1 Κων. Α.

Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις - Λεξικό

ΤΟ ΚΑΤΑ ΜΑΡΚΟΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟΝ

Μετάφραση στη δημοτική
Σημειώσεις - Υπομνηματισμός - Λεξικό

Κωνσταντίνου Α. Οικονόμου Εκπαιδευτικού Λάρισα 2006

2 Κων. Α. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις - Λεξικό

Στους γονείς μου και δασκάλους μου Μελπομένη και Αθανάσιο Στον κατά πνεύμα γεννήσαντά με πατέρα Αθανάσιο Μυτιληναίο Τιμής και ευγνωμοσύνης ένεκεν

3 Κων. Α. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις - Λεξικό

Πρόλογος
Υπάρχουν μερικές συμπτώσεις που χρειάζονται φώτιση για να τις αξιολογήσουμε και να τις ερμηνεύσουμε. Έτσι μια τυχαία συνάντηση που είχα με κάποιον Βορειοηπειρώτη, γονέα ενός μαθητή μου, αποδείχτηκε καθοριστική. Μου ζήτησε, όπως το ’φερε η κουβέντα, μια Καινή Διαθήκη μεταφρασμένη στην απλή ελληνική. Αυτή ήταν λοιπόν η «σύμπτωση». Από καιρό ήθελα να ασχοληθώ με κάτι αγιογραφικό, που να μπορούσε να χρησιμοποιηθεί και στις μεγάλες τάξεις του δημοτικού, ειδικά τώρα με τα νέα βιβλία που επιζητούν την διαθεματικότητα, είτε στο μάθημα των θρησκευτικών είτε στα γλωσσικά μαθήματα (βλέποντας την εξέλιξη της Γλώσσας μας). Προσπάθησα να γράψω κάτι κατανοητό , με τις πενιχρές μου -είναι αλήθεια- θεολογικές γνώσεις που να απευθύνεται σε αδερφούς που δεν έχουν πολλές γνώσεις, είτε μετανάστες είτε μαθητές , και που θα ’πρεπε να έχουν μια στοιχειώδη προσέγγιση στο μεγαλείο της Αγίας Γραφής. Στόχος μου είναι, ας μου επιτραπεί η έκφραση, να δώσω μια «νηπιώδη» ερμηνεία του κατά Μάρκον Ευαγγελίου , που είναι το μικρότερο αλλά και αρχαιότερο των τεσσάρων. Όμως προοδευτικά σκέφτηκα να επεκταθώ και σε κάποια άλλα στοιχεία, που να δίνουν μια γενικότερη εικόνα του νοήματός των λόγων του Ευαγγελιστή, αλλά και στοιχεία εγκυκλοπαιδικά και παραπομπές σε άλλα χωρία της Α. Γραφής που μαρτυρούν τη συνάφεια (στενή σχέση) όλων των Ιερών Κειμένων . Γι’ αυτό το λόγο υπάρχει και ο πίνακας χωρίων στο τέλος και οι χάρτες που κλείνουν αυτή την «ερασιτεχνική» μου προσέγγιση.

Ευχαριστίες
Θεωρώ καθήκον μου να ευχαριστήσω για τη γλωσσική επιμέλεια του κειμένου τη συνάδελφο Ελένη Σύρμου – Τασούλη και τη Θεολόγο καθηγήτρια Φωτεινή Οικονόμου – Σαπουνά για τη θεολογική της εμβάθυνση σε καίρια σημεία του κειμένου καθώς και τις Μένη και Ελένη μου, για τη δακτυλογράφηση. Ιδιαίτερα θέλω να ευχαριστήσω το Λυκειάρχη Θεολόγο καθηγητή και συγγραφέα Βασίλειο Παπανικολάου, για την αμέριστη και κοπιώδη ουσιαστική βοήθεια και καθοδήγηση που τόσο απλόχερα μου πρόσφερε. Το κείμενο του πρωτοτύπου αντλήθηκε από το δικτυακό τόπο της Εκκλησίας της Ελλάδος (www.ecclesia.gr) Η εικονογραφία του βιβλίου οφείλεται αποκλειστικά στην αγιογραφική πινακοθήκη του Οικουμενικού Πατριαρχείου Κωνσταντινουπόλεως (www.ec-patr.gr).

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

Στο τέλος της εισαγωγής κάθε κεφαλαίου αναφέρονται τα κείμενα-περικοπές (όπου υπάρχουν). τον τόπο συγγραφής. καθώς και γενικές πληροφορίες για τους Ευαγγελιστές. τη γλώσσα. 7. Ν. 2. που βρίσκονται σε διάφορες Μονές. όπως οι Π.4 Κων. όπως στη Θεία Λειτουργία. 6. όπως οι μεγάλοι Πατέρες της Εκκλησίας μας. Εισαγωγή –συντομογραφίες Η Αγία Γραφή γενικά Η Καινή Διαθήκη Οι Ευαγγελιστές Ο Ευαγγελιστής Μάρκος Το Κατά Μάρκον Ευαγγέλιο Κείμενο – μετάφραση –χωρία. Οι αριθμοί πάνω σε λέξεις του κειμένου και κυρίως της μετάφρασης παραπέμπουν ανάλογα στο κεφάλαιο «Ερμηνευτικές σημειώσεις ή Υπόμνημα». Ι. Γραφής. Σ’ αυτούς βασιστήκαμε κι εμείς – κυρίως σε δυσερμήνευτα χωρία – προσπαθώντας να κάνουμε και την ερμηνεία-μετάφραση αρκούντως ικανοποιητική και κατανοητή (το κατά δύναμη). Στη συνέχεια περιγράφεται ο κανόνας της Καινής (νέας) Διαθήκης. Ακολουθεί το κείμενο με τη μετάφρασή του ανά κεφάλαιο. Κολιτσάρας. δυστυχώς. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Β.Λεξικό 1. 5. κ. Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα διαφόρων χιλιαστικών. Στην αρχή του βιβλίου ο αναγνώστης μπορεί να πάρει μια περιληπτική – αδρή εικόνα της Αγίας Γραφής και των βιβλίων της. ενώ οι αστερίσκοι (*) .α. κ. αλλά και νεώτεροι ερμηνευτές που διακρίθηκαν . και αλλού]. Βέλας. βιβλιοθήκες. Τρεμπέλας. 11.περιλήψεις Ερμηνευτικές σημειώσεις – Υπόμνημα Γλωσσάρι ή μικρό λεξικό Περιεχόμενα του κατά Μάρκον Ευαγγελίου Πίνακας χωρίων της Αγίας Γραφής Βιβλιογραφία σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα 4 6 7 8 10 11 13 87 1. ο μεταφραστής πέφτει σε λάθη. που δεν στηρίχτηκαν σε κοινώς αποδεκτά αρχαία κείμενα της Α. 3. 4. που προλογίζεται με μικρή περίληψη (ενότητες) και ακολουθείται από τα σχετικά χωρία. που ομιλούν για το ίδιο αντικείμενο. από το σύνολο των βιβλίων της Αγίας Γραφής. Ακολουθούν βιογραφικά στοιχεία του Αγίου Μάρκου του Ευαγγελιστού καθώς και πληροφορίες για τη συγγραφή του ιερού βιβλίου. δηλαδή τα ιερά βιβλία που γράφτηκαν μετά την Ανάληψη του Κυρίου. το ύφος. πατριαρχεία. πεντηκοστιανών και άλλων παραφυάδων. 09/ 04/ 11 10. ευαγγελικών. δηλαδή για τη δομή. τα οποία διαβάζονται σε Ιερές ακολουθίες . όπως έχουν διασωθεί σε διάφορους κώδικες [συλλογές αρχαίων χειρογράφων σε παπύρους και δέρματα. Συχνά. Α.α. 8. Εισαγωγή Η μετάφραση κειμένων της Αγίας Γραφής δεν είναι ποτέ κάτι το εύκολο. 12. που μπορεί να οδηγήσουν ακόμα και σε αίρεση. Πρέπει λοιπόν η μετάφραση να στηρίζεται σε ορθόδοξες ερμηνείες ανθρώπων που λάμπρυναν με την παρουσία τους τα ιερά γράμματα.

: Ευσέβιος Ζ.Κ.Ν. : Ιωάννης Σταματάκος Β. : Ζιγαβηνός Θφ. ενώ αντίθετα στη Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία τα βιβλία χωρίζονται σε «κανονικά» και «δευτεροκανονικά». : Ιωάννης Καραβιδόπουλος Ι. Ν. δηλαδή σε μας τους Χριστιανούς (τους «περιτετμημένους» στην καρδιά όπως λέει ο Απ. Τέλος οι διάφορες ομολογίες των Προτεσταντών έχουν περιλάβει λιγότερα βιβλία στον κανόνα τους. Παύλος). όπως ακριβώς φαίνονται στον πιο κάτω πίνακα: Πίνακας συντομογραφιών Ειρ. στους εξαγορασμένους με το αίμα του Κυρίου μας Ιησού Χριστού. : Ωριγένης Ιωσ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Κωνσταντίνου Π. και γι΄ αυτό τα βιβλία της Α. : Ιωάννης Θ.Κ.Θ. : Φεοφύλακτος Ω. Γίνεται αποδεκτό ότι αυτά τα βιβλία γράφηκαν από διάφορους συγγραφείς. Τρεμπέλας Β. Για χάριν συντομίας χρησιμοποιούνται τα αρχικά των ονομάτων των Πατέρων της Εκκλησίας . Στο τέλος βρίσκεται ο συγκεντρωτικός πίνακας με όλα τα χωρία που συναντάμε σε τούτο το βιβλίο. Α. : Γεώρ. : Ιώσηπος Γ. καθώς επίσης και κάποια σχέδια-χάρτες των τόπων δράσης του Κυρίου.Λεξικό επισημαίνουν τις λέξεις (κυρίως ονόματα) που αναλύονται στο «Γλωσσάρι ή μικρό λεξικό» .Σ. διατηρώντας βέβαια τον προσωπικό τους χαρακτήρα. : Βασίλειος Βέλας Ι. Η Αγία Γραφή – γενικά Αγία Γραφή είναι τα ιερά εκείνα κείμενα-βιβλία που έχουν συμπεριληφθεί στον Κανόνα της Ορθοδόξου Εκκλησίας μας. : Βασίλειος Παπανικολάου ΒΕΠΕΣ:Βιβλιοθήκη Ελλ. Αυτά είναι 27 και απαρτίζουν την Καινή Διαθήκη.Κ. Γραφής τα χαρακτηρίζουμε «Θεόπνευστα». με θείο φωτισμό. Κολιτσάρας Ι.Β. πατέρων 2. Τα βιβλία αυτά χωρίζονται: Α΄ σ’ αυτά που γράφηκαν πριν τη Γέννηση του Κυρίου και που όλα μαζί αποτελούν την Παλαιά Διαθήκη (49 βιβλία) και Β΄ σ’ αυτά που γράφηκαν μετά το 50 μ.5 Κων. Η Παλαιά Διαθήκη απευθύνεται στον Ισραήλ της περιτομής ενώ η Καινή διαθήκη απευθύνεται στον Νέο Ισραήλ της χάριτος. : Ειρηναίος Ευσ. Ο Κανόνας της Ορθοδόξου Εκκλησίας απαρτίζεται από εβδομήντα έξι βιβλία.Χ.των νεώτερων ερμηνευτών και του ιστορικού Ιώσηπου.Τ. Μ’ αυτά που λέμε δεν προκύπτει βέβαια η άποψη ότι η .Π. : Π.

Σοφονίας. Η Καινή Διαθήκη αποτελείται από είκοσι επτά βιβλία που κι αυτά χωρίζονται σε τρεις κατηγορίες: ιστορικά. Ιωήλ. Αυτά τα είκοσι τρία πρώτα βιβλία ονομάζονται «ιστορικά». το κατά Λουκάν και το κατά Ιωάννην Ευαγγέλια καθώς και οι Πράξεις των Αποστόλων. Ιερεμίας. Α΄. Έξοδος. Σοφία Σολομώντα. ιδιαιτέρως. Εκκλησιαστής. Αυτά ονομάζονται «σοφιολογικά» ή «ποιητικά» (7). πραγματοποιώντας έτσι τις υποσχέσεις της Π. Ρουθ. και η έννοια του «καινού» δανείζεται από τα λόγια του ίδιου του Ιησού : « τούτο το ποτήριον η καινή διαθήκη εστίν εν τω εμώ αίματι. το κατά Μάρκον. Βαρούχ. σε επιστολές του Αποστόλου Παύλου .Λεξικό Παλαιά Διαθήκη είναι … άχρηστη. Αββακούμ. μόνο. Άλλωστε «και οι δύο Διαθήκες υπηρετούν το προαιώνιο σχέδιο του Θεού για τη λύτρωση του ανθρώπου. Το αντίθετο μάλιστα. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Αυτά που στην Καινή Διαθήκη φαίνονται ολοφάνερα και πραγματικά . Τέλος έχουμε τα προφητικά (19) : Ωσηέ. Τα ιστορικά βιβλία είναι πέντε: το κατά Ματθαίον. προτυπώνονται σαν σκιά και σαν σύμβολο στην Παλαιά. Ιώβ. Στη συνέχεια έχουμε : Ψαλμοί. Οι επιστολές είναι είκοσι μία και χωρίζονται σε : 1. Για τη συνάφεια. Μιχαίας. Β΄ και Γ΄ Μακκαβαίων. Α΄ και Β΄ Παραλειπομένων . Τωβίτ. βέβαια των προφητών της. Διαθήκης υπομνηματίζονται μόνο εκεί. Ας κάνουμε μια απλή.Π. Επιστολή Ιερεμίου. Ιωνάς.6 Κων.25). επιστολές και (ένα) προφητικό. Οβδιού. Νεεμίας. των δύο Διαθηκών. Άσμα Ασμάτων. μπορεί να πειστεί ο αναγνώστης . Δανιήλ. ιά . Ιουδίθ . Με την Καινή Διαθήκη αρχίζει μια νέα εποχή για τους ανθρώπους που την εγκαινίασε και επισφράγισε με το σταυρικό Του θάνατο ο Κύριος. τη στενή δηλαδή σχέση. Αριθμοί.» (Α΄ Κορ. Αμώς. Δευτερονόμιο (αυτά αποτελούν την Πεντάτευχο). Θρήνοι Ιερεμίου. Λευιτικόν. Βλέπουμε ότι τριάντα δύο βιβλία της Π.» (Β. Ιεζεκιήλ. μια ενότητα αδιάσπαστη.) Με λίγα λόγια η Παλιά και η Καινή Διαθήκη αποτελούν ουσιαστικά μια ενότητα. Μαλαχίας. αναφορά στα βιβλία της Π. Εσθήρ. Παροιμίες Σολομώντα. Γ΄ και Δ΄ Βασιλειών. Ιησούς του Ναυή. παρατηρώντας τα σχετικά χωρία που παρατίθενται στο 11ο μέρος του παρόντος βιβλίου. την Αγία Γραφή. Β΄. 3. Ησαΐας. Αγγαίος. Ζαχαρίας. Σύνολο 49 βιβλία. Η Καινή Διαθήκη Ονομάστηκε έτσι για να διακρίνεται από την Παλαιά. Α. Εκεί θα παρατηρήσει τη σχέση του κατά Μάρκον Ευαγγελίου με την Παλαιά Διαθήκη. Διαθήκης. Ναούμ. Α΄ και Β΄ Έσδρας. Κριταί. Α΄. Σοφία Σειράχ. Διαθήκης : Γένεσις.

συνέγραψε και τις Πράξεις των Αποστόλων. – 3ος αι. Τέλος το μοναδικό προφητικό βιβλίο της Καινής είναι : η Αποκάλυψη του Ιωάννου. προς Κορινθίους Α΄ και Β΄. Ο Λουκάς . γλώσσα συναντάμε στην προς Εβραίους επιστολή. διαφέρει. Διαθήκης. της οποίας συνέχεια είναι η νεοελληνική.). ενώ όλα τα υπόλοιπα βιβλία γράφηκαν απευθείας στην ελληνική. την πιο διαδεδομένη γλώσσα της εποχής στη ρωμαϊκή αυτοκρατορία.Λεξικό που απευθύνονται προς Ρωμαίους. Ο Ματθαίος έγραψε το ομώνυμο Ευαγγέλιο. προς Γαλάτας. δεν είναι βεβαίως η αττική διάλεκτος. προς Τιμόθεον Α΄ και Β΄ προς Τίτον και προς Φιλήμονα και 2. Ο Ιωάννης έγραψε το Ευαγγέλιό του. Αντίθετα η απλούστερη γλώσσα βρίσκεται στο κατά Μάρκον Ευαγγέλιο (αυτός είναι ένας από τους λόγους που με έκαναν να τολμήσω να ασχοληθώ με την μεταγλώττιση του) και στην Αποκάλυψη. οι κάτοικοι δε μιλούσαν εβραϊκά. σε καθολικές επιστολές : Ιακώβου. προς Κολασσαιείς. προς Εφεσίους. Α. προς Φιλιππησίους.7 Κων. Οι υπόλοιπες – εκτός του Παύλου και του Ιωάννη – επιστολές γράφτηκαν: δύο από τον Απόστολο Πέτρο και από μία από τους Ιάκωβο και Ιούδα τους «αδελφοθέους». Α΄. όπως ιερείς. από βιβλίο σε βιβλίο του ιερού κειμένου. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . όπως κι ο Μάρκος. Οι συγγραφείς των βιβλίων της Καινής Διαθήκης. την Αποκάλυψη και τις τρεις καθολικές επιστολές που φέρουν το όνομά του. Πουρνάρα – Θεσσαλονίκη 1983) 4. εκτός από κάποιους μορφωμένους. Γι’ αυτό το λόγο ακόμα και η Παλαιά Διαθήκη κυρίως στα ελληνικά (από την μετάφραση των «εβδομήκοντα») διαβάζονταν και ερμηνεύονταν στις συναγωγές. Β΄ και Γ΄ Ιωάννη και η επιστολή του Ιούδα. προς Εβραίους. Να αναφέρουμε μάλιστα ότι ακόμα και σ’ αυτή την Ιουδαία. π. στην επιστολή Ιακώβου και στα έργα του Λουκά. μ. πρόδρομος της βυζαντινής. από άποψη λογοτεχνικού ύφους και λεξιλογίου. Έτσι την ωραιότερη. Διαθήκης περισσότερες πληροφορίες μπορεί κανείς να αντλήσει από το βιβλίο «Εισαγωγή στην Καινή Διαθήκη» του Ιωάννη Καραβιδόπουλου (Εκδ. β΄ 15). Αυτή την αγγελία φέρνουν και οι . Χ. αλλά η απλοποιημένη ελληνική – αλεξανδρινή της εποχής εκείνης (ελληνιστικών χρόνων 3 ος αι. Είναι αλήθεια ότι το επίπεδο της γλώσσας. Οι ευαγγελιστές και τα τέσσερα ευαγγέλια Ευαγγέλιο σημαίνει χαρμόσυνη αγγελία (Γεν. η φυσική εξέλιξη της αρχαίας ελληνικής. προς Θεσσαλονικείς Α΄ και Β΄.α. Α΄ και Β΄ Πέτρου. Πάντως για το θέμα της γλώσσας της Κ. εκτός του Ευαγγελίου του. Η γλώσσα της Καινής Διαθήκης Ένας μόνο αρχικός πυρήνας του κατά Ματθαίον Ευαγγελίου γράφηκε στα αραμαϊκά (συριακά) και στη συνέχεια στα ελληνικά. Χ. Η ελληνική αυτή γλώσσα της Κ. ραββίνους κ.

