Βιβλίο Βιολογίας Γενικής Παιδείας Γ’ Λυκείου

Ç óõããñáöÞ ôïõ âéâëßïõ åßíáé áðïôÝëåóìá óõëëïãéêÞò åñãáóßáò ìåëþí ôçò ÐáíåëëÞíéáò ¸íùóçò Âéïëüãùí, óôá ðëáßóéá ôïõ

äéáãùíéóìïý ôïõ Ðáéäáãùãéêïý Éíóôéôïýôïõ ãéá ôç óõããñáöÞ äéäáêôéêþí âéâëßùí Âéïëïãßáò ôçò ´ êáé ô Ëõêåßïõ.

ÏÌÁÄÁ ÓÕÃÃÑÁÖÇÓ (Á´ ÅÊÄÏÓÇÓ)

ÁÄÁÌÁÍÔÉÁÄÏÕ ÓÌ., âéïëüãïò, ìÝëïò ôïõ Äéåèíïýò Óõìâïõëßïõ Ìïõóåßùí.

ÃÅÙÑÃÁÔÏÕ Ì., âéïëüãïò, êáèçãÞôñéá ÄåõôåñïâÜèìéáò Åêðáßäåõóçò.

ÃÉÁÐÉÔÆÁÊÇÓ ×.,äñ ÌïñéáêÞò, ãåíåôéóôÞò.

ËÁÊÊÁ Ë., DEA ÌïñéáêÞò Âéïëïãßáò, DEA ÐåñéâáëëïíôéêÞò Åêðáßäåõóçò, êáèçãÞôñéá ÄåõôåñïâÜèìéáò Åêðáßäåõóçò.

(Óõììåôï÷Þ ìüíï óôïí Åñãáóôçñéáêü Ïäçãü)

ÍÏÔÁÑÁÓ Ä., âéïëüãïò, Ì.Sc., éäéùôéêüò åêðáéäåõôéêüò ÄåõôåñïâÜèìéáò Åêðáßäåõóçò.

ÖËÙÑÅÍÔÉÍ Í., äñ ÌïñéáêÞò Âéïëïãßáò, êõôôáñïãåíåôßóôñéá.

×ÁÔÆÇÃÅÙÑÃÉÏÕ Ã., áíïóïâéïëüãïò.

×ÁÍÔÇÊÙÍÔÇ ÏË., äñ Âéïëïãßáò, êáèçãÞôñéá ÄåõôåñïâÜèìéáò Åêðáßäåõóçò. (Óõììåôï÷Þ ìüíï óôïí Åñãáóôçñéáêü Ïäçãü)

ÏÌÁÄÁ ÁÍÁÌÏÑÖÙÓÇÓ ÔÇÓ Á´ ÅÊÄÏÓÇÓ

ÊÁËÁÚÔÆÉÄÁÊÇ ÌÁÑÉÁÍÍÁ, äñ Âéïëïãßáò, åíôåôáëìÝíç åðßêïõñïò êáèçãÞôñéá Âéïëïãßáò.

ÐÁÍÔÁÆÉÄÇÓ ÃÅÙÑÃÉÏÓ, âéïëüãïò, éäéùôéêüò åêðáéäåõôéêüò.

ÕÐÅÕÈÕÍÇ ÃÉÁ ÔÏ ÐÁÉÄÁÃÙÃÉÊÏ ÉÍÓÔÉÔÏÕÔÏ

ÐÅÑÁÊÇ ÂÁÓÉËÉÊÇ, äñ Âéïëïãßáò, ìüíéìïò ðÜñåäñïò Ðáéäáãùãéêïý Éíóôéôïýôïõ.

ÏÌÁÄÁ ÊÑÉÓÇÓ

ÊÏÕÓÏÕËÁÊÏÓ Ó., áíáðëçñùôÞò êáèçãçôÞò ÁíÜðôõîçò Âéïëïãßáò êáé Éóôïëïãßáò ôïõ Ðáíåðéóôçìßïõ Áèçíþí.

ÊÁÓÔÏÑÉÍÇÓ ÁÍÔ. äñ âéïëïãßáò, åêðáéäåõôéêüò ÄåõôåñïâÜèìéáò Åêðáßäåõóçò.

