέλλων» και «συνετρίβη είς την γήν» (Ησ. αποκρίθηκαν. ότι «ακάθαρτος παρά Θεώ πάς υψηλοκάρδιος» (Παροιμ. Άφησαν λοιπόν τη σύναξη κι έφυγαν ο καθένας για το κελλί του. αλλά στήριζε στην άσκηση και άλλους. 16:5). . έβαλες ένα παιδί να κάνει το δάσκαλο σε τόσους γέροντες.Ξέρετε. Ο Από το βίο του αγίου Παχωμίου μέγας Παχώμιος χαιρόταν πολύ. αν και από τη φύση μας ταπεινοί 46 . τους ρώτησε: .Από την υπερηφάνεια! Εξαιτίας της «εξέπεσεν έκ του ουρανού ο εωσφόρος. γιατί η υπερηφάνεια είναι μητέρα και αρχή όλων των κακών.Καλά. «Θα μας διδάξει αυτός ο αρχάριος. προστάζει εκείνος το Θεόδωρο – νέον. από πού άρχισαν να μπαίνουν τα κακά στον κόσμο.

καθώς βρισκόταν ήδη στην είσοδο της πόλης και περνούσε την πύλη της. όπως ο Αβραάμ (Γεν. που ήταν μάλιστα πόρνη. ο εν Κυρίω πνευματικός πατέρας σας. Ο Από το βίο του αγίου Εφραίμ Μέγας Εφραίμ. πού πολλές 47 .) Σας βεβαιώνω. και τούτο γιατί. αγνοώντας ότι καταποντιζόμαστε έτσι στα κατάβαθα της γης. μετά από αυτή την τόσο κακή αρχή. Δεν είδατε εμένα. άλλοτε ελέγχοντας και άλλοτε παρακινώντας προς το αγαθό εκείνους που αμάρταναν. έσωσε τον κόσμο με την ταπείνωση. Αλήθεια σας λέω. 12:1). για να ωφελήσει και να οικοδομήσει ψυχές – γιατί σ΄ αυτό τον κινούσε το Άγιο Πνεύμα-. με πόση προσοχή παρακολουθούσα (την ομιλία του Θεόδωρου. ήμουν κρεμασμένος απ΄ το στόμα του. φουσκώνουμε από υπερηφάνεια. δεν θα σταματήσετε. «εμάκρυνε φυγαδεύων» κι αυτός. Αυτό πάντως ήταν από το Θεό. ότι εγώ πάρα πολύ ωφελήθηκα πού τον άκουσα. όσο και για να συναντήσει κάποιον λόγιο άνδρα. όταν ξαφνικά τον συναντάει μια γυναίκα. τόσο για να προσκυνήσει τα τίμια λείψανα (του αποστόλου Θαδδαίου) και τους ιερούς τόπους. ώσπου να φτάσετε στην έσχατη απόφαση της καταδίκης σας. όπως ο ψαλμωδός. Πόσο περισσότερο λοιπόν εσείς έπρεπε να τον ακούσετε με πολλή ταπεινοφροσύνη. Γιατί δεν του επέτρεψα να σας κηρύξει για να σας δοκιμάσω. που είμαστε χώμα και στάχτη και ακόμα πιο τιποτένιοι από αυτά. πού ήταν πάντα αφοσιωμένος σε θεϊκές σκέψεις και σχεδόν ακατάπαυστα είχε νοερά μπροστά στα μάτια του την ημέρα της Κρίσεως και συνεχώς πενθούσε. Δέσποτα και Κύριε όλων. μόλις θα μπω στην πόλη Έδεσσα. ότι εγώ.έχουμε έπαρση! Ο από τη φύση Του υψηλός και άπειρος. όταν το καλούσε η περίσταση. αξίωσέ με. αποφεύγοντας κάθε θόρυβο και φασαρία και ζάλη της ζωής. κι εμείς. ώστε να σας συγχωρηθεί η πτώση. άφησε κάποτε την πατρίδα του (Νίσιβη της Μεσοποταμίας) με εντολή του Θεού. Έτσι λοιπόν βάδιζε στην άκρη της πόλης. Με αυτά τα λόγια τους νουθετούσε (ο όσιος) καυτηριάζοντας αρκετά το πάθος της υπερηφάνειας. όποτε χρειαζόταν. θα χάσετε την ψυχή σας. Μετά από αυτή την προσευχή. κι έτσι γιάτρεψε αποτελεσματικά την (πνευματική) αρρώστια τους. και ήρθε στην πόλη των Εδεσσηνών. σαν να μη γνώριζα τη δεξιά και την αριστερή (στράτα). να συναντήσω έναν τέτοιον άνδρα. πού θα είναι ικανός να μιλήσει μαζί μου για την ωφέλεια και την οικοδομή της ψυχής μου». ήταν συλλογισμένος και προσεκτικός και όλος φροντίδα. Γιατί ήταν και σκληρός. αλλά γιατί ήθελα κι εγώ ο ίδιος να ωφεληθώ. αν δεν δείξετε πολύ μεγάλη μετάνοια γι αυτό το σφάλμα σας. πού με το βλέμμα Του και μόνο μπορεί να κατακάψει τα πάντα. ψάχνοντας. για το πώς θ΄ αντάμωνε εκείνον τον άνθρωπο και τι θα τον ρωτούσε και ποια ωφέλεια θα κέρδιζε (από τη συνάντηση αυτή). «και ηυλίσθη έν τη ερήμω» (Ψαλμ. Καθώς λοιπόν πήγαινε από τόπο σε τόπο. 54:8). ότι. Σας λέω λοιπόν ενώπιον του Θεού. πού θα του έδινε καρπό γνώσεως. αλλά και ήπιος πάλι. θαρρείς. Γι αυτό και παρακάλεσε το Θεό: «Ιησού Χριστέ.