Αντίθετα το κατά Ιωάννην ευαγγέλιο περιγράφει τα τελευταία «στιγμιότυπα» της επίγειας ζωής του Κυρίου. μπορούν να διαβαστούν παράλληλα και να διαπιστωθούν τα πολλά κοινά στοιχεία– αλλά και κάποιες διαφορές. αιώνα και ύστερα η λέξη ευαγγέλιο δηλώνει τα τέσσερα βιβλία της Κ. Διαθήκης. Τα ευαγγέλια γενικά είναι ιστορικά έργα γιατί διηγούνται πραγματικά γεγονότα που επηρέασαν μάλιστα καθοριστικά την ανθρώπινη ιστορία. επειδή το μοσχάρι (ως θύμα λειτουργικών θυσιών) φανερώνει την ιερατική τάξη. Αυτή συνήθως διέθετε το – μάλλον – άνετο σπίτι της στα Ιεροσόλυμα. 5. κ.που έχουν. κατήχηση των μελών της εκκλησίας» (Ι. 2. Τα τελευταία χρόνια έχει επικρατήσει να ονομάζονται τα τρία πρώτα ευαγγέλια «συνοπτικά». τη σταύρωση και την Ανάστασή του. Ιουστίνου Α΄ Απολογία. ενώ αυτά του Μάρκου και του Λουκά απηχούν τις διδασκαλίες του Κυρίου. δίνοντας τον ίδιο Του τον Υιό στον κόσμο με τη γέννηση. μιας και το ευαγγέλιο του αρχίζει με το περιστατικό του ιερέα Ζαχαρία και τέλος ο Ιωάννης παρουσιάζεται σαν αετός «υψιπετής». Ο Λουκάς έχει για σύμβολό του τον μόσχο. έμμεσα. Φέρνουν τη χαρούμενη αγγελία της λύτρωσης της ανθρωπότητας που χάρισε ο Θεός . όπως τις παρέλαβαν από τους αποστόλους Πέτρο και Παύλο. όπως ήταν το πρώτο όνομά του ή Μάρκος που ήταν το δεύτερό του – κατά τη συνήθεια των ρωμαϊκών χρόνων – ήταν γιος μιας χριστιανής με το όνομα Μαρία. 5. αυτό του Ιωάννου και αυτό του Ματθαίου. τον αναφερόμενο στις Πράξεις των Αποστόλων και σε διάφορες επιστολές της Κ. 1-2) Δύο από τα ευαγγέλια γράφηκαν από μαθητές του Κυρίου. για τις συνάξεις των πρώτων χριστιανών. που περιέχουν τα θαύματα. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .( Το μυστήριο αυτό είναι της Θείας οικονομίας –Β. (βλέπε : Διδαχή των Αποστόλων 8.) Άρα λοιπόν σπουδαιότερη προσφορά των ευαγγελιστών κρίνεται η θεολογική και ερμηνευτική αξία των γραπτών τους. στο να δώσουν την ερμηνεία των γεγονότων που έλαβαν χώρα για τη σωτηρία της ανθρωπότητας. Ο Μάρκος παρουσιάζεται σαν λέοντας (σύμβολο προφητικού πνεύματος). τις παραβολές του Κυρίου. Διαθήκης. Οι κατ εξοχήν στόχοι τους συγκλίνουν : «στο να εκφράσουν την πίστη της εκκλησίας για το έργο του Ιησού. Ο ευαγγελιστής Μάρκος Σύμφωνα με κοινά αποδεκτή θέση της Εκκλησίας μας ο ευαγγελιστής Μάρκος ταυτίζεται με τον Ιωάννη – Μάρκο.) Από τις αρχές του 2 ου μ. Χ. επειδή τα γεγονότα της ζωής του Κυρίου. Να αναφέρουμε επίσης ότι στην εικονογραφία επικράτησε να παριστάνονται οι ευαγγελιστές ως εξής: Ο Ματθαίος με το σύμβολό της ανθρώπινης μορφής. Είναι κυρίως μαρτυρίες πίστης.επειδή δηλαδή «γενεαλογεί» τον Κύριο με τη θεία Του φύση την ανώτερη. Ο Ιωάννης λοιπόν. ΒΕΠΕΣ τ. αντίστοιχα. Ακόμα πιστεύεται . Όμως δεν είναι μόνο αυτός ο σκοπός των ευαγγελιστών. έκφραση βιώματος.8 Κων. καθώς και το θάνατο και την ανάσταση Του. και όχι απλά το ιστορικό τους ενδιαφέρον. πολύ πιο αναλυτικά καθότι ο συγγραφέας ήταν αυτήκοος και ο μαθητής «ον ηγάπα» ο Ιησούς. Σύμφωνα με την κυριαρχούσα – μεταξύ Πατέρων και θεολόγων – άποψη . προσπάθεια ιεραποστολής.Λεξικό τέσσερις ευαγγελιστές. Π. Β΄ Κλήμεντος 8. που περιγράφουν περιληπτικά. Κ. γιατί αρχίζει το ευαγγέλιο του με τη φράση «εν αρχή ην ο Λόγος» . γιατί αρχίζει με την ανθρώπινη (κατά σάρκα) γενεαλογία του Κυρίου. Α.α. τις διδασκαλίες. στο ανώγειο αυτού του σπιτιού έλαβε χώρα ο μυστικός δείπνος.

περί «βρώσεως» της σάρκας Του (Ιωάν. εξίστασθαι. τέλος. γύρω στο 65-70 μ. .}. όταν ο Παύλος και η συνοδεία του έφταναν στην Πέργη. Ιδ΄13). Παύλο και με τον απ.4) και μάλιστα προσθέτει ότι ακούγοντας ο Μάρκος τα λόγια του Κυρίου. Πατέρα της Δύσης.Λεξικό ότι ο άνδρας που κουβαλούσε «κεράμιον ύδατος» (Μαρκ. ή γιατί είχε κοντά δάκτυλα. ιδ΄51-52 και ιε΄44). 31). Στην αρχή της δεύτερης περιοδείας του Παύλου τον εγκαταλείπει και πάλι. αιώνες σε δευτερεύουσα θέση. όπως συνηθίσαμε να λέμε. εισπορεύεσθε. Στην αρχή συνόδευε τον Βαρνάβα (θείο του) στην πρώτη περιοδεία του Παύλου. έχει πολλά κοινά χαρακτηριστικά με τα άλλα συνοπτικά ευαγγέλια. Χ. Τα επόμενα όμως χρόνια ο Μάρκος είναι κοντά στον Παύλο που «αιχμάλωτος» συγγράφει τις επιστολές του (Κολασ. βλέπειν από» κ. Άλλωστε και ο νεαρός που φεύγει σχεδόν γυμνός. {«ο νεανίσκος…. Κι αυτό για τρεις πιθανούς λόγους: ή γιατί έκοψε κάποια δάκτυλα του με σκοπό να μην τελεί τα καθήκοντα του ιερέα των Ιουδαίων (μιας κι ήταν Λευίτης στην καταγωγή αλλά πιστός της νέας θρησκείας). ε΄17). Αυτός ακριβώς ήταν ο λόγος που αυτό το ευαγγέλιο τέθηκε στους πρώτους μ. παραλείποντας γενεαλογία. στ΄66). Τις ομιλίες του κυρίου ή τις παραλείπει ή τις αναφέρει περιληπτικά με μόνη εξαίρεση τις προφητείες Του στο ιγ΄ κεφάλαιο. μεγάλου εκκλ. ζ΄31-37. με την εκκλησιαστική παράδοση ο Μάρκος θεωρείται ο ιδρυτής της εκκλησίας της Αλεξάνδρειας. Πέτρο.α. « εκ παιδιόθεν» (θ΄21). αλλά έπειτα συντροφεύει τον Πέτρο ( Α΄ Πέτρ. κ. Αξίζει να αναφέρουμε ότι ο Πατέρας της Εκκλησίας Ιππόλυτος τον ονομάζει «κολοβοδάκτυλον» («Κατά αιρέσεων» 7. Παρόλα τούτα έχουμε κάποιες πολύ συνηθισμένες λέξεις που επαναλαμβάνονται συχνά: «διαστέλλεσθαι. συνηγορούντος μάλιστα σ’ αυτό και του ιερού Αυγουστίνου. αυτά του Ματθαίου και του Λουκά. Γ΄ Ύφος : το λεκτικό του ύφος είναι γενικά κοινό. Ιε΄ 51)} Ο Μάρκος συνεργάστηκε ιεραποστολικά με τον απ. Το κατά Μάρκον ευαγγέλιο Α΄ Γενικά : Το δεύτερο. 6. Α. οι αφηγήσεις του ζωντανές και παραστατικές με πολλές λεπτομέρειες που θα ταίριαζαν σε ένα «προφορικό» κείμενο. σινδόνα επί γυμνού. δ΄10. κάποιους πλεονασμούς: «τότε εν εκείνη τη ημέρα» (β΄20). «από .» (Μαρκ. φέρειν». αφήνοντας τον στη συνοδεία του Σίλα.Χ. ευαγγέλιο {χρονικά γράφηκε πρώτο. . σκανδαλίστηκε και Τον εγκατέλειψε προσωρινά. κάποιες άλλες πρωτότυπες: «συμβούλιον λαμβάνειν..α. πρωί. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . η΄17-18 και 22-26. Ένας άλλος Πατέρας – ο Επιφάνιος – αναφέρει τον Μάρκο ως έναν εκ των «εβδομήκοντα» μαθητών του Κυρίου («Κατά αιρέσεων» 20. ή – κι αυτό φαίνεται το πιο πιθανό – η λέξη «κολοβοδάκτυλος» να έχει συμβολική σημασία επειδή το Ευαγγέλιο του δεν έχει πρόλογο ούτε επίλογο. 24). για να φύγει αργότερα . ευαγγέλιον . Β΄ Ύλη: Ο Μάρκος ασχολείται με τη δημόσια δράση του Κυρίου μέχρι και την Ανάσταση Του. Φιλήμ. Το υλικό του βρίσκεται στους άλλους δυο συνοπτικούς εκτός από κάποιες παραγράφους (δ΄26-29. ήταν ο ίδιος ο Μάρκος. Σύμφωνα.9 Κων. Αντίθετα απαριθμεί πολλά θαύματά Του. γέννηση και παιδικά χρόνια Του. εξέρχεσθαι. επιστρέφοντας στα Ιεροσόλυμα. και σπεύδει να κηρύξει το ευαγγέλιο στην Κύπρο μαζί με το Βαρνάβα. επερώτον. παραπορεύεσθαι. για να μη συλληφθεί στη Γεθσημανή είναι πάλι ο Ιωάννης Μάρκος.

10 Κων. Α. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις - Λεξικό μακρόθεν», ουκέτι ουδείς», «μηκέτι μηδείς», «ουκέτι ου μη» (ιδ΄25), κ.α. Χρησιμοποιεί επίσης συχνά υποκοριστικά : «θυγάτριον, κοράσιον, κυνάριον, ιχθύδιον, ωτάριον» και πολλές λατινικής προελεύσεως λέξεις: «δηνάριον, κήνσος, κεντυρίων, κράβαττος, σπεκουλάτωρ, κοδράντης», κ.α. Στις αφηγήσεις του παρουσιάζεται ζωντανός, περιγραφικός και παραστατικός, συνηθίζοντας να εκφράζει και τις εντυπώσεις των πρωταγωνιστούντων προσώπων της διήγησής του και να φανερώνει τα συναισθήματα και τις αντιδράσεις τους. Έτσι το ύφος του γίνεται «ου μόνον ζωηρόν, αλλά και ακριβές, διαυγές, σταθερόν, ενίοτε δε και τραχύ και ημελημένον…» (Π.Ν.Τ.). Σε άλλες περιπτώσεις, όταν είναι αναγκαίο να δοθεί μεγαλύτερη ζωηρότητα στις διηγήσεις του, ο Μάρκος χρησιμοποιεί πλούσια φρασεολογία. Π.χ. «ούτε οίδα ούτε επίσταμαι συ τι λέγεις» (ιδ΄68), «εδίδου καρπόν αναβαίνοντα και αυξάνοντα» (δ΄8), κ.α. Άλλες φράσεις χαρακτηριστικές του ευαγγελίου του είναι: «σχιζομένους τους ουρανούς», «κράξαν και πολλά σπαράξαν», «περιβλεψάμενους αυτούς μετ’ οργής» (γ΄5), «παιδίον …εναγκαλισάμενος αυτό» (θ΄6), «κατηυλόγει τιθείς τας χείρας επ’ αυτά» (ι΄69) κ.α. Ο Μάρκος μας διασώζει λόγια του Κυρίου στη μητρική Του γλώσσα, όπως ακριβώς ειπώθηκαν: «Βοανεργές, Ταλιθά κούμι, Εφφαθά, Κορβάν, Αββά». Με λίγα λόγια το ύφος του ευαγγελίου του Μάρκου κρίνεται ρεαλιστικό, απλό και αντικειμενικό. Μας παρουσιάζει τον Κύριο όπως είναι: « ο Υιός του Θεού εν δυνάμει» (Ρωμ. α΄ 4), πρόσωπο θεανδρικό σαν γιος του Θεού αλλά και σαν γιος του ανθρώπου, ο Κύριος μας αλλά και ο συμπάσχων λυτρωτής μας. Η γλώσσα που γράφηκε το ευαγγέλιο είναι σίγουρα η ελληνική. Στη συνέχεια μεταφράστηκε στα λατινικά (Βουλγάτα) και σε άλλες γλώσσες. Δ΄ Χρόνος συγγραφής: Δεν έχει αποδειχτεί επαρκώς πότε γράφηκε το κατά Μάρκον ευαγγέλιο. Η προφητεία όμως του Κυρίου περί καταστροφής των Ιεροσολύμων φαίνεται σαν κάτι μελλοντικό. Η καταστροφή τους έγινε το 70 μ. Χ. από τον Τίτο. Ο Ευσέβιος πίστευε ότι ο χρόνος συγγραφής ήταν γύρω στο 43-44 μ.Χ. ενώ ο Ειρηναίος και ο Κλήμης Ρώμης τοποθετούν τη συγγραφή περί το 64 μ.Χ. , δηλαδή αμέσως μετά την άφιξη ή το θάνατο του Πέτρου στη Ρώμη. Ε΄ Τόπος συγγραφής: Η επικρατούσα άποψη είναι ότι το ευαγγέλιο γράφηκε στη Ρώμη. Εξαίρεση αποτελεί η άποψη του ιερού Χρυσοστόμου που δίνει σαν τόπο συγγραφής την Αίγυπτο. Στ ΄Σκοπός και «παραλήπτες» του ευαγγελίου: Ο σκοπός της συγγραφής είναι αναμφισβήτητα κατηχητικός και ιστορικός. Ιστορικά γιατί καταγράφει με λεπτομέρεια τη δημόσια δράση του Κυρίου και κατηχητικός γιατί διασώζει εμμέσως τη διδασκαλία του απ. Πέτρου. «Μάρκος ο μαθητής και ερμηνευτής Πέτρου και αυτός τα υπό του Πέτρου κηρυσσόμενα εγγράφως ημίν παρέδωκε.» (Ειρ. «κατά αιρέσεων 3ο κεφ. 10,6) Το βιβλίο απευθύνεται στους «εξ εθνών» χριστιανούς . αυτή την άποψη συμμερίζεται μεταξύ άλλων και ο Κλήμης. Αλλά υπάρχουν και εσωτερικές ενδείξεις αυτής της άποψης. Ο Μάρκος πάντα μεταφράζει τις αραμαϊκές λέξεις ενώ αντίθετα δεν εξηγεί καθόλου τις ρωμαϊκές, αφού απευθύνεται σε Ρωμαίους πολίτες. Επίσης διευκρινίζει και επεξηγεί διάφορες ιουδαϊκές συνήθειες και έθιμα όπως οι πλύσεις των χεριών (ζ΄3-4), το εβραϊκό Πάσχα (ιδ΄12), η Παρασκευή (ιε΄42), κ.α. Εφόσον λοιπόν γράφει προς εθνικούς, δεν υπάρχει ανάγκη να αποδείξει την ανθρώπινη καταγωγή του Κυρίου από το Δαβίδ ή τον Αβραάμ, ούτε ότι στο πρόσωπο του Ιησού Χριστού εκπληρώνονται όλες οι προφητείες. Αντίθετα με την εκτενή αναφορά σε θαυμαστές θεραπείες, σε αναστάσεις νεκρών, στην κυριαρχία Του επί των φυσικών δυνάμεων, σε αποδιώξεις δαιμόνων, στη Μεταμόρφωσή Του, στις Προφητείες Του για το

11 Κων. Α. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις - Λεξικό σταυρικό Του θάνατο και την Ανάστασή Του, στην πραγματοποιηθείσα τελικά επαλήθευση αυτών, στην Ανάληψη Του, στην κυριαρχία Του επί του θανάτου, καταφέρνει να αποδείξει ότι ο Ιησούς Χριστός είναι ο Υιός του Θεού.

7. Κατά Μάρκον* Άγιο Ευαγγέλιο
Κεφάλαιο α΄ (1ο)
Ενότητες του πρώτου κεφαλαίου
1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. Ο Ιωάννης ο Πρόδρομος και η διδασκαλία του Η βάπτιση του Κυρίου Οι πειρασμοί του Ιησού Ο Ιησούς προς τον κόσμο και οι πρώτοι μαθητές Θεραπεία του δαιμονισμένου της Καπερναούμ Η θεραπεία της πεθεράς του Πέτρου Άλλες θεραπείες του Κυρίου στην Καπερναούμ Η προσευχή του Κυρίου και η αναχώρησή του Η θεραπεία του λεπρού
σ. 1-8 σ.9-11 σ. 12-13 σ. 14-20 σ. 21-28 σ. 29-31 σ. 32-34 σ. 35-39 σ. 40-45

Παραπομπές στην Αγία Γραφή
Στίχοι 2-3 : Μαλαχία γ΄1, Ησαΐα μ΄3, Λουκά γ΄4, Ιωάννη α΄23, Ματθαίου γ΄3. Στίχοι 4,5,6 : Λουκά γ΄3, Μτθ. γ΄1-2. Στίχοι 9-11: Λουκά γ΄21,22, Ιωάννη α΄32,33, Μτθ. γ΄13,16,17. Στίχοι 12-13: Λουκά δ΄1-13, Μτθ. δ΄1-11. Στίχοι 14-20: Μτθ. δ΄14-22, Λουκά ε΄2-11, Ιωάννη α΄41-52. Στίχοι 21-28: Λουκ. δ΄33-35, Στίχοι 29-31: Μτθ. η΄14,15, Λουκ. δ΄38,39. Στίχοι 35-39: Ησαΐας ξα΄1-3, Λουκ. δ΄18,19 και ε΄16, Ιωάν. θ΄4. Στίχοι 40-45: Μτθ. η΄2-4, Λουκ. ε΄12-14.

Περικοπές που διαβάζονται σε ιερές ακολουθίες
α΄1-8: Κυριακή προ Φώτων και παραμονή Φώτων 3η ώρα. α΄9-11: παραμονή Φώτων 6η ώρα και ακολουθία Αγιασμού Φώτων.

Κεφάλαιο 1

12 Κων. Α. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις - Λεξικό Η αρχή του ευαγγελίου του Ιησού Χριστού Υιού του 1 Ἀρχὴ τοῦ εὐαγγελίου Ἰησοῦ Θεού, Χριστοῦ, υἱοῦ τοῦ Θεοῦ. (έγινε) σύμφωνα με τα λόγια των προφητών 2 Ὡς γέγραπται ἐν τοῖς (Ησαΐας): «Να! Εγώ στέλνω τον άγγελό μου (αυτόν προφήταις, ἰδοὺ ἐγὼ που φέρνει την αγγελία) πριν από σένα, ο οποίος θα ἀποστέλλω τὸν ἄγγελόν μου προετοιμάσει το δρόμο σου εμπρός σου (πριν από πρὸ προσώπου σου, ὃς σένα).» κατασκευάσει τὴν ὁδόν σου Φωνή κάποιου που φωνάζει στην έρημο: «Ετοιμάστε ἔμπροσθέν σου· την οδό (δρόμο) του Κυρίου, κάνετε ίσιους τους 3 φωνὴ βοῶντος ἐν τῇ ἐρήμῳ, Ἑτοιμάσατε τὴν ὁδὸν Κυρίου, δρόμους του.» εὐθείας ποιεῖτε τὰς τρίβους (Σύμφωνα λοιπόν με την προφητεία) εμφανίστηκε ο αὐτοῦ, 4 ἐγένετο Ἰωάννης βαπτίζων ἐν Ιωάννης που βάπτιζε στην έρημο και κήρυττε τῇ ἐρήμῳ καὶ κηρύσσων βάπτισμα μετάνοιας για να αφεθούν (συγχωρηθούν) βάπτισμα μετανοίας εἰς ἄφεσιν οι αμαρτίες. (ενν. από τον Κύριο) ἁμαρτιῶν. Και ερχόταν προς αυτόν (Ιωάννη) ολόκληρη η χώρα (ο 5 καὶ ἐξεπορεύετο πρὸς αὐτὸν λαός) των Ιουδαίων και οι κάτοικοι των Ιεροσολύμων, πᾶσα ἡ Ἰουδαία χώρα καὶ οἱ και βαπτίζονταν όλοι, στον ποταμό Ιορδάνη απ΄ αυτόν Ἱεροσολυμῖται, καὶ ἐβαπτίζοντο , αφού πρώτα εξομο-λογούνταν (κατονόμαζαν πάντες ἐν τῷ Ἰορδάνῃ ποταμῷ δημόσια ) τις αμαρτίες τους. ὑπ’ αὐτοῦ ἐξομολογούμενοι τὰς ἁμαρτίας αὐτῶν. Ο Ιωάννης ήταν ντυμένος με ρούχο (ενν.) από τρίχες 6 ἦν δὲ ὁ Ἰωάννης ἐνδεδυμένος τρίχας καμή-λου καὶ ζώνην καμήλας και είχε δερμάτινη ζώνη γύρω από τη μέση δερματίνην περὶ τὴν ὀσφὺν του και έτρωγε ακρίδες και άγριο μέλι (ενν. από αὐτοῦ, καὶ ἐσθίων ἀκρίδας καὶ άγριες μέλισσες). μέλι ἄγριον. 7 καὶ ἐκήρυσσε λέγων· Και κήρυττε μ’ αυτά τα λόγια: «Έρχεται πίσω μου Ἔρχεται ὁ ἰσχυρότερός μου αυτός που είναι ισχυρότερος από μένα, του οποίου δεν ὀπίσω μου, οὗ οὐκ εἰμὶ ἱκανὸς είμαι ικανός να σκύψω και να λύσω το λουρί από τα κύψας λῦσαι τὸν ἱμάντα τῶν υποδήματά του. ὑποδημάτων αὐτοῦ. Εγώ βέβαια σας βάπτισα με νερό, αυτός όμως θα σας 8 ἐγὼ μὲν ἐβάπτισα ὑμᾶς ἐν βαπτίσει με Άγιο Πνεύμα.” ὕδατι, αὐτὸς δὲ βαπτίσει ὑμᾶς ἐν Πνεύματι ἁγίῳ. Και έγινε εκείνες τις ημέρες το εξής: ήρθε ο Ιησούς 9 Καὶ ἐγένετο ἐν ἐκείναις ταῖς από τη Ναζαρέτ* της Γαλιλαίας και βαπτίσθηκε από ἡμέραις ἦλθεν ὁ Ἰησοῦς ἀπὸ τον Ιωάννη στον Ιορδάνη ποταμό. Ναζαρὲτ τῆς Γαλιλαίας καὶ ἐβαπτίσθη ὑπὸ Ἰωάννου εἰς Και αμέσως όταν ανέβαινε (έβγαινε) ο Ιησούς από το τὸν Ἰορδάνην. 10 καὶ εὐθέως ἀναβαίνων ἀπὸ νερό, είδε τους ουρανούς να σχίζονται (να ανοίγουν) τοῦ ὕδατος εἶδε σχιζο-μένους και το Άγιο Πνεύμα σαν περιστέρι να κατεβαίνει τοὺς οὐρανοὺς καὶ τὸ Πνεῦμα πάνω του. ὡς περιστερὰν καταβαῖνον ἐπ’

