ΓΕΡΟΝΤΟΣ ΠΟΡΦΥΡΙΟΥ ΚΑΥΣΟΚΑΛΥΒΙΤΟΥ ΒΙΟΣ ΚΑΙ ΛΟΓΟΙ © Ιερά Μονή Ζωοδόχου Πηγής-Χρυσοπηγής Β’ Έκδοση Απρίλιος 2003, ISBN

960-87617-0-0 731 00 Χανιά Κρήτη Τηλ. 2821091125 – Fax 2821097600. Email: imx@otenet.gr ΒΙΟΣ Δεν ήθελα καθόλου να κάθομαι. Ήθελα να πάω εδώ, να πάω εκεί, να ποτίσω, να κόψω ξύλα. Κι όλ’ αυτά με μία μετάνοια κάθε φορά. Είχα πολλή χαρά κι αγαλλίαση. Ένιωθα γεμάτος κι έτρεχα. Έτρεχα, δεν περπατούσα. Ντρεπόμουνα, όμως, να με βλέπουν οι Γέροντες να τρέχω, γι’ αυτό περπατούσα σιγά σιγά στην αρχή κι όταν απομακρυνόμουν, έτρεχα. Φτερά έκανα να πάω γρήγορα και να γυρίσω γρήγορα στους Γέροντές μου. Ζωή χαρισάμενη, τι να σας πω! Αυτή η ζωή είναι όντως αγγελική. Είχε κι εκείνος ο ευλογημένος ο Γέροντάς μου πολλή προθυμία. Μου έλεγε: «Πήγαινε εδώ, πήγαινε εκεί …». Έ, είχαμε βέβαια και πολλές δουλειές. Μου είχανε δώσει την επίβλεψη του κελλιού. Είχαμε σπίτι νοικοκυρεμένο. Είχαμε ελιές, είχαμε λίγα δέντρα, είχαμε και κηπευτικά. Απ’ τις δουλειές φυσικά κουραζόμουνα. Πήγαινα σε πολλές δουλειές. Πήγαινα στο βουνό. Τα πόδια μου συχνά κοβόντουσαν. Έ, που να ήξεραν οι Γέροντές μου, παιδί με βλέπανε. Όταν κατέβαινα απ’ το βουνό μετά από τρεις ώρες δρόμο, μου έλεγε ο παπαΙωαννίκιος: -Αύριο θα ζυμώσομε, γι’ αυτό τώρα ετοιμάσου να πάεις να φέρεις κλαδιά. Έπαιρνα το σχοινί κι επήγαινα στο βουνό για κλαδιά. Επήγαινα σε βατό δρόμο αλλά και σ’ απότομο. Όχι μόνον αυτά θυμάμαι, αλλά πολλές φορές οι Γέροντές μου με στέλνανε να φέρω κούτσουρα ή ξύλα και τα έβαζα πάνω μου σαν γαϊδουροφόρτωμα. Κι όπως ήμουν φορτωμένος κι }063} είχε πάθει η μέση, καθόμουν στο πεζούλι να ξεκουραστώ. Αν καμιά φορά με πείραζε πολύ το βάρος, έλεγα στον εαυτό μου: «Θα σου δείξω εγώ, παλιογάϊδουρο!».Την τεμπελιά δεν την εγνώριζα. Έ, πραγματικά δεν λυπόμουν το σώμα μου. Επειδή τα γόνατά μου πονούσανε, εγώ ήθελα εκδίκηση. Δηλαδή, όσο διαμαρτύρονταν και πονούσανε, εγώ όλο και πιο μεγάλο φορτίο έπαιρνα. «Θα σου δείξω εγώ, παλιογάϊδαρο!», ξανάλεγα. Εκδικιόμουν, εκδικιόμουνα τον κακό εαυτό μου. Με την αγάπη γίνεσαι αεικίνητος. Να ιδείς τότε πού πάνε οι αμαρτίες! Κοιμούνται όλα. Ακούτε; Αυτή είναι πραγματικά ξένη ζωή, ζωή οσία αγία ζωή παραδεισένια. }064} Είδα έναν άγιο ζωντανό. Ναι, έναν άγνωστο άγιο. Ο καημένος, περιφρονημένος. Ποιος ξέρει, όταν πέθανε, έπειτα από πόσες ημέρες θα το μάθαμε κι ίσως μήνες, αν ήταν και χειμώνας. Πού να πήγαινε άνθρωπος εκεί ψηλά στη λίθινη καλύβα του! Δεν τον έβλεπε κανείς. Πολλές φορές αυτούς τους ερημίτες τους βρίσκανε έπειτα από ένα-δυό μήνες μετά την κοίμησή τους. Το εκχείλισμα και το περίσσευμα της χάριτος ήλθε σ’ εμένανε τον ταπεινό, όταν είδα αυτόν, τον Γερο-Δημά, στο Κυριακό να κάνει τις μετάνοιές του και ν’ αναλύεται σε λυγμούς στην προσευχή του. Με τις μετάνοιες αυτουνού, τόσο }79} πολύ τον επεσκίασε η χάρις, ώστε ακτινοβόλησε και σ’ εμένα. Τότε ξέσπασε και σ’ εμένα ο πλούτος της χάριτος. Δηλαδή υπήρχε και πριν, με την αγάπη που είχα στον Γέροντά μου. Αλλά τότε αισθάνθηκα κι εγώ την χάρι πάρα πολύ έντονα. Να σας πω πώς μου συνέβηκε. Ένα πρωί, κατά τις τρεισήμισι, επήγα στο Καθολικό, στην Αγία Τριάδα, για την ακολουθία. Ήταν νωρίς ακόμη. Δεν είχε χτυπήσει ακόμη το σήμαντρο. Κανείς δεν ήταν μες

στην εκκλησία. Κάθισα στον πρόναο, κάτω από μία σκάλα. Ήμουν αθέατος και προσευχόμουν. Σε μια στιγμή ανοίγει η πόρτα της εκκλησίας και μπαίνει ένας ψηλός κι ηλικιωμένος μοναχός. Ήταν ο Γερο-Δημάς. Μόλις μπήκε, κοίταξε δεξιά-αριστερά· δεν είδε κανένα. Τότε, λοιπόν, κρατώντας ένα μεγάλο κομποσχοίνι, άρχισε τις μετάνοιες τις στρωτές, πολλές και γρήγορες, κι έλεγε συνεχώς: «Κύριε Ιησού Χριστέ ελέησόν με … Υπεραγία Θεοτόκε, σώσον ημάς». Σε λίγο έπεσε σ’ έκσταση. Δεν μπορώ, δεν βρίσκω λόγια να σας περιγράψω τη συμπεριφορά του απέναντι στον Θεό· κινήσεις αγάπης και λατρείας, κινήσεις θείου έρωτος, θείας αγάπης κι αφοσιώσεως. Τον είδα να στέκεται, ν’ ανοίγει τα χέρια του όρθιος, σε σχήμα σταυρού, όπως έκανε ο Μωυσής στη θάλασσα, κι έκανε ένα πράγμα: «Ούουουουου! …». Τι ήταν αυτό; Ήταν μέσα στην χάρι. Έλαμπε μέσα στο φως. Αυτό ήταν! Αμέσως μου μετέδωσε την ευχή. Αμέσως μπήκα στη δική του ατμόσφαιρα. Δεν με είχε δεί. Ακούστε με. Συγκινήθηκα κι άρχισα να κλαίω. Ήλθε σ’ εμένανε τον ταπεινό κι ανάξιο η χάρις του Θεού. Πώς να σας το πω; Μου μετέδωσε την χάρι. Δηλαδή }80} η χάρις που είχε εκείνος ο άγιος ακτινοβόλησε και στη δική μου ψυχή. Μου μετέδωσε τα χαρίσματά του τα πνευματικά. Λοιπόν, είχε πάθει έκσταση ο Γερο-Δημάς. Χωρίς να το θέλει το έκανε. Δεν μπορούσε να κρατήσει το βίωμά του. Ούτε κι αυτό που λέω είναι σωστό. Δεν μπορώ να το εκφράσω. Αυτό είναι κατάληψις υπό του Θεού. Αυτά δεν εξηγούνται. Καθόλου δεν εξηγούνται κι άμα τα εξηγήσεις, πέφτεις πολύ έξω. Όχι, δεν εξηγούνται, ούτε στα βιβλία αποδίδονται, ούτε γίνονται καταληπτά. Πρέπει να είσαι άξιος να τα καταλάβεις. Στις τέσσερις η ώρα χτύπησαν οι καμπάνες. Ο Γερο-Δημάς μόλις άκουσε τις καμπάνες, έκανε μερικές μετάνοιες και σταμάτησε να προσεύχεται. Κάθισε στο πεζούλι –νομίζω πως είναι κτιστό το πεζούλι στον πρόναο – … }81} … Πίσω του άνοιξε την πόρτα ο Γερο-Δημάς και μπήκε κι αυτός μέσα. Στάθηκε λίγο να τακτοποιηθεί στο στασίδι του για την ακολουθία, νομίζοντας πως κανείς δεν τον είχε δει. Κι εγώ χάθηκα μέσα απ’ τη σκιά της σκάλας και κρυφά και δειλά μπήκα μες στον κυρίως ναό. … Από τη στιγμή που μετέλαβα, μου ήλθε μια χαρά υπερβολική, ένας ενθουσιασμός. Μετά την ακολουθία έφυγα στο δάσος μόνος μου, γεμάτος χαρά κι αγαλλίαση. Τρέλα! Νοερώς έλεγα την Ευχαριστία πηγαίνοντας για την καλύβα. Με πάθος έτρεχα μες στο δάσος, πηδούσα απ΄ τη χαρά μου, άνοιγα σ’ έκταση τα χέρια μ’ ενθουσιασμό, δυνατά και φώναζα: «Δόξα Σοι ο Θεοοός! Δόξα Σοι ο Θεοοός!». Ναι, τα χέρια μου μείνανε ξερά, γίνανε κόκκαλο, ξύλο, κι ανοιγμένα ίσια σχημάτιζαν με το σώμα μου σταυρό. … Το κεφάλι μου σηκωμένο προς τον ουρανό, το στέρνο ετέντωνε με τα χέρια να φύγει για τον ουρανό. Το μέρος που είναι η καρδιά επήγαινε να πετάξει. … Πόση ώρα ήμουν σ’ αυτή την κατάσταση δεν ξέρω. Όταν συνήλθα, έτσι όπως ήμουν, κατέβασα τα χεράκια μου και σιωπηλός με δάκρυα προχώρησα πάλι με βρεγμένα τα μάτια μου. }82} ΠΕΡΙ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ Η Εκκλησία είναι άναρχη, ατελεύτητη, αιώνια, όπως ο ιδρυτής της, ο Τριαδικός Θεός, είναι άναρχος, ατελεύτητος, αιώνιος. Η Εκκλησία είναι άκτιστη, όπως και ο Θεός είναι άκτιστος. Υπήρχε προ των αιώνων, προ των αγγέλων, προ της δημιουργίας του κόσμου. Είναι θείο καθίδρυμα και σ’ αυτήν «κατοικεί παν το πλήρωμα της θεότητος». Είναι το μυστήριο των μυστηρίων. Υπήρξε αφανέρωτο και εφανερώθη «επ’ εσχάτων των χρόνων». Η Εκκλησία παραμένει απαρασάλευτη, γιατί είναι ριζωμένη στην αγάπη και στη σοφή πρόνοια του Θεού. Την αιώνια Εκκλησία αποτελούν τα τρία πρόσωπα της Αγίας Τριάδος. }197} Η αγάπη του Θεού μας έπλασε κατ’ εικόνα και καθ’ ομοίωσίν Του. Μας συμπεριέλαβε στην Εκκλησία παρ’ ότι εγνώριζε την αποστασία μας. Μας έδωσε τα πάντα, για να μας κάνει κι εμάς θεούς κατά χάριν και δωρεάν. Εν τούτοις εμείς, κάνοντας κακή χρήση της ελευθερίας μας, εχάσαμε το αρχέγονον κάλλος, την αρχέγονη δικαιοσύνη και αποκοπήκαμε απ’ την Εκκλησία. Έξω απ’ την Εκκλησία, μακριά απ’ την Αγία Τριάδα, εχάσαμε τον Παράδεισο, το

παν. Έξω, όμως, απ’ την Εκκλησία δεν υπάρχει σωτηρία, δεν υπάρχει ζωή. Γι’ αυτό η σπλαχνική καρδιά του Θεού-Πατέρα μας δεν μας άφησε έξω απ’ την αγάπη Του. Άνοιξε για μας πάλι τις πύλες του Παραδείσου, επ’ εσχάτων των χρόνων και εφανερώθη εν σαρκί. Με τη θεία σάρκωση του μονογενούς Υιού του Θεού φανερώθηκε πάλι στους ανθρώπους το προαιώνιο σχέδιο του Θεού για τη σωτηρία του ανθρώπου. Ο Θεός εν τη απείρω αγάπη Του μας ένωσε πάλι με την Εκκλησία Του στο πρόσωπο του Χριστού. Μπαίνοντας στην άκτιστη Εκκλησία, ερχόμαστε στον Χριστό, μπαίνομε στο άκτιστον. Καλούμαστε δηλαδή κι εμείς οι πιστοί να γίνομε άκτιστοι κατά χάριν, να γίνομε μέτοχοι }198} των θείων ενεργειών του Θεού, να μπούμε μέσα στο μυστήριο της θεότητος, να ξεπεράσομε το κοσμικό μας φρόνημα, να αποθάνομε κατά «τον παλαιό άνθρωπον» και να γίνομε ένθεοι. Όταν ζούμε στην Εκκλησία, ζούμε τον Χριστό. Αυτό είναι πολύ λεπτό θέμα, δεν μπορούμε να το καταλάβομε. Μόνο το Άγιον Πνεύμα μπορεί να μας το διδάξει. Η Εκκλησία και ο Χριστός είναι ένα. Το σώμα της Εκκλησίας τρέφεται, αγιάζεται, ζει με τον Χριστό. Αυτός είναι ο Κύριος, ο παντοδύναμος, ο παντογνώστης, ο πανταχού παρών και τα πάντα πληρών, ο στηριγμός μας, ο φίλος μας, ο αδελφός μας. Αυτός είναι το Α και το Ω, η αρχή και το τέλος, η βάσις, το παν. Χωρίς Χριστό, Εκκλησία δεν υπάρχει. Νυμφίος ο Χριστός· νύμφη η καθεμία ψυχή. Ο Χριστός ένωσε το σώμα της Εκκλησίας με τον ουρανό και τη γη. Με τους αγγέλους, τους ανθρώπους και }199} όλα τα δημιουργήματα, με όλη την κτίση του Θεού, με τα ζώα και τα πουλιά, με κάθε μικρό αγριολούλουδο, με κάθε μικρό έντομο. Έγινε έτσι η Εκκλησία «πλήρωμα του τα πάντα εν πάσι πληρουμένου», δηλαδή του Χριστού. Όλα εν Χριστώ και συν Χριστώ, μέσα και μαζί με τον Χριστό. Αυτό είναι το μυστήριο της Εκκλησίας. Ο Χριστός φανερώνεται μέσα στην ενότητα τη μεταξύ μας και στην αγάπη Του, την Εκκλησία. Εκκλησία δεν είμαι μόνος εγώ, αλλά μαζί κι εσείς. Εκκλησία είμαστε όλοι. Μέσα στην Εκκλησία όλοι ενσωματώνονται. Είμαστε όλοι ένα και ο Χριστός κεφαλή. … Είμαστε όλοι ένα, γιατί ο Θεός είναι Πατέρας μας κι είναι παντού. Όταν το ζήσομε αυτό, είμαστε μέσα στην Εκκλησία. … Ε, αυτό μόνο δια της χάριτος το καταλαβαίνει κανείς. Ζούμε τη χαρά της ενότητος, της αγάπης. Και γινόμαστε ένα μ’ όλους. Δεν υπάρχει πιο ωραίο πράγμα! Το σπουδαίο είναι να μπούμε στην Εκκλησία. Να ενωθούμε με τους συνανθρώπους μας, με τις χαρές και τις λύπες όλων. Να τους νοιώθομε δικούς μας, να προσευχόμαστε για όλους, να πονάμε για τη σωτηρία τους, να ξεχνάμε τους εαυτούς μας. Να κάνομε το παν γι’ αυτούς, όπως ο Χριστός για μας. Μέσα στην Εκκλησία γινόμαστε ένα με κάθε δυστυχισμένο και πονεμένο κι αμαρτωλό. }200} Κανείς δεν πρέπει να θέλει να σωθεί μόνος του, χωρίς να σωθούν και οι άλλοι. Είναι λάθος να προσεύχεται κανείς για τον εαυτό του, για να σωθεί ο ίδιος. Τους άλλους πρέπει ν’ αγαπάμε και να προσευχόμαστε να μη χαθεί κανείς· να μπουν όλοι στην Εκκλησία. Αυτό έχει αξία. Και μ’ αυτή την επιθυμία πρέπει να φεύγει κανείς απ’ τον κόσμο, για να πάει στο μοναστήρι ή στην έρημο. Όταν ξεχωρίζουμε τον εαυτό μας, δεν είμαστε χριστιανοί. Αληθινοί χριστιανοί είμαστε, όταν αισθανόμαστε βαθιά ότι είμαστε μέλη του μυστικού σώματος του Χριστού, της Εκκλησίας, με μια συνεχή σχέση αγάπης. Όταν ζούμε ενωμένοι εν Χριστώ, δηλαδή όταν ζούμε την ενότητα μέσα στην Εκκλησία Του με το αίσθημα του ενός. … Αυτό είναι το μεγαλύτερο βάθος, η μεγαλύτερη έννοια που έχει η Εκκλησία. Εκεί βρίσκεται το μυστήριο· να ενωθούν όλοι σαν ένας άνθρωπος εν Θεώ. Είμαστε ένα ακόμη και με τους ανθρώπους που δεν είναι κοντά στην Εκκλησία. Είναι μακριά από άγνοια. }201} Η Εκκλησία είναι νέα ζωή εν Χριστώ. Στην Εκκλησία δεν υπάρχει θάνατος, δεν υπάρχει κόλασις. }202}

Ο Χριστός καταργεί το θάνατο. Όποιος μπαίνει στην Εκκλησία σώζεται, γίνεται αιώνιος. Μία είναι η ζωή, είναι ατελείωτη συνέχεια, δεν έχει τέλος, δεν υπάρχει θάνατος. Όποιος ακολουθεί τις εντολές του Χριστού, δεν πεθαίνει ποτέ. Πεθαίνει κατά σάρκα, κατά τα πάθη και αξιώνεται να ζει απ’ την εδώ ζωή μες στον Παράδεισο, στην Εκκλησία μας, και κατόπιν στην αιωνιότητα. Με τον Χριστό ο θάνατος γίνεται η γέφυρα, που θα την περάσομε σε μια στιγμή, για να συνεχίσομε να ζούμε εν τω ανεσπέρω φωτί. Κι εγώ αφότου έγινα μοναχός, πίστευσα ότι δεν υπάρχει θάνατος. Έτσι ένοιωθα και νιώθω πάντα, ότι είμαι αιώνιος και αθάνατος. Τι ωραία! Μέσα στην Εκκλησία που έχει τα μυστήρια που σώζουν δεν υπάρχει απελπισία. Μπορεί να είμαστε πολύ αμαρτωλοί. Εξομολογούμαστε, όμως, μας διαβάζει ο παπάς κι έτσι συγχωρούμαστε και προχωρούμε προς την αθανασία, χωρίς καθόλου άγχος, χωρίς καθόλου φόβο. Όταν αγαπήσομε τον Χριστό ζούμε τη ζωή του Χριστού. Άμα αυτό, με την χάρι του Θεού, το κατορθώσομε, τότε βρισκόμαστε σε μια άλλη κατάσταση, ζούμε μια άλλη κατάσταση ζηλευτή. Για μας δεν υπάρχει καμιά φοβία. Ούτε θάνατος, ούτε διάβολος, ούτε κόλασις. Όλ’ αυτά υπάρχουν για τους ανθρώπους που είναι μακράν του Χριστού, για τους μη χριστιανούς. Για μας που είμαστε χριστιανοί }203} και κάνομε το θέλημά Του, εκεί, όπως το λέει, δεν υπάρχουν αυτά τα πράγματα. Υπάρχουν δηλαδή, αλλ’ όταν ο άνθρωπος αποκτείνει τον παλαιό άνθρωπο «συν τοις παθήμασι και ταις επιθυμίαις», δεν δίδει σημασία στον διάβολο ούτε και στο κακό. Δεν τον απασχολεί. Εκείνο που τον απασχολεί είναι η αγάπη, η λατρεία στον Χριστό και στον συνάνθρωπό του. Άμα φθάσομε στο βαθμό να αισθανόμαστε τη χαρά, την αγάπη, τη λατρεία του Θεού χωρίς καμιά φοβία, φθάνομε να λέμε: «Ζω δε ουκέτι εγώ, ζη δε εν εμοί Χριστός». Κανείς δεν μας εμποδίζει να μπούμε μέσα στο μυστήριο. Με τη λατρεία του Θεού ζεις στον Παράδεισο. Άμα γνωρίσεις και αγαπήσεις τον Χριστό, ζεις στον Παράδεισο. Ο Χριστός είναι ο Παράδεισος. Ο Παράδεισος αρχίζει από δω. Η Εκκλησία είναι ο επί γης Παράδεισος ομοιότατος με τον εν ουρανοίς. Ο Παράδεισος που είναι στον ουρανό ο ίδιος είναι κι εδώ στη γη. Εκεί όλες οι ψυχές είναι ένα, όπως η Αγία Τριάδα είναι τρία πρόσωπα, αλλά είναι ενωμένα κι αποτελούν ένα. Κύριο μέλημά μας είναι να αφομοιωθούμε στον Χριστό, να ενωθούμε με την Εκκλησία. Αν μπούμε στην αγάπη του Θεού, μπαίνομε στην Εκκλησία. Αν δεν μπούμε στην }204} Εκκλησία, αν δεν γίνομε ένα με την εδώ, την επίγεια Εκκλησία, υπάρχει φόβος να χάσομε και την επουράνια. Όποιος ζει τον Χριστό, γίνεται ένα μαζί Του, με την Εκκησία Του. Ζει μια τρέλα! Η ζωή αυτή είναι διαφορετική απ’ τη ζωή των άλλων ανθρώπων. Είναι χαρά, είναι φως, είναι αγαλλίαση, είναι ανάταση. Αυτή είναι η ζωή της Εκκλησίας, η ζωή του Ευαγγελίου, η Βασιλεία του Θεού. «Η Βασιλεία του Θεού εντός ημών εστίν». Έρχεται μέσα μας ο Χριστός κι εμείς είμαστε μέσα Του. Και συμβαίνει όπως μ’ ένα κομμάτι σίδηρο που τοποθετημένος μες στη φωτιά γίνεται φωτιά και φως· έξω απ’ τη φωτιά, πάλι σίδηρος σκοτεινός, σκοτάδι. Στην Εκκλησία γίνεται η θεία συνουσία, γινόμαστε ένθεοι. Όταν είμαστε με τον Χριστό, είμαστε μέσα στο φως· κι όταν ζούμε μέσα στο φως, εκεί δεν υπάρχει σκότος. Το φως όμως δεν είναι παντοτινό· εξαρτάται από μας. Συμβαίνει όπως με το σίδηρο, που έξω απ’ τη φωτιά γίνεται σκοτεινός. Σκότος και φως δεν συμβιβάζονται. Ποτέ δεν μπορεί να έχομε σκοτάδι και φως συγχρόνως. Ή φως ή σκότος. Όταν ανάψεις το φως, πάει το σκότος. }205} Για να διατηρήσουμε την ενότητά μας, θα πρέπει να κάνομε υπακοή στην Εκκλησία, στους επισκόπους της. Υπακούοντας στην Εκκλησία, υπακούομε στον ίδιο τον Χριστό. Ο Χριστός θέλει να γίνομε μία ποίμνη μ’ έναν ποιμένα. Να πονάμε την Εκκλησία. Να την αγαπάμε πολύ. Να μη δεχόμασθε να κατακρίνουν τους αντιπροσώπους της. … Και με τα μάτια μας να δούμε κάτι αρνητικό να γίνεται από

κάποιον ιερωμένο, να μην το πιστεύομε, ούτε να το σκεπτόμαστε, ούτε να το μεταφέρομε. Το ίδιο ισχύει και τα λαϊκά μέλη της Εκκλησίας και για κάθε άνθρωπο. Όλοι είμαστε Εκκλησία. Να προσέχομε και το τυπικό μέρος. Να ζούμε τα μυστήρια, ιδιαίτερα το μυστήριο της Θείας Κοινωνίας. Σ’ αυτά }206} βρίσκεται η Ορθοδοξία. Προσφέρεται ο Χριστός στην Εκκλησία με τα μυστήρια και κυρίως με την Θεία Κοινωνία. Να σας πω για μια επίσκεψη του Θεού σ’ εμένανε τον ταπεινό, για να δείτε την χάρι των μυστηρίων. Έτσι όπως πονούσα, μου σταυρώσανε το σπυράκι με ευχέλαιο κι αμέσως έσβησε ο πόνος. Την Πεντηκοστή εξεχύθη η χάρις του Θεού όχι μόνο στους αποστόλους αλλά και σ’ όλο τον κόσμο που βρισκόταν γύρω τους. Επηρέασε πιστούς και απίστους. }207} Ενώ ο Απόστολος Πέτρος ομιλούσε τη δική του γλώσσα, η γλώσσα του μετεποιείτο εκείνη την ώρα στο νου των ακροατών. Με τρόπο μυστικό το Άγιον Πνεύμα τους έκανε να καταλαβαίνουν τα λόγια του στη γλώσσα τους, μυστικά, χωρίς να φαίνεται. Αυτά τα θαύματα γίνονται με την επενέργεια του Αγίου Πνεύματος. Παραδείγματος χάριν, η λέξη «σπίτι» σ’ αυτόν που ήξερε γαλλικά θ’ ακουγόταν «la maison». Ήταν ένα είδος διοράσεως· άκουγαν την ίδια τους τη γλώσσα. Ο ήχος χτυπούσε στο αυτί, αλλά εσωτερικά, με τη φώτιση του Θεού, τα λόγια ακούγονταν στη γλώσσα τους. Οι Πατέρες της Εκκλησίας αυτή την ερμηνεία της Πεντηκοστής δεν την αποκαλύπτουν πολύ φανερά, φοβούνται τη διαστρέβλωση. Το ίδιο συμβαίνει και με την Αποκάλυψη του Ιωάννου. Οι αμύητοι δεν μπορούν να καταλάβουν το νόημα του μυστηρίου του Θεού. Στην Πεντηκοστή οι άνθρωποι βρέθηκαν ξαφνικά σε μία τέτοια κατάσταση θεώσεως, που τα χάσανε. Έτσι, όταν η θεία χάρις τους επεσκίαζε, τους ετρέλαινε όλους –με την καλή έννοια – τους ενθουσίαζε. }208} Η «κλάσις του άρτου» ήταν η Θεία Κοινωνία. Και συνεχώς αυξάνονταν οι σωζόμενοι, εφόσον έβλεπαν όλους τους χριστιανούς να είναι «εν αγαλλιάσει και αφελότητι καρδίας αινούντες τον Θεόν». … Αυτό είναι ενθουσιασμός κι αυτό πάλι τρέλα. Εγώ όταν το ζω αυτό, το αισθάνομαι και κλαίω. Πηγαίνω στο γεγονός, ζω το γεγονός, το αισθάνομαι κι ενθουσιάζομαι και κλαίω. Αυτό είναι θεία χάρις. Αυτό είναι και η αγάπη προς τον Χριστό. Αυτό που ζούσαν οι απόστολοι μεταξύ τους κι αισθανόντουσαν όλη αυτή τη χαρά, στη συνέχεια έγινε με όλους κάτω από το υπερώον. Δηλαδή αγαπιόντουσαν, χαιρόταν ο ένας τον άλλον, ο ένας με τον άλλον είχαν ενωθεί. Ακτινοβολεί αυτό το βίωμα και το ζούνε κι άλλοι. Ο απώτερος σκοπός της θρησκείας μας είναι το «ίνα ώσιν έν». Εκεί ολοκληρώνεται το έργο του Χριστού. Η θρησκεία μας είναι αγάπη, είναι έρωτας, είναι ενθουσιασμός, είναι τρέλα, είναι λαχτάρα του θείου. Είναι μέσα μας όλ’ αυτά. Είναι απαίτηση της ψυχής μας η απόκτησή τους. Για πολλούς όμως η θρησκεία είναι ένας αγώνας, μία αγωνία κι ένα άγχος. Γι’ αυτό πολλούς απ’ τους «θρήσκους» τους θεωρούνε δυστυχισμένους, γιατί βλέπουνε σε τι χάλια βρίσκονται. Κι έστι είναι τα πράγματα. Γιατί αν δεν καταλάβει κανείς το βάθος της θρησκείας και δεν τη ζήσει, η θρησκεία καταντάει αρρώστια και μάλιστα φοβερή. Τόσο φοβερή, που ο άνθρωπος χάνει τον έλεγχο των πράξεών του, γίνεται άβουλος κι ανίσχυρος, έχει αγωνία κι άγχος }210} και φέρεται υπό του κακού πνεύματος. Κάνει μετάνοιες, κλαίει, φωνάζει, ταπεινώνεται τάχα, κι όλη αυτή η ταπείνωση είναι μια σατανική ενέργεια. Ορισμένοι τέτοιοι άνθρωποι ζούνε τη θρησκεία σαν ένα είδος κολάσεως. Μέσα στην εκκλησία κάνουν μετάνοιες, σταυρούς, λένε, «είμαστε αμαρτωλοί, ανάξιοι» και μόλις βγούνε έξω, αρχίζουν να βλασφημάνε τα θεία, όταν κάποιος λίγο τους ενοχλήσει. Φαίνεται καθαρά ότι υπάρχει στο μέσον δαιμόνιο.

Η αγάπη ελκύει την χάρι του Θεού. να διαπληκτίζεσαι με τους πάντες. διότι έχει το φως. βλέπεις όλα τα μεγαλεία· αλλιώς είσαι σε μια σπηλιά σκοτεινή. }217} Όσο μπορείτε να νηστεύετε. προϋπόθεση. Ποιο είναι το πιο καλό. να γίνει αγία. δεν μπορεί να έχει σκοτάδι. Τι είναι Παράδεισος. όσες μετάνοιες μπορείτε να κάνετε. Είναι σωστό αληθινό αυτό πιστέψτε με! Έργο μας είναι να προσπαθούμε να βρούμε έναν τρόπο να μπούμε μέσα στο φως του Χριστού. Αυτά είναι που πρέπει να έχει μια υγιής ψυχή εν Χριστώ. Είναι σπουδαίο να κατανοήσει ο άνθρωπος την αλήθεια. Δεν μπορεί να υπάρχει κακό. στην αίρεση. Ασφαλώς το ανώτερο είναι η αγάπη. Όταν έλθει η χάρις. Να ξυπνήσει η ψυχή και ν’ αγαπήσει τον Χριστό. μακροθυμία. χρηστότης. «Ο δε καρπός του Πνεύματος εστιν αγάπη. Ούτε μπορεί να τον καταλάβει το σκοτάδι. πραότης. ούτε οι σταυροί προσελκύουν την χάρι. αυτό το κρασί το πνευματικό. }213} ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΘΕΙΟΥ ΕΡΩΤΟΣ Ο Χριστός είναι το παν. που την εκφράζομε με την αγάπη μας απέναντί Του. Δηλαδή. με τα μυστήρια. }218} . Η ουσία είναι να είμαστε μαζί με τον Χριστό. Το μπέρδεμα δεν φεύγει με τίποτα. Είναι ακριβώς το ίδιο· όσοι εδώ στη γη ζουν τον Χριστό. Να επιδοθεί στο θείο έρωτα. να πλουτίζει τους πιστούς Του με χαρά. είναι η ταπείνωση. Ο Χριστός είναι ο Παράδεισος παιδιά μου. για να αντιληφθεί και να διακρίνει ο άνθρωπος την αλήθεια. Το ουσιαστικότερο είναι να φεύγεις από τον τύπο και να πηγαίνεις στην ουσία. κλωστάει η ψυχή. να έχεις μέσα σου αγάπη ή να είσαι νευρικός. αλλά εν Χριστώ.Στην πραγματικότητα η χριστιανική θρησκεία μεταβάλλει τον άνθρωπο και τον θεραπεύει. όμως. πίστις. όσες αγρυπνίες θέλετε ν’ απολαμβάνετε· αλλά να είστε χαρούμενοι. Μετά εμείς οι άνθρωποι αποδεχόμαστε αυτό το φως με την αγαθή μας προαίρεση. Δεν είναι να κάνεις τα τυπικά. αντιδρά. τον μπερδεύει. που ξεπερνά κάθε χαρά. ήσυχος. Φως και σκότος. έρχονται τα χαρίσματα του Αγίου Πνεύματος. Εύχομαι. τον οδηγεί στην πλάνη. που έχει αιώνια ευφροσύνη. Υπάρχουν μυστικά. ο Θεός. ταπεινός. Έτσι είναι που σας το λέγω. Την πρώτη κίνηση την κάνει ο Χριστός. Πολλές φορές ούτε ο κόπος ούτε οι μετάνοιες. με την προσευχή. … Ο πνευματικός οίνος είναι άκρατος. Είναι η χαρά που διαρκεί αιώνια. Σε μεθάει σαν το κρασί το ανόθευτο. Ο Χριστός είναι. Είναι η χαρά του Κυρίου μας. Αυτή η μέθη είναι δώρο του Θεού. Από κει πηγάζει η χαρά. που δίδεται στους «καθαρούς τη καρδία». Ο Χριστός θέλει κι ευχαριστείται να σκορπάει τη χαρά. πολύ δυνατός κι όταν τον πίνεις σε μεθάει. ειρήνη. Μες στη σπηλιά ο άνθρωπος φθείρεται αρρωσταίνει. (ΚΟΛΠΟΙΣ ΚΤΩΝΤΑΙ) }212} Η αγάπη εννοεί πάντα να κάνει θυσίες. ζουν το Παράδεισο. Από δω αρχίζει ο Παράδεισος. «Δεύτε προς με πάντες οι κοπιώντες …». ανόθευτος. Είναι μια πνευματική τρέλα. στενόχωρος. Να είσαι πράος. Η χαρά είναι ο ίδιος ο Χριστός. με τη συμμετοχή στη ζωή της Εκκλησίας. «ίνα η χαρά υμών ή πεπληρωμένη». Αυτός είναι η αγάπη μας. Μόνο με το φως του Χριστού γίνεται το ξεμπέρδεμα. Αυτός είναι ο έρωτάς μας. χαρά. Ο εγωισμός σκοτίζει το νου του ανθρώπου. Μπορείς να καταλάβεις την αλήθεια. αγαθωσύνη. Η χαρά η πασίχαρη. καταστρέφεται. Το κακό γι’ αυτόν δεν υπάρχει. τη γαλήνια τερπνότητα και την πάντερπνη ευδαιμονία. Εκεί πρέπει να πάμε. Είναι έρωτας αναφαίρετος ο έρωτας του Χριστού. Να έχετε τη χαρά του Χριστού. Υπάρχει μόνο το αγαθό. }211} Η αμαρτία κάνει τον άνθρωπο πολύ μπερδεμένο ψυχικά. στο φως. Τότε είσαι στον ήλιο. που δίνει την ασφαλή γαλήνη. εφόσον έχει το φως. εγκράτεια». Είναι μια χαρά που σε κάνει άλλο άνθρωπο. ενώ έξω ζωογονείται. Ο άνθρωπος με τον Χριστό γίνεται χαριτωμένος και ζει έτσι πάνω απ’ το κακό. Σ’ ότι κάνεις αγγάρια. Αυτή είναι η θρησκεία μας. Ό.τι γίνεται να γίνεται από αγάπη. Η κυριότερη.

ούτε κόλαση. ούτε τίποτα. Ας μας δώσει ότι θέλει. τα διορθώνει. Όλα θεραπεύονται. χαρούμενος. για να έλθει στην διψώσαν καρδίαν μας και να την πληρώσει. Η αγάπη του Θεού όλα τα μεταβάλλει. Μέσα στην Εκκλησία είμαστε κι εμείς. Όσο αγαπάεις τον Χριστό. }219} Ενώ το επιθυμούμε. η χολή. το ευχαριστιέσαι. Σου λένε: «Για να είσαι υγιής. Το μεγάλο φάρμακο είναι να επιδοθεί κανείς στη λατρεία του Χριστού. άρα τον Χριστό. η χάρις θα μας τα δώσει. τα μεταστοιχειώνει. αυτός ζει τη ζωή. Ο Χριστός είναι η ζωή. Γίνεσαι άλλος άνθρωπος. Αυτή η λαχτάρα σε κάνει να αισθάνεσαι ότι ο θάνατος είναι η γέφυρα που θα την περάσεις σε μια στιγμή για να συνεχίσεις τη ζωή του Χριστού. χαρούμενα κι ευλογία Θεού. … Όπου υπάρχει η αγάπη στον Χριστό εξαφανίζεται η μοναξιά. αν ζεις σωστά. Θ’ ασχολούμαστε με τα πνευματικά και τα ανώτερα. Από σένα εξαρτάται να διαλέξεις. Η θεία χάρις διαρκώς κρούει την πόρτα της ψυχής μας και περιμένει ν’ ανοίξομε. γεμάτος. Ο Χριστός στο νου σου. πάρε το πρωί το γάλα σου. Ζωή χωρίς Χριστό είναι θάνατος. η Παναγία μας. όλα είναι εύκολα. Κι όμως. ησυχάζεις. είναι κόλαση. δεν είναι ζωή. Αν προετοιμασθούμε ανάλογα. Όταν αγαπάμε τον αδελφό. η Αγία Τριάς. . ο Χριστός σ’ όλο σου το είναι. Όταν έλθει ο Χριστός στην καρδιά η ζωή αλλάζει. όπως βλέπεις τον ήλιο. ενώ το θέλομε. Ούτε αυτοκίνητα βλέπεις. Άρα όταν αγαπάμε την Εκκλησία αγαπάμε και τον εαυτό μας.Αυτά η ψυχή μας θέλει να αποκτήσει. Όλα λειτουργούν κανονικά. ζεις σε άλλον κόσμο. Αυτό το εμπόδιο είναι το σώμα. σ’ αυτόν που αρέσκεται και λαχταράει η ψυχή σου. οι ενδοκρινείς αδένες. το φως τον αγιασμό. }223} Κυριαρχεί ο Χριστός. Ποτέ για μας. Όταν όμως δεν ζεις με τον Χριστό. Πολύ θα παρηγορηθεί η ψυχούλα μας. το παν. Να μπουν όλοι στην Εκκλησία. Δεν είναι αληθινά αυτά. θα ζούμε στον κόσμο τον πνευματικό. }220} Είναι κακό ν’ απελπίζεσαι. το στομάχι. Το ζεις. όπου υπάρχει ο Χριστός. Τότε παρουσιάζονται πολλές ανωμαλίες και στον οργανισμό. Είσαι ειρηνικός. Ενώ μετά το θάνατο η πίστη καταργείται και βλέπεις τον Χριστό. Χωρίς όμως να το καταλαβαίνεις πηγαίνεις πιο ψηλά. Τι ωραία πράγματα! Άμα αγαπάεις ζεις στην Ομόνοια και δεν ξέρεις ότι βρίσκεσαι στην Ομόνοια. Επηρεάζεται το σώμα. ο Χριστός στην καρδιά σου. διότι ο απελπισμένος πικραίνεται και χάνει την προθυμία και τη δύναμή του. Ή θα είσαι στη ζωή ή στο θάνατο. Όταν ζεις στον κόσμο τον πνευματικό. η πηγή του φωτός του αληθινού. Είσαι μέσα σου με το πρόσωπο που αγαπάεις. Δεν είναι δύσκολο. ο Χριστός παντού. Και η λαχτάρα του ανεσπέρου φωτός. τα πεταποιεί. τόσο νομίζεις ότι δεν Τον αγαπάεις κι όλο λαχταράεις περισσότερο να Τον αγαπήσεις. μ’ ένα πορτοκάλι κι ένα μήλο είσαι εντάξει. Το πλήρωμα είναι ο Χριστός. ούτε πίεση ούτε άγχος ούτε κατήφεια. Αν αποσπάσομε την χάρι. Εδώ στη γη έχεις ένα εμπόδιο γιαυτό χρειάζεται η πίστη. αν αγαπήσεις τον Χριστό. το πάγκρεας. η πηγή της χαράς. το βουτυράκι σου με δύο-τρία παξιμάδια». Δεν αδιαφορείς όμως και για τον άνθρωπο· θέλεις κι αυτός να βρει τη σωτηρία. Δεν θ’ ασχολούμαστε τότε με τα καθημερινά και τα χαμερπή. Η αγάπη είναι η ζωή του Χριστού. Ν’ αγαπάμε τον Χριστό μόνο γι’ Αυτόν. ζεις μες στη μελαγχολία στη θλίψη στο άγχος στη στενοχώρια· δεν ζεις σωστά. το συκώτι. αγαπάμε την Εκκλησία. ούτε κόσμο βλέπεις. Ούτε μελαγχολία ούτε αρρώστια. Σκεφθείτε αυτό το πρόσωπο που αγαπάτε να είναι ο Χριστός. πιο ψηλά! }222} Όταν βρεις τον Χριστό σου αρκεί δεν θέλεις τίποτ’ άλλο. η πηγή της ζωής. Αυτή είναι η κόλαση. ενώ είμαστε άξιοι. το αυγουλάκι σου. η μη αγάπη. η θεία χάρις έρχεται μέσω του αδελφού. Ας μας βάλει όπου θέλει. τα αγιάζει. σ’ εμπνέει. Ζωή είναι ο Χριστός. τα αλλάζει. όταν λαχταρήσομε }224} τον Κύριο. Όποιος αγαπάει τον Χριστό και τους άλλους. Ζεις παντού.