Ο ιερός Εφραίμ λοιπόν. δεν πρέπει να κοιτάζεις εμένα. 48 . επειδή όχι μόνο δεν είχε πραγματοποιηθεί ό. αλλά τη γη. από τη δική σου πλευρά.Σε μένα όμως ταιριάζει να σε βλέπω έτσι. Εσύ. Η γυναίκα πάλι. όλος απορία. βλέποντάς τον να την παρατηρεί τόσο επίμονα. ρίχνει κι αυτή επίμονη τη ματιά της επάνω του. παρά με άλλα που περιμένουμε. αφού έτσι ανέλπιστα συνάντησε την πόρνη. Αρκετή ώρα κοιτάζονταν έτσι μεταξύ τους.Τι λοιπόν. κυρά μου. μυστικά και ανεξερεύνητα. Μα εκείνη αποκρίθηκε: . ενώ η ψυχή του ήταν γεμάτη ένταση και ταραχή.φορές. γιατί έχω πλαστεί από σένα. Και της λέει: . από την οποία πλάστηκες. και τη γυναίκα ευγνωμονούσε πολύ για την ωφέλεια (πού του χάρισε). αλλά το εντελώς αντίθετο. έχοντας έτσι καρφωμένα τα μάτια σου επάνω μου. για να πετύχει) από τα (φαινομενικά) αντίθετα πράγματα τα αντίθετά τους. αλλά και το Θεό ευχαριστούσε θερμά. Έπειτα ο μεγάλος (Εφραίμ) θέλησε να την κάνει να ντραπεί και ν΄ αποκτήσει τη σεμνότητα πού αρμόζει στις γυναίκες. οικονομεί (τις περιστάσεις. πού πολλές φορές μπορεί να μας ωφελήσει πολύ περισσότερο με γεγονότα και πρόσωπα πού δεν περιμένουμε. στάθηκε αντίκρυ της και την κοίταζε κατάματα. Δεν κοκκινίζεις. αντίθετα. Όταν ο Εφραίμ άκουσε αυτά τα εντελώς απροσδόκητα λόγια.τι είχε ζητήσει από το Θεό.

αλλά. είτε κρυφά είτε φανερά. ο αδελφός όμως αυτός δεν θέλει. εσύ πες του: «Τι θέλεις να σου κάνω.» Και αν σ΄ αφήσει στη διάθεσή σου. σε όλα να υποχωρούμε απέναντι στον πλησίον. για να μη μαλώσετε και τον λυπήσεις. Να μην τον προστάξεις για κανένα πράγμα και να μη θελήσεις να τον εξουσιάζεις. λ. τότε ετοίμασέ του ό. Αν σου επιβάλλει κάτι πού δεν θέλεις. Να μην αντιλέγουμε εριστικά ούτε και όταν πιστεύουμε πώς έχουμε δίκιο. δηλαδή με την υπομονή. Όπως υποτάσσεται το ζώο στον άνθρωπο. αλλά ας του πει με αγάπη: «Θέλεις να πάμε (μαζί). αλλά με τα μέσα που επιβάλλει ο πνευματικός νόμος. Αν μένεις (μόνιμα) με κάποιον ή φιλοξενείσαι (κοντά του) και πάρεις από αυτόν μιαν εντολή. για χάρη του Θεού. τότε. έτσι πρέπει να κάνω κι εγώ όχι μόνο μ΄ εκείνον που συμφωνεί αλλά και μ΄ εκείνον που διαφωνεί μαζί 49 . Του αββά Μάρκου Μ Α ην προσπαθείς να λύσεις κάποιο δύσκολο πρόβλημα ή (να ξεδιαλύνεις) ένα ζήτημα της Γραφής με φιλονικία. σου πει. Αν θελήσετε να πάτε σε καμιά μικρή εργασία. να μην την καταφρονήσεις και την αθετήσεις. αλλά ας αναβάλει (την εργασία) για λίγο και ας γυρίσει στο κελλί του με φιλευσπλαχνία. για το Θεό.» Και αν δει ότι ο αδελφός του δεν έχει διάθεση την ώρα εκείνη ή είναι σωματικά άρρωστος. Να είσαι απέναντι στον αδελφό σου σαν φιλοξενούμενός του. ας μη λογομαχήσει.Να μήν αντιλέγουμε εριστικά. πολέμησε το θέλημά σου ώσπου να εκτελέσεις την προσταγή. να μη χάσεις τη συστολή σου απέναντί του και να μη διαταράξεις την ειρηνική σας συμβίωση. (λέγοντας λ. Αν..χ. Του αββά Ησαΐα ν κατοικείς μαζί με άλλον αδελφό και θέλεις να γίνει κάτι. να μην έρθεις σε αντίθεση με τον αδελφό για οτιδήποτε. «Ψήσε μου τίποτα».τι θέλεις».) ότι «Τώρα πρέπει να φύγουμε». αφήνοντας στο κελλί τον αδελφό του να ελέγχεται από τη συνείδησή του. λέγοντας «(Κάνε) ό.τι σας βρίσκεται με φόβο Θεού. πρόσεξε. να μην περιφρονήσει ο ένας τον άλλο και βγει μόνος. για να μην τον στενοχωρήσεις. να υποτάξεις σ΄ εκείνον το θέλημά σου.χ. έτσι πρέπει και κάθε άνθρωπος να υποτάσσεται στον πλησίον του για χάρη του Θεού. Πρόσεχε. Και όπως το ζώο δεν έχει δικό του θέλημα ούτε γνώση. την προσευχή και την αταλάντευτη προς το Θεό ελπίδα. για να μην τον λυπήσεις.