ÊÁØÁËÇÓ ÁÈÁÍ., âéïëüãïò, åêðáéäåõôéêüò ÄåõôåñïâÜèìéáò Åêðáßäåõóçò.

ÃËÙÓÓÉÊÇ ÅÐÉÌÅËÅÉÁ

ÊËÅÉÄÙÍÁÑÇ ÌÁÉÑÉÔÁ, öéëüëïãïò, êáèçãÞôñéá ÄåõôåñïâÜèìéáò Åêðáßäåõóçò.

ÅÐÉÂËÅØÇ ÐÑÏÅÊÔÕÐÙÓÇÓ

ÐËÁÔÁÍÉÓÔÉÙÔÇ ÓÏÖÉÁ, âéïëüãïò, Ì.Sc., êáèçãÞôñéá ÄåõôåñïâÜèìéáò Åêðáßäåõóçò.

Ó×ÅÄÉÁÓÌÏÓ ÅÍÔÕÐÏÕ ÊÁÉ ÊÁËËÉÔÅ×ÍÉÊÇ ÅÐÉÌÅËÅÉÁ

ÁÍÄÑÉÙÔÇÓ Á. ÃÅÙÑÃÉÏÓ - ÃñáöéêÝò ôÝ÷íåò

Ìå áðüöáóç ôçò ÅëëçíéêÞò ÊõâÝñíçóçò ôá äéäáêôéêÜ âéâëßá ôïõ Äçìïôéêïý ôïõ Ãõìíáóßïõ êáé ôïõ Ëõêåßïõ

ôõðþíïíôáé áðü ôïí Ïñãáíéóìü Åêäüóåùò Äéäáêôéêþí Âéâëßùí êáé äéáíÝìïíôáé äùñåÜí.

ÕÐÏÕÑÃÅÉÏ ÅÈÍÉÊÇÓ ÐÁÉÄÅÉÁÓ ÊÁÉ ÈÑÇÓÊÅÕÌÁÔÙÍ

ÐÁÉÄÁÃÙÃÉÊÏ ÉÍÓÔÉÔÏÕÔÏ

ÏÑÃÁÍÉÓÌÏÓ ÅÊÄÏÓÅÙÓ ÄÉÄÁÊÔÉÊÙÍ ÂÉÂËÉÙÍ — ÁÈÇÍÁ

ÃåíéêÞò Ðáéäåßáò

ô ÅÍÉÁÉÏÕ ËÕÊÅÉÏÕ

Ðñüëïãïò Äåýôåñçò Ýêäïóçò

Áí ç óõããñáöÞ åíüò ó÷ïëéêïý åã÷åéñéäßïõ åßíáé áðü ìüíç ôçò ìéá áðáéôçôéêÞ äéáäéêáóßá, ç áíáìüñ-

öùóç åíüò õðÜñ÷ïíôïò, þóôå íá áíôáðïêñßíåôáé ðåñéóóüôåñï óôéò ðñáãìáôéêÝò áíÜãêåò êáé ôéò

éäéáéôåñüôçôåò ôçò âáèìßäáò ãéá ôçí ïðïßá ðñïïñßæåôáé, åßíáé áêüìç äõóêïëüôåñç.

Óôçí ðñïóðÜèåéá ðïõ êáôáâëÞèçêå ðïëýôéìïò áñùãüò óôÜèçêáí ç ê. ÂáóéëéêÞ ÐåñÜêç, ìüíéìïò

ÐÜñåäñïò Âéïëïãßáò ôïõ Ðáéäáãùãéêïý Éíóôéôïýôïõ, êáé ïé êñéôÝò ê. Áíôþíçò Êáóôïñßíçò êáé ê. ÈÜ-

íïò ÊáøÜëçò, ïé ðáñáôçñÞóåéò ôùí ïðïßùí óõíÝâáëáí ïõóéáóôéêÜ, þóôå ôï âéâëßï íá áðïêôÞóåé ôç

ôåëéêÞ ôïõ ìïñöÞ. Åõ÷áñéóôïýìå åðßóçò ôçí ê. Óïößá Ðëáôáíéóôéþôç ãéá ôçí åðßâëåøç ôùí åñãá-

óéþí ðñïåêôýðùóçò ôïõ äéäáêôéêïý ðáêÝôïõ.