ενώνεσαι με τον ερωμένο. από εγωισμό. για να μας χαρίσει το παν. όχι μόνον δεν θέλει προσέχει εις τα πάθη. αυτή τη θεία αγάπη λαχταρούν και ποθούν όλοι οι ασκηταί. Δεν τις χορταίνεις! Ναι. όταν τρωθεί από το θείο πόθο. κάποιο συμφέρον. ενώ η θεία αγάπη ολοένα μεγαλώνει και βαθαίνει. Να βάλομε την πρίζα της καρδιάς μας στην αγάπη Του. ούτε άλλο τι αισθητόν θέλει προτιμήσει αυτής της χαράς. θα μεταποιηθούν. ενώ αυτή διαρκώς δεν χορταίνεται. αλλά για μας. νεάζει και ανθεί. εάν αύτη υπάρχη αληθής και όχι πλάνη. μας χαρίζει γαλήνη. Είναι για τους αρχαρίους. Συγχρόνως. από το «πίπλημι». όμως. εφόσον είμαστε υλικοί άνθρωποι και χαμερπείς. δεν γίνεται τίποτα. Ο θείος έρως. Μ’ αυτή τη θεία μέθη το μεν σώμα μπορεί να γηράσκει. Μεθούν με τη θεία μέθη. τη χαρά. Τότε θα ζούμε πραγματικά θα ζούμε στον Παράδεισο. Ώ. να αποθάνομε για όλα. που δεν έχει ακόμη λεπτυνθεί. Κάθε άλλος έρωτας μπορεί να φέρει τον άνθρωπο σ’ απελπισία. δείχνει κάποια ιδιοτέλεια. Κάτι παρόμοιο γράφει ο Αββάς Ισαάκ ο Σύρος: «Η χαρά. Η σαρκική αγάπη έχει κορεσμό. Αλλά για να ζούμε στον Παράδεισο πρέπει να αποθάνομε. δεν υπάρχει ανώτερο. γι’ αυτούς που ζει μέσα τους ο παλαιός άνθρωπος. δεν }225} αλλοιώνεται. Και ο φόβος είναι απαραίτητος. Μετά μπορεί ν’ αρχίσει η ζήλεια. πάσα γλυκύτης τούτου του κόσμου θεωρείται περιττή· διότι κανέν άλλο πράγμα δεν δύναται να εξομοιωθή με την γλυκύτητα της επιγνώσεως του Θεού» }227} Όταν νυγεί η ψυχή μας. δίνει.Ο Χριστός είναι το άκρον εφετόν. Αγαπάει. … Αυτό το θείο έρωτα. αλλά ο Θεός δεν έχει κόρο. ένας χαμηλός βαθμός σχέσεως με το θείον. δεν έχει χορτασμό. νομίζεις ότι δεν Τον αγαπάεις κι όλο θέλεις πιο πολύ να Τον αγαπάεις. υπάρχει δυνατωτέρα της ενταύθα ζωής και όστις γευθή αυτήν. }234} . Ο έρωτας προς τον Χριστό είναι κάτι άλλο. Οι άλλες ηδονές κουράζουν. χορταίνω. που δείχνουν τη θεία αγάπη. δίνει σθένος. Οι άλλες αγάπες έχουν κορεσμό. προκειμένου να κερδίσουμε τον Παράδεισο ή να γλιτώσομε την κόλαση. Ενώ ο ανθρώπινος έρωτας μπορεί να φθείρει τον άνθρωπο. Η εν Χριστώ αγάπη. ήτις πηγάζει από τον Θεόν. το άκρον επιθυμητόν. να παρέρχεται το πνεύμα όμως. Αυτός είναι το παν. Αυτό αν το καλοεξετάσομε. Είναι μία ηδονή ακόρεστος. λέξεις σπουδαίες! Να κάνετε συλλογή από τέτοιες λέξεις. μέχρι κι ο φόνος. πληρότητα. πλημμυρίζει η ψυχή σου απ’ την παρουσία Του και την εν Κυρίω χαρά την αναφαίρετο. Όταν αγαπήσομε τον Χριστό. δίνει. τόσο βλέπει ότι θέλει ακόμη ν’ αγαπήσει. για να ενωθούμε μαζί Του. όμως μας ανεβάζει στη σφαίρα του Θεού. Ο άνθρωπος ο αρχάριος. δεν χορταίνεται η αγάπη στον Χριστό. να είμαστε σαν νεκροί. σημαίνει γεμίζω. }230} Η έννοια του φόβου είναι καλή για τα πρώτα στάδια. Είναι το άκρον αγαθόν. δίνει υγεία. γίνονται }229} Παράδεισος. … και εις την καρδίαν ήτις δέχεται αυτήν (την αγάπην του Θεού). αγαπάει. Η κοσμική αγάπη. να τον τρελάνει. }226} «Συγκραθείς» σημαίνει γίνεσαι ένα. τη θεία τρέλα. Και «πιμπλάμενος». … Όλοι οι πόνοι θα περάσουν θα νικηθούν. όλες οι άλλες αγάπες υποχωρούν. Αν δεν νεκρωθούμε κατά τον παλαιό άνθρωπο. Δεν έχει τέλος. δίνει … Κι όσο δίνει. τόσο πιο πολύ ο άνθρωπος θέλει να ερωτεύεται. η ευπάθεια της σαρκός μαραίνεται. Μπορεί να μεταβληθεί σε μίσος. … Όλο νηστεύει κι όλο κάνει μετάνοιες κι όλο προσεύχεται κι όμως όλο δεν ικανοποιείται. χαρά. αγαπάει κι όσο αγαπάει. αλλ’ ουδέ την ενταύθα ζωήν αυτού θέλει επιθυμήσει. Όσο Τον αγαπάεις. Μόνο σ’ ένα σημείο σταματάει ο κορεσμός· όταν ο άνθρωπος ενωθεί με τον Χριστό. Δίνει ζωή. Όλα τα αισθητά έχουν κόρο. Το πάμε στη συναλλαγή. Τότε γίνονται όλα Χριστός. λίγο διατηρείται και σιγά σιγά σβήνει. Αλλ’ αυτό είναι ένα στάδιο. η γκρίνια. συγκρατείται απ’ το κακό με το φόβο. Εμένα δεν μου αρέσει αυτός ο τρόπος. Η αγάπη του Χριστού δεν έχει κορεσμό. που δεν τη βαριέται κανείς ποτέ. Ο θείος πόθος νικάει κάθε πόνο κι έτσι κάθε πόνος μεταποιείται και γίνεται αγάπη Χριστού. την ευτυχία. Δεν θέλεις τότε τίποτα να επιθυμήσεις. Αυτό ζητάει ο Κύριος όχι για τον ευατό Του.

}240} Εγώ ο καημένος επιθυμώ ν’ ακούω τα λόγια των Πατέρων. Όχι να λέεις «πάνε τα χρόνια μου χαμένα. Είναι ένα είδος λατρείας προς τον Χριστό. Κάνει θυσίες δεν λογαριάζει τίποτα. Ν’ αγαπάεις και να πονάεις. Αυτή η οδύνη είναι η πιο μεγάλη. Θυμάστε που σας έχω πει για τ’ αηδονάκι. μαλλιάζει η γλώσσα». Όλ’ αυτά κρυφά. να είναι ευαίσθητη. Αυτά καλλιεργούν το θείο έρωτα. δεν μπορούμε ν’ αγαπήσομε τον Χριστό. Ποιο είναι αυτό. τα λόγια της Παλαιάς και της Καινής Διαθήκης. αγρυπνεί. Αν του ανοίξομε. Στέκει }241} έξω απ’ τη θύρα της ψυχής μας και χτυπάει απαλά. Δεν είναι όπως το μάθημα που διαβάζει το παιδί. }239} Χρειάζεται προσοχή και προσπάθεια για να κατανοεί κανείς αυτά που μελετάει και να τα ενστερνίζεται. Έτσι γίνεται και μ’ αυτόν }242} που ερωτεύεται τον Χριστό. να ζει μες στα όνειρα. που ο ίδιος μας έχει δώσει. Όλη νύχτα τρέχει. τον εαυτό Του. … Ο Χριστός είναι ευγενής. Στην κατάνυξι στην ζέση στα δάκρυα θα μπει μετά χωρίς να κοπιάσει. Είναι όπως ο έρωτας μεταξύ δύο ανθρώπων αλλά ανώτερος. όταν φθάσεις σε μια τέτοια ταπείνωση κι εξαναγκάσεις την χάρι του Θεού να κατοικήσει μέσα σου. Να πετάει μες στ’ άπειρο … Όποιος θέλει να γίνει χριστιανός. όλο να πετάει. για να έλθει μέσα σου η θεία χάρις. Όταν έχεις ταπείνωση. Αυτός είναι ο κόπος που θα κάνει ο άνθρωπος. για να πάει στο σχολείο. πνευματικός. μυστικά. Δεν θέλει να εκβιάσει την ελευθερία. }236} Η μόνη σας έννοια να είναι ο Θεός. }237} Η ψυχή του Χριστιανού πρέπει να είναι λεπτή. Όχι όπως οι άλλες έννοιες. Ετοιμάζεσαι ν’ αποκτήσεις εκείνα που θέλει ο Χριστός. Ο έρωτας θέλει προσπάθεια. πρέπει πρώτα να γίνει ποιητής. Αυτή η έννοια να είναι διαφορετική. σαν τους ασκητές. δεν είμαι άξιος» αλλά μπορείς να λέεις «θυμάμαι κι εγώ τις μέρες τις αργές που δεν ζούσα κοντά στον Θεό». να πετάει. μα δεν μπαίνει μέσα. παθαίνει. τότε τα κέρδισες όλα. Άμα αγαπάει.Η ψυχή που είναι ερωτευμένη με τον Χριστό είναι πάντα χαρούμενη κι ευτυχισμένη. Είναι η ταπείνωση. «φουσκώνει ο λάρυγγας. ουδέποτε καρποφορεί τω ταύτην μετερχομένω. ματώνει τα πόδια. Αν δεν υπάρχει ταπείνωση. βίαν ειπών την του σώματος εν πάσιν επίπονον άσκησιν». για να συναντηθεί με τον αγαπημένο. Αυτό είναι! Πρέπει να πονάεις. Δεν είναι κάτι που γίνεται αγγάρια. μυστικά. Ταπείνωση και ανιδιοτέλεια στη λατρεία του Θεού. Ο Χριστός κάθεται έξω απ’ τη θύρα της ψυχής μας και κρούει για να Του ανοίξομε. τότε μπορείς να . Έ. Η αγάπη κάνει κόπο για τον αγαπημένο. Σ’ αυτά θέλω να εντρυφώ. }238} Αν στραπατσαρισθεί η ψυχή και γίνει ανάξια της αγάπης του Χριστού διακόπτει ο Χριστός τις σχέσεις διότι ο Χριστός «χοντρές» ψυχές δεν θέλει κοντά Του. Ιγνάτιος Μπριαντσιανίνωφ: «Πάσα γαρ εργασία σωματική τε και πνευματική μη έχουσα πόνον ή κόπον. ούτε απειλές ούτε δυσκολίες εξαιτίας της αγάπης. Η μετάνοια η αληθινή θα φέρει τον αγιασμό. Δεν είναι ο πόνος κι η οδύνη. Αυτά ακολουθούν είναι δώρα Θεού. όσους κόπους και θυσίες κι αν της κοστίσει αυτό. Η ψυχή πρέπει να συνέλθει πάλι. Είναι μαρτύριο αφόρητο. δηλαδή δοχείο της θείας χάριτος. Τη γνωρίζουν όσοι την εδοκίμασαν. των ασκητών. όταν δεν υπάρχει εκείνο που πρέπει να έχει ο άνθρωπος. Αυτή είναι η έννοια που θέλγει και ευχαριστεί. θα έλθει μέσα μας και θα μας δώσει τα πάντα. Νιώθετε ευχαρίστηση και ηδονή πνευματική. Τι σημαίνει ο κόπος της τικτούσης και το κλάμα. να είναι αισθηματική. Κανείς να μη σας βλέπει κανείς να μην καταλαβαίνει τις κινήσεις της λατρείας σας προς το θείον. Να πονάεις γι’ αυτόν που αγαπάεις. αλλά δεν μπορεί να μπει. ώσπου να έλθει μέσα μας ο Χριστός. αιχμάλωτος με την καλή έννοια. αθόρυβα. όταν γίνεις αιχμάλωτος του Θεού. ότι βιαστή εστίν η Βασιλεία των ουρανών και βιασταί αρπάζουσιν αυτήν. για να γίνει άξια του Χριστού. να μετανοήσει «έως εβδομηκοντάκις επτά».

για να δεχούμε το θείον. θέλει έρωτα θείο. αλλά δεν μπορούμε να αισθανθούμε το μεγαλείο Του. Όταν όμως αποκτήσομε την αγία ταπείνωση. Είναι πάρα πολύ εύκολο να πραγματοποιηθεί αυτό. Ούτε μοναξιά νιώθει κανείς. αλλά να ζητάμε να λάμψει εντός μας το ακήρατον }251} φως της θείας γνώσεως και να ανοίξει τα πνευματικά μας μάτια. Με τον τρόπο αυτό χωρίς να το καταλάβομε αγαπάμε τον Θεό χωρίς σφιξίματα. η ευχή θα λέγεται μόνη της. ο Θεός. }246} Για να μη ζείτε στο σκοτάδι. Αυτή η ευφροσύνη.πεις με τον Απόστολο Παύλο: «Ζω δε ουκέτι εγώ. Αυτό διδάσκει την ψυχή πώς να προσεύχεται. … Διαβάζοντας τις ψαλμωδίες. να κάνομε. τότε τα βλέπομε όλα κι όλα τα ζούμε· ζούμε τον Θεό ολοφάνερα κι αισθανόμαστε τα μυστήρια Του. Δεν θα τη μάθομε μόνοι μας. Στο βάθος του είναι σας θα φανεί ο Χριστός. Τότε ο άνθρωπος γίνεται χαριτωμένος και βλέπει με άλλα μάτια τα πάντα. Ο Θεός είναι πολύ μυστικός. χωρίς να το καταλάβομε γινόμαστε άγιοι. Προσευχή για την προσευχή. Ο εραστής. για να κατανοήσομε τα θεία Του λόγια. «έκανα τόσες μετάνοιες. Τον Θεό θα Τον αγαπήσομε ξαφνικά όταν η χάρις θα μας επισκιάσει. είναι μυστήριο. Όχι απλώς εύκολο αλλά ευκολότατο. αλλά υπάρχει παντού. γινόμαστε άξιοι του Θεού. Ο Χριστός θα είναι συνεχώς στο μυαλό μας και στην καρδιά μας. ώστε να έλθει το θείο φως στην ψυχή σας. … Όταν κινηθεί για προσευχή ο νους του ανθρώπου. . διότι ο Θεός είναι άπειρος. προσπάθεια κι αγώνα. … }245} Το άκρον εφετόν είναι ο Θεός. ούτε άλλος κανείς θα μας τη μάθει. }249} Η προσευχή γίνεται μόνο με το Άγιον Πνεύμα. την πρόνοιά Του. εκεί που ευφραίνεται. ποθεί τον ερώμενο και ο ερώμενος θέλει να φθάσει τον εραστή. η προθέρμανση όπως λέμε. την προσευχή τη μελέτη. στο βάθος είναι η Βασιλεία του Θεού. Συχνά κρύβει τις ενέργειες της θείας Του προνοίας (ΛΟΓΟΙ ΟΝΤΩΝ). δεν μπορούμε στο βάθος να το καταλάβομε. Πριν απ’ την προσευχή η ψυχή πρέπει να προετοιμάζεται με προσευχή. Είναι το πρώτο που ζητάει για τη δική μας ευτυχία. }243} Είναι μία πανήγυρις και το κέντρο όλης της χαράς είναι το πρόσωπο του Χριστού. Εκεί που η ψυχή χαίρεται. ο Πατέρας ο Υιός το Άγιον Πνεύμα. Όταν κάνομε το άνοιγμα. τις ακολουθίες με έρωτα. Εκεί. που ποτέ δεν χορταίνει. Ο εραστής αγαπάει τον ερώμενο με μία θεία και τελεία αγάπη. για να εγκύψει μέσα μας ο Χριστός. Μη λέμε. Ν’ απευθυνόμασθε στον Θεό με ύφος ταπεινού δούλου. ζη εν εμοί Χριστός». όμως σ’ αυτή την κατάσταση και να μην τη χάνομε. ο έρωτας στον Χριστό. … Εμείς δεν χρειάζεται να κάνομε καμία προσπάθεια. Θεό ζούμε. στο δευτερόλεπτο του δευτερολέπτου έρχεται η θεία χάρις. Αν αγαπήσομε πολύ τον Χριστό. Και αν εγκύψει μέσα μας ο Χριστός μας χαρίζει την ελευθερία. Ο ίδιος ο Κύριος θα μας διδάξει την προσευχή. γυρίστε το διακόπτη της προσευχής. Αρκεί να κάνομε το άνοιγμα. Θεό αναπνέομε. Ευφραινόμαστε με τα θεία λόγια. εξασφάλισα τώρα την χάρι». είναι σιωπή. ούτε τίποτα. Όλα τα πρόσωπα είναι ένα μεταξύ τους και είναι ένα και με την Εκκλησία. Ζει μέσα σ’ άλλον κόσμο. Το παν είναι ν’ αγαπήσομε τον Χριστό. Ο Θεός που αγαπάει τον άνθρωπο. Αυτά που είναι δύσκολα στους ανθρώπους για τον Θεό είναι πολύ εύκολα. αυτή η χαρά είναι η δική μας προσπάθεια για να μπούμε εύκολα στην ατμόσφαιρα της προσευχής. Τότε η προσευχή μας είναι ευάρεστη στον Θεό. Κι αυτό είναι κάτι που το ζητάει Εκείνος. Τι είναι ακριβώς. Χρειάζεται να βρεθούμε και σε κατάλληλο κλίμα. Τότε πια αρχίζομε να Τον αγαπάμε. θέλει θεία φλογερή αγάπη στον Χριστό. Το δόσιμο στον κόσμο τον πνευματικό. με φωνή παρακλητική και ικετευτική. δηλαδή αυτά που θέλει ο Θεός. }250} Στην προσευχή μπαίνομε χωρίς να το καταλάβομε. Ο έρως απευθύνεται σε ένα ον ανώτερο. Πού να βρεις λέξεις γι’ αυτά τα μυστήρια! Όλο το μυστικό είναι η αγάπη. είναι ανιδιοτελής. Για να μένομε.

Να προσεύχεσθε με ταπείνωση.λπ. η επικοινωνία γίνεται πολύ καλά. Να μη ζητάμε απ’ τον Θεό να μας απαλλάξει από κάτι. Προσευχή και μετάνοια και ελεημοσύνη. αν δεν έχετε χρήματα. επειδή δεν μας αναπαύουν όλα γύρω μας και νιώθομε ερημιά. δέχεται το λόγο Του. Αυτό οφείλεται βέβαια σε δύο βασικές προϋποθέσεις. έτσι κι εμείς να ζητάμε ευγενικά αυτό που επιθυμούμε κι αν ο Κύριος δεν απαντάει. Δώστε έστω κι ένα ποτήρι νερό. εχθρότητες και δεν μπορεί να ανέλθει. Ο παραμικρός γογγυσμός κατά του πλησίον επηρεάζει την ψυχή σας και δεν μπορείτε να προσευχηθείτε. Όπως Εκείνος κρούει με ευγένεια την πόρτα της ψυχής μας. Βλέπετε για παράδειγμα αντιζηλία από απέναντι. τότε ακούγεται η εκπομπή καλύτερα. Χωρίς αυτά δεν μπορούμε να πούμε το «Κύριε Ιησού Χριστέ ελέησόν με». Στο σημείο «3» δεν ακούγεται καθόλου καλά. ακούει τη φωνή Του. Άξιοι γίνονται όσοι επιθυμούν και λαχταρούν να γίνουν του Χριστού. όσοι δίνονται στο θέλημα του Θεού. Εφόσον πιστεύομε στην αγαθή Του πρόνοια. είναι το παν. Όταν έχομε στραμμένη την κεραία στο σημείο «1». παίρνει δύναμη και χάρι θεϊκή.Η αγάπη προς τον Θεό είναι ανώτερη. Και το μυστικό είναι να ζητήσομε συγγνώμη ή να το πούμε στον πνευματικό. αυτό έχει μεγάλη αξία. Προσέχετε γιατί «και θρους γογγυσμών ουκ αποκρύπτεται». … Σε καθετί που συμβαίνει να ρίχνετε το βάρος στον εαυτό σας. Πολλές φορές εμείς πλησιάζομε στον Θεό από ανάγκη ν’ ακουμπήσομε. επί παραδείγματι ένα ραδιόφωνο. }253} Αν όμως έχομε μέσα μας κάποιο κατάκριμα. να μην έχει κανένα εμπόδιο. τότε πάεις και προσφέρεις το δώρο σου. ας πούμε. τόσο εισακούονται οι προσευχές σας. Στο σημείο «2» δεν έχει τόσους πομπούς και ακούγεται κάπως λιγότερο. αλλ’ όπως είναι η ανάγκη να τρώμε. Έχει κι ο Θεός τα «μυστικά» Του. όταν εκφράζεται ως ευγνωμοσύνη. όταν Τον επικαλούμασθε με το «Κύριε Ιησού Χριστέ». Να μην εκβιάζομε με τις προσευχές μας τον Θεό. Για να έλθει ο Χριστός μέσα μας. να είναι ελεύθερη από μίσος. να μην αυτοδικαιώνεσθε. ή να μας λύσει τα προβλήματά μας. Έχομε. μίση. για να τα υπομένομε. Αλλ’ αυτό θέλει ταπείνωση. Το ίδιο γίνεται και στην επικοινωνία με το θείον. Με τις προϋποθέσεις αυτές η ψυχή επικοινωνεί με τον Θεό. }254} Όταν τακτοποιήσεις όλες τις εκκρεμότητες και ετοιμασθείς. πάλι υπάρχει κάποιο μυστικό. όχι ως καθήκον. Στρέφεται στον Θεό με απαλό τρόπο και κατανύσσεται. Ακούτε συκοφαντία εναντίον σας. Όταν η ψυχή είναι στραμμένη στο «1». εφόσον πιστεύομε ότι Εκείνος γνωρίζει τα πάντα απ’ τη ζωή μας κι ότι . Προσευχηθείτε. όπου βρίσκονται οι πιο πολλοί πομποί. δεν γίνεται καθόλου καλή επικοινωνία. όταν βρίσκει έτσι την ψυχή δεν τολμάει να πλησιάσει. για να προσευχηθείς. ασθένεια κ. Να μην έχεις κανένα θέλημα. Και να ξέρετε ότι όσο αγιάζεσθε. Το Πνεύμα το Άγιον. αρκεί να βρει ορισμένα πραγματάκια που να Τον ευχαριστούν· αγαθή προαίρεση. αλλά να ζητάμε δύναμη και ενίσχυση από Εκείνον. Οι προσευχές μας δεν εισακούονται διότι δεν είμαστε άξιοι. Πρέπει να γίνεις άξιος. να σταματάμε να το ζητάμε. Είναι ανάγκη ν’ αγαπάμε. Ο σκλάβος δεν έχει θέλημα. διότι είναι γεμάτη από πάθη.επικοινωνούμε λιγότερο καλά με το θείον. έχει το λόγο Του. από κακία. }252} Μόνος Του θα έλθει ο Χριστός και θα εγκύψει στην ψυχή μας. Όταν ο Θεός δεν μας δίδει κάτι που επίμονα ζητάμε. στην αγάπη και στην ταπείνωση. Το να μην έχομε κανένα θέλημα μπορεί να γίνει μ’ έναν τρόπο απαλό· με την αγάπη στον Χριστό και την τήρηση των εντολών Του. }255} Μόνον ο Χριστός μπορεί να μας βγάλει απ’ τον κλοιό της ερημιάς. για να ρίξετε αγάπη στην αντιζηλία. ταπείνωση και αγάπη. από εγωισμό. πρέπει η καρδιά να είναι καθαρή. Όταν πάρει η ψυχή τη θέση «3». Όταν υπάρχει λιγότερη αγάπη και ταπείνωση – θέση «2» . μεταμορφώνεται. Προσευχή εσείς με αγάπη.

Το κλειδί για την πνευματική ζωή είναι η ευχή. Κι αν το ξεχάσομε εμείς ο Κύριος ποτέ δεν ξεχνάει κι αν είναι για το καλό μας. Την ευχή δεν μπορεί κανείς να τη διδάξει. την αγάπη και την ταπείνωση.τι είναι στο νου. είναι και στην καρδιά. … «ότι ευρίσκεται τοις μη πειράζουσιν Αυτόν. ούτε ο γέροντας. τους επεσκέπτετο η θεία χάρις. Μην κυνηγάμε ν’ αποκτήσομε αυτό που θέλομε. ούτε θα προευχηθείτε. αν δεν το γευθείτε. γιατί να μη δείχνομε εμπιστοσύνη. Ένα μυστικό είναι η ακολουθίες. ο Κύριος στέλνει τη θεία χάρι κι έπειτα έρχεται μόνη. όλα είναι γνωστά. νιώθεις έτσι» κ. Πρέπει πρώτα να δοθείτε στην υπακοή. ώσπου χωρίς αγωνία να έλθει πάλι η αγάπη και ο έρωτας και η λαχτάρα στον Χριστό. Εύκολα ευκολότατα ο Χριστός μπορεί να μας δώσει ό. Εκείνος τα γνωρίζει όλα ασυγκρίτως καλύτερα από μας και μας παρέχει την αγάπη Του. διαφορετικά δημιουργείται αντίδραση. χαίρεσθε και λάμπετε. «δώσ’ μου τούτο. αν σας πω. «είναι έτσι. λοιπόν υπομονή και πίστη και γαλήνη. Να επιδίδεσθε σε αυτές και η χάρις του Θεού μυστικά θα έλθει. Να συνεχίζετε τη ζωή σας και τον αγώνα σας απλά. εμφανίζεται δε τοις μη απιστούσιν Αυτώ». . Το θέμα είναι ν’ ανταποκριθούμε σ’ αυτή την αγάπη με την προσευχή και την τήρηση των εντολών Του. ούτε κανείς. έχομε χαρά. ούτε τα βιβλία. Το απλό και απαλό είναι ένας αγιότατος τρόπος της πνευματικής ζωής. θα μας δώσει αυτό που πρέπει κι όταν πρέπει. Αν δεν κάνετε υπακοή και δεν έχετε ταπείνωση. }259} Όταν χάνετε τη θεία χάρι να μην κάνετε τίποτα. Μόνο το Πνεύμα το Άγιον μόνο η χάρις του Θεού μπορεί να εμπνεύσει την ευχή. Δεν χρειάζεται ο Θεός ενημέρωση για τις διάφορες ανάγκες μας. λυπάσθε και μόλις σας πουν καλό λόγο.τι επιθυμούμε. Για να μπείτε σ’ αυτή τη «φόρμα». γυμνά και τετραχηλισμένα ενώπιον του Θεού. Να προσευχόμαστε απλά και απαλά. }258} Έτσι ν’ αγωνίζεσθε στην πνευματική ζωή. για να έλθει η ταπείνωση. Και τότε η χάρις σας γεμίζει και χαιρόσαστε. αβίαστα η προσευχή. }260} Μόλις ακούσετε προσβλητικό λόγο. Είναι αρκετό να λέμε. … Εμείς να μην επιμένομε· η προσπάθεια κάνει κακό αντί για καλό. «ει μη εν Αγίω Πνεύματι». Βλέποντας την ταπείνωση. Το μυστικό είναι να ζητάτε την ένωσή σας με τον Χριστό ανιδιοτελώς. Και κοιτάξτε το μυστικό. «Κύριε Ιησού ελέησόν με». Αν σας πω ότι το μέλι είναι γλυκό είναι ρευστό είναι έτσι κι έτσι. Όταν υπάρχει έστω και λίγος εγωισμός δεν γίνεται τίποτα. απλά. Εδώ υπάρχει το μυστήριο· δεν μπορώ να σας το εξηγήσω. Να προσεύχεσθε στον Θεό με ανοικτά τα χέρια. ώστε η ψυχή σου να ενστερνίζεται τον τρόπο αυτόν με την χάρι του Θεού. … Όταν το θέλεις όταν εκβιάζεις το θείον δεν έρχεται. Ο μόνος διδάσκαλος είναι η θεία χάρις. εκείνο …». Το μυστικό είναι να μην το έχετε στο νου σας καθόλου να ζητήσετε το συγκεκριμένο πράγμα. Να ζητάμε να γίνει το θέλημα του Θεού· αυτό είναι το πιο συμφέρον το πιο ασφαλές για μας και για όσους προσευχόμαστε. Γιατί όσο το κυνηγάμε τόσο αυτό απομακρύνεται. Οι Πατέρες της Εκκλησίας χρησιμοποιούν ως πιο αποτελεσματική τη μονολόγιστη ευχή: «Κύριε Ιησού Χριστέ ελέησόν με». χωρίς βία. είμαστε ευτυχισμένοι. Και τότε όλα πάνε καλά. Πρέπει μυστικά να μπει μέσα σου. Μ’ αυτό δείχνετε ότι δεν είστε έτοιμοι.λπ. Ο Χριστός θα μας τα δώσει όλα πλούσια. Να ετοιμάζεσθε σιγά σιγά απαλά απαλά και να κάνετε την ευχή μέσα στο νου. απαλά. Θα έλθει «εν ημέρα ή ου προσδοκάς και εν ώρα ή ου γινώσκεις». Αυτό είναι το μυστικό. Ό. απαλά. Μόλις άνοιγαν τα χέρια τους. παρόν και μέλλον. Έχομε τη χαρά του Παραδείσου. θα ξεκινήσετε απ’ την υπακοή. Το ίδιο και στην προσευχή.πάντα θέλει το αγαθόν. }256} Όταν έχομε με τον Χριστό σχέση απολύτου εμπιστοσύνης. χωρίς να λέτε. Για να έλθει η θεία χάρις. Αυτό είναι το μυστικό των αγίων. δεν θα καταλάβετε. αλλά να τ’ αφήνομε }256} στο θέλημα του Θεού. δεν θα καταλάβετε. δεν έχετε τις προϋποθέσεις. η ευχή δεν έρχεται και υπάρχει φόβος πλάνης. Ξέρομε ότι παρελθόν. αλλά δεν είναι δυνατό να το μάθεις έτσι απ’ έξω. πρέπει ν’ αποκτήσετε τις προϋποθέσεις. Άρα. χωρίς πάθος και εκβιασμό.

Να μη σκέπτεσθε τίποτα παρά μόνο τα λόγια «Κύριε Ιησού Χριστέ ελέησόν με». Όλα να γίνονται μυστικά ανιδιοτελώς. Πρέπει πρώτα ο Θεός να σας γνωρίσει και μετά εσείς. πρέπει να κάνετε προετοιμασία. Όχι λοιπόν βία. Με την εικόνα υπάρχει το ευόλισθον. }265} Ούτε να χρησιμοποιείτε τεχνητούς τρόπους. Το νου να έχετε στον Θεό και η καρδιά σκιρτάει από χαρά αυθόρμητα. Και ο Κύριος μόνο δίδει χάρι προς τούτο. }263} Άρα κατάνυξη είναι ένας βαθύς πόνος. Η προσευχή πρέπει να είναι ανιδιοτελής. αισθάνομαι το νου μου να σκιρτάει μαζί με την καρδιά. }264} Να προσεύχεσθε χωρίς να σχηματίζετε στο νου σας εικόνες. Πάθος ιερό. η χάρις θα έλθει και στην καρδιά και θα έχετε και σκίρτημα. Η καρδιά δεν σκέπτεται. Δηλαδή αισθάνομαι το νου μου να πέφτει στην καρδιά κι εκεί νιώθω όλη αυτή τη χαρά. ούτε κλείσιμο των ματιών. Να μην προσεύχεσθε μ’ αυτόν τον . με τα μάτια ανοικτά. διότι ενδέχεται στην εικόνα να παρεμβληθεί άλλη εικόνα. όταν έλθει η χαρά. Ήρεμα. Έτσι και με τον Χριστό. Αρχίζω νοερά και μετά πηγαίνει μόνος του νους μου. Με έναν απαλό τρόπο εμείς να βάλομε στο νου μας τον Χριστό. Είναι λέξεις αχόρταστες! Σ’ όλη σας τη ζωή να τις λέτε. Η αγάπη αυτή η λαχτάρα αυτή έχει και βαθμούς. σκιρτάει η καρδιά του. αλλά χωρίς εσύ να κάνεις προσπάθεια. Δηλαδή να μη σκέπτεσθε πως. καθώς πρέπει τον Θεό. }267} Ο νους είναι που σκέπτεται. Το παν είναι ο έρωτας στον Χριστό. Είναι κάτι που το αισθάνεσαι μέσα σου. Ο ερωμένος δεν μπορεί να ζήσει μακριά απ’ το αγαπώμενο πρόσωπο ούτε χρειάζεται να φέρει το πρόσωπο απ’ το νου στην καρδιά. Η νοερά προσευχή γίνεται μόνο από εκείνον που έχει αποσπάσει την χάρι του Θεού. … Να το κάνεις από αγάπη κι αν ο Θεός θέλει να σε βάλει στην κόλαση. Όταν είναι μακριά και την σκέπτεται. Να μη φαντάζεσθε τον Χριστό. Για να σας αγαπήσει. Αλλά βέβαια εκεί είναι όλα θεία. λέγοντας απαλά απαλά: «Κύριε Ιησού Χριστέ ελέησόν με». «Κύριε Ιησού Χριστέ ελέησόν με». λέεις το όνομα «Χριστός» και γεμίζει ο νους. Πρώτα απ’ όλα μακριά η ιδιοτέλεια. Οι Πατέρες ετόνιζαν το ανεικόνιστον στην προσευχή. ό. Θείος έρως.τι θέλει ας κάνει. όχι σαρκική. Για να Τον αγαπήσετε. Άμα η ψυχή σας επαναλαμβάνει με λατρεία με πόθο τις πέντε λέξεις. με προσοχή και αφοσίωση να στρέφεσθε στον Χριστό. πρέπει να σας αγαπήσει πρώτα Εκείνος. θεία αγάπη. ούτε σκύψιμο της κεφαλής. «Κατανύττω» με μαχαίρι σημαίνει «πληγώνω πολλές φορές». Όταν έλθει η χάρις όταν έλθει η αγάπη. Τίποτ’ άλλο. Για να είστε άξιοι. … Χωρίς την χάρι αυτοϋπνωτίζεσαι και μπορεί να πέσεις σε φώτα και πλάνη και παράκρουση. Θα εγκύψει και Αυτός αν εσείς πρώτα Του το ζητήσετε. Τίποτα. … Να μη δένεσθε με τον τόπο. Είναι ήρεμη. … μόνο Αυτός που }261} κατέχει τη θεία σοφία μπορεί να δοξολογήσει. αλλά και πιο έντονη πιο βαθιά. Αυτό το «κάτι» είναι η θεία χάρις που σου χαρίζει ο Χριστός. δεν χορταίνει. Δεν χρειάζεται ούτε μικρό σκαμνάκι. για ν’ αποκτήσεις την ευχή. αν συγκεντρωθείτε με το νου. Κρύβουν τόσους χυμούς! }266} Εκεί όπου λέω την ευχή στο νου μου καμιά φορά η χαρά μου δυναμώνει κι όταν δυναμώσει η χαρά μου λέγοντας το «Κύριε Ιησού Χριστέ ελέησόν με». το «κατανύττομαι» σημαίνει ότι καταπληγώνομαι απ’ την αγάπη του Θεού. αλλά είναι κάτι άλλο.Μόνο με τη θεία χάρι μπορείς να προσευχηθείς. αλλά μόλις δει την ερωμένη. Κι όταν πρόκειται για την ψυχή. Δεν χρειάζεται να κάνει καμία προσπάθεια. Καμία προσευχή δεν μπορεί να γίνει χωρίς τη θεία χάρι. }262} Όταν προχωρήσεις δεν είναι η σκέψη της ευχής που ακούγεται στο νου. Ενδέχεται και ο πονηρός να κάνει παρεμβολές και να χάσομε την χάρι. Κατανύσσεται. πάλι σκιρτάει η καρδιά του. γεμίζει κι η καρδιά. πρέπει να είστε άξιοι. Για να έλθει ο Χριστός στην καρδιά πρέπει να Τον αγαπήσετε. για να μην κινδυνεύετε από φαντασίες και πλάνες. λέγοντας την ευχή.

