Εξοµολόγηση και Ψυχοθεραπεία (Πρωτοπρ.

Κωνσταντίνος Στρατηγόπουλος) alopsis

Αποµαγνητοφωνηµένη οµιλία του π. Κωνσταντίνου, στην Αγία Παρασκευή του οµωνύµου προαστίου Αθηνών, στις 18-3-2003. Εισαγωγή Τί είναι πρόσληψη; Τί είναι ψυχιατρική; Τί είναι ψυχολογία; Τι είναι ψυχοθεραπευτική; Υπάρχει ορισµός της ψυχής στην Ψυχοθεραπευτική; Ορισµός της ψυχής, σύµφωνα µε τους Πατέρες της Εκκλησίας. Πρώτο θεολογικό σηµείο. ∆εύτερο θεολογικό σηµείο. Τρίτο θεολογικό σηµείο. Τι είναι οι ψυχοθεραπευτικές µεθοδολογίες; Μπορούν οι ψυχοθεραπευτικές µεθοδολογίες να γιατρέψουν την ψυχή; Πώς θεραπεύεται το "εγώ" σύµφωνα µε τον Άγιο Μάξιµο τον Οµολογητή. Ο µισών την ψυχήν αυτού ένεκα εµού και του Ευαγγελίου, ούτος σώσει αυτήν. Μπορεί το Μυστήριο να δεχτεί τεχνικές και µεθοδολογίες; Έχουµε µπροστά µας ένα θέµα πάρα πολύ καίριο πραγµατικά, πολύ λεπτεπίλεπτο, που πρέπει να το δούµε µε πλεονάζουσα σοβαρότητα, γιατί ακριβώς αυτή η συγκριτική που θέτει το θέµα µπροστά µας, «Ψυχοθεραπεία και Εξοµολόγηση», µπορεί να δηµιουργήσει συγχύσεις ή ακόµη και περιττές αντιπαλότητες. Επειδή το θέµα είναι πάρα πολύ µεγάλο, στα λίγα λεπτά που διαθέτω µπροστά µου, θα προσπαθήσω να το σκιαγραφήσω πολύ απλά, πολύ αδρά, να πω πολύ µεγάλες έννοιες µε απλά λόγια, να το ορίσω στην αγάπη σας και να ΄χετε κάποιο στοιχείο, κάποιο επίπεδο, για να µπορείτε όταν γίνονται αυτές οι αναλύσεις να τις καταλαβαίνετε λίγο καλύτερα. Πρώτα-πρώτα, πού στοχεύει αυτή η συγκριτική; Τι στόχο έχει; «Εξοµολόγηση ή ψυχοθεραπεία». Πρώτα-πρώτα για ένα ξεκαθάρισµα εννοιών, να ξέρουµε τι έχουµε µπροστά µας και ποιες είναι οι έννοιες, ποιες είναι οι ορολογίες. Τι εννοούµε «ψυχοθεραπεία». Και ένα δεύτερο, πάρα πολύ ουσιαστικό και πολύ καίριο για την Εκκλησία µας, είναι για να µη γίνει πρόσληψη λαθεµένων στοιχείων. Τι είναι πρόσληψη : ξέρετε, η Εκκλησία µας όταν µπει σ’ ένα χώρο για να κάνει ποιµαντική, όταν κάνει ιεραποστολή, προσλαµβάνει τα στοιχεία του πολιτισµού που είναι εκεί του τόπου- τη «σάρκα» του τόπου και µέσα σ’ αυτή τη «σάρκα» ορίζει την αγάπη του Θεού. Και ο Χριστός προσέλαβε την ανθρώπινη σάρκα, την ανθρώπινη φύση. Έτσι λοιπόν η πρόσληψη είναι ένα καίριο θέµα˙ τι προσλαµβάνουµε. Ό,τι είναι προς πρόσληψη, προς αγιασµό, το προσλαµβάνουµε. Βλέπετε, ο Χριστός προσέλαβε την ανθρώπινη φύση. ∆εν προσέλαβε την αµαρτία της ανθρώπινης φύσης. Έχουµε εµείς κάτι να προσλάβουµε από αυτούς τους χώρους που γίνονται αυτές οι διεργασίες, ή όχι; Έχουµε να πάρουµε κάτι από όλες αυτές τις µεθοδολογίες που αναπτύσσονται, εµείς, ως νέες τεχνικές προσεγγίσεως των ψυχικών δεδοµένων; Πρέπει να τονίσω εκ προοιµίου, για τους χώρους που θα αναφερθώ, της 1

Οι πιο γνωστοί όροι που έχουµε µπροστά µας είναι οι όροι : ψυχιατρική. αν ένας εργάτης δουλεύει σ’ ένα εργοστάσιο που έχει θόρυβο. δεν έχουµε τίποτα µε την ψυχιατρική υπ΄ αυτήν την έννοια. Είναι ένα οργανικό µέγεθος και. Η ψυχοθεραπεία. Μπορεί. πιστεύω να το καταλάβατε. Εφόσον προσδιορίζει αρρωστηµένο εγκεφαλικό µέγεθος. πάρα πολλά. Αυτό το ξεκαθαρίζουµε. οµολογουµένως. Μπορεί κι ένας ψυχίατρος να ξεφύγει από τα όριά του και να κάνει ψυχοθεραπεία. Η ψυχοθεραπεία είναι µία έκφραση διαφόρων φιλοσοφικών αντιλήψεων περί 2 . Και εδώ ο όρος είναι ατυχής. Είναι µια ψυχολογική παρατήρηση. για θεραπεία του ανθρώπου. Αυτό το παρατηρεί η ψυχολογία. Είναι µια προσπάθεια να βοηθήσουν τον άνθρωπο. ότι όσοι ασχολήθηκαν έχουν ένα καλό κοίταγµα. Μπορεί να είσαι ένας ψυχοθεραπευτής. Άρα. αυτός κουράζεται και αρρωσταίνει. Απλώς παρατηρεί συµπεριφορά. για να θεραπεύσουν την ψυχή. Και όπως σεβόµαστε την ιατρική για όλα τα µέλη του σώµατός µας. Θέλουν να βοηθήσουν τον σήµερα κουρασµένο και τραυµατισµένο άνθρωπο. Αλλά το θέµα είναι το πώς θα βοηθήσουν τον άνθρωπο. Να αρχίσω πρώτα-πρώτα να ξεκαθαρίζω τους όρους. ο οποίος εκφράζει διάφορες φιλοσοφικές αντιλήψεις. Και υπάρχει και η ψυχοθεραπευτική. ∆ιαφέρουν αυτοί οι τρεις όροι. είναι κάτι τελείως διαφορετικό. Είναι µια προσέγγιση σωµατική. Μπορεί κι ένας ψυχολόγος να ξεφύγει από τα όριά του (παρατήρηση απλώς: να πει για ένα παιδί το οποίο είναι σε µια οικογένεια η οποία φωνάζει. Για να ξέρουν και οι χριστιανοί να µη συγχύζονται και µπλέκουν τα πράγµατα. ∆εύτερον. Γιατί το περιεχόµενό του είναι σωµατικό. που είναι µια προσπάθεια που κάνει σήµερα η επιστήµη να βρει βαθύτερες οργανικές διεργασίες. επειδή είναι ο θόρυβος µεγάλος. Βλέπει η ψυχολογία και λέει «όταν υπάρχει θόρυβος. Ε. µια καλή διάθεση. αλλά πιστεύω να καταλάβατε πως η ψυχιατρική είναι ένας κλάδος επιστηµονικός. κάποιων. Η ψυχιατρική ασχολείται -ως ιατρικός κλάδος. ∆ηλαδή. κοιτάζει το σώµα˙ απλώς έτυχε κάτω από µια λανθασµένη ορολογία να εκφράζει αυτό που εκφράζει.µε τις διεργασίες του εγκεφάλου. φυσικά. Τονίζω πως δεν είναι ανάγκη να είσαι ψυχίατρος για να κάνεις ψυχοθεραπευτική. Είναι παρατήρηση συµπεριφοράς. το σώµα να αρρωσταίνει από τις διεργασίες της ψυχής. Είναι µια παρατήρηση µιας συµπεριφοράς. σεβόµαστε και εκείνους που προσεγγίζουν τα οργανικά µεγέθη του εγκεφάλου. Είναι σωµατική διεργασία. αισθάνεται λίγο άσχηµα. ψυχολογία και ψυχοθεραπευτική. θετικός. Κοιµάται ένας σ’ ένα χώρο που είναι χωρίς ήλιο. και στην Ελλάδα µας και στο εξωτερικό για το ατυχές του όρου «ψυχιατρική». Αλλά παρατήρηση δεν είναι ο λόγος περί ψυχής. Έτσι λοιπόν. ούτε ψυχολόγος. Παρατηρεί απλώς πώς κινείται η ψυχή που δεν την ξέρει. Εξάλλου σ’ άλλες χώρες δεν µιλάνε καν για ψυχιατρική. Τα λέω πολύ απλά. δε µας αφορά τώρα η ψυχιατρική. Είναι µια παρατήρηση πώς εκφέρεται η ψυχή. Μπορεί να το δούµε σε λίγο αυτό.ψυχοθεραπείας ειδικά. µιλάνε για διανοητικές νόσους (mental diseases). η ψυχολογία. Ό. λοιπόν. νευρικό σύστηµα ή οτιδήποτε άλλο αφορά το σώµα. δεν υπάρχει δηλαδή κακότητα. Γι’ αυτό δεν διαθέτουµε καµία αµφιβολία. αυτός ο άνθρωπος είναι στενοχωρηµένος». Βλέπετε και µόνο ο όρος συγχύζει τα πράγµατα. ότι είναι νευρικό στο σχολείο). Απλά τα λέω τώρα. ∆ιαπιστώνει πώς συµπεριφέρεται ο άνθρωπος κάτω από διάφορες συνθήκες. του νευρικού συστήµατος και των νευροδιαβιβαστών. σήµερα ο µεγαλύτερος χώρος της ψυχιατρικής οµολογεί πως ο όρος «ψυχιατρική» είναι ατυχής. κάνει φασαρία.τι αφορά δηλαδή τα σωµατικά µεγέθη. εφόσον η ίδια δεν προσπαθεί να µπει σ΄ άλλους χώρους που δεν τους κατέχει. του νευρικού συστήµατος (ένα όργανο είναι) και των λεγοµένων νευροδιαβιβαστών. Είναι η προσπάθεια να θεραπευτεί η ψυχή. Να πω πού διαφέρουν και τι είναι. Έχουν γραφτεί κείµενα. Είναι η προσπάθεια πια. Γιατί η ψυχολογία τι κάνει.