ήταν μαζί με τα θηρία και οι άγγελοι τον ραζόμενος ὑπὸ τοῦ σατανᾶ. Και αμέσως πλοίῳ μετὰ τῶν μισθωτῶν το Σάββατο*. Και λέγοντας ότι έχει συμπληρωθεί ο χρόνος και Θεοῦ πλησίασε (έφτασε) η βασιλεία του Θεού. Και ἡμέρας τεσσαράκοντα πει. 19 Καὶ προβὰς ἐκεῖθεν ὀλίγον και τους (είδε) στο πλοίο (μικρό σκάφος) να εἶδεν Ἰάκωβον τὸν τοῦ φροντίζουν τα δίχτυα. Γαλιλαίας*. καὶ αὐτοὺς ἐν και αμέσως τους κάλεσε.” 11 καὶ φωνὴ ἐγένετο ἐκ τῶν οὐρανῶν· Σὺ εἶ ὁ υἱός μου ὁ ἀγαπητός.”(τους έλεγε) βασιλεία τοῦ Θεοῦ· μετανοεῖτε Περπατώντας δίπλα (κοντά) στη θάλασσα (λίμνη) της καὶ πιστεύετε ἐν τῷ εὐαγγελίῳ. 21 Καὶ εἰσπορεύονται εἰς . (ενν. είδε το Σίμωνα* και τον Ανδρέα*. ήρθε 14 Μετὰ δὲ τὸ παραδοθῆναι ο Ιησούς στη Γαλιλαία κηρύττοντας Ἰωάννην ἦλθεν ὁ Ἰησοῦς εἰς το Ευαγγέλιο (το ευχάριστο μήνυμα) της βασιλείας τὴν Γαλιλαίαν κηρύσσων τὸ εὐαγγέλιον τῆς βασιλείας τοῦ του Θεού. 18 καὶ εὐθέως ἀφέντες τὰ δίκτυα αὐτῶν ἠκολούθησαν Και όταν προχώρησε λίγο πιο κει είδε τον Ιάκωβο*. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . τον 16 Περιπατῶν δὲ παρὰ τὴν αδελφό αυτού του Σίμωνα . το γιο του Ζεβεδαίου* και τον Ιωάννη* τον αδελφό του αὐτῷ.Λεξικό αὐτόν· Και μια φωνή ακούστηκε απ’ τον ουρανό:”Εσύ είσαι ο γιος μου ο αγαπητός εις τον οποίο έχω ευαρεστηθεί. Και είπε σ’ αυτούς ο Ιησούς: «Εμπρός ελάτε πίσω μου βάλλοντας ἀμφίβληστρον ἐν τῇ (μαζί μου) και θα σας κάνω να γίνετε ψαράδες θαλάσσῃ· ἦσαν γὰρ ἁλιεῖς· ανθρώπων» 17 καὶ εἶπεν αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς· Δεῦτε ὀπίσω μου. ”Μετανοήστε 15 καὶ λέγων ὅτι Πεπλήρωται ὁ καιρὸς καὶ ἤγγικεν ἡ και πιστέψτε στο Ευαγγέλιο. γιατί ήταν ψαράδες. καὶ υπηρετούσαν. Μετά τη σύλληψη (και τη φυλάκιση) του Ιωάννη. ἀνθρώπων. αφού μπήκε στη συναγωγή. που έριχναν δίχτυα στη θάλασσαν τῆς Γαλιλαίας εἶδε θάλασσα. Α. ἀπῆλθον ὀπίσω αὐτοῦ. καὶ ἀφέντες τὸν πατέρα αὐτῶν Ζεβεδαῖον ἐν τῷ Και (μετά) μπαίνουν στην Καπερναούμ*. αὐτούς. καὶ οἱ ἄγγελοι διηκόνουν αὐτῷ. Και αμέσως μετά το Άγιο Πνεύμα τον βγάζει (οδηγεί) 12 Καὶ εὐθέως τὸ Πνεῦμα στην έρημο. ἐν σοὶ εὐδόκησα. ἦν μετὰ τῶν θηρίων. μισθωτούς (εργαζόμενους ψαράδες) έφυγαν πίσω του 20 καὶ εὐθέως ἐκάλεσεν (ακολούθησαν τον Κύριο). Ζεβεδαίου καὶ Ἰωάννην τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ. αὐτὸν ἐκβάλλει εἰς τὴν ἔρημον· Και ήταν (έμεινε) εκεί στην έρημο σαράντα ημέρες 13 καὶ ἦν ἐκεῖ ἐν τῇ ἐρήμῳ πειραζόμενος (δοκιμαζόμενος) από το Σατανά. Και αυτοί αφού άφησαν τον τῷ πλοίῳ καταρτίζοντας τὰ πατέρα τους το Ζεβεδαίο μέσα στο πλοίο μαζί με τους δίκτυα.13 Κων. μιας και ήταν Σίμωνα καὶ Ἀνδρέαν τὸν ψαράδες) ἀδελφὸν αὐτοῦ τοῦ Σίμωνος. καὶ ποιήσω ὑμᾶς γενέσθαι ἁλιεῖς Και αμέσως αφού άφησαν τα δίχτυα τους τον ακολούθησαν. δίδασκε.

(ακόμα κι αυτά). τι κοινό έχουμε (ποια σχέση) εμείς με σένα . 30 ἡ δὲ πενθερὰ Σίμωνος Και αφού πλησίασε.» ὁ ἅγιος τοῦ Θεοῦ. καὶ ἀνέκραξε καταστρέψεις.» 24 λέγων· Ἔα. σε γνωρίζω ποιος είσαι : (είσαι) ο άγιος του Θεού. Ιησού Ναζαρηνέ. ώστε πνεῦμα τὸ ἀκάθαρτον καὶ να συζητούν μεταξύ τους λέγοντας: «Τι είναι αυτό. Ἰωάννου. Και ο Ιησούς το επιτίμησε (μάλωσε αυστηρά) Ἰησοῦ Ναζαρηνέ; ἦλθες ἀπολέσαι ἡμᾶς; οἶδά σε τίς εἶ. 31 καὶ προσελθὼν ἤγειρεν αὐτὴν κρατήσας τῆς χειρός Όταν άρχισε να νυχτώνει και έδυσε ο ήλιος . κράξαν φωνῇ μεγάλῃ ἐξῆλθεν Ποια είναι αυτή η καινούργια διδασκαλία . και (εκείνα) να υπακούνε σ’ αυτόν. 26 καὶ σπαράξαν αὐτὸν τὸ Και όλοι καταλήφθηκαν από μεγάλη έκπληξη. που (ώστε) ἐξ αὐτοῦ. λέγοντας: «Φιμώσου (κλείσε το στόμα σου) και βγες απ’ αυτόν. τη σήκωσε πιάνοντάς της το χέρι. ὥστε συζητεῖν πρὸς ἑαυτοὺς λέγοντας· Τί ἐστι τοῦτο; τὶς ἡ διδαχὴ ἡ καινὴ αὕτη. 22 καὶ ἐξεπλήσσοντο ἐπὶ τῇ διδαχῇ αὐτοῦ· ἦν γὰρ διδάσκων αὐτοὺς ὡς ἐξου-σίαν Και εκεί στη συναγωγή τους ήταν ένας άνθρωπος που ἔχων. καὶ Και αμέσως την άφησε ο πυρετός και τους υπηρετούσε εὐθέως λέγουσιν αὐτῷ περὶ (ως φιλοξενούμενούς της). περίχωρον τῆς Γαλιλαίας. ἔξελθε ἐξ αὐτοῦ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . κατέκειτο πυρέσσουσα. 23 Καὶ ἦν ἐν τῇ συναγωγῇ αὐτῶν ἄνθρωπος ἐν πνεύματι λέγοντας: «Άφησέ μας. καὶ ὑπακούουσιν αὐτῷ; Και όταν αμέσως (μετά) βγήκαν απ’ τη συναγωγή 28 καὶ ἐξῆλθεν ἡ ἀκοὴ αὐτοῦ ήρθαν στο σπίτι του Σίμωνα και του Ανδρέα μαζί με εὐθὺς πανταχοῦ εἰς ὅλην τὴν τον Ιάκωβο και τον Ιωάννη. βγήκε απ’ αυτόν.Λεξικό Καπερναούμ· καὶ εὐθέως τοῖς Και (ο κόσμος) έμενε έκπληκτος από τη διδασκαλία σάββασιν εἰσελθὼν εἰς τὴν του γιατί τους δίδασκε σαν να έχει εξουσία και όχι συναγωγὴν ἐδίδασκε. 29 Καὶ εὐθέως ἐκ τῆς συναγωγῆς ἐξελθόντες ἦλθον εἰς τὴν οἰκίαν Σίμωνος καὶ Όμως η πεθερά του Σίμωνα ήταν κατάκοιτη με πυρετό Ἀνδρέου μετὰ Ἰακώβου καὶ και αμέσως του μίλησαν γι’ αυτήν.14 Κων. Και αφού το πνεύμα το ακάθαρτο τον τάραξε (με 25 καὶ ἐπετίμησεν αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς λέγων· Φιμώθητι καὶ σπασμούς) και ούρλιαξε με δυνατή φωνή. με εξουσία να διατάζει τα ακάθαρτα πνεύματα 27 καὶ ἐθαμβήθησαν πάντες. αὐτῆς. τί ἡμῖν καὶ σοί. του αὐτῆς· καὶ ἀφῆκεν αὐτὴν ὁ έφεραν κοντά του όλους τους ασθενείς και τους . τοῖς ἀκαθάρτοις ἐπιτάσσει. ήρθες να μας ἀκαθάρτῳ. καὶ οὐχ ὡς οἱ είχε πνεύμα ακάθαρτο (δαιμονισμένος) και φώναζε γραμματεῖς. ὅτι κατ’ Και βγήκε (διαδόθηκε) η φήμη του αμέσως σ’ όλα τα ἐξουσίαν καὶ τοῖς πνεύμασι περίχωρα της Γαλιλαίας. Α. όπως οι γραμματείς*.

15 Κων. και όλη η πόλη (ο κόσμος) είχε μαζευτεί κοντά στην 32 Ὀψίας δὲ γενομένης. κἀκεῖ Και αφού τον βρήκαν του λένε ότι όλοι τον ζητούν προσηύχετο. ἔφερον πρὸς αὐτὸν πάντας τοὺς κακῶς ἔχοντας Και θεράπευσε πολλούς αρρώστους που υπέφεραν καὶ τοὺς δαιμονιζομένους· από διάφορες αρρώστιες και πολλά δαιμόνια έβγαλε 33 καὶ ἦν ἡ πόλις ὅλη τα οποία δεν άφηνε (δεν επέτρεπε) να μιλούν. ἔδυ ὁ ἥλιος. αμέσως έφυγε απ’ αυτόν η λέπρα ἐκτείνας τὴν χεῖρα ἥψατο και καθαρίστηκε. σ’ όλη τη Γαλιλαία και έβγαζε τα δαιμόνια. Και (ο Ιησούς) τους λέει: «ας πάμε στις γειτονικές 37 καὶ εὑρόντες αὐτὸν κωμοπόλεις. αφού άπλωσε το λεπρὸς παρακαλῶν αὐτὸν καὶ γονυπετῶν αὐτὸν καὶ λέγων χέρι του. μπορείς να με καθαρίσεις . ὅτε πόρτα. εἰς ἔρημον τόπον.» 40 Καὶ ἔρχεται πρὸς αὐτὸν Ο Ιησούς επειδή τον σπλαχνίστηκε.» με καθαρίσαι. γιατί ἐπισυνηγμένη πρὸς τὴν θύραν· γνώριζαν ότι αυτός είναι ο Χριστός (και δεν ήθελε τη 34 καὶ ἐθεράπευσε πολλοὺς μαρτυρία ακαθάρτων δαιμόνων {Ι. αφού σηκώθηκε. Χριστὸν εἶναι. καὶ ἐκαθαρίσθη. γι’ αυτό το λόγο λέγουσιν αὐτῷ ὅτι πάντες σε έχω βγει (ενν. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . για να κηρύξω κι εκεί . καθαρίσθητι· Και αφού του μίλησε αυστηρά αμέσως τον έβγαλε έξω 42 καὶ εἰπόντος αὐτοῦ εὐθέως και του λέει: ἀπῆλθεν ἀπ’ αὐτοῦ ἡ λέπρα. Και έρχεται σ’ αυτόν ένας λεπρός* παρακαλώντας τον γονατιστός και του λέει : «Αν θέλεις.Λεξικό πυρετός εὐθέως. καὶ δαιμόνια πολλὰ χαράματα). Και ενώ έλεγε αυτά. 38 καὶ λέγει αὐτοῖς· Ἄγωμεν Και κήρυττε στις συναγωγές αυτές (των κωμοπόλεων) εἰς τὰς ἐχομένας κωμοπό-λεις. αλλά 43 καὶ ἐμβριμησάμενος αὐτῷ πήγαινε δείξε τον εαυτό σου στον ιερέα και πρόσφερε εὐθέως ἐξέβαλεν αὐτόν καὶ για τον καθαρισμό σου αυτά που καθόρισε ο Μωυσής . 39 καὶ ἦν κηρύσσων ἐν ταῖς συναγωγαῖς αὐτῶν εἰς ὅλην τὴν Γαλιλαίαν καὶ τὰ δαιμόνια ἐκβάλλων. έξω από την πόλη). βγήκε και κατευθύνἐξέβαλε. ὅτι ᾔδεισαν αὐτὸν θηκε σ’ έναν έρημο τόπο και εκεί προσευχόταν. αὐτῷ ὅτι Ἐὰν θέλῃς δύνασαί καθαρίσου (γίνε καλά). (τον θέλουν). κακῶς ἔχοντας ποικίλαις Και το πρωί. ενώ ήταν ακόμα πολύ σκοτάδι (βαθιά νόσοις. ζητοῦσι. ἵνα καὶ ἐκεῖ κηρύξω· εἰς τοῦτο γὰρ ἐξελήλυθα. 41 ὁ δὲ Ἰησοῦς σπλαγχνισθεὶς.Κ. τον ακούμπησε και του λέει: «Θέλω .}). «Κοίταξε να μην πεις τίποτα σε κανέναν. 35 Καὶ πρωῒ ἔννυχα λίαν Και έτρεξαν κοντά του ο Σίμωνας και οι σύντροφοί ἀναστὰς ἐξῆλθε καὶ ἀπῆλθεν του. αὐτοῦ καὶ λέγει αὐτῷ· Θέλω.Θ. 36 καὶ κατεδίωξαν αὐτὸν ὁ Σίμων καὶ οἱ μετ’ αὐτοῦ. καὶ διηκόνει δαιμονισμένους αὐτοῖς. καὶ οὐκ ἤφιε λαλεῖν τὰ δαιμόνια. Α.

4. Κι εκεί 45 ὁ δὲ ἐξελθὼν ἤρξατο (αλλά ακόμα κι εκεί) έρχονταν προς αυτόν από κηρύσσειν πολλὰ καὶ παντού. 3. θ΄1-8. Α. 1-12 στ. αλλά έμενε έξω. Στίχοι 18-22: Λουκά ε΄33-39. ώστε να μη μπορεί καθαρισμοῦ σου ἃ προσέταξε πια αυτός (ενν. 13-17 στ. 2. Στίχοι 23-28: Λουκά στ΄1-5. Μτθ. Μτθ. ο Ιησούς) να μπει φανερά σε καμία Μωϋσῆς. Μτθ. Στίχοι 13-17: Λουκά ε΄27-32. ιβ΄1-8. σε έρημους τόπους. Στίχος 26: Α΄ Βασιλειών κα΄1-6 (το γεγονός με τους άρτους του Δαβίδ). θ΄14-17.Λεξικό λέγει αὐτῷ· σαν μαρτυρία σου σ’ αυτούς (ενν. Μτθ. τους Ιουδαίους). διαφημίζειν τὸν λόγον.16 Κων. 23-28 Παραπομπές στην Αγία Γραφή Στίχοι 1-12: Λουκά ε΄17-26. θ΄9-13. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . εἰς μαρτύριον αὐτοῖς. πόλη. . ὥστε μηκέτι αὐτὸν δύνασθαι φανερῶς εἰς πόλιν εἰσελθεῖν. ἀλλ’ ὕπαγε σεαυτὸν δεῖξον τῷ Αυτός όμως μόλις βγήκε άρχισε να διαλαλεί πολλά ἱερεῖ καὶ προσένεγκε πε-ρὶ τοῦ και να διαφημίζει τη θεραπεία του. Η θεραπεία του παραλυτικού της Καπερναούμ Η εκλογή του Ματθαίου ως μαθητή του Κυρίου Η νηστεία Η αργία του Σαββάτου στ. 44 Ὅρα μηδενὶ μηδὲν εἴπῃς. ἀλλ’ ἔξω ἐν ἐρήμοις τόποις ἦν· καὶ ἤρχοντο πρὸς αὐτὸν πάντοθεν. Κεφάλαιο β΄ (2ο) Ενότητες δευτέρου κεφαλαίου 1. 18-22 στ.

17 Κων. Α. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις - Λεξικό

Περικοπές που διαβάζονται στις ιερές ακολουθίες
β΄ 1-12: Κυριακή Β΄ Νηστειών. β΄ 23-28: Σάββατο Α΄ Νηστειών (μαζί και το γ΄1-5).

1 Καὶ εἰσῆλθε πάλιν εἰς Και μπήκε πάλι στην πόλη της Καπερναούμ μετά από Καπερναοὺμ δι’ ἡμερῶν καὶ μέρες και ακούστηκε (διαδόθηκε) ότι βρίσκεται σε ἠκούσθη ὅτι εἰς οἶκόν ἐστι. κάποιο σπίτι. 2 καὶ εὐθέως συνήχθησαν Και αμέσως μαζεύτηκαν (τόσοι) πολλοί, ώστε να μη πολλοὶ, ὥστε μηκέτι χωρεῖν μηδὲ τὰ πρὸς τὴν θύραν· καὶ ἐλάλει χωράει κανέναν (άλλο), ούτε μπροστά στην πόρτα, και τους κήρυττε (δίδασκε) το λόγο του Θεού. αὐτοῖς τὸν λόγον. 3 καὶ ἔρχονται πρὸς αὐτὸν Και έρχονται (κάποιοι) προς το μέρος του παραλυτικὸν φέροντες, κουβαλώντας έναν παράλυτο τον οποίο σήκωναν τέσσερις (ενν. άνδρες). αἰρόμενον ὑπὸ τεσσάρων. 4 καὶ μὴ δυνάμενοι προσεγγίσαι Και επειδή δε μπορούσαν να πλησιάσουν σ’ αυτόν αὐτῷ διὰ τὸν ὄχλον, (Κύριο), εξαιτίας του πλήθους, αφαίρεσαν τη στέγη ἀπεστέγασαν τὴν στέγην ὅπου που υπήρχε και ανοίγοντας (δημιουργώντας ένα ἦν, καὶ ἐξορύξαντες χαλῶσι τὸν άνοιγμα) κατεβάζουν (με σχοινιά) το κρεβάτι, πάνω κράβαττον ἐφ’ ᾧ ὁ παραλυτικὸς στο οποίο ήταν κατάκοιτος ο παράλυτος. κατέκειτο. Βλέποντας ο Ιησούς την πίστη τους λέει στον 5 ἰδὼν δὲ ὁ Ἰησοῦς τὴν πίστιν παράλυτο: «παιδί μου, σου συγχωρούνται όλες αὐτῶν λέγει τῷ παραλυτικῷ· οιαμαρτίες σου.» (Το είπε ο Κύριος βλέποντας την Τέκνον, ἀφέ-ωνταί σοι αἱ πράξη τους να επιβεβαιώνει την μεγάλη τους πίστη). ἁμαρτίαι σου. Κάποιοι απ’ τους γραμματείς* ήταν εκεί καθισμένοι 6 ἦσαν δέ τινες τῶν γραμματέων ἐκεῖ καθήμενοι καὶ και σκέφτονταν από μέσα τους (συλλογίζονταν με το διαλογιζόμενοι ἐν ταῖς καρδίαις μυαλό τους).