Εκείνος θα σας οδηγήσει. Δίδει μια δροσιά. Μετέδωσε την άκτιστο ενέργεια και μπήκε στην ψυχή του ειδωλολάτρη. Έρχεται η χάρις του Θεού κι επισκιάζει κι εσάς. όχι το φως του Χριστού. Έ. Αυτός είναι ο διχασμός της προσωπικότητος. ανιδιοτελείς. τα τροπάρια των αγίων. }270} Φοβερή πλάνη μπορεί να δημιουργηθεί με τη νοερά προσευχή. Κάτι άλλο που αν σ’ αυτό το νοερό αναφθεί η έφεσις όχι απ’ τον καλό εαυτό σου αλλά απ’ τον άλλο. που μένομε μαζί που τρώμε μαζί που συζητούμε που προσευχόμαστε που αναστρεφόμαστε απλά. Μόνον ένας απερίσκεπτος. Δεν θα θυμώνετε δεν θα εκνευρίζεσθε. πρέπει να έχετε την καθοδήγηση του πνευματικού. Είναι φανατισμένος και κάνει κακό. Τις άλλες τις προσευχές τις κάνομε κάπως με το μυαλό μας. οπότε μετά θα γίνετε πιο δυνατοί με τη θεία χάρι. να ζείτε στην πλάνη και να σκοτισθείτε. Κι εγώ ο καημένος σαράβαλο είμαι αυτή την προσπάθεια κάνω. που δεν μπόρεσε η προσευχή να τον συγκινήσει. Ο πλανεμένος δεν δέχεται την πλάνη του. οπότε τότε αγριεύει κανείς. Κύριε». μ’ έναν τρόπο μαλακό.υπολογισμό αλλά με απλότητα και ταπείνωση. θα τους δέχεσθε όλους με αγάπη. απ’ αυτό που είχε μέσα του. θα δείτε το αληθινό φως. θα θεούται. θ’ αγιάζεται. μένει ξένος ως προς την χάρι. Τι σας είπα για τ’ αηδόνι. το ταραχώδες. μετέδωσε το πνεύμα το θυμώδες. οπωσδήποτε θ’ αρχίσεις να βλέπεις τα φώτα. που είναι κλεισμένα ερμητικά. Υπάρχει κίνδυνος η ψυχή να παραπλανηθεί. Σε Αυτόν ν’ ατενίζετε. που σιγά σιγά άλλαξε αυτός την πίστη του. αλλάζει το ύφος του κ. μια }269} χάρι και σ’ εσάς. … «μη γνώτω η αριστερά σου τι ποιεί η δεξιά σου». τον εγωιστή. Αν. Εκείνος θα σας διδάξει να μπείτε στη σειρά για την ευχή. Αλλά έξω στη ζωή σου. Να μην παίρνει είδηση ο κακός εαυτός.τι θέλεις Εσύ. Όπως συμβαίνει με τους ζηλωτές. Η νοερά προσευχή δεν γίνεται χωρίς πνευματικό οδηγό.λπ. θα είναι έτοιμη ν’ ακούσει του Θεού τα μηνύματα. τίποτα δεν θα κάνει. αλλά με ζήλο ου κατ’ επίγνωσιν. Έτσι βλέπομε κάτι το συγκλονιστικό: ανθρώπους που μεταβάλλονται σε παιδιά του Θεού. Σιγά σιγά θα σας επισκέπτεται η χάρις. }271} Του μίλησε τόσο ωραία ο άγιος Μακάριος. Για ν’ ασχοληθείτε με τη νοερά προσευχή αποκλειστικά. Θ’ αρχίσετε να ζείτε στην ειρήνη. Όταν όμως την έχει ζήσει τη νοερά προσευχή και τη . δεν θα παρεξηγείτε. Ενώ ο άλλος. … Η ευχή καθαρίζει την ψυχή και κρατάει το νου. Καταλάβατε. Ν’ ασχολείσθε με τους ύμνους. Είναι πολλά που δεν τα ξέρομε. Το τελειότερο έργο γίνεται στ’ άδυτα της ψυχής του ανθρώπου. }272} Πηγαίνεις στον γέροντα σου λέγει για τη νοερά προσευχή. ένας «χοντρός».τι θέλει η αγάπη Σου. κατάκριση. ο υποτακτικός. Εκείνο ψάλλει. Είδατε πως δημιουργείται η πλάνη. γνωστά μόνο στον Θεό. Να διώχνετε τα πάθη. Να λέτε στον Χριστό: «Ό. αλλά περιφρονώντας το πάθος να στρέφεσθε με αγάπη προς τον Θεό. Αλλά η νοερά προσευχή είναι κάτι άλλο. χωρίς να το βλέπει κανείς. έγινε και μοναχός και σώθηκε. αν δεν τη ζει ο ίδιος. Έτσι να είστε. Προετοιμασία είναι ακόμη να μάθετε να τηρείτε τις εντολές του Θεού. αλλά μυστικά προσεύχομαι. στις συναναστροφές σου θα είσαι πιο άγριος και πιο θυμώδης και πιο οργίλος και πιο αγχώδης. Θα μπαίνετε μες στη χαρά. Με τον καλό τρόπο μετέδωσε το πνεύμα το καλό. Πρέπει να γνωρίζεις ότι. Ν’ αποβλέπετε πάντοτε στη δόξα του Θεού. ό. Θέλει προσοχή. Να μελετάτε την Αγία Γραφή και τους Πατέρες της Εκκλησίας.λπ. Δεν αναλύομαι σε προσευχές έτσι φανερά. Μ’ αυτό τον τρόπο η ψυχή σας θ’ απαλύνεται. να λοιπόν το γνώρισμα του πλανεμένου. Να δίδεσθε στη λατρεία του Θεού μυστικά. γιατί αν δεν μπείτε στη σειρά υπάρχει φόβος να δείτε το φως το αντίθετο. οπωσδήποτε θ’ αρχίσεις να αισθάνεσαι μια ψευτοχαρά. θυμό κ. δεν θα κατακρίνετε. Απλά τις λέμε και τις ακούνε τα’ αυτιά μας· έχουν άλλο τρόπο. Να προσεύχεσθε να σας φανερώσει ο Θεός τα άδηλα. αν και έφθασαν στα βάθη της αυτοκαταστροφής τους. Να ζείτε τον Παράδεισο και να μην το γνωρίζει ο κακός εαυτός σας και το φθονήσει. Δηλαδή να μη χτυπάτε απευθείας το κακό. των μαρτύρων και τους ψαλμούς του Δαβίδ. Καταλάβατε. όμως προχωρείτε στην ευχή με τις συμβουλές του γέροντα.

Να προσεύχεσθε έστω και πέντε λεπτά. Αυτό είναι διδασκαλία. που αρκεί να πεις μια λέξη. … Δεν πρέπει εμείς να μιλάμε πολύ. Όταν μια ψυχή όντως ερωτευθεί τον Κύριο προτιμά τη σιωπή και τη νοερά προσευχή. }276} Σημασία στην προσευχή έχει όχι η χρονική διάρκεια αλλά η ένταση. Όχι μόνον. όταν ζήσεις κοντά σε κάποιον. υπάρχει ένα μυστήριο. Κι όταν λέτε την ευχή «Κύριε Ιησού Χριστέ ελέησόν με» να τη λέτε αργά ταπεινά απαλά με θείο έρωτα. }273} Μήπως κι αυτό που γίνεται και σας μιλάω δεν είναι κι αυτό μια προσευχή. Εκεί γίνεται η θέωση. … Όταν όμως ερωτευθείς τον Χριστό. Να λέτε μια μια τις λέξεις. Όταν πάρεις και διαβάσεις ένα βιβλίο περί προσευχής. με θείο έρωτα το όνομα του Χριστού θα φωνάζομε το όνομά Του μυστικά. ό. Επειδή τα λέγω απ’ την καρδιά μου και νιώθομε αυτό το σκίρτημα κι αυτή τη λαχτάρα. ο οποίος όντως προσεύχεται. πάσχεις από αϋπνία· να μη σκέπτεσαι τον ύπνο. Η αγάπη εκφράζεται καλύτερα χωρίς λόγια. Η θεία αγάπη είναι ανιδιοτελής. Δεν είναι το βιβλίο δεν είναι η γνώση. Ν’ αφήνομε να μιλάει η χάρις. προσεύχεσαι κι εσύ χωρίς να το καταλάβεις. αλλά όντως διδάσκεται. χωρίς να σκέπτεσαι αν θα κοιμηθείς .ζει. είναι ο τρόπος. Είναι τόσο γεμάτη η καρδιά. Η σιγή. ίσως δεν καταλάβεις τίποτα. που προηγείται. Είναι η εσωτερική σιωπή. πώς εξηγείται που έχομε τόση λαχτάρα. Να σηκώνεσαι. είναι το αγκάλιασμα. τη θεία ένωση και σύγκραση της ψυχής με το θείον. επικοινωνείς. Δεν είναι απλό πράγμα. }278} Η προσευχή ωφελεί σε όλα. «Ιησού μου!». }274} με λαχτάρα με έρωτα δίχως ένταση βία ή άπρεπη έμφαση χωρίς σφιξίματα και σπρωξίματα. να βγαίνεις έξω και να έρχεσαι πάλι μέσα στο δωμάτιο. με θέρμη.τι σου πει για την προσευχή τα καταλαβαίνεις. Όταν όμως. Ν’ αγαπήσομε τον Χριστό. Εκεί γίνεται η πιο αληθινή λατρεία. Διότι λέμε ότι η προσευχή δεν διδάσκεται. Μες στη σιγή στη σιωπή στο μυστήριο. αλλά βλέπει και τον τρόπο. Αυτό είναι κάτι που το ζεις. «Σιγησάτω πάσα σάρξ βροτεία». Τότε τα λόγια υποχωρούν. είναι το άνοιγμα. προτιμάεις τη σιωπή και τη νοερά προσευχή. αληθινή. Το μυστήριο είναι ότι τα λόγια του τα’ ακούει ο διδασκόμενος. Με γλυκύτητα να λέτε το όνομα του Χριστού. Αν δεν είναι έτσι. «Κύριε … Ιησού … Χριστέ … ελέησόν με» απαλά τρυφερά αγαπητικά σιωπηλά μυστικά νοερά αλλά και με έξαρση. Νιώθει πως δημιουργείτα η «φόρμα» πως δημιουργείται η κατάστασις αυτή δια της θείας χάριτος. τα ενστερνίζεσαι. η σιγή. σε ενώνει με τον Χριστό. Τον βλέπει η ψυχούλα του. είναι το αίσθημα. Πώς εκφράζεται η μάνα που αγαπάει το παιδί της. Μόνο αυτός που τη ζει αυτή τη κατάσταση την καταλαβαίνει. Το ίδιο και αυτός που κάνει μία κατάρα και σηκώνει το χέρι εναντίον κάποιου μπορεί να μεταδώσει το κακό. }277} «Εμπόνως και εντόνως» που λέγει ο άγιος Μακάριος. … δεν έκανα το θέλημα του Θεού αλλά ζητώ το έλεός Του. Τότε από μέσα μας θα βγαίνει με λαχτάρα. Το αίσθημα της αγάπης σε πλημμυρίζει. μπαίνεις μέσα στην προσευχή. απλή. και τέλος καμία λέξη. να πέφτεις στο κρεββάτι σαν για πρώτη φορά. Για να ζήσετε όμως αυτό πρέπει να φθάσετε σε μέτρα. πώς η καρδιά του ανοίγει και πώς μιλάει με τον Θεό νοερώς. Τότε παύουν τα λόγια. Γεμίζεις από χαρά κι αγαλλίαση. Λαχτάρα! Αυτό είναι όλο το μυστικό. συνοδεύει και ακολουθεί τη θεία επίσκεψη. αλλά δοσμένα στον Θεό με αγάπη και λαχτάρα. έχεις τον γέροντα κοντά σου που προσεύχεται. και στα πιο απλά. που δείχνει ότι έχεις μέσα σου τη θεία αγάπη. την τελεία αγάπη. Κάτι που δεν εξηγείται. Η πλημμύρα της θείας αγάπης γεμίζει την ψυχή από χαρά κι αγαλλίαση. … Μπορεί έτσι να σήκωνε το χέρι του και να έμενε ξερό από την υπερένταση. Όταν βρεθείς σ’ αυτή την κατάσταση δεν χρειάζονται λόγια. αλλά επικοινωνεί ψυχή με ψυχή και αισθάνεται η μία ψυχή την άλλη. Για παράδειγμα. αλάλητα. }275} Ο τελειότερος τρόπος προσευχής είναι ο σιωπηλός. … Με λαχτάρα.

πλένεις πιάτα και δεν σπάζεις κανένα. Αφήστε τα τηλέφωνα. Όλοι είμαστε παιδιά του ίδιου Πατέρα. Το μυστικό είναι η αφοσίωσή μας. χωρίς κόπο. να προηγείται πολλή προσευχή και νηστεία. Αυτό είναι η ζωή μας. Να συγκεντρώνεσαι. Πρέπει η προσευχή μου να βρίσκει κι από σας μια ανταπόκριση. Το μυστικό είναι άλλο. τον οδηγείτε προς το αγαθόν. ενώνει τον κόσμο νοερώς. Να νιώθομε τον πλησίον μας σαν τον εαυτό μας. που θα υποδείξομε στους άλλους. όχι αυτό που θα πούμε. Μπορούμε βέβαια να συνδυάζομε την προσευχή και με νηστεία. υμών δε κοιμωμένων. }281} Είμαστε όλοι ένα σώμα με κεφαλή τον Χριστό. όταν έχομε ένα σοβαρό πρόβλημα ή δίλημμα. να ζητάμε κι από άλλους προσευχές και να παρακαλούμε όλοι τον Θεό με πίστη και αγάπη. Πιο πολύ θα προσεύχεσθε για τους άλλους παρά για τον εαυτό σας. Όλα είναι εύκολα εν Χριστώ. Τους κάνομε έτσι ένα με τον εαυτό μας. Θα λέτε το «Κύριε Ιησού Χριστέ ελέησόν με» και θα έχετε μέσα σας πάντοτε και τους άλλους. }284} Ο Θεός που στέλνει την χάρι Του σ’ εμάς. με την προσευχή που γίνεται «εν τω κρυπτώ» και δεν φαίνεται. Όταν έχομε κάποιο πρόβλημα εμείς ή κάποιος άλλος. Στην κοινή προσευχή ενούνται όλοι. το αγαλλίαμά μας. να λέεις τη δοξολογία και μετά τρεις φορές το «Κύριε Ιησού Χριστέ …» κι έτσι θα έρχεται ο ύπνος. Όχι όμως. ημών προσευχομένων. πολύ μεγάλη. Καταλάβατε. Η θρησκεία μας αυτό το μεγαλείο έχει. Κάτι τέτοιο συνέβη κατά την Πεντηκοστή. Αυτό που εμείς δεν μπορούμε να το κάνομε. Αυτό είναι. για να επικρατήσει αυτό που πρέπει στους αδελφούς μας με την χάρι του Θεού. }282} Η αγάπη η λατρεία προς τον Θεό. θα το κάνει η χάρις Του. τις επικοινωνίες και τα πολλά λόγια με τους ανθρώπους. Αν αποσπάσομε τη θεία χάρι. η ένωσις μετά του Θεού. όλα γίνονται με χαρά. Η πολλή περίσπαση δεν διευκολύνει την προσευχή. Καλύτερα τους βοηθάμε από μακριά με την προσευχή. Θα βρίσκει τρόπους ο Θεός. Άρα προσευχή. Όταν έχετε μεγάλη αγάπη και αυτή η αγάπη σας κινεί σε προσευχή. }280} Όταν κάνομε συνέχεια προσευχή. Η δύναμη της προσευχής είναι μεγάλη. κυρίως όταν γίνεται από πολλούς αδελφούς. χαρούμενα και ευλογία Θεού. Κι ό. η λαχτάρα. Έρχεται μέσα σου η χάρις του Θεού. ο θησαυρός μας. Δηλαδή. Να είστε σίγουροι ότι ο Θεός ευαρεστείται σ’ αυτές τις προσευχές και επεμβαίνει κάνοντας θαύματα. Ο Χριστός είναι το κέντρο· όλοι συντρέχουν προς το κέντρο και ενώνονται εν ενί πνεύματι και μια καρδία.ή όχι. τι κάνουν οι δικές μας προσπάθειες. . Αν ο Κύριος δεν βοηθήσει. με τον πιο τέλειο τρόπο. είμαστε όλοι ένα· γι’ αυτό όταν προσευχόμαστε για τους άλλους λέμε. Αλλά πρέπει να αποθάνομε για τον εαυτό μας. προσευχή με αγάπη. Προσεύχομαι για τα θέματά σας. και όχι «ελέησέ τους». Θα το λέει ο Θεός μέσα μας.τι επιτρέψει Εκείνος θα είναι προς ψυχική μας ωφέλεια. Το πήραμε έτσι απλά και λέμε: «Κάνε μια προσευχή για μένα». Όλοι είμαστε Εκκλησία. «Κύριε Ιησού Χριστέ ελέησόν με». πρέπει να βρει την αγκαλιά μας ανοικτή. Όταν είσαι εν προσευχή όλα γίνονται όπως πρέπει. Παραδείγματος χάριν. Βλέποντας την προσπάθειά σας ο Θεός δίδει πλούσια την χάρι Του και σ’ εσάς και σ’ εκείνον. αλλ’ αυτό δεν αρκεί. Όταν πάλι έχομε αιτήματα για τον κόσμο να τα λέμε μυστικά. τότε τα κύματα της αγάπης σας πηγαίνουν και επηρεάζουν αυτόν για τον οποίο προσεύχεσθε }283} και δημιουργείτε γύρω του μια ασπίδα προστασίας και τον επηρεάζετε. ώστε να τη δεχθεί. η προσευχή μας στον Θεό. Αυτό δεν το έχομε καταλάβει καλά. η ένωσις μετά της Εκκλησίας είναι ο επί γης Παράδεισος. όλα είναι εύκολα. Τους βοηθάμε με τον πιο καλό. Όταν έχεις την χάρι. Εσείς με τη σοφία σας υποδεικνύετε ενώ αυτό δεν είναι και τόσο σωστό. δεν κάνεις ζημιές. θα μας φωτίζει ο Θεός τι να κάνομε κάθε φορά και στις πιο δύσκολες καταστάσεις.

λοιπόν να ασχολείσθε με τα αγκάθια. Χωρίς τον Χριστό είναι αδύνατο να διορθώσομε τον εαυτό μας. δεν θα μπορέσομε ν’ αποδεσμευθούμε απ’ τα πάθη. Εγώ έτσι προσεύχομαι για τους ανθρώπους. Ένα πρέπει να κάνομε. Δεν μπορούμε να θυμώσομε. για να κερδίσουν κάτι. Εδώ βρίσκεται το μεγάλο μυστικό. τους αποστόλους και κυρίως από τον Κύριο ημών Ιησού Χριστό· αλλά επίσης και το κακό που υπάρχει στον κόσμο από του Αδάμ μέχρι σήμερα. Αυτή την τέχνη θέλω να μάθετε. Απ’ αυτόν εξαρτάται πώς τη διοχετεύει. Είναι λεπτό πράγμα η δοξολογία· ξεφεύγει απ’ τα ανθρώπινα. η απονέκρωση. μόνο η δοξολογία. για το Σώμα της Εκκλησίας. Τέχνη τεχνών. Γι’ αυτό πρέπει να αποθάνομε κατά τον παλαιό άνθρωπο και να ενδυθούμε τον νέο. τη χαρά. είναι ανιδιοτελείς. δέντρα και φυτά. Αυτό είναι η τέχνη.Να προσεύχεσθε για την κάθαρση κάθε ανθρώπου. … Δεύτερο βάπτισμα είναι η εξομολόγηση με την οποία γίνεται η κάθαρση από τα πάθη. τότε μπορεί να συμβεί το εξής: όταν το νερό το διοχετεύσομε προς τον ανθόκηπο. με έρωτα. Μας αγιάζει. Όλα είναι μέσα μας. δεν. Το Πνεύμα το Άγιον μας τα διδάσκει όλα. να μην ασχολούμαστε με τα πάθη και με τον . Φέρομε μέσα μας κληρονομιά αιώνων. δεν … Να γίνομε γεμάτοι. Αυτή είναι η προσευχή τους. δεν. την προσευχή. δεν μπορούμε να κάνομε το κακό. Όταν έχομε το Πνεύμα του Θεού. … Η δοξολογία είναι ανιδιοτελής προσευχή. Θα φέρει την ειρήνη. Ο Θεός έδωσε και σ’ εμάς αυτή τη δυνατότητα. να στραφούμε σ’ Εκείνον και να Τον αγαπήσομε «εξ όλης της ψυχής». με αφοσίωση. Δεν χρειάζεται. Όταν έλθει ο Χριστός. Οι άγγελοι μόνο δοξολογούν τον Θεό. και τα ένστικτα και τα πάντα. «Χωρίς εμού ου δύνασθε ποιείν ουδέν». για να μιμηθείτε τον αγγελικό τρόπο στη ζωή σας. αν είναι η προσευχή μας μια διαρκής δοξολογία. προσευχή αγγελική. Αν δεν τα ικανοποιήσομε. }285} Ο Θεός θέλει να ομοιωθούμε με τους αγγέλους. στον Θεό. για το καλό ή για το κακό. έμπλεοι Αγίου Πνεύματος. καθιστάμεθα ανίκανοι προς το αμαρτάνειν. τους αγίους. Ο Χριστός θα μεταποιήσει τα πάντα μέσα μας. για την Εκκλησία. Μόνοι μας δεν μπορούμε να γίνομε καλοί. τους μάρτυρες. Ναι. την ταπείνωση. Έτσι μας θέλει ο Χριστός. την αγάπη. κάποτε θα εκδικηθούν. απαλλάσεσθε κι απ’ τα πάθη. Μην καταπιάνεσθε με την εκδίωξη του κακού. Αν στραφούμε σ’ Αυτόν με πόθο. να κακολογήσομε. τότε όλα τα φυτά αναπτύσσονται πρασινίζουν ανθίζουν ζωογονούνται· την ίδια στιγμή τα’ αγκάθια επειδή δεν ποτίζονται μαραίνονται χάνονται. Η χάρις του Χριστού θα μας ανακαινίσει. Όταν έχομε το Άγιον Πνεύμα. Οι άγγελοι δεν προσεύχονται. Με το βάπτισμα μπαίνομε στη χαρά του Χριστού. Ας ανοίξουμε τα χέρια κι ας ριχθούμε στην αγκαλιά του Χριστού. στο ανώτερο. την ανάταση. να μισήσομε. ενώ το κακό με αγκάθια και τη δύναμη με νερό. και ζητούν ικανοποίηση. με λαχτάρα. Και το αντίθετο. Μας θεώνει. κερδίσαμε το παν. Αυτό ομολογούμε με το μυστήριο του βαπτίσματος. Όσο κι αν προσπαθήσομε τίποτα δεν θα επιτύχομε. }290} Ο Θεός έχει βάλει μια δύναμη μέσα στην ψυχή του ανθρώπου. Εδώ έγκειται η ουσία της πνευματικής ζωής. Αν το καλό το παρομοιάσομε με ανθόκηπο γεμάτο λουλούδια. ο Χριστός θα μας τα δώσει όλα. Η αγάπη στον Χριστού· μόνο αυτή είναι η καλύτερη θεραπεία των παθών. Την ώρα που προσεύχεσθε για την Εκκλησία. γινόμαστε ανίκανοι προς κάθε αμαρτία. Αυτά είναι τα «ανώτερα μαθηματικά» της θρησκείας μας! }286} ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΥ ΑΓΩΝΟΣ Είναι ένα μυστήριο ο άνθρωπος. }289} Έτσι έρχεται η θεία χάρις μέσω των μυστηρίων. όπως εύχεται η Εκκλησία μας: «… πάσαν την ζωήν ημών Χριστώ τω Θεώ παραθώμεθα». Όταν μπούμε σ’ αυτή την προσευχή θα δοξάζομε τον Θεό συνεχώς αφήνοντας τα όλα σ’ Αυτόν. εκτός και τα διοχετεύσομε αλλού. Την ώρα που δοξολογείτε απαλύνεται η ψυχούλα σας και αγιάζεται υπό της θείας χάριτος. όλο το καλό που βιώθηκε από τους προφήτες. οι άγγελοι δεν προσεύχονται για τον εαυτό τους.

… Να διαβάζετε με χαρά και αγάπη και αγαλλίαση. το θυμό. για να γίνεις καλός. να γίνω καλός κ. Στραφείτε στον Χριστό. τη λατρεία του Θεού. αγιογραφικών χωρίων.λπ. Δεν γίνεσθε άγιοι κυνηγώντας το κακό. Σας πιάνει φοβία κι απογοήτευση. δεν στρέφεσθε πια προς το κακό. τους κανόνες. ο σκληρός και κουραστικός με τις άγριες επιθέσεις κατά του κακού και ο εύκολος με την αγάπη. Που να βρεί τόπο τότε το κακό. καλοί. Έρχεται από δω το κακό. αβίαστα κι ελεύθερα. Αυτό είναι το άγιο και ωραίο που ευφραίνει κα απαλλάσσει την ψυχή από κάθε κακό.» Δεν είναι καλό να σφίγγεσαι και να πλήττεις. με την ευχή. … Είναι δύο δρόμοι που μας οδηγούν στον }292} Θεό. Αυτόν ν’ ακολουθήσετε κι εσείς. χωρίς σφίξιμο και άγχος. Κατευθύνετε το νερό. παραδείγματος χάριν. Δοθείτε με τρόπο απαλό από κει. Δηλαδή έρχεται να σας προσβάλει το κακό. Το ίδιο ισχύει και για τα πάθη και τις αδυναμίες. στον Χριστό. χωρίς απαίτηση και θα σας απαλλάξει ο ίδιος. στην αγάπη του Χριστού. και το σκοτάδι θα φύγει. Εκείνος θα σας τηνε δώσει. Ν’ αγαπήσει τον Χριστό. Αν δώσετε σ’ Εκείνον την καρδιά σας. Όταν ενδυθείτε τον Χριστό. Μην πολεμάτε να διώξετε το σκοτάδι απ’ το δωμάτιο της ψυχής σας. απλά. ούτε την κόλαση. δεν θα κάνετε καμία προσπάθεια για την αρετή. για να έλθει το φως. Γίνεσθε μόνοι σας. }291} Θα καλείτε τον Θεό κι Εκείνος θα μεταβάλλει τα πράγματα προς το καλό. ώσπου έφθασαν σε μεγάλη αρετή. Παρακαλέστε: «Κύριε Ιησού Χριστέ ελέησόν με». Ο σκοπός δεν είναι να κάθεσθε. δεν θα μείνουν περιθώρια για τα άλλα. ταπεινά. Εγώ βρίσκω ότι πιο σύντομος και σίγουρος δρόμος είναι αυτός με την αγάπη. Τα πράγματα είναι απλά. το θείο έρωτα. Δημιουργούν αντίδραση. να πλήττετε και να σφίγγεσθε για να βελτιωθείτε. Θα κινηθείτε λοιπόν προς τον Χριστό κι Εκείνος αμέσως θα έλθει. Να κοιτάζετε προς τον Χριστό κι Αυτός θα σας σώσει. Κι όταν γεμίζετε απ’ το καλό. απάλλαξέ με απ’ αυτό». Έτσι ν’ αγωνίζεσθε στην πνευματική ζωή. χωρίς να το καταλαβαίνετε. Ο σκοπός είναι να ζείτε. Να καταγίνεσθε με τα τροπάρια. Ανοίξτε μια τρυπίτσα. αλλά να τα μεταμορφώνετε σε δυνάμεις περιφρονώντας το κακό. Ούτε να λέτε: «Θεέ μου. με την αποστήθιση ψαλμών. για να μην παίρνει είδηση το αντίθετο πνεύμα και σας βουτάει και σας καθηλώνει και σας βάζει στη στενοχώρια. Όλα να γίνονται με απαλό τρόπο. να προσεύχεσθε. }293} … Δεν χρειάζεται ούτε τον διάβολο να φοβάσθε. Μπορείτε δηλαδή να κάνετε άλλη προσπάθεια. η προσπάθεια να ενωθεί κανείς με τον Χριστό. η ψυχή σας θ’ αγιάζεται με τρόπο απαλό. Μη λέτε: «Τώρα θα σφιχτώ. Αφήστε το κακό. με τι τρόπο.». Ν’ αγωνίζεσθε με }294} απαλότητα και απλότητα. να μελετάτε. εσείς δώστε την εσωτερική σας δύναμη στο καλό. στην αγάπη της Εκκλησίας. θα κάνω προσευχή ν’ αποκτήσω αγάπη. Αγαπήστε Τον απλά. δηλαδή όλη τη δύναμη της ψυχής σας προς τα λουλούδια και θα χαίρεσθε την ομορφιά την ευωδία τη δροσιά τους. Υπάρχουν πολλοί που διάλεξαν το σκληρό δρόμο και «έχυσαν αίμα για να λάβουν Πνεύμα». Δεν είναι καλό να . Πού είναι ο κόπος και η προσπάθεια για να γίνεις καλός. Να μην κάνετε καμιά προσπάθεια ν’ απαλλαγείτε απ’ αυτές. να λαχταρήσει τον Χριστό … Τις αδυναμίες αφήστε τις όλες. Να μην τα πολεμάτε. Να στραφείτε προς τον Χριστό και να πείτε με ταπείνωση και ελπίδα σαν τον απόστολο Παύλο: «Τις με ρύσεται εκ του σώματος του θανάτου τούτου. απαλά. Έτσι θ’ αντιδράσετε χειρότερα. Αντί να στέκεσθε έξω απ’ την πόρτα και να διώχνετε τον εχθρό περιφρονήστε τον. ούτε τίποτα. με την χάρι του Θεού. Ξέρει Εκείνος πώς να σας ελεήσει. χωρίς βία. με την ψαλτική. μυστικό. τη λύπη. Αμέσως θα ενεργήσει η χάρις Του.αντίθετο. Η ψυχή αγιάζεται και καθαίρεται με τη μελέτη των λόγων των Πατέρων. να προχωράτε στην αγάπη. Να μελετάτε και να προσεύχεσθε και να έχετε ως στόχο να προχωρήσετε στην αγάπη του Θεού και της Εκκλησίας. Όταν δοθείτε σ’ αυτή την προσπάθεια με λαχτάρα. Εξαφανίζεται! Όλα συν Χριστώ είναι δυνατά. Έχω κι εγώ μια μικρή πείρα σ’ αυτά.

Υπάρχουν μερικά μυστικά. πηγαίνει το νου μου προς τον Χριστό και γλυκαίνει την καρδιά μου. Πόσα μυστικά υπάρχουν στην Αγία Γραφή! «Κακότεχνος ψυχή» είναι η κακοφτιαγμένη. Όλη η δύναμη σας να στρέφεται στην αγάπη του Θεού. τι χαρίζει ο Θεός στην επαφή μαζί Του. χωρίς να το ξέρετε. }296} Η πνευματική εργασία που κάνετε στα βάθη της ψυχής σας να γίνεται μυστικά να μη γίνεται αντιληπτή όχι μόνο απ’ τους άλλους αλλά ούτε κι από σας τους ίδιους. βέβαια. αλλά θα το κάνετε έτσι απαλά. ο καλοκάγαθος. Να κάνομε κι εμείς ό. Απλά. Θα γίνεται μυστικά. «Κύριε Ιησού Χριστέ ελέησόν με» να τη λέτε απαλά. Κυρίως η αγαθότητα και η απλότητα ελκύουν την χάρι του Θεού· είναι οι προϋποθέσεις. Εκείνος δεν τη δίδει. Να κλέψομε τον τρόπο τους. Ξέρετε. ώστε κι εγώ ο ίδιος που το ζητάω να μην το παίρνω είδηση. Θεέ μου». Βρήκα ότι είναι ο καλύτερος τρόπος αγιασμού. Αυτό είναι το παν. Έτσι η απαλλαγή απ’ το κακό και τις αδυναμίες θα γίνεται μυστικά. χωρίς να παίρνετε είδηση. Ο αγαθός. με τότη απλότητα. θα κάνω εκείνο. Ρίξου με ορμή για να νικήσεις το πάθος και θα δεις τότε πώς θα σ’ αγκαλιάσει. … Για παράδειγμα θέλετε να γευθείτε μια χαρά απ’ τον Θεό. }295} να ρίχνομαι στην αγάπη. απλά και να μη σκέπτεσθε τίποτ’ άλλο παρά μόνο την ευχή. θα κάνω το άλλο …» δεν γίνεται. μην παρακαλείτε να φύγει. τους ψαλμούς. για να έλθει ο Θεός και «μονήν ευρήσει». Γιατί παρόλο που λέτε «πάρ’ τον. τα τροπάρια. Δηλαδή. Θυμηθείτε εκείνο που λέγει η Αγία Γραφή: «Μη γνώτω η αριστερά σου τι ποιεί η δεξιά σου».προσευχόμαστε ή και να σκεπτόμαστε το συγκεκριμένο πάθος· κάτι γίνεται στην ψυχή μας και μπλεκόμαστε ακόμη περισσότερο. για να έλθει αυτό το αποτέλεσμα». διότι πολύ θα ταλαιπωρείται. Έτσι όταν λέτε την ευχή. Γι’ αυτό εγώ προτιμώ τον «εύκολο δρόμο». Αυτή η μελέτη κι εντρύφηση. «θα το κάνω έτσι. βασικά τον θυμάστε και τον υποθάλπετε περισσότερο. Ναι να κάνω τούτο το άλλο αλλά με τόση μυστικότητα. μη λέτε: «Παρ’ τον Θεέ μου!» Τότε του δίνετε σημασία κι ο πειρασμός σφίγγει. απαλά θα κάνετε το καθετί. … Καλό είναι να κάνομε αυτή την «κλοπή». χωρίς κόπο. Αλλά πρέπει να γνωρίζει ο αγαθός και τις πονηριές του διαβόλου και των ανθρώπων. χωρίς να το καταλάβω. «θα κάνω αυτό κι ο Θεός θα μου δώσει αυτό που ζητώ. χωρίς να φαίνεται. Χρειάζεται τέχνη και κυρίως η χάρις του Θεού. ελκύει την χάρι του Θεού. Έδωσαν όλη την καρδιά τους. Η διάθεση για απαλλαγή. στη λατρεία Του. Το Ευαγγέλιο και ο ίδιος ο Χριστός μας προτρέπει πώς πρέπει να προλαμβάνομε ορισμένα πράγματα που θα μας δυσκολεύσουν στον αγώνα μας. Αυτά είναι πολύ λεπτά πράγματα και χρειάζεται να επενεργήσει η χάρις του Θεού. Δηλαδή προσεύχεσθε απλά και δεν σκέπτεσθε τι θα χαρίσει ο Θεός μες στην ψυχή σας. Όταν λείπει η απλότης και λέτε. }298} Απλότητα και αγαθότητα. αυτός που δεν έχει πονηρούς λογισμούς. αλλά είναι σαν να μην ξέρετε. «δεν μπορεί παρά να μου τήνε δώσει ο Θεός». Δεν κάνετε υπολογισμούς. Όχι ότι ο Θεός δεν θέλει να τη δώσει αυτή τη χαρά. }297} με τόση απαλότητα. αλλά όλο το μυστικό είναι η δική μας απλότης και απαλότης. βέβαια. η . Δεν θα κάνετε τίποτα με σκοπιμότητα. μελετώντας τους κανόνες. Να μην το συζητάτε ούτε με τον εαυτό σας. θα υπάρχει αλλά θα είναι πάρα πολύ μυστική και λεπτή. για ν’ αποκτήσετε τη θεία χάρι. στην προσκόλληση σ’ Αυτόν. Η καρδιά σας να είναι απλή όχι διπλή και ανειλικρινής· αγαθή κι όχι πονηρή και ιδιοτελής. Αυτοί ρίχθηκαν στην αγάπη του Χριστού. δηλαδή αυτό τον τρόπο που τον πετυχαίνομε με τη μελέτη των κανόνων των αγίων. Μην πολεμάτε απευθείας τον πειρασμό. … Χρειάζεται τέχνη για να μην παίρνει είδηση ο παλαιός. Αυτή την προσπάθεια κάνω κι εγώ. Να μη λέτε. Έστω κι αν την πιστεύετε κι αν τη ζητάτε τη χαρά και λέτε. Και αιτία είστε εσείς οι ίδιοι. Αλλιώς θα έπρεπε να ζει σε κοινωνία αγγέλων. αναίμακτος. θα σε σφίξει και δεν θα μπορέσεις τίποτα να κάνεις.τι έκαναν εκείνοι. Ποιο είναι εδώ το μυστικό.

με τη μόρφωσή του. Όταν αφήσομε το φως να μας διαποτίσει. τόσο είστε πιο προσεκτικοί. Να θυμηθείς! Να προσέξεις! Ενώ η πολλή προσπάθεια. ο Χριστός μας κάνει φωτεινούς. Όταν είμαστε ενωμένοι μαζί Του. Άμα αποκτήσομε αυτό το φως. Ούτε εισέρχεται ούτε. γίνεσθε με τη θεία χάρι πιο . πολύ περισσότερο κατοικεί η θεία σοφία σε μια τέτοια ψυχή. Βλέπουν για παράδειγμα πολλοί μια εικόνα όμως δεν έχουν όλοι όσοι τη βλέπουν τα ίδια συναισθήματα. η δράση είναι αρετή. Ακόμη και στους αγίους μας και στους προφήτες συνέβαινε αυτό το πράγμα. Καταλάβατε. ανάλογα με την καθαρότητά τους. Όπου υπάρχει διαφθορά και δολιότητα. δεν εισέρχεται η χάρις του Θεού. Ενώ ήταν εύκολο και τους το έδειξα και δομίμασαν. Εμείς δεν γνωρίζομε τον εαυτό μας. Μη νομίζετε όμως ότι όλοι εδώ βλέπουν το ίδιο καθαρά το φως της αληθείας. Αν ζείτε μέσα στην θεία χάρι. αγώνας πνευματικός. ο κόπος. Το φως το μέγα το προσφέρει στον καθένα μας. όταν βγήκα απ’ το δωμάτιο». Κάθε φορά που ερχόταν κάποιος και την πατούσε. Προσέχοντας για την ψυχή σας. λίγο περνάνε από κει οι ακτίνες. αμφιβάλλουν κι αμφισβητούν και τα σκέπτονται μόνο με τη λογική και δεν είναι ανοικτοί }300} στον Θεό. παραδείγματος χάριν. Μακάρι να το δεχόμαστε. }302} Στο Άγιον Όρος στο κελλί που έχω. … Ο Θεός δεν μας θέλει νωθρούς. Άμα βλέπετε νωθρότητα ο άνθρωπος δεν είναι καλά στην ψυχή. Σε εκατό μέτρα ακουγόταν ο θόρυβος. ο Θεός εμφανίζεται και χαρίζει το άκτιστον φως Του. χίλια φώτα αλλά δεν έχομε το φως. ο Θεός δεν εμφανίζεται. Όσο πλησιάζετε τον Θεό. Το δίδει πλούσια και στην εδώ ζωή και πολύ περισσότερο στην άλλη. Αυτά τα πράγματα φαίνονται απλά. Εγρήγορση είναι ο έρως για τον Θεό. για παράδειγμα τη λέξη «απλότητα». χωρίς να το επιδιώκετε. Έτσι είναι και το θείον φως. σ’ αυτούς που έχουν πίστη απλη χωρίς διακυμάνσεις. Καταλάβατε. Πρέπει να την πιέσει κανείς για ν’ ανοίξει και τότε κάνει έναν πολύ δυνατό θόρυβο. η μπετούγια έκανε «κράααακ!». Σ’ αυτούς που δυσπιστούν. Αντίθετα. αυτή που κατασκευάζει το κακό. Γι’ Αυτόν είναι όλα γνωστά φωτεινά. Αυτόν τον κόσμο ο Θεός τον φωτίζει με το άκτιστον φως Του. Είναι φως διότι γνωρίζει τον εαυτό Του. Ο Θεός είναι φως ο ίδιος. Και η αλήθεια είναι ο Θεός. Ο κόσμος είναι έργο Θεού. Ο Θεός τα γνωρίζει όλα. Είναι να έχεις πάντα στο νου και στην καρδιά σου τον Χριστό έστω κι αν κάνεις άλλες δουλειές. Όσο απερίσκεπτοι είστε τόσο θα βασανίζεσθε. Σε κλειδωμένες ψυχές ο Θεός δεν εισέρχεται. η κίνηση. Το αληθινό φως δεν λάμπει σ’ όλες τις ανθρώπινες καρδιές το ίδιο. Αυτό το φως είναι το άκτιστο φως του Χριστού. θα σας κυκλώνει το κακό. γι’ αυτό είμαστε στο σκότος. Η ευλυγισία του νου έρχεται }301} απ’ την εγρήγορση. Ρέμπελα θα ζείτε. δεν εκβιάζει δεν παραβιάζει. «Εξέχασα να κάνω αυτή τη δουλειά. Να έχετε συνέχεια τη μνήμη του Θεού. και πόσες την άλλη. η πόρτα έχει μια παλιά μπετούγια. Τι θα πει «εξέχασα». δεν θα σας προσβάλλει το κακό. αισθάνονταν το φως το θείον. θα σας πιάσει η νωθρότης και θα παιδεύεσθε. σε όλα τα πράγματα αλλά και στα πνευματικά. με το πνεύμα του. Καθένας το βλέπει ανάλογα με την ψυχή του. αλλά έχουν σχέση με όλη μας τη ζωή. }299} Να ερευνάτε πόσες φορές λέει η Αγία Γραφή μία λέξη.κακοχτισμένη ψυχή. Έτσι ο νους σας θα αποκτήσει ευλυγισία. τότε έχομε κοινωνία με τον Θεό. να κλείσω την πόρτα. Ο σωματικός κόπος είναι αγώνας. Δεν μπορούσαν ν’ ανοίξουν χωρίς να κάνουν θόρυβο. Αν δεν ζείτε το θείον. Τότε αποκτούμε και πίστη πιο βαθιά και συμβαίνει αυτό που λέει το κείμενο της Σοφίας Σολομώντος: «εμφανίζεται τοις μη απιστούσιν Αυτώ». Φως Χριστού θα πλημμυρίσει την ψυχή σας. με την ψυχική του κατάσταση. Αν αυτό δεν γίνει. θα γνωρίσωμε την αλήθεια. Θέλει έρωτα προς τον Χριστό λαχτάρα. Αντίθετα όσο ευλαβείς και προσεκτικοί τόσο ευτυχείς. Δηλαδή το ίδιο λάμπει ο ήλιος ο φυσικός αλλά στο σπίτι που είναι μαύρα τα τζάμια του. τότε έχομε άλλα φώτα. Κι αυτοί ακόμη. και πάλι έκαναν θόρυβο. … Οι νωθροί οι οκνηροί οι τεμπέληδες δεν είναι εντάξει απέναντι του Θεού.