42:2). όπως άλλωστε είπε και ο Κύριος: «Ήλθον ούχ ίνα ποιώ το θέλημα το εμόν. χωρίς να ταλαντεύεται). η παρρησία. είναι δύσκολο να βρει έλεος (από το Θεό). Του αγίου Εφραίμ Α ν κατοικείς μαζί με (άλλους) αδελφούς. Τίτ. μά ούτε και με τους ξένους. Αυτά (κυρίως) είναι που οδηγούν στη φιλονικία. Ιω. θέλοντας να ικανοποιήσει τον εριστικό του λογισμό. μη θέλεις να τους διατάζεις. περισσότερο απ΄ όλες τις άλλες αρετές. αλλά και τους άλλους ταράζει. η δολιότητα και το να θέλει κανείς να επικρατεί ο λόγος του. 12:19. για τον οποίο ήταν γραμμένο. Και όταν (η ψυχή του) βγει από το σώμα. 50 . ζητάει από τον άνθρωπο τούτο: Να ταπεινώνεται και να υποτάσσεται στον πλησίον σε όλα. Ησ. αλλά μάλλον να είσαι παράδειγμα γι αυτούς στα καλά έργα (πρβλ.μου. και η ψυχή εκείνου που τα έχει είναι κατοικητήριο όλων των παθών. και να υποτάξω τη γνώση μου στον ανίδεο και το θέλημά μου στον ασύνετο. Είναι γραμμένο σχετικά στη Γένεση. αλλά το θέλημα του πέμψαντός με Πατρός» (πρβλ. Και τότε είναι πού θα γνωρίσω πραγματικά τον εαυτό μου και θα καταλάβω τι με βλάπτει. ότι ο Ησαύ πήρε γυναίκες αλλόφυλες. Και αυτοί δεν προσπαθούν να λύσουν οποιοδήποτε ζήτημα με μαλώματα και λογομαχίες. Γιατί οι αληθινοί χριστιανοί και μαθητές του Χριστού μιμούνται τον Κύριο και Διδάσκαλό τους. ότι δεν θα φιλονικήσει ούτε θα φωνάξει ούτε θ΄ ακούσει κανείς τη φωνή του στις πλατείες (Ματθ. ότι τα μαλώματα ταιριάζουν στους άθεους και όχι στους πιστούς και ευσεβείς. Πρβλ. δε μπορεί ν΄ αποφύγει την έχθρα ούτε ν΄ αναπαυθεί (ψυχικά) ούτε να δει σε ποια σημεία υστερεί. Εκείνα πάλι που γεννούν τη φιλονικία είναι τα εξής: η πολυλογία. αλλά με την υπομονή και την προσευχή και την υπακοή και τη μονολόγιστη ελπίδα (δηλαδή αυτή πού αποβλέπει μόνο στον Κύριο. πάντα καταφεύγει σε ραδιουργίες και συνεχώς οργίζεται. Δεν θέλουν ποτέ να επιβάλλουν το λόγο τους ούτε να ικανοποιήσουν το θέλημά τους. Αντιόχου του Πανδέκτη Ο εριστικός άνθρωπος όχι μόνο με τους συγγενείς του δεν ειρηνεύει ποτέ. πού μάλωναν με τον Ισαάκ και τη Ρεβέκκα (26:35). Γι αυτό είπε η Ρεββέκα στον Ισάακ: «Προσώχθικα τη ζωή μου διά τάς θυγατέρας των υιών Χέτ» (27:46). 2:7). η μεταφορά στον καθένα λόγων πού του αρέσουν. Αυτό το χωρίο φανερώνει. 6:38-39). και φτάνει έτσι να γίνεται αντιπαθητικός σε όλους. Ο Θεός. Γιατί εκείνος που έχει πεποίθηση στην αρετή του και επιμένει στο θέλημά του. Γιατί.