απλή. Είναι καίρια για την ανάλυσή 3 . αφού όλα αυτά τα έχει πάρει κατά φύσιν από το ∆ηµιουργό της. Έτσι λοιπόν αν καταλάβατε αυτή τη βασική αφετηριακή τοποθέτησή µου εξ απόψεως ορισµών. τα «∆ογµατικά Έπη» («Έπη».που λέγεται «Έκδοσις ακριβής της Ορθοδόξου πίστεως». ασώµατη. να σας δώσω τι λέει η Εκκλησία µας και µετά θα κάνω µια συγκριτική. µε τα θέµατα της εκκλησιαστικής ποιµαντικής θεραπευτικής και εξοµολογήσεως. πραγµατικά θα χρειαζόταν µια ώρα για ανάλυση του ορισµού. Όλες αυτές οι επιστήµες έχουν ένα κέντρο. Ενώ χρησιµοποιεί ως όργανο το σώµα και παρέχει σ’ αυτό ζωή και αύξηση και αίσθηση και γέννηση. Πολύ βαθύς ορισµός. δηλαδή εθελότρεπτη˙ είναι και κτιστή.είναι συγκεκριµένα. χωρίς να έχει αλλού νου στην περιοχή της. αλλά εγώ θα διαβάσω µετάφραση.ψυχής. Ο ψυχοθεραπευτής και φυσικά και ο ψυχολόγος -που απλώς βλέπει τις αντιδράσεις της ψυχής στις διάφορες καταστάσεις. αόρατη κατά τη φύση της στα σωµατικά µας τα µάτια. Τι ορίζεται ως ψυχή. αλλά είναι η ίδια καθαρή. Να διαβάσω το κείµενο που γράφει εδώ ο Άγιος Ιωάννης ο ∆αµασκηνός˙ ορισµός της ψυχής: «ψυχή. µπορώ να προχωρήσω. Ασχολούµεθα δηλαδή µε κάτι αν είµαστε ψυχοθεραπευτές. τα δόγµατα της πίστεώς µας.και δεν ξέρουµε ούτε το περιεχόµενο της αναζητήσεώς µας. Προσέξτε τη λέξη «ουσία». Γι’ αυτό ακριβώς να αρχίσω τώρα να κάνω µια θεολογική προσέγγιση. ασχηµάτιστη. αλλά πολύ ουσιαστικός. Αρκεί κι αυτοί να µην εκτρέπονται (µπορεί ένας ψυχολόγος να κάνει ψυχοθεραπευτική˙ εξετράπη από την παρατήρηση. είναι ουσία ζώσα. Έναν πιο προχωρηµένο ορισµό. τρεπτή. Γι’ αυτό εκείνο που µας αγγίζει εµάς κι εκεί που µπορεί να γίνει µίξη. απ΄ όπου πήρε το είναι κατά φύσιν». λογική και νοερή. ∆εν υπάρχει ορισµός της ψυχής στην ψυχοθεραπευτική. ενεργητική. είναι η ψυχοθεραπευτική προσέγγιση. που είναι γραµµένα στο πρωτότυπο σε αρχαία Ελληνική γλώσσα και µάλιστα σε ρυθµό αρχαίων και ιαµβικών στίχων. Λέει ο Άγιος Γρηγόριος ο Θεολόγος στα «∆ογµατικά Έπη». Υπάρχει ένας απλός ορισµός. Τι είναι αυτό που λένε αυτοί ψυχή. Ουδείς. όπου ο Άγιος Ιωάννης ο ∆αµασκηνός βάζει κάτω και αναλύει. όχι σωστή µίξη. πάρα πολύ δύσκολα γραµµένα. δηλαδή τραγούδια). «Πνοή έδωσε ο Θεός». απλή. έχω κοιτάξει και πολλά συγγράµµατα και πολλά λεξικά που αναφέρονται σ΄ αυτόν τον χώρο των ψυχοεπιστηµών.τι έδωσε ο Θεός να τη συντροφεύει». αυτεξούσια. Όταν λέω «βιολόγος» εννοώ αυτόν που ασχολείται µε τα του οργανικού βίου του ανθρώπου. λοιπόν.δεν ξέρει το αντικείµενο µε το οποίο ασχολείται. Το πρώτο ερώτηµα: η ίδια η ψυχιατρική αρχίζει να αρνείται τον όρο ψυχή. περί ψυχής: «Η ψυχή είναι πνοή του Θεού και δέχθηκε σύντροφό της ό. Είναι κορυφαία ποιήµατα δογµατικά. Απλώς να παραθέσω δύο από τους πατέρες που προσεγγίζουν την έννοια της ψυχής και δίνουν ορισµό της ψυχής. Γι΄ αυτό λέγεται «Έκδοσις ακριβής της Ορθοδόξου πίστεως». Όταν λέω «γεωλόγος» εννοώ αυτόν που ασχολείται µε τη γη. Πώς γιατρεύουν. θελητική. Τι τολµάνε να γιατρέψουν. Όσο µπόρεσα. Και εδώ είναι το επικίνδυνο. γιατί η ψυχοθεραπευτική θέλει να θεραπεύσει την ψυχή και προτείνει µάλιστα και µεθοδολογίες θεραπείας της ψυχής. µετά από µερικούς αιώνες απ΄ το Γρηγόριο το Θεολόγο δίνει ο Άγιος Ιωάννης ο ∆αµασκηνός. Κι έτσι είναι. το σώµα δηλαδή. Τα άλλα -είπα. απλά και γλαφυρά. Μάλιστα αυτός ο ορισµός είναι γραµµένος σ’ ένα από τα κείµενά του. παρατήρηση συµπεριφοράς είναι). Άρα στέκοµαι τι είναι αυτή η ψυχοθεραπεία. που δίνεται πρώτα-πρώτα από τον Άγιο Γρηγόριο το Θεολόγο. Άρα το περιεχόµενο της ερεύνης του είναι η γη. Έχω βρει κάποιους ορισµούς της ψυχής σε κείµενα των πατέρων. Αυτή είναι η προσέγγιση του Γρηγορίου του Θεολόγου. Άρα δεν ξέρουν µε τι ασχολούνται. ∆εν υπάρχει. ∆εν τον ξέρει. Ο ορισµός της ψυχής δε δίνεται πουθενά. πολύ προχωρηµένο ορισµό. σε εκείνο το περίφηµο βιβλίο του -εύχοµαι όλοι οι Χριστιανοί να το διαβάσουν.