18 Κων. Α. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις - Λεξικό αὐτῶν· 7 Τί οὗτος οὕτως λαλεῖ Γιατί αυτός λέει τέτοιες βλασφημίες (ότι δηλαδή βλασφημίας; τίς δύναται ἀφιέναι συγχωρεί αμαρτίες); Ποιος μπορεί να συγχωρεί ἁμαρτίας εἰ μὴ εἷς ὁ Θεός; αμαρτίες, παρά μόνον ένας , ο Θεός; 8 καὶ εὐθέως ἐπιγνοὺς ὁ Ἰησοῦς Και αμέσως μόλις ο Ιησούς κατάλαβε με το πνεύμα τῷ πνεύματι αὐτοῦ ὅτι οὕτως του (το φωτισμένο θεϊκό Του) ότι έτσι αυτοί αὐτοὶ δια-λογίζονται ἐν ἑαυτοῖς σκέφτονται τους είπε: «Γιατί κάνετε αυτές τις σκέψεις εἶπεν αὐτοῖς· Τί ταῦτα διαλοστις καρδιές σας(μέσα σας);» γίζεσθε ἐν ταῖς καρδίαις ὑμῶν; 9 τί ἐστιν εὐκοπώτερον, εἰπεῖν Τι είναι ευκολότερο; Να πω στον παράλυτο σου τῷ παραλυτικῷ, ἀφέωνταί σου χαρίζονται (συγχωρούνται) οι αμαρτίες ή να πω, σήκω αἱ ἁμαρτίαι, ἢ εἰπεῖν, ἔγειρε καὶ ἆρον τὸν κράβαττόν σου καὶ και πάρε το κρεβάτι σου και περπάτα;» περιπάτει; 10 ἵνα δὲ εἰδῆτε ὅτι ἐξουσίαν «Για να μάθετε ότι ο Υιός του ανθρώπου έχει εξουσία ἔχει ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου να αφήνει (ενν. συγχωρεί) αμαρτίες επί της γης», λέει ἀφιέναι ἐπὶ τῆς γῆς ἁμαρτίας στον παράλυτο : λέγει τῷ παραλυ-τικῷ· 11 Σοὶ λέγω, ἔγειρε καὶ ἆρον τὸν «Σε σένα λέω (μιλάω), σήκω και πάρε το κρεβάτι σου κράβαττόν σου καὶ ὕπαγε εἰς τὸν και πήγαινε στο σπίτι σου.» οἶκόν σου. Και σηκώθηκε αμέσως, και αφού πήρε το κρεβάτι του βγήκε (απ’ το σπίτι) μπροστά απ’ όλους (τα βλέμματα όλων), με αποτέλεσμα να εκπλαγούν όλοι και να δοξάζουν το Θεό λέγοντας ότι τέτοιο (πράγμα) ποτέ δεν είδαμε. Και βγήκε πάλι (απ’ την Καπερναούμ) προς τη 13 Καὶ ἐξῆλθε πάλιν παρὰ τὴν θάλασσαν· καὶ πᾶς ὁ ὄχλος θάλασσα (λίμνη της Γαλιλαίας). Και όλος ο κόσμος ἤρχετο πρὸς αὐτόν, καὶ έρχονταν προς αυτόν και τους δίδασκε. ἐδίδασκεν αὐτούς. 14 καὶ παράγων εἶδε Λευῒν τὸν Και καθώς περνούσε (περπατούσε) είδε τον Λευΐ το τοῦ Ἁλφαίου, καθήμενον ἐπὶ τὸ γιο του Αλφαίου να κάθεται στο τελωνείο (να τελώνιον, καὶ λέγει αὐτῷ· εισπράττει φόρους) και λέει σ’ αυτόν: «Ακολούθησέ Ἀκολούθει μοι. καὶ ἀναστὰς με.» Και ο Λευΐ αφού σηκώθηκε τον ακολούθησε. ἠκολούθησεν αὐτῷ. 12 καὶ ἠγέρθη εὐθέως, καὶ ἄρας τὸν κράβαττον ἐξῆλθεν ἐναντίον πάντων, ὥστε ἐξίστασθαι πάντας καὶ δοξάζειν τὸν Θεὸν λέγοντας ὅτι Οὐδέποτε οὕτως εἴδομεν. 15 Καὶ ἐγένετο ἐν τῷ κατακεῖσθαι αὐτὸν ἐν τῇ οἰκίᾳ αὐτοῦ, καὶ πολλοὶ τελῶναι καὶ ἁμαρτωλοὶ συ-νανέκειντο τῷ Ἰησοῦ καὶ τοῖς μαθηταῖς αὐτοῦ· ἦσαν γὰρ πολλοί, καὶ ἠκολούθησαν αὐτῷ. Και ενώ κάθονταν (ο Κύριος) στο σπίτι του (Λευΐ), πολλοί τελώνες* και αμαρτωλοί κάθονταν στο ίδιο τραπέζι με τον Ιησού και τους μαθητές του , γιατί ήταν πολλοί αυτοί που τον ακολούθησαν.

16 καὶ οἱ γραμματεῖς καὶ οἱ Και οι γραμματείς και οι Φαρισαίοι όταν είδαν αυτόν Φαρισαίοι ἰδόντες αὐτὸν να τρώει με τους τελώνες και τους αμαρτωλούς έλεγαν ἐσθίοντα μετὰ τῶν τελωνῶν καὶ στους μαθητές του: «Γιατί (ο δάσκαλός σας) τρώει και

19 Κων. Α. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις - Λεξικό ἁμαρτωλῶν ἔλεγον τοῖς πίνει με τους τελώνες και τους αμαρ-τωλούς;» μαθηταῖς αὐτοῦ· Τί ὅτι μετὰ τῶν τελωνῶν καὶ ἁμαρ-τωλῶν ἐσθίει καὶ πίνει; Και όταν τους άκουσε ο Ιησούς τους λέει: «Δεν έχουν 17 καὶ ἀκούσας ὁ Ἰησοῦς λέγει ανάγκη οι ισχυροί (υγιείς) από γιατρό, αλλά οι αὐτοῖς· Οὐ χρείαν ἔχουσιν οἱ άρρωστοι. Δεν ήρθα να καλέσω δικαίους (ενν. εκείνους ἰσχύοντες ἰατροῦ, ἀλλ’ οἱ κακῶς ἔχοντες· οὐκ ἦλθον καλέσαι που νομίζουν ότι είναι δίκαιοί), αλλά αμαρτωλούς σε δικαίους, ἀλλὰ ἁμαρτωλούς εἰς μετάνοια. μετάνοιαν. Και ήταν (τότε η περίοδος) που οι μαθητές του Ιωάννη 18 Καὶ ἦσαν οἱ μαθηταὶ (του Βαπτιστή) και οι Φαρισαίοι νήστευαν (κατά Ἰωάννου καὶ οἱ τῶν Φαρισαῖων παράδοση). Και έρχονται κάποιοι και του λένε: «Γιατί νηστεύοντες. καὶ ἔρχονται καὶ οι μαθητές του Ιωάννη και οι Φαρισαίοι νηστεύουν, λέγουσιν αὐτῷ· Διατί οἱ μαθηταὶ ενώ οι δικοί σου μαθητές δε νηστεύουν;» Ἰωάννου καὶ οἱ τῶν Φαρισαίων νηστεύουσιν, οἱ δὲ σοὶ μαθηταὶ οὐ νηστεύουσι; Και είπε σ’ αυτούς ο Ιησούς: «Μήπως μπορούν οι 19 καὶ εἶπεν αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς· Μὴ δύνανται οἱ υἱοὶ τοῦ καλεσμένοι του γάμου (μπράτιμοι), όταν ο γαμπρός νυμφῶνος, ἐν ᾧ ὁ νυμφίος μετ’ είναι μαζί τους να νηστεύουν; Όσο χρόνο έχουν μαζί αὐτῶν ἐστι, νηστεύειν; ὅσον τους το νυμφίο (γαμπρό) δεν μπορούν να νηστεύουν. χρόνον μεθ’ ἑαυτῶν ἔχουσι τὸν νυμφίον, οὐ δύνανται νηστεύειν. 20 ἐλεύσονται δὲ ἡμέραι ὅταν ἀπαρθῇ ἀπ’ αὐτῶν ὁ νυμφίος, καὶ τότε νηστεύσουσιν ἐν ἐκείναις ταῖς ἡμέραις. 21 οὐδεὶς ἐπίβλημα ῥάκους ἀγνάφου ἐπιρράπτει ἐπὶ ἱματίῳ παλαιῷ· εἰ δὲ μήγε, αἴρει τὸ πλήρωμα αὐτοῦ, τὸ καινὸν τοῦ παλαιοῦ, καὶ χεῖρον σχίσμα γίνεται. Θα έρθουν όμως μέρες, όταν αρπαχτεί (φύγει) απ’ αυτούς ο νυμφίος* και τότε θα νηστέψουν εκείνες τις μέρες (ενν. μετά τη σταυρική θυσία του Κυρίου).

Κανείς δε ράβει μπάλωμα από καινούριο ύφασμα πάνω σε παλιό ρούχο, γιατί είδ’ άλλως το συμπλήρωμα το καινούριο (το μπάλωμα δηλαδή) τραβάει το παλιό (ρούχο) και το σκίσιμο γίνεται χειρότερο. (Ενν. ο Κύριος ότι η νέα διδασκαλία δεν μπορεί να προσαρμοστεί στους φθαρμένους τύπους των Φαρισαίων.) 22 καὶ οὐδεὶς βάλλει οἶνον νέον εἰς ἀσκοὺς παλαιούς· εἰ δὲ μή, Και κανείς δε βάζει καινούριο κρασί (μούστο) σε παλιά ῥήσσει ὁ οἶνος ὁ νέος τοὺς ασκιά, γιατί αλλιώς το νέο κρασί θα σκίσει τα ασκιά ἀσκούς, καὶ ὁ οἶνος ἐκχεῖται καὶ και θα χυθεί, ενώ τα ασκιά θα καταστραφούν. Αλλά το οἱ ἀσκοί ἀπολοῦνται· ἀλλὰ νέο κρασί πρέπει να το βάζουμε σε καινούρια ασκιά.» οἶνον νέον εἰς ἀσκοὺς καινούς βλετέον. 23 Καὶ ἐγένετο παραπο- Και συνέβη να διασχίσει κάποιο Σάββατο κάποια ρεύεσθαι αὐτὸν ἐν τοῖς σάβ-βασι σπαρμένα χωράφια και άρχισαν οι μαθητές του ν’ διὰ τῶν σπορίμων, καὶ ἤρξαντο οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ ὁδὸν ποιεῖν ανοίγουν δρόμο, κόβοντας και τρώγοντας τα στάχυα. τίλλοντες τοὺς στάχυας. Και οι Φαρισαίοι έλεγαν: «Κοίτα τι κάνουν (οι μαθητές

6. κάτι που δεν πρέπει. Α. 20-27 στ. Λουκά στ΄6-11. και τους άρτους (τα 26 πῶς εἰσῆλθεν εἰς τὸν οἶκον τοῦ Θεοῦ ἐπὶ Ἀβιάθαρ ψωμιά) της προθέσεως έφαγε. Κεφάλαιο γ΄ (3ο) Ενότητες τρίτου κεφαλαίου 1.) σάββατον· Ώστε ο Υιός του ανθρώπου είναι κύριος και του 28 ὥστε κύριός ἐστιν ὁ υἱὸς τοῦ Σαββάτου. 4. 1-6 στ. 3.Λεξικό 24 καὶ οἱ Φαρισαῖοι ἔλεγον σου) ενώ είναι Σάββατο. 2. οὐχ ὁ ἄνθρωπος διὰ τὸ ξερού εξωτερικού τύπου. 13-19 στ.» (Ενν. 7-12 στ.» ἀνθρώπου καὶ τοῦ σαββάτου. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .) σάββασιν ὃ οὐκ ἔξεστι. οὓς οὐκ ιερείς. τότε αὐτοῦ; που ήταν αρχιερέας ο Αβιάθαρ*. σάββατον διὰ τὸν ἄνθρωπον (Αλλιώς: ο άνθρωπος δεν πρέπει να είναι δούλος ενός ἐγένετο. αὐτῷ· Ἴδε τί ποιοῦσιν ἐν τοῖς ότι βεβηλώνουν το Σάββατο. 28-30 στ. Δαυῒδ ὅτε χρείαν ἔσχε καὶ ἐπείνασεν αὐτὸς καὶ οἱ μετ’ (Δεν γνωρίζετε) ότι μπήκε στον οίκο του Θεού .» καὶ ἔδωκε καὶ τοῖς σὺν αὐτῷ οὖσι; και τους έλεγε (σαν συμπέρασμα): «Το Σάββατο έγινε 27 καὶ ἔλεγεν αὐτοῖς· Τὸ για τον άνθρωπο. αυτούς τους οποίους ἀρχιερέως καὶ τοὺς ἄρτους τῆς (άρτους) δεν έπρεπε (κανείς να φάει) παρά μόνο οι προθέσεως ἔφαγεν. και έδωσε (να φάνε) και σ’ αυτούς που ήταν ἔξεστι φαγεῖν εἰ μὴ τοῖς ἱερεῦσι. . 31-35 Παραπομπές στην Αγία Γραφή Στίχοι 1-6: Μτθ. Η θεραπεία του ανθρώπου με το ξηρό χέρι Άλλες θεραπείες κοντά στη λίμνη Γεννησαρέτ Η εκλογή των δώδεκα Αποστόλων Βολές κατά του Ιησού για συνέργεια σατανική Η βλασφημία κατά του Αγίου Πνεύματος Οι πραγματικοί «συγγενείς» του Κυρίου στ.20 Κων. 5. όχι ο άνθρωπος για το Σάββατο. Και αυτός τους απαντούσε: «Ποτέ ας δε διαβάσατε τι 25 καὶ αὐτὸς ἔλεγεν αὐτοῖς· έκανε ο Δαβίδ* όταν είχε (βρέθηκε σε) ανάγκη και Οὐδέποτε ἀνέγνωτε τί ἐποίησε πείνασε αυτός και εκείνοι που ήταν μαζί του. μαζί του. ιβ΄9-14.

Περικοπές που διαβάζονται στις ιερές ακολουθίες γ΄1-5. λέει στον άνθρωπο: «Άπλωσε το χέρι . κατηγορήσουν. Στίχοι 20-27: Λουκά ια΄15-22. μαζί με β΄23-28: Σάββατο Α΄ Νηστειών. 3 καὶ λέγει τῷ ἀνθρώπῳ τῷ Και λέει στον άνθρωπο που είχε ξεραμένο το χέρι: ἐξηραμμένην ἔχοντι τὴν χεῖρα· «Σήκω (και έλα) εδώ στη μέση (ενν. 5 καὶ περιβλεψάμενος αὐτοὺς μετ’ ὀργῆς. θ΄34. Μτθ. Μτθ. για να τον κατηγορήσωσιν αὐτοῦ. Λουκά ιβ΄10.» Ἔγειρε εἰς τὸ μέσον. Μτθ. ι΄1-4.21 Κων. Α. ιβ΄31-32. ιβ΄46-50. Στίχοι 13-19: Λουκά στ΄12-16. ἄνθρωπος ἐξηραμμένην ἔχων τὴν χεῖρα. ἵνα μήπως τον θεραπεύσει το Σάββατο.) σάββασι θεραπεύσει αὐτόν. Να σώσεις μια ζωή ή να τη σκοτώσεις. Και αφού κοίταξε (τους) γύρω του με οργή 28. Στίχοι 31-35: Λουκά η΄19-21. 4 καὶ λέγει αὐτοῖς· Ἔξεστιν τοῖς σάββασιν ἀγαθοποιῆσαι ἢ κακοποιῆσαι; ψυχὴν σῶσαι ἢ ἀποκτεῖναι; οἱ δὲ ἐσιώπων. 1 Καὶ εἰσῆλθε πάλιν εἰς τὴν Και μπήκε πάλι στη συναγωγή* όπου (και) ήταν εκεί συναγωγήν· καὶ ἦν ἐκεῖ ένας άνθρωπος που είχε ξεραμένο (παράλυτο) το χέρι. Στίχοι 28-30: Μτθ. δ΄24-25.Λεξικό Στίχοι 7-12: Λουκά στ΄17-19. της συναγωγής). 2 καὶ παρετήρουν αὐτὸν εἰ τοῖς Και πρόσεχαν (με εχθρική διάθεση. ιβ΄24-26. συλλυπούμενος ἐπὶ 2 Και λέει σ’ αυτούς: «Επιτρέπεται (πρέπει) κατά τη διάρκεια του Σαββάτου να κάνεις καλό ή να κάνεις κακό.» Αυτοί έμειναν σιωπηλοί. Μτθ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . λυπημένος για την πώρωση (αμετανοησία) της καρδιάς τους. οι Φαρισαίοι ενν.

καὶ προσκαλεῖται οὓς ἤθελεν αὐτός.Τ. 11 καὶ τὰ πνεύματα τὰ έπεφταν μπροστά του (προσκυνώντας Τον) και ἀκάθαρτα. επειδή Ἰδουμαίας καὶ πέραν τοῦ άκουσαν αυτά που έκανε. ώστε έπεφταν πάνω του για να τον ακουμπήσουν όσοι ὥστε ἐπιπίπτειν αὐτῷ ἵνα αὐτοῦ υπέφεραν. σου. μέρος του). ἦλθον Και είπε στους μαθητές του να παραμείνει ένα μικρό πρὸς αὐτόν. αμέσως μαζί με τους Ηρωδιανούς* έκαναν συμβούλιο 6 καὶ ἐξελθόντες οἱ Φαρισαῖοι εναντίον του με σκοπό να τον σκοτώσουν. ὅταν αὐτὸν φώναζαν δυνατά λέγοντας ότι εσύ είσαι ο υιός του ἐθεώρουν. θάλασσαν· καὶ πολὺ πλῆθος ἀπὸ τῆς Γαλιλαίας ἠκολούθησαν και από την Ιουδαία* και από τα Ιεροσόλυμα και από αὐτῷ.Ν. πλῆθος πολύ. μεγάλο πλήθος. 7 Καὶ ὁ Ἰησοῦς ἀνεχώρησε μετὰ προς τη θάλασσα (λίμνη της Τιβεριάδας* ή Γαλιλαίας) τῶν μαθητῶν αὐτοῦ πρὸς τὴν και πολύς λαός από την Γαλιλαία τον ακολούθησε. όταν τον έβλεπαν. την Ιδουμαία* και από την περιοχή πέρα (ανατολικά) 8 καὶ ἀπὸ τῆς Ἰουδαίας καὶ ἀπὸ απ’ τον Ιορδάνη* και (οι κάτοικοι) απ’ τα περίχωρα της Ἱεροσολύμων καὶ ἀπὸ τῆς Τύρου* και της Σιδώνας*. καὶ ἐξέτεινε. καὶ ἀπῆλθον πρὸς αὐτόν. εξαιτίας του όχλου. ἅψωνται ὅσοι εἶχον μάστιγας· Και τα ακάθαρτα πνεύματα. φανερώσουν.]) Και ανεβαίνει στο βουνό και προσκαλεί αυτούς που ο 13 Καὶ ἀναβαίνει εἰς τὸ ὄρος. ίδιος ήθελε και πήγαν σ’ αυτόν. εὐθέως μετὰ τῶν Ἡρῳδιανῶν συμβούλιον ἐποίουν κατ’ αὐτοῦ. 15 καὶ ἔχειν ἐξουσίαν . αὐτῷ διὰ τὸν ὄχλον. για να μην τον ἵνα πλοιάριον προσκαρτερῇ συνθλίβει (ο κόσμος). 10 πολλοὺς γὰρ ἐθερά-πευσεν. λέγει τῷ ἀνθρώπῳ· Ἔκτεινον υγιές όπως και το άλλο. τὴν χεῖρά σου. ἀκούσαντες ὅσα ἐποίει. 9 καὶ εἶπε τοῖς μαθηταῖς αὐτοῦ πλοίο γι’ αυτόν. Α.[Π.22 Κων. μπορούσαν δαίμονες να κηρύξουν την θεότητα του Κυρίου. ἵνα μὴ θλίβωσιν αὐτόν· (Μαζεύονταν τόσος κόσμος) γιατί θεράπευσε πολλούς. καὶ ἀποκατεστάθη ἡ χεὶρ αὐτοῦ Και αφού βγήκαν οι Φαρισαίοι (απ’ τη συναγωγή) ὑγιὴς ὡς ἡ ἄλλη.Λεξικό τῇ πωρώσει τῆς καρδίας αὐτῶν. Και έκανε (διάλεξε) δώδεκα για να είναι μαζί του και 14 καὶ ἐποίησε δώδεκα.» Και το άπλωσε και έγινε (πάλι) καλά το χέρι του. Και ο Ιησούς αναχώρησε μαζί με τους μαθητές του ὅπως αὐτὸν ἀπολέσωσι. (Πρώτον γιατί δεν είχε έρθει η ώρα να 12 καὶ πολλὰ ἐπετίμα αὐτοῖς ἵνα αποκαλυφθεί πλήρως ο Κύριος και δεύτερον γιατί δεν μὴ φανερὸν αὐτὸν ποιήσωσι. μετ’ αὐτοῦ καὶ ἵνα ἀποστέλλῃ και να έχουν εξουσία να θεραπεύουν τις αρρώστιες και αὐτοὺς κηρύσ-σειν να βγάζουν τα δαιμόνια. ήρθε προς αυτόν (προς το Ἰορδάνου καὶ οἱ περὶ Τύρον καὶ Σιδῶνα. ἵνα ὦσι για να τους στείλει να κηρύξουν. καὶ ἔκραζον λέγοντα ὅτι Σὺ εἶ ὁ Και πολύ τα επιτιμούσε (μάλωνε) αυτά για να μην τον υἱὸς τοῦ Θεοῦ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . προσέπιπτον αὐτῷ Θεού.

μερισθῇ. δεν μπορεί να σταθεί. ώστε να μη μπορούν (να βρουν ευκαιρία) ούτε συνέρχεται πάλιν ὄχλος.Λεξικό θεραπεύειν τὰς νόσους ἐκβάλλειν τὰ δαιμόνια· καὶ Και έδωσε νέο όνομα στο Σίμωνα: Πέτρος. δε μπορεί να σταθεί βασιλεία ἐκείνη· 25 καὶ ἐὰν οἰκία ἐφ’ ἑαυτὴν το σπίτι εκείνο (ενν. γιο Σίμωνι Πέτρον. ἔλεγον γὰρ ὅτι ἐξέστη. η οικογένεια). Και αν ο Σατανάς σηκώθηκε εναντίον του εαυτού του 26 καὶ εἰ ὁ σατανᾶς ἀνέστη ἐφ’ και διασπάστηκε. Και οι γραμματείς που είχαν βγει από τα Ιεροσόλυμα* 22 καὶ οἱ γραμματεῖς οἱ ἀπὸ έλεγαν ότι έχει (μέσα του) τον Βεελζεβούλ* (συνεργός Ἱεροσολύμων καταβάντες ἔλεγον δηλαδή του Σατανά) και ότι μέσω του άρχοντα των ὅτι Βεελζεβοὺλ ἔχει. Και όταν άκουσαν (όλα αυτά για το Χριστό) οι δικοί του 21 καὶ ἀκούσαντες οἱ παρ’ (συγγενείς). ὃς Και έρχονται σε (ένα) σπίτι και μαζεύεται πάλι καὶ παρέδωκεν αὐτόν. ἀλλὰ τέλος ἔχει. παραβολές : «Πώς μπορεί (ή πώς είναι δυνατόν) ο 23 καὶ προσκαλεσάμενος αὐτοὺς Σατανάς να βγάλει έξω τον Σατανά. τῷ ἄρχοντι τῶν δαιμονίων Και αφού τους προσκάλεσε αυτούς τους έλεγε με ἐκβάλλει τὰ δαιμόνια. του Ζεβεδαίου και τον Ιωάννη τον αδελφό του Ιακώβου 17 καὶ Ἰάκωβον τὸν τοῦ και έδωσε σ’ αυτούς το όνομα Βοανεργές. Κανείς δε μπορεί μπαίνοντας στο σπίτι του ισχυρού να 27 οὐδεὶς δύναται τὰ σκεύη τοῦ αρπάξει τα πράγματά του. ἐν παραβολαῖς ἔλεγεν αὐτοῖς· Πῶς δύναται σατανᾶς σατανᾶν Και αν ένα βασίλειο διασπαστεί σε (αντίπαλα) μέρη. 19 καὶ Ἰούδαν Ἰσκαριώτην. αλλά θα πάρει ἑαυτὸν καὶ μεμέρισται. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . που Ζεβεδαίου καὶ Ἰωάννην τὸν σημαίνει: «γιοι της βροντής». μερισθῇ. οὐ δύναται σταθῆναι ἡ οἰκία ἐκείνη. καὶ ὅτι ἐν δαιμόνων βγάζει τους δαίμονες. ο οποίος και παρέδωσε Κανανίτην αυτόν (στους εχθρούς του). ὥστε μὴ να φάνε (ακόμα και) ψωμί. Α. δύνασθαι αὐτοὺς μηδὲ ἄρτον φαγεῖν. ἀδελφὸν τοῦ Ἰακώβου· καὶ ἐπέθηκεν αὐτοῖς ὀνόματα Και τον Ανδρέα και το Φίλιππο* και το Βαρθολομαίο* Βοανεργές. βγήκαν να τον πιάσουν (να τον αὐτοῦ ἐξῆλθον κρατῆσαι αὐτόν· σταματήσουν) γιατί έλεγαν ότι ταράχτηκε ο νους του. δύναται σταθῆναι. οὐ δύναται σταθῆναι ἡ Και αν μια οικογένεια διασπαστεί. οὐ τέλος (θα σβήσει). 20 Καὶ ἔρχονται εἰς οἶκον· καὶ πλήθος. δε ἐκβάλλειν; 24 καὶ ἐὰν βασιλεία ἐφ’ ἑαυτὴν μπορεί να σταθεί εκείνο το βασίλειο. ὅ ἐστιν υἱοὶ βροντῆς· και το Ματθαίο και το Θωμά* και τον Ιάκωβο* το γιο 18 καὶ Ἀνδρέαν καὶ Φίλιππον του Αλφαίου και το Θαδδαίο* και το Σίμωνα* τον καὶ Βαρθολομαῖον καὶ Κανανίτη Ματθαῖον καὶ Θωμᾶν καὶ Ἰάκωβον τὸν τοῦ Ἁλφαίου καὶ Θαδδαῖον καὶ Σίμωνα τὸν και τον Ιούδα* τον Ισκαριώτη. εάν δε δέσει πρώτα τον .23 Κων. 16 καὶ ἐπέθηκεν ὄνομα τῷ και (εξέλεξε ακόμα μαθητές ακόμα) τον Ιάκωβο.