Μέσα μας έχομε δύο κόσμους. του δίνει τη χαρά. δεν μπορεί να πει ψέματα. είναι πραγματικότητα. τηνε βάλει ο καλός. δεν μπορεί να μισήσει. μέσα στο άπειρο –εννοώ τους αγγέλους. }306} Είναι μεγάλη τέχνη να τα καταφέρετε να αγιασθεί η ψυχή σας. Και κλέπτης να ήταν κανείς. όταν το δωμάτιό του είναι γεμάτο από φίλους του πνευματικούς. γαλήνια. Με την πραότητα. Και στην Ομόνοια μπορεί ν’ αγιάσει. τα ζει. έλεγε για τους διώκτες του: «Κύριε. τότε όλα είναι στη ζωή μας ωραία.λπ. τα κάνει βιώματα. Όταν σας προσβάλλει το κακό. όχι φαντασιοπληξία. που είναι μέσα στον αιθέρα. Κι όταν γίνει κανείς αιχμάλωτος του καλού. Παντού μπορεί ν’ αγιάσει κανείς. Ενώ το άλλο δήλαδή το δόσιμο στον Χριστό. απογοήτευση. παύει να είναι φονιάς. Αυτό που λέμε «πετάει» δεν είναι φαντασία. Αλλά η ίδια δύναμη τροφοδοτεί τον καλό ή τον αντίθετο εαυτό μας. Γίνεται λεπτός δέκτης των μηνυμάτων του Θεού. τους αγίους. Αυτά που διαβάζει }303} στο Ευαγγέλιο και στους Πατέρες τα ενστερνίζεται. Το ένα τον τρίβει τον τρώει. Η χάρις του Θεού σας σκεπάζει. αν το θέλει. μπορείτε να γίνετε άγιοι. όπως λέμε συνήθως. και φονιάς. Να γίνεται πούπουλο και να πετάει με τη σκέψη του. Και παίρνει τα δηλητήρια και τα ναρκωτικά. Κάθε φορά είμαστε αιχμάλωτοι σ’ ένα από τα δύο. την υπομονή. «παλιόπαιδο!» κ. Και οι δύο αυτοί αντλούν τη δύναμη από μία πηγή. μπαίνει στις λεπτομέρειες. Η μεταστοιχείωσις αυτή γίνετε με την χάρι. να νιώθει δύναμη. όποια κι αν είναι. Και η σκέψη του δεν είναι μία σκέτη φαντασία. τον ψήνει. θεία. Δεν κάνετε λάθη. τον τσακίζει. για να έλθει σε κόσμους χαράς· αλλά ψεύτικης χαράς. Η θεία χάρις τον γεμίζει κι εκείνα δεν έχουν τη δύναμη να μπούνε μέσα. Γιατί φέρθηκε έτσι ο Άγιος Στέφανος. αλλά άμα σου έλθει η πέτρα. Ήταν αιχμάλωτος του καλού. Μόλις. νωθρότητα και τα τοιαύτα.έξυπνοι. Αν. κατακρίσεις θυμούς κ. Αν βάζει την πρίζα στην μπαταρία ο κακός. ή στο καλό ή στο κακό. Κάτι αισθάνεται εκείνη τη στιγμή και αύριο είναι τσακισμένος. μας οδηγεί στην καταστροφή. Και πράγματι δύναται ο χριστιανός που αγαπάει τον Θεό να πετάει με τη φαντασία του. Έχετε εργασθεί στη ζωή σας χωρίς λογισμούς. Παύει η αμαρτία και ζει ο Χριστός. Δεν μπορεί και να θέλει ακόμη. τον κάνει να χαίρεται τη ζωή. }305} Απλούστατα. Να βάζετε . Πρέπει. τα εμβαθύνει. … Για να γίνει αυτό ο άνθρωπος πρέπει να έχει δοθεί «εξ όλης ψυχής και εξ όλης καρδίας» στον Χριστό. τότε δεν μπορεί να κακολογήσει. Να προσεύχεται και να αισθάνεται ότι γίνεται και αυτός Θεός κατά χάριν. μη στήσης αυτοίς την αμαρτίαν ταύτην …». να έχετε ευλυγισία και να στρέφεσθε στο καλό. Η δύναμη αυτή είναι σαν την μπαταρία. }304} Πώς να έλθει στην ψυχή του ο πονηρός να του φέρει απελπισία. Ο χριστιανός δεν πρέπει να είναι νωθρός δεν πρέπει να κοιμάται. πού να σταθεί. παύει να κλέβει. Και ο άνθρωπος σήμερα αυτό ζητάει. γιατί δεν μπορούσε να κάνει αλλιώς. Να πετάει μες στ’ άστρα μες στ’ άπειρα μες στο μυστήριο μες στην αιωνιότητα μες στον Θεό.λπ. και αιμοβόρος και κακός και μνησίκακος … Παύουν όλα. είναι εύκολο να ρίχνουν πάνω σας σωρό τις πέτρες. Είναι όλα μέσα μας κατειλημμένα. καλός. μεγαλείο. Και τότε πού να μπει ο Χριστός. την αγάπη. τον ζωογονεί. τους μάρτυρες και κυρίως τον Χριστό. όμως μπούμε στην πνευματική ζωή. Να είναι υψιπετής. Το αντίθετο συμβαίνει όταν γίνει κανείς αιχμάλωτος του παλαιού ανθρώπου. Για να σου ρίξουν καμιά πέτρα! Καλός. μόλις μπούμε στον Χριστό αλλάζουν όλα. Δεν μπορούν να μπούνε. Το κάθε κακό να το μεταστρέφετε να το μεταστοιχειώνετε να το μεταβάλλετε σε καλό. Στην εργασία σας. Τότε κατέχεται υπό του κακού πνεύματος και δεν μπορεί να κάνει το καλό. γεμίζει κακίες. όμως. Ο χριστιανός δεν ζει στα σύννεφα. τον καλό και τον κακό. Νομίζετε. όπου κι αν πάει και με την προσευχή του και με τη φαντασία του να πετάει. Συλλαμβάνει την πραγματικότητα και τήνε ζει. «ά!» θ’ αρχίσεις να φωνάζεις. Αυτό δείχνει ότι παθαίνομε κατάληψη από το κακό πνεύμα. Κατείχετο υπό του Θεού και ενώ εδιώκετο και ελιθοβολείτο. Θυμηθείτε τον πρωτομάρτυρα Στέφανο.

δεν }307} θα μπορέσω να κάνω αυτή την εργασία». νέα διάθεση. Η ευαισθησία αυτή είναι δώρο του Θεού. όταν κάτι του συμβεί. στην αγάπη Του. με χαρά κι αγαλλίαση. Αλλά θα πείτε: «Έ. να μεταποιηθεί. Η ευαισθησία δεν έχει διόρθωση. με πραότητα. θα σας δώσει την χάρι Του και τη δύναμή Του και θα μετατρέψει τη θλίψη σε χαρά. με την χάρι του Θεού γίνεται πάντοτε. -Ναι. Δεν είναι ανάγκη να προσπαθείτε και να σφίγγεσθε. στη λατρεία Του. σε λατρεία προς τον ίδιο. Είναι μεγάλο πράγμα. Να είστε βράχοι. Έτσι. στην καρτερία. μπορούν να γίνουν αφορμή για τη λατρεία του Θεού και να παύσουν να σας καταπονούν. Να πονάει με τον πόνο το σωματικό και τον ψυχικό των άλλων. θα χάσετε τις ψυχές σας· για να τις κερδίσετε. Αυτές οι ταραχές φέρνουν κακό στον άνθρωπο. κολάζεσαι. αντί ν’ αγιάζεις. τον Χριστό. είναι δυνατόν το πονηρό πνεύμα να εκμεταλλευθεί τη λεπτότητά τους και να τις οδηγήσει σε λύπη και σε απελπισία. Έτσι θα φύγει το σκοτάδι. Να έχετε εμπιστοσύνη στον Θεό. Τότε έρχεται η θεία χάρις. Γυμνάζομε τον εαυτό μας πάνω στην υπομονή. με αγαθή διάθεση. Οι ψυχές που έχουν αυτή τη λεπτότητα είναι ιδιαίτερα δεκτικές στα μηνύματα και στη θέληση του Θεού. Αν είχε όμως υπομονή και ταπείνωση. απλά. Μπορεί μόνο να μετασχηματισθεί. Δεν είναι σωστό ν’ αντιδράτε ή να εκνευρίζεσθε και να διαμαρτύρεσθε. όπως το παιδί κοιτάζει την μητέρα του. }308} Συμβαίνει πολλές φορές να αισθάνεται κανείς υπερβολική στενοχώρια για την κατάσταση του κόσμου. να μεταμορφωθεί. }309} Μην κοιτάζετε αυτό που σας συμβαίνει. Τότε ξενοιάζετε και γίνεσθε όργανά Του. Συμβαίνει για παράδειγμα να σας αναθέτουν εργασίες πέραν των ορίων των καθηκόντων σας. … μπορείτε ωστόσο να πείτε με ευγένεια βέβαια: «Συγχωρέστε με. να γίνει αγάπη. με υπομονή και με ταπείνωση. να κατακτήσετε το φως. δεν θα έχανε τις ευκαιρίες του αγιασμού. Κι ο Χριστός που συνεχώς περιμένει με λαχτάρα να μας βοηθήσει. σ’ αγαπάει πολύ. γίνετε αυτό. Στις γυναίκες τη συναντάμε συχνότερα. χωρίς αγωνία. Όλα τα δυσάρεστα που μένουν μέσα στην ψυχή σας και φέρνουν άγχος. πρέπει να έχετε υπομονή». Έπαθα κανένα κακό. αλλά να κοιτάζετε το φως. Η . Αν δεν δώσουν στον Χριστό με εμπιστοσύνη τη ζωή τους.». θεία λατρεία. απαλά. Εξοργίζεσαι και. Όλα να τα βλέπετε χωρίς άγχος. Να υποφέρει που βλέπει ότι το θέλημα του Θεού δεν γίνεται σήμερα απ’ τους ανθρώπους ή κι απ’ τον ίδιο. διότι αγαπάνε τον Θεό και δεν θέλουν να Τον λυπήσουν. Αν τα παίρνομε ανθρώπινα. χωρίς στενοχώρια. Διατρέχουν όμως έναν κίνδυνο. Ναι. μεγάλη αρετή η υπομονή. Όλη σας η προσπάθεια να είναι ν’ ατενίσετε προς το φως. Να στρέψετε την κάθε θλίψη στη γνώση του Χριστού. να μεταστοιχειωθεί. Δούλευα σ’ όλα με επιμέλεια και χωρίς αντίρρηση. Αλλά μπορείτε και να μη μιλήσετε και να σας βγει σε καλό όλος αυτός ο κόπος. Όλα να ξεσπάνε πάνω σας και σαν τα κύματα να γυρίζουν πίσω· εσείς να είστε ατάραχοι. Πώς. Να εργάζεσθε με εγρήγορση. χωρίς πίεση. θα δίδεσθε στη δοξολογία του Θεού.κάθε μέρα νέα σειρά. αλλά εσένα δεν κόβει το μυαλό σου. αντί να δίδεσθε στη στενοχώρια. με καλοσύνη. αλλά μου κάνει αυτά … -Σου τα κάνει αυτά για να σ’ αγιάσει. Όλα να τα’ αντιμετωπίζετε με αγάπη. προσευχή και σιωπή. -Ετούτη εδώ η γυναίκα σου. Με τη στροφή προς τα άνω. δεν γίνεται. Να τα θεωρείτε όλα σαν ευκαιρίες αγιασμού. να μετατραπεί. με ενθουσιασμό και αγάπη. Όχι να έχετε άγχος και να σας πονάει το στήθος. χωρίς σφίξιμο. Αυτές οι ευαίσθητες ψυχές έχουν τη δυνατότητα να προχωρήσουν πολύ στην εν Χριστώ ζωή. σε αγάπη για τους αδελφούς. }310} … γυμναστική είναι για μας όλες οι αντιδράσεις του περιβάλλοντος και οι δυσκολίες γύρω μας. που δεν είναι του Πνεύματος του Θεού. Ο Χριστός είπε: «Άμα δεν έχετε υπομονή. χαρά.

Η αντιμετώπιση του κακού με την χάρι του Θεού γίνεται αναίμακτα και ακοπίαστα. Προσέχετε την κάθε λέξη. }312} Πολλοί άνθρωποι και μάλιστα χριστιανοί. τα πάντα θα κατορθώσομε· και μάλιστα πολύ εύκολα. Θεοτόκε μόνη παντευλόγητε». εις ευθυμίαν δε το πένθος μετάβαλε. Αυτό είναι ελευθερία. Μας προστατεύει η θεία χάρις. Πιο ευγενές. μία ενέργεια· είναι μία δύναμη της ψυχής μας. Βάζει τέχνη στη δομή του τροπαρίου. τι τάξη και σειρά θα βάλομε στη ζωή μας. Δαίμονες έρχονταν και μες στο φόβο έλεγα: «Έχε μνήμην θανάτου δια παντός. όταν μπούμε στη θεία χάρι. Το να μάχεσαι τον εχθρό σου είναι μια προσπάθεια με σπρωξίματα και πίεση. … Δεν μπορούμε ν’ αγνοήσομε την ύπαρξη του διαβόλου. Να παρακαλάτε την Παναγία: }311} «Στρέψον τον κοπετόν εις χαράν. Είδατε τι λέει. όμως. να στραφείτε στην αγάπη του Χριστού. Ο ταπεινός είναι ελεύθερος και ανεξάρτητος απ’ όλους κι απ’ όλα. Στην αρχή. η κατά Θεόν. δεν υπάρχει κατάθλιψη. που φθείρει την ψυχή. πλοκή λόγου. Ξαπλωνόμουν κάτω κι έλεγα ότι είμαι πεθαμένος. αδιαφορούσα. ξεκίνησα αλλιώς. }314} Όταν ντυθούμε την πανοπλία του Θεού. Τέχνη τεχνών. Χωρίς σπρώξιμο και χωρίς σφίξιμο. }313} Εδώ θαυμάζει κανείς το πνεύμα του ποιητή. Τρόμος! Γιαυτό πρέπει κι εμείς να φτιάχνομε ευσεβείς μηχανισμούς αμύνης. τότε αποκτούμε τη θεία χάρι. Γίνεται μόνο με τη θεία χάρι. γιατί δεν ξέρομε πώς τα φέρνει ο Θεός και μας απαλλάσει απ’ τις δυσκολίες και τις στενοχώριες. είμαστε άπιστοι. Το δαιμόνιο όμως δεν μπορείς να το αρνηθείς. έχει μέσα της χαρά. Εδώ η δύναμη της ψυχής μεταποιείται χωρίς κόπο. Βίαζα τον εαυτό μου με τη βία του θανάτου. αντί ν’ ασχολείσθε με τον διάβολο και τις πονηρίες του.υπομονή είναι αγάπη. Δεν αφήνει μέσα του την κατάθλιψη. Οι μηχανισμοί του διαβόλου είναι πονηροί. Με τη λαχτάρα για τον Χριστό η δύναμη της ψυχής φεύγει απ’ τις παγίδες και πάει στον Χριστό. Πάει το Ευαγγέλιο. για να καταστρέψομε τη δύναμη των δικών του παγίδων. Να είστε έτοιμοι να κενωθείτε στον οποιονδήποτε. Προχωρεί κανείς εμπρός εξαιτίας της. Στην πραγματικότητα. Εγώ όμως σας λέγω. Αδιαφορήστε! Αυτή η αδιαφορία προς τον εχθρό είναι μεγάλη τέχνη. για ποιόν θα γίνει το «έξοδο». Όλες οι αισθήσεις να λειτουργούν σύμφωνα με το νόμο του Κυρίου. Όταν όμως θέλομε να ικανοποιήσομε τον εαυτό μας ή τους άλλους. ζείτε μέσα στην ελευθερία. που μέρος το «ξοδεύομε» κι εκεί. αυτό που δίνομε είναι μια αγάπη. Είναι εύκολα όλα. Πιστεύω ότι υπάρχει διάβολος και λέω μάλιστα ότι. Αν αγωνισθούμε ερωτευθούμε τον Χριστό. αντί ν’ ασχολείσθε με τα πάθη. διότι πρέπει να κόβομε κάθε δεσμό που μας ενώνει με την ύλη. Η θλίψη. δηλαδή πλοκή.χωρίς πονηρία. αν βγάλουμε απ’ το Ευαγγέλιο την πίστη στην ύπαρξη του διαβόλου τι γίνεται. χωρίς αγάπη δεν μπορείς να έχεις υπομονή. Είναι όμως και θέμα πίστεως. Δεν πρέπει ν’ αντιδράτε με τα ίδια όργανα. Τι είπαμε. του οποίου τα έργα ήλθε να καταργήσει ο Χριστός. Θέλει προσοχή. Χωρίς να το καταλάβομε εμείς ο πονηρός φτιάχνει παγίδες. Κι εγώ ο καημένος ο ταπεινός από μικρός έτσι εργαζόμουν κι έχω μια μικρή πείρα. «Πλάνης μηχανήματα». Η διάθεση ν’ αγαπήσομε τον Θεό έχει μέσα της και κάποιον πόνο. τον θρήνον εις ευφροσύνην και αγαλλίασιν νυν. Ζώντας μέσα στην αγάπη του Θεού. Τότε είμαστε πιο ελεύθεροι. Όπου αγάπη εκεί ελευθερία. Δεν ήθελα να σκέπτομαι τις παγίδες. Όταν υπάρχει ταπείνωση. Στην αγάπη του Χριστού όμως δεν υπάρχουν σπρωξίματα. δεν διατρέχομε κίνδυνο κι ο διάβολος μας βλέπει και φεύγει. πονάμε. Ο εγωιστής στενοχωριέται πολύ με το καθετί. πιο δυνατοί. Αυτό γίνεται μόνο με την ένωση με τον Χριστό. δεν δέχονται καθόλου την ύπαρξη του δαίμονα. Όταν θέλομε να ζήσομε πνευματικά. Δεν είπαμε ότι ο διάβολος είναι πολυμήχανος. … Ο σατανάς φτιάχνει το μηχανισμό της πλάνης. Οπλισμένοι με τη θεία χάρι. Άλλο πράγμα αυτό. έχε .

σωματικά και ψυχικά. δεν ξέρω αν καταλαβαίνετε τη λεπτότητα του θέματος. να Τον αγαπήσετε τον Χριστό. Μην αγωνίζεσθε να διώξετε το σκοτάδι. αλλά ν’ αγαπήσετε τον Χριστό. το φως Του. Τον διάβολο να τον περιφρονείτε. Όταν πολεμάς με πείσμα κατά του διαβόλου. }316} Ενώ πρώτα ήταν ανίκανος (ο απόστολος Παύλος) να κάνει το καλό. στη ζωή εν Χριστώ· αρκεί να ξέρετε να διακρίνετε. που προξενούσαν τα μαρτύρια. Αντί να διώχνετε το σκοτάδι. το βλέμμα σας στον Χριστό. αλλ’ αυτό δεν φεύγει. Με τη θεία χάρι τα πάντα είναι κατορθωτά. Εσείς τι κάνετε. με τον κατά Χριστόν άνθρωπο. Από μας εξαρτάται να δεχθούμε τη θεία χάρι. Τα είχα ζήσει κι εκείνα. Υποχωρεί όταν δει την ψυχή να τον περιφρονεί και να στρέφεται με αγάπη προς τον Χριστό. Εκείνος θα σας πιάσει απ’ το χέρι και θα σας δώσει . Διώχνετε με δύναμη το σκοτάδι. ένας λογισμός. και το κακό θα υποχωρήσει. Όσο παρακαλείτε να φύγει. Να Του δοθείτε. Έκανε συζήτηση. Τα πράγματα είναι απλά κι εύκολα στην πνευματική ζωή. Αλλά «ο φοβούμενος ου τετελείωται εν τη αγάπη». που τον τρέμει. περιφρονώντας όλ’ αυτά. Είναι μυστήριο. Δηλαδή με τραβάει από πίσω. μία επίθεση. Αυτόν τον τρόπο τον απαλό να χρησιμοποιείτε. το κακό. Όλα μένουν μέσα μας και τα άσχημα δεν χάνονται. Όταν του ρίχνεις σφαίρα. Βρίσκεσθε στο σκοτάδι και θέλετε να απαλλαγείτε. απ’ το ράσο. να μην μπει }317} μέσα σας. Να είμαστε ταπεινοί. Η επικοινωνία με τον Χριστό όταν γίνεται απλά. Εμείς τίποτα δεν μπορούμε μόνοι μας. «Ίνα τον παλαιόν αποθέμενοι άνθρωπον. Η εγρήγορση στον άνθρωπο που αγαπάει τον Θεό είναι απαραίτητη. Ο Χριστός θέλει να ενωθούμε μαζί Του και περιμένει έξω απ’ την πόρτα της ψυχής μας. απευθείας το κακό. Η χάρις όλα θα μας τα δώσει. μεταποιούνται. μεταστοιχειώνονται. έτσι κάνω κι εγώ. δεν τον σκέπτομαι. Θέλετε φως. Μην ασχολείσθε με τον διάβολο. Υπάρχει στο βάθος. Όταν σας ενοχλήσει κάτι. Την περιφρόνηση δεν μπορεί να την υποφέρει. }318} Το σπουδαιότερο όπλο κατά του διαβόλου είναι ο Τίμιος Σταυρός. με σφίξιμο. Να δοθούμε στον Χριστό κι όλα φεύγουν τα αντιδραστικά. Να κοιτάζετε την αγκαλιά του Θεού και να πέφτετε μες στην αγκαλιά Του και να προχωράτε. Με την χάρι. Με τη θεία χάρι όλα γίνονται ανώδυνα. ένας πειρασμός. Δεν πετυχαίνετε τίποτα χτυπώντας το σκοτάδι. Μόνο η θεία χάρις μπορεί να μας αλλάξει. τόσο σας αγκαλιάζει. ανοίξτε τα χέρια στην αγκάλη του Χριστού. τον νέον ενδυσώμεθα και Σοι ζήσωμεν. Εμείς να προσπαθούμε να μειώνομε τον εγωισμό και τη φιλαυτία μας. Εκείνος μετά θα αναλάβει να σας ανεβάσει. Με τη θεία χάρι οι μάρτυρες του Χριστού δεν καταλάβαιναν τους πόνους. Μην κοιτάζετε το κακό. ούτε να παρακαλείτε να φύγει. θα στρέφετε την προσοχή σας. Βλέπετε. Με την χάρι όμως μετουσιώνονται. Καλά είναι κι εκείνα για τους αρχαρίους. να μην πολεμάτε. Τα παράτησα. Αυτός είναι ο πιο τέλειος τρόπος. τον ζείτε. Δεν μπορούσε δεν το ήθελε.μνήμην κολάσεως». επιτίθεται κι εκείνος σαν τίγρις. απαλά. όμως. Ο σατανάς δεν φεύγει με πίεση. Όταν προσπαθείτε ν’ αποφύγετε τον παλαιό άνθρωπο χωρίς την χάρι. Όταν όμως πιέζεσθε το κακό πνεύμα σας παίρνει είδηση και σας πολεμάει. διότι είναι υπερόπτης. αντί να διώχνετε τον εχθρό. να γίνεται σωστά. τω ημετέρω Δεσπότη». το χτυπάτε. σου ρίχνει πύραυλο. Όταν του ρίχνεις βόμβα. σαν αγριόγατα. Να μην τον πολεμάτε κατά μετώπον. Ο σταυρός όμως. δεν λέγει στην ευχή της ενάτης ώρας. Όπως το μωρό παιδί ανοίγει τα χέρια και πέφτει στην αγκαλιά της μάνας του. θα έλθει το φως. Γράφει ο ιερός Αυγουστίνος: «Διαλογισμοί με απασχολούν και μπλέκομαι σε συζητήσεις». Απομακρύνεται με την πραότητα και την προσευχή. δηλαδή. Ανοίξτε μια τρυπίτσα και θα έλθει μια ακτίνα του ήλιου. δεν σας απασχολεί πια. χωρίς πίεση κάνει τον διάβολο να φεύγει. αλλ’ αμέσως ανοίγω τα χέρια προς τον Χριστό κι έτσι τον περιφρονώ με τη θεία χάρι. να ζείτε με εγρήγορση. εδώ ομιλούσε ο παλαιός άνθρωπος με τον νέο. }318} αυτός σου ρίχνει χειροβομβίδα. μετά έγινε ανίκανος να κάνει το κακό. Εμένα δεν μου αρέσει }315} να συζητώ με τον παλαιό άνθρωπο.

σας έχει ήδη συλλάβει. Εζήτησα από έναν άνθρωπο να μου κάνει κάτι. Εσείς λίγη προσπάθεια θα κάνετε. Αυτός αρνιόταν λέγοντας ότι η επιστήμη τα λεει αλλιώς. Όταν δείτε το αντίθετο πνεύμα να έρχεται να σας }319} βουτήξει εσείς δεν τρομοκρατείσθε. τότε σας αρπάζει ο πονηρός κι ενώ προσπαθείτε να τον διώξετε. Μερικοί βλέπουν τον διάβολο να παρουσιάζεται με διάφορες μορφές. Ακούστε κι εμένανε. Η περιφρόνηση του κακού πνεύματος γίνεται μόνο με την χάρι του Θεού. λίγη δηλαδή διάθεση. Παίρνομε το ένα εκατομμυριοστό. ν’ αγαπήσετε τον Χριστό. Όταν κανείς δεν άρχισε κανονικά την πνευματική ζωή ή τον βαραίνει κάτι κληρονομικό. εκεί που πάτε να τον περιφρονήσετε. στράφηκα στον Χριστό και πρόλαβα το κακό. Ο σχιζοφρενής επηρεάζεται απ’ τα βιώματα της παλιάς ζωής των προγόνων. Καμιά φορά μπορεί να πάθει και σχιζοφρένεια ο άνθρωπος. όσο κι αν είναι άσχημη. να τους χτυπάει κ. Έτσι. τίποτα εκείνος. Το παράθυρο είναι το δικαίωμα. Δηλαδή ανοίγετε την αγκαλιά σας. να αισθανθείτε τον Χριστό και σ’ αυτή σας την προσπάθεια. ανοίγετε τα χέρια σας προς τον Χριστό. είναι όλα εύκολα κι όλα αληθινά τα λόγια του Χριστού. Το κατάλαβα. Αν αυτό δεν γίνει αμέσως. Την ώρα του πειρασμού. Δηλαδή εγώ δεν αφήνω ούτε μια σκέψη μνησικακίας μέσα μου ούτε μια σκέψη εγωισμού. μη βρει παράθυρο ο σατανάς. Αυτή είναι η αγία ταπείνωση. Το ένα εκατομμυριοστό του εκατομμυριοστού είναι του ανθρώπου η προσπάθεια. τα }323} αφήνομε όλα. κινδυνεύεις. μέσα στο θείο φως θα ζούμε πάντοτε. Αυτή είναι η εμπιστοσύνη στον Θεό. Τη στιγμή εκείνη. Και κάτι ακόμη. να κάνει θορύβους. ο πονηρός σας βουτάει.α. ούτε το κοιτάζετε. που είπε: «Ο γαρ ζυγός μου χρηστός και το φορτίον μου ελαφρόν εστιν». γιατί είναι δίπλα ο πατέρας του και πέφτει στην αγκαλιά του. γιατί σε βρίσκει «σκέτον» ο σατανάς και κυριαρχεί επάνω σου. εφόσον θ’ αγαπάει και θα λαχταράει η ψυχή μας τον Θεό. να του κάνει φασαρίες κ.λπ. Να μη δίνομε στον διάβολο δικαιώματα. ούτε προσπαθείτε να το βγάλετε από μέσα σας. Παίρνομε ένα εκατομμύριο. Ο καλύτερος τρόπος είναι η περιφρόνηση. βλέπει τον σατανά να παρουσιάζεται μπροστά }322} του. Γυρίζετε προς τον Χριστό τρέχετε προς τον Χριστό. Αυτό είναι μεγάλο μυστικό. προσπαθείτε να γνωρίσετε τον Χριστό. με την χάρι του Χριστού. Αυτό τον τρόπο να χρησιμοποιείτε σε κάθε προσβολή του πονηρού και σε κάθε λογισμό δηλαδή την περιφρόνηση. Ο ταπεινός έχει συνείδηση της εσωτερικής του καταστάσεως και. Όταν απομακρύνεσαι απ’ τον Θεό. Αυτό που λέμε στην Θεία Λειτουργία τα λέγει όλα: «πάσαν την ζωήν ημών Χριστώ τω Θεώ παραθώμεθα». δεν χάνει την προσωπικότητά του. ανοίγετε τα χέρια σας στον Χριστό.Πήγα ν’ αγανακτήσω. Κινείσθε προς τον Θεό και στο δευτερόλεπτο του δευτερολέπτου έρχεται η θεία χάρις. Αυτά γίνονται τις πιο πολλές φορές στους μπερδεμένους. που έχω λίγη πείρα σ’ αυτά. Αυτή μεταμορφώνει τον άνθρωπο. έστω κι αν ορισμένα πράγματα φαίνονται δύσκολα και παράλογα. σας καθηλώνει και σας σφίγγει και κάνει το δικό του κι όχι αυτό που θέλετε εσείς. Γνωρίζει ότι είναι αμαρτωλός και θλίβεται γι’ .πλούσια τη θεία Του χάρι. Τι κάνετε. όταν τα ελατήρια σας είναι αγνά και καθαρά και ειλικρινή. Πρέπει να προλάβετε να κάνετε το άνοιγμα στον Θεό. }320} Αυτή περιφρόνηση έχει μεγάλη τέχνη. Δεν κάνετε τίποτα. Εκεί. ανοίγει η χάρις την ψυχή σας και σας λέει: «Έγειρε ο καθεύδων και ανάστα εκ των νεκρών και επιφαύσει σοι ο Χριστός». Η τέλεια υπακοή στο Θεό χωρίς αντίρρηση. Όλα να τα προλαμβάνετε με την προσευχή. Σ’ εσένα Κύριε. Η τελεία εμπιστοσύνη στα χέρια του Θεού -αυτή είναι η αγία ταπείνωση. Επέμεινα εγώ. Το άφημα στα χέρια του Θεού. Για να το πετύχετε όμως αυτό πρέπει να σας φωτίσει η θεία χάρις. Το κόβομε κομματάκια. όπως το παιδάκι που βλέπει κάποιο θηρίο άγριο και δεν φοβάται. Τον καθιστά θεάνθρωπο. χωρίς αντίδραση. Το σκέπτεσθε κι έρχεται το Άγιον Πνεύμα.

αλλά η άκρα ταπείνωση δεν αποκτιέται με τις προσπάθειες και τον αγώνα μόνο. χωρίς να εξοργίζεται και να δικαιολογείται. όταν τον επαινούν και τον κολακεύουν.». Όταν ο άνθρωπος ζει χωρίς Θεό. ελάχιστος πάντων …». Αν έχετε αγάπη στον πλησίον και στον Θεό. Το λέω εκ πείρας: ό. Ο ταπεινός πιστεύει ότι όλα εξαρτώνται απ’ τον Χριστό κι ότι ο Χριστός του δίδει την χάρι Του κι έτσι προχωράει. η νευρασθένεια. αντιλέγει έντονα. θα δώσει }324} ο Θεός την ταπείνωση. Το αντίθετο συμβαίνει με τον εγωιστή. δεν λέει ταπεινολογίες. Και θα νομίζετε ότι δήθεν φταίνε οι δουλειές ο κόπος. αν τον πειράξει κανείς. χωρίς γαλήνη. Όποιος έχει την αγία ταπείνωση. Ας Τον παρακαλούμε πολύ να μας αγαπήσει Εκείνος και να μας δώσει το ζήλο να Τον αγαπήσομε κι εμείς. Ας μας αγαπήσει Αυτός. αγωνία. χωρίς εμπιστοσύνη. υποδουλώνεσαι σ’ Αυτόν και ζεις στην ελευθερία των τέκνων του Θεού … Χρειάζεται βέβαια και λίγη προσπάθεια. κατάθλιψη. Η εξάρτηση από Εκείνον. θα γκρινιάζετε λέγοντας: «Γιατί τα’ άφησες αυτό εδώ. αλλά δεν απελπίζεται. αποκτάει ασθένειες σωματικές και ψυχικές. Ενώ αυτό είναι η εκδίκηση των ενστίκτων. Θα λέτε: «Τι θα γίνει μ’ αυτή την κατάσταση που έφθασα. Το λένε και αίσθημα κατωτερότητος. Αν δεν έχετε αγάπη στον Θεό και στον πλησίον αν τεμπελιάζετε.αυτό. Η αληθινή ταπείνωση δεν μιλάει. Αν νικηθείς απ’ }325} τον Θεό. να τον ελέγχουν οι άλλοι. Αυτό είναι το παν. Ο Θεός δεν θέλει την αρετή μας. ζει από τώρα στην επίγεια άκτιστη Εκκλησία. Η χάρις του Θεού δεν πλησιάζει εδώ. η θεία ταπείνωση. Αυτό έχει μεγάλη αξία να οδηγείσαι απ’ τον Θεό. τον έχοντα αισθήματα κατωτερότητος. Αντίθετα η χάρις του Θεού βρίσκεται εκεί όπου υπάρχει αληθινή ταπείνωση. ταράζεται.τι έχω το έχω απ’ την χάρι. ενώ. Όλους να τους αγαπάεις και να μη σκέπτεσαι για κανέναν κακό και για όλους να προσεύχεσαι. θα σας εκδικηθεί ο παλαιός άνθρωπος. ο διχασμός είναι δαιμονικές καταστάσεις. … Αυτή είναι η πραγματική ελευθερία. Κι αν ακούεις για κάποιον κάτι αρνητικό να μην το πιστεύεις. φέρεται άπρεπα. Να καίγεσαι για τον Θεό. ανάξιος. Η ταπείνωση τον ανέβασε εκεί. δεν εξουθενώνει τον εαυτό του. Στην αρχή μοιάζει με τον ταπεινό. αλλά «θαρρών εις το έλεος της ευσπλαχνίας Του». Ό. απελπισία. Είναι ταπείνωση να πιστεύεις ότι όλοι είναι καλοί. αλλά με άγχος. Όταν εξομολογηθεί δεν γυρνάει πίσω.». Δαιμόνιο είναι επίσης και η ταπεινολογία. Ο Χριστός θα δώσει την ταπείνωση. Η καρδιά του κενόδοξου δεν μπορεί να ταπεινωθεί. Να είμαστε σε όλα ταπεινοί· στη σκέψη. και στα δυσάρεστα. χωρίς να καταλαβαίνετε από πού προέρχεται αυτή η κατάσταση. στη συμπεριφορά. Δεν θέλεις άλλη φιλοσοφία. . γιατί εκεί. Ασχολείται και περιστρέφεται γύρω απ’ τον εαυτό του. εκνευρίζεται. }326} Το μυστικό είναι η αγάπη στον Χριστό και η ταπείνωση. εννοεί να υπερηφανεύεται περισσότερο. δηλαδή «είμαι αμαρτωλός. δηλαδή δεν αντιδρά. Άμα θέλεις να φιλοσοφήσεις όλα θα τα ρίχνεις στον κακό εαυτό σου και θα ταπεινώνεσαι πάντοτε. ο αμαρτωλός που μετανοεί κι εξομολογείται βγαίνει απ’ τον εαυτό του. Φοβάται ο ταπεινός μήπως με τις ταπεινολογίες πέσει στην κενοδοξία. … Φλεγόταν απ’ την αγάπη του Χριστού. θα σας φταίνε όλοι κι όλα. Πάντα να παρουσιάζεσαι στον Θεό ως αμαρτωλός· χωρίς όμως απελπισία. αμέσως χάνει την ειρήνη του. Λίγο. Ποτέ να μην παρουσιαστούμε στον Θεό και να πούμε: «Έχω αρετές». Έχει πάντα τη χαρά του Χριστού. Αρκεί να βρούμε το μυστικό. Αντίθετα. Δέχεται να τον παρατηρούν. στα λόγια. θα δώσει τον αγιασμό. Εμείς δεν μπορούμε με τις αδυναμίες μας να Τον αγαπήσομε. θα σας βασανίσει ο σατανάς. πώς φέρομαι έτσι. Η ψυχασθένεια. Ο έχων την αγία ταπείνωση δεν μιλάει καθόλου. Δεν χάνει την ισορροπία του. Είναι αποτέλεσμα χάριτος.τι και να του πεις. Να καίγεσαι για τον Θεό· αυτό είναι το παν. Όταν τον ελέγχουν ή νουθετούν. όμως. να μην έχεις κανένα θέλημα. η τελεία εμπιστοσύνη στον Θεό.