Αυτά που σας παρουσιάζω σήµερα έχω τη µεγάλη χαρά για πρώτη φορά να τα παρουσιάζω σε σας σαν ένα σχεδιάγραµµα ενός µεγάλου βιβλίου που ετοιµάζω γι΄ αυτά τα θέµατα. γι΄ αυτό λέει πάρα πολύ ωραία ο Βασίλειος Καισαρείας. λέει ότι τα ζώα έχουν ψυχή. Λέει ο Γρηγόριος ο Παλαµάς. Ουσία και ενέργεια. Για πρώτη φορά καταθέτω το πρώτο µου σχέδιο εδώ στην αγάπη σας. ο γνωστός Βασίλειος Καισαρείας (λέω δική του «Εξαήµερο».στις κορυφαίες εκφράσεις τους. µια ουσία που δεν µπορούµε να την προσεγγίσουµε. Πεινούν. αλλά είναι λέει και λογική. Τα ενεργήµατα είναι κάποιες κινήσεις ζωικές. που αν γίνουν κατανοητά από το πλήρωµα της Εκκλησίας. Αυτή είναι η ουσία του Θεού. ∆εν τις λέω ακόµη ποιες είναι. λογική και νοερή. Γράφει ο Γρηγόριος ο Παλαµάς κάτι καταπληκτικό. Ποια είναι αυτά τα τρία σηµεία. αλλά δεν έχουν το έλλογο. Είπα. σέβοµαι τον κόπο και τον µόχθο αυτών των ανθρώπων˙ προσπαθούν κάπου να κρατήσουν κάποιους ανθρώπους. έλλογος˙ πάνω στην ψυχή έρχεται και εγκαθιδρύεται η Χάρις του Θεού. Είναι µια ενέργεια αυτό. η ψυχή των ζώων (προσέξτε. τότε θα έχουµε στο χέρι µας τα όπλα για τη διαφοροποίηση και τη διάκρισή µας από όλες τις ψυχοθεραπευτικές µεθοδολογίες. Να ξέρουµε τι έχουµε εµείς ως θησαυρό στα χέρια µας και µετά βλέποντας το άλλο που έχουν οι άλλοι. ότι η ψυχή του ανθρώπου έχει ουσία και ενέργεια. Άλλο που δε λέω ότι είναι βλάσφηµοι -δεν ξέρουν. γιατί δεν έχουν τίποτα άλλο εκτός από τα ενεργούµενα µέσω του σώµατος. έχει φτιαχτεί από κάποιον.µας η λέξη «ουσία» που είναι «απλή». γι΄ αυτό και όταν διαλύεται το σώµα. ∆ηλαδή δεν είναι φτιαγµένη να έχει διχασµούς. Κρατήστε λοιπόν ότι είναι ουσία ζώσα. Βλέπετε τα ζώα είναι ορµητικά (έχουν και ορµές) και αυτό είναι ενέργεια. είναι θρεπτική και αυξητική». πηδούν. έχει µία κίνηση. Να θυµηθούµε πάλι το Γρηγόριο το Θεολόγο που λέει πως ο Θεός είναι «απλός». χορεύουν.τι βλέπουµε να εκφράζεται: τα αισθήµατα. θρέφεται. Για να δούµε λοιπόν τρία καίρια σηµεία της θεολογίας µας. Μίλησαν πολλοί πατέρες της Εκκλησίας µας. αλλά είναι µια ενέργεια. η κατ΄ εικόνα. Πρώτο θεολογικό σηµείο. δηλαδή δεν έχει διχασµούς µέσα Του. αλλά τι ψυχή) είναι η ζωή του σώµατός τους.κι άλλο που εµείς έχουµε µια πλεονάζουσα θεολογία που έχει να δώσει κάλλος και σ΄ αυτό που κι εκείνοι κάνουν. επέλεξα ελάχιστα κοµµάτια και περικοπές -να µην σας κουράζω. αυτό είναι η ενέργεια της ψυχής). έχουν το ορµητικό. Παρακαλώ τώρα την αγάπη σας όσο µπορείτε να µε ακολουθήσετε σε τρία κεφαλαιώδη σηµεία. ένας πατέρας της Εκκλησίας που έγραψε µία δική του «Εξαήµερο». 4 . είναι κι αυτή απλή. τα καίρια. αλλά είναι εικόνα του Θεού. Και εφόσον η ψυχή είναι κτίσµα του. Το λέει και η Αγία Γραφή. απλή κι όλα τα άλλα που είπα και φυσικά είναι κτιστή. ∆εν υπάρχει όµως ουσία της ψυχής. θα µπορούµε να κάνουµε τη συγκριτική µας χωρίς αντιπαλότητες. έχουµε ουσία και ενέργεια στην ψυχή µας. όχι ουσία. τα θεολογικά. Άρα βλέπετε. αλλά είναι µόνο ενέργειες. Πιθανώς κι απ΄ την αυτοκτονία. Ενέργεια είναι όλα αυτά µε τα οποία εκφέρεται η συµπεριφορά µας. ∆εν είναι µόνο σάρκα το ζώο. Είναι λέει και «ορµητική». ∆εν είναι αυτή η ψυχή που λέµε εµείς. τα συναισθήµατα είναι ενεργήµατα της ουσίας που δεν την προσεγγίζουµε. Μην µπλέκεστε µε τις ορολογίες. Λέει «το αίµα του ζώου ψυχή αυτού εστί». Λέει ο Άγιος Μάξιµος ο Οµολογητής : «η ψυχή του ανθρώπου κινείται. Το σέβοµαι! Αλλά αυτό δε σηµαίνει ότι δέχοµαι τη µεθοδολογία ή τους ορισµούς τους. τα οποία δίνουν πραγµατικά απαντήσεις σ’ όλη µας την αναζήτηση. Και φυσικά είναι αόρατη. είναι µόνο ενέργεια. κινείται. ο ∆ηµιουργός την έδωσε. Ενέργεια είναι ό. ο Θεός αναπλήρωσε την έλλειψη του λογικού µε την υπεροχή των αισθητηρίων». λέω. γιατί άλλοι έγραψαν «Εξαήµερο»): «επειδή τα ζώα δεν έχουν αυτήν την ουσία της ψυχής. (Αυξάνει. συνδιαλύεται και αυτή η ενέργεια µαζί. Μόνο ο άνθρωπος έχει την ουσία. Τα ζώα έχουν το αυξητικό.