Ïé óõããñáöåßò

ÌáñéÜííá ÊáëáúôæéäÜêç

Ãéþñãïò Ðáíôáæßäçò

1.1ÐáñÜãïíôåò ðïõ åðçñåÜæïõí ôçí

õãåßá ôïõ áíèñþðïõ ...............................9

1.2Ìéêñïïñãáíéóìïß ....................................11

1.2.1Êáôçãïñßåò ðáèïãüíùí ìéêñï-

ïñãáíéóìþí .............................................11

1.2.2ÌåôÜäïóç êáé áíôéìåôþðéóç ôùí

ðáèïãüíùí ìéêñïïñãáíéóìþí ................23

1.3Ìç÷áíéóìïß Üìõíáò ôïõ

áíèñþðéíïõ ïñãáíéóìïý - ÂáóéêÝò

áñ÷Ýò áíïóßáò .........................................31

1.3.1Ìç÷áíéóìïß ìç åéäéêÞò Üìõíáò ...............31

1.3.2Ìç÷áíéóìïß åéäéêÞò Üìõíáò - Áíïóßá ......34

1.3.3ÐñïâëÞìáôá óôç äñÜóç ôïõ áíïóïâéïëï-

ãéêïý óõóôÞìáôïò ...................................40

1.3.4Óýíäñïìï Åðßêôçôçò ÁíïóïâéïëïãéêÞò

ÁíåðÜñêåéáò (AIDS) ................................47

1.4Êáñêßíïò...................................................53

1.5Ïõóßåò ðïõ ðñïêáëïýí åèéóìü............61

2.1Ç Ýííïéá ôïõ ïéêïóõóôÞìáôïò .............69

2.1.1×áñáêôçñéóôéêÜ ïéêïóõóôçìÜôùí ..........72

2.2ÑïÞ åíÝñãåéáò ..........................................75

2.2.1ÔñïöéêÝò áëõóßäåò êáé ôñïöéêÜ

ðëÝãìáôá .................................................75

2.2.2ÔñïöéêÝò ðõñáìßäåò êáé ôñïöéêÜ

åðßðåäá ...................................................76

2.2.3Ç Ýííïéá ôçò ðáñáãùãéêüôçôáò .............78

2.3Âéïãåù÷çìéêïß êýêëïé............................84

2.3.1Ï êýêëïò ôïõ Üíèñáêá ...........................84

2.3.2Ï êýêëïò ôïõ áæþôïõ ............................86

2.3.3Ï êýêëïò ôïõ íåñïý ................................88

2.4Ï áíèñþðéíïò ðëçèõóìïý ...................92

2.4.1¢íèñùðïò êáé ðåñéâáëëïíôéêÜ

ðñïâëÞìáôá ............................................95

2.4.2Ìåßùóç ôçò âéïðïéêéëüôçôáò .................96

2.4.3Åñçìïðïßçóç .........................................101

2.4.4Ñýðáíóç ................................................103

3.1ÅéóáãùãÞ ................................................119

3.1.1Ôáîéíüìçóç ôùí ïñãáíéóìþí

êáé åîÝëéîç .............................................121

3.1.2H èåùñßá ôïõ ËáìÜñê ..........................123

3.1.3Ç èåùñßá ôçò öõóéêÞò åðéëïãÞò ..........124

3.1.4ÌåñéêÝò ÷ñÞóéìåò áðïóáöçíßóåéò óôç

èåùñßá ôçò öõóéêÞò åðéëïãÞò ..............129

3.1.5Ç öõóéêÞ åðéëïãÞ åí äñÜóåé .................129

3.1.6Óýãêñéóç ôçò èåùñßáò ôïõ ËáìÜñê ìå ôç