Και αποκρίθηκε: . γι αυτό ας γίνει όπως είπες εσύ». λέει (η Γραφή). Ένας γέροντας είπε: . να μην ταραχθείς. 1:22). μου φαινόταν καλό. η οργή τον παραδίνει στην τύφλωση. τα θελήματά του. Αν πάλι ένας άλλος αδελφός φέρει αντίρρηση σ΄ αυτά που εσύ λες. Αυτό σημαίνει άλλωστε. θα λέει κι αυτός (όπως ο προφήτης Δαβίδ): «Εν τω Θεώ μου υπερβήσομαι τείχος» (Ψαλμ. μίλησα σαν απλοϊκός άνθρωπος. τότε ο άνθρωπος νικιέται. Και ο θυμός.Η φιλονικία παραδίνει τον άνθρωπο στην οργή. Αν πάλι το δικαίωμα συνεργαστεί με το θέλημα. για χάρη του Θεού.κάνοντάς τους υπακοή σ΄ αυτά πού σου λένε. «έν κόλπω αφρόνων αναπαύσεται» (Έκκλ. ευλογημένε. Αν λοιπόν το εγκαταλείψει. Γιατί το να φιλονικεί κανείς και να υποστηρίζει το δικό του θέλημα ξεσηκώνει ταραχές και θυμό δυσκολογιάτρευτο. 19:27). πού υποκινεί τις ταραχές. 17:30). 51 . Ο αββάς Αλώνιος είπε: . και πέτρα πού (γυρίζει) και χτυπάει τον ίδιο (τον άνθρωπο). ότι το θέλημα του ανθρώπου είναι τείχος χάλκινο ανάμεσα σ΄αυτόν και το Θεό. αλλά να εγκαταλείψεις το θέλημά σου για χάρη της αγάπης και της ειρήνης και ν΄ απαντήσεις με πραότητα σ΄ εκείνον που σου έφερε αντίρρηση: «Εγώ. και το «ιδού ημείς αφήκαμεν πάντα και ηκολουθήσαμέν σοι» (Ματθ. πες (την άποψή σου) σαν να δίνεις μια ταπεινή συμβουλή. Αν όμως παρουσιαστεί ανάγκη να μιλήσεις. 7:14).Η «στενή και τεθλιμμένη» οδός είναι το να υποτάσσει κανείς τους λογισμούς του και να κόβει. δεν θα μπορούσα ν΄αποκτήσω τις αρετές. δεν θα μπορούσα να οικοδομήσω (πνευματικά) τον εαυτό μου.Αν δεν γκρέμιζα συθέμελα ολόκληρο (το οικοδόμημα του θελήματός μου). Ο αββάς Αμμωνάς ρωτήθηκε.Πώς πρέπει να είμαι στον τόπο που κατοικώ. 2:24). Γι αυτό και ο απόστολος παραγγέλλει: «Δούλον Κυρίου ού δεί μάχεσθαι» (Β΄Τιμ. και η τύφλωση τον οδηγεί στη διάπραξη κάθε κακού. γιατί μίλησα ενώ είχα άγνοια (του ζητήματος). Και μ΄ αυτόν τον τρόπο θα φύγει άπρακτος και ντροπιασμένος ο διάβολος. Ένας αδελφός ρώτησε τον αββά Ποιμένα: . Από το Γεροντικό Ο αββάς Ποιμήν είπε. ποια είναι η «στενή και τεθλιμμένη» οδός (Ματθ. επειδή έτσι σκέφτηκα. Αν δηλαδή δεν εγκατέλειπα κάθε τι. πού. 7:9). Και (αλλού) πάλι: «Η ροπή του θυμού αυτού πτώσις αυτώ» (Σοφ. Σειρ. από το δικό μου θέλημα. και συγχώρεσέ με.