Επειδή τον έφτιαξε µία αιτία και κινείται. δεν κάναµε τίποτα. πώς µπορείς να προσεγγίσεις τη θεραπευτική. Πού να σταµατήσει. Μέσα στο αιώνιο. Αν δεν ξέρω αυτό το σηµείο διακρίσεως ουσίας και ενέργειας της ψυχής του Παλαµά. Τι είναι η 5 . του Γρηγορίου Θεολόγου και του Μαξίµου. προς τα πάνω και συνέχεια κινείται ο άνθρωπος προς το Θεό. Και αυτοί που τρέχουν αρρωσταίνουν και αυτοί που δεν τρέχουν αρρωσταίνουν. που είπαµε είναι µια στάση. που είναι η µόνη θεραπευτική κίνηση που έχει ο άνθρωπος. Και τα δύο είναι αρρώστιες. Αλλά κάπου αναπαύεται στο Θεό. πάλι αρρώστια είναι. Μέσα στο απέραντο. Γι΄ αυτό γίνεται η κίνηση. πεινώ. ∆ε λέει ο Απόστολος Παύλος «από δόξα εις δόξαν». Και εµείς πέφτουµε. Αν τρέχεις. Η Εκκλησία µας µας βάζει να κινηθούµε : προσευχήσου. Αν δεν καταλάβουµε αυτήν την κίνηση του Αγίου Μαξίµου του Οµολογητή προς το Θεό. εκεί φτάνει σε µία κατάσταση όπου φαίνεται ότι παύει. ∆εν είναι δηλαδή τον τεµπέλη να τον βάλω να δουλέψει. κάνε µετάνοια. λίγο από κει. λάθος τρέχεις. Ανάπαυση στο Θεό σηµαίνει πια µια ακινησία που δεν είναι ακινησία. κινούµεθα προς το Θεό.ότι όλες οι ψυχοθεραπευτικές µεθοδολογίες αγνοούν το λογικό µέρος της ψυχής και κινούνται στο πώς θα χαλιναγωγήσουν ή και θα ερεθίσουν τα ένστικτα σαν θεραπευτική µεθοδολογία. τρέχουν πιο γρήγορα από εµάς. υποκύπτουµε στους λογισµούς. του Βασιλείου Καισαρείας. τα ζώα πηδάνε πιο πολύ από εµάς. Έρχεται από το κάλλος της θεολογίας του Αγίου Μαξίµου του Οµολογητού. ο οκνηρός και πώς θα κινηθεί ο δυναµικός και ο δραστήριος. είναι αιώνιος. ∆εύτερος ορισµός. κάνε µια κίνηση. αγωνία. Κινούνται οι άνθρωποι οριζόντια.ενώ δεν ήταν τίποτε -από το µη είναι. είναι σε µια συνεχή κίνηση. Είναι µια κίνηση πάντοτε αναγωγική. όπου εδράζεται το λογικό. Αγνοώντας την κίνηση αυτή. κάνουν πράγµατα που δεν τα κάνουµε εµείς. αλλά δεν παύει. γίνεται ο άνθρωπος άτρεπτος. Τι είναι η νηστεία. Σου λέει. Που τι σηµαίνει. Ακούστε τι γίνεται στον κόσµο. Άλλοι δεν κάνουνε τίποτα και µόνο αναπαύονται. Αν βγάλω την ουσία που την ξέρει µόνο η Εκκλησία η οποία έδωσε ορισµό. µας έρχονται λογισµοί. Πώς θα κινηθεί ο τεµπέλης. Και οι δυο θα κινηθούν προς το Θεό. καθετί και φυσικά ο άνθρωπος που έλαβε την ύπαρξη -το είναι. ταχύτητα. Θα δούµε σε λίγο -µερικά παραδείγµατα θα δώσω. αλλά κινούµεθα προς το Θεό και η θεραπευτική της Εκκλησίας µας είναι να κινηθούµε προς το Θεό. Η κίνηση της ψυχής προς το ∆ηµιουργό της ως θεραπευτική τοµή. Άλλοι τρέχουν πολύ και κουράζονται και άλλοι επειδή κουράστηκαν πάνε να ξεκουραστούν. ή αυτόν που δουλεύει πολύ να τον βάλω να ξεκουραστεί λίγο. Βλέπετε πώς συνδυάζεται η µετάνοια: εξοµολόγηση. όπου. και αυτός πολύ απαραίτητος. Αυτή η κίνηση είναι φτιαγµένη από το Θεό για να πηγαίνει τον άνθρωπο στο Θεό. να κινηθείς σ΄ Αυτόν. Λάθος και τα δύο. ∆εύτερο θεολογικό σηµείο. Μέσα στο ατέλειωτο. Αλλά τους λείπει η ουσία του πράγµατος. Τι είναι η γονυκλισία. η ψυχή του πια κινείται και πάλι κινείται. δεν πεινώ. Να λοιπόν κάτι σπουδαίο. Ζωώδεις εκφράσεις: θυµός. έχω ανάγκες. κινείται γιατί φτιάχτηκε από το Θεό˙ κινείται.κινείται. νεύρα. χωρίς να τρέχεις προς το ∆ηµιουργό σου. βάλε το είναι σου. λέει ο µεγάλος θεολόγος Μάξιµος ο Οµολογητής. Πώς µπορεί λοιπόν να γιατρέψουν την ψυχή όλη. Ενώ βλέπετε. η Λειτουργία. τότε πώς προσεγγίζω την ψυχή. Λέει. Πιστεύω αυτό να το καταλάβατε. Ο άνθρωπος έτσι φτιάχτηκε από το Θεό. Τι λέει η Εκκλησία. Αν αγνοήσω την ουσία της ψυχής. και είναι µόνο το ορµητικό και το θρεπτικό. αλλά αµαρτάνουµε λίγο από δω. χωρίς να φτάσεις στην ατρεψία. Αν δεν κινείσαι. µέχρις ότου καταλήξει µέσα στο Θεό.Βλέπετε. Ο Θεός είναι ατελείωτος. για ποια ψυχή οµιλώ. Να κινηθεί το σώµα. Ακόµη και στο χώρο της Εκκλησίας. Έγινε άτρεπτος άνθρωπος πια. όλα τ΄ άλλα τι είναι. Τρέχουνε. γιατί δεν έχουν αυτήν την ουσία της ψυχής. αφού δεν ξέρουν ότι η ψυχή είναι ουσία και ενέργεια και λένε ότι είναι µόνο ενέργεια. Θα σας το πω µε ένα απλό σχήµα.

Και ένα καίριο σηµείο. να µην απογοητευτεί. Ο άνθρωπος έχει µέσα του την κίνηση προς ηδονή. Προσέξτε. αισθανόµαστε τα πάντα. την έτρεψε τώρα προς τις αισθήσεις του. Ήρθε η οδύνη και καλύπτει την ηδονή του ανθρώπου. Να διαβάσω το κείµενο του Μάξιµου. έδωσε κίνηση προς ηδονή προς το Θεό. όπου µες την οδύνη και τον πόνο η ηδονή που πάει να ξεσπάσει. Μια συνεχής κίνηση: Ώρες˙ Πρώτη. Είναι η κίνηση του όλου ανθρώπου προς το Θεό. Αυτή η ηδονή του «εράσθαι τον Θεόν». έχει καίρια σηµασία. µπορεί να δώσει αυτή τη διαφορά. η συνεχής κίνηση προς το Θεό. Και ενώ αναπαύεσαι είσαι εκεί µέσα. Αυτό το σηµείο λοιπόν της κινήσεως για µια στιγµή ο Μάξιµος ο Οµολογητής το λέει (είπα αναπαύεται). η θεραπευτική της Εκκλησίας µας. κουράζονται πραγµατικά. ουσία είναι το έλλογο. Οι αισθήσεις είναι απ΄ το Θεό. όλα είναι αισθήσεις. Απόδειπνο. Αν οι αισθήσεις στραφούν στο Θεό και κινηθούν προς το Θεό. η µοναδική θεραπευτική. το΄χει µέσα του. Ενάτη. λέει. πρώτα ήταν η ουσία και η ενέργεια και µετά έρχεται αυτή η κίνηση. Είµαστε γεµάτοι από αισθήσεις. «ο οποίος δηµιούργησε την ανθρώπινη φύση. αυτό το µέγεθος το ορίζει ως θεραπεία. λέει. Όρθρος. Καίρια. αν η κίνηση για ηδονή δεν πάει στο Θεό. βλέπετε µια άλλη ειδοποιός διαφορά. Εσπερινός. Τι είναι αυτός ο συνεχής κύκλος των ακολουθιών της Εκκλησίας µας. να αγαπάς το Θεό. βράδυ: Μεσονυκτικό. Και επειδή ο Θεός είναι απέραντος.«αλλά κάποια νοερή δύναµη προς ηδονή». Βλέπετε. Θέλω να σταθώ ένα λεπτό. υπάρχει όµως µέσα. αλλά τι ηδονή. Έβαλε λοιπόν την οδύνη ως φάρµακο. το Μάξιµο και τον Παλαµά. ακούστε πώς το ερµηνεύει. προς το Θεό. Τονίζω πρώτα˙ η διαφορά ουσίας και ενέργειας στην ψυχή. Βλέπετε. της θεραπευτικής της. Άρα. τότε στρέφεται και γίνεται ηδονή των αισθήσεων και εκεί αρχίζει η αµαρτία. σπουδαίο θεραπευτήριο. Οι άνθρωποι έχουν καλές προθέσεις και κουράζονται και ιδρώνουν κοντά στους ανθρώπους. που είναι γραµµένο από τους µεγάλους αυτούς πατέρες. Αλλά δεν είναι η έξοδος της τραγωδίας εκεί που ψάχνουν απλώς. αλλά ο Θεός. δεν έβαλε µέσα της ηδονή» -µην το παρεξηγήσετε. Αν έχουµε την κίνηση προς ηδονή.