èåùñßá ôïõ Äáñâßíïõ ...........................131

3.2Ç óýã÷ñïíç óýíèåóç ...........................132

3.2.1Ïé ðáñÜãïíôåò ðïõ äéáìïñöþíïõí

ôçí åîåëéêôéêÞ ðïñåßá ...........................132

3.3Ôé åßíáé ç öõëïãÝíåóç êáé áðü ðïý

áíôëïýìå ó÷åôéêÜ óôïé÷åßá .................135

3.4H åîÝëéîç ôïõ áíèñþðïõ ....................143

3.4.1Ôï ãåíåáëïãéêü ìáò äÝíôñï ...................143

3.4.2Ç åìöÜíéóç ôùí Èçëáóôéêþí êáé ôùí

Ðñùôåõüíôùí .......................................143

3.4.3Ôá ÷áñáêôçñéóôéêÜ ôùí

Ðñùôåõüíôùí .......................................145

3.4.4Ç åîÝëéîç ôùí Ðñùôåõüíôùí ...............146

3.4.5Ç åìöÜíéóç ôùí Áíèñùðéäþí ..............147

3.4.6Ïé ðñþôïé Üíèñùðïé ............................148

3.4.7Ç ðïéêéëïìïñößá óôïõò áíèñþðéíïõò

ðëçèõóìïýò ..........................................151

¸íèåôï - ÄéáôñïöÞ .........................155

Âéâëéïãñáößá ...................................159

5

ÐÅÑÉÅ×ÏÌÅÍÁ

ÂÉÏ

ËÏ

ÃÉÁ

¢íèñùðïò êáé Õãåßá .................7

1

êåöÜëáéï

¢íèñùðïò êáé ÐåñéâÜëëïí ....67

2

êåöÜëáéï

ÅîÝëéîç ...................................117

3

êåöÜëáéï

Ç Âéïëïãßá åßíáé ç åðéóôÞìç ðïõ ìåëåôÜ ôïõò
æùíôáíïýò ïñãáíéóìïýò. Ôï âéâëßï ôçò Âéïëïãßáò
ðïõ Ý÷åéò óôá ÷Ýñéá óïõ ðñáãìáôåýåôáé ôñßá
ðïëý óçìáíôéêÜ èÝìáôá, ôá ïðïßá óõíäÝïíôáé
Üìåóá ìå ôçí êáèçìåñéíÞ óïõ æùÞ.

Óôï ðñþôï êåöÜëáéï, «¢íèñùðïò êáé Õãåßá»,
èá ãíùñßóåéò üëïõò åêåßíïõò ôïõò ðáñÜãïíôåò
ðïõ áðåéëïýí ôçí õãåßá ôïõ áíèñþðïõ, ôá êõ-
ñéüôåñá íïóÞìáôá, ôïõò ôñüðïõò ìå ôïõò ï-
ðïßïõò ï áíèñþðéíïò ïñãáíéóìüò áíôéäñÜ, êá-
èþò êáé ôïõò ôñüðïõò ìå ôïõò ïðïßïõò ìðï-
ñåßò íá äéáöõëÜîåéò ôçí õãåßá óïõ.

Óôï äåýôåñï êåöÜëáéï, «¢íèñùðïò êáé Ðåñé-
âÜëëïí»,èá ãíùñßóåéò ôç äïìÞ êáé ôç ëåéôïõñ-
ãßá ôùí ïéêïóõóôçìÜôùí, êáèþò êáé ôá ðñï-
âëÞìáôá ðïõ Ý÷ïõí ðñïêáëÝóåé óôç âéüóöáéñá
ïé áíèñþðéíåò äñáóôçñéüôçôåò.

Óôï ôñßôï êåöÜëáéï, «ÅîÝëéîç», èá ãíùñßóåéò
ôé õðïóôçñßæåé ç åðéóôÞìç ôçò Âéïëïãßáò ó÷åôé-
êÜ ìå ôçí ðñïÝëåõóç êáé ôçí åîÝëéîç ôùí åéäþí.

ÊÜèå êåöÜëáéï ðåñéëáìâÜíåé:

Êõñßùò êåßìåíïìå åéêüíåò êáé ëåæÜíôåò, ôá
ïðïßá áðïôåëïýí ôçí åîåôáóôÝá ýëç.

ÐáñáèÝìáôá, ôá ïðïßá áíáöÝñïíôáé óå èÝ-
ìáôá åðßêáéñá Þ éóôïñéêÜ êáé åßíáé ó÷åôéêÜ ìå
ôçí ýëç ðïõ äéäÜóêåóáé. Ôá ðáñáèÝìáôá äåí
áðïôåëïýí åîåôáóôÝá ýëç.

ÈÝìáôá, ìå ôßôëï «Óêåöôåßôå»,ãéá ðñïâëç-
ìáôéóìü êáé óõæÞôçóç óôçí ôÜîç.

Ðßíáêåò, ôï ðåñéå÷üìåíï ôùí ïðïßùí äåí á-
ðïôåëåß åîåôáóôÝá ýëç.