» ὄχλος· εἶπον δὲ αὐτῷ· Ἰδοὺ ἡ μήτηρ σου καὶ οἱ ἀδελφοί σου ἔξω ζητοῦσί σε.» (αποδίδοντας από πνευματική πώρωση τα ἀκάθαρτον ἔχει. αδέλφια . Αλήθεια σας λέω ότι όλα θα συγχωρεθούν στους 28 Ἀμὴν λέγω ὑμῖν ὅτι πάντα ανθρώπους τα αμαρτήματα και οι βλασφημίες. οὗτος ἀδελφός μου Πεντηκοστή και τους πιστούς που είναι μεταξύ τους καὶ ἀδελφή μου καὶ μήτηρ ἐστί. Και του είπαν: 32 καὶ ἐκάθητο περὶ αὐτὸν «Να η μητέρα σου και οι αδελφοί σου έξω. Και απάντησε σ’ αυτούς λέγοντας: «Ποιος (ποια) είναι 33 καὶ ἀπεκρίθη αὐτοῖς λέγων· η μητέρα μου και ποιοι είναι οι αδελφοί μου. ἀλλ’ ἔνοχός ἐστιν αἰωνίου κρίσεως· (Και όλα αυτά τα είπε) επειδή έλεγαν : « Έχει πνεύμα 30 ὅτι ἔλεγον. καὶ τότε τὴν οἰκίαν αὐτοῦ διαρπάσει. τοὺς περὶ αὐτὸν καθημένους λέγει· Ἴδε ἡ μήτηρ μου καὶ οἱ Γιατί όποιος κάνει το θέληματου Θεού αυτός είναι ἀδελφοί μου· αδελφός μου και αδελφή μου και μητέρα μου. Α.Λεξικό ἰσχυροῦ εἰσελθὼν εἰς τὴν οἰκίαν ισχυρό και τότε θα λεηλατήσει το σπίτι του. ἑστῶτες ἀπέστειλαν πρὸς αὐτὸν φωνοῦντες αὐτόν. Και κάθονταν γύρω του πολύς κόσμος.» Τίς ἐστιν ἡ μήτηρ μου ἢ οἱ ἀδελφοί μου; Και αφού κοίταξε ολόγυρα αυτούς που κάθονταν γύρω 34 καὶ περιβλεψάμενος κύκλῳ του λέει: «Να η μητέρα μου και οι αδελφοί μου. (αυτός) βλασφημήσωσιν· 29 ὃς δ’ ἂν βλασφημήσῃ εἰς τὸ δε θα έχει ποτέ συγχώρεση αλλά (θα) είναι ένοχος Πνεῦμα τὸ ἅγιον. ἐὰν μὴ πρῶτον τὸν ἰσχυρὸν δήσῃ. έργα του Κυρίου στο Σατανά {Β. έχοντας τον ίδιο πατέρα.» (Εδώ ο 35 ὃς γὰρ ἂν ποιήσῃ τὸ θέλημα Κύριος εννοεί την Εκκλησία που θα ιδρυθεί την τοῦ Θεοῦ. ἀνθρώπων τὰ ἁμαρτήματα καὶ αἱ βλασφημίαι ὅσας ἐὰν όμως όποιος βλασφημήσει το Πνεύμα το Άγιο. όσες ἀφεθήσεται τοῖς υἱοῖς τῶν τυχόν πούνε.24 Κων. ἄφεσιν εἰς τὸν αἰῶνα. καὶ ἔξω να τον φωνάξει. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .) Κεφάλαιο δ΄ (4ο) Ενότητες τετάρτου κεφαλαίου 1 . το Θεό. Πνεῦμα ακάθαρτο.}) Έρχονται λοιπόν η μητέρα του και τα αδέλφια του 1 και αφού στάθηκαν έξω (απ’ το σπίτι) έστειλαν κάποιον 31 ἔρχονται οὖν ἡ μήτηρ αὐτοῦ καὶ οἱ ἀδελφοὶ αὐτοῦ. σε ζητούν.Π. αὐτοῦ διαρπάσαι. οὐκ ἔχει (στην ώρα) της αιώνιας κρίσης.

ε 15. Α. Μτθ. 35-41 Παραπομπές στην Αγία Γραφή Στίχοι 1-20: Μτθ. ὥστε αὐτὸν ἐμβάντα εἰς τὸ πλοῖον καθῆσθαι ἐν τῇ θαλάσσῃ· καὶ πᾶς ὁ ὄχλος πρὸς τὴν θάλασσαν ἐπὶ τῆς γῆς ἦσαν. ζ΄2 Στίχος 25: Λουκ. Ο Ιησούς ηρεμεί τη θάλασσα στ. η΄22-25 1 Καὶ πάλιν ἤρξατο διδάσκειν παρὰ τὴν θαλασ-σαν· καὶ συνήχθη πρὸς αὐτὸν ὄχλος πολύς. ιγ΄18-19.Λεξικό 1.25 Κων. σπείρων σπεῖραι. Μτθ. Το λυχνάρι και το δίδαγμά του Η παραβολή του φυτρώματος του σπόρου 4. Η παραβολή του σπορέως 2. 34 Στίχοι 35-41: Μτθ. ιγ΄1-23. 21-25 στ. καὶ Και την ώρα που έσπερνε. Και πάλι άρχισε να διδάσκει κοντά στη θάλασσα (λίμνη) και μαζεύτηκε κοντά του τόσος πολύς λαός. ι΄26. Μτθ. ώστε (να αναγκαστεί) να μπει στο πλοίο και να καθίσει σ’ αυτό μέσα στη θάλασσα. η΄18. ιγ΄31-32. άλλος (σπόρος) έπεσε πάνω . η΄23-27. 26-29 στ. Και όλος ο κόσμος βρίσκονταν (προσέχοντας τον Κύριο) κοντά στη λίμνη. ια΄15 Στίχος 24: Λουκάς στ΄38. 1-20 στ. Μτθ. 4 καὶ ἐγένετο ἐν τῷ σπείρειν ὃ μὲν ἔπεσεν ἐπὶ τὴν ὁδόν. Λουκάς η΄4-15 Στίχοι 21-23: Λουκάς η΄16-17. και τους έλεγε (ανάμεσα στα άλλα) στη διδασκαλία του: αὐτοῖς ἐν τῇ διδαχῇ αὐτοῦ· 3 Ἀκούετε· ἰδοὺ ἐξῆλθεν ὁ «Ακούτε ! Να βγήκε ο σπορέας (γεωργός) να σπείρει. Η παραβολή του κόκκου του σιναπιού 5. στην ξηρά (όχθη). Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . καὶ ἔλεγεν Και τους δίδασκε με παραβολές* πολλά. ιγ΄12 Στίχοι 30-34: Λουκ. Λουκ. 2 καὶ ἐδίδασκεν αὐτοὺς ἐν παραβολαῖς πολλά. 30-34 στ.

(ενν. καὶ ἀνέβησαν αἱ ανέβηκαν (μεγάλωσαν) τα αγκάθια και τον έπνιξαν ἄκανθαι καὶ συνέπνιξαν αὐτό. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Και άλλο έπεσε στο καλό το έδαφος και έδωσε καρπό που ψήλωνε και αυξανόταν και έβγαζε τριάντα και εξήντα και εκατό φορές (περισσότερο καρπό). μήποτε βλέπουν.}). και ενώ ακούνε με τα (σωματικά) αυτιά ἐπιστρέψωσι καὶ ἀφεθῇ αὐτοῖς τους . ακούει . καὶ καρπὸν οὐκ ἔδωκε· 8 καὶ ἄλλο ἔπεσεν εἰς τὴν γῆν τὴν καλήν καὶ ἐδίδου καρπὸν ἀναβαίνοντα καὶ αὐξανόμενα. Και τους έλεγε: «Όποιος έχει αυτιά να ακούει . καὶ ὅταν ἀκούσωσιν εὐθὺς Οι σπόροι που έπεσαν στο δρόμο είναι αυτοί στους ἔρχεται ὁ σατανᾶς καὶ αἴρει τὸν οποίους σπέρνεται ο λόγος.χάρισμα βασιλείας τοῦ Θεοῦ· ἐκείνοις δὲ για την καλή σας διάθεση) το να γνωρίζετε τα τοῖς ἔξω ἐν παραβολαῖς τὰ μυστήρια της βασιλείας του Θεού. και πώς θα καταλάβετε όλες (τις άλλες) παραβολές.» ἠρώτησαν αὐτὸν οἱ περὶ αὐτὸν Όταν ήταν μόνος (έφυγε ο λαός). τους έξω (από το δικό σας κύκλο {Ι. και όταν (τον) ακούσουν. και καρπό δεν έδωσε. όλα γίνονται (λέγονται) με παραβολές (συμβολικές διδασκαλίες του 12 ἵνα βλέποντες βλέπωσι καὶ Κυρίου). καὶ ἔφερεν ἓν τριάκοντα καὶ ἓν ἑξήκοντα καὶ ἓν ἑκατόν. ας 2 10 Ὃτε δὲ ἐγένετο κατὰ μόνας. 15 οὗτοι δέ εἰσιν οἱ παρὰ τὴν ὁδὸν ὅπου σπείρεται ὁ λόγος.Κ. καὶ ἀκούοντες ώστε ενώ βλέπουν με τα (σωματικά) μάτια τους. Σ’ εκείνους όμως πάντα γίνεται. ῥίζαν ἐξηράνθη· 7 καὶ ἄλλο ἔπεσεν εἰς τὰς Και άλλος (σπόρος) έπεσε (ανάμεσα) στα αγκάθια και ἀκάνθας. μὴ ἴδωσι. ὅπου οὐκ εἶχε γῆν και άλλος έπεσε πάνω σε πετρώδες έδαφος. αὐτό· 5 καὶ ἄλλο ἔπεσεν ἐπὶ τὸ πετρῶδες. γνώσεσθε; 14 ὁ σπείρων τὸν λόγον σπείρει. Α. που ήταν μαζί του και οι δώδεκα (μαθητές) για την 11 καὶ ἔλεγεν αὐτοῖς· Ὑμῖν παραβολή. καὶ πῶς πάσας τὰς παραβολὰς παραβολή αυτή. να μην καταλαβαίνουν.Λεξικό ἦλθον τὰ πε-τεινὰ καὶ κατέφαγεν στο δρόμο και ήρθαν τα πουλιά και τον κατέφαγαν. καὶ εὐθέως ἐξα-νέτειλε είχε πολύ χώμα και αμέσως βλάστησε γιατί δεν ήταν διὰ τὸ μὴ ἔχειν βάθος γῆς. μην τυχόν μετανοήσουν τὰ ἁμαρτήματα. και τους συγχωρηθούν οι αμαρτίες τους3. 2 3 . που δεν πολλήν. καὶ διὰ τὸ μὴ ἔχειν ρίζα ξεράθηκε.26 Κων.θ. Αυτός που σπέρνει.» 13 καὶ λέγει αὐτοῖς· Οὐκ οἴδατε Και λέγει σ’ αυτούς: «Δεν γνωρίζετε (καταλάβατε) την τὴν παραβολὴν ταύτην. βαθύ το χώμα. να μη ἀκούωσι καὶ μὴ συνιῶσι. κάηκε και επειδή δεν είχε ἐκαυματίσθη. τον ρώτησαν αυτοί σὺν τοῖς δώδεκα τὴν παραβολήν. σπέρνει το λόγο (του Θεού). τη σημασία της) δέδοται γνῶναι τὰ μυστήρια τῆς Και τους έλεγε: «σε σας έχει δοθεί (ως δώρο .» 9 καὶ ἔλεγεν αὐτοῖς· Ὁ ἔχων ὦτα ἀκούειν ἀκουέτω. 6 ἡλίου δὲ ἀνατείλαντος μόλις όμως ανέτειλε ο ήλιος.

ενν. ἀκούουσι τὸν λόγον καὶ συμβολίζουν αυτούς που ακούνε το λόγο και τον παραδέχονται. 19 καὶ αἱ μέριμναι τοῦ αἰῶνος Θεού). ακούτε. καὶ ἄκαρπος γίνεται. αρχικό σπόρο). όταν ακούνε το λόγο (του μετὰ χαρᾶς λαμβάνουσιν αὐτόν. πέφτουν). Δεν έρχεται (το φέρνουν) για να το 22 οὐ γάρ ἐστι κρυπτὸν ὃ ἐὰν μὴ τοποθετήσουν πάνω στο λυχνοστάτη.Λεξικό λόγον τὸν ἐσπαρμένον ἐν ταῖς αμέσως έρχεται ο Σατανάς και σηκώνει (παίρνει) το καρδί-αις αὐτῶν. οἳ ὅταν Και οι σπόροι συνεπώς που σπέρνονται στα πετρώδη ἀκού-σωσι τὸν λόγον. παρά (μόνο) για να ἀπόκρυφον. Α. Γιατί μ’ αυτό το ἀκούετε. ἐν ᾧ μέτρῳ μετρεῖτε. εὐθὺς έρθει κάποια θλίψη ή διωγμός εξαιτίας του λόγου (του Ευαγγελίου). Έπειτα μόλις εἶτα γενομένης θλίψεως ἢ διωγμοῦ διὰ τὸν λόγον. εὐθὺς εδάφη. ας ακούει (ενν.27 Κων. σπαρμένο στην καρδιά τους σπόρο (λόγο). οὐδὲ ἐγένετο Γιατί δεν υπάρχει κρυφό (πράγμα). αμέσως σκοντάφτουν (και ενν. τους ) πνίγουν το (θείο) λόγο. θα του ἀρθήσεται ἀπ’ αὐτοῦ. καὶ καρποφοροῦσιν ἓν τριάκοντα καὶ ἓν δέχονται και φέρουν καρπό τριάντα και εξήντα και εκατό (φορές περισσότερο απ’ τον ἑξήκοντα καὶ ἓν ἑκατόν. να γίνει φανερό. φανερωθῇ. ὡς ἂν Και τους έλεγε: «Έτσι μοιάζει η διδασκαλία του . 16 καὶ οὗτοι ὁμοίως εἰσὶν οἱ ἐπὶ τὰ πετρώδη σπειρόμενοι. Θεού). καὶ προσοχή ακούτε με τόση γνώση θα ανταμειφθείτε από προστεθήσεται ὑμῖν τοῖς το Θεό. 23 εἴ τις ἔχει ὦτα ἀκούειν. καὶ ὃ ἔχει (περισσότερη γνώση) και σ’ αυτόν που δεν έχει. αλλά είναι προσωρινοί (ασταθείς). ἀλλ’ ἵνα ἔλθῃ εἰς φανερωθεί. ούτε υπάρχει κάτι μυστικό παρά μόνο για φανερόν. δοθήσεται Διότι σ’ εκείνον που έχει (προσοχή) θα δοθεί αὐτῷ· καὶ ὃς οὐκ ἔχει.» 24 Καὶ ἔλεγεν αὐτοῖς· Βλέπετε τί Και τους έλεγε: «Προσέχετε τι ακούτε. τούτου καὶ ἡ ἀπάτη τοῦ πλούτου αλλά οι φροντίδες του αιώνος τούτου (κοσμικές) και η καὶ αἱ περὶ τὰ λοιπὰ ἐπιθυμίαι εξαπάτηση του πλούτου (επιθυμία για πλούτη) και οι εἰσπο-ρευόμεναι συμπνίγουσι υπόλοιπες επιθυμίες που μπαίνουν (στην καρδιά τὸν λόγον. αμέσως με χαρά τον δέχονται. τὴν καλὴν σπαρέντες. οἵτινες Και οι σπόροι που σπάρθηκαν στην καλή (εύφορη) γη. είναι αυτοί που. Αν κανείς έχει αυτιά για ν’ ακούει. 18 καὶ οὗτοί εἰσιν οἱ εἰς τὰς ἀκάνθας σπειρόμενοι. μέτρο που μετράτε μ’ αυτό θα μετρηθείτε (με όση μετρη-θήσεται ὑμῖν. ἀλλὰ πρόσκαιροί εἰσιν· τους). 17 καὶ οὐκ ἔχουσι ῥίζαν ἐν Και (αλλά) δεν έχουν ρίζα στον εαυτό τους (μέσα ἑαυτοῖς. τη ἀκουέτω. 25 ὃς γὰρ ἂν ἔχῃ.» 21 Καὶ ἔλεγεν αὐτοῖς· Μήτι ἔρχεται ὁ λύχνος ἵνα ὑπὸ τὸν Και τους έλεγε: «Μήπως μεταφέρεται το λυχνάρι για μόδιον τεθῇ ἢ ὑπὸ τὴν κλίνην; να τοποθετηθεί (να μπει) κάτω από το μόδι* ή κάτω οὐχ ἵνα ἐπὶ τὴν λυχνίαν ἐπιτεθῇ; απ’ το κρεβάτι. σκανδα-λίζονται. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . διδασκαλία Του). οἱ τὸν Και οι σπόροι που σπέρνονται στα αγκάθια είναι εκείνοι (εικονίζουν αυτούς) που ακούνε το λόγο (του λόγον ἀκούοντες. αφαιρεθεί κι αυτό που έχει.» 26 Καὶ ἔλεγεν· Οὕτως ἐστὶν ἡ βασιλεία τοῦ Θεοῦ.) και θα προστεθεί και άλλο σε εσάς που ἀκούουσιν. και γίνονται χωρίς 20 καὶ οὗτοί εἰσιν οἱ ἐπὶ τὴν γῆν καρπό.