ενατένιση µε το µάτι. Αυτά τα τρία καίρια σηµεία τα θεολογικά -επιτρέψτε µου να τα επαναλάβω απλώς να τα θυµάστε για τη συνέχειά µας. «Ο Θεός». γιατί εκεί θα στηριχθούµεορίζουν την ουσιαστική διαφορά του µυστηρίου της Εκκλησίας. το τρίτο σηµείο το θεολογικό. ακούµε. Βλέπετε «στάση» δεν είναι καλή λέξη. Τον συγκρατεί. Είναι κάτι πράγµατι καταπληκτικό. απλώς τον ταλαιπωρεί από δω κι από κει. ανεπανάληπτη διαφορά της Εκκλησίας µας απ’ οποιαδήποτε ψυχοθεραπευτική διαδικασία και ας έχει τις καλύτερες προθέσεις. µεσηµέρι. έβαλε την οδύνη. Έκτη. όλα τ΄ άλλα είναι αισθήσεις (η γεύση κτλ). την κίνηση προς ηδονή που είχε προς το Θεό. το λέει και λίγο αλλιώτικα ο Μάξιµος. Το ξαναλέω˙ δε θέλω να παρεξηγηθώ. Μια συνεχής ενεργοποίηση προς Αυτόν. Η κίνηση πρωί. Καλά κάνει και τον συγκρατεί. να µην καταστρέφει τον κόσµο. Είναι µια άλλου είδους στάση. Τι είναι όλες αυτές οι σωµατικές πράξεις που κάνουµε στην Ορθοδοξία µας και πολλοί άλλων οµολογιών δεν τις καταλαβαίνουν. καίριο σηµείο αυτό σε µια ψυχοθεραπευτική διαδικασία και µάλιστα τονίζει ο Μάξιµος «και επειδή είδε ο Θεός πως ο άνθρωπος έτρεψε όλη την ηδονή. από οποιαδήποτε άλλη καλοπροαίρετη και έντιµη κατά τα κοσµικά προσπάθεια θεραπευτικής. ο Θεός έβαλε ένα φάρµακο και ένα θεραπευτήριο. αν δεν τον βάλει σ’ αυτή την κίνηση. να γίνει κάτι κυρίαρχο αρχίζει και υποτάσσεται. Τρίτη. αλλά δεν µπορεί πάντα να τον συγκρατεί. Αν κάποιος δεν ορίσει τον υπό θεραπεία κάτω απ’ αυτήν την κίνηση. όλες οι αισθήσεις -αυτό που κάνει η Ορθοδοξία µας. της εικόνας. Ορίζω το δεύτερο˙ η κίνηση προς το Θεό και καµία άλλη κίνηση δεν 6 . Να. Μες το Θεό. λέει ο Μάξιµος. συνέχεια κινείσαι «από δόξα εις δόξαν». Βλέπουµε. Το λέει «έκσταση». Ενέργειες είναι οι εκφράσεις οι εξωτερικές. δεν έδωσε ηδονή στην κάθε αίσθηση. να µην αυτοκτονήσει.

Αφού είναι κτιστό υπόκειται σε έρευνα. αυτό ξεσπάει στα οριζόντια µεγέθη. Και θαρρείς και κρατάς στα χέρια σου έναν πύραυλο που πρέπει να εκτοξευτεί προς τα πάνω. Ερευνώνται. σκάει κάτω οριζόντια και συντρίβει τα πάντα στο γύρω περιβάλλον. εφόσον µελετούν την ψυχήπράγµα που δεν το όρισαν. του αγαπάν Αυτόν και είναι η κίνηση προς ηδονή. Έβαλαν ορολογίες. ∆εν έχουν καµιά σχέση µε την ψυχιατρική (µε τον εγκέφαλο. Ερώτηση: δε µου λέτε. επειδή έχει αυτό το δυναµικό. 7 .θεραπεύει τον άνθρωπο παρά µόνο η κίνηση προς το Θεό. Το καθετί κτιστό είναι ερευνώµενο». όπως τα όρισα από τον Μάξιµο τον Οµολογητή. που δεν την έχουνε την ουσία της ψυχής τα ζώα είπαµε. Ότι «παν κτιστόν µη ερευνώµενον». Προσέξτε τώρα το καίριο σηµείο. γαστριµαργία… Αυτή η έκρηξη είναι πια.θα΄ πρεπε τουλάχιστον να ψάξουν. Και είπαν 200 και 300 αιτίες. αφού µιλούν για ψυχή. Και εδώ είναι το µπλέξιµο. που επειδή δεν την έχουµε προς το Θεό. ∆εν είναι επιστηµονικές προσεγγίσεις. σε µικροσκόπιο. Ο Θεός µόνο είναι άκτιστος. ραία. τι λες Ιωάννη. αυτή κι αυτή. Η υπόθεση είναι πάντα υπόθεση. αλλά ηδονή του «εράν Αυτόν». Γιατί ο άνθρωπος είναι έτσι.» Αυτή η νοερή κίνηση στο Θεό. τι έχουν πει οι προηγούµενοι αιώνες περί ψυχής. το µη ερευνώµενο από τον άνθρωπο είναι η ουσία της ψυχής που είναι κτιστή µεν. Αυτή η δύναµη για ηδονή που έδωσε ο Θεός. Κανονικά έπρεπε να τα ξέρουν. µόνο ενέργειες έχουνε. Και είπαν η αιτία είναι αυτή. ξεκαθάρισα την ψυχολογία ως απλώς παρατήρηση πώς συµπεριφέρεσαι και µένει αυτό µόνο. Και άρχισαν να κάνουν υποθέσεις. Όλα που λέµε. Άλλο αυτό και άλλο η φιλοσοφία περί της παθήσεως. «ψυχώσεις». η ψυχοθεραπεία της σύγχρονης κοινωνίας. είναι υπόθεση. διαλυµένο. ότι όλες οι ψυχοθεραπευτικές µεθοδολογίες είναι φιλοσοφικές µεθοδολογίες. Λένε αυτοί «µα ας µην ξέρουµε τον ορισµό της ψυχής. Μα. Η µεγάλη αγωνία των ψυχοθεραπευτών˙ πώς θα θεραπεύσουν τη νεύρωση. ΟΧΙ. βλέπετε λέει κίνηση. ξεσπάει προς τα κάτω και περνάει µέσα σ΄ όλες τις αισθήσεις του ανθρώπου και ο άνθρωπος γίνεται άνθρωπος της ηδονής. Απλώς µένει η λανθασµένη ορολογία «ψυχιατρική». δύο βασικές ορολογίες είναι : «νευρώσεις». Και τρίτον˙ η δοµή της ηδονής. Βλέπετε. Άρα παν κτιστόν µη ερευνώµενον. αν αποτύχει η διαδικασία της εκτοξεύσεως. αυτό˙ αν πει ένας ότι είναι το σεξουαλικό. γι’ αυτό σήµερα µπορεί να έχουµε 200 και 300 σχολές ψυχοθεραπευτικής. κτιστή δε λέτε ότι είναι η ψυχή. Κτιστές είναι. ∆εν θα µπω στην ανάλυσή τους. δεν έχουµε αυτήν την κίνηση να αγαπήσουµε το Θεό ως ηδονή. Ξεκίνησαν λοιπόν χωρίς να ξέρουν αυτήν την ιστορία. η τάση για την ηδονή. οι ουράνιες δυνάµεις των Αρχαγγέλων είναι κτιστές ή όχι. αλλά µη ερευνώµενη. Ξέρει από πριν τι είναι σαν υπόθεση φιλοσοφική και ψάχνει να βρει αυτό που όρισε. µε το νευρικό σύστηµα. Και ξεκινώντας η οποιαδήποτε σχολή να θεραπεύσει. Τώρα να δούµε τι κάνει η οποιαδήποτε ψυχοθεραπευτική προσέγγιση. Ποια είναι η αιτία της νευρώσεως. Άρχισαν να κάνουν υποθέσεις. η κίνηση που γίνεται παύση. Θα τονίσω κάτι πάλι πάρα πολύ καίριο. Οι ψυχοθεραπευτές αυτά που σας είπα δεν τα ήξεραν. Κτιστή δεν είναι. αυτό. Αν πει ένας ότι είναι εγωισµός. Κινείσαι στο Θεό και µετά έρχεται αυτή η ηδονή. Απλώς προσπαθεί να τ΄ αποκαλύψει. Καµιά σχέση. Τρία λοιπόν καίρια θεολογικά σηµεία. Ξέρετε τι λέει ο Άγιος Ιωάννης ο ∆αµασκηνός. κτιστή είναι. Η υπόθεση έχει µέσα της µια φιλοσοφική πρόταση. Ξεκαθάρισα την ψυχιατρική ως σωµατικές διεργασίες. Βλέπουν τον άνθρωπο κουρασµένο. ∆ε θέλω να σας κουράσω. εµείς το ορίσαµε µε την ορολογία του Αγίου Ιωάννη του ∆αµασκηνού. ξέρει εκ προοιµίου τι είναι η αιτία. Ο καθένας πιάνει κάτι. Αυτό γίνεται. λένε. Μπορεί κάπου να ΄χει ένα στοιχείο αλήθειας. σε παρατήρηση. Αν δεν εκφραστεί προς τα πάνω. µε τους νευροδιαβιβαστές). έκσταση και ξανά κίνηση. Και συνεχίζει ο ίδιος Άγιος: «Τι είναι το οµοειδές των ανθρώπων µε τις ουράνιες δυνάµεις.