ËÝîåéò - ÊëåéäéÜ, êáôÜëïãï ìå ôïõò âáóéêïýò
üñïõò êÜèå åíüôçôáò.

ÅñùôÞóåéò - ÁóêÞóåéò - ÐñïâëÞìáôá, ôá
ïðïßá èá óïõ äþóïõí ôçí åõêáéñßá íá åöáñìü-
óåéò ôéò ãíþóåéò ðïõ áðÝêôçóåò óôçí åðßëõóç
äéÜöïñùí ðñïâëçìÜôùí.

Äñáóôçñéüôçôåò ÞðñïôÜóåéò ãéá ìéêñÝò Ý-
ñåõíåò, ôéò ïðïßåò ìðïñåßò íá õëïðïéÞóåéò óôï
ðëáßóéï ìéáò ïìáäéêÞò Þ áôïìéêÞò åñãáóßáò. Ïé
äñáóôçñéüôçôåò áõôÝò èá óå âïçèÞóïõí íá á-
íáðôýîåéò åðéóôçìïíéêÝò äåîéüôçôåò (óõëëïãÞ
äåäïìÝíùí, åðåîåñãáóßá, óõìðåñÜóìáôá) êáé
íá áóêÞóåéò ôçí éêáíüôçôá íá áíáæçôÜò ðëç-
ñïöïñßåò áðü äéÜöïñåò ðçãÝò üðùò âéâëéïèÞ-
êåò, åðéóôçìïíéêÜ ðåñéïäéêÜ, åéäéêïýò åðéóôÞ-
ìïíåò êëð.

Åëðßæïõìå ïôé, ðáñ’ üëç ôçí áãùíßá óïõ ãéá ôéò
ôåëéêÝò åîåôÜóåéò, èá êáôáöÝñåéò íá äåéò ôç
Âéïëïãßá üðùò ðñáãìáôéêÜ ôçò áîßæåé: ùò ìéá
óýã÷ñïíç êáé äõíáìéêÞ åðéóôÞìç, ðïõ âñßóêå-
ôáé óôï áðüãåéï ôçò áíÜðôõîÞò ôçò.

6

ÁãáðçôÝ ìáèçôÞ,

áãáðçôÞ ìáèÞôñéá,

Ïé óõããñáöåßò

ÁÍÈÑÙÐÏÓ

ÊÁÉ

ÕÃÅÉÁ

««ÊÊÜÜëëëëééïïíí ôôïïõõ èèååññááððååýýååééíí

ôôïï ððññïïëëááììââÜÜííååééíí»»..

ÉÉððððïïêêññÜÜôôççòò

1. ÁÍÈÑÙÐÏÓÊÁÉÕÃÅÉÁ

1.1ÐÁÑAÃÏÍÔÅÓ ÐÏÕ ÅÐÇÑÅÁÆÏÕÍ

ÔÇÍ ÕÃÅÉÁ ÔÏÕ ÁÍÈÑÙÐÏÕ

Ï Üíèñùðïò, áí êáé æåé óå Ýíá ðåñéâÜë-

ëïí ðïõ óõíå÷þò ìåôáâÜëëåôáé, äéáèÝôåé

ìç÷áíéóìïýò ðïõ äéáôçñïýí óôáèåñü ôï å-

óùôåñéêü ôïõ ðåñéâÜëëïí, åîáóöáëßæïíôáò

Ýôóé ôçí åýñõèìç ëåéôïõñãßá ôïõ ïñãáíé-

óìïý êáé åðïìÝíùò ôçí åðéâßùóÞ ôïõ.

Ç éêáíüôçôá ôïõ ïñãáíéóìïý íá äéáôçñåß

óôáèåñÝò ôéò óõíèÞêåò ôïõ åóùôåñéêïý

ôïõ ðåñéâÜëëïíôïò (èåñìïêñáóßá, óõãêå-

íôñþóåéò äéÜöïñùí óõóôáôéêþí êôë.), ðá-

ñÜ ôéò åîùôåñéêÝò ìåôáâïëÝò, ïíïìÜæåôáé

ïìïéüóôáóç.