{Β. ένας άνθρωπος το σπόρο στη γη. Γιατί η γη καρποφορεί αυτόματα (μόνη της). Όταν ο καρπός παραδοθεί (ωριμάσει). (βγάζει) το χορτάρι.28 Κων. ὃς ὅταν σπαρῇ ἐπὶ τῆς γῆς. καὶ ὁ σπόρος και κοιμάται και σηκώνεται κάθε μερόνυχτο (ενν. 37 καὶ γίνεται λαῖλαψ ἀνέμου μεγάλη. Με ένα κόκκο (σπόρο) σιναπιού. Και όταν φυτευτεί (και βλαστήσει) ανεβαίνει (μεγαλώνει) και γίνεται μεγαλύτερος από όλα τα λαχανικά και κάνει μεγάλα κλαδιά. μαθητές του. 35 Καὶ λέγει αὐτοῖς ἐν ἐκείνῃ τῇ ἡμέρᾳ ὀψίας γενομένης· Και λέει σ’ αυτούς την ίδια μέρα. 36 καὶ ἀφέντες τὸν ὄχλον λίμνης. αλλά ιδιαιτέρως (όταν έμεναν μόνοι τους) εξηγούσε τα πάντα στους ἐπέλυε πάντα. τὰ δὲ κύματα ἐπέβαλλεν Και γίνεται μια μεγάλη ανεμοθύελλα. γιατί έφτασε ο καιρός 30 Καὶ ἔλεγε· Πῶς ὁμοιώσωμεν του θερισμού. εὐθέως ἀποστέλλει τὸ δρέπανον. μόλις βράδιασε: «Ας περάσουμε απέναντι. ανεπτυγμένο σιτάρι στο στάχυ. είναι μικρότερος από όλα τα σπόρια σπερμάτων ἐστὶ τῶν ἐπὶ τῆς γῆς· της γης. 28 αὐτομάτη ἡ γῆ καρποφορεῖ. 34 χωρὶς δὲ παραβολῆς οὐκ ἐλάλει αὐτοῖς τὸν λόγον· κατ’ ἰδίαν δὲ τοῖς μαθηταῖς αὐτοῦ Χωρίς παραβολή δεν τους κήρυττε. ἦν μετ’ αὐτοῦ. ο οποίος όταν μικρότερος πάντων τῶν φυτευτεί στη γη. ἀναβαίνει καὶ γίνεται μεῖ-ζων πάντων τῶν λαχάνων.Λεξικό ἄνθρωπος βάλῃ τὸν σπόρον ἐπὶ Ευαγγελίου της βασιλείας του Θεού: σαν να ρίχνει τῆς γῆς. ὥστε ἤδη αὐτὸ έμπαιναν (μανιασμένα) μέσα στο πλοίο. στην αντίπερα όχθη της Διέλθωμεν εἰς τὸ πέραν.}) πολλαῖς ἐλάλει αὐ-τοῖς τὸν Και με τέτοιες πολλές παραβολές τους μιλούσε (τους λόγον. 31 ὡς κόκκον σινάπεως. πρώτα εἶτα πλήρη σῖτον ἐν τῷ στάχυϊ. καὶ ποιεῖ κλάδους μεγάλους. Ή με ποια παραβολή να την παραβάλουμε αὐτὴν; (συγκρίνουμε). Ήταν μαζί μ’ αυτό και άλλα πλοία. καθὼς ἠδύ-ναντο κήρυττε). ὥστε δύνασθαι ὑπὸ τὴν σκιὰν αὐτοῦ τὰ πετεινὰ τοῦ οὐρανοῦ κατασκηνοῦν. γεωργός) στέλνει το δρεπάνι. 32 καὶ ὅταν σπαρῇ. Α. μεγαλώνει έτσι όπως αυτός (ο σπόρος) γνωρίζει. 27 καὶ καθεύδῃ καὶ ἐγεί-ρηται νύκτα καὶ ἡμέραν. ανάλογα με την ικανότητα που είχαν (οι ἀκούειν. βλαστάνῃ καὶ μη-κύνηται ὡς χωρίς να κάνει κάτι) και ο σπόρος βλασταίνει και οὐκ οἶδεν αὐτός. πρῶτον χόρτον.» (Ενν. ώστε να μπορούν να κατασκηνώσουν (να κάνουν τη φωλιά τους) στη σκιά του τα πουλιά του ουρανού. ακροατές του) να ακούν (και να καταλαβαίνουν). Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .Π. αμέσως (ο ὅτι παρέστηκεν ὁ θερισμός. πήραν ἐν τῷ πλοίῳ· καὶ ἄλλα δὲ πλοῖα αυτόν (επιβίβασαν τον Κύριο) όπως ήταν στο πλοίο. ἢ ἐν τίνι παρα-βολῇ παραβάλωμεν Και έλεγε: «Πώς (με τι) να παρομοιάσουμε τη βασιλεία του Θεού. μετά το στάχυ και έπειτα πλήρως 29ὅταν δὲ παραδῷ ὁ καρπός. ενώ τα κύματα εἰς τὸ πλοῖον. εἶτα στάχυν.» τὴν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ.) παραλαμβάνουσιν αὐτὸν ὡς ἦν Και αφού άφησαν (οι μαθητές) τον κόσμο. ώστε σχεδόν .» (Μ΄ αυτούς του στίχους φαίνεται η εξάπλωση της Εκκλησίας του Θεού 33 Καὶ τοιαύταις παρα-βολαῖς στη γη.

1-20 2. Η ανάσταση της κόρης του Ιάειρου Στ2 στ.» Και κόπασε (σταμάτησε) ο άνεμος και έγινε μεγάλη γαλήνη. 21-23. Η θεραπεία του δαιμονιζόμενου των Γεργεσηνών στ. Μτθ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .Και φοβήθηκαν (θαύμαζαν) πολύ και έλεγαν μεταξύ λήλους· Τίς ἄρα οὗτός ἐστιν. Η θεραπεία της αιμορροούσης (γυναίκας με στ. θ΄18-19.35-43 3. Μτθ.Λεξικό βυθίζεσθαι. καὶ ἐκόπασεν ὁ ἄνεμος. η΄26-39. Και εκείνος (ο Κύριος) βρισκόταν στην πρύμνη και κοιμόταν πάνω σ’ ένα προσκέφαλο. 38 καὶ ἦν αὐτὸς ἐπὶ τῇ πρύμνῃ ἐπὶ τὸ προσκε-φάλαιον καθεύδων· καὶ διε-γείρουσιν αὐτὸν καὶ λέγου-σιν αὐτῷ· Διδάσκαλε.» ὑπακούουσιν αυτῷ; Κεφάλαιο ε΄ (5ο) Ενότητες του πέμπτου κεφαλαίου 1. αυτό βυθιζόταν (ή κινδύνευε να βυθιστεί). ὅτι τους: «Ποιος άραγε να είναι αυτός που ακόμα και ο καὶ ὁ ἄνεμος καὶ ἡ θά-λασσα άνεμος και η θάλασσα τον υπακούνε. 24-34 αιμορραγία) Παραπομπές στην Αγία Γραφή Στίχοι 1-20: Λουκ. Α.29 Κων. Και τον ξυπνούν και του λένε: «Διδάσκαλε. Γιατί δεν πίστιν; έχετε πίστη. 49-56. η΄43-48. επέπληξε (μάλωσε) τον άνεμο και είπε στη θάλασσα: «Σώπασε.» 41 καὶ ἐφοβήθησαν φόβον μέγαν καὶ ἔλεγον πρὸς ἀλ. θ΄20-22 Περικοπές που διαβάζονται στις ιερές ακολουθίες . 40 καὶ εἶπεν αὐτοῖς· Τί δειλοί ἐστε οὕτω; πῶς οὐκ ἔχετε Και λέει σ’ αυτούς: «Γιατί είστε τόσο δειλοί. Μτθ. η΄28-34 Στίχοι 21-23 και 35-43: Λουκ. 23-26 Στίχοι 24-34: Λουκ.» Και αφού σηκώθηκε. δε σ’ ενδιαφέρει το ότι χανόμαστε. πεφίμωσο. οὐ μέλει σοι ὅτι ἀπολλύμεθα; 39 καὶ διεγερθεὶς ἐπετίμησε τῷ ἀνέμῳ καὶ εἶπε τῇ θαλάσσῃ· Σιώπα. καὶ ἐγένετο γαλήνη μεγάλη. η΄41-42. κλείσε το στόμα σου.

4 διὰ τὸ αὐτὸν πολλάκις πέδαις καὶ ἁλύσεσι δεδέ-σθαι. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Αγίας Βαρβάρας (4 Δεκεμβρίου) και Αγίας 1 Καὶ ἦλθον εἰς τὸ πέραν τῆς Και ήρθαν (πέρασαν) στην απέναντι όχθη της θαλάσσης εἰς τὴν χώραν τῶν θάλασσας (λίμνη).Λεξικό ε΄24-34. Α. ήταν στα μνήματα και ἡμέρας ἐν τοῖς μνήμασι καὶ ἐν στα βουνά φωνάζοντας (ουρλιάζοντας) και τοῖς ὄρεσιν ἦν κράζων καὶ κατατραυματίζοντας τον εαυτό του μεν πέτρες (μιας κατακόπτων ἑαυτὸν λίθοις. ακάθαρτο πνεύμα. καὶ οὔτε ἁλύσεσιν και ούτε με αλυσίδες μπορούσε κανείς να τον δέσει. που είχε πλήρως εξουσιαστεί από το Διάβολο). Σε εξορκίζω στο Θεό . καὶ διεσπάσθαι ὑπ’ αὐτοῦ τὰς ἁλύσεις καὶ τὰς πέδας συντετρῖφθαι. . 3 ὃς τὴν κατοίκησιν εἶχεν ἐν ο οποίος είχε την κατοικία του στα μνήματα (τάφους) τοῖς μνήμασι. βασανίσεις. πνεύματι ἀκαθάρτῳ. 7 καὶ κράξας φωνῇ μεγάλῃ Και φωνάζοντας με δυνατή φωνή του λέει: «Ποια λέγει· Τί ἐμοὶ καὶ σοί. 6 ἰδὼν δὲ τὸν Ἰησοῦν ἀπὸ Όταν όμως είδε τον Ιησού από μακριά έσπευσε (έτρεξε) μακρόθεν ἔδραμε καὶ και τον προσκύνησε προσεκύνησεν αὐτὸν. μη με σε τὸν Θεόν. 5 καὶ διὰ παντὸς νυκτὸς καὶ Και πάντοτε. καὶ οὐ-δεὶς ἴσχυεν αὐτὸν δαμάσαι· γιατί πολλές φορές τον είχαν δέσει με σιδερένια δεσμάκαι αλυσίδες και αυτός τις είχε σπάσει και τα δεσμά τα συνέτριψε (έσπασε) και κανένας δε μπορούσε να τον δαμάσει (ενν. μή με βασανίσῃς. ημερέψει). νύχτα και μέρα. Ἰησοῦ. στη χώρα των Γεργεσηνών*. υἱὲ σχέση (υπάρχει) ανάμεσα σε μένα και σένα. στις εορτές της Αικατερίνης (25 Νοεμβρίου). 2 καὶ ἐξελθόντος αὐτοῦ ἐκ τοῦ Και βγαίνοντας από το πλοίο αμέσως τον συνάντησε πλοίου εὐθέως ἀπή-ντησεν αὐτῷ ένας άνθρωπος (που ερχόταν) από τα μνημεία ἐκ τῶν μνημεί-ων ἄνθρωπος ἐν (νεκροταφείο) με πνεύμα ακάθαρτο. υιέ τοῦ Θεοῦ τοῦ ὑψίστου; ὁρκίζω του Θεού του Υψίστου.30 Κων. οὐδεὶς ἠδύνατο αὐτὸν δῆσαι.» 8 ἔλεγε γὰρ αὐτῷ· Ἔξελθε τὸ πνεῦμα τὸ ἀκάθαρτον ἐκ τοῦ Γιατί (ο Ιησούς) του έλεγε: «Βγες. Γεργεσηνῶν. Ιησού.

10 καὶ παρεκάλει αὐτὸν πολλὰ Και τον παρακαλούσε πολύ να μην τους στείλει (ενν. 16 καὶ διηγήσαντο αὐτοῖς οἱ Και τους τα διηγήθηκαν (τα γεγονότα) αυτοί που είδαν ἰδόντες πῶς ἐγένετο τῷ το τι συνέβη στο δαιμονισμένο και στα γουρούνια. Και δεν τον άφησε αλλά του λέει: «Πήγαινε στο σπίτι 4 . στη θάλασσα (λίμνη). εἰς τὴν πόλιν καὶ εἰς τοὺς ἀγρούς· καὶ ἐξῆλθον ἰδεῖν τί ἐστι τὸ γεγονός. τον 18 καὶ ἐμβαίνοντος αὐτοῦ εἰς τὸ παρακαλούσε αυτός που είχε δαιμονιστεί να είναι (να πλοῖον παρεκάλει αὐτὸν ὁ πάει) μαζί του. δαιμονιζομένῳ καὶ περὶ τῶν χοίρων.» και σοι; καὶ ἀπεκρίθη λέγων· απάντησε λέγοντας: «Λεγεώνα* είναι το όνομά μου. αὐτῶν. Α. επέτρεψέ μας).» ἐσμεν. 11 ἦν δὲ ἐκεῖ ἀγέλη χοίρων Ήταν εκεί (κοντά) ένα κοπάδι γουρουνιών που μεγάλη βοσκομένη πρὸς τῷ βοσκούσε κοντά στο βουνό. καὶ θεωροῦσι τὸν δαιμονισμένο να κάθεται ντυμένος και σώφρων δαιμονιζόμενον καθήμενον καὶ (λογικός).» ἵνα εἰς αὐτοὺς εἰσέλθωμεν. καὶ ἐξελθό-ντα τὰ πνεύματα τὰ ἀκά-θαρτα εἰσῆλθον εἰς τοὺς χοίρους· καὶ ὥρμησεν ἡ ἀγέ-λη κατὰ τοῦ κρημνοῦ εἰς τὴν θάλασσαν· ἦσαν δὲ ὡς δισχί-λιοι καὶ ἐπνίγοντο ἐν τῇ θα-λάσσῃ. ἱματισμένον καὶ σωφρονοῦντα. Και αφού βγήκαν τα ακάθαρτα πνεύματα (απ’ τον άνθρωπο) μπήκαν στα γουρούνια. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . ὅτι πολλοί γιατί είμαστε πολλοί. ἀνθρώπου. καὶ ἐφοβήθησαν. αυτόν που είχε τη λεγεώνα (των δαιμόνων). Και ενώ (ο Κύριος) έμπαινε στο πλοίο. δαιμονισθεὶς ἵνα μετ’ αὐτοῦ ᾖ. Και όρμησε το κοπάδι προς το γκρεμό. Ήταν περίπου δυο χιλιάδες και πνίγηκαν στη θάλασσα. και φοβήθηκαν. «Τι όνομα έχεις. για να Πέμψον ἡμᾶς εἰς τοὺς χοίρους. ὄρει· 12 καὶ παρεκάλεσαν αὐτὸν Και τον παρακάλεσαν όλοι οι δαίμονες λέγοντας: πάντες οἱ δαίμονες λέγο-ντες· «Στείλε μας στα γουρούνια (ενν. Και αυτοί που βοσκούσαν τα γουρούνια έφυγαν και 14 καὶ οἱ βόσκοντες τοὺς ανήγγειλαν (τα γεγονότα) στην πόλη και σ’ αυτούς χοίρους ἔφυγον καὶ ἀπήγ-γειλαν που ζούσαν στα χωράφια.31 Κων.Λεξικό από τον άνθρωπο. ἵνα μὴ ἀποστείλῃ αὐτοὺς ἔξω τους δαίμονες) έξω από τη χώρα.» 9 καὶ ἐπηρώτα αὐτόν· Τί ὄνομά Και τον ρωτούσε ο Ιησούς. τῆς χώρας. Και αμέσως ο Ιησούς τους το επέτρεψε 4. 15 καὶ ἔρχονται πρὸς τὸν Και έρχονται προς τον Ιησού και βλέπουν το Ἰησοῦν. Και βγήκαν να δουν τι έγινε. 17 καὶ ἤρξαντο παρακαλεῖν Και άρχισαν (οι κάτοικοι) να τον παρακαλούν να φύγει αὐτὸν ἀπελθεῖν ἀπὸ τῶν ὁρίων (πέρα) απ’ τα σύνορά τους. τὸν ἐσχηκότα τὸν λεγεῶνα. μπούμε σ’ αυτά . Λεγεὼν ὄνομά μοι. 13 καὶ ἐπέτρεψεν αὐτοῖς εὐθέως ὁ Ἰησοῦς.

26 καὶ πολλὰ παθοῦσα ὑπὸ και που είχε πάθει πολλά από πολλούς γιατρούς και πολλῶν ἰατρῶν καὶ δαπα. πλήθος από πίσω του ακούμπησε το ρούχο του.Λεξικό 19 καὶ οὐκ ἀφῆκεν αὐτόν. αὐτόν. Και έφυγε κι άρχισε να κηρύττει στη Δεκάπολη* όσα 20 καὶ ἀπῆλθε καὶ ἤρξατο του έκανε ο Ιησούς και όλοι θαύμαζαν. ἐλθοῦσα ἐν τῷ ὄχλῳ ὄπισθεν ἥψατο τοῦ ἱματίου αὐτοῦ· γιατί έλεγε μέσα της: «Αν ακουμπήσω έστω και τα 28 ἔλεγεν γὰρ ἐν ἑαυτῇ ὅτι Ἐὰν ἅψωμαι κἂν τῶν ἱματίων αὐτοῦ. αφού ήρθε ανάμεσα στο 27 ἀκούσασα περὶ τοῦ Ἰησοῦ.» . ὅπως σωθῇ καὶ ζήσεται. μαζεύτηκε πολύς κόσμος και πέραν συνήχθη ὄχλος πολὺς ἐπ’ βρίσκονταν κοντά στη λίμνη.» ἐσχάτως ἔχει ἵνα ἐλθὼν ἐπιθῇς αὐτῇ τὰς χεῖ-ρας. καὶ ἦν παρὰ τὴν θάλασσαν. ἀλλὰ χειροτερεύσει. Και έρχεται ένας από τους αρχισυνάγωγους (τους 22 Καὶ ἔρχεται εἷς τῶν επικεφαλής της συναγωγής). Και αμέσως ο Ιησούς επειδή κατάλαβε μέσα του τη 30 καὶ εὐθέως ὁ Ἰησοῦς δύναμη που βγήκε απ’ αυτόν. αφού στράφηκε προς τον ἐπιγνοὺς ἐν ἑαυτῷ τὴν ἐξ αὐτοῦ κόσμο έλεγε: «Ποιος μου ακούμπησε τα ρούχα. 25 Καὶ γυνή τις οὖσα ἐν ῥύσει Και κάποια γυναίκα που έπασχε από αιμορραγία για δώδεκα χρόνια. ὀνόματι Ἰά. σωθήσομαι. κόσμος και τον στρίμωχναν.και μόλις τον είδε πέφτει στα πόδια του ειρος. νήσασα τὰ παρ’ ἑαυτῆς πάντα. επειδή άκουσε για τον Ιησού. σώματι ὅτι ἴαται ἀπὸ τῆς μάστιγος. καὶ ἔγνω τῷ φοβερή αρρώστια. ρούχα του θα σωθώ. στους δικούς σου και ανήγγειλέ τους (ανακοίνωσέ λέγει αὐτῷ· Ὕπαγε εἰς τὸν οἶκόν τους) όσα σου έχει κάνει ο Κύριος και πώς σε ελέησε σου πρὸς τοὺς σοὺς καὶ (σπλαχνίστηκε). κηρύσσειν ἐν τῇ Δεκαπόλει ὅσα ἐποίησεν αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς. μου είναι στα τελευταία του. που τον έλεγαν Ιάειρο ἀρχισυναγώγων. καὶ συνέθλιβον αὐτόν.» ἀνάγγειλον αὐτοῖς ὅσα σοι ὁ Κύριος πεποίηκε καὶ ἠλέησέ σε. καὶ πάντες ἐθαύμαζον. γι’ αυτό έλα να βάλεις τα λέγων ὅτι Τὸ θυγά-τριόν μου χέρια σου σ’ αυτή για να σωθεί και να ζήσει. ἀλλὰ σου. μᾶλλον εἰς τὸ χεῖ-ρον ἐλθοῦσα. χωρίς να ωφεληθεί καθόλου αλλά μάλλον είχε καὶ μηδὲν ὠφεληθεῖ-σα.» και αμέσως ξεράθηκε η πηγή της αιμορραγίας της και 29 καὶ εὐθέως ἐξηράνθη ἡ πηγὴ κατάλαβε απ’ το σώμα της ότι γιατρεύτηκε απ’ τη τοῦ αἵματος αὐτῆς. καὶ ἰδὼν αὐτὸν πίπτει πρὸς τοὺς πόδας αὐτοῦ και τον θερμοπαρακαλούσε λέγοντάς του: «Το κορίτσι 23 καὶ παρεκάλει αὐτὸν πολλὰ. 21 Καὶ διαπεράσαντος τοῦ Και όταν πέρασε ο Ιησούς με το πλοίο πάλι στην Ἰησοῦ ἐν τῷ πλοίῳ πάλιν εἰς τὸ απέναντι ακτή. αἵματος ἔτη δώδεκα.αφού ξόδεψε όλα τα δικά της (την περιουσία της). Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Α.32 Κων. 24 καὶ ἀπῆλθε μετ’ αὐτοῦ· καὶ Και έφυγε μαζί του και τον ακολουθούσε πολύς ἠκολούθει αὐτῷ ὄχλος πολύς.

αλλά θορυβεῖσθε καὶ κλαίετε; τὸ κοιμάται. μόνο πίστευε. Και δεν άφησε κανέναν να τον ακολουθήσει. αφού έβγαλε όλους έξω παίρνει τον πατέρα του παιδιού και τη μητέρα και αυτούς που ήταν μαζί του και μπαίνει (εκεί) όπου ήταν το παιδί ξαπλωμένο. 32 καὶ περιεβλέπετο ἰδεῖν τὴν Η γυναίκα φοβισμένη και τρέμοντας. Ενώ ακόμα αυτός μιλούσε. θόρυβον. Α.Λεξικό δύναμιν ἐξελθοῦσαν.33 Κων. επειδή γνώρισε τοῦτο ποιήσασαν. 34 ὁ δὲ εἶπεν αὐτῇ· Θύγατερ. καὶ Ἰάκωβον καὶ Ἰωάννην τὸν ἀδελφὸν Ἰακώβου. καὶ θεωρεῖ θρηνούν ουρλιάζοντας πολύ (μοιρολογώντας). κούμι» που μεταφρασμένο σημαίνει: Και του έλεγαν οι μαθητές του: «Βλέπεις τον κόσμο να σε στριμώχνει και λες ποιος με ακούμπησε. εἰδυῖα ὃ γέγονεν ἐπ’ αὐτῇ. μόνο τον Πέτρο. ἦλθε καὶ προσέπεσεν αὐτῷ καὶ εἶπεν αὐτῷ πᾶσαν τὴν Ο Κύριος της είπε: «Κόρη μου η πίστη σου σε έσωσε. παιδίον οὐκ ἀπέθανεν ἀλλὰ καθεύδει. γιατί ενοχλείς το δάσκαλο. παρά μόνον πίστευε. τρέμουσα. διδάσκαλον; λέει στον αρχισυνάγωγο: «Μη φοβάσαι. τον 37 καὶ οὐκ ἀφῆκεν αὐτῷ οὐδένα συνακολουθῆσαι εἰ μὴ Πέτρον αδελφό του Ιακώβου.» εἰρήνην. ἡ Πήγαινε στην ειρήνη και να είσαι υγιής από την πίστις σου σέσωκέ σε· ὕπαγε εἰς αρρώστια σου.» . καὶ λέγεις· τίς Και (ο Κύριος) κοίταξε γύρω του να δει ποια το έκανε μου ἥψατο; αυτό. έρχονται από τον 35 Ἔτι αὐτοῦ λαλοῦντος αρχισυνάγωγο (κάποιοι υπηρέτες) λέγοντας: «Η κόρη ἔρχονται ἀπὸ τοῦ ἀρχισυ. Και έρχεται στο σπίτι του αρχισυνάγωγου και βλέπει 38 καὶ ἔρχεται εἰς τὸν οἶκον τοῦ θόρυβο (αναταραχή) και (ανθρώπους) να κλαίνε και να ἀρχισυναγώγου. καὶ κλαίοντας καὶ ἀλαλάζοντας πολλά. ἐπιστραφεὶς ἐν τῷ ὄχλῳ ἔλεγε· Τίς μου ἥψατο τῶν ἱματίων; 31 καὶ ἔλεγον αὐτῷ οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ· Βλέπεις τὸν ὄχλον συνθλίβοντά σε. αυτό που έγινε σ’ αυτήν (το θαύμα) ήρθε και έπεσε στα 33 ἡ δὲ γυνὴ φοβηθεῖσα καὶ πόδια του και του είπε όλη την αλήθεια. Και αφού κράτησε το χέρι του παιδιού της λέει: 41 καὶ κρατήσας τῆς χειρὸς τοῦ «Ταλιθά.σου πέθανε . ἀλήθειαν.» ναγώγου λέγοντες ὅτι Ἡ θυγάτηρ σου ἀπέθανε· τί ἔτι σκύλλεις τὸν Ο Ιησούς αμέσως μόλις άκουσε τα λόγια που είπαν. 40 ὁ δὲ ἐκβαλὼν πάντας παραλαμβάνει τὸν πατέρα τοῦ παιδίου καὶ τὴν μητέρα καὶ τοὺς μετ’ αὐτοῦ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .» Και (αυτοί) τον περιγελούσαν. τον Ιάκωβο και τον Ιωάννη. καὶ ἴσθι ὑγιὴς ἀπὸ τῆς μάστιγός σου.» 36 ὁ δὲ Ἰησοῦς εὐθέως ἀκούσας τὸν λόγον λαλούμενον λέγει τῷ ἀρχισυναγώγῳ· Μὴ φοβοῦ. καὶ κατεγέλων αὐτοῦ. Και μπαίνοντας (στο σπίτι) τους λέει: «Γιατί κάνετε 39 καὶ εἰσελθὼν λέγει αὐτοῖς· Τί θόρυβο και κλαίτε. Ο Ιησούς όμως. καὶ εἰσπορεύεται ὅπου ἦν τὸ παιδίον ἀνακείμενον. Το παιδί δεν πέθανε.