Άστε το κακό. γιατί το άλλο αλλιώς. αλλά η ζωή μας είναι μακράν του Θεού. αλλ’ η χάρις του Θεού επισκιάζει τον άνθρωπο κι ενώ η ρίζα είναι το κόμπλεξ. για τον Θεό. Αλλιώς σας πιάνει λιγούρα. με λαχτάρα. Όσο δεν ποτίζεται η τριανταφυλλιά τόσο μαραίνεται. Όμως οι πνευματικοί άνθρωποι το κάνουνε για ψυχική ωφέλεια. καταντούμε άδειοι ψυχικά. που δείχνουν ότι εκπειράζομε τον Θεόν. είναι όλα τους άγρια ζώα. θέλω να λατρεύω τον Θεό με αγάπη. }330} Λένε ότι το προβατάκι τρώει τα χορταράκια της γης κι είναι τόσο ήσυχο. τα φρούτα κ. Άσκηση είναι οι μετάνοιες. Και υποφέρει κι αγανακτεί χωρίς αποτέλεσμα. Δεν παθαίνετε μ’ αυτήν κακό. Λέγει ο σοφός Σολομών ότι ο Χριστός «ευρίσκεται τοις μη πειράζουσιν Αυτόν». Ενώ με το Χριστό.» ή και το αντίθετο «πολύ κοντός. Δεν είναι το φαγητό δεν είναι οι καλές συνθήκες διαβιώσεως που εξασφαλίζουν την καλή υγεία. αλλά δεν γίνεται τίποτα. δεν μπορούσε να κάνει διαφορετικά. ανθίστανται στην παντοδυναμία Του και πανσοφία Του. Δεν είναι.Ο κενόδοξος την ψυχή του την αποξενώνει απ’ την αιώνια ζωή. … Ενώ ο σκύλος ή η γάτα κι όλ’ αυτά τα σαρκοφάγα. … Αυτά τα «γιατί» πολύ βασανίζουν τον άνθρωπο. «γιατί το }328} έκανε έτσι αυτό ο Θεός. όταν το χωνεύσετε καλά το φαγητό σας. η λατρεία προς τον Χριστό η οποία δεν μπορεί να εκφρασθεί δεν μπορεί δεν μπορεί … Και προσπαθεί ο άνθρωπος να κάνει ασκήσεις. «γιατί να είμαι πολύ ψηλός. Για να τα κάνετε όμως αυτά πρέπει να έχετε πίστη. να κάνει τέτοια πράγματα και να καταπονεί τον εαυτό του για την αγάπη του Θεού. Δεν πρέπει η ψυχή μας ν’ αντιστέκεται και να λέει. Κανείς ασκητής δεν αγίασε χωρίς ασκήσεις. Όταν κάνομε κάτι για να επιδειχθούμε. δηλαδή το «γιατί». Μέσα στην άσκηση τις μετάνοιες τις αγρυπνίες και τις άλλες κακουχίες είναι και η νηστεία.». Τελικά ο εγωισμός είναι σκέτη κουταμάρα! Η κενοδοξία μας κάνει κούφιους. }329} Δεν γίνεσθε άγιοι κυνηγώντας το κακό. Όταν έχετε τον έρωτα τον θείον. η ζωή του Χριστού. Δεν το έχω κατορθώσει αλλά το επιθυμώ.λπ. οι αγρυπνίες κ. ξηραίνεται. Όμως αυτό μου δίνει χαρά και μια ικανοποίηση ότι επιτέλους προσπαθώ ν’ αγαπήσω τον Χριστό. Αλλά και το σώμα ωφελείται πολύ δεν αρρωσταίνει. αλλά γίνεται το αντίθετο. δημιουργούν αυτά που λέει ο κόσμος «κόμπλεξ»· παραδείγματος χάριν. Υπάρχουν πολλοί που τα κάνουνε αυτά όχι για τον Θεό αλλά για άσκηση. χάνεται κι αμέσως ξεπετάγεται το αγκάθι. Υπάρχει αυτό το «κάτι» στο βάθος. διστάζουν ή και χειρότερα ακόμη. και κάνω όνειρα και κάνω προσπάθεια. Τον εκπειράζομε όταν ζητούμε κάτι αλλά η ζωή μας δεν είναι σύμφωνη με το θέλημά Του –πράγματα. Εκπειράζομε τον Θεό. «Παχεία γαστήρ λεπτόν ου τίκτει νόον».». Το κρέας κάνει κακό στον άνθρωπο. Είναι η αγία ζωή. μπορείτε να νηστεύετε με ευχαρίστηση κι όλα είναι εύκολα· . Πολλά καλά έρχονται. Να κοιτάζετε προς τον Χριστό κι αυτό θα σας σώσει. Και προσεύχεται κανείς και κάνει αγρυπνίες. όταν ζητούμε κάτι από Εκείνον. Κανείς δεν μπόρεσε ν’ ανέλθει στην πνευματικότητα χωρίς ν’ ασκηθεί. όμως μόνο η αντίδραση και τα «γιατί». δηλαδή ενάντια στον Θεό· άγχος αγωνία απ’ το ένα μέρος κι απ’ το άλλο παρακαλούμε. Δεν είναι οι μετάνοιες που θα κάνομε δεν είναι οι προσευχές είναι το δόσιμο ο έρωτας για τον Χριστό για τα πνευματικά. Όλα να γίνονται με χαρά. Οι ασκητές μεταποιούν τον αέρα σε λεύκωμα και δεν τους πειράζει η νηστεία. Οι «πειράζοντες» τον Θεόν είναι όσοι αμφιβάλλουν. Κάνουν καλό τα χόρτα. για ωφέλεια σωματική. με την χάρι φεύγουν όλα.λπ. Αυτό δεν φεύγει από μέσα. αλλά όχι με βία. εκεί πάνω φυτρώνει τριανταφυλλιά με ωραία τριαντάφυλλα κι όσο ποτίζεται με την πίστη με την αγάπη με την υπομονή με την ταπείνωση τόσο παύει να έχει δύναμη το κακό παύει να υπάρχει δηλαδή δεν εξαφανίζεται αλλά μαραίνεται. Πρέπει να γίνονται ασκήσεις. Η νηστεία είναι και ζήτημα πίστεως. }327} Θέλω να γίνω πιο καλός. Εκείνο που κάνει άγιο τον άνθρωπο είναι η αγάπη.

Και συντροφιά του είναι όλη η φύση. για να ζει εν Χριστώ. θεία ζωή. Μεγάλη. ενώ κάποιους τους πειράζει. Υπάρχει μία φήμη ότι το αλάτι κάνει κακό. Έτσι φεύγει απ’ τον κόσμο αυτόν όχι απελπισμένος. αντίθετα την ενισχύει και την κάνει πιο καλή. … Αυτή τη ζωή τη λένε αγγελική και είναι αγγελική. Ορισμένοι θέλουν να γίνουν μοναχοί από αντίδραση. }339} Σ’ ένα μοναστήρι μπορεί να υπάρχει σειρά αλλά η μοναχική ζωή να είναι ανύπαρκτη. αρκεί να ζουν τις εντολές του Θεού. αν δεν γλυκαθεί στην προσευχή. Πρέπει να γλυκαθεί ο μοναχός στην προσευχή. την ένωση του με τον Θεό· να γίνει ένα με τους άλλους όπως η Αγία Τριάδα όπως τα τρία πρόσωπα της Αγίας Τριάδος που είναι ένα. Ζει με τη σιωπή. και τα πουλιά και τα ζώα. αρκεί να ζουν τη ζωή του Θεού. Μπορεί να έχεις πολυκατοικίες και μέσα σου να είσαι ελεύθερος απ’ την ύλη κι έτσι να ζεις ως ακτήμων. οι μάρτυρες και οι άγγελοι. Η μοναχική ζωή είναι ζωή χαρισάμενη. Πρέπει να αποθάνει για όλα. Είναι στοιχείο που χρειάζεται.αλλιώς σας φαίνονται όλα βουνό. την υπακοή. }336} Ο ασκητής που πάει στην έρημο όλα τα θυσιάζει και την ανάπαυσή του αρκεί να επιτύχει τον τρόπο έτσι να αισθανθεί την χάρι του Θεού. Είναι θέμα αγάπης. κυριάρχησαν και νίκησαν τη λαιμαργία και την έλλειψη εγκράτειας. τη νοερά προσευχή. υψηλή ζωή. Χρειάζεται μικροβιολογική εξέταση. Και είναι ορισμένοι μάλιστα που πολύ το έχουν ανάγκη. αλλά δεν φεύγει απελπισμένος. Η παρθενία η ακτημοσύνη η πτωχεία που είναι αρετές του μοναχού βρίσκονται μέσα στην καρδιά του ανθρώπου. }337} Μπροστά στα μάτια του Θεού είναι το ίδιο ο έγγαμος και ο άγαμος. Δεν μπορεί να σταθεί στο μοναχισμό. }335} Ο μοναχισμός δεν πρέπει να είναι φυγή αρνητική αλλά φυγή θείου έρωτος. Κι αυτό θα το πετύχει με τη στροφή του εξ ολοκλήρου στον Θεό και στο σκοπό που έχει βάλει. Φεύγει πολύ παρηγορημένος και με μεγάλη συντροφιά. σαν να κάνει μετάνοιες. Κάθεται εκεί βασανίζεται. Δεν είναι η ποσότητα των αγαθών που κάνει τον άνθρωπο ακτήμονα ή όχι. Η εργασία μάλιστα είναι σαν να προσεύχεται κανείς. Το αλάτι χρειάζεται στον οργανισμό του ανθρώπου. Το μοναστήρι πάνω απ’ όλα θα πρέπει να βάλει την υπακοή και το επιτραχήλι. Δεν είναι σωστό αυτό. Αλλ’ αυτό που τον κρατά στο μοναστήρι μαζί με την προσευχή είναι και η εργασία και το εργόχειρο. }332} ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΜΟΝΑΧΙΚΟΥ ΠΟΛΙΤΕΥΜΑΤΟΣ Μεγάλο πράγμα η μοναχική ζωή! Πολύ μεγάλο. Δεν είναι άλλο η δουλειά και άλλο η προσευχή. αλλά η προσκόλληση της καρδιάς. Όποιοι έδωσαν την καρδιά τους στον Χριστό και με θερμή αγάπη }331} έλεγαν την ευχή. Γι’ αυτό βλέπομε ότι τους μαθητές Του αλλά και τους προφήτες Του ο Χριστός τους καλούσε την ώρα που εργάζονταν επί παραδείγματι την ώρα που κάποιος ψάρευε ή έβοσκε τα πρόβατά του. την άσκηση. Μπορεί όμως να είσαι φτωχός και μέσα σου να είσαι μη ακτήμων. Η εργασία είναι ευλογία. μου ερχόταν μεγάλη χαρά κι έδινα πολύ τον εαυτό μου σε . θείας λατρείας. να ελκυσθεί υπό της θείας χάριτος. Άλλοι δεν το έχουν ανάγκη. Εγώ κάθε φορά που εξομολογιόμουνα. Όλο το μυστήριο είναι η προσευχή το δόσιμο η αγάπη στον Χριστό. Μπορεί να είναι κάποιος παρθένος κατά το σώμα και στην ψυχή να είναι σαν πόρνη διεφθαρμένη απ’ τις κακίες και τα πάθη. Η εργασία δεν εμποδίζει την προσευχή. Για να τη ζει όμως σωστά ο μοναχός πρέπει να έχει μοναχική συνείδηση. αλλά και όλοι οι άγιοι. να βρεθεί στη θαλπωρή του Χριστού στην αγκάλη του Χριστού· να ενωθεί να αισθανθεί τη συντροφιά με τον Θεό. ποιητική ζωή. Είναι ζήτημα ιχνοστοιχείων του οργανισμού. Είναι όντως τέτοια. Και κυρίως η συντροφιά του είναι η Παναγία μας με τον Υιό της.

Είναι η ηδονή των δοσμένων στον Θεό. Έχομε το αίσθημα του «ενός» δηλαδή ότι είμαστε ένα. Παίρνετε κάτι απ’ τις άγιες συνήθειές του. όταν έχει ζήσει ως υποτακτικός και έχει αποκτήσει την χάρι του Θεού. μεταδίδεται χωρίς να το καταλάβετε και σ’ εσάς κάτι το άγιο. Την υπακοή στους Γέροντές μου την αισθανόμουνα σαν παράδεισο. Να διακρίνομε τι είναι Γέροντας. Δεν είναι απλώς ένας άνθρωπος μορφωμένος που έγινε γέροντας. Με την υπακοή αλλάζεις σ’ όλα. Το έχω πάρει έτσι με πίστη αυτό το μυστήριο. εγέννησαν την παρακοή κι εφύγαμε απ’ τον Παράδεισο. Όταν υπακούει. τότε γίνεσθε ένα. Αν δεν έχεις ταπείνωση. πιο γερός. να μην έχει μελετήσει συγγράμματα. οι δε εμέ ζητούντες ευρήσουσι χάριν». αλλά να είναι ανώτερος απ’ τον μορφωμένο. Αν δεν περάσεις από ταπείνωση και άρα από την υπακοή. εν αγιασμώ. }343} Είναι λοιπόν μεγάλη αρετή μεγάλο προσόν η υπακοή σε γέροντα. απ’ τα λόγια του. Είναι η ηδονή η πάντα νουν υπερέχουσα. βλέπω ότι όντως ήταν πολύ αυστηροί. }344} Καμία άλλη ηδονή δεν είναι πιο πάνω από εκείνη που δίδει η ένωση με τον Θεό. αγιοποιείσθε κι εσείς. την παθαίνεις πολύ άσχημα. δεν έχεις την χάρι του Θεού. όμως. ό. Δεν μπορούμε να το καταλάβομε. «Εγώ τους εμέ φιλούντας αγαπώ. ότι θα έπρεπε να μου είναι πιο αυστηροί. Έτσι ζούμε την ενότητα στην Εκκλησία. απ’ την υπακοή το έχω. επειδή είναι θεολόγος }342} και κατηρτισμένος γραμματικά. Μπορεί ο Γέροντας να είναι αγράμματος. Ξέρω πόσο χαριτωμένο πράγμα είναι και πόσο τέλειο κι ανέμελο. μπορεί να μην έχει πολλές γνώσεις. Αυτή η υπακοή συγκινεί τον Θεό. Ο Γέροντας παίζει πολύ σπουδαίο ρόλο στη ζωή μας.τι έχω. να μην έχει ευφράδεια λόγου. Γίνεσαι γρήγορος. αν είναι καλό ή όχι αν είναι έτσι ή αλλιώς. Κι αυτή η υπακοή έχει μεγάλη αξία. όταν εξομολογηθώ. Από κει να δίδονται όλες οι κατευθύνσεις. Όχι μόνο τότε αλλά και τώρα. Υπακοή με χαρά μ’ ευχαρίστηση. Η υπακοή και μάλιστα σε πνευματικό γέροντα είναι μεγάλο κεφάλαιο. Σ’ αυτή την κατάσταση δεν υπάρχουν αποστάσεις. τη σιωπή του. ξαλαφρώνω αμέσως. Τότε δεν το καταλάβαινα. Η προσευχή του σας επηρρεάζει. Πρέπει να έχεις περάσει από υπακοή για να είσαι πλήρης. αισθάνομαι χαρά. που μεγάλωσα. Μεγάλο πράγμα η ταπείνωση! Ο εγωισμός η υπερηφάνεια. … Εκεί είναι ο Χριστός. Ακόμη κι αν δεν μιλάτε γίνεται κάτι. Κι όταν ο Γέροντας σ’ αγαπάει κι εκείνος κι είστε ομόψυχοι. Ή το κάνει μεν. τον αγαπάεις τον Γέροντα. Η έλλειψη υπακοής οφείλεται στον εγωισμό και τη φιλαυτία. το θείο. Αυτός ο Γέροντας μπορεί να ωφελήσει τους υποτακτικούς του πάρα πολύ αν του κάνουν υπακοή. Όπου κι αν βρισκόμαστε είμαστε ενωμένοι εν Χριστώ και προσευχόμαστε κι έτσι η χάρις του Θεού μας επισκέπτεται και μας τονώνει διαρκώς. Είναι το παν. . εντάσσεται πια στην ελευθερία των τέκτων του Θεού. Μεγάλο κι έξυπνο πράγμα η υπακοή. γίνεσαι σ’ όλα νέος. κι ανάλογα το κάνει. ώστε ν’ αντιμετωπίσεις τις δυσκολίες των ανθρώπων. Ο Γέροντας είναι ποδηγέτης. να δίδεσαι στη λατρεία του Θεού και να υπακούεις και στον Γέροντα! Η υπακοή είναι σπουδαία. Δεν ήμουνα ευχαριστημένος. Είναι μία μεγάλη αρετή είναι αυτή η ίδια η ταπείνωση. Όμως στην υπακοή βρίσκει ο άνθρωπος την ελευθερία την αληθινή ενώ δουλεία είναι αυτή που τον αναγκάζει να μην υπακούει. Όταν έχεις τον Γέροντα και τον ζεις. Όλα εν υπακοή. Κι εγώ ο ταπεινός λίγο την αισθάνθηκα και. Να υπακούεις στον Θεό. έξυπνος. Όταν ζείτε μαζί μ’ έναν άγιο. Θέλει πάντα να εξετάζει αυτό που του λένε. δεν έχεις υπακοή. Ποτέ ένας εγωιστής δεν μπορεί να κάνει υπακοή. Είναι το μυστήριο της πνευματικής ζωής. Τώρα. αλλά με αντιρρήσεις και αντιλογίες νομίζοντας ότι μ’ αυτή τη στάση δείχνει την ελευθερία του.προσευχή. Και το ζητούσα κιόλας. Μ’ αγάπησε ο Χριστός και μου έδωσε την χάρι να κάνω υπακοή. Ας είναι }341} και στραβά αυτά που ζητάει ο Γέροντας. Εγώ όμως με την χάρι του Κυρίου την έχω ζήσει.

Δηλαδή να το θέλει να το ορέγεται. ηδύνεται η ακοή μας ακούοντας τα τροπάρια και κάτι γίνεται μέσα μας. Είναι πλούτος αφού εκεί στηρίχθηκαν όλοι τους. αλλά απλή. βλάπτουν δεν ωφελούν. Και πιστεύω ότι πολύ μας ωφελούν όλ’ αυτά. Το έχω πει πολλές φορές αυτό. χωρίς ιδιοτέλεια (ΜΗ ΠΑΤΕΡΙΚΗ ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΠΑΤΕΡΙΚΩΝ ΚΕΙΜΕΝΩΝ). όσο μπορεί κανείς να φεύγει από τον τύπο και να κοιτάζει την ουσία. θείες ελλάμψεις που μπορεί να τα εκμεταλλευθεί το κακό πνεύμα χωρίς υπακοή στον Γέροντα. Το έχω ζήσει αυτό. Να τις λέτε και να τις ακούτε κιόλας αυτό πολύ βοηθάει. Θα μου πείτε. που δροσίζουν την ψυχή και την τρέφουν. Εμείς χωρίς τη θεία χάρι όσες προσπάθειες και να κάνομε. να ευχαριστείται με την προσευχή. Με άλλο τρόπο να πάεις στην εκκλησία. Όχι. Αλλά υπακοή καθαρή όχι εγωιστική ούτε μόνο για να ευχαριστήσεις τον Γέροντα. σήμερα και αύριο και μεθαύριο. Παλαιά στο Άγιον Όρος δεν άφηναν να διαβάζεις την Φιλοκαλία και τα’ άλλα ασκητικά· μόνο Αγία Γραφή και βίους αγίων. Δεν λέγει «σαν μέλι» αλλά «υπέρ μέλι τω στόματί μου». στο αρχαίον κάλλος. Ασφαλώς θα νιώσετε κι εσείς τα λόγια του Ψαλμωδού: «τα λόγιά Σου υπέρ μέλι τω στόματί μου». Χωρίς υπακοή. Δεν το επηρεάζει θετικά. αλλά κάνουνε και κακό. Θέλει έρωτα. να το ξαναδιαβάζετε. Ευφραίνεται η ψυχούλα μας. δεν έχουνε αξία. }350} … αν είναι δυνατόν κάθε μέρα ν’ ακούω τα ίδια. για να το καταλάβετε καλύτερα. για να δείξει την εξαιρετικά μεγάλη γλυκύτητα που έχουν τα λόγια του Θεού. Αν δεν αισθανόμαστε έτσι. Ν’ αγαπήσετε τη μελέτη. Αυτά τα }346} πράγματα πρέπει να έχετε και πνευματικό που να τα έχει ζήσει για να τα διαβάζετε. στην αρχέγονη κατάσταση. Αυτή η ευχαρίστηση φέρνει θείο ενθουσιασμό και η ψυχή μας γίνεται άξια να δεχθεί την χάρι του Θεού και την αγιάζει ο ίδιος ο Θεός. Είναι η πηγή είναι η βάσις. με ενδιαφέρον. Αρκεί πάντα να γίνονται με έρωτα. Δεν καρπούται. αλλά δεν τη θέλει καν. Όχι αγγάρια και μηχανικά. βλάπτεσαι. Είναι καταστροφή για τον μοναχό ο κορεσμός. Είναι τόσο πραγματικά κι ελκυστικά που δεν έχουν χορτασμό. … όλα γίνονται αλλά όταν δίνονται τυπικά. την Παλαιά Διαθήκη. Οι ακολουθίες είναι το παν. Ενώ με τη μελέτη των θείων λόγων. Άμα ενεργεί η χάρις. με τη συνομιλία μετά του Θεού. Όχι μόνο δεν έχουνε αξία. Όπως βλέπετε. μπορούμε απλά. παθαίνεις κακό. Κι όπου βλέπετε και υπάρχει πολλή ουσία. Έχουν τόσους χυμούς. χωρίς πόλεμο και χωρίς αγώνες αιματηρούς αγιαζόμαστε. Να προσέχεις την κάθε λέξη να παρακολουθείς τα νοήματα. Να εντρυφάτε στις Γραφές. με ακραιφνή λατρευτική διάθεση προς τον Χριστό.». Απ’ την πίεση. όχι με σφιξίματα και με σπρωξίματα κ. }345} Επανέρχεται τότε η ψυχή στη αρχική της λαμπρότητα. τα πράγματα είναι υπέρ την φύσιν.λπ. Τα βιβλία αυτά γράφουν πολύ υψηλά πράγματα. Να διαβάζετε καθαρά μία μία τις λέξεις. θείο ενθουσιασμό. μην αντέχοντας την εσωτερική πίεση αλλά και την πίεση από άλλα πρόσωπα. βέβαια. Κι αυτό γιατί πρέπει να συνοδεύονται από υπακοή. «τότε να μην τις κάνομε. . δεν μπορούμε ν’ αγιασθούμε. Δεν χορταίνω να τα λέω όλη την ημέρα.Γίνονται όλα αυτά με τη θεία βοήθεια. Εγώ όσο ακούω το Ψαλτήρι και τους κανόνες τόσο δεν τα χορταίνω. }349} Οι ακολουθίες είναι μεγάλη υπόθεση. Έχω δει και μοναχούς κι ανθρώπους κάθε ηλικίας να φεύγουν εντελώς απ’ την Εκκλησία κι απ’ τον Θεό. Μη με παρεξηγείτε που σας το λέω. όχι μόνον αντιδρά κανείς εναντίον της Εκκλησίας. Για να γίνει αυτό πρέπει να προσέχεις και ν’ απολαμβάνεις και να χαίρεσαι τις ακολουθίες τα τροπάρια τα αναγνώσματα τις ευχές. Ποτέ δεν χορταίνεται. Κι εσείς έτσι να δίνεσθε με την καρδιά σας στον Χριστό. Όμως. χωρίς πολύ κόπο να γίνομε άγιοι. αλλά με ευχαρίστηση. αλλιώτικα ενδέχεται να μπερδευθείτε. }347} Ό. Όλο τα ίδια· αλλ’ αυτό έχει αξία.τι κάνεις αγγάρια και κλωτσάει η ψυχή σου μέσα σου. Διαβάστε το Ευαγγέλιο.

με έρωτα. διότι είναι μεν τύποι. απευθείας επιδρά στην ψυχή η χάρις και φέρνει τη μετάνοια και φέρνει τη γαλήνη και την ειρήνη και τη χαρά. ώστε να έλθει η χάρις του Θεού μέσα του. ο πυρετός κυμαίνεται. Κι όταν λέμε κόπο. ο ίδιος αποκλείει τον εαυτό του απ’ την χάρι. Όταν έλθει η χάρις. αλλά οι μετάνοιες κι όλες οι ασκήσεις χρειάζονται. Μπορεί βέβαια. Θυσία και . Δεν το εξοργίζει. }354} Να γιατί ο σωματικός κόπος. Ό. εκτός των άλλων και την προσευχή της νύκτας. Από κει και πέρα θ’ αρχίσει η αληθινή κοινωνία μ’ Εκείνον. Αν πεις τρεις φορές το «Κύριε Ιησού Χριστέ ελέησόν με». δεν βλάπτει το σώμα. Όπως επηρεάζεται το σώμα από τις ώρες. Θα πει ίσως κάποιος: «Την αγάπη την έχω στην καρδιά μου».προσελκύει περισσότερη χάρι. γίνονται δικές σας. Ακόμη και τυχαία να ξυπνήσεις τη νύκτα. Τον αχρηστεύει χωρίς πόλεμο. τότε η καρδιά του γίνεται φωτιά. Μές στο εικοσιτετράωρο υπάρχει διαφορά στις ώρες και στην επίδραση που έχουν στον ανθρώπινο οργανισμό. Αυτό εξαρτάται από την κίνηση της γης. την άλλη μέρα μπορεί να εργασθεί πιο καλά. όλ’ αυτά είναι μηδέν. φεύγει η χάρις και μένεις με τη δύναμή σου. προσευχές … Οι άγγελοι παίρνουν τις προσευχές των αγίων και τις πηγαίνουν στον Θεό. όταν λέγονται με νόημα και προσοχή. μες στην ησυχία. ενώ ένα τραύμα παραμένει στην ίδια κατάσταση. }352} Ώ. Βλέπετε. Εμείς δεν λέμε έτσι. αλλά μέσω αυτών των τύπων κατορθώνομε να μπαίνομε στην ουσία. αγρυπνίες. για παράδειγμα. Να το επιδιώκετε για να γυμνάζετε σώμα και ψυχή. Όχι για να κερδίσεις κάτι.τι θέλομε κι όπως το θέλομε μπορούμε να το ζήσομε. Αναίμακτα. … Κατορθώνουνε φοβερές σωματικές ασκήσεις και προσπαθούν μ’ αυτές να επιβληθούν και να επιδράσουν στην ψυχή. Να διαλέγεις τις ώρες της νύκτας. Έτσι κι εμείς με τις μετάνοιες δείχνομε ότι είμαστε ταπεινοί δούλοι του Θεού. Πολύ ωφελεί να σηκώνεσθε τη νύκτα για προσευχή. Ναι. Το πρωί πέφτει. Εκτός απ’ την ησυχία συμβαίνει την νύκτα και κάτι άλλο. Δείχνομε τη μικρότητά μας και το σεβασμό μας μ’ έναν αισθητό τρόπο. … Εμείς καρπούμεθα. Αλλ’ αυτά }355} έρχονται με τη θεία χάρι και μετά ωφελείται και το σώμα. Αυτός που κάνει κόπο για τον Χριστό μεγαλύτερο –κι αυτό γίνεται βέβαια από θείο έρωτα. Καλύτερη είναι η προσευχή της νύκτας. λιβάνι. Την ακολουθία της Θείας Μεταλύψεως όταν τη διαβάσει και ο πιο αμαρτωλός αγιάζεται πολύ. Η φωτιά της αγάπης κάνει θυσίες. Πριν γκρινιάξεις για το σωματικό κόπο. να πεταχθείς αμέσως όρθιος. ο έρωτας προς τον Χριστό να κάνεις αλλιώς. το μεσημέρι ανεβαίνει. τα }353} μεσάνυκτα αλλάζει. αλλά τον αχρηστεύει και αναπτύσσει τον καινό άνθρωπο μέσα του. Η ζωή μας εξαρτάται απ’ το θέλημά μας. Έτσι είναι. μην ξανακοιμηθείς αμέσως· είναι μία ευκαιρία που σου δίνει ο Θεός να προσευχηθείς. Μπαίνεις ευκολότερα στην προσευχή. Αυτός που αγρυπνεί τη νύκτα στην προσευχή. όσο μπορείς.Οι λειτουργικές προσευχές. έτσι επηρεάζεται και η ψυχή. το απόγευμα και το βράδυ ανεβαίνει πιο πολύ. εννοούμε. Με τις μετάνοιες κάτι γίνεται· ταπεινώνεται ο χριστιανός κι αυτό βοηθάει. να γιατί οι μετάνοιες. θυσίες. Αν δεν μπούμε εκεί. Σε βλέπει ο Θεός κι απλώνει το χέρι και σε πιάνει. μόλις ξυπνήσεις. Πολύ κακό! Γι’ αυτό μόλις ξυπνήσεις. τι γίνεται στο Άγιον Όρος τη νύκτα! Ευωδία. γιατί όταν γκρινιάξεις.γίνεται με αγάπη. άγγελοι. προχωράεις με χαρά. αλλ’ όταν οι μετάνοιες γίνονται για τον Χριστό. Μυστήριο! Είναι μία συνήθεια. αμέσως να σηκωθείς. Αντίθετα όποιος δεν έχει διάθεση να κάνει θυσίες για την αγάπη του Χριστού. Να διαλέγετε την κούραση τη σωματική. οι οποίες φαίνονται τυπικές. άρχισε την ευχή. εμείς έχομε αυτή την ανάγκη. να γυρίσεις απ’ την άλλη μεριά και να σε πάρει ο ύπνος μέχρι το μεσημέρι. διότι τον χαριτώνει ο Θεός κι ανανεώνεται ψυχικά. Όταν ο σωματικός κόπος –μετάνοιες. Έχω εξακριβώσει ένα περίεργο πράγμα. αλλά γιατί δεν σ’ αφήνει η αγάπη. Δηλαδή αχρηστεύει ο άνθρωπος τον παλαιό εαυτό του. }351} Έτσι γίνεται η καλλιέργεια χωρίς να το καταλαβαίνομε.

Και στη λατρεία συμμετέχει όλος ο άνθρωπος. Με τη θερμή και καθαρή ζωή τους και κυρίως με την προσευχή τους βοηθούν την Εκκλησία. Ναι. Να κάνετε τις μετάνοιες με ευλάβεια κι αγάπη και να μην τις μετράτε. αλλά όχι ψευτομετάνοιες και ψευτοπροσευχές. Καταλάβατε.τι κάνομε για Εκείνον. Αυτό δεν είναι έτσι. Ένας έναντι επτά . }356} Να σας δείξω πώς τις έκανα τις μετάνοιες. Φαίνεται ότι κοιτάζει μόνο την ψυχή του.δεν υπάρχει καλύτερη γυμναστική απ’ αυτή για το στομάχι. γαληνεύει και ειρηνεύει. η Πάτμος. Να το παιδεύετε. γιατί να μην την κάνομε. το Άγιον Όρος κ. Καλύτερα να κάνετε δέκα και καλές παρά πολλές και χωρίς ζήλο. Οι σπηλαιώτες βοηθούν την Εκκλησία μυστικά. ήμουνα πολύ σκληραγωγημένος. Οι ασκητές μένουν στη σπηλιά για να μην τους αποσπά κανείς απ’ την πνευματική ζωή. Χωρίς άσκηση δεν γίνεται τίποτα. Ο μοναχός φαίνεται απόκοσμος και ακοινώνητος για πολλούς. Έτσι κι οι αγιασμένοι τόποι μας επηρεάζουν και μας ανεβάζουν. το σώμα. Τότε πατούσα λίγο τα γόνατα. όπως. Ένας που ζει στη σπηλιά μπορεί να μη φτιάχνει δέντρα και κήπους. Είναι πάρα πολύ }357} ωφέλιμη. Να μη λυπάσθε το σώμα. σώζονται ολόκληρες οικογένειες.». Μετά ακουμούσα τα χέρια στο έδαφος και σηκωνόμουνα γρήγορα. Και –αν κι αυτό δεν πρέπει καθόλου να το σκεπτόμαστε. και να μην το αμελείτε. οι οποίοι είναι άγιοι στη ζωή τους. όπως είναι το κυκλοφορικό. άσκηση. Κάθε μέρα ακούνε το λόγο τους εβδομήντα χιλιάδες άνθρωποι. Είδατε πως συμμετέχουν σώμα και ψυχή στη λατρεία του Θεού. μόνο αρρώστια προς θάνατο. την καρδιά. για παράδειγμα. Δεν μπορείτε να καταλάβετε τι είναι η φωτιά της αγάπης. Πρέπει να κάνετε θυσία. λατρεία. η καρδιά στον Χριστό· και το σώμα στον Χριστό. το ενδοκρινολογικό. αλλά εκεί μέσα δημιουργεί κι εξελίσσεται και θεούται. ακολουθίες κ. Τόσα χρόνια αν διατηρήθηκε η Εκκλησία οφείλεται στο μοναχισμό. αμέσως ο αγιασμένος τόπος μ’ ανεβάζει στα ουράνια. Άσκηση πνευματική και σωματική. Ο Θεός ζητάει ό. Αυτό είναι το παν. μοναχός. Να κάνετε υπακοή στο πνευματικό πρόγραμμα. Να μην αναβάλλετε για αύριο. Τις έκανα στρωτές και γρήγορα. ψυχή και σώμα.λπ. Έπεται και ακολουθεί και ωφελείται κι αυτό. Ας υποθέσομε ότι έχομε επτά ιεροκήρυκες θεολόγους. Όχι τυπικά πράγματα στον Θεό.α. το πεπτικό. επιστρέφουν στον Χριστό. συγγράμματα κι άλλα που βοηθούν στη ζωή ή στην πρόοδο. Πρώτα έκανα το σταυρό χτυπώντας τα δάχτυλα με δύναμη στο μέτωπο. χωρίς λατρεία και θείο έρωτα. Παίδευα τον εαυτό μου. όμως. με την ταπεινή του προσευχή επιδρά πολύ περισσότερο. τα οποία άμεση έχουν σχέση με την ψυχή μας. Ένας. Συγκλονίζονται χιλιάδες που τους ακούνε. κανόνα. Όταν αυτή η άσκηση γίνεται στη λατρεία του Θεού και κατορθώνει η ψυχή αυτή τη λατρεία. ότι δεν προσφέρει τίποτα στην Εκκλησία. που αποτελείται από δέκα χιλιάδες ενορίτες. που δεν τον βλέπει κανείς καθισμένος σε κάποια σπηλιά. Ίσως να πει κάποιος: «Αυτοί που ζουν μόνοι τους σε μια σπηλιά βοηθούν την Εκκλησία. το στήθος. Οι μετάνοιες είναι και γυμναστική. Η ρητορεία τους άφθαστη. μετανοούν.προσφορά είναι οι μετάνοιες· θυσία αγάπης. τα έντερα. Στην ψυχή έρχεται ειρήνη και γαληνη και στο σώμα η καλή λειτουργία όλων των συστημάτων του οργανισμού μας. ανάλογα με τη διάθεση. Κάνετε όσες μπορείτε. περιφρονούσα τον κόπο. Οι αγιασμένες ψυχές είναι το μεγαλείο του μοναστηριού. στον κόσμο. Αυτός που μπαίνει στο μοναστήρι }358} και τα δίνει όλα στον Χριστό μπαίνει στην Εκκλησία. Εγώ μικρός έκανα τρεις χιλιάδες μετάνοιες την ημέρα και δεν κουραζόμουνα. πριν προλάβω να προσευχηθώ. Ούτε αρρώστια να το χαλάει. τη σπονδυλική στήλη. επί παραδείγματι. Η ψυχή έχει φοβερές δυνάμεις. γεμίζει χαρά. χωρίς ν’ ακουμπώ τα γόνατα στο έδαφος. Ο καθένας έχει την ενορία του. έπειτα στο γόνατο και μετά ψηλά στους ώμους συμμετρικά. Όταν βρίσκομαι σε τέτοιους τόπους. Ο νους. το αναπνευστικό. Οπότε βέβαια και το άλλο. το ωφελεί. να γίνεται «εξ όλης της ψυχής και εξ όλης της καρδίας». που τις αντανακλά στο περιβάλλον.

έρχεται η χαρά μέσα μας. αν δεν υπάρχει απλότητα. Αν τρόπον τινά. με τα μυστήρια. αν ο Κύριος δεν μας δώσει }366} μετάνοια. Είμαι σίγουρος. Ενώ εν τω Θεώ υπάρχουν όλες οι αγάπες του κόσμου. μετάνοια δεν έρχεται. Μπορεί να μου πείτε: «Τότε με την χάρι γίνονται όλα». που έχει την χάρι να συγχωρεί. Και αυτό ισχύει για τα πάντα. αν ο Θεός δεν μας αγαπήσει. θα νικηθούν. }359} Αν δεν νεκρωθούμε. αισθανόμαστε τη συνδιαλλαγή μετά του Θεού. δεν έγκειται μόνο στον άνθρωπο. φεύγει η ενοχή. Με την προσευχή ο μοναχός συμμετέχει σ’ όλα τα προβλήματα των ανθρώπων και κάνει θαύματα. ο κόπος για τον Χριστό.έχει μεγαλύτερα αποτελέσματα. Δηλαδή ισχύει το Γραφικό: «Χωρίς εμού ου δύνασθε ποιείν ουδέν». Η μετάνοια μας αγιάζει. Δεν μπορούμε να μετανοήσουμε. τι έκανε. γίνεται το θαύμα της μετανοίας. Μόνο με το φως του Χριστού γίνεται το ξεμπέρδεμα. έστω κι αν είναι μακριά. Εκεί στο ξύπνημα αυτό. Αν αγαπήσεις τον Θεό. Να ποια είναι η σημασία της προσευχής του μοναχού. Η μετάνοια είναι πολύ λεπτό πράγμα. Συμβαίνει τότε να πηγαίνομε να εξομολογούμαστε. Μπορεί να μεταχειρισθεί κάτι – μια ασθένεια ή κάτι άλλο. οι αμαρτίες και τα πάθη δεν είναι μόνο προσωπικά βιώματα του εξομολογουμένου. τι μένει για τον Θεό. Όλοι οι πόνοι θα περάσουν. όλο . Το ξύπνημα. Οι προϋποθέσεις είναι η ταπείνωση. αν η ψυχή έχει ιδιοτέλεια. Χωρίς την χάρι δεν μπορεί να μετανοήσει ο άνθρωπος. όμως. Η μετάνοια η αληθινή θα φέρει τον αγιασμό. τα }361} πάντα αγαπάεις. Έ. η αγάπη. εξαρτάται – για να φέρει τον άνθρωπο σε μετάνοια. αλλά τα κύματα της προσευχής του φθάνουν σ’ όλους τους ανθρώπους. Είναι στο κελλί του μόνος. }365} Η αμαρτία κάνει τον άνθρωπο πολύ μπερδεμένο ψυχικά. αν στενοχωριόταν. αν είχε μελαγχολία. Ο άνθρωπος μόνος δεν μπορεί. εξομολογούμαστε. αν κουραζόταν το νευρικό της σύστημα. }362} ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΜΥΣΤΗΡΙΟΥ ΤΗΣ ΜΕΤΑΝΟΙΑΣ Δεν υπάρχει ανώτερο πράγμα απ’ αυτό που λέγεται μετάνοια και εξομολόγηση.τι μου συμβαίνει να το κάνω προσευχή και να μην το κλείνω μέσα μου. που την εκφράζομε με την αγάπη μας απέναντί Του. Αν δεν είναι το συναίσθημα αγνό. Ν’ αγαπήσομε τον Χριστό και θα μας αγαπήσει κι Εκείνος. δεν γίνεται τίποτα. δεν έρχεται η θεία χάρις. Τότε έρχεται η θεία χάρις. όταν τον κυοφορούσε. Αν δεν υπάρχουν προϋποθέσεις για να εγκύψει μέσα μας ο Χριστός. αν είχε θλίψη. οι μετάνοιες. αλλά επιθυμώ ό. Την πρώτη κίνηση την κάνει ο Χριστός. Τα λάθη. Το μπέρδεμα δεν φεύγει με τίποτα. με την προσευχή. διότι μέσα στον Θεό υπάρχουν όλα κι ο Θεός έτσι θέλει να Τον αγαπάεις (ΛΟΓΟΙ ΟΝΤΩΝ). Πηγαίνομε. Αυτό είναι ένα λεπτό σημείο. «Δεύτε προς με πάντες οι κοπιώντες …». … Το ίδιο συμβαίνει και με τη μετάνοια. Άρα η μετάνοια δια της θείας χάριτος κατορθούται. Στην Ορθοδοξία δεν υπάρχει αδιέξοδο. η προσευχή. Δεν μπορούμε ν’ αγαπήσομε τον Θεό. έχεις μέσα σου πέντε βαθμούς αγάπης και ξοδεύεις τους δύο στους γονείς. Δεν υπάρχει αδιέξοδο γιατί υπάρχει ο εξομολόγος. Για να μετανοήσει η ψυχή πρέπει να ξυπνήσει. Μ’ αυτό τον τέλειο τρόπο απαλλάσεται ο άνθρωπος απ’ το κακό. Αυτός ο ίδιος λέγει: «Αγαπήσεις Κύριον τον Θεόν σου εξ όλης της καρδίας σου και εξ όλης της ψυχής σου και εξ όλης της διανοίας σου και εξ όλης της ισχύος σου». Γίνεται κι εδώ εκείνο ακριβώς που λέω. Η αγάπη του Θεού θα κάνει το παν. αλλά να μην αισθανόμαστε ανακούφιση. Μετά εμείς οι άνθρωποι αποδεχόμαστε αυτό το φως με την αγαθή μας προαίρεση. Επεμβαίνει ο Θεός. Απλά και απαλά εμείς θα κάνομε μία κίνηση προς τον Θεό κι από κει και πέρα έρχεται η χάρις. αν είχε χαρά. Μεγάλο πράγμα ο πνευματικός! … Κάθε μέρα σκέπτομαι ότι αμαρτάνω. Κι εδώ βρίσκεται η προαίρεση του ανθρώπου. Αυτό βλέπω. Δεν ευθύνεται μονάχα ο άνθρωπος για τα παραπτώματά του. Ο κάθε άνθρωπος έχει πάρει μέσα του και τα βιώματα των γονέων του και ειδικά της μητέρας. τους άλλους δύο στ’ αδέλφια. δηλαδή το πώς ζούσε η μητέρα του. θα μεταποιηθούν. Αυτό το μυστήριο είναι η προσφορά της αγάπης του Θεού στον άνθρωπο.