Óôïí áíèñþðéíï ïñãáíéóìü õðÜñ÷ïõí ï-

ìïéïóôáôéêïß ìç÷áíéóìïß ðïõ ñõèìßæïõí:

•ôç èåñìïêñáóßá ôïõ óþìáôïò (äÝñìá),

•ôç óõãêÝíôñùóç ôçò ãëõêüæçò óôï áß-

ìá,

•ôç óõãêÝíôñùóç ôïõ íåñïý,

•ôï pH ôïõ áßìáôïò, ðïõ ðñÝðåé íá åßíáé

óôáèåñü óôï 7,4,

•ôá åðßðåäá ôïõ CO

2óôï áßìá.

¸íá áðü ôá ðéï ÷áñáêôçñéóôéêÜ ðáñá-

äåßãìáôá ïìïéïóôáôéêïý ìç÷áíéóìïý óôïí

Üíèñùðï åßíáé ï ìç÷áíéóìüò ñýèìéóçò ôçò

èåñìïêñáóßáò ôïõ óþìáôïò óôïõò 36,6°C.

Ðéï óõãêåêñéìÝíá, óôçí ðåñßðôùóç ðïõ

âñåèïýìå óå Ýíá ÷þñï ìå èåñìïêñáóßá ìå-

ãáëýôåñç áðü ôïõò 36,6°C, ç èåñìüôçôá

ðïõ öèÜíåé óõíå÷þò áðü ôï ðåñéâÜëëïí

óôï óþìá ìáò ôåßíåé íá ðñïêáëÝóåé áýîçóç

ôçò èåñìïêñáóßáò ôïõ. Ùóôüóï ç áýîçóç

áõôÞ äå óõìâáßíåé, åîáéôßáò ìéáò óåéñÜò

äéáäï÷éêþí áíôéäñÜóåùí óôéò ïðïßåò êýñéï

ñüëï ðáßæåé ï åãêÝöáëïò. Áñ÷éêÜ ïé èåñìï-

9

10

ÁÍÈÑÙÐÏÓÊÁÉÕÃÅÉÁ

ûðïäï÷åßò ôïõ äÝñìáôüò ìáò, äçëáäÞ ôá

åéäéêÜ íåõñéêÜ óùìÜôéá ðïõ áíé÷íåýïõí ôéò

ìåôáâïëÝò ôçò èåñìïêñáóßáò ôïõ ðåñéâÜë-

ëïíôïò, «åéäïðïéïýí»ôïí åãêÝöáëï ãéá ôçí

áýîçóç ôçò èåñìïêñáóßáò ìå ìçíýìáôá

ðïõ áðïóôÝëëïõí óôï êÝíôñï ôùí ãåíéêþí

áéóèÞóåùí ôïõ åãêåöÜëïõ. Óôç óõíÝ÷åéá

ôï åéäéêü êÝíôñï ñýèìéóçò ôçò èåñìïêñáóß-

áò ôïõ åãêåöÜëïõ, ìå ìçíýìáôá ðïõ áðï-

óôÝëëåé óôïõò éäñùôïðïéïýò áäÝíåò êáé

óôá áããåßá ôçò åðéöÜíåéáò ôïõ äÝñìáôïò,

ðñïêáëåß Ýêêñéóç éäñþôá êáé äéáóôïëÞ ôùí

áããåßùí áíôßóôïé÷á. Ï óõíäõáóìüò áõôþí

ôùí äýï áíôéäñÜóåùí óõìâÜëëåé óôç äéáôÞ-

ñçóç ôçò èåñìïêñáóßáò ôïõ óþìáôüò ìáò

ìå ôïí åîÞò ôñüðï: ôá áããåßá ðïõ Ý÷ïõí

äéáóôáëåß öÝñïõí ìåãÜëåò ðïóüôçôåò áß-

ìáôïò ðñïò ôçí åðéöÜíåéá ôïõ äÝñìáôïò, ç

ïðïßá üìùò Ý÷åé øõ÷èåß ëüãù ôçò åîÜôìé-

óçò ôïõ éäñþôá. Áõôü Ý÷åé ùò áðïôÝëåóìá

ôï áßìá ðïõ öèÜíåé óôá áéìïöüñá áããåßá

ôïõ äÝñìáôïò íá øý÷åôáé êáé åðéóôñÝöï-

íôáò ìå ôçí êõêëïöïñßá óôï åóùôåñéêü ôïõ

ïñãáíéóìïý ìáò íá áðïôñÝðåé ôçí áýîçóç

ôçò èåñìïêñáóßáò ôïõ.