αποκρίθηκε. Και (μετά απ΄αυτή την παραβολή) είπε (συμπερασματικά) ο γέροντας: . δική μου (είναι). αποκρίθηκε ο πρώτος. αν είναι δική σου. . απάντησε ο άλλος.Αυτή είναι δική μου. οι ερημίτες πατέρες ξαφνιάστηκαν από το ασυνήθιστο και παράδοξο αυτό εγχείρημα. Από το βίο του οσίου Συμεών του έν τη μάνδρα Ό ταν ο (όσιος) Συμεών σοφίστηκε τον πρωτόγνωρο (για την εποχή του) τρόπο ασκήσεως πάνω στο στύλο και διαδόθηκε έντονα η φήμη του παντού. Έβαλε λοιπόν στη μέση την πλίθα και είπε στον άλλον: . γέρνουμε με τους ανέμους πότε από δώ και πότε από κει.Να μην ικανοποιήσεις (ποτέ) το θέλημά σου. όταν έρθει ο χειμώνας και φυσήξουν οι άνεμοι.Όπου κι αν βρίσκεσαι. Ένας από τους πατέρες είπε την εξής παραβολή για την ταπεινοφροσύνη: .Όχι. μολονότι είστε ασθενικά και αδύνατα. Δυο γέροντες ζούσαν μαζί πολλά χρόνια. Είπε λοιπόν (κάποτε) ο ένας στον άλλον: . Και έφυγαν. Έτσι δεν θα ζητήσεις (ποτέ) να είναι πρώτος ο λόγος σου. χωρίς δικαιώματα). 12:19). συντριβόμαστε ή και ξεριζωνόμαστε καμιά φορά. όπως οι άνθρωποι. πάρε την και πήγαινε.» Και τα καλάμια αποκρίθηκαν: «Εμείς. να έχει τη συναίσθηση πώς είσαι πάροικος (δηλαδή ξένος. Εσείς όμως κινδυνεύετε. Να μην ερχόμαστε σε σύγκρουση ούτε να πέφτουμε σε κακούς λογισμούς ούτε να λογομαχούμε και να δημιουργούμε ζητήματα. Του στέλνουν λοιπόν κάποιους με την εντολή να τον 52 .Μά δεν ξέρω πώς γίνεται το μάλωμα. ενώ εμείς. δεν σπάτε το χειμώνα. και θα λέω πώς είναι δική μου. είπε ο πρώτος. και θα είσαι αναπαυμένος (ψυχικά). γι΄αυτό και δεν σπάμε.Πρέπει (λοιπόν) να υποχωρούμε όταν μας προσβάλλουν και να δίνουμε «τόπον τη οργή» (Ρωμ. αυτό που χρειάζεται είναι να ταπεινώνεσαι μπροστά στον αδελφό σου. Εσύ πάλι θα λές ότι δεν είναι δική μου. επειδή αντιστέκεστε στους ανέμους». . Είπε πάλι (ο αββάς Ποιμήν): . χωρίς να μπορέσουν να μαλώσουν. και ποτέ δεν μάλωσαν. θα βάλω μια μικρή πλίθα στη μέση. είπε αυτός. Απεναντίας.Ας μαλώσουμε κι εμείς μια φορά..Έ. αλλά δική σου. . Και έτσι θα γίνει η αρχή.Είπαν (κάποτε) οι κέδροι στα καλάμια: «Πώς εσείς. .Να. αν και είμαστε τόσο μεγάλοι.

Κι ο αληθινά πράος και ταπεινός στην καρδιά (Συμεών). αφού δέχθηκε την επιτίμηση με ιλαρό βλέμμα και χαμηλωμένα μάτια. δεν είπε τίποτα. Δεν αντιμίλησε. Αν πάλι (ο όσιος) δυσφορούσε και δεν ανεχόταν ούτε λίγες συμβουλές (ν΄ ακούσει). και δεν θα είχαν πια για το μέλλον το φόβο. τότε θα γινόταν οπωσδήποτε φανερό. αλλά πεισματικά και ασυλλόγιστα ακολουθούσε το δικό του θέλημα. να τον συγκρατήσουν αμέσως και να τον προτρέψουν να μείνει σταθερός στην απόφασή του. του λένε χωρίς περιστροφές όλα όσα τους είχαν πει εκείνοι. έδωσαν στους απεσταλμένους κι αυτή την παραγγελία: Αν μεν δουν τον άνδρα ν΄ αρνείται το θέλημά του και να κατεβαίνει από κει (που είχε ανέβει. Αμέσως τότε οι απεσταλμένοι τον σταματούν και του φανερώνουν την κρίση των πατέρων. δεν τη συζήτησε. ούτε πολλά ούτε λίγα.επιπλήξουν για την περίεργη επινόησή του και να του συστήσουν ν΄ ακολουθήσει χωρίς περιφρόνηση τον συνηθισμένο και δοκιμασμένο από τους αγίους δρόμο. έλεγαν. ανέβηκαν ως τα επουράνια και κατοίκησαν σ΄ εκείνα τα αιώνια σκηνώματα. αναχώρησαν. Απεναντίας μάλιστα. δεν αγανάκτησε. ότι βρίσκεται μακριά από την ταπεινοφροσύνη – οπότε ποιος δεν θα έλεγε ότι ο πονηρός του είχε βάλει αυτούς τους λογισμούς. 53 . από φόβο μήπως η σκέψη (του οσίου) ήταν θεάρεστη και εκείνοι αντιμετώπιζαν την υπόθεση ανθρώπινα. για την εντολή των πατέρων πού τους έστειλαν και γι αυτό καθεαυτό το καλό της εκπληρώσεώς της. δέχθηκε με πραότητα την επιτίμησή τους. ευχαριστώντας το Θεό και ευγνωμονώντας τους πατέρες για την φροντίδα τους. γιατί έτσι θα θεωρούσαν ότι πρόκειται για θεία οικονομία. Φτάνοντας λοιπόν οι απεσταλμένοι με τέτοια εντολή στον πατέρα της ταπεινοφροσύνης και της υπακοής Συμεών. Ύστερα. υπακούοντας σ΄ αυτούς). Δεν μπορούσαν ούτε να τον κοιτάξουν στο πρόσωπο. όπου βαδίζοντας τόσα πλήθη μακαρίων (ανδρών). Σ΄ αυτή την περίπτωση πρόσταζαν (οι πατέρες τους απεσταλμένους τους) να τον τραβήξουν κάτω και να τον κατεβάσουν από το στύλο ακόμα και με τη βία. Έπειτα όμως. κυριεύθηκαν από σεβασμό απέναντί του μόλις κιόλας τον είδαν και τον χαιρέτισαν. έκανε να κατεβεί από το στύλο. Όμως. ότι μια τέτοια αρχή δεν θα καταλήξει και σε καλό τέλος. να έχει καλό τέλος και (ν΄αξιωθεί) με ασφάλεια την ανάπαυση από τους συνεχείς κόπους του. αφού ευχήθηκαν στο Συμεών να μείνει μόνιμα και σταθερά πάνω στο στύλο.