Σημασία έχει τι θα κάνομε τώρα. Κι εγώ σκέπτομαι ότι αμαρτάνω. Να είμαστε δούλοι ταπεινοί μπροστά στον Θεό. Δεν πρέπει να γυρίζομε πίσω και να κλεινόμαστε σε απελπισία. Η απελπισία και }370} η απογοήτευση είναι το χειρότερο πράγμα. έρχεται η χάρις και τον ελευθερώνει απ’ τα ψυχικά τραύματα. Η υγιής ψυχή ζει τα χαρίσματα του Αγίου Πνεύματος. Δεν είναι υγιές να λυπάται κανείς υπερβολικά για τις αμαρτίες του και να επαναστατεί εναντίον του κακού εαυτού του φθάνοντας μέχρι την απελπισία. }371} Αν αγαπήσομε τον Χριστό. Ο άνθρωπος τότε δεν μπορεί να κάνει τίποτα· αχρηστεύεται. Είναι ωραίο να περπατάς. }372} Έχετε αυτά. Ούτε κολίτις. Εγώ δεν το κατάφερα ακόμη. όλα γι’ αυτόνε είναι ρημάδια. ειρήνη. τον Χριστό. Του δημιουργείται ένα αίσθημα κατωτερότητας. δεν έκανα τότε. απ’ αυτή τη στιγμή κι έπειτα. παίρνει μέσα του }367} και τα βιώματα της μητέρας του. Πολλές φορές έχω μεταχειρισθή αυτή τη γενική εξομολόγηση και είδα θαύματα πάνω σ’ αυτό. η οποία γίνεται με την χάρι του Θεού. ένας άκαρπος αυτοεξευτελισμός. δεν το κλείνω μέσα μου. χαρά. ούτε θυρεοειδής. Όλα τα ωραία. αυτά τα πιστεύω πολύ! }369} Όλοι οι πνευματικοί οι εξομολόγοι έχουν αυτή την χάρι κι όταν εύχονται την εκπέμπουν ως αγωγοί. που για χρόνια τον βασανίζουν. Η χάρις του Θεού αλλάζει τον άνθρωπο. όμως. ούτε στομάχι. Δεν βαδίζω καλά. όλα είναι εύκολα. Οπότε όταν γεννηθεί το παιδί και μεγαλώσει. Έχετε την ευτυχία. Η βάσις είναι η ψυχική υγεία· ακολουθεί η σωματική. ένα μυστικό. Ξέρετε τι βαρύ πράγμα είναι αυτό. τα υγιή. για να κάνει τον άνθρωπο να χάσει την προθυμία του στα πνευματικά και να τον φέρει σε απελπισία. Υπάρχει. όπως την εκοίταζα εγώ. . μακροθυμία. Το καταλαβαίνετε. Ό.τι όμως με στενοχωρεί. τον Παράδεισο. ο ιερέας προσεύχεται γι’ αυτόν. πραότης. πίστις. Ο Θεός όλα τα συγχωρεί με την εξομολόγηση. Την ώρα που τα λέεις στον εξομολόγο. Όλα λειτουργούν κανονικά. Να αισθανόμαστε χαρά και ευγνωμοσύνη για την άφεση των αμαρτιών μας. να εργάζεσαι. τώρα τίποτα … Πάνε τα χρόνια μου χαμένα. Τελείωσε. που είναι «αγάπη. Τώρα προσπαθώ να Τον αγαπήσω. Πάνε τότε όλες οι αμαρτίες. το κάνω προσευχή. χωρίς ανωμαλίες. ούτε τίποτα. Η ανάμνηση των αμαρτιών κάνει κακό. Είναι ψευτοταπείνωση. }368} Όλ’ αυτά που μου έλεγε τα παρακολουθούσα όχι απλώς με προσοχή. τον μεταμορφώνει ψυχικά και σωματικά. Αν δεν έχετε έρωτα για τον Χριστό.το νευρικό σύστημα το δικό της επηρέασε το νευρικό σύστημα του εμβρύου της. Ας μη γυρίζομε πίσω στις αμαρτίες που έχομε εξομολογηθεί. τελείωσε! Να μη γυρίζομε πίσω και να λέμε τι δεν κάναμε. Κι ο σωματικός ακόμη οργανισμός λειτουργεί θαυμάσια. δεν είμαι άξιος». Είναι παγίδα του σατανά. εγκράτεια». έρχεται η θεία χάρις και σε απαλλάσσει απ’ όλα τα άσχημα βιώματα και τις πληγές και τα ψυχικά τραύματα και τις ενοχές· διότι την ώρα που τα λες ο εξομολόγος εύχεται θερμά στον Κύριο για την απαλλαγή σου. αλλά «έβλεπα» μέσα στον ψυχικό της κόσμο την επίδραση της προσευχής. χωρίς να γνωρίζει την αιτία τους. Ο τρόπος αυτός είναι η γενική εξομολόγηση. Την παρακολουθούσα μέσα στην ψυχή της κι «έβλεπα» ότι πήγαινε χάρις μέσα της. Ζητήσατε συγγνώμη. χρηστότης. Στον Χριστό υπάρχουν όλα. Δηλαδή ενώ εξομολογείται ο άνθρωπος. Διότι στον πνευματικό υπάρχει χάρις και στον παπά υπάρχει χάρις. «Έπρεπε τότε. σε αδράνεια και ακηδία. το εξομολογούμαι. Όλες σχεδόν οι αρρώστιες προέρχονται από την έλλειψη εμπιστοσύνης στον Θεό και αυτό δημιουργεί το άγχος. αγαθωσύνη. Υπάρχει κάποιος τρόπος ν’ απαλλαγεί ο άνθρωπος απ’ αυτό το κακό. Συγχρόνως. να κινείσαι και να έχεις υγεία. Ώ. Το άγχος το δημιουργεί η κατάργηση του θρησκευτικού αισθήματος. Αλλά πρώτα να έχεις ψυχική υγεία. πάω στον πνευματικό. δηλαδή άλλου ανθρώπου.

που θα σε βοηθάει να ενωθείς μαζί Του. Εδώ χρειάζεται να έχεις τη δύναμη. αυτά θ’ αναπτυχθούν και θα σε πνίξουν και θα μαραθούν όλα τα λουλούδια. την προσευχή. }373} Πα. Βασανίζει τον άνθρωπο. τόσο δεν θα κοιτάζεις πίσω . την αγάπη. πά! Της λέει ο γιατρός. Πολλοί άγιοί μας μετέτρεψαν την κατάθλιψη σε χαρά με την αγάπη προς τον Χριστό. στη λατρεία Του. Με την ταπείνωση αποσπάτε την χάρι του Θεού. και τη δίνανε στον Θεό και τη μεταβάλλανε σε χαρά και αγαλλίαση. Στενοχωριέται νευριάζει. όσο θ’ αφοσιώνεσαι στο Πνεύμα του Θεού. Αντ’ αυτού ο διάβολος καταφέρνει και παίρνει την ψυχική αυτή δύναμη από την μπαταρία της ψυχής μας και τη μεταχειρίζεται για το κακό. Ενώ με την Εξομολόγηση και την Θεία Κοινωνία έχουν θεραπευθεί πολλοί άνθρωποι. τίποτε δεν έχετε καταφέρει. τον αρρωσταίνει ψυχικά. φεύγουν με την ταπείνωση. Αυτός που δεν έχει ταπείνωση. που ήθελε να τη συντρίψει ο διάβολος. ο εγωιστής. σίγουρα θα γεμίσετε με μελαγχολία. Αλλά κι όλα αν τα κάνετε. κοσμικές χαρές. εξομολογήσου. να μη δίνει σημασία στην οικογένειά του. Όλα τα κακά αισθήματα. Η κατάστασις αυτή θεραπεύεται με την χάρι. αυτό είναι! Ειρήνευσε. να κλαίει. πα. τότε έρχονται χίλια δυό άλλα και τον γεμίζουν: ζήλειες. Να μην τα πάρεις καθόλου αυτά τα φάρμακα! Πέταξέ τα! Θα σου κάνουνε μεγάλο κακό. γαλήνευσε. τη χαρά. η απελπισία. Στη συνέχεια. Η θεραπεία θα γίνει με το ν’ αγαπήσει τον Θεό με λαχτάρα. Να είναι θλιμμένος. η απογοήτευση. για να πάρει φάρμακα. διότι επιδρά η χάρις του Θεού. Χρειάζεται τέχνη. κι εκείνο έτσι περιφρονημένο θα φύγει. λοιπόν. αντίδραση. επαναστατεί. μίση. Ο πόνος είναι μία ψυχική δύναμη που ο Θεός την έβαλε μέσα μας. Συμβαίνει πολλές φορές σήμερα ο άνθρωπος να αισθάνεται θλίψη. τα’ αγκάθια. που πάνε να κυριεύσουν την ψυχή. Αυτά οι άνθρωποι τα λένε «ανασφάλεια». Η θρησκεία μας πιστεύει ότι αυτά είναι πειρασμικά πράγματα. να ξοδεύει ένα σωρό χρήματα στους ψυχαναλυτές. κοσμικό φρόνημα. Το πρόβλημά σου είναι περισσότερο ζήτημα ενδοκρινολόγου. όμως. Παίρνανε δηλαδή αυτή την ψυχική δύναμη. η λατρεία του Θεού μεταβάλλει σιγά σιγά την κατάθλιψη και τη γυρίζει σε χαρά. δεν θέλει να του κόψεις το θέλημα. ακηδία κι όλα τα σατανικά. Όταν δοθείς στον Θεό και γίνεις ένα μαζί Του. Έ. νωθρότητα. στην προσευχή. με το κακό. μελαγχολία. Βλέπετε. μετάλαβε και θα τακτοποιηθούν όλα. το δρόμο του καλού.αν δεν ασχολείσθε με άγια πράγματα. Είναι δύσκολο και χρειάζεται και κάποια }375} προετοιμασία. τεμπελιά. τι γίνεται. Η προσευχή. στον κόσμο. αντιδρά. ανία. Ο άνθρωπος θα }374} κάνει μια μικρή προσπάθεια. Μια κοπελίτσα πήγε σ’ ένα γιατρό και της έδωσε ορμόνες. Η ψυχή μας μοιάζει με μια δεξαμενή γεμάτη νερό. Αν. Προσπαθήστε να γεμίσετε την ψυχή σας με τον Χριστό. η ανασφάλεια. να μελαγχολεί. Υπάρχει ένα μυστικό· να μεταβάλετε τη σατανική ενέργεια σε καλή. Είναι απ’ τις στενοχώριες. την κάνει κατάθλιψη και φέρνει την ψυχή στη νωθρότητα και στην ακηδία. Πήγε λοιπόν σ’ έναν ενδοκρινολόγο και του είπε ό. Προετοιμασία είναι η ταπείνωση. Πρέπει η ψυχή να στραφεί στην αγάπη του Θεού. να του κάνεις υποδείξεις. τον κάνει αιχμάλωτό του. έχω περάσει στενοχώριες. για να μην την έχετε άδεια. απελπισία. Δίνεσθε στην αγάπη του Θεού. ώστε ν’ αποσπάσεις την χάρι του Θεού. θα ζεις την αληθινή χαρά και θ’ ατροφήσουν οι κακίες. Ακούστε με να σας πω ένα παράδειγμα. να τον θίξεις. Πράγματι. Της λέω: Παιδί μου μην τις πάρεις! … Καλό είναι να πάεις τουλάχιστον σ’ έναν ενδοκρινολόγο. όμως. Τι γίνεται. δηλαδή τις αρετές. αν δεν έχετε αποκτήσει ταπείνωση. αλλά ο Χριστός θα τη στεφανώσει. τον κυριεύει η κατάθλιψη. με προορισμό να κάνει το καλό. που σε τραβούσε από πίσω. Αν το νερό το ρίξεις προς τα λουλούδια. θα ξεχάσεις το κακό πνεύμα. Όταν είναι κανείς άδειος από τον Χριστό.τι της συνέβαινε. ρίξεις το νερό προς τα αγκάθια.

Ο Θεός το θέλει. Τότε δεν ζητάεις να σ’ αγαπάνε· αυτό είναι κακό. περισσότερο }378} τη στροφή και την αγάπη της προς τον Χριστό. τα λουλούδια. Παράτησε τα πάντα. να σκεπτόμαστε ότι είναι αδελφός μας που τον κατέλαβε ο αντίθετος. Από μας εξαρτάται να σωθούμε. αδιαφορώντας για τη στάση τους. Επιδρούν σαν φάρμακα. εσύ δίνεις την αγάπη σου· αυτό είναι το σωστό. σε κουράζει. τη μουσική κλπ. τις απασχολήσεις της. Την συμβούλευσα ν’ ασχολείται με διάφορες απασχολήσεις. το χέρι μου. }381} Αυτό είναι το μεγαλύτερο μυστήριο της Εκκλησίας μας. που της άρεσε πρώτα κλπ. για να δεις αυτόν που σε τραβάει. }378} ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΑΓΑΠΗΣ ΣΤΟΝ ΠΛΗΣΙΟΝ Είμαστε ευτυχισμένοι. όταν αγαπήσομε όλους τους ανθρώπους μυστικά. }382} Η αγάπη στον αδελφό μας προετοιμάζει ν’ αγαπήσομε περισσότερο τον Χριστό. Τόνισα όμως. Να μη σκεπτόμαστε. για τις ακολουθίες. Όταν κάποιος μας αδικήσει μ’ οποιονδήποτε τρόπο. Έπασχε από φοβερή κατάθλιψη. τα ξεχνάεις και σώζεσαι. Όταν έλθει μέσα μας η χάρις του Θεού. Η ασχολία με την τέχνη. ενώνεσαι με τον }376} Θεό. όλ’ αυτά βγάζουν τον άνθρωπο απ’ την αδράνεια και του δημιουργούν άλλα ενδιαφέροντα. τα δένδρα. η πορεία. όμως οργισθούμε εναντίον του τότε ο . Έπεσε θύμα του αντιθέτου. Να σας διηγηθώ για μια κοπέλα. που αιχμαλωτίζει την ψυχή. Μελετώντας τα λόγια του Θεού. το σπίτι της. με συκοφαντίες. να θυσιαζόμαστε για όλους ανιδιοτελώς. θα μαζεύονται όλοι κοντά μας σαν τις μέλισσες. Να γίνομε όλοι ένα εν Θεώ. Θα νιώθουμε την ανάγκη εμείς να τους αγαπάμε όλους. Έρχεσαι εις επίγνωσιν αληθείας. το πόδι μου· πρέπει να το περιθάλψω μ’ όλη μου την αγάπη». Ο κήπος. αλλά που θα γίνεται με λαχτάρα. όμως. Θα νιώθομε τότε ότι όλοι μας αγαπούν. τη δουλειά της. Εσύ αγαπάεις. κάνει πολύ καλό. Κι εγώ της είπα αυτά που ξέρω. … Ν’ αγαπάμε. Είναι εγωισμός να θέλομε οι άλλοι να μας μιλάνε με καλοσύνη. δεν θα ενδιαφερόμαστε αν μας αγαπάνε ή όχι. όπως για παράδειγμα. χωρίς να ζητάμε ανταπόδοση. να σκέπτεσαι: «Τώρα με πονάει το μάτι μου.σου. Αν. για τη μελέτη της Αγίας Γραφής. που δίδω τη μεγαλύτερη σημασία είναι το ενδιαφέρον για την Εκκλησία. Η μεγάλη τέχνη λοιπόν. διότι η χάρις του Θεού γεμίζει την ψυχή και την αλλάζει. όμως. τη βασανίζει και την αχρηστεύει. το μεγάλο μυστικό. αν μας μιλάνε με καλοσύνη. είναι να δοθείς στην αγάπη του Θεού. Αν ο αδελφός σου σ’ ενοχλεί. Γι’ αυτό πρέπει να τον συμπονέσομε και να παρακαλέσομε τον Θεό να ελεήσει κι εμάς κι αυτόν· κι ο Θεός θα βοηθήσει και τους δύο. Κανείς δεν μπορεί να φθάσει στον Θεό. με τη μουσική. θεραπεύεται κανείς χωρίς να το καταλάβει. το ενδιαφέρον για τη ζωή. πάνε όλα τ’ άλλα. Αυτό ισχύει για όλους μας. τη ρίχνει κάτω. Ας σκορπίζομε σε όλους την αγάπη μας ανιδιοτελώς. Σ’ εκείνο. που ήλθε σ’ εμένανε τον ταπεινό. με προσβολές. Δεν κατάφερε κάτι με τα φάρμακα. ούτε ότι θα αμειφθούμε για τα δήθεν καλά ούτε ότι θα τιμωρηθούμε για τα κακά που διαπράξαμε. ο περίπατος στην ύπαιθρο. Τότε ισορροπεί ο άνθρωπος. Της εξήγησα ότι είναι δαιμονική αυτή η δύναμη που καταλαμβάνει την ψυχή και μεταβάλλει την ψυχική δύναμη σε κατάθλιψη. η εξοχή. Όπως λέει η Αγία Γραφή: «πάντας θέλει σωθήναι και εις επίγνωσιν αληθείας ελθείν». όταν αγαπάεις με την αγάπη του Χριστού. αν δεν περάσει απ’ τους ανθρώπους. Της είπα για την αγάπη του Χριστού. Κι όταν ενωθείς με τον Θεό και δοθείς σ’ Εκείνον. τα φυτά. Ένα πράγμα που μπορεί να βοηθήσει τον καταθλιπτικό είναι και η εργασία. Της είπα ακόμη ότι μέσα στην Εκκλησία μας υπάρχει θεραπεία με την αγάπη προς τον Θεό και την προσευχή. Όταν σ’ ελκύσει η χάρις. }384} Όταν αγαπάμε χωρίς να επιδιώκομε να μας αγαπάνε. για ν’ απαλλαγείς απ’ την κατάθλιψη και όλα τ’ αρνητικά.

Εδώ κρύβεται το μυστικό. Εκείνος απελπισμένος ζητάει βοήθεια. Από κει ξεκινάει η κατάκριση. μηδέν οφείλομεν. Να το κάνομε με χαρά. λοιπόν ποια είναι η αγάπη που έχομε για τον πλησίον μας και πολύ περισσότερο για τον Θεό. την τίγρη. Κι όμως αυτό είναι δυνατόν να γίνει όταν δεν καταλαβαίνομε ότι ο άλλος που μας φέρεται άσχημα κατέχεται από τον διάβολο. σύμφωνα με τον απόστολο Παύλο. Να αισθανόμαστε την κακία του άλλου σαν αρρώστια που τον βασανίζει και υποφέρει και δεν μπορεί να απαλλαγεί. γιατί «ουδείς την εαυτού σάρκα εμίσησεν». Μας διαφεύγει ότι. για να δυναμώσει με τη θεία χάρι η ψυχή μας και να μην κατακρίνομε κανένα. Αυτή τη διάκριση ν’ αποκτήσετε στη ζωή σας. Τελικά σε κάτι φταίεις και το βρίσκεις. δεν αγαπάει τον Χριστό. Αν δεν πάμε στον Χριστό. αντίθειοι. }389} Να προσευχηθούμε γι’ αυτόν. Στο Πνεύμα του Θεού όλα είναι αλλιώτικα. Ν’ αγωνιζόμαστε να στέλνομε την αγαθή μας διάθεση. Έτσι βοηθάμε τον συνάνθρωπό μας. οπότε του κάνομε πολύ κακό και η «τίγρις» μεταπηδάει σ’ εμάς και κάνομε κι εμείς ό. Πλησιάζει κι αντικρίζει ένα φοβερό θέαμα: μία τίγρις έχει αρπάξει έναν άνθρωπο και τον καταξεσχίζει με μανία. είναι «σάρξ εκ της σαρκός μας». Ο εγωισμός φταίει. Τότε. Όταν υπομένομε την αντιλογία του αδελφού λογίζεται μαρτύριο. Με την χάρι του Θεού ενώ θα το βλέπετε. θα βασανιζόμαστε συνέχεια. … Τι να κάνει. Το μυστικό είναι ν’ αντιμετωπίζει κανείς τις καταστάσεις με πνευματικό τρόπο. Άμα έλθει μέσα μας το καλό. διώκτες κλπ. Ο πλησίον όποιος κι αν είναι.κι ας μη μας βλέπει. δεν θα σας επηρεάζει. Εκεί κανείς }387} τα δικαιολογεί στους άλλους όλα. Όταν κάποιος έχει ένα πάθος να προσπαθούμε να του ρίχνομε ακτίνες αγάπης κι ευσπλαχνίας για να θεραπεύεται και να ελευθερώνεται. αν δεν υπομένομε όταν πάσχομε αδίκως. Όλους για αγίους να τους βλέπομε. δεν μπορείτε να το αποφύγετε. ει μη το αγαπάν αλλήλους». όταν κι εμείς τον αντιμετωπίζομε χωρίς αγάπη. Όποιος κατακρίνει τους άλλους. Όλα! Τι είπαμε. τον επηρεάζομε –όπως τον επηρεάζει και το κακό. «Ο Χριστός βρέχει επί δικαίους και αδίκους». όταν κυριεύεται από το κακό. Όλοι μας μέσα φέρομε τον ίδιο παλαιό άνθρωπο. αυτός το καταλαβαίνει και τον απωθούμε. Ενώ αν είμαστε ελεήμονες και τον συγχωρούμε. Μόνο με την χάρι του Θεού γίνονται αυτά. βέβαια!». είναι αδελφός μας και «μηδενί.τι εκείνος και χειρότερα. Να εμβαθύνετε στο καθετί και να μην τα βλέπετε επιφανειακά. Δεν υπάρχει κανείς. ξεχνάμε το κακό που μας κάνανε. . … Να στεκόμαστε με προσοχή σεβασμό και προσευχή. Ακόμη και λόγια όταν λέμε για τη ζωή του άλλου που δεν την εγκρίνομε. «Όχι. Ξαφνικά ακούει κάποιον από μακριά να κλαίει και να φωνάζει. Ο χριστιανός είναι ευγενής. Εγώ εσένα βγάζω φταίχτη. διότι θα είστε πλήρεις χάριτος. Ας υποθέσομε ότι ένας άνθρωπος βρίσκεται μόνος του στην έρημο. όταν σου το πω. Να μην αγανακτούμε με εκείνους που είναι βλάσφημοι. είναι σαν να του ρίχνομε πέτρες πάνω στις πληγές του. ειρήνη. Η μεγάλη τέχνη είναι. όχι μόνον όταν ο άλλος είναι παρών αλλά κι όταν δεν είναι. Η αγανάκτηση κάνει κακό. για να τον βοηθήσει. η αγάπη. Δεν μπορούμε ποτέ να κατηγορήσομε τους άλλους. Να προτιμάμε ν’ αδικούμαστε. όμως να το περιφρονήσετε. Ο χριστιανός έχει αγάπη και ευγένεια και φέρεται ανάλογα. θα πούμε. Μυστικά ακτινοβολεί το παράδειγμα. Να σκέπτεσθε ότι αυτός υποφέρει περισσότερο από εσάς. Γι’ αυτό να βλέπομε τους αδελφούς μας με συμπάθεια και να τους φερόμαστε με ευγένεια λέγοντας μέσα μας με απλότητα }386} το «Κύριε Ιησού Χριστέ». πραότητα. έστω κι αν μου λέεις ότι φταίει ο τάδε ή η τάδε.αντίθετος από κείνον θα πηδήσει σ’ εμάς και θα μας παίζει και τους δύο. Όταν το κακό έρχεται από μακριά. }388} Να έχομε αγάπη. Εμείς να προσπαθούμε να μην το κάνομε το κακό. … Μήπως θα πάρει καμιά πέτρα να τήνε ρίξει στον άνθρωπο και να τον αποτελειώσει.

Ούτε και με τις υποδείξεις. που ταλαιπωρούνται από τα πάθη τους. Θυμηθείτε τον απόστολο Παύλο τι λέγει: «Ου δε επλεόνασεν η αμαρτία. Ίσως είναι πολύ καλή ψυχή κι έχει υπαρξιακές αναζητήσεις. Ή. έτσι κι εσείς να σκορπάτε την αγάπη σας. Εγκράτεια της γλώσσης – μέγα πράγμα! Κατά ένα μυστικό τρόπο η σιωπή ακτινοβολεί στον πλησίον. Ενώ είχανε συνηθίσει αλλιώς. Η αγάπη αυτή κάνει άγιο τον άνθρωπο. να τους ξυπνήσει. που τις εκδηλώνει με την έξαλλη εμφάνιση. Το μυστικό είναι η προσευχή μας. Και να μην πολυεκδηλωνόμαστε εξωτερικά. να τους διεγείρει προς το θείο έρωτα. Με τις προσευχές μας θα κάνομε όλους αξίους της αγάπης του Θεού. Από άγνοια. Η σιωπή σώζει απ’ όλα τα κακά. Αυτή η αγάπη. Στο πρόσωπο που μας κουράζει και μας δυσκολεύει η αγάπη πρέπει να προσφέρεται με απαλό τρόπο. βλέπετε μια γυναίκα γυμνή ή άσεμνα ντυμένη. ούτε να βιαζόμαστε. θέλομε εμείς να γίνομε καλοί κι επειδή δεν μπορούμε. Δεν . Να γνωρίζετε και το άλλο. θα προσελκύσομε την χάρι. Η αγάπη να είναι μόνον εν Χριστώ. Δεν συμβαίνει όμως το ίδιο με την αγάπη του Χριστού. έχει τη δύναμη της προβολής. πρέπει να ζεις μέσα στην αγάπη του Θεού. Θα κάνει το παν. θα το κάνει η χάρις Του. μεταφέρει το Πνεύμα το Άγιον στον κόσμο. Στην πραγματικότητα. αλλά να μπαίνετε στο βάθος στην ψυχή της. Με τη στενοχώρια δεν κάνομε απολύτως τίποτα. το απαιτούμε απ’ τους άλλους κι επιμένομε σ’ αυτό. Ούτε αυτό είναι σωστό. χωρίς ο άλλος να καταλαβαίνει ότι κάνομε προσπάθεια για να τον αγαπήσομε. γίνονται πλέον όλο αγάπη κι όλο θείο έρωτα. Έχει μέσα της δυναμισμό. για παράδειγμα. Τους βλέπομε αδύνατους. Κι ενώ όλα διορθώνονται με την προσευχή. για την πρόοδό του.Όπως ένας ασκητής χωρίς να τον βλέπει κανείς ωφελεί τον κόσμο. Κάτι τέτοιοι γίνονται άγιοι και πολλές φορές εμείς }391} τους κατηγορούμε. Και μόνον η αγάπη του Θεού είναι η ακραιφνής αγάπη. ώστε να ενεργήσει η χάρις Του. χωρίς να περιμένετε ανταπόδοση· με την αγάπη. να μη μένετε στο εξωτερικό. το μειδίαμα … Η αγάπη πρέπει να είναι ακραιφνής. γιατί τότε τον κάνομε ν’ αντιδρά. αλλά όταν ανοίξουνε στον Θεό. στενοχωριόμαστε. θέλει να ελκύσει τα βλέμματα των άλλων. θα αισθάνεσθε ότι αυτοί είναι πιο άξιοι κι από σας κι από μένα. Θα πιστέψει. }390} Όταν βλέπομε τους συνανθρώπους μας να μην αγαπούν τον Θεό. Εμείς με την αγάπη μας.τι εμείς δεν μπορούμε. η μάνα το παιδί της. Είναι ένα είδος προβολής του εαυτού μας να επιμένουμε να γίνουν οι άλλοι καλοί. έστω κι αν δεν του μιλάει. διότι το κύμα της προσευχής του επηρεάζει τον άλλο. Οι ψυχές οι πεπονημένες. που είναι πλησίον μας. Αν. θα βοηθήσομε. υπερεπερίσσευσεν η χάρις». χωρίς να το θέλουμε και χωρίς να το καταλαβαίνομε. με τη λαχτάρα μας στην αγάπη του Θεού. Για να ωφελήσεις τους άλλους. που λέμε «πεταμένες». έχει διαστρέψει τα πράγματα. που συνδυάζεται με την προσευχή και με την αγιότητα του βίου. Σκεφθείτε αύτη να γνωρίσει τον Χριστό. αλλιώς δεν μπορείς να ωφελήσεις τον συνάνθρωπο σου. όπως παραδείγματος χάριν. διότι αγάπη είναι ο Θεός. έστω κι αν δεν εκδηλώνει αυτό που έχει μέσα της. για την υγεία του. τη δύναμη της ψυχής τους τη δίδουν μετά όλη στον Χριστό και γίνονται φωτιά από αγάπη Χριστού. αυτές κερδίζουν πολύ την αγάπη και την χάρι του Θεού. τον ειρηνεύει. όμως. την υπομονή. Ό. κι όλη αυτή την ορμή θα τη στρέψει στον Χριστό. κάνομε κακό στον άλλο έστω κι αν τον αγαπάμε πάρα πολύ. ούτε να κρίνομε από πράγματα επιφανειακά κι εξωτερικά. Η μάνα μεταδίδει στο παιδί όλο το άγχος της για τη ζωή του. η αφοσίωσή μας στον Θεό. ώστε να περιλούσει τους άλλους. οι ταλαιπωρημένες. Υπάρχει ένα μυστικό· αν το καταλάβομε. Όταν το θυμάστε αυτό. Πολλές φορές με την αγωνία μας και τους φόβους μας και την άσχημη ψυχική μας κατάσταση. Θα γίνει αγία. Να μην αποθαρρυνόμαστε. για να ελκύσει την χάρι του Θεού. η φυσική αγάπη δηλαδή μπορεί να βλάψει. μάλλον ο Θεός θα στείλει την αγάπη Του να τους ξυπνήσει όλους. εμείς πολλές φορές στενοχωρούμεθα κι αγανακτούμε και κατακρίνομε. Έτσι λειτουργεί το θαύμα του Θεού μέσα σε τέτοιες ψυχές.

με κατάνυξη. }396} Η αγάπη προς τον Χριστό δεν έχει όρια το ίδιο και η αγάπη προς τον πλησίον. προσευχή. αρκεί να προσεύχεσαι γι’ αυτόν. όχι σκόπιμα. Η προσευχή και η ζωή έχουν απήχηση. αλλά να προσεύχεσθε μέσα σας. Θα βρεί έτσι τη σωτηρία. … Να αισθανθεί ότι έχει να κάνει μ’ έναν ήρεμο άνθρωπο.πρέπει να βιάζεις τον άλλο. … Έστειλε τους υποτακτικούς του ώστε να φθάσουν νωρίς για να τακτοποιήσουν την εκκλησία. Οι υποτακτικοί είχαν προχωρήσει αρκετά. … Τι να κάνετε.Πάρτε με. Τα λόγια ηχούν στ’ αυτιά και εκνευρίζουν πολλές φορές. . πόθος. Λίγα λόγια. Ν’ αδιαφορείτε εξωτερικά. αν προοδεύουν κι αν είναι έτοιμοι για τη Βασιλεία του Θεού. όταν ξαφνικά άκουσαν βογγητά. όταν έχει ανάγκη. βιβλία. Για να κάνετε αυτό όμως πρέπει να γίνετε άγιοι. Τότε κανένα δεν θα παρεξηγείς. Στην ιεραποστολική προσπάθεια να υπάρχει λεπτός τρόπος. καταρτισμένοι. (ΥΠΑΚΟΗ) Προσπαθούσε πολύ να τους ωφελήσει και να τους κάνει καλούς. την ανοχή και κυρίως με την προσευχή ωφελούμε τον άλλον μυστικά. Δεν κάνετε τίποτα. Παντού σε όλους τους ανθρώπους. Και κάτι ακόμη. θα με φάνε τα θηρία. Να υπάρχει σεβασμός της ελευθερίας του άλλου. αν τα πείτε έντονα. θα έλθει η στιγμή. Εδώ είναι το λεπτό σημείο. Είχε όμως την ανησυχία αν όντως προχωρούν στην πνευματική ζωή. σας παρακαλώ! Αν με αφήσετε θα πεθάνω. χριστιανός. Άμα δεχθεί ότι ο Θεός είναι αγάπη. Θα έλθει η ώρα του. ώστε οι ψυχές να δέχονται ό. με παρρησία. Αγάπη στον Θεό και στους ανθρώπους· αυτό είναι ζευγάρι.Δεν μπορούμε! Τι να κάνομε. αλλά «η αγάπη σου πάντα θα στέγει». στα πέρατα της γης. … Κάποια ημέρα θα γινόταν αγρυπνία στην εκκλησία μιας άλλης σκήτης που απείχε πολλές ώρες απ’ τη δική τους. για να τους δείξω την αγάπη του Χριστού πόσο είναι μεγάλη και πως μπορεί να τους αλλάξει να τους μεταμορφώσει. Να είσαι χριστιανός αληθινός. ν’ αναστραφείς μαζί του. τότε ένα άπλετο φως θα έλθει πάνω του.Πάρτε με σας παρακαλώ τους έλεγε γιατί εδώ είναι ερημιά. που δεν το έχει δει ποτέ. πραότητα. κι ο Γέροντας θα πήγαινε τα’ απόγευμα. αλλά και με αγιότητα. χωρίς να την παραβιάζει. αναγεννά και αλλοιώνει. Να είστε έτοιμοι. λόγια. δεν χωρίζει. παραδείγματος χάριν. Η καλύτερη ιεραποστολή γίνεται με το καλό μας παράδειγμα. ενώ τα λόγια μένουν άκαρπα. αν του πείτε. Εγώ ήθελα να πάω να ζήσω μαζί με τους χίπηδες στα Μάταλα χωρίς βέβαια. ποιος θα μπορέσει να με βοηθήσει. Ήταν ένας άνθρωπος βαριά τραυματισμένος και ζητούσε βοήθεια: .τι προσφέρομε. }394} την αγάπη μας. Να εκτείνετε παντού. Βιαζόμαστε να πάμε για την αγρυπνία έχομε πάρει εντολή να ετοιμάσομε. «είπες ψέματα!». Η αγάπη είναι πάνω απ’ όλα. Δηλαδή να τον τιμάεις άσχετα με τη θρησκεία του με έναν ευγενικό τρόπο. . να του μιλήσεις. Πάθος. Και στον αλλόθρησκο.Δεν μπορούμε! Του είπαν. Η χάρις του Θεού καθαρίζει τον ορίζοντα του νου του και τον βεβαιώνει για την αγάπη Του. Αφήστε εκείνον που έχει άλλη γνώμη να ξεσπάσει. Όπως ο Χριστός «ίσταται επί την θύραν και κρούει». }395} Στις συζητήσεις λίγα λόγια για τη θρησκεία και θα νικήσετε. να πει. Ήταν ένας ασκητής κι είχε δύο υποτακτικούς. Η ζωή συγκινεί. αμαρτίες. αλλά περιμένει την ψυχή μόνη της κι ελεύθερα να Τον δεχθεί. Με τη σιωπή. }393} Να είμαστε ζηλωταί. την πραότητά μας. . Σηκώστε με και οδηγήστε με στο πρώτο χωριό. χωρίς ν’ αντιδρούν. Εσείς είστε δύο. }397} . Να επιδράσετε με την καλοσύνη σας και την προσευχή σας κι έπειτα του μιλάτε λίγο. δάκρυα. Ζηλωτής είναι εκείνος που αγαπάει ολόψυχα τον Χριστό κα στο όνομά Του διακονεί τον άνθρωπο. Μπορείς να περιποιηθείς έναν οθωμανό. να πει. κανείς δεν περνάει. πρέπει να πάμε στο καθήκον μας. Όλα από καρδιά! Ο φανατισμός δεν έχει σχέση με τον Χριστό. έτσι κι εμείς να στεκόμαστε μπροστά στην κάθε ψυχή.

παρόν και μέλλον.Τι έπαθες. είμαι εγώ υπεύθυνος ή ανεύθυνος. Αλλά και προ της συλλήψεώς μας και προ καταβολής κόσμου μας γνώριζε καλά. Ο ιδρώτας έτρεχε ποτάμι και σκεπτόταν: «Έστω και σε τρεις ημέρες θα φθάσω». για παράδειγμα. Γιαυτό ο Δαβίδ θαυμάζει και φωνάζει: (ΛΟΓΟΙ ΟΝΤΩΝ) «Κύριε. αλλά γράφονται όλα. Γεννιούνται και υπάρχου. Γνωρίζει τις διαθέσεις μας και την παραμικρή μας σκέψη. πιο ελαφρό και σε }398} κάποια στιγμή αισθάνθηκε σαν να μην κρατάει τίποτα. το ξέρει ο Θεός προ καταβολής κόσμου. το παρόν. σε όλο το βάθος και το πλάτος τους. Γνωρίζει το παρελθόν. Όλα είναι γυμνά και τετραχηλισμένα ενώπιόν Του.Μ’ έστειλε ο Θεός να σε πληροφορήσω ότι οι δύο υποτακτικοί σου δεν είναι άξιοι της Βασιλείας του Θεού. γιατί το έγραφε και δεν με απέτρεπε να το κάνω. Εδώ είναι το μυστήριο. τον πλησιάζει και του λέει: . Λίγο σήμερα. θα σε φθάσω. και τα μέλλοντα να συμβούν. ορατά και αόρατα. αδύνατον! . άρχισε να νιώθει το φορτίο του πιο ελαφρό. λίγο αύριο. γιατί να είμαστε υπεύθυνοι οι άνθρωποι. γιατί δεν έχουν αγάπη. θα σε πάρω! Δεν μπορώ να σ’ αφήσω! . Θα μου πεις: «Αν είναι γραμμένο ότι εγώ επρόκειτο να σκοτώσω εσένα. . Σας θυμίζω αυτό που λέει ο άγιος Συμεών ο Νέος Θεολόγος στην Ευχή προ της Θείας Μεταλήψεως. και συ πιάσου από πάνω μου και λίγο λίγο θα σε πάω σε κανένα κοντινό χωριό. (ΛΟΓΟΙ ΟΝΤΩΝ) Αυτά τα λόγια κάποιοι τα παρεξηγούν και τα μπερδεύουν. . που λέεις ότι ο Θεός είναι αγαθός. περιλαμβάνει όλα τα όντα. Ακούστε: «Το μεν ακατέργαστόν μου έγνωσαν οι οφθαλμοί Σου· επί το βιβλίον δε Σου και τα μήπω πεπραγμένα γεγραμμένα Σοι τυγχάνει». άνθρωπε του Θεού.Θα σε πάρω εγώ.Κι έφυγαν. Γιαυτό εκείνος που εμφορείται υπό του Αγίου Πνεύματος έχει και αυτός τη γνώση του Θεού. τις αποφάσεις μας.Πέρασαν το πρωί δύο μοναχοί και τους παρακάλεσα να με βοηθήσουν. Μην ανησυχείς! Του λέει. Τα’ απόγευμα ξεκίνησε ο Γέροντας για την αγρυπνία. εδοκίμασάς με και έγνως με …» }403} Το Πνεύμα το Άγιον εισχωρεί παντού.Δεν μπορείς εσύ. . Συνεργάζεται με το αγαθό ως φύσει αγαθός και είναι ξένος του . αλλά δεν γεννιούνται. έχομε μοίρα. πριν να τις πάρομε. Άρα ήταν γραμμένο και πεπρωμένο να κάνεις. Ο άγγελος του είπε: . Ο Θεός προγνωρίζει αλλά δεν προορίζει. Είναι άπειρη. Καθώς όμως προχωρούσε. Και τον πήρε με μεγάλη δυσκολία κι άρχισε να βαδίζει με το βάρος εκείνο μες στην άμμο πάρα πολύ δύσκολα. Τίποτα δεν είναι άγνωστο στον Θεό απ’ τις πράξεις μας. τους λογισμούς. Αφού και τα «μήπω πεπραγμένα γεγραμμένα Σοι τυγχάνει». }399} ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΘΕΙΑΣ ΠΡΟΝΟΙΑΣ Είναι ασύλληπτη η γνώση του Θεού απ’ το δικό μας νου. αλλά βιαζόντουσαν να πάνε στην αγρυπνία. «Πάντα δε γυμνά και τετραχηλισμένα τοις οφθαλμοίς Αυτού». έχομε πεπρωμένο. Τον βλέπει. πριν γνωρίσομε εμείς τον εαυτό μας. Τι έχεις. Από πότε είσαι εδώ. Ο Κύριος γνωρίζει εμάς.Θα σκύψω. Δεν σε είδε κανείς. Τώρα πες μου εσύ. λένε. Πέρασε απ’ τον ίδιο δρόμο.Όχι. Τα γνωρίζει ο Θεός όλα με ακρίβεια. δεν μπορείς να με σηκώσεις.Μα δεν μπορείς να με σηκώσεις. Του τα φανερώνει το Άγιον Πνεύμα. Γράφονται κι όμως δεν γράφονται. Για τον Θεό δεν υπάρχει παρελθόν. έσχατα και αρχαία. .». φόνο· σε είχε προορίσει γι’ αυτό ο Θεός». «Αφού ο Θεός τα έχει όλα γραμμένα. Έφθασε και στο μέρος που ήταν ο τραυματισμένος. Αυτό που ξέρετε εσείς τώρα. το μέλλον. Τότε γυρίζει πίσω να δει τι συμβαίνει και βλέπει με έκπληξη πάνω του έναν άγγελο. είσαι γέροντας. Πως το λέει ο απόστολος Παύλος. Ως παντογνώστης γνωρίζει και το αγαθό και το κακό. έχομε τύχη. Ο Θεός εν τη παντοδυναμία Του και παγγνωσία Του γνωρίζει τα πάντα. αλλά δεν είναι Εκείνος υπαίτιος για το }404} κακό.