ÊÜèå äéáôáñá÷Þ ôçò ïìïéüóôáóçò ìðï-

ñåß íá ðñïêáëÝóåé ôçí åêäÞëùóç äéÜöïñùí

áóèåíåéþí. ÔÝôïéåò äéáôáñá÷Ýò ìðïñåß íá

ïöåßëïíôáé óå ðáèïãüíïõò ìéêñïïñãáíé-

óìïýò, óå áêñáßåò ìåôáâïëÝò ôùí ðåñéâáë-

ëïíôéêþí óõíèçêþí (èåñìïêñáóßá, áêôéíï-

âïëßåò, äéáèåóéìüôçôá ïîõãüíïõ), åíþ óõ-

÷íÜ åßíáé áðüññïéá ôïõ ôñüðïõ æùÞò (êÜ-

ðíéóìá, áëêïüë êôë.).

¼ôáí äéáôáñÜóóåôáé ç ïìïéüóôáóç, ï

ïñãáíéóìüò áíôéäñÜ ãéá íá ôçí áðïêáôá-

óôÞóåé. Ç áäõíáìßá áðïêáôÜóôáóçò ôçò ï-

ìïéüóôáóçò ìðïñåß íá ïäçãÞóåé óå áíåðá-

íüñèùôç âëÜâç ôïõ ïñãáíéóìïý, áêüìç êáé

óôï èÜíáôï.

Óêåöôåßôå…

Ãéá ðïéï ëüãï ôñÝìïõìå, üôáí êñõþíïõìå;

Åéêüíá 1.1: Ñýèìéóç èåñìïêñáóßáò óôï áíèñþðéíï óþìá

ÕÐÏÄÏ×ÅÉÓ ÓÔÏ ÄÅÑÌÁ
ÊÅÍÔÑÏ ÅËÅÃ×ÏÕ ÓÔÏÍ ÕÐÏÈÁËÁÌÏ

ç èåñìïêñáóßá ôïõ
óþìáôïò áíåâáßíåé

• ÓõóôïëÞ áéìïöüñùí
áããåßùí
• Áíüñèùóç ôñé÷þí
• Ñßãïò

ç èåñìïêñáóßá ôïõ
óþìáôïò ðÝöôåé

36,6 °C
öõóéïëïãéêÞ
èåñìïêñáóßá
óþìáôïò

36,6 °C
öõóéïëïãéêÞ
èåñìïêñáóßá
óþìáôïò

• ÄéáóôïëÞ áéìïöüñùí
áããåßùí
• Åößäñùóç
• Ôñß÷åò êïíôÜ óôï äÝñìá

èåñìïûðïäï÷Ýáò

èåñìïûðïäï÷Ýáò

ÄÅÑÌÁ

ÄÅÑÌÁ

ÊÅÖÁËÁÉÏ1

11

ÅðåéäÞ Ýíá óçìáíôéêü ðïóïóôü ôùí á-

óèåíåéþí ðïõ ðñïóâÜëëïõí ôïí Üíèñùðï

ïöåßëåôáé óå ðáèïãüíïõò ìéêñïïñãáíé-

óìïýò, óêüðéìï åßíáé íá áó÷ïëçèïýìå ìå

ôç ìåëÝôç ôçò äïìÞò êáé ôùí ìç÷áíéóìþí á-

íáðáñáãùãÞò áõôþí ôùí ìéêñïïñãáíé-

óìþí. Óôç óõíÝ÷åéá èá ìåëåôÞóïõìå Ýíáí é-

äéáßôåñï ïìïéïóôáôéêü ìç÷áíéóìü (áíïóï-

âéïëïãéêü óýóôçìá) ôïõ áíèñþðïõ ìå ôïí

ïðïßï ãßíåôáé ç áíáãíþñéóç êáé ç åîïõäåôÝ-

ñùóç ôùí ðáèïãüíùí ìéêñïïñãáíéóìþí.

1.2ÌÉÊÑÏÏÑÃÁÍÉÓÌÏI

ÃåíéêÜ, ùò ìéêñïïñãáíéóìïßÞ ìéêñüâéá

÷áñáêôçñßæïíôáé åêåßíïé ïé ïñãáíéóìïß ôïõò

ïðïßïõò äåí ìðïñïýìå íá äéáêñßíïõìå ìå

ãõìíü ìÜôé, ãéáôß Ý÷ïõí ìÝãåèïò ìéêñüôåñï

áðü 0,1 mm.