και όσοι την επιζητούν δεν θα στερηθούν κανένα αγαθό. Το «καθ΄ ομοίωσιν» (Γεν. Όλα προέρχονται από τη δικαιοσύνη και την πρόνοια του Θεού. την προσταγή του Θεού. πολεμάει. Του Αββά Μάρκου Μ ερικοί ονομάζουν συνετούς εκείνους πού μπορούν να διακρίνουν (και να αναλύσουν) τα αισθητά πράγματα. αλλά του θείου θελήματος. Εκείνος που αντιστέκεται στα λυπηρά συμβάντα. και η κτίση αντιστέκεται. αυτός. Όταν σου έρθει πειρασμός. Εκείνος πού δεν εγκαταλείπει το θέλημά του για χάρη του θελήματος του Θεού. πού εξουσιάζουν τα θελήματά τους. Συνετοί όμως είναι εκείνοι. πεδικλώνεται στα δικά του έργα και γίνεται υποχείριος των εχθρών (δαιμόνων). Απεναντίας. Του αββά Ησαΐα Α δελφέ. ψάξε γι αυτό. πιστεύοντας με όλη σου την καρδιά. ότι αυτό σε συμφέρει περισσότερο από κάθε ανθρώπινη σύνεση. αλλά φρόντιζε ν΄ ανακαλύπτεις (ποιο είναι) ακριβώς το θέλημα του Θεού.Όλα προέρχονται από τη δικαιοσύνη. γι αυτό ο πιστός να μην επιδιώκει την εκπλήρωση του δικού του. Του αγίου Διαδόχου Ό λοι οι άνθρωποι είμαστε πλασμένοι «κατ΄ εικόνα» του Θεού. Γιατί η (κάθε) εντολή του Θεού είναι (δοσμένη για να μας εξασφαλίσει την) αιώνια ζωή. 1:26-27) όμως το έχουν μόνο εκείνοι. και αυτό να κάνεις στην εντέλεια. μη ζητάς (να μάθεις) γιατί ή από ποιόν έχει έρθει. κατά τη Γραφή. πού με πολλή αγάπη υποδούλωσαν την ελευθερία τους στο Θεό. Σ΄ εκείνα που ο Θεός αποστρέφεται. αλλά (ζήτησε) να τον υπομείνεις με ευχαρίστηση και χωρίς μνησικακία. έστω κι αν φαίνεται πώς θέλει κόπο. 26:14). Σ΄ εκείνα τα πράγματα που ευαρεστείται ο Θεός. γιατί όταν δεν ανήκουμε στους εαυτούς μας. σ΄ αυτά και όλη η κτίση υπηρετεί. και θα βρεις τη λύση του την ωφέλιμη. πού μας συμφιλίωσε με τον εαυτό Του μέσω της αγάπης. υπομένει τον Κύριο (Ψαλμ. εκείνος πού τα δέχεται με ξεκάθαρη γνώση (της αιτίας και της προελεύσεώς τους). Όταν θέλεις να βρεις λύση σε πρόβλημα περίπλοκο. αν συναντήσεις κάποια δυσκολία είτε στα έργα σου είτε στα λόγια σου είτε (ακόμα και) στις σκέψεις σου. χωρίς να το γνωρίζει. να μη ζητάς καθόλου το θέλημά σου ούτε την ευκολία σου. τότε είμαστε όμοιοι μ΄ Εκείνον. τι αρέσει στο Θεό. 54 .