Ή θα είσαι ή δεν θα είσαι. Μέσα μας δηλαδή γίνεται πάλη μεταξύ καλού και κακού. Δεν μας πιέζει. να ενεργεί ο άνθρωπος ελεύθερα. δεν μας κάνει δούλους. τρόπον τινα. που καλύτερος δεν υπάρχει. για να τα κατανοήσει ο άνθρωπος. ενώ στην πραγματικότητα }407} προέρχεται απ’ την χάρι του Θεού. Αυτό είναι το αγαθό. Δεν είναι ωραίο ένα λουλουδάκι με ποικίλα χρώματα. γι’ αυτό και είσαι εσύ υπεύθυνος. αλλά δεν είναι όμως κι αυτό μυστήριο. Σ’ αυτήν όμως την πάλη ο άνθρωπος είναι ελεύθερος ν’ αποφασίσει τι θα διαλέξει. Το φίλημα επί παραδείγματι μπορεί να είναι άγιο και μπορεί να είναι πονηρό. … Ο Θεός έκανε τον άνθρωπο να ζητάει μόνος του να γίνει καλός. χωρίς να σε αναγκάζει. Το ίδιο μπορούμε να πούμε για τα πουλιά. πώς έγινε αυτό το άρωμα. να το αγαπάει. να έχομε θάρρος. να το επιθυμεί μόνος του και να γίνεται. Είναι προδιαγεγραμμένο και γνωστό στον Θεό ότι θα σκοτώσεις εσύ αυτόν τον άνθρωπο. Δεν είναι ο Θεός ο αίτιος. για τα ζώα. Το πλησιάζεις κι έχει άρωμα τόσο ευγενικό. Όλα εκφράζουν την αγαθότητα του Θεού. . Είναι μυστήρια. εσύ αποφασίζεις αυτό που ο Θεός γνωρίζει εκ των προτέρων.κακού. δεν την καταργεί. Η παγνωσία Του δεν μας υποχρεώνει. Αλλά ο άνθρωπος εν τη ελευθερία }405} της βουλήσεώς του – δώρο που του έδωσε ο Θεός και το διαστρέβλωσε – ενεργεί αυτοβούλως. Η φύση εκδικείται. Άρα δεν είναι ο Θεός που προορίζει κι αποφασίζει αλλά η ελεύθερη βούληση του ανθρώπου. Μέση κατάστασις. Ο Θεός εδημιούργησε τα πάντα καλά λίαν και έδωσε σε όλα αγαθό άγιο προορισμό. μας προστατεύει. μας αγαπάει. Δεν μας αναγκάζει ο Θεός. να το επιθυμεί και κατόπιν έρχεται η θεία χάρις και το κατορθώνει. να θελήσει να σε οδηγήσει στην κακία και στο φόνο. που σε τραβάει και σε κάνει να το αγαπήσεις. παραδείγματος χάριν. }406} Ή θα ζούμε τον Χριστό και θα έχομε τα θεία βιώματα και την ευτυχία ή θα ζούμε στη μελαγχολία και στη λύπη. σαν δικό του το κατόρθωμα. όταν γίνει τριάντα τριών ετών. Ο Θεός εν τη παντογνωσία Του γνωρίζει μ’ όλη την ακρίβεια όχι απλώς από πριν αλλά προ καταβολής κόσμου ότι ο τάδε θα κάνει. μας δίνει το ελεύθερο. Έρχεται πρώτα στο σημείο να το θέλει. το οποίο η θρησκεία μας το εξηγεί μ’ ένα θαυμάσιο τρόπο. Ο Θεός είναι αγάπη δεν είναι απλός θεατής της ζωής μας. «Ή γαρ τον ένα μισήσει και τον έτερον αγαπήσει ή ενός ανθέξεται και του ετέρου καταφρονήσει· ου δύνασθε Θεώ δουλεύειν και μαμωνά». για τα υδρόβια. Αφού είναι ξένος του κακού. Προνοεί και ενδιαφέρεται ως Πατέρας μας που είναι. Εμείς να έχομε την ελπίδα μας στην πρόνοια του Θεού και. τη σέβεται. Αλλ’ αυτό έχει αξία. να ριχνόμαστε στην αγάπη Του και τότε θα Τον βλέπομε διαρκώς κοντά μας. μας δίνει αξία. τόσο λεπτό. Ο Θεός τις γνωρίζει και χωρίς τη δική Του θέληση ούτε μία δεν πέφτει κάτω. Άρα είμαστε υπεύθυνοι. Το κακό είναι πρόβλημα. Δεν θα φοβόμαστε μήπως παραπατήσομε. ούτε μας προορίζει γι’ αυτό το σκοπό. Αυτά τα θέματα είναι πολύ λεπτά. Πώς είναι δυνατό ο Θεός. πώς είναι δυνατόν να μας προορίζει γι’ αυτό. διότι κάνομε αυτό που θέλομε εμείς. Πώς έγιναν αυτά τα χρώματα. Το αγαθό στη φύση είναι μυστήριο. Εσύ ενεργείς ελεύθερα. Σέβεται την ελευθερία μας. Μέσα μας έχομε και το κακό πνεύμα και το αγαθό πνεύμα και μάχονται αλλήλους. Πόσες βελόνες έχει το κάθε πεύκο. Σου δίνει την ελευθερία και μετά σου την παίρνει. Έ ναι. Ο Θεός δεν επεμβαίνει στην ελευθερία μας. αλλά σέβεται και την ελευθερία μας. Το καθετί μπορεί να είναι έτσι. που μας εδημιούργησε από άπειρη αγάπη κι ο ίδιος είναι απόλυτη αγάπη και θέλει μόνο την αγάπη. }408} … Εκείνος φροντίζει και για τις πιο μικρές λεπτομέρειες της ζωής μας. μισεί το κενό. μέσος όρος δεν υπάρχει. Μας αγαπάει. εφόσον πιστεύομε ότι ο Θεός μας παρακολουθεί. φόνο. αλλά δεν είναι κανονισμένο υπό του Θεού να το κάνεις. θέλουν θείο φωτισμό. αλλά μπορεί και να μην είναι. που σε κάνει να το αγαπάεις πιο πολύ. Ή το ένα ή το άλλο. Η εξήγηση που του δίνει είναι η εξής: Το κακό υπάρχει και προέρχεται απ’ τον διάβολο.

.Ο Θεός είναι πολύ μυστικός. φτωχός κι αδύνατος. Ναι ακούει και βλέπει με τα μάτια της μητέρας. ότι άμα δεν φάεις. Ζούμε τον Θεό. Η ίδια η θεία χάρις μετά θα φωτίσει. εκδηλώνεται αντανακλαστικώς ως αδυναμία του σώματος. Κανείς δεν αγιάζεται μόνος του. σκοτεινιάζει κι αυτό. όταν πρέπει. Το έμβρυο ακούει κι αισθάνεται μέσα στην κοιλιά της μητέρας του. μια τρεμούλα. που μυστικά στέλνει η μητέρα του. Το αντίθετο όταν αξιωθούμε της αγίας ταπεινώσεως. Αυτή ωφελεί πραγματικά. να είσαι υστερημένος και πεινασμένος. Γι’ αυτό πιο καλά είναι να τα λέει κανείς μυστικά στην καρδιά των άλλων παρά στ’ αυτί τους.τόσο θα μπερδεύονται. Ο Θεός είναι αλάθητος. πόνο. δεν μπορούμε να τις εξιχνιάσομε. δεν βλέπομε τίποτα. Καταλάβατε τα αποτελέσματα της προσευχής. σε πιάνει μια λιγούρα. Σκοτεινιάζει το πρόσωπο της μάνας. αλλά να προσφέρει συγχρόνως και το χάδι της προσευχής. Όσο θ’ αγαπάτε τα παιδιά με την ανθρώπινη αγάπη –που είναι συχνά παθολογική. Φοβάσαι ότι θ’ αδυνατίσεις. όταν η μητέρα με τη συνεχή την επίμονη και θερμή προσευχή }423} της αγκαλιάζει το παιδί της μυστικά και το ελευθερώνει απ’ ό.τι αισθάνεται η μητέρα. Είναι κάτι ψυχολογικό. τότε όλα τα βλέπομε. Ό. όλα τα αισθανόμαστε. θα θερμάνει και θα ζωογονήσει τις ψυχές των παιδιών. Το παιδί αισθάνεται στο βάθος της ψυχής του το πνευματικό χάδι. Όταν δεν έχομε την ταπείνωση. Να μη γινόμαστε ενοχλητικοί. }420} Το παιδί θέλει κοντά του ανθρώπους θερμής προσευχής. Να προσεύχεσαι και. Ποιος είναι. Γίνετε άγιοι και δεν θα έχετε κανένα πρόβλημα με τα παιδιά σας. Αντιλαμβάνεται τις κινήσεις και τα συναισθήματα της. }424} Όλα απ’ την προσευχή. νευριάζει κι αυτό. Όχι ν’ αρκείται η μητέρα στο αισθητό χάδι για το παιδί της. Πολλή προσευχή και λίγα λόγια σε όλους. Όταν ο Θεός μας δωρίσει το χάρισμα της ταπεινώσεως. τα ζει κι αυτό. τη σιωπή και την αγάπη γίνονται. να μην εγνώρισες μητέρα. Κι αυτό από πνευματικό γεγονός. Δεν μπορούμε να καταλάβομε τις ενέργειές Του. λύπη. τότε Τον ζούμε τον Θεό πολύ φανερά. Πιο πολύ να κάνεις προσευχή και λίγα λόγια να τους λέεις. Θα προσευχόμαστε μυστικά μόνο. τότε δεν θα έχετε κανένα πρόβλημα. φόβο. άγχος κ. τόσο η συμπεριφορά τους θα είναι αρνητική. μέσω της μυστικής προσευχής. … Κι όταν κάνουν αταξίες να παίρνετε κάποια παιδαγωγικά μέτρα. αλλά να μην τα πιέζετε. Η αγιότητα των γονέων απαλλάσσει τα παιδιά απ’ τα προβλήματα. Νευριάζει η μάνα. και έλκεται προς αυτήν. Αγάπη εν προσευχή. Κυρίως να προσεύχεσθε. αλλά να προσευχόμαστε μυστικά και μετά να μιλάμε κι ο Θεός θα μας βεβαιώνει }428} μέσα μας αν η ομιλία μας είναι δεκτή στους άλλους. δεν θα μιλάμε. Αν η μάνα δεν το θέλει το έμβρυο αν δεν το αγαπάει αυτό το αισθάνεται και δημιουργούνται τραύματα στην ψυχούλα του. τα βλέπομε όλα. Νιώθει ασφάλεια. Η αγιότητα των γονέων σώζει τα παιδιά. που είναι ο ίδιος ο Χριστός.τι το σφίγγει. τα χαιρόμαστε όλα. που έχει εξήγηση. γινόμαστε ενοχλητικοί και κάνομε τους άλλους ν’ αντιδρούν και καμιά φορά ν’ αγανακτούν. ζούμε τον Παράδεισο μέσα μας. Αν δεν είναι πάλι. Όταν όμως η αγάπη σας θα είναι μεταξύ σας και προς τα παιδιά χριστιανική και αγία. }409} ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ Η αγωγή των παιδιών αρχίζει απ’ την ώρα της συλλήψεώς τους. παρόλο που ο νους του δεν έχει αναπτυχθεί. Μη νομίζετε ότι ο Θεός το έκανε έτσι και μετά το διόρθωσε. }415} Αισθάνεσαι ότι πεινάεις. Δεν διορθώνει τίποτα. εμείς δεν το γνωρίζομε. όμως. που το συνοδεύουν σ’ όλη του τη ζωή. εν Χριστώ αγάπη. να μιλάεις στα παιδιά με αγάπη. Για να γίνει αυτό πρέπει να επιδράσει η θεία χάρις στις ψυχές των γονέων. Διότι και με το να μιλάμε. Τις βουλές του Θεού.λπ. Μπορεί ας πούμε να μην εγνώρισες πατέρα. σιγουριά. στην ουσία. στο βάθος ο Θεός.

… όλο «απ’ τ’ αυτί». εν Χριστώ αγάπη. Ο Θεός είναι το παν. }431} Φαίνεται πολύ δύσκολο να γίνεις καλός. μ’ αυτή την αγάπη τους. Να τους μιλήσετε ωραία. μπορεί να γίνει και με τους εκπαιδευτικούς. Τα λόγια χτυπούν στ’ αυτιά. Μπορεί να τα επισκιάσει η χάρις του Θεού και να γίνουν καλά. να προσεύχεσθε και μετά να μιλάτε προσφέροντας όλο σας τον εαυτό. }435} Όποιος στερήθηκε τους γονείς του. Έτσι θ’ αγιάζεσθε κι εσείς και τα παιδιά. πες. }436} Το φάρμακο και το μεγάλο μυστικό για την πρόοδο των παιδιών είναι η ταπείνωση. πες. … «Παιδί μου. θα χαίρεσθε. σε όλη σου τη ζωή. όταν από μικρός ξεκινήσεις με καλά βιώματα. Κάθε παιδί που βλέπετε. να προσεύχεσθε γι’ αυτό κι ο Θεός θα στέλνει την χάρι Του και θα το ενώνει μαζί Του. Θα ζείτε μέσα στην αγάπη του Χριστού και στην Εκκλησία. Ακούστε ένα μυστικό. πες. στο τέλος γίνεται ένα είδος καταπιέσεως. διότι θα γίνεσθε καλοί μέσα στην εργασία. … Οι τάχα «ευσεβείς» γονείς. αρχίζει πλέον να αντιδράει. Αυτό είναι το τέλειο. Να φερθείτε με αγάπη στα παιδιά.Να τους μιλάεις με την προσευχή. Μην προσπαθείτε με ανθρώπινους τρόπους να διορθώσετε κακές καταστάσεις. Στην πραγματικότητα δεν το θέλουν αλλά δεν μπορούν να κάνουν αλλιώς στις δύσκολες στιγμές. Δεν είναι αρκετό να είναι οι γονείς ευσεβείς. την μητέρα του. Η ακτινοβολία της αγιοσύνης και όχι της ανθρώπινης προσπάθειας κάνει τα παιδιά καλά. τα . Μπαίνοντας }433} ν’ αγκαλιάζετε με το βλέμμα σας όλα τα παιδιά. Να μιλάει η μητέρα στον Θεό κι ο Θεός να μιλάει στο παιδί. την αδιαφορία. Η εμπιστοσύνη στον Θεό δίδει απόλυτη ασφάλεια. αλλά στην πραγματικότητα είναι πολύ εύκολο. Όταν τα παιδιά είναι τραυματισμένα και πληγωμένα από κάποιο σοβαρό ζήτημα. Τα παιδιά δεν θέλουν καταπίεση. τρόπον τινα. Αγάπη εν προσευχή. Ο κακός εαυτός θέλει την τεμπελιά. έγινε δυστυχισμένος στη ζωή. για την αγάπη. … Αφήστε να μιλήσει στις ψυχές τους ο Θεός. απέκτησε πνευματικούς γονείς τον Χριστό και την Παναγία μας. Κάνοντας αυτή την προσφορά εν Χριστώ. Είναι δυνατό να διώξομε τα παιδιά απ’ τον Χριστό. όπως κάνουν συνήθως οι γονείς δεν τα βοηθάτε. και μάλιστα σε μικρή ηλικία. }434} «Παιδιά να είστε ξύπνιοι για τη μόρφωση. Δεν κοπιάζεις. Κι όταν το παιδί μεγαλώσει. όμως. Αν. όταν ακολουθούμε τα της θρησκείας με εγωισμό. που το καταπίεσαν. την ανθρώπινη. τα καταπίεσαν κι έγινε το αντίθετο. Να τα λέεις στον Θεό κι ο Θεός θα τα λέει μέσα τους. ενώ η προσευχή πηγαίνει στην καρδιά. «Κύριε Ιησού Χριστέ …». δηλαδή να εκδικείται. Μία μία τις λέξεις. να μην κάνετε μάθημα. Αυτό θα πει χριστιανός. Προτού μπείτε στην τάξη και ειδικά σε δύσκολα τμήματα. το έχεις ζήσει είναι περιουσία σου. που τη διατηρείς. Με την προσευχή και την αγιοσύνη μπορείτε να βοηθήσετε και τα παιδιά στο σχολείο. Να πάει η θεία χάρις μέσα στην ψυχή τους και να τους αλλοιώσει. Μόνο με την προσευχή θα φέρετε αποτέλεσμα. για να τα κάνουν καλά με τη βία. να λέτε την ευχή. Μόνο η αγάπη τα κάνει όλα όμορφα και γεμίζει η ζωή μας κι αποκτάει νόημα. }432} Αυτό που γίνεται με τους γονείς. Δεν έρχεται κανένα καλό αποτέλεσμα. Μεγαλώνοντας δεν χρειάζεται κόπος. έγινε άγιος. αν προσέξεις. Αλλ’ αυτό κάνει άνοστη τη ζωή. Να μην τα αγαπάτε ανθρώπινα. Μην τα εξαναγκάζετε να σας ακολουθήσουν στην εκκλησία. Αυτή ωφελεί πραγματικά. που είχαν τη φροντίδα να κάνουν τα παιδιά τους «καλούς χριστιανούς». Στην αρχή να μην τους μιλήσετε καθόλου περί Θεού ούτε περί ψυχής. Πρέπει }430} να μην καταπιέζουν τα παιδιά. Την πρώτη ημέρα που θα μπείτε στην τάξη. Ενώ ένα είναι το τέλειο· να μιλάει η εν Χριστώ αγάπη και η αγιοσύνη του πατέρα και της μητέρας. Αν δεν γίνει έτσι. Άλλη φορά αυτά αργότερα. να μην επηρεάζεσθε που αντιδρούν και μιλούν άσχημα. το έχεις μέσα σου το καλό το ζεις. για το καλό. Να επικαλείσθε τη θεία χάρι για όλους. χωρίς νόημα κι ομορφιά». τον πατέρα }429} του.

Όλοι απορούμε: «Τι γίναμε. Έχει άλλη ψυχολογία. … Ο έπαινος δεν προετοιμάζει τα παιδιά για καμιά δυσκολία στη ζωή και βλαίνουν απροσάρμοστα και τα χάνουν και τελικά αποτυγχάνουν. Με τον εγωισμό ο άνθρωπος είναι πλέον με το μέρος του κακού πνεύματος. είναι σαν να }443} αρνούμαστε το Ευαγγέλιο που μιλάει γι’ αυτόν. γιατί τα παιδιά μας πήρανε τους δρόμους. όταν οι άλλοι μου λένε «μπράβο».». }441} … ο έπαινος τον κάνει κούφιο τον άνθρωπο και διώχνει την χάρι του Θεού. Να μη χαλάσομε . θα το ζούμε. Γιατί γίνεται αυτό.χαρίσματα που έχεις. Βλέπετε πώς πλανηθήκαμες. Σ’ όλα τα θέματα να μάθουν τα παιδιά να ζητάνε τη βοήθεια του Θεού. Ο διάβολος κατόρθωσε να εξαφανίσει τον εαυτό του και να κάνει τους ανθρώπους να χρησιμοποιούν άλλα ονόματα. αυτό είναι το σωστό. Ήθελα να με παιδεύουνε. Αυτά που σας λέω τώρα. ο αντίθετος του Χριστού και λέγεται αντίχριστος. Δεν παραδέχονται ότι ο διάβολος υποκινεί και διεγείρει στον άνθρωπο τον εγωισμό. για να τα καλλιεργήσεις και να πετύχεις. Όποιος μας επαινεί μας πλανάει και μας χαλάει τους δρόμους της ζωής μας.τι ο Θεός τους λέει. }440} Αντίθετα στενοχωριόμουνα. θα το μαλώσεις. γιατί φύγανε απ’ τα σπίτια τους. ο πολέμιός μας στη ζωή. Τούτο δω είναι το τέλειο. η Εκκλησία μας. Τώρα που μ’ επαινούν οι άνθρωποι αισθάνομαι πολύ άσχημα. }439} Να μαθαίνομε ν’ αγαπάμε κι όχι να ζητούμε να μας αγαπάνε.Θα τα χάσει και θα τα απορρίψει. Τι είναι αυτό που πάθαμε και δεν το καταλάβαμε. τι θα πει. για να μας απαλλάξει από τον διάβολο και να μας χαρίσει τη σωτηρία. θα προσευχόμαστε γι’ αυτούς. Έλεγα: «Να πάρει η ευχή δεν ηύρα γέροντες καλούς!». }442} … ζούμε τον εωσφόρο μέσα μας. άλλη παιδαγωγική. Η νοοτροπία της σημερινής κοινωνίας κάνει κακό στα παιδιά. γιατί παρατήσανε τη ζωή. Ν’ αγαπάμε όλους και να κάνομε θυσίες. ο Χριστός μας δεν το θέλει. Κι όταν λείπει είναι σαν να λείπει απ’ τον οργανισμό η καρδιά. Κι όμως. γιατί παρατήσανε τη μόρφωσή τους. για να κατατοπισθεί ότι αυτό που κάνει δεν έιναι καλό. ζούμε τον διάβολο. δηλαδή αναπτύσσεται με το κακό πνεύμα και όχι με το αγαθό. … Ο Θεός αυτό δεν το θέλει. να τα ακούσει ένας χριστιανός. νεύρωση έχεις! Ά. }437} Δυστυχώς σήμερα μάθανε όλοι να λένε και ψέματα και τα δέχονται οι κενόδοξοι. Οι γιατροί οι ψυχολόγοι λένε συχνά. }438} Οι εγωιστές δεν μπορούν να είναι ποτέ χριστιανοί. Είναι κάτι το οργανικό. Τι να σας πω … Κλωτσάω μέσα μου. θα λέμε το σωστό. Ο Χριστός ήλθε στη γη. όλοι να τους αγαπάνε. είναι κάτι το απαραίτητο για την ψυχή του ανθρώπου. Καταντήσαμε τη γη μας και την εποχή μας σωστό ψυχιατρείο! Και δεν καταλαβαίνομε τι μας φταίει. άμα οι Γέροντές μου δεν με μαλώνανε. χωρίς να περιμένομε επαίνους κι αγάπη απ’ αυτούς. θα το κηρύττομε. είναι το πνεύμα του κακού. Λένε: «Πρέπει να μας καταλάβετε!». Αυτοί θα κάνουνε για μας ό. Αν πούμε ότι δεν υπάρχει. Δεν πρέπει όμως να πάμε εμείς σ’ αυτούς. Η καρδιά δίνει ζωή στον οργανισμό και η ταπείνωση δίνει ζωή στην ψυχή. Αυτός είναι ο εχθρός μας. Προσευχήσου να σου δώσει ο Θεός δυνάμεις. να με μαλώνουνε. πράγμα που ο Θεός μας. πού πάμε. όσο μπορούμε μεγάλες. Αντίθετα. όταν ένας άνθρωπος πάσχει: «Ά. Κι όμως ο διάβολος υπάρχει. Η νοοτροπία αυτή οδηγεί στην ασυδοσία. Η ταπείνωση είναι του Θεού. για όλους τους εν Χριστώ αδελφούς ανιδιοτελώς. το ακραιφνές. Οι εγωιστές θέλουν διαρκώς όλοι να τους επαινούν. το ταπεινό. αλλά δεν θα προσαρμοσθούμε με το πνεύμα τους. άγχος έχεις!» και τα τοιαύτα. Δεν ζούμε την ταπείνωση. … Φωνάζουν σήμερα οι νέοι. που απευθύνονται σε παιδιά αθέων. ο Θεός σου τα έδωσε. Ο Θεός θέλει την αλήθεια. όλοι να λένε καλά γι’ αυτούς. Ο άνθρωπος ο ταπεινός είναι ο τέλειος άνθρωπος. να μου φέρονται σκληρά. Αυτό κατόρθωσε ο διάβολος να κάνει. Και η χάρις του Θεού έρχεται μόνο με την αγία ταπείνωση. Να σου δώσει ο Θεός την χάρι Του». Έκανε τη γη λαβύρινθο για να μην μπορούμε να συνεννοηθούμε μεταξύ μας. είναι η τροφή τους. Έτσι και στο παιδί θα πεις την αλήθεια.

Κατά ένα μυστηριώδη . λέμε. όταν ο άνθρωπος έχει για τους άλλους κακούς λογισμούς. ώστε να μπορεί να μεταδώσει το καλό ή το κακό στο περιβάλλον του. να σε πληρώσει ο Θεός για το κακό που μου έκανες». Μέσα μας υπάρχει ένα μέρος της ψυχής που λέγεται «ηθικολόγος». Είδατε τι λέει και η Παλαιά Διαθήκη: «Βασκανία γαρ φαυλότητος αμαυροί τα καλά». Χρειάζεται μεγάλη προσοχή. χωρίς εμείς να το αντιλαμβανόμαστε. Πρέπει να βλέπομε το καθετί με αγαθό τρόπο. Δεν τα βάζει όμως με τον εαυτό του αλλά με τον άλλο. αντί να προσευχόμαστε. παρουσιάζομε με άλλον τρόπο την αγανάκτησή μας και. αλλά η δική μας κακή διάθεση μεταδίδεται στην ψυχή του άλλου μυστηριωδώς και κάνει το κακό. Θέλει μεγάλη προσοχή. επαναστατεί. ν’ αποκτήσομε τη δική τους νοοτροπία.το μεγαλείο της πίστεώς μας. Αυτός που βασκαίνει δεν το βάζει καν στο νου του ότι κάνει κακό. Γίνεται κάτι σαν βασκανία. Αυτό γίνεται απ’ τη δική μας αγανάκτηση. ενώ πολλές φορές }449} αυτός που κρίνει έχει κάνει την ίδια παρεκτροπή. τότε μπορεί πράγματι να συμβεί. … Λέμε παραδείγματος χάριν: «Έπρεπε να κάνεις αυτό· δεν το έκανες. «ας είναι βλέπει ο Θεός».». στην πραγματικότητα καταριόμαστε τον αδελφό. Δεν προκαλεί ο Θεός το κακό αλλά η κακία των ανθρώπων. Αυτός ο λογισμός φέρνει πολύ μεγάλο κακό. Ακόμη και όταν λέμε. Πάντοτε να ευχόμαστε αγαπητικά. δήθεν. Όλοι οι δαίμονες να πέσουν πάνω του δεν καταφέρνουν τίποτα. }444} ΠΕΡΙ ΛΟΓΙΣΜΩΝ ΤΗΣ ΚΑΡΔΙΑΣ Ο άνθρωπος έχει τέτοιες δυνάμεις. μην κάνεις κακό σ’ αυτόν τον άνθρωπο γι’ αυτό που μου έκανε» ή «Να μην πάθει αυτό το πράγμα ο τάδε». για να τους βοηθήσομε. Δεν γίνεται. Πρέπει να είμαστε αυτοί που είμαστε και να κηρύττομε την αλήθεια το φως. Έτσι. και τότε πάλι ευχόμαστε να τον τιμωρήσει ο Θεός. η διάθεση της ψυχής μας ενεργεί κατά ένα μυστηριώδη τρόπο. Κι ένα βλέμμα κι ένας στεναγμός επιδρά στους συνανθρώπους μας. Κι αν. Αυτός ο «ηθικολόγος» όταν βλέπει κάποιον να παρεκτρέπεται. Είναι η κακή επίδραση που γίνεται όταν κανείς ζηλέψει κι ορεχθεί κάτι ή κάποιον. Όταν σκεπτόμαστε το κακό. Όταν κακομελετάμε. όπως μεταφέρεται }448} η φωνή με τα ηχητικά κύματα. Αυτά τα θέματα είναι πολύ λεπτά. Κι αυτό δεν το θέλει ο Θεός. Σε όλες αυτές τις περιπτώσεις. ποτέ να μη σκεπτόμαστε κακό γι’ αυτόν. παρακαλούμε τον Θεό γι’ αυτόν. και όντως ο άλλος παθαίνει κακό. επιθυμούμε να πάθει ο άλλος κακό. Η ζήλεια κάνει πολύ κακό στον άλλο. Τίποτα το κακό να μη σκεπτόμαστε για τους άλλους. δεν φοβάσαι μη σε τιμωρήσει. όμως να ομολογήσομε το θυμό μας για το σφάλμα του.τι κι αν κάνει ο συνάνθρωπος μας. επηρεάζει την ψυχή του συνανθρώπου μας και αυτός παθαίνει κακό. Αντίθετα παραγγέλλει: «Ευλογείτε τους καταρωμένους υμάς …». Όταν όμως ο άλλος είναι άνθρωπος του Θεού και εξομολογείται και μεταλαμβάνει και έχει πάνω του τον Σταυρό. Στην πραγματικότητα. Αντί. Εμείς μεταδίδομε μυστικώ τω τρόπω την κακία μας. Πολλές φορές αγανακτούμε και λέμε στον άλλο: «Δεν φοβάσαι τη δικαιοσύνη του Θεού. όμως. }447} Δεν πρέπει ποτέ να σκεπτόμαστε για τον άλλο ότι θα του δώσει ο Θεός κάποιο κακό ή ότι θα τον τιμωρήσει για το αμάρτημά του. Άλλη φορά πάλι λέμε: «Ο Θεός δεν μπορεί θα σε τιμωρήσει γι’ αυτό που έκανες» ή «Θεέ μου. Ό. Και η ελάχιστη αγανάκτηση κάνει κακό. δεν τον πιάνει τίποτα. Ο Χριστός ποτέ δεν θέλει το κακό. Η βασκανία είναι πολύ άσχημο πράγμα. Να προσέχομε να μην αγανακτούμε για τους ανθρώπους που μας βλάπτουν· μόνο να προσευχόμαστε γι’ αυτούς με αγάπη. έχομε βαθιά μέσα μας την επιθυμία να τιμωρηθεί ο άλλος. να τι έπαθες!». «να το βρεις απ’ τον Θεό. κάποια κακή δύναμη βλαίνει από μέσα μας και μεταδίδεται στον άλλο. Πάντοτε να σκεπτόμαστε το καλό. Δεν τιμωρεί ο Θεός. Να έχομε μέσα στην ψυχή μας αγαθότητα κι αγάπη· αυτά να μεταδίδομε.

μια καλή δύναμη βγαίνει απ’ αυτόν και πηγαίνει στον αδελφό και τον θεραπεύει και τον δυναμώνει και τον ζωογονεί. η κατάθλιψη. άμα δοθούμε στην αγάπη του Χριστού. Δεν φαίνεται καθαρά. όμως.λπ. Είναι. δεν εμποδίζεται ούτε από κλειδαριές ούτε από αποστάσεις. όση κι αν είναι η απόσταση που μας χωρίζει απ’ τον πλησίον. να χάσει τη δουλειά του. «Διότι κακώς αιτούμεθα». Γιατί. ούτε κατά βάθος επιθυμούμε να τον τιμωρήσει ο Θεός γι’ αυτό που κάνει. γιατί απομακρυνόμαστε απ’ την χάρι του Θεού. η ζωή της ψυχής. Όταν εύχεται κανείς για τον πλησίον του. Η κακή δύναμη μπορεί και το αυτοκίνητο αν το γκρεμίσει χωρίς να υπάρχει καμιά βλάβη. λαχτάρα. Είναι πολύ μυστικό πράγμα τι κρύβει η ψυχή μας και πώς αυτό μπορεί να επιδράσει σε πρόσωπα και πράγματα. αλλά δεν μπορούσα». Αυτό που δεν εκφράζεται έχει συνήθως περισσότερη δύναμη απ’ τα λόγια. πολύ λεπτό πράγμα να διακρίνει κανείς αν έχει ή δεν έχει κακία. Άμα δοθούμε κατά κει. θα καταστούμε ένθεοι. Έτσι θ’ αποσπάσομε την χάρι του Θεού. Αυτή είναι πολύ ισχυρή και μπορεί να επιδράσει στον άλλον. μεταδίδεται το καλό. Πρέπει να βρούμε τρόπο να θεραπεύσομε την τάση που υπάρχει μέσα μας να αισθανόμαστε και να σκεπτόμαστε με κακία για τον άλλο. λοιπόν πώς οι κακές μας σκέψεις. όση απόσταση κι αν μας χωρίζει. η αγανάκτηση. μπορεί να μεταδώσομε το καλό ή το κακό. πάλι με αγάπη προσευχηθούμε για κάποιον. }452} Η κακή δύναμη δεν έχει φραγμούς. Στέλνομε τότε σιωπηλά την αγάπη μας χωρίς να λέμε λόγια. Όμως πράγματι αυτός που έχει μέσα του το καλό στέλνει την καλή αυτή δύναμη στους άλλους μυστικά και απαλά. θείος έρως. Δεν συμβαίνει το ίδιο αν πούμε μετά φόβου ότι ο άλλος δεν ζει καλά και να προσευχόμαστε να τον βοηθήσει ο Θεός και να του δώσει μετάνοια· δηλαδή ούτε λέμε. χαρά. Και τότε προσευχόμεθα και δεν εισακουόμεθα. Και χωρίς να μιλήσομε. }454} Καταλάβατε. Άρα και το καλό και το κακό δεν τα επηρεάζουν οι αποστάσεις. η μελαγχολία. Μ’ αυτό τον τρόπο δεν κάνομε κακό μόνο στον πλησίον μας αλλά και στον εαυτό μας. ότι «έχω τον Χριστό μέσα μου». όλα θα γίνουν αγάπη. και να νομίζει ότι το λέει χωρίς κακία. Υπάρχει μία ζωή αόρατη. Αυτό γίνεται και με την κατάρα. «Αιτούμεν και ου λαμβάνομεν». η αχαριστία. Παράδεισος! }456} . ζη δε εν εμοί Χριστός». Όταν η ψυχή μας είναι αγιασμένη. η ζήλεια. Το έλεγε. ακτινοβολεί το καλό. Αν. Τότε όχι μόνο δεν κάνομε στον πλησίον κακό. Ο θυμός η οργή. η κακή μας διάθεση επηρεάζουν τους άλλους. Γι’ αυτό πρέπει να βρούμε και τον τρόπο να καθαρίσομε το βάθος του εαυτού μας από κάθε κακία. την περιουσία του κ. ο φθόνος. τότε όλα θα μεταβληθούν. έστω κι αν μας χωρίζουν χιλιόμετρα. }455} Πρώτα ήταν ανίκανος να κάνει το καλό. Το σκεφθήκαμε ποτέ αυτό. η οποία είναι δύναμη που ενεργεί το κακό. Βέβαια αυτό στην αρχή είναι λίγο δύσκολο. η κατάκριση. όλα θα μεταποιηθούν. Και φώναζε μάλιστα: «Ζω δε ουκέτι εγώ. όμως. το κήρυττε με καύχηση. θεραπεύομε τον αδελφό και τον βοηθάμε να πάει προς τον Θεό. Μπορεί να γίνομε αιτία ν’ αρρωστήσει. … Ο θρούς της ψυχής μας φθάνει μυστηριωδώς κι επηρεάζει }451} τον άλλον. που δημιουργεί έναν κύκλο προστασίας γύρω του και τον προφυλάσσει απ’ το κακό. (ο απόστολος Παύλος) μετά που ήλθε ο Χριστός μέσα του έγινε ανίκανος να κάνει το κακό. έστω κι αν δεν εκφράσομε ούτε μια λέξη. Μυστήριο πως φεύγει από μας αυτή η δύναμη. Στέλνει στον πλησίον του φως. «έτσι που φέρεται ο τάδε θα τιμωρηθεί απ’ τον Θεό». αλλά του κάνομε και καλό. του κάνομε κακό. όλα θα μετουσιωθούν. Μπορούμε να τα στείλομε σε αποστάσεις απέραντες. όλα θα μεταστοιχειωθούν. Όταν έχομε για τον άλλο αγαθή διάθεση και προσευχόμαστε.και αφανή τρόπο μειώνομε στον άλλο τη δύναμη να πάει στο αγαθό. ενώ πρωτύτερα έλεγε: «Ήθελα να κάνω το καλό. Είναι δυνατόν να πει κάποιος.

}465} Έπειτα από καιρό μας εφέρανε άλλον παπαγάλο. Η φύση είναι το μυστικό Ευαγγέλιο. τους ανθρώπους. όλα όσφρηση. Γίνονται όλα ευκαιρίες να συνδεόμαστε με όλα και με όλους. Όλα να τα χαίρεσθε. Να ρωτάτε να ολοκληρώνετε τις γνώσεις σας για το καθετί. Όταν ήμουν δεκαέξι χρονώ. Όλες του οι αισθήσεις ζούνε. Αυτό σας βοηθάει σε βαθύτερη μελέτη των θαυμασίων του Θεού. Οι ωραίες στιγμές προδιαθέτουν την ψυχή σε προσευχή. γι’ αυτό δεν θέλει να μιλάεις σ’ άλλον. όλα μας οδηγούν στον Χριστό. τη βάζουν μέσα στην καρδιά τους. προσέχει όπου περνάει. αλλά δεν μπορεί να μας πάει στον Παράδεισολ Ο πνευματέμφορος αυτός που έχει το Πνεύμα του Θεού. Είναι οι μικρές αγάπες. Και τα έμψυχα και τα άψυχα και τα φυτά και τα ζώα και τα πουλιά και τα βουνά και η θάλασσα και το ηλιοβασίλεμα και ο έναστρος ουρανός. μέσα απ’ τις οποίες φθάνομε στη μεγάλη Αγάπη. }461} Να εκμεταλλεύεσθε τις ωραίες στιγμές. Την αγάπη ποιητικές καρδιές την ενστερνίζονται. Ο χριστιανός. Θα μεγαλώσει κι άλλο. υποφέρω. που ο Θεός δεν λησμόνησε το αίτημά μου και μου έδωσε αυτή την ευεργεσία μετά από τόσα χρόνια! . Είναι για τις αμαρτίες μου. στις μέλισσες κ. Όλα μας πλουτίζουν. Όταν όμως δεν έχει κανείς εσωτερική χάρι. «Χοντρές» ψυχές κοντά Του ο Χριστός δεν θέλει. και θέλει να τον προσέχεις. ένα εκκλησάκι. την αγκαλιάζουν. Κατανύγομαι κι ευχαριστώ τον Θεό. αλλά ζούνε με το Πνεύμα του Θεού. Η φύση μας ξυπνάει. είναι μες στην ποίηση. στη φύση. Ζηλεύει ιδιαιτέρως. στον Χριστό. Για να γίνει κανείς χριστιανός. είναι όλα μάτια. τα σπίτια. Να ζείτε μέσα σε όλα. όμως. τα χωριά. και η θάλασσα και το μπάνιο και το φαγητό. να δείτε το βασιλιά ήλιο να βγαίνει ολοπόρφυρος απ’ το πέλαγος. Πονάω πολύ. εν αρμονία. Να παρατηρείτε όσα έφτιαξε ο άνθρωπος. στα πάντα. όλα μας οδηγούν στη μεγάλη Αγάπη. Την αισθάνομαι ως αγάπη του Χριστού. θα δυσκολεύομαι να μιλήσω. Για μεγάλο διάστημα έκανα αυτή την προσευχή. Όταν σας ενθουσιάζει ένα ωραίο τοπίο. Έτσι δεν συνέχισα. Όλα τα βλέπει κι όλα τα ακούει· βλέπει τα πουλιά την πέτρα την πεταλούδα … }462} Περνάει από κάπου αισθάνεται το καθετί. ευγενική. όμως. Ξυπνήστε το πρωί. παρακαλούσα τον Θεό να μου δώσει μια βαριά αρρώστια. δεν τον ωφελεί η φύση. Αυτό επιθυμώ και προσπαθώ να το εφαρμόζω. Είμαι αμαρτωλός και προσπαθεί ο Θεός να με εξαγνίσει. Είναι αλλιώτικος. ούτε ν’ αγαπάεις άλλον. να πηγαίνετε πέραν αυτού. ποιητική. για να ζείτε τον μόνον Ωραίον. έστω και μόνο όταν αγαπάει. πρέπει να γίνει ποιητής. να μη στέκεστε αδιάφοροι. Ζει μέσα σε όλα· στις πεταλούδες. Αλλιώς θυμώνει πολύ. να του μιλάεις με γλυκύτητα. αυτόν που έχομε τώρα. μεγάλα ή μικρά. τα κτίρια. να μην τον περιφρονείς. τον πολιτισμό τους. πρέπει να έχει ποιητική ψυχή. τις πόλεις. τη νιώθουν βαθιά. την καθιστούν λεπτή. Η χάρις τον κάνει να είναι προσεκτικός. Όλα είναι άγια. έναν καρκίνο. }463} Προσευχή είναι να πλησιάζεις το κάθε πλάσμα του Θεού με αγάπη και να ζεις με όλα και με τα άγρια ακόμη. Θέλει να είναι μαζί με όλα. αλλά είναι πολύ ωραία η αρρώστια μου. να μη μένετε εκεί.λπ. Ο Θεός ξέρει τι θα κάνει. να προχωρείτε σε δοξολογία για όλα τα ωραία. … Είναι εγωιστής. είναι ποιητής.ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΚΤΙΣΕΩΣ Όλα γύρω μας είναι σταλαγματιές της αγάπης του Θεού. ένα άρωμα για παράδειγμα. ΠΕΡΙ ΑΣΘΕΝΕΙΑΣ Κι όσο πάω θα γίνομαι χειρότερα. Δείτε. κάτι ωραίο. Αλλά ο Γέροντας μου μου είπε ότι αυτό είναι εγωισμός κι ότι έτσι εκβιάζω τον Θεό. Γίνονται αιτίες ευχαριστίας και δεήσεως στον Κύριο του παντός. για να πονάω για την αγάπη Του και να Τον δοξάζω μέσα απ’ τον πόνο.