Ðïëëïß áðü ôïõò ìéêñïïñãáíéóìïýò, ü-

ðùò ãéá ðáñÜäåéãìá ôá íéôñïðïéçôéêÜ âá-

êôÞñéá, ðåñíïýí üëç ôç æùÞ ôïõò óôï öõóé-

êü ðåñéâÜëëïí. ¢ëëïé, ðñïêåéìÝíïõ íá åðé-

âéþóïõí êáé íá áíáðáñá÷èïýí, ðåñíïýí Ý-

íá ìÝñïò Þ ïëüêëçñç ôç æùÞ ôïõò óôï åóù-

ôåñéêü êÜðïéïõ ðïëõêýôôáñïõ ïñãáíéóìïý.

Ïé ìéêñïïñãáíéóìïß áõôïß ÷áñáêôçñßæïíôáé

ùò ðáñÜóéôáêáé ï ïñãáíéóìüò ðïõ ôïõò

«öéëïîåíåß»ùò îåíéóôÞò.

Ìåñéêïß ùóôüóï áðü ôïõò ìéêñïïñãáíé-

óìïýò ðïõ ÷ñçóéìïðïéïýí ôïí Üíèñùðï ùò

îåíéóôÞ ôïõò ìðïñåß íá ðñïêáëÝóïõí äéá-

ôáñá÷Ýò óôçí õãåßá ôïõ. Ïé ìéêñïïñãáíé-

óìïß áõôïß ïíïìÜæïíôáé ðáèïãüíïé.

Ïé ðåñéóóüôåñïé üìùò ìéêñïïñãáíéóìïß

ü÷é ìüíï äåí åßíáé âëáâåñïß ãéá ôïí Üíèñù-

ðï, áëëÜ áíôßèåôá åßíáé ÷ñÞóéìïé Þ êáé áðá-

ñáßôçôïé, êáèþò óõììåôÝ÷ïõí óå óçìáíôé-

êÝò äéåñãáóßåò (üðùò ç áðïéêïäüìçóç ôçò

íåêñÞò ïñãáíéêÞò ýëçò) Þ ÷ñçóéìïðïéïý-

íôáé áðü ôïí Üíèñùðï ãéá ôçí ðáñáãùãÞ

ïõóéþí ÷ñÞóéìùí óå äéÜöïñïõò ôïìåßò

(ð.÷. õãåßá, äéáôñïöÞ êôë.).

¢ëëïé ìéêñïïñãáíéóìïß, üðùò ôï âáêôÞ-

ñéï Escherichia coliðïõ æåé óôï Ýíôåñï, ü-

ôáí âñßóêïíôáé óå ìéêñü áñéèìü êáé äå ìå-

ôáíáóôåýïõí óå Üëëïõò éóôïýò êáé üñãáíá,

áðïôåëïýí öõóéïëïãéêÞ ìéêñï÷ëùñßäá ãéá

ôïí Üíèñùðï, åßôå äéüôé ðáñÜãïõí ÷ñÞóé-

ìåò ÷çìéêÝò ïõóßåò ôéò ïðïßåò ï Üíèñùðïò

äåí ìðïñåß íá óõíèÝóåé ìüíïò ôïõ (ð.÷. âé-

ôáìßíç Ê áðü ôçí E. coli) åßôå äéüôé óõìâÜë-

ëïõí óôçí Üìõíá ôïõ ïñãáíéóìïý. Áí ü-

ìùò, ãéá êÜðïéï ëüãï, áõîçèïýí (ð.÷. åðåé-

äÞ ï îåíéóôÞò ðáñïõóéÜæåé ìåéùìÝíç áíôß-

óôáóç) Þ âñåèïýí óå Üëëïõò éóôïýò, ôüôå

ðñïêáëïýí ôçí åêäÞëùóç áóèåíåéþí. Ïé ìé-

êñïïñãáíéóìïß áõôïß ÷áñáêôçñßæïíôáé ùò

äõíçôéêÜ ðáèïãüíïé.

1.2.1Êáôçãïñßåò ðáèïãüíùí ìéêñïïñ-