Όλες λοιπόν οι προτεινόµενες προτάσεις τους κινούνται στο επίπεδο το οριζόντιο. λίγο οι ορµές µου. τον έξω από το Θεό. λέει. Όχι ουσία ψυχής. ως κοινωνικός λειτουργός. Όποιος τολµήσει να πει ότι είναι υποκείµενο ερεύνης. υπάρχουν εντολές. ε. Και αρχίζει πια η πρόταση της κάθε σχολής να είναι ή παράλληλη µε το Φρόυντ ή λίγο διαφορετική. Πώς θα θεραπεύσει αυτά τα ένστικτα. αυτό που βγαίνει στη µέση είναι το «εγώ». το πολύ γνωστό παράδειγµα. πρωτογενής µέθοδος του Φρόυντ ήταν µέχρι 5-6-7 χρόνια να κάνεις την κουβέντα αυτή και σιγά-σιγά να αναδυθεί από µέσα σου. βγαίνει και θα βγει από µέσα σου αυτό (το υποσυνείδητο). Αλλά είναι αδύνατον και την ψυχή να ερευνήσουν και να δώσουν στην ψυχή αυτά που σας είπα: ουσία. Βλέπετε. τα ένστικτα. Αυτές τις εντολές τις λέει «υπερεγώ». Και αρχίζει ο µεγάλος κυκεώνας πια της ψυχοθεραπευτικής. Και λίγο η καταπίεση του νόµου. του πατέρα αυτών των ψυχοθεραπευτικών µεθοδολογιών. Αν ο προσδιορισµός είναι το σεξουαλικό ένστικτο. Μπορεί να πάτε σε µια σχολή κοινωνικών λειτουργών. Η κίνηση. Κι αρχίζει να λέει ποια είναι τα πιο κυρίαρχα ένστικτα. είναι να αρχίσεις να λες τη ζωή σου. Πώς θα γιατρέψει. αλλά µη ερευνώµενο. της ηθικής. πώς θα το θεραπεύσει. Να λοιπόν µερικά παραδείγµατα. Είναι µέσα. Βλέπουν τον άνθρωπο. Είναι φιλόσοφος. να πάρετε µια µικρή γεύση. το καταπιεσµένο «εγώ». και πάνε να τον γιατρέψουν. Άρα. Προσέξτε. Ενέργειες. µα όλες. Όλες οι θεωρίες αυτές -από όλες αυτές κάπου 25 κυριαρχούν στην Ελλάδα σήµερα. Κτιστό. µερικές νύξεις απ΄ όλες αυτές τις σχολές. να λες. µε εµποδίζει ο νόµος και η ηθική και είµαι αυτό το «εγώ». Το πρώτο γνωστό παράδειγµα. πάνω από µένα και µε καταπιέζουν. Η βασική. Ενέργειες θα προσδιορίζει. Εκεί δεν είναι επιστήµων. κάνει λάθος. Η ηδονή. να λες. δεν µπορούν να την ερευνήσουν.όλες. Θέλω µερικά πράγµατα να κάνω µε τα ένστικτα. Πού θα στραφεί αυτή η ανώµαλη 8 . είναι κρυµµένο µέσα. τις φοβάσαι λίγο και δεν εκδηλώνεις τα ένστικτά σου αυτά. Και θεραπεία. ενάµισι χρόνου και να γίνουν ψυχοθεραπευτές. έτσι ξεκινάει. Μπορεί να περάσουν από ένα σεµινάριο ενός χρόνου. Για πάρα πολύ καιρό. Και τονίζω. Πώς. ποτέ. αδύνατον να γιατρευτεί η ψυχή. Προσέξτε. Εάν λοιπόν προσπαθούν να την βρουν την ψυχή. Η ουσία. το τονίζω. αρχαία. Όχι. Άρα η ψυχή δεν ερευνάται. τα φοβάσαι. ∆εν µπορεί. από όλο αυτό το «υπερεγώ» που σε καταπιέζει. το λογικό που είναι του Χριστού µας. να απελευθερωθείς απ΄ τα ταµπού. υπάρχουν νόµοι. την κίνηση προς το Θεό. Θα πούνε κάποιοι : µια µέρα θα έρθει µια επιστηµονική µεθοδολογία που θα την ανακαλύψει. Θα σας δώσω µερικά υποδείγµατα. αυτό που βλέπουµε. προτάσεις περί θεραπείας. Να λοιπόν ο Φρόυντ. σωστά το προσδιορίζει. Άρα έγινε φιλόσοφος. Στην ηδονή. Τι θα γίνει µ΄ αυτή την ηδονή. ∆εν έχει το ανοδικό. Και βάζει το σεξουαλισµό. µη γνωρίζοντας αυτό το ανοδικό. παρόλες τις έντιµες προσπάθειες πολλών απ΄ αυτούς. να πάρετε ένα µάθηµα ψυχοθεραπευτικής και να γίνετε ψυχοθεραπευτής. γι΄ αυτό σήµερα στην Ελλάδα πολλοί ψυχοθεραπευτές δεν είναι γιατροί. τι εµφανίζοµαι εγώ. Κάνει σωστό προσδιορισµό. Το τονίζω˙ η κάθε ψυχοθεραπεία είναι φιλοσοφική προσέγγιση. δεν έχει την ηδονή-οδύνη. Στα ένστικτα. Είναι φιλοσοφική προσέγγιση. προσδιορίζει πολύ σωστά ότι η ρίζα του πράγµατος είναι στα ένστικτα. Και επειδή υπάρχουν κάποιοι ορισµοί απ΄ την κοινωνία. Να λοιπόν η κάθε σχολή έρχεται τώρα να κάνει προτάσεις. αλλά εγκαινίασε το χώρο του συνδυασµού της ψυχοθεραπευτικής µε την ιατρική. προσεγγίζουν τον άνθρωπο χωρίς το κάλλος αυτών των τριών µεγεθών που σας είπα.βγαίνει. αλλά ποια ένστικτα. ε. βγαίνει.Κατά το οµοειδές µε τις ουράνιες δυνάµεις. το Φροϋδικό. το ξέρετε πολύ καλά. Και εκεί βάζει τον όρο «υποσυνείδητο». την κίνηση προς το Θεό και την κάλυψη της ηδονής -προς τα πού. Εδώ στο δικό του µέγεθος. ψυχίατρος ήταν. νόµοι ηθικοί -µόνο στον ψυχοθεραπευτή τα λες.