Εγώ δεν το έχω πάθει αυτό. Ένιωθα μεγάλη χαρά. Προσεύχομαι να μου συγχωρέσει ο Θεός τις αμαρτίες μου. Είμαι βέβαιος ότι ο Θεός το ξέρει ότι πονάω. τα τελώνια. }476} Κάθε τόσο που αισθανόμουνα ότι θα βγει η ψυχή μου. … Ο θάνατος είναι μία }475} γέφυρα που θα μας πάει στον Χριστό. δεν λαμπύριζε. τόσο από κει πάνω εμφανιζόταν στο άπειρο το άστρο. σαν διαμάντι σαν πολύτιμος λίθος. όχι απ’ τις αρετές μου. ενώ είχα πολλές. πετούσε η ψυχή μου κι έλεγα μέσα μου: «Ήλθε το άστρο μου!». Όσο την επαναλάμβανα. ουδέ έπραξε τας πράξεις. Όσες φορές το έβλεπα. Αυτό επιθυμώ. δεν το έχω όμως κατορθώσει – δεν το λέω αυτό από ταπείνωση. που μ’ αγαπάει. αρκεί να τις υπομένομε χωρίς γογγυσμό και να δοξάζομε τον Θεό. που με καλεί να μπω στο μυστήριο της αγάπης Του και με τη δική Του την χάρι να προσπαθήσω ν’ ανταποκριθώ. Στον Χριστό θα πήγαινα. γιατί μέσα σ’ αυτό το άστρο ένιωθα ότι ήταν όλη η Εκκλησία. Πρέπει να ξέρομε και το . Αυτό το έχω αφήσει στην αγάπη του Θεού. οι άγγελοι. Ερχόταν όλες αυτές τις ημέρες που πονούσα. Αισθανόμουν να με τραβάει να πάω σ’ αυτό φεύγοντας απ’ τη γη. Ήθελα να πιστεύω ότι ο Θεός. Η χάρις του Θεού με κρατάει. Ήταν απ’ τον αντίθετο. Προσεύχομαι όμως για την ψυχή μου να μου συγχωρέσει τα παραπτώματά μου. για να μου πει: «Σε περιμένω!». δεν ήταν γεμάτο. Φάρμακα δεν παίρνω. Πίστευα ότι. το θέμα δεν είναι να μην πάρομε φάρμακα ή να πάμε να προσευχηθούμε στον Άγιο Νεκτάριο. Δεν ήθελα να σκέπτομαι τις αμαρτίες μου. για να γίνω κι εγώ συμμέτοχος στα πάθη Του απ’ την πολλή μου αγάπη. Ο πόθος μου ήταν να μ’ ελεήσει. παιδεύει». θα τα ανοίξομε στην αιωνιότητα. Μετά από λίγο το είδα πάλι να λαμπυρίζει πολύ. εκεί στο άστρο αυτό θα πήγαινα κι εγώ απ’ την αγάπη του Θεού. ζητώντας το έλεός Του. Όταν αρρωστήσομε. ο Τριαδικός Θεός. έριχνε γύρω γύρω γλυκύτατες ακτίνες. να πλησιάζω τον Χριστό. οι άγιοι. Πολλή ωφέλεια έχομε απ’ τις ασθένειες.Τώρα δεν παρακαλώ τον Θεό να μου πάρει αυτό που Του ζήτησα. Μόλις κλείσομε τα μάτια μας. Είχα ακουμπήσει σ’ Αυτόν. Ήταν πολύ ωραίο! Το }476} φως του είχε πολύ γλυκύτητα. }477} Αυτή την προσευχή (οίδα Σώτερ ότι άλλος ως εγώ ουκ έπταισέ Σοι. ούτε θα δεχθώ εγχείρηση. Έχω την παιδεία του Θεού. ούτε πήγα για εγχείρηση. Είχα το συναίσθημα ότι εκεί ήταν όλοι οι δικοί μου. Κι όταν ερχόταν. Όλο αυτό τον καιρό είχα φρικτούς πόνους σ’ όλο μου το σώμα. οι ψυχές όλων των αγαπητών μου. Προσεύχομαι να με κάνει καλό. γιατί αυτές θα μ’ έβγαζαν απ’ αυτό το μυστήριο. Δεν θυμόμουν τις αμαρτίες μου. Η αρρώστια μου είναι μια ιδιαίτερη εύνοια του Θεού. ας εγώ κατειργασάμην …) επαναλάμβανα συνεχώς με λαχτάρα. με γέμιζε παρηγοριά και χαρά. στράφηκα αλλού. Ήταν λαμπρό και πολύ γλυκό. για να φύγω μ’ αυτούς τους λογισμούς. ούτε για εξετάσεις. }474} Γι’ αυτό δεν προσεύχομαι να με κάνει ο Θεός καλά. Θ’ αφήσω τον Θεό να κανονίσει. Μόνο την ημέρα της παρακοής μου στο Άγιον Όρος το είχα πάθει αυτό. Οι άλλοι έβλεπαν να πεθαίνω. η παρηγοριά μου. Χαίρομαι που το έχω. Κατάλαβα. Επιμένω. Δεν ήθελα να σκέπτομαι την κόλαση. Το μόνο που κάνω είναι να προσπαθώ να γίνω καλός. όταν θα έφευγα απ’ αυτή τη ζωή. Δεν με απασχολεί πόσο θα ζήσω κι αν θα ζήσω. των Γεροντάδων μου. Θυμόμουν μόνο την αγάπη του Θεού και χαιρόμουν. περίμενα να ενεργήσει η χάρις Του. Έχω ακούσει από πολλούς να λένε: «Δεν μπορώ να προσευχηθώ». Μόνο μια φορά. ανοικτό σιέλ. όταν το έβλεπα. Αυτό να εύχεσθε για μένα. μίλησα στην αδελφή μου για δουλειές. Δεν φοβόμουνα το θάνατο. «Όν γαρ αγαπά Κύριος. Δεν προσευχόμουνα να με απαλλάξει απ’ τους πόνους. Στην άλλη ζωή θα ζούμε «εκτυπώτερον» την χάρι του Θεού. Η χαρά πάλι ήλθε πιο ζωηρά μέσα μου. Αλλά εγώ δεν είμαι άξιος. έβλεπα στον ουρανό ένα άστρο που έκανε λαμπυρισμούς. σας είπα. Θα παρουσιασθούμε μπροστά στον Χριστό. η Παναγία. να ενώνομαι με τον Χριστό. μόνο μια φορά το αισθάνθηκα άδειο. Προσπαθώ να δίνομαι στον Χριστό. Τις άφησα. Εγώ είχα παραδοθεί στην αγάπη του Θεού. μου το εμφανίζει. Είχε χρώμα μαρινέ. Το περιφρόνησα. Αλλά δεν χάνω το θάρρος μου.

δηλαδή το πώς θ’ αφεθούμε στον Χριστό. αλλά καν τω όρει τούτω είπητε άρθητι και βλήθητι εις την θάλασσαν. Εμείς θα προσευχηθούμε. απλή και αφελής. από ευγνωμοσύνη. θα ενεργήσει. Και αυτό θα σας το αποδείξω. εκβιάζομε τον Θεό κι όλους τους αγίους να μας κάνουν καλά. είτε παίρνεις φάρμακο είτε δεν παίρνεις. Λέμε: «Πιστεύω ότι θα με θεραπεύσει ο Θεός. Δεν πρέπει να παρακαλούμε γι’ αυτό. Ένας άνθρωπος με ρώτησε πριν από καιρό: -Πότε θα γίνω καλά. Όπως λέμε στην Θεία Λειτουργία. «πότε θα γίνω καλά. Εδώ ισχύει το Γραφικό: «Εάν έχητε πίστιν και μη διακριθήτε ου μόνον το της συκής ποιήσετε. Αν δεν θέλομε είναι δύσκολο δεν μπορούμε να πούμε. να υποδεικνύομε τρόπους στον Θεό. Ούτε προσευχή να κάνεις γι’ αυτό. Να κάνεις και πολλή προσευχή μάλιστα. γενήσεται». ανεπαίσθητα. χωρίς να σκεπτόμαστε τίποτα. Την «επιβολή» μπορεί να την έχει ένας φακίρης –αυτή η λέξη δεν ακούγεται καλά. Εκβιάζομε μέρα και νύκτα. -Αλίμονο! Του λέω. πώς δεν πιστεύω. Προσευχόμαστε όλη τη νύκτα. παρακαλούμε. Όλο το μυστικό είναι η πίστη· αδιάκριτη. για να έλθει κοντά Σου». Κι εμείς έχομε την εντύπωση ότι θα γίνει οπωσδήποτε ένα θαύμα· κι όμως στην πραγματικότητα }480} δεν το πιστεύομε κι έτσι δεν γινόμαστε καλά. αλλά ο Θεός μπορεί να μη θέλει να μας ακούσει. Όσο ενδιαφερόμαστε να τη διώξομε. Αυτό δεν είναι σωστό. δεν παίρνομε φάρμακα· όμως δεν ηρεμούμε και το θαύμα δεν γίνεται. σκεπτόμαστε τον Χριστό απαλά. ανιδιοτελώς κι ο Θεός κάνει το θαύμα Του προς το συμφέρον της ψυχής μας. Τρέχομε από δω κι από κει. Γι’ αυτό δεν γίνεται τίποτα. την έχομε στο μυαλό μας συνέχεια και δεν μπορούμε να έχομε μέσα μας μια ήρεμη κατάσταση. δεόμαστε. Έ. στο βάθος υπάρχει μέσα μας αμφιβολία και φόβος και σκεπτόμαστε: «Άραγε θα γίνει αυτό. Δεν παίρνω φάρμακα. }479} Αυτό είναι το μυστικό. Άμα λέεις. τόσο αυτή κολλάει πάνω σου. Πώς να πούμε στον Θεό: «Κάνε με καλά». Όσο επιμένομε και εκβιάζομε τους αγίους και τον Θεό να γίνομε καλά. Εν απλότητι και αφελότητι καρδίας». φωνάζομε. αλλά για να συγχωρέσει ο Θεός τις αμαρτίες σου και να σου δώσει τη δύναμη να Τον αγαπήσεις και να Του δοθείς. Κι όμως. Αλλά πρέπει να θέλομε να περιφρονήσομε την ασθένεια. Κι έτσι ενώ νομίζομε ότι την περιφρονούμε κι ότι δεν της δίνομε σημασία εμείς της δίνομε. ζητάμε.». Ούτε να προσευχόμαστε με σκοπιμότητα και να λέμε στον Θεό: «Κάνε τον τάδε καλά στην υγεία του. Δεν είναι σωστό να παρακαλείς τον Θεό για τέτοια πράγματα.» ποτέ δεν θα γίνεις καλά. Μα θα πεις: «Δεν πήρα το φάρμακο. σε . «την περιφρονώ». -Ά! του λέω.». για να πάρομε ανταπόδομα }481}. Να μην Τον αγαπάμε. Παρακαλείς με αγωνία τον Θεό να σου πάρει την ασθένεια. Εμείς δηλαδή περιφρονούμε την ασθένεια δεν τη σκεπτόμαστε. τόσο ζούμε την αρρώστια μας. Σ’ Αυτόν που τα πάντα γνωρίζει τι να γνωστοποιήσομε. τόσο τη ζούμε. απαλή.άλλο μυστικό· ν’ αγωνισθούμε ν’ αποκτήσομε την χάρι του Θεού. μόνο τη θεία αγάπη. Και με τους γιατρούς και τα φάρμακα ο Θεός ενεργεί. Να έχομε πίστη ότι ο Θεός μας υπεραγαπά κι ότι θέλει να γίνομε δικοί Του. παραδείγματος χάριν την υγεία. Αλλά να Τον αγαπάμε με λαχτάρα. Προσευχές κάνομε. Έτσι θα το κάνω· θα μείνω όλη νύκτα άγρυπνος και θα Τον παρακαλέσω γι’ αυτό το θέμα. Γι’ αυτό επιτρέπει τις ασθένειες μέχρι να παραδοθούμε μ’ εμπιστοσύνη σ’ Αυτόν. αλλ’ αυτή τότε σε αγκαλιάζει και σε σφίγγει πιο πολύ. Όταν η πίστη είναι πραγματική. Να αγαπήσομε τον Χριστό και όλα θ’ αλλάξουν στη ζωή μας. σε αγκαλιάζει. δεν δείχνομε με όλ’ αυτά ότι δεν την έχομε περιφρονήσει την αρρώστια. Δεν είναι θέμα επιβολής (μάλλον θέλει να πει υποβολής). Διότι όσο παρακαλείς να φύγει η ασθένεια. Φοβήθηκε και είπε: -Να μην κάνω προσευχή!. Τα άλλα θα μας τα διδάξει η χάρις. «πάσαν την ζωήν ημών Χριστώ τω Θεώ παραθώμεθα». Θα μ’ ακούσει ο Θεός».

Στον άνθρωπο που βρίσκεται σε πλάνη δημιουργούνται ψευδαισθήσεις. }485} ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΔΙΟΡΑΤΙΚΟΥ ΧΑΡΙΣΜΑΤΟΣ Ο άνθρωπος που είναι άξιος του Θεού γίνεται έμπλεος του Αγίου Πνεύματος. Κι αν θέλετε να μάθετε.σφίγγει και δεν χωρίζεται από κοντά σου. στενοχώρια. αυτός που έχει αρετή με την χάρι του Θεού δεν πλανάται. }484} Αν θέλετε να έχετε υγεία και να ζήσετε πολλά χρόνια. Χρειάζονται όμως προϋποθέσεις. η χάρις του Θεού δεν πηγαίνει στους εγωιστές. τότε ας παρακαλέσεις ταπεινά τον Κύριο να σου αφαιρέσει την ασθένεια. Όταν στην ψυχή μας υπάρχουν μπερδέματα. Ο Θεός εν τω μυστηρίω του Χριστού του δίδει τη χαρά. Έλκος ή καρκίνος. Αν προσπαθήσει κι αυτός. Γίνετε άγιοι. Το τέλειο είναι να μην προσευχόμαστε για την υγεία μας. Όλα επηρεάζονται. τα αποδίδει στον Θεό και τα χρησιμοποιεί προς δόξαν Του. την πραότητα. με αποτέλεσμα τη φυσιολογική λειτουργία όλων των οργάνων και των αδένων. άγχος. ο ταπεινός. επιδρούν στο σώμα και η υγεία δεν πηγαίνει καλά. εξαρτάται. Και την ψυχή μας θα την εννοούμε ενσωματωμένη μέσα στην Εκκλησία. Μόνον αυτός }489} που έχει ταπείνωση λαμβάνει τα δώρα αυτά απ’ τον Θεό. Και καρκίνο να έχομε. άγχος. }483} Αγαπήστε τον Χριστό. κι εξομολογηθεί ειλικρινά. Έτσι και στον άνθρωπο που έχει υγιή ψυχή αποκαλύπτονται τα μυστήρια του Θεού και γνωρίζονται οι βουλές Του. … Ο Θεός δεν γνωρίζει παρελθόν. του δώσει κανένα ράπισμα και του πει μια . Διορθώνεται μόνο με τη θεία χάρι. αλλά ν’ αποκτήσομε θείο ζήλο· ν’ αφηνόμαστε με εμπιστοσύνη στην αγάπη Του· να προσευχόμαστε μάλλον για την ψυχή μας. η χάρις του Θεού θα τον θεραπεύσει. την αγάπη. «είσαι απατεώνας». αν καμιά φορά κάποιος τον πλησιάσει και του πει. ειρηνεύει ο πνευματικός μας οργανισμός. Αν βέβαια σαν άνθρωπος αισθανθείς εσωτερική δυσκολία και αδυναμία. πάντα δε γυμνά και τετραχηλισμένα τοις οφθαλμοίς αυτού …». Η πλάνη είναι μια ψυχολογική κατάσταση. στενοχώρια. Αντίθετα. στενοχώρια. αν πάει σε «καθρέπτη». που είναι ο καλός πνευματικός. μία εσφαλμένη κρίση· στην ουσία η πλάνη έρχεται απ’ τον εγωισμό. … Όχι καλοί. Ο άνθρωπος που έχει εωσφορικό εγωισμό νομίζει ότι είναι έμπλεος θείας χάριτος. ο αγαπών τον Θεό. για να γίνει καλός. σφίξιμο. Γινόμαστε καλά. τρεις. Μπορεί να προσευχηθεί κάποιος άλλος και ο Θεός να ελεήσει τον άνθρωπο που πλανάται. σφίξιμο. σφίξιμο. και γι’ αυτό αγωνίζεται. αλλά να γίνομε καλοί. παρόν και μέλλον. μόνο στο θείο έρωτα. αυτό. αλλά βρίσκεται σε πλάνη· είναι άνθρωπος του διαβόλου. Όταν παραδοθούμε στον Χριστό. «Ουκ έστι κτίσις αφανής ενώπιον αυτού. Μια. Αισθάνεται μέσα του ότι είναι πραγματικά ανάξιος κι ότι όλα αυτά του δίνονται. στο βαθμό που ο Θεός το επιτρέπει. Ριχτείτε μόνο στην φιλία με τον Χριστό. αυτό …». μπορεί η θεία χάρις με τη γαλήνη αυτή να ενεργήσει να φύγει και ο καρκίνος και όλα. Το συμπαθητικό σύστημα. πειρασμικές φαντασίες και βασανίζεται. }490} Ένας άνθρωπος που εμφορείται υπό του κακού πνεύματος. δυο. πώπ! Έλκος. Έχει τη θεία χάρι. αν τα αφήσομε στον Θεό και γαληνεύσει η ψυχή μας. που κεφαλή της είναι ο Χριστός. προκειμένου να έλθει και να μείνει η θεία χάρις μέσα στον άνθρωπο. παύομε να υποφέρομε. στους ανθρώπους που δεν έχουν συνείδηση τι τους γίνεται. άγχος. Ο καλός. σφίγγεται και παθαίνει και έτσι δημιουργείται το έλκος. ακούστε τι λέει ο σοφός Σολομών: «Αρχή σοφίας φόβος Κυρίου και βουλή αγίων σύνεσις· το δε γνώναι νόμον διανοίας εστίν αγαθής· τούτω γαρ τω τρόπω πολύν ζήσεις χρόνον και προστεθήσεταί σοι έτη ζωής». Η πλάνη είναι πολύ δύσκολο να διορθωθεί. Να μην ευχόμαστε να γίνομε καλά. ενώ πιέζεται. και το έλκος του στομάχου από τη νεύρωση δημιουργείται. μαζί με όλους τους συνανθρώπους μας και με όλους τους εν Χριστώ αδελφούς. «να γίνομε αυτό. την ειρήνη. μόνο στην αγάπη Του. δηλαδή ενάρετοι.

Αυτά θα τα εννοήσετε πραγματικά όταν έλθει η χάρις. όταν ο άλλος μου βεβαιώνει ότι αυτό που «βλέπω» είναι πράγματι έτσι. Έτσι τα }498} αισθάνομαι με την χάρι του Θεού και τα λέω. Αφήστε να τα λέω. μου λέει: -Χτυπάει η καμπάνα για την εκκλησία και τρέχω να προλάβω. η οποία σιγά σιγά θα τον πάει στο τρελοκομείο. Έλα. μου λέει. Ειλικρινά μεγάλη χαρά αισθάνθηκα. ενώσεως. Στέλνει την χάρι Του σ’ εμένανε. Τι να σας πω! Ανοίγει ο Παράδεισος. να είμαστε μαζί. Μετά απ’ αυτή την ένωση έρχεται μεγάλη χαρά. Τρέλα. οικειότητος. Έβλεπα όλους τους αδελφούς να δέονται.κακή κουβέντα. με την χάρι του Κυρίου μας.τι έβλεπαν εκείνοι. Δηλαδή όλες αυτές οι καταστάσεις. τις λαμπάδες. με χαρά τις προσευχές. }500} Αυτή τη φορά διεράγησαν τα ύδατα. Τίποτα δεν γίνεται χωρίς την ευλογία του Γέροντα. που τα λέγω. που εζούσανε την εορτή των Χριστουγέννων! Την εζούσανε! Πώς θα ήθελα να ήσασταν κι εσείς. Έβλεπα τους ιερείς να λειτουργούν μεταρσιωμένοι. Όλες τις ώρες μαζί του προσευχόμουνα. Και λέω: «Εγώ. την Θεία Λειτουργία. θα σας διδάξει και θα σας υπομνήσει τα πάντα. έστω κι αν μου το βεβαιώνει η χάρις ότι αυτά είναι αληθινά. διότι ο Ελισσαίος κατάλαβε το λάθος του και ζήτησε την ευλογία του Προφήτου Ηλία. Τίποτα δεν κατορθώνεται χωρίς την χάρι. Θέλω να τα λέω. έβλεπα κι εγώ. αισθάνομαι πάρα πολύ ταπεινός. τα καντηλάκια να τσιτσιρίζουν. Φοβάμαι όμως να εκδηλωθώ. θα βλασφημάει και τα θεία ακόμη. Έλα να πάμε στην εκκλησία. μη μ’ αφήνεις! -Μετά χαράς. Επί μισή ώρα κουβεντιάζαμε πάρα πολύ ωραία πράγματα. }493} Καθώς ξυπνάω τη νύκτα εδώ στο μοναστήρι. αλλά δεν μιλάω. Έβλεπα όλες τις ιερές και άγιες εικόνες. «βλέπω» το Άγιον Όρος να έχει πλημμυρίσει απ’ την χάρι εξαιτίας των εωθινών προσευχών των πατέρων. Με τον ενθουσιασμό εκδηλώνεται η θεία χάρις. Οι καμπάνες χτυπούσαν εκείνη την ώρα που συνομιλούσαμε. Μόλις χτυπάει το τάλαντα. οι πνευματισμοί και τα όμοια είναι αρρωστημένες.τι μπορώ να σας εκφράσω. Του λέω: -Γέροντα. Δηλαδή πώς να σας το εξηγήσω … Ο Θεός με προστατεύει. Όταν έλθει το Πνεύμα το Άγιον. ν’ ακούγατε τα λόγια που λέγανε! Η χαρά μου γίνεται πολύ μεγάλη. δεν υπάρχει απόσταση εν Χριστώ Ιησού τω Κυρίω ημών. Τις νύκτες επικοινωνώ τηλεφωνικώς μ’ έναν αγιορείτη ασκητή. Καμία απόσταση! Και «πήγα» μαζί του στην εκκλησία. τι να σας πω! … Αυτό έγινε και σήμερα πρωί πρωί. τότε μιλάω. Συζητούμε πνευματικά ζητήματα. αδελφικότητος. που φέρνει ένα είδος φιλικότητος. Για να αισθανθεί ο κόσμος το αγκάλιασμα που κάνει ο Χριστός σε όλους μας. }505} … τη στιγμή εκείνη η θεία χάρις φέρνει μέσα μου έναν ενθουσιασμό. Δίπλα του κι εγώ. γιατί καταλαβαίνω πως αυτή η γνώση δεν προέρχεται παρά μόνον εκ Θεού. να βλέπομε τα μεγαλεία του Θεού. τις χαρούμενες ψυχούλες που τα αισθανόντουσαν όλα. Βρίσκεται σε μια δαιμονική κατάσταση. Λέω μερικά πράγματα που ο Θεός φωτίζει να πω απ’ την αγάπη μου για όλους. δηλαδή νύκτα στις τρεις. συγκινημένος. τα κεράκια. Ήταν γεμάτη η εκκλησία από ασκητές κι όλοι είχαν μεγάλη χαρά μέσα τους και ψάλλανε: «Δεύτε ίδωμεν πιστοί }499} που εγεννήθη ο Χριστός …» … Στο «Μετά φόβου Θεού» πήγε να μεταλάβει. με αγάπη. Μα ήταν πνευματική πανδαισία αυτή η Λειτουργία με τους αγίους ασκητές. Όταν όμως με πληροφορήσει η χάρις να μιλήσω. τόσο . μεγαλύτερη απ’ ό. την χάρι του Χριστού. Βλέπω. τόση χαρά που πάει να σπάσει η καρδιά μου. Απ’ την αγάπη μου για σας το κάνω! Ένα άλλο μυστικό τώρα θα σας πω. Αισθάνθηκα μεγάλη αγαλλίαση. Αυτός μελετάει πολύ τους Πατέρες και μου εξηγεί πολλά πράγματα. τρέχουνε ν’ ακούσουνε «Εξεγερθέντες του ύπνου» κι αρχίζουνε με λαχτάρα. Συγχωράτε με. Δόξα Σοι ο Θεός! Ενώ λέγαμε αυτά τα πνευματικά. Ό. }506} Τώρα που τα βλέπω όλα.

όσα μου έδωσε ο Θεός μέσα μου. η ψυχή μου πολύ με κατακρίνει. Έχω μάθει να καυχώμαι όχι για τα κατορθώματα τα δικά μου αλλά για την χάρι του Θεού. Δεν κάνει. Ενώ ένας φανατικός ένας παλαιοημερολογίτης λέει: «Πω. γιατί μπορεί να χρησιμοποιούμε τις ίδιες λέξεις αλλά με διαφορετικό νόημα. τους αγαπάει και θέλει να γίνουνε καλοί. Χάνομε έτσι τη θεία χάρι. γιατί βλέπω κάτι κι αμέσως μετά αισθάνομαι τις αδυναμίες μου πάρα πολύ. Είναι του Θεού και το μεταδίδεις. από τότε που μικρός επήγα στο Άγιον Όρος. όπως εμένα. Σ’ ενδιαφέρει το νερό. διότι δεν είναι ούτε από αγιοσύνη. που έγραψαν οι Πατέρες.ταπεινός και τόσο ανάξιος! Τι θέλει ο Θεός από εμένα. Αισθάνθηκα χαρά ανεκλάλητη. σαν από εκατό ανθρώπους. Κάνει και τέτοια η χάρις του Θεού. … Ο Θεός κρύβεται πολύ· τόσο που νομίζομε ότι δεν υπάρχει. Είδατε η Παναγία. Αυτό είναι αληθινή ταπείνωση. Τηρούσε σιγήν. η . ουράνια. όμως. Άλλαξε η φωνή μου. }510} Κι εγώ ο καημένος απ’ την αγάπη μου σας λέω μερικά απ’ όσα μου αποκαλύπτει ο Θεός. … «Μετάδοση» σημαίνει: Πήρες κάτι. Ύψωσα τα χέρια. γλυκιά. ν’ ακούσει κάτι και να το διηγηθεί και να το γράψει και τελικά να πει: «Να τα ίδια λέει κι ο Πλάτωνας». έχω πάντα το ίδιο συναίσθημα. Αυτά όμως που μου αποκαλύπτει ο Θεός σε λίγους τα λέω. δυνατή. ου τω σω ονόματι προεφητεύσαμεν και τω σω ονόματι δαιμόνια εξεβάλομεν …ουδέποτε έγνων υμάς· αποχωρείτε απ’ εμού οι εργαζόμενοι την ανομίαν». Σκέπτομαι κι εκείνο που λέγει η Αγία Γραφή: «Κύριε. Έχω μέσα μου φόβο. Αυτό το χάρισμα είναι δώρο του Θεού. Δεν πιστεύεις ότι έχεις κάτι δικό σου. Το σκέπτομαι αυτό. Τα χαρίσματα τα πνευματικά τα χάνει ο άνθρωπος. για να τα καταλάβει. Ενώ εγώ είμαι με την ψυχή στα χείλη. γίνεται αλλιώτικος πηδάει η ψυχή του! Ακούει τη φωνή του και χαίρεται η ψυχή του. γιατί πρέπει ο άνθρωπος να είναι πνευματικός. Μπορεί ένας επιστήμονας να δει. δεν σκέπτεσαι αν η σωλήνα που το νερό περνάει είναι πλαστική μεταλλική σκουριασμένη. Αλλάζει η φωνή μου. Εγώ. όταν τα λέμε με πίστη κι ευλάβεια. Άρχισα μ’ ενθουσιασμό να ψάλλω απ’ έξω κανόνες. Κι όμως ο Θεός και τους αμαρτωλούς. Να μη λέτε σ’ άλλους τις μυστικές πνευματικές εμπειρίες που έχετε. Εγώ όλα τα αποδίδω στον Θεό για τη δόξα Του. }509} Αυτό που κάνω και σας λέω τι μου έδωσε ο Θεός είναι και αποστολικό. αλλά απ’ την αγάπη του Θεού προς εμένα. Η χάρις με ωθεί να το παθαίνω κι εγώ αυτό. }511} Πολλές φορές με την χάρι του Θεού έχω μπει σε μία άλλη κατάσταση. Πόσο είμαι πίσω! Πόσο είμαι μακριά! Για όλα. }507} γιατί πηγάζει απ’ το Πνεύμα το Άγιον. Στον Ιωσήφ δεν είπε το μυστικό του Ευαγγελισμού. είναι της θείας χάριτος. είναι σαν να τα ζούμε κι εμείς. που όμως διοχετεύεται το ύδωρ το ζων το πεντακάθαρο. Εγώ δεν έχω τίποτα. έλαμψε το πρόσωπό μου. ο Χριστός μόνο έχει το παν. η οποία επίμονα και ολοφάνερα θέλει να με τραβήξει κοντά της με όλα όσα μου παρουσιάζει στη ζωή μου. Δεν συμβαίνει όμως εδώ αυτό. το πρόσωπό μου αλλάζουν όλα.». Όταν διψάεις πολύ. Κύριε. Πιστεύω για τον εαυτό μου ότι είμαι παλιοσωλήνα σκουριασμένη. η φωνή μου έγινε πρωτόγνωρη. ούτε από τίποτ’ άλλο. που με θέλει να γίνω καλός. Αφήνομαι στην }508} αγάπη του Θεού και στο έλεός Του και λέω τα χρυσά εκείνα λόγια απ’ την ευχή της Θείας Μεταλήψεως: «Οίδα Σώτερ. …» Τα χρυσά αυτά λόγια. τροπάρια κι άλλους }512} ύμνους και πιο πολύ τα τριαδικά μεγαλυνάρια. αλλά δεν απελπίζομαι. όταν δεν προσέξει. ο κόσμος έρχεται σ’ εμένα τον ταπεινό. Όταν ο άνθρωπος πληρωθεί υπό της χάριτος του Θεού. Αυτό το πιστεύω πολύ. αλλ’ εξαρτάται κι απ’ τον άνθρωπο να το διατηρήσει. πω! Μιλάει για τον εαυτό του. «ως φωνή υδάτων πολλών και ως φωνή βροντών ισχυρών». αρμονική. το πρόσωπό μου μπήκε σε ατμόσφαιρα θείου φωτός. ότι δεν κατόρθωσα να ζήσω με λαχτάρα τον Χριστό. Να το μεταδώσεις από αγάπη. αυτό είναι εγωισμός!». Χρειάζεται προσοχή σ’ αυτά τα πνευματικά πράγματα. Παρουσιάζεται σ’ αυτούς που έχουν αξιωθεί του δώρου της ταπεινώσεως. Δεν έχει τίποτα να πάρει από μένα. ότι άλλος ως εγώ ουκ έπταισέ Σοι. Έχω όμως πολύ βαθιά τη συναίσθηση στην καρδιά μου ότι άλλος τα λέει.

καμιά φορά το παίρνει είδηση ο αντίθετος. Ένιωθα να με πνίγει η χάρις του αγίου Ιωάννου. χωρίς πίεση στα χέρια του Θεού. Δεν υπήρχε άλλος στην εκκλησία. Δεν πρέπει σ’ αυτά τα πνευματικά να πηγαίνομε με τη βία. Τι ωραία! Που βάλαμε και «φωτιά» εκεί και «κάψαμε» το δάσος! Συνηθισμένος όμως να είμαι μυστικός δεν ήθελα να με μαγνητοφωνήσετε. αλλά δεν μου ‘ρχεται και καλό που τα λέω. και θέλησε να μ’ εμποδίσει. Περιεργάσθηκα τα λουλούδια. Πέσαμε πρηνείς. Δώστε πολλή προσοχή. ύψωσα τα μάτια μου. Πριν μπούμε μέσα τους προετοίμασα. Κοίταξα λίγο τη θάλασσα. σαν να ήθελα ν’ αδιαφορήσω για το ότι δεν γινόταν το άνοιγμα της ψυχής μου. έγινα ένθεος. με σιωπή. Έχει μεγάλη έννοια. θα με περνούσαν για τρελό. Είχε κόσμο το σπήλαιο της Αποκαλύψεως. όταν τη }520} θέλεις. είναι ένα μεγάλο μυστήριο. Φοβήθηκα μήπως προδώσω τα αισθήματά μου. έμεινα κάτω είκοσι λεπτά … Αυτό το θαύμα. }521} Έτσι έκανα κι εγώ. που μου έγινε στην Πάτμο. έβαλα στο θυμιατό λίγα κάρβουνα.τι κι αν δείτε. Είναι ένα πάρα πολύ λεπτό σημείο. ταπεινά. Είχα έλθει σε κατάστασε πνευματική. θύμιασα και τότε άνοιξε η καρδιά μου. Λέγαμε το «Κύριε Ιησού …» περίπου ένα τέταρτο. Τα λέω αυτά. δεν επίεσα την κατάσταση. Πέστε μου … Σας τα είπα για να μάθετε να εγκαταλείπετε τον εαυτό σας απαλά. αναζητούσα εκείνα τα ψάλματα. … Δεν ήταν ανθρώπινη εκείνη η φωνή. αλλά δεν τις άφησα. Προσπάθησαν να γράψουν στο μαγνητόφωνο εκείνη τη φωνή. Γιατί σας τα είπα. Σε μια στιγμή έπεσα κάτω. να τον περιφρονείτε. τίποτα. Κι έγινε με μιάς θόλος ο ουρανός και μανάλια εγίνανε τα πεύκα με τα κλαδιά τους … Εκείνες στέκονταν τρία μέτρα πίσω. Τους λέω: -Ό. Είδα το γεγονός της Αποκαλύψεως. Γι’ αυτό τους είπα κι εφύγαμε. Μπήκαμε μέσα με ευλάβεια. Δεν μπορείς μόνος να περιφρονήσεις τον αντίθετο. χωρίς θόρυβο. Επιθυμούσα να ξανακούσω εκείνη τη φωνή. τον μαθητή του. Βγήκα έξω απ’ την εκκλησία. Στενοχωρέθηκα που δεν τα γράψαμε. ήταν της χάριτος του Θεού. Καμιά συγκίνηση. Αυτό ήταν αίσθημα ταπεινώσεως.έκφρασή μου έγινε αλλιώτικη. «Αυτά δεν γίνονται με πρόγραμμα». Βγήκα έξω. Δεν είναι καλό να βλέπουν οι άλλοι τα βιώματα της μυστικής επαφής με τον Θεό. τον Πρόχορο. όταν συνειδητοποίησα ότι κάτι παρεμβαίνει. τα μεγαλεία του Θεού. Τότε ήλθε η θεία χάρις. Αισθάνομαι ότι δεν πρέπει να τα λέω … Αυτά είναι μυστήρια. Τις «είδα» και τις εμπόδισα. Εγώ αισθανόμουν άδειος. δεν θα κουνηθείτε. έβαλα λίγο λιβάνι. Δεν τα είδαμε. εγώ στη μέση. Αυτοσυγκρατήθηκα. Όπως μου είπαν οι συνοδοί μου. }513} Πήγαμε κάποτε για προσκύνημα μαζί με τον κύριο Γιώργο και την κυρία Καίτη στον άγιο Ιωάννη τον Θεολόγο στην Πάτμο. Αν ο πονηρός σας θέτει εμπόδια. σκέφθηκα. Καταλάβατε. Έχω μάθει από μικρός στο Άγιον Όρος να είμαι μυστικός … Έπειτα όμως από μέρες γυρίζοντας στην Αθήνα. Μπήκα μέσα πάλι στο εκκλησάκι. απλά. Την έλεγα. δεν ήταν δική μου. Το μόνο που λέω είναι να γίνονται . ο διάβολος. τα ανάψα. όπως ακριβώς είχε συμβεί. Ερημιά. δεν μπορώ να τα εξηγήσω. Σταθήκαμε μπροστά στη Θεία Αποκάλυψη. Κατάλαβε ο αντίθετος. Ήμασταν οι τρεις μας. ούτε την ήθελα. Ήταν πρωί. Τότε Εκείνος θα έρχεται στις ψυχές σας και θα τις χαριτώνει. Αν άφηνα τον εαυτό μου να εκδηλωθεί. διότι όταν τη λέεις. έζησα το γεγονός της Θείας Αποκαλύψεως. Γονατίσαμε και οι τρεις. Είδαμε εκεί μες στα πεύκα. πρέπει πάλι με την θεία χάρι. Απασχολήθηκα με κάτι άλλο. την ήθελα την ευχή –ή μάλλον ούτε την έλεγα. Αυτό έχει πολύ βάθος. Κύριε Ιησού Χριστέ … Να μ’ ελεήσει ο Θεός. ένα ανεξήγητο πράγμα. Είδα τον άγιο Ιωάννη τον Θεολόγο. Θα ήθελα να τα ακούω και να ξαναγυρίζω σ’ εκείνη την ημέρα. ούτε θα μιλήσετε. Το απόγευμα της ίδιας ημέρας ήταν ησυχία. Άκουσα τη φωνή του Χριστού απ’ τη σχισμή του βράχου … Αυτά να μην τα πείτε πουθενά. Στο πρόσωπό μου ήλθε μία λάμψη. Και να τον περιφρονήσεις. Δεν σφίχθηκα.

όλα απλά. απαλά. }522} . Είναι ένας αγιότατος τρόπος. Όταν το θέλεις και περιμένεις να ενωθείς με τον Θεό. δεν έρχεται. όταν εκβιάζεις τον Θεό. ώστε να τον ενστερνισθείς με την χάρι του Θεού. Αλλά έρχεται «εν ημέρα ή ου προσδοκάς και εν ώρα ή ου γινώσκεις». Πρέπει να μπει μέσα στην ψυχή σου μυστικά. ταπεινά. αλλά δεν μπορείς να τον μάθεις απ’ έξω.