Από το Γεροντικό Ένας γέροντας είπε: . αλλά να λες: «Ούτε κι εδώ ήμουν άξιος (να καθήσω)». το ότι απέκτησαν επίγνωση του θελήματος του Θεού. και δεν σου το δώσει. μη γογγύσεις εναντίον του. 55 . το φοβερότερο είναι να ακολουθεί κανείς την καρδιά του. Γιατί πρέπει να ξέρεις. Και όποιος δεν έχει αυτή την πεποίθηση.Η σύνεση των αγίων είναι τούτη. δεν πιστεύει ότι ο Θεός είναι δίκαιος κριτής. αφού είναι εικόνα και ομοίωμα του Θεού. να μη γογγύσει ο λογισμός σου (εναντίον εκείνων πού σε φιλοξενούν).Αν αρρωστήσεις και ζητήσεις από κάποιον να σου δώσει ένα πράγμα πού χρειάζεσαι. για να τον ακολουθήσει. Είπε πάλι (ο ίδιος): . να υπακούει δηλαδή στο θέλημά του και όχι στο νόμο του Θεού. Απ΄όλα τα πάθη. Αυτό (το πάθος) στην αρχή μέν δείχνει ότι αναπαύει κάπως (ψυχικά) τον άνθρωπο. είτε για να δοκιμαστεί είτε εξαιτίας των αμαρτιών του. από το Θεό. πάλι. επειδή αγνόησε το μυστήριο της θείας οικονομίας και δεν βρήκε το δρόμο του Θεού. αλλά πές: «Αν ήμουν άξιος να το πάρω. Ο αββάς Ισίδωρος είπε: . θα πληροφορούσε ο Θεός τον αδελφό να μου το προσφέρει σαν ελεημοσύνη».Αν σε κρατήσουν (κάπου) για τραπέζι και σε βάλουν στην πιο ασήμαντη θέση. ότι καμιά θλίψη δεν έρχεται στον άνθρωπο. παρά μόνο «άνωθεν». Γιατί όλα τα νικάει ο άνθρωπος με την υπακοή στην αλήθεια. ύστερα όμως τον οδηγεί στην κατάθλιψη.

(Και για επιβεβαίωση διηγόταν το εξής:) . Και τους εξέταζε. Κι αυτό το αποδεικνύουν ο τελώνης και ο άσωτος υιός. Ένας (άλλος) γέροντας είπε: .Ποια αρετή είναι η μεγαλύτερη απ΄ όλες. Η αμμά Θεοδώρα έλεγε.Ήταν κάποιος αναχωρητής. Η ταπεινοφροσύνη είναι εντελώς ακατανίκητη από τους δαίμονες. αφού και από τον ουρανό μπόρεσε να ρίξει κάποιους (δηλαδή τον Εωσφόρο και το τάγμα του).Η ταπεινοφροσύνη είναι εντελώς ακατανίκητη. έλεγαν. σε κάθε λόγο πού ακούμε ή εργασία (πού κάνουμε). 56 . Να γιατί ο Κύριος πριν απ΄ όλους μακαρίζει τους «πτωχούς τώ πνεύματι». Από το Γεροντικό ΡΡώτησαν τον Αββά Λογγίνο: . Γιατί με την ταπεινοφροσύνη καταστρέφονται όλα τά (πονηρά έργα) του εχθρού. «Με τη νηστεία. Εμείς ζούμε στις ερήμους». να λέμε (στον πλησίον): «Συγχώρεσέ με». Ο αββάς Ησαΐας είπε: . «Με την αγρυπνία. πού είπαν μόνο λίγα λόγια και σώθηκαν (βλ. «Με την αναχώρηση (από τον κόσμο). αποκρίνονταν. παρά νίκη πού θα συνοδεύεται από υπερηφάνεια. 18:13 – 15:21). ότι.Προτιμώ ήττα πού θα συνοδεύεται από ταπεινοφροσύνη. Ένας γέροντας είπε: . Γι αυτό ας είμαστε πάντα έτοιμοι.Σκέφτομαι. (δηλαδή τους ταπεινούς) (Ματθ. Λουκ. «Εμείς δεν κοιμόμαστε καθόλου». όπως η υπερηφάνεια είναι το μεγαλύτερο απ΄ όλα τα πάθη. απαντούσαν εκείνοι. και μάλιστα άκοπα. γιατί κι απ΄ αυτά τα τάρταρα μπορεί ν΄ ανεβάσει ένα άνθρωπο. για να μάθει με ποιόν τρόπο βγαίνουν (από τον άνθρωπο). «Εμείς ούτε τρώμε ούτε πίνουμε». πού έδιωχνε τους δαίμονες. 5:3).Περισσότερο απ΄ όλα έχουμε ανάγκη από την ταπεινοφροσύνη. έτσι και η ταπεινοφροσύνη είναι η μεγαλύτερη απ΄ όλες τις αρετές.». Πώς γεννιέται και ποια είναι η δύναμή της. παρά μόνο η γνήσια ταπεινοφροσύνη.» τους ρωτούσε. ακόμα κι αν είναι αμαρτωλός σαν δαίμονας.».Πολλές φορές η ταπείνωση έσωσε πολλούς. πώς ούτε η άσκηση ούτε η κακουχία ούτε οι οποιοιδήποτε κόποι σώζουν (τον άνθρωπο). Και απάντησε: .