Βλέπετε. «Εγώ ειµί ο ν» και εσύ -που είσαι εσύ. όπως ο Έριχ Φροµ. Και µπορεί µια περίπτωση να είναι και έτσι. περνάει ένα σοκ κι αυτό του µένει για πάντα. να γίνει ηγέτης». Τρόποι. ένας στοιχειώδης προσδιορισµός του σεξουαλικού ενστίκτου χωρίς θεραπευτική και µε λάθος µεθοδολογία. η οποία µάλιστα περνάει και από µια άλλη φιλοσοφική µέθοδο.εξιδανικεύει το γιατρό του. δούλευε. Πού θα πάει το «εγώ». για να καθηλωθεί. Βλέπετε. λέει. Πώς έφτασε. Γιατί η κοινωνία είναι το παν που ορίζει τα µεγέθη». ∆εν υπάρχουν απαντήσεις. Ή θα πάτε σε άλλες µεθοδολογίες. Η γέννηση.ηδονή. Λέει να βρω πού είναι αυτό και να δω πόσο σωστά θα εκφραστεί.βρίσκεις τον «εγώ ειµί ο ν». Το λέει ο Ρανκ. αν τολµούσαµε. Η έλλειψη µητρικής φροντίδας στα πρώτα στάδια της ζωής µας. ο Γιουνγκ που λέει τι συµβολίζει αυτό που κάνει ο άνθρωπος. αυτοί εκ προοιµίου ξέρουν ότι είσαι νευρωτικός. Ένα παιδί. όπου ο άρρωστος έχει µια σχέση ιδιότυπη µε τον θεραπευτή του. Κι έρχεται ένας τρίτος. Η γνωστή ιστορία του Άντλερ. Αλλά δεν είναι εκεί η θεραπεία. Μια µητέρα που ήταν λίγο ανέµελη. Πού θα τη στρέψεις. Μπορεί κάτι να συµβολίζει. δεν αρκεί να θεραπευτεί ένας άνθρωπος. Ρωτάει ο Φρόυντ: «Πώς έφτασε ο άνθρωπος σ΄ αυτή την κατάσταση. Τι συµβολίζει αυτό που κάνεις. όπου ο θεραπευόµενος -αυτό είναι βασική µεθοδολογία της κλασικής φροϋδικής προσέγγισης. Μπαίνει σε µια χαώδη διαδικασία. Λέει είναι το ένστικτο της ανωτερότητας. δεν είχε το παιδί κοντά της κτλ. το ψάχνει. µηχανισµοί. Χωρίς το Θεό είναι ένα ηδονικό «εγώ». Λέω. γιατί αυτό οφείλεται στην έλλειψη της µητρικής φροντίδας στα πρώτα έτη της ζωής σου και ψάχνουν εκεί την ιστορία. Κι αυτό καθορίζει τη ζωή σου. Εδώ είναι η µεγάλη ιστορία. ταπεινούµενο «εγώ» και βρίσκεις το πρόσωπό σου µπρος το Θεό. Μία περίπτωση µπορεί να είναι κι έτσι. Και οτιδήποτε παθαίνει. Μεταθέτει την προηγούµενη θεωρία. το τραύµα της γέννησης στα πρώτα χρόνια. τις πρώτες εβδοµάδες της ζωής µας. Και αρχίζει αυτή η φοβερή ιστορία της «µεταβίβασης». Αρχίζουν οι συµβολισµοί. Αλλά αυτό είναι ένα ταπεινό. όπου γίνεται µια δέσµευση του προσώπου του θεραπευόµενου µε το πρόσωπο του θεραπευτή και αυτό θέλει χρόνια διαδικασία. Τι θα γίνει πια αυτό το «εγώ». Αλλά δεν είναι όλα έτσι. Ε. όποιο ψυχολογικό πρόβληµα. πώς θα θεραπευτεί η κοινωνία. Κι αν δεν είναι έτσι. το πλάσµα. αρχίζει µια ολόκληρη ιστορία. Γιατί δεν το ’χε ποτέ. Λέει ο Μάξιµος ο Οµολογητής: το «εγώ» θα πάει στο Θεό και θα γίνει πραγµατικό «εγώ». Εµείς το λέµε εγωισµό αυτό. το θεραπευτή του. Λέει ο Άντλερ : «Τι προσπαθεί να πετύχει ο άρρωστος µ΄ αυτό που κάνει. Και το βρήκε. συνεχώς. την ώρα που γεννιέται. Να. λέει. Αλλά εκεί είναι η θεραπεία. Να βρεθεί µπρος το Θεό. που λέγεται «µεταβίβαση». Πρέπει να θεραπευτεί όλη η κοινωνία. υπάρχουν αυτοί οι µαθητές του Φρόυντ που αρνούνται το Φρόυντ και κάνουν δικές τους σχολές. «Πρέπει όλοι να περάσουν από 9 . Μπορεί και κάτι να είναι έτσι. Και εξιδανικεύει και έχει ένα πρότυπο επιτέλους στη ζωή του. Ο Θεοντόρ Ράιχ λέει κάτι άλλο. Μια σχέση όπου ο θεραπευτής παίρνει τη θέση του γονιού. Βλέπετε. ο Ότο Ρανκ λέει το τραύµα της γέννησης. το ότι βγαίνεις από τη µήτρα της µητέρας σου και πας στον έξω κόσµο είναι ένα σοκ. είναι η αιτία του αρχέγονου άγχους. Ή παίρνει ιδεατά και τη θέση του εραστή. παραδείγµατος χάριν. Πού θα εκδηλωθεί. Και µάλιστα έχει γράψει ένα βιβλίο που λέγεται «Ακούγοντας µε το τρίτο µάτι». ∆ε λέει πώς γιατρεύεται. το «εγώ» πάλι. είναι αυτό το τραύµα της γέννησης. µερικές άλλες παρατηρήσεις. το ψάχνει ο ψυχοθεραπευτής… Αν πας δηλαδή σε µια σχολή των Ραϊχιστών. Και µετά από κει πια. ο γνωστός Έριχ Φροµ που λέει «για να θεραπευτεί ένας άνθρωπος. Γιατί δεν το ΄χε ποτέ. Φταίει το σεξ». Υπάρχει µια φοβερή διαδικασία. Πώς θα γιατρευτεί αυτό. Ε. Γιατί έχει περάσει και από αυτά τα ένστικτα τα εσωτερικά που και λάθος εκφράστηκαν και βρίσκει ένα πρότυπο επιτέλους στη ζωή του.

) δε γίνεται λόγος για θεραπεία των παθών. Αυτό έχει µια απολυτότητα. να πω δυο-τρία πράγµατα καταληκτήρια. Κι έρχονται πολλές άλλες θέσεις. άλλος «γιατί είχα το σεξουαλικό». Μα τι λες. Κι εµείς θέλουµε την εν Χριστώ κοινωνία. Τι θα γιατρέψει αυτό το πράγµα. ότι δεν αφήνουµε το σώµα µας να εκφραστεί. τι τρώει κτλ. για την άσκηση. Και λένε οι πατέρες µε ένα φοβερό κάλλος. Εδώ δε µιλάµε καν για την τάση προς ηδονή. για την ηδονή. Κανένας λόγος δε γίνεται. και ο κάθε ασθενής µπορεί να ήταν κάπου αλλού. Τα ΄χω µπροστά µου και ζαλίζοµαι που τα βλέπω. η οποία λέει ότι ο άνθρωπος κατανοείται µόνο υπό τη βάσει της ολότητάς του. Την ψυχή µας έδωσες. η αγωνία του ανθρώπου. Ένα απέραντο χάος. Μα. Οι ενέργειες. γιατί είναι έτσι. µια έκρηξη και πρέπει όλο αυτό να εκφραστεί. Θεραπεύουµε το πρόσωπο κι αυτό µεταµορφώνει την κοινωνία. Χριστέ µου. ο άλλος «έχω αρρωστήσει γιατί δεν εξέφρασα το σώµα µου». να χτυπιέσαι -συγνώµη γι΄ αυτά που θα πω. Και όλη αυτή η ιστορία καταλήγει µετά σε µια µετεξέλιξη. Θα καταλάβατε πρώτα-πρώτα πως σε αυτές τις θεραπείες (που σας λέω οι άνθρωποι είναι έντιµοι. Τι σχέση έχουν αυτά µ΄ όλο το κάλλος της Εκκλησίας µας. µε την άσκηση και τον πόνο. του Ρόλλο Μέη. Απίθανες υποθέσεις. Το σκεφτήκατε ποτέ. ερµηνευτικό: «µα την ψυχή που κινείται χωρίς ουσία και µόνο µε τις ενέργειες. λέει ο Βίλχελµ Ράιχ.. Γι΄ αυτό «ψυχή φάγε. Λέγεται µορφολογική θεραπεία αυτή.αλλά πώς. ∆υστυχώς η ώρα πέρασε ήδη για να διαβάσω κείµενα των πατέρων. Πολλά ονόµατα˙ ορθολογική ψυχοθεραπεία του Άλµπερτ Έλλις : αδυναµία να αποδείξουµε τίποτα στη ζωή µας. των ορµών. Ολοκληρώνοντας αυτή τη σύντοµη ανάλυση. Και η 10 . Και τελικά θυµάµαι αυτό που είχε πει ο Χριστός σε εκείνον τον καταπληκτικό του λόγο και οι πατέρες τον ερµηνεύουν. η ανάλυση του Έρικσον. όταν έλεγε «όποιος θέλει να σωθεί.ψυχανάλυση». για την ψυχή. ούτος σώσει αυτήν». το πρόβληµα γιατί ζούµε. ευφραίνου. «Ο µισών την ψυχήν αυτού ένεκα εµού και του Ευαγγελίου. ο Βίλχελµ Ράιχ. Μπορεί κάπου να σας βοηθήσουν. Η έκρηξη της σεξουαλικότητας. Έρχεται µια άλλη θεωρία. Να το λέει ο Χριστός. Η έκρηξη. Ο ένας φωνάζει «έχω αρρωστήσει απ΄ τη µητέρα µου». αµοιβαίο σεξ και οµαδικό σεξ. µπορεί να γίνει αυτό το πράγµα. ο άλλος «γιατί είχα αυτό το στάδιο του σοκ της γεννήσεως». για τίποτε απ΄ όλα αυτά. κάποια αιτία να είχε. Λέει ότι η αιτία της νευρώσεως είναι ότι δεν εκφραζόµαστε σωµατικά. λέει. να κάνεις αυνανισµό. έχεις πολλά αγαθά». «Ο µισών την ψυχήν αυτού». θεωρίες. πρέπει να καταλάβεις πού ζει. Αλλά. Είναι µια κάθετη άποψη που δεν έχει τίποτε να πει. Όλα αυτά τα κείµενα των πατέρων για όλες αυτές τις θέσεις θα τα καταθέσω σ΄ αυτό το ταπεινό πόνηµα που ετοιµάζω. στην οµαδική ψυχοθεραπεία. ∆εν µπορεί να γίνει. τότε σώζουµε τη ζωή µας. Ακούστε τη θεραπευτική µέθοδο του Ράιχ: να ουρλιάζεις. µε την οδύνη.να κάνεις καταναγκαστικό εµετό. θα ΄χουµε το µαζικό. όπου είδαν ότι έλεγαν θεωρίες ο καθένας. να µισήσει την ψυχή αυτού». Και µπαίνεις µε µία αρρώστια και βγαίνεις µε είκοσι. πώς είναι. Κι ακούς 20 αιτίες αρρώστιας και λες όλες είναι δικές µας. να κάνεις αµοιβαίο αυνανισµό. ψάχνουν να βρουν κάτι να βοηθήσουν τους ανθρώπους . Ακούστε τι λέει ένας τροµερός ψυχοθεραπευτής. ανάλυση του Μάσλοου : αν αυτοπραγµατωθούµε. Με την κίνηση. Τραγικό δεν είναι. µόνο έτσι θα θεραπεύσεις. που δεν έχει να δώσει τίποτε σ΄ αυτήν µας την αναζήτηση. εδώ είναι πια όλη η ηδονή βαλµένη σε µια έκφραση προς τα έξω. για το λόγο. όλον τον κόσµο να είναι εν Χριστώ κοινωνία. η υπαρξιακή ανάλυση. σ΄ άλλο χώρο να ήταν. το πρόσωπο πώς θεραπεύεται. Η Εκκλησία τι λέει. πίε. γιατί υπάρχουµε. Ερµηνεύσατε ποτέ το λόγο του Χριστού µας. Τ΄ ακούς όλα αυτά σε µια οµάδα και σου λέει: «κάπου µέσα σ΄ όλα αυτά είσαι και συ». Βλέπετε. Να ξεσπάσει το σώµα. Λέει να τους βάλω όλους µαζί και αν ακουστούν όλες οι περιπτώσεις. Και η απόλυτη έκφραση είναι η απόλυτη σεξουαλικότητα. κατά τα ζωικά της µεγέθη».

» Βλέπετε τη διαφοροποίηση. του σώµατος. θα αφήσεις αυτό που ξέρεις και θα πας στη λογοποίηση της ψυχής σου (ουσία). τον πόνο τον ασκητικό.πλεονάζουσα ενασχόληση µε την ψυχή. ∆εν έχουµε να προσλάβουµε µεθοδολογία. ανάστα. κάπου για να ξέρετε λίγο πού θα σταθείτε σ΄ αυτό το χάος που επικρατεί σήµερα. οριζόντια. Να προσλάβουµε από την ψυχιατρική πώς λειτουργεί ο εγκέφαλος. ∆εν το δεχόµαστε. Κι έρχεται πια το µυστήριο της Εξοµολογήσεως. Ναι. ∆εν µπορεί να µπει στο Μυστήριο µέσα καµιά τέτοια δοµή κατά τα µέτρα πολύ απλά που σας τ΄ ανέλυσα. Άλλο ότι η Εκκλησία για να κάνει Λειτουργία µπορεί να πάρει το πρόσφορο κι απ΄ το φούρνο. Κι έρχοµαι σ΄ αυτό µε το οποίο ξεκίνησα. Κατά τ΄ άλλα όσοι δεν είναι κοντά στην Εκκλησία. Και πια το Μυστήριο δε δέχεται τεχνικές αυτών των µεθοδολογιών. οι νευροδιαβιβαστές. στην κίνηση προς το Θεό (το δεύτερο θεραπευτικό µέγεθος) και τρίτον σ΄ αυτή την έκφραση του ξεπεράσµατος της ηδονής δια της στροφής στο Θεό και της οδύνης. η λογοποίηση της ψυχής. γύρω. Καµιά τεχνική δεν µπορούµε να δανειστούµε. καλό κάνουν κι αυτοί. να βρεθεί µέσα ο Λόγος Χριστός και τότε πια δεν είναι η ψυχή που λέει «ψυχή µου έχεις πολλά αγαθά». Λένε. ψυχή µου. χωρίς την ουσία και χωρίς τον πόνο και την οδύνη. µικρά µηνύµατα στην αγάπη σας. να τ’ ακούσουµε σαν µια παρατήρηση. να τα κάνω µικρά. µια πρόσληψη είναι. όλης της υπάρξεώς µου. Αυτός είναι ο κανόνας: στροφή στο Θεό. είναι η ψυχή που λέει «ψυχή µου.ε. χωρίς την κίνηση. Το υποστήριξαν αυτό µερικοί. 11 . Ποια τεχνική. ∆εν είναι δυνατό. Είναι Μεγάλη Σαρακοστή. Ήταν πολύ µεγάλα θέµατα. «Ο µισών την ψυχήν αυτού». µικρά. δεν µπορούµε να προσλάβουµε τίποτα απ΄ όλα αυτά. Όχι εδώ. των αισθήσεων. Να τ΄ ακούσουµε. στο σχολείο είναι στενοχωρηµένο». τι καθεύδεις. κατά τα ενεργήµατα. ένα παιδάκι το οποίο είναι σε µια οικογένεια όπου είναι καταπιεσµένο. από µεθοδολογίες. Τι τεχνική. Είναι άνοµο για την Εκκλησία µας. Εκεί να ορίσετε τη θεραπευτική. ακόµη κι απ΄ τον ψυχολόγο˙ «να. έστω αν βοηθούν αυτούς τους ανθρώπους για να µην πηδούνε απ΄ τα παράθυρα -µέχρι να βρουν την Εκκλησία. Οι τεχνικές είναι οι φιλοσοφικές εκφράσεις και προσπάθειες να συγκρατήσουµε τον άνθρωπο από το να µην ξεσπάσει από τα πάθη του πιο πολύ. Και να πάει σ΄ άλλο χώρο τον πιστό. Θα µισήσεις αυτήν την ψυχή. γύρω. προσπάθησα να τα απλοποιήσω. Αλλά µεθοδολογία ψυχοθεραπευτική δεν µπορούµε να προσλάβουµε. µε την οποία ασχολείσαι γύρω. να καταλάβουµε µερικά πράγµατα παραπάνω. τι µου βάζει κανόνα.