χλευάζεται από τους δαίμονες. Και ο γέροντας.Όποιος έχει ταπείνωση.Με ποιόν τρόπο φτάνει ο άνθρωπος στην ταπεινοφροσύνη.Επειδή ο γέροντας επέμενε και έλεγε. σ΄ ένα γέροντα. Μ ια φορά ήρθαν κάποιοι στη Θηβαΐδα. Από το βίο της αγίας Συγκλητικής 57 . τελικά). την ταπείνωση.Κατά τη γνώμη μου. με το να περιμαζέψει τον εαυτό του από κάθε περισπασμό και με το να καταβάλλει σωματικούς κόπους και με το να θυμάται. «Με ποιόν λοιπόν τρόπο βγαίνεται.Και με ποιόν τρόπο φτάνει στο φόβο του Θεού. και όποιος δεν έχει ταπείνωση. (μολονότι αρχικά δεν δεχόταν. ότι ο δρόμος που οδηγεί στην ταπεινοφροσύνη είναι η εγκράτεια. ταπεινώνει τους δαίμονες. . Όσο για τα «πρόβατα». την έξοδο (της ψυχής του) από το σώμα και την κρίση του Θεού.Τα «ερίφια» είμαι εγώ. επειδή πολύ τον παρακάλεσαν.Με το φόβο του Θεού.». Μόλις άκουσε (αυτά τα λόγια) ο δαίμονας.Βγαίνω. Αλλά σε ρωτάω ένα πράγμα και απάντησέ μου: Ποιοι είναι τα «ερίφια» και ποιοι τα «πρόβατα» (Ματθ. απάντησε ο γέροντας.Βγες από το πλάσμα του Θεού! . εκείνοι ομολόγησαν: «Τίποτα δεν μας νικάει. παρά μόνο η ταπεινοφροσύνη». . ο Θεός τα γνωρίζει. απάντησε εκείνος. . είπε ο γέροντας. ξαναρώτησε ο αδελφός.Να.Επειδή πετάμε τα όπλα μας. όσο μπορεί. . και του έφεραν ένα δαιμονισμένο για να τον θεραπεύσει. αποκρίθηκε ο δαίμονας. ΈΈνας αδελφός ρώτησε τον Αββά Κρόνιο: . θεωρώντας τον εαυτό του ανάξιο. 25:31-33). την ακτημοσύνη και την υπομονή. ΡΡώτησαν ένα γέροντα: . . Ο αββάς Σισώης έλεγε. Ένας γέροντας είπε: . εννοώ την ατιμία.Γιατί χτυπιόμαστε τόσο πολύ από τους δαίμονες. λέει στο δαίμονα: . η αδιάλειπτη προσευχή στο Θεό και ο αγώνας να βάζουμε τον εαυτό μας πιο κάτω από κάθε άνθρωπο. απάντησε ο γέροντας. κραύγασε: . για την ταπείνωσή σου βγαίνω! Και βγήκε (από τον άνθρωπο) την ίδια ώρα.

Γιατί όπως ακριβώς είναι αδύνατον να κατασκευαστεί πλοίο χωρίς καρφιά.. 11:29). Ύμνος Τριών Παίδων: 64). έτσι είναι ακατόρθωτο να σωθεί κανείς χωρίς ταπεινοφροσύνη. 5:5). και να δένουμε γερά μ΄ αυτή και να συγκρατούμε όλες τις άλλες αρετές. αυτήν ούτε πού ξέρει καν τι είναι. 58 . ότι πράος ειμί και ταπεινός τη καρδία. ενώ δεν αναφέρθηκαν και πολύ στις άλλες αρετές. έτσι πού να την έχουμε. Γι αυτό και ο απόστολος Πέτρος. απαρίθμησαν όμως ανάμεσα στους υμνητές (του Κυρίου) τους ταπεινούς (Δαν. ενώ δεν έκαναν λόγο για τους αγνούς ή τους ακτήμονες. ότι η ταπεινοφροσύνη είναι τόσο μεγάλη (αρετή). αυτήν (την ταπεινοφροσύνη) ενδύθηκε: «Μάθετε». Αρχή και τέλος λοιπόν (όλων) των αγαθών άς είναι για σένα η ταπεινοφροσύνη. Πώς δηλαδή. Βλέπεις και τον ύμνο των Τριών Παίδων. «άπ΄ εμού. μας προτρέπει να δεθούμε μαζί της (βλ. αναπόσπαστη (από τον εαυτό μας). Αλλά και ο Κύριος. Α΄Πετρ. ώστε ο διάβολος. και ευρήσετε ανάπαυσιν ταίς ψυχαίς υμών» (Ματθ.Η μακαρία Συγκλητική έλεγε. λέει. εκπληρώνοντας το προαιώνιο σχέδιό Του για μας. ενώ μπορεί όλες σχεδόν τις αρετές να τις μιμείται. γνωρίζοντας πόση ασφάλεια και σταθερότητα εξασφαλίζει αυτή (στην πνευματική ζωή). θα λέγαμε.