ι΄9-15 στίχος 13: Ιακώβου ε΄14-15 στίχοι 14-29: Μτθ. καὶ ἐξέ-στησαν ἐκστάσει μεγάλῃ. ιδ΄1-12. θ΄1-6. 6. 53-56 Παραπομπές στην Αγία Γραφή στίχοι 1-6: Λουκ. Α. 45-52 στ. θ΄7-9 στίχοι 31-44: Μάρκ. ιδ΄22-33. 30-34 στ. ιδ΄13-21. ιγ΄53-58. 2. γιατί (και) ήταν δώδεκα ετών. σοὶ λέγω ἔγειρε. Λουκ.» κοῦμι. 5. δ΄16-24. θ΄10-17. Και είπε να της δώσουν να φάει. σήκω. Τὸ κοράσιον. Μτθ. ……………… στ΄5-13 στίχοι 45-52: Μτθ. ι΄1-11. Και ο κοράσιον καὶ περιεπάτει· ἦν γὰρ κόσμος έμεινε εκστατικός.7-13 στ. ἐτῶν δώδεκα. ιε΄33-38. 1-6 στ. Λουκ. ὅ ἐστι μεθερμηνευόμενον. στ΄16-21 στίχοι 53-56: Μτθ. δ΄44. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Μτθ. 7.Λεξικό παιδίου λέγει αὐτῇ· Τα-λιθά. 35-44 στ. Μτθ. Ιωάν. Κεφάλαιο στ΄ (6ο) Ενότητες έκτου κεφαλαίου 1. Και αμέσως αναστήθηκε (ή σηκώθηκε) το κορίτσι και 42 καὶ εὐθέως ἀνέστη τὸ περπατούσε. Και τους παρήγγειλε (διέταξε) αυστηρά να μην το 43 καὶ διεστείλατο αὐτοῖς πολλὰ ἵνα μηδεὶς γνῷ τοῦτο· καὶ εἶπε γνωρίσει (μάθει) κανένας αυτό. σε σένα μιλάω. Ιωάν. «Κορίτσι. δοθῆναι αὐτῇ φαγεῖν. ιδ΄34-36 Περικοπές που διαβάζονται στις ιερές ακολουθίες . στ΄42. Δυσπιστία στη Ναζαρέτ κατά του Ιησού Η αποστολή των δώδεκα μαθητών στον κόσμο Η αποκεφάλιση του Ιωάννου του Βαπτιστή Επιστροφή των δώδεκα μαθητών Ο χορτασμός των πέντε χιλιάδων Ο Ιησούς περπατά πάνω στη θάλασσα Διάφορα θαύματα του Κυρίου στη Γεννησαρέτ στ.34 Κων. ζ΄15 στίχοι 7-13: Λουκ. 4. 3. η΄1-9. 14-29 στ. Ιωάν.

μὴ εἰς τὴν ζώνην χαλκόν. Αυτός δεν είναι ο τεχνίτης (μάστορας ή ξυλουργός). Και τον ακολουθούσαν οι μαθητές ἀκολουθοῦσιν αὐτῷ οἱ μαθηταὶ του.» Και σκανδαλίζονταν απ’ αυτόν (δυσπιστούσαν σ’ αυτόν) 4 ἔλεγε δὲ αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς ὅτι Οὐκ ἔστι προφήτης ἄτιμος εἰ μὴ Έλεγε σ’ αυτούς ο Ιησούς. αὐτοῦ. μὴ πήραν. Και τι σοφία του δόθηκε. 7 Καὶ προσκαλεῖται τοὺς Και προσκαλεί τους δώδεκα και άρχισε να τους στέλνει δώδεκα. αλλά να φορούν σανδάλια (πέδιλα) και να μη 9 ἀλλ’ ὑποδεδεμένους σανντύνονται με δύο χιτώνες6 (πουκάμισα) 5 6 . καὶ δυνάμεις τοιαῦται διὰ τῶν χειρῶν αὐτοῦ γίνο-νται; 3 οὐχ οὗτός ἐστιν ὁ τέκτων. μηδὲν αἴρωσιν εἰς ὁδὸν εἰ μὴ ούτε καν χάλκινα νομίσματα (μικρής αξίας).Λεξικό στ΄14-30: Αποκεφαλίσεως Ιωάννου Προδρόμου (29 Αυγούστου) 1 Καὶ ἐξῆλθε ἐκεῖθεν καὶ ἦλθεν Και βγήκε (έφυγε) από κει και ήρθε στη δική του εἰς τὴν πατρίδα ἑαυτοῦ· καὶ πατρίδα (Ναζαρέτ). εἰ μὴ Και δεν μπορούσε να κάνει εκεί κανένα θαύμα (αφού ὀλίγοις ἀρρώστοις ἐπι-θεὶς τὰς δε συνεργούσε η ανθρώπινη πίστη). Καὶπεριῆγε τὰς τους). 2 καὶ γενομένου σαββάτου ἤρξατο ἐν τῇ συναγωγῇ διδάσκειν· καὶ πολλοὶ ἀκούοντες ἐξεπλήσσοντο λέγο-ντες· Πόθεν τούτῳ ταῦτα; καὶ τίς ἡ σοφία ἡ δοθεῖσα αὐτῷ. Όταν έγινε (ήρθε) το Σάββατο άρχισε να διδάσκει στη συναγωγή. παρά μόνο σε χεῖρας ἐθερά-πευσε· λίγους αρρώστους. και δεν είναι οι αδελφές του εδώ σε μας (στην πόλη μας). να διώχνουν τα δαιμόνια) αὐτοῖς ἐξουσίαν τῶν πνευμάτων τῶν ἀκαθάρτων. παρά μόνο ένα ραβδί. αφού έβαλε το χέρι του. ούτε ψωμί. καὶ ἤρξατο αὐτοὺς δυο-δυο και τους έδωσε εξουσία πάνω στα ακάθαρτα ἀποστέλλειν δύο δύο. Και έκανε περιοδεία στα γύρω χωριά κώμας κύκλῳ διδάσκων. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Α. (που ακόμα) και δυνάμεις τέτοιες (τέτοια θαύματα) γίνονται από τα χέρια του. τους συγγενείς του και από το σπίτι του (την 5 καὶ οὐκ ἠδύνατο ἐκεῖ οικογένεια του). ῥάβδον μόνον. τους θεράπευσε. διδάσκοντας. ούτε σακίδιο. μὴ ἄρτον. καὶ ἐδίδου πνεύματα (ενν. Και απορούσε για την απιστία τους (για το κατάντημά 6 καὶ ἐθαύμαζε διὰ τὴν ἀπιστίαν αὐτῶν. ο γιος της Μαρίας* και αδερφός5 του Ιακώβου* και του Ιωσή* και του Ιούδα* και του Σίμωνα*. ότι δεν υπάρχει προφήτης ἐν τῇ πατρίδι αὐτοῦ καὶ ἐν τοῖς περιφρονημένος. Και τους παράγγειλε να μην παίρνουν τίποτε στο 8 καὶ παρήγγειλεν αὐτοῖς ἵνα δρόμο. Και πολλοί που (τον) άκουγαν εκπλήττονταν (απορούσαν) λέ-γοντας: «Από πού αυτά που λέει.35 Κων. ὁ υἱὸς τῆς Μαρίας. οὐδεμίαν δύναμιν ποιῆσαι. παρά μόνο στην πατρίδα του και από συγγενέσι καὶ ἐν τῇ οἰκίᾳ αὐτοῦ. ἀδελφὸς δὲ Ἰακώβου καὶ Ἰωσῆ καὶ Ἰούδα καὶ Σίμωνος; καὶ οὐκ εἰσὶν αἱ ἀδελφαὶ αὐτοῦ ὧδε πρὸς ἡμᾶς; καὶ ἐσκανδα-λίζοντο ἐν αὐτῷ.

Και έλεγε ότι ο Ἡρῴδης· φανερὸν γὰρ ἐγένετο Ιωάννης ο βαπτιστής αναστήθηκε από τους νεκρούς τὸ ὄνομα αὐτοῦ· καὶ ἔλεγεν ὅτι Ἰωάννης ὁ βαπτίζων ἐκ νεκρῶν και εξαιτίας αυτού (του γεγονότος) ενεργούν οι ἠγέρθη. σ’ όποιο σπίτι. ήθελε να τον σκοτώσει. 15 ἄλλοι ἔλεγον ὅτι Ἠλίας ἐστίν· Άλλοι έλεγαν ότι ο Ηλίας* είναι. επιτρέπεται να έχει (να συζεί με) τη γυναίκα του 18 ἔλεγε γὰρ ὁ Ἰωάννης τῷ Ἡρῴδῃ ὅτι Οὐκ ἔξεστί σοι ἔχειν αδελφού του. ἐκεῖ μένετε ἕως ἂν ἐξέλθητε ἐκεῖθεν· 11 καὶ ὅσοι ἐὰν μὴ δέξωνται ὑμᾶς μηδὲ ἀκούσωσιν ὑμῶν. Και όσοι δε σας δεχτούν. εκεί μείνετε μέχρι να βγείτε (φύγετε) από εκεί (εκείνη την πόλη). εξαιτίας ἀποστείλας ἐκράτησε τὸν της Ηρωδιάδος* της γυναίκας του Φιλίππου* του Ἰωάννην καὶ ἔδησεν αὐτὸν ἐν αδελφού του (Ηρώδη). γιατί την είχε νυμφευτεί. ἠγέρθη ἐκ νεκρῶν. 12 Καὶ ἐξελθόντες ἐκή-ρυσσον ἵνα μετανοήσωσι. και τους έλεγε: «Όπου κι αν μπείτε (ως φιλοξενούμενοι). σαν μαρτυρία γι’ αυτούς(σαν έλεγχό τους). Και αφού βγήκαν (οι δώδεκα απ’ την πόλη) κήρυτταν στους ανθρώπους (λέγοντάς τους) ναμετανοήσουν. ἀνεκτότερον ἔσται Σοδόμοις ἢ Γομόρροις ἐν ἡμέρᾳ κρίσεως ἢ τῇ πόλει ἐκείνῃ. Ἰωάννην.Λεξικό δάλια. γιατί ο Ηρώδης φοβόταν τον Ιωάννη. ούτε σας ακούσουν. γιατί 14 Καὶ ἤκουσεν ὁ βασιλεὺς είχε γίνει γνωστό το όνομά του. καὶ μὴ ἐνδεδύσθαι δύο χιτῶνας. Γιατί ο ίδιος ο Ηρώδης είχε στείλει να συλλάβουν τον 17 αὐτὸς γὰρ ὁ Ἡρῴδης Ιωάννη και τον έδεσε (έκλεισε) στη φυλακή. Και άκουσε ο βασιλιάς Ηρώδης* (για τον Ιησού). πολλοὺς ἀρρώστους καὶ ἐθεράπευον.36 Κων. φυλακῇ διὰ Ἡρῳδιάδα τὴν γυναῖκα Φιλίππου τοῦ ἀδελφοῦ Γιατί έλεγε ο Ιωάννης στον Ηρώδη πως δεν αὐτοῦ ὅτι αὐτὴν ἐγάμησεν. μα δε μπορούσε. γνωρίζοντας ότι καὶ οὐκ ἠδύνατο· αυτός είναι δίκαιος και άγιος άνδρας και τον . τὴν γυναῖκα τοῦ ἀδελφοῦ σου. τινάξτε το χώμα (σκόνη) που είναι κάτω από τα πόδια σας. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . ἐνεργοῦσιν αἱ δυνάμεις ἐν αὐτῷ. Η Ηρωδιάδα βέβαια είχε μίσος μέσα της γι’ αυτόν και 19 ἡ δὲ Ἡρῳδιὰς ἐνεῖχεν αὐτῷ καὶ ἤθελεν αὐτὸν ἀπο-κτεῖναι. Αυτός αναστήθηκε από τους νεκρούς. 16 ἀκούσας δὲ ὁ Ἡρῴδης εἶπεν Όταν άκουσε λοιπόν ο Ηρώδης (τις διηγήσεις για τον ὅτι Ὃν ἐγὼ ἀπεκεφάλισα Κύριο). 13 καὶ δαιμόνια πολλὰ Και δαιμόνια πολλά έβγαζαν και άλειφαν με λάδι ἐξέβαλλον. οὗτός ἐστιν· αὐτὸς αυτός είναι. Α. εἷς τῶν προφητῶν. λόγω της αμετανοησίας των κατοίκων της). καὶ ἤλειφον ἐλαίῳ πολλούς αρρώστους και τους θεράπευαν. είπε: « ο Ιωάννης που εγώ τον αποκεφάλισα. παρά για εκείνη την πόλη (ενν. Αλήθεια σας λέω. όταν φεύγετε από κει. καὶ διὰ τοῦτο (θαυματουργικές) δυνάμεις μέσω αυτού. ἐκπορευόμενοι ἐκεῖθεν ἐκτινάξατε τὸν χοῦν τὸν ὑπο-κάτω τῶν ποδῶν ὑμῶν εἰς μαρτύριον αὐτοῖς· ἀμὴν λέ-γω ὑμῖν. ενώ άλλοι έλεγαν ότι ἄλλοι δὲ ἔλεγον ὅτι προφήτης ὡς είναι προφήτης σαν ένας απ’ τους (άλλους) προφήτες. πιο ανεκτό (υποφερτό) θα είναι για τα Σόδομα ή τα Γόμορρα (η τιμωρία τους δηλαδή θα είναι πιο επιεικής) την ημέρα της Κρίσης. 10 καὶ ἔλεγεν αὐτοῖς· Ὅπου ἐὰν εἰσέλθητε εἰς οἰκίαν.

37 Κων.» Τὴν κεφαλὴν Ἰωάννου τοῦ βαπτιστοῦ. ὅτε Ἡρῴδης τοῖς γενεσίοις αὐτοῦ δεῖπνον ἐποίει στους πρώτους (προύχοντες) της Γαλιλαίας. και εγώ θα στο τῷ Ἡρῴδῃ καὶ τοῖς δώσω. 27 καὶ εὐθέως ἀποστείλας ὁ (σωματοφύλακα-δήμιο). καὶ ἔδωκεν αὐτὴν τῷ κορασίῳ. καὶ τὸ κοράσιον ἔδωκεν αὐτὴν Και όταν (το) άκουσαν (έμαθαν) οι μαθητές του τῇ μητρὶ αὐτῆς. με βιασύνη (πλησίασε) 25 καὶ εἰσελθοῦσα εὐθέως μετὰ προς το βασιλιά και του ζήτησε λέγοντας: «θέλω να σπουδῆς πρὸς τὸν βασιλέα δώσεις σε μένα (αυτή τη στιγμή). με αἰτήσῃς δώσω σοι ἕως Αυτή αφού βγήκε (απ’ την αίθουσα) είπε στη μητέρα ἡμίσους τῆς βασιλείας μου. τοῖς μεγιστᾶσιν αὐτοῦ καὶ τοῖς χιλιάρχοις καὶ τοῖς πρώτοις τῆς Γαλιλαίας. 23 καὶ ὤμοσεν αὐτῇ ὅτι Ὅ ἐάν μέχρι και το μισό μου βασίλειο.» συνανακειμένοις. καὶ ἤνεγκε το έδωσε στο κορίτσι. καὶ συνετήρει αὐτόν καὶ ἀκούσας αὐτοῦ πολλὰ ἐποίει καὶ ἡδέως αὐτοῦ ἤκουε.Λεξικό διατηρούσε στη ζωή (του επέτρεπε να ζει ) και όταν τον άκουσε. όταν (δηλαδή) ο Ηρώδης έκανε τραπέζι για τα γενέθλια του στους μεγάλους 21 καὶ γενομένης ἡμέρας (άρχοντες) του και στους χιλίαρχους (στρατηγούς) και εὐκαίρου. δε 26 καὶ περίλυπος γενόμενος ὁ θέλησε να αθετήσει (να μην τηρήσει) την υπόσχεσή βασιλεὺς. είπε ο βασιλιάς στο καὶ ὀρχησαμένης καὶ ἀρεσάσης κορίτσι: « Ζήτησέ μου ότι κι αν θέλεις. Και αμέσως μπήκε (η κόρη). με ὃ ἐὰν θέλῃς. Και αμέσως στέλνοντας ο βασιλιάς έναν στρατιώτη ἠθέλησεν αὐτὴν ἀθετῆσαι. . διέταξε να του φέρει το βασιλεὺς σπεκουλάτωρα κεφάλι του (Ιωάννη). Και το κορίτσι έδωσε αυτό (το τὴν κεφαλὴν αὐτοῦ ἐπὶ πίνακι κεφάλι) στη μητέρα της. το κεφάλι του Ιωάννη ᾐτήσατο λέγουσα· Θέλω ἵνα μοι του βαπτιστή σ’ ένα πιάτο. διὰ τοὺς ὅρκους καὶ τοὺς συνανακειμένους οὐκ του. έκανε πολλά (απ’ αυτά που του είπε) και τον άκουγε ευχάριστα.» δῷς ἐξαυτῆς ἐπὶ πίνακι τὴν κεφαλὴν Ἰωάννου τοῦ Και παρόλο που έγινε λυπημένος (είχε λυπηθεί) ο βαπτιστοῦ.τι κι αν ζητήσεις θα στο δώσω. 24 ἡ δὲ ἐξελθοῦσα εἶπε τῇ μητρὶ της: «Τι να ζητήσω. Όταν λοιπόν μπήκε η κόρη αυτής της Ηρωδιάδος και 22 καὶ εἰσελθούσης τῆς αφού χόρεψε και άρεσε στον Ηρώδη και στους θυγατρὸς αὐτῆς τῆς Ἡρῳδιάδος συνδαιτυμόνες (καλεσμένους). τον αποκεφάλισε μέσα στη 28 ὁ δὲ ἀπελθὼν ἀπεκεφά-λισεν φυλακή και έφερε το κεφάλι του πάνω σ’ ένα πιάτο και αὐτὸν ἐν τῇ φυλακῇ. καὶ δώσω σοι. εξαιτίας των όρκων και των καλεσμένων. Και αυτός αφού έφυγε. ήρθαν και πήραν το σώμα του και το έβαλαν 29 καὶ ἀκούσαντες οἱ μαθηταὶ σ’ ένα μνημείο (μνήμα). βασιλιάς . (Ιωάννη). ἐπέταξεν ἐνεχθῆναι τὴν κεφαλὴν αὐτοῦ. Α. εἶπεν ὁ βασιλεὺς τῷ κορασίῳ· Αἴτησόν Και της ορκίστηκε: « Ό. Και ήρθε η κατάλληλη μέρα. εἰδὼς αὐτὸν ἄνδρα δίκαιον καὶ ἅγιον.» Αυτή είπε: «Το κεφάλι του αὐτῆς· Τί αἰτήσομαι; ἡ δὲ εἶπε· βαπτιστή.» 20 ὁ γὰρ Ἡρῴδης ἐφοβεῖτο τὸν Ἰωάννην. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .

Και έφυγαν για έναν έρημο τόπο με πλοίο μόνοι τους. καὶ ἀπήγγειλαν αὐτῷ πάντα.αυτά που δίδαξαν (κατά την περιοδεία τους). καὶ ὅσα Και τους είπε: «Ελάτε εσείς μόνοι σας σ’ έναν έρημο ἐποιήσαν καὶ ὅσα ἐδίδαξαν. καὶ ἔθηκαν αὐτὸ ἐν Και μαζεύονται (ξανά) οι απόστολοι προς τον Ιησού μνημείῳ.» ἄρτους ἔχετε; ὑπάγετε καὶ ἴδετε. να αγοράσουμε με διακόσια δηνάρια ψωμιά και να 37 ὁ δὲ ἀποκριθεὶς εἶπεν αὐτοῖς· τους δώσουμε να φάνε. στολοι πρὸς τὸν Ἰησοῦν. . Α. ἦσαν γὰρ οἱ ἐρχόμενοι καὶ οἱ ὑπάγοντες πολλοί. ἵνα κτήματα και χωριά.» Και αφού έμαθαν (είδαν) λένε: «Πέντε και δυο 38 ὁ δὲ λέγει αὐτοῖς· Πόσους ψάρια. καὶ λέγουσιν αὐτῷ· Ἀπελθόντες ἀγοράσωμεν δηναρίων διακοσίων ἄρτους καὶ δῶμεν (Ο Ιησούς) τους λέει: «Πόσα ψωμιά έχετε. 32 καὶ ἀπῆλθον εἰς ἔρημον τόπον ἐν πλοίῳ κατ’ ἰδίαν. τους πρόλαβαν και μαζεύτηκαν κοντά τους. καὶ Και τους διέταξε να τους βάλουν να καθίσουν όλους . ομάδες-ομάδες. Πάτε και αὐτοῖς φαγεῖν; δείτε. γιατί δεν έχουν τι να φάνε. και του ανήγγειλαν όλα. πολλοί και έτρεξαν εκεί από όλες τις πόλεις πεζοί και καὶ ἐπέγνωσαν αὐ-τοὺς πολλοί. και ούτε να φάνε αὐτοὶ κατ’ ἰδίαν εἰς ἔρημον τόπον. τόπο να αναπαυθείτε λίγο. δύο ἰχθύας. καὶ οὐδὲ φαγεῖν εὐκαίρουν. είδε πολύ κόσμο και πρὸς αὐτόν. Όμως τους είδαν να πηγαίνουν και τους αναγνώρισαν 33 καὶ εἶδον αὐτοὺς ὑπαγο-ντας. Και αφού πέρασε πολλή ώρα. καὶ γνόντες λέγουσι· Πέντε. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . μαθηταὶ αὐτοῦ λέγουσιν ὅτι Ἔρημός ἐστιν ὁ τόπος καὶ ἤδη Άφησέ τους (να φύγουν) για να αγοράσουν για τον ὥρα πολλή· εαυτό τους ψωμί πηγαίνοντας στα γύρω αγρο36 ἀπόλυσον αὐτούς.Λεξικό αὐτοῦ ἦλθον καὶ ἦραν τὸ πτῶμα αὐτοῦ. έρχονται κοντά του οι 35 Καὶ ἤδη ὥρας πολλῆς μαθητές του και του λένε: «Είναι έρημος ο τόπος και γενομένης προσελθόντες αὐτῷ οἱ ήδη πέρασε πολύ η ώρα. ὅτι ἦσαν ὡς πρόβατα κηρύττει). τους σπλαχνίστηκε. γιατί ήταν σαν πρόβατα που δεν 34 Καὶ ἐξελθὼν ὁ Ἰησοῦς εἶδεν έχουν βοσκό. καὶ ἀνα-παύεσθε ὀλίγον· δεν ευκαιρούσαν. καὶ πεζῇ ἀπὸ πασῶν τῶν πόλεων συνέδρα-μον ἐκεῖ καὶ προῆλθον αὐ-τοὺς καὶ συνῆλθον Βγαίνοντας ο Ιησούς (στην ακτή). και άρχισε να τους διδάσκει πολλά (να πολὺν ὄχλον καὶ ἐσπλαγχνίσθη ἐπ’ αὐτοῖς.» ἀπελθόντες εἰς τοὺς κύκλῳ ἀγροὺς καὶ κώμας ἀγορά-σωσιν (Ο Ιησούς ) απαντώντας τους λέει: «Δώστε τους εσείς ἑαυτοῖς ἄρτους· τί γὰρ φάγωσιν να φάνε. πάνω στο χλωρό χορτάρι. μὴ ἔχοντα ποιμένα καὶ ἤρξατο διδάσκειν αὐτοὺς πολλά.» Και (οι μαθητές) του λένε: «Να φύγουμε και οὐκ ἔχουσιν.» (Τα είπε αυτά) γιατί ήταν 31 καὶ εἶπεν αὐτοῖς· Δεῦτε ὑμεῖς πολλοί που έρχονταν και έφευγαν . και αυτά που έκαναν και 30 Καὶ συνάγονται οἱ ἀπό.38 Κων.» Δότε αὐτοῖς ὑμεῖς φαγεῖν.

). ομάδες-ομάδες. πλοίο και να πάνε στην απέναντι ακτή.αντίθετος. των συμπόσια ἐπὶ τῷ χλωρῷ χόρτῳ. 40 καὶ ἀνέπεσον πρασιαὶ πρασιαὶ ἀνὰ ἑκατὸν καὶ ἀνὰ Και παίρνοντας τα πέντε ψωμιά και τα δύο ψάρια. νυκτὸς ἔρχεται πρὸς αὐτοὺς Αυτοί μόλις τον είδαν να περπατάει στη θάλασσα. καὶ κατέκλασε τοὺς ἄρτους καὶ όλους. μη 50 πάντες γὰρ αὐτὸν εἶδον καὶ φοβάστε. προς τη 45 Καὶ εὐθέως ἠνάγκασε τοὺς Βηθσαΐδα*. 46 καὶ ἀποταξάμενος αὐτοῖς ἀπῆλθεν εἰς τὸ ὄρος Και όταν έγινε βράδυ το πλοίο ήταν στη μέση της προσεύξασθαι. και 43 καὶ ἦραν κλασμάτων από τα ψωμιά). δυσκολεύονται) πλέοντας. έρχεται προς το μέρος τους περπατώντας περὶ τετάρτην φυ-λακὴν τῆς πάνω στη θάλασσα και ήθελε να τους προσπεράσει. πλοῖον ἐν μέσῳ τῆς θαλάσσης. γιατί ο άνεμος ήταν 48 καὶ ἰδὼν αὐτοὺς βασανι. ἕως Και αφού τους άφησε. τα μοίρασε σ’ εἰς τὸν οὐρανὸν εὐλόγησε. Α. καὶ Και αυτοί που έφαγαν τα ψωμιά ήταν πέντε χιλιάδες ἀπὸ τῶν ἰχθύων. Και βλέποντάς τους να βασανίζονται (να καὶ αὐτὸς μόνος ἐπὶ τῆς γῆς. ἰχθύας ἐμέρισε πᾶσι. καὶ τοὺς δύο Και έφαγαν όλοι και χόρτασαν. πεντήκοντα. (τρομαγμένα).Λεξικό 39 καὶ ἐπέταξεν αὐτοῖς ἀνακλῖναι πάντας συμπόσια Και ξάπλωσαν (σαν) σε παρτέρια.39 Κων. όπως και τα δύο ψάρια. μαθητὰς αὐτοῦ ἐμβῆναι εἰς τὸ πλοῖον καὶ προάγειν εἰς τὸ πέραν πρὸς Βηθσαϊδάν. 42 καὶ ἔφαγον πάντες καὶ Και σήκωσαν (μάζεψαν) κομμάτια (περισσεύματα που ἐχορτάσθησαν. αφού κοίταξε στον ουρανό (τα) ευλόγησε και έκοψε τα 41 καὶ λαβὼν τοὺς πέντε ἄρτους ψωμιά και έδινε στους μαθητές να τους τα καὶ τοὺς δύο ἰχθύας ἀναβλέψας προσφέρουν. 44 καὶ ἦσαν οἱ φαγόντες τοὺς Και αμέσως ανάγκασε τους μαθητές του να μπουν στο ἄρτους πεντακισχίλιοι ἄνδρες. άνδρες. Και αμέσως ἀνέκραξαν· μίλησε μαζί τους και τους είπε: «Θάρρος! Εγώ είμαι. ἐδίδου τοῖς μαθηταῖς ἵνα παραθῶσιν αὐτοῖς. 49 οἱ δὲ ἰδόντες αὐτὸν περιπατοῦντα ἐπὶ τῆς θαλάσσης ἔδοξαν φάντασμα εἶναι. γέμιζαν) δώδε-κα κοφίνια και απ’ τα ψάρια (ενν. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . εκατό ή των πενήντα. μέχρις ότου αυτός απολύσει τον κόσμο.μ. πήγε προς το βουνό να αὐτὸς ἀπολύσῃ τὸν ὄχλον· προσευχηθεί. περιπατῶν ἐπὶ τῆς θαλάσσης. θάλασσας (λίμνης) και αυτός ήταν μόνος του στη 47 καὶ ὀψίας γενομένης ἦν τὸ στεριά. καὶ γιατί όλοι τον είδαν και ταράχτηκαν. την ώρα της τέταρτης νυχτερινής βάρδιας ζομένους ἐν τῷ ἐλαύνειν· ἦν γὰρ ὁ ἄνεμος ἐναντίος αὐ-τοῖς· καὶ (3-6 π. δώδεκα κοφίνους πλήρεις.» ἐταράχθησαν· καὶ εὐθέως ἐλάλησε μετ’ αὐτῶν καὶ λέγει Και ανέβηκε προς το μέρος τους στο πλοίο και . νόμισαν ότι είναι φάντασμα και φώναξαν δυνατά καὶ ἤθελε παρελθεῖν αὐτούς.

40 Κων. 14-23 στ. 24-30 στ. 53Καὶ διαπεράσαντες ἀπῆλθον ἐπὶ τὴν γῆν Γεννησαρὲτ καὶ Όταν έβγαιναν από το πλοίο.Λεξικό αὐτοῖς· Θαρσεῖτε. (Δεν είχαν ἐξίσταντο καὶ ἐθαύμαζον. Η υποκριτική τυπολατρία των Φαρισαίων και η απάντηση του Κυρίου 2. Θεραπεία κωφαλάλου στ. επειδή αμέσως τον προσωρμίσθησαν. και όσοι τον ἀσθενοῦντας καὶ παρεκάλουν ακουμπούσαν. Κεφάλαιο ζ΄ (7ο) Ενότητες εβδόμου κεφαλαίου 1. εκεί όπου άκουγαν ότι βρίσκεται περίχωρον ἐκείνην καὶ ἤρ-ξαντο (ο Κύριος). αναγνώρισαν (ότι είναι ο Κύριος). ελλιμενίστηκαν( έριξαν άγκυρα). ἐγώ εἰμι. περιοχή της Γεννησαρέτ*. ἐσῴζοντο. καὶ λίαν ἐκ περισσοῦ ἐν ἑαυτοῖς επειδή η καρδιά τους ήταν πωρωμένη. 51 καὶ ἀνέβη εἰς τὸ πλοῖον πρὸς αὐτοὺς. Το κήρυγμα του Κυρίου περί της πραγματικής ακαθαρσίας 3. καὶ ἐκόπασεν ὁ ἄνεμος· Γιατί δεν είχαν καταλάβει τι συνέβη με τα ψωμιά. απορούσαν και θαύμαζαν μέσα τους. ἀλλ’ ἦν αὐτῶν ἡ καρδία Και αφού διέσχισαν τη λίμνη πέρασαν στην απέναντι πεπωρωμένη. 54 καὶ ἐξελθόντων αὐτῶν ἐκ τοῦ Έτρεχαν σ’ όλα εκείνα τα περίχωρα (διαδίδοντας την πλοίου εὐθέως ἐπιγνόντες αὐτὸν είδηση) και άρχισαν να περιφέρουν τους αρρώστους 55 περιέδραμον ὅλην τὴν πάνω στα κρεβάτια. μὴ σταμάτησε ο άνεμος κι αυτοί πολύ περισσότερο φοβεῖσθε. ἐν ταῖς ἀγοραῖς ἐτίθεσαν τοὺς (αγγίξουν) έστω την άκρη του ρούχου του.1-13 στ. σώζονταν (γιατρεύονταν). ἐπὶ τοῖς κραβάττοις τοὺς κακῶς ἔχοντας περιφέ-ρειν ὅπου Και όπου κι αν έμπαινε. έβαζαν τους ασθενείς στις αγορές 56καὶ ὅπου ἂν εἰσεπορεύετο εἰς (πλατείες) και τον παρακαλούσαν να ακουμπήσουν κώμας ἢ πόλεις ἢ ἀγροὺς. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .) 52 οὐ γὰρ συνῆκαν ἐπὶ τοῖς ἄρτοις. Α. σε χωριά ή πόλεις ή στις ἤκουον ὅτι ἐκεῖ ἐστι· αγροτικές περιοχές. φωτιστεί ακόμα από το Άγιο πνεύμα. Θεραπεία της κόρης μιας Εθνικής (ειδωλολάτρισσας Χαναναίας) 4. αὐτὸν ἵνα κἂν τοῦ κρασπέδου τοῦ ἱματίου αὐτοῦ ἅψωνται· καὶ ὅσοι ἂν ἥπτοντο αὐτοῦ. 31-37 .

» Αυτός απαντώντας τους είπε: «Καλά προφήτευσε ο Ησαΐας για σας τους υποκριτές. διδάσκοντες διδασκαλίας ἐντάλματα ἀνθρώπων. ἐὰν μὴ πυγμῇ τα χέρια τους με το εξωτερικό μέρος της παλάμης. να τρώνε ψωμί τους κατηγόρησαν. 3 οἱ γὰρ Φαρισαῖοι καὶ πάντες γιατί οι Φαρισαίοι και όλοι οι Ιουδαίοι. μάταια (ανώφελα) με σέβονται αφού διδάσκουν διδασκαλίες ανθρώπινες εντολές. δεν νίψωνται τὰς χεῖρας.Λεξικό Παραπομπές στην Αγία Γραφή στίχοι 1-13: Λουκ. όπως είναι γραμμένο: (δηλαδή) αυτός ο λαός με τα χείλη με τιμά (ενν. Και απ’ την αγορά (όταν γυρίσουν) αν δε βουτηχτούν στο νερό δεν τρώνε. οὐκ 7 ἐσθίουσι. τοῦτ’ ἔστιν ἀνίπτοις. ἐμέμ-ψαντο· κι επειδή είδαν μερικούς απ’ τους μαθητές του με ακάθαρτα χέρια. ιε΄1-9 στίχοι 14-23: Μτθ. (όπως ) πλύσιμο ποτηριών και σκευών και χάλκινων (σκευών) και κρεβατιών (ανακλίντρων). ἐὰν μὴ βαπτίσωνται. αλλά με άπλυτα χέρια τρώνε το ψωμί τους. ια΄38. 8 ἀφέντες γὰρ τὴν ἐντολὴν τοῦ γιατί αφήνετε την εντολή του Θεού και κρατάτε την 7 . ιε΄29-31 στίχοι 6-7: Ησαΐας κθ΄13 στίχος 10: Έξοδος κα΄15-16 1Καὶ συνάγονται πρὸς αὐτὸν οἱ Και μαζεύτηκαν κοντά του οι Φαρισαίοι και μερικοί Φαρισαῖοι καί τινες τῶν από τους γραμματείς που ήλθαν από τα Ιεροσόλυμα. ἡ δὲ καρδία αὐτῶν πόρρω ἀπέχει ἀπ’ ἐμοῦ· 7 μάτην δὲ σέβονταί με. γραμματέων ἐλθόντες ἀπὸ Ἱεροσολύμων· 2 καὶ ἰδόντες τινὰς τῶν μαθητῶν αὐτοῦ κοιναῖς χερ-σί. τυπικά). Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . ἀλλ’ ἀνίπτοις χερσὶν ἐσθίουσι τὸν ἄρτον; 6 ὁ δὲ εἶπεν αὐτοῖς ὅτι Καλῶς προεφήτευσεν Ἡσα-ΐας περὶ ὑμῶν τῶν ὑποκριτῶν. Μτθ. αν δεν πλύνουν οἱ Ἰουδαῖοι. ἐσθίοντας ἄρτους. εξωτερικά.41 Κων. Α. Έπειτα τον ρωτάνε οι Φαρισαίοι και οι γραμματείς: «Γιατί δεν βαδίζουν οι μαθητές σου σύμφωνα με την παράδοση των πρεσβυτέρων. παράδοσιν τῶν πρεσβυ-τέρων· 4 καὶ ἀπὸ ἀγορᾶς. δηλαδή άπλυτα. οὐκ ἐσθίουσι· καὶ ἄλλα πολλά ἐστιν ἃ παρέλαβον κρατεῖν. κρατοῦντες τὴν τρώνε κρατώντας την παράδοση των πρεσβυτέρων*. Και άλλα πολλά έκαναν (τηρώντας παραδόσεις) που παρέλαβαν (από γενιά σε γενιά) να τηρούν. ὡς γέγραπται· οὗτος ὁ λαὸς τοῖς χείλεσί με τιμᾷ. βαπτι-σμοὺς ποτηρίων καὶ ξεστῶν καὶ χαλκίων καὶ κλινῶν· 5ἔπειτα ἐπερωτῶσιν αὐτὸν οἱ Φαρισαῖοι καὶ οἱ γραμ-ματεῖς· Διατί οὐ περιπατοῦ-σιν οἱ μαθηταί σου κατὰ τὴν παράδοσιν τῶν πρεσβυτέ-ρων. ιε΄10-20 στίχοι 24-30: Μτθ. αλλά η καρδιά τους είναι μακριά από μένα.

Και όταν μπήκε σ’ ένα σπίτι (φεύγοντας) απ’ το 17 Καὶ ὅτε εἰσῆλθεν εἰς οἶκον πλήθος.» παρόμοια τοιαῦτα πολλὰ ποιεῖτε. Αν κανείς έχει αυτιά (πρόθυμα) ας ακούει. δῶρον. ἀλλὰ τὰ την ακάθαρτη καρδιά). Και τους λέει : «Ακόμα κι εσείς είστε ανίκανοι να 18 καὶ λέγει αὐτοῖς· Οὕτω καὶ ὑμεῖς ἀσύνετοί ἐστε; οὔπω καταλάβετε.» 16 εἴ τις ἔχει ὦτα ἀκούειν ἀκουέτω. 12 καί οὐκέτι ἀφίετε αὐτὸν και τότε δεν τον αφήνετε να κάνει τίποτα για τον οὐδὲν ποιῆσαι τῷ πατρὶ αὐτοῦ ἢ πατέρα του ή τη μητέρα του (επειδή έχει ιερό…τάμα!). τὸν ἄνθρωπον. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .» 14 Καὶ προσκαλεσάμενος πάντα Και αφού προσκάλεσε όλο το πλήθος τους έλεγε: τὸν ὄχλον ἔλεγεν αὐτοῖς· «Ακούστε με όλοι και καταλάβετε (αυτά που θα σας Ἀκούετέ μου πάντες καὶ συνίετε. πω): 15 οὐδέν ἐστιν ἔξωθεν τοῦ Δεν υπάρχει κανένα πράγμα που να μπαίνει απ’ έξω ἀνθρώπου εἰσπορευόμενον εἰς (ως τροφή) στον άνθρωπο και να μπορεί να τον κάνει αὐτὸν ὃ δύναται αὐτόν κοινό (ακάθαρτο). 9 καὶ ἔλεγεν αὐτοῖς· Καλῶς και τους έλεγε: «Καλά κάνετε και δεν τηρείτε την ἀθετεῖτε τὴν ἐντολὴν τοῦ Θεοῦ εντολή του Θεού για να τηρήσετε τη δική σας ἵνα τὴν παράδοσιν ὑμῶν παράδοση (ειρωνεία) ! τηρήσητε. Και πολλά παρόμοια πράγματα κάνετε. μητέρα θανάτῳ τελευτάτω· 11 ὑμεῖς δὲ λέγετε· ἐὰν εἴπῃ ἄνθρωπος τῷ πατρὶ ἢ τῇ μητρί. είναι αυτά που κάνουν ἐκπορευόμενά ἐστι τὰ κοινοῦντα ακάθαρτο τον άνθρωπο. τον ρωτούσαν οι μαθητές του για την ἀπὸ τοῦ ὄχλου. αντί βοήθειας στους γονείς του). παρεδώκατε· καὶ παρόμοια οι ίδιοι με σας παλιότεροι πρε-σβύτεροι-γραμματείς). Ενώ εσείς λέτε : Αν πει ο άνθρωπος στον πατέρα του ή κορβᾶν. πάρεις από μένα (Κορβάν σημαίνει δώρο στο Θεό.Λεξικό Θεοῦ κρατεῖτε τὴν παράδοσιν ανθρώπινη παράδοση. που σημαίνει δώρο που θα ἐμοῦ ὠφεληθῇς. τῇ μητρί αὐτοῦ. καὶ ἄλλα (κρατάτε). δεν μπορεί εἰσπορευόμενον εἰς τὸν αυτό να τον κάνει ακάθαρτο. που εσείς οι ίδιοι παραδώσατε (δηλ. ὅ ἐστι. Δεν καταλαβαίνετε πως ό. τοιαῦτα πολλὰ ποιεῖτε. (δηλαδή) πλυσίματα σκευών τῶν ἀνθρώπων. Α. αλλά αυτά που βγαίνουν (ενν.42 Κων. βαπτισμοὺς και ποτηριών και διάφορα άλλα τέτοια πολλά κάνετε ξεστῶν καὶ πο-τηρίων. ὃ ἐὰν ἐξ στη μητέρα του Κορβάν. απ’ κοινῶσαι. ακυρώνοντας (αχρηστεύοντας) το λόγο του Θεού με 13 ἀκυροῦντες τὸν λόγον τοῦ Θεοῦ τῇ παραδόσει ὑμῶν ᾗ την παράδοση σας. ἄνθρωπον οὐ δύναται αὐτὸν . παραβολῆς. (ο Ιησούς φέρνει κι άλλο παράδειγμα υποκρισίας τους) 10 Μωϋσῆς γὰρ εἶπε· τίμα τὸν πατέρα σου καὶ τὴν μητέρα σου· Ο Μωϋσής* είπε: να τιμάς τον πατέρα σου και τη καί· ὁ κακολογῶν πατέρα ἢ μητέρα σου και (ότι) αυτός που κακολογεί τον πατέρα του ή τη μητέρα του πρέπει να θανατώνεται.τι μπαίνει απ’ νοεῖτε ὅτι πᾶν τὸ ἔξωθεν έξω (μέσω του στόματος) στον άνθρωπο. ἐπηρώτων αὐτὸν οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ περὶ τῆς παραβολή (το νόημά της).

μοιχεῖαι. η βλασφημία. Και της είπε: «Γι’ αυτά τα λόγια (που είπες.Λεξικό κοινῶσαι; Πως δεν μπαίνει (αυτό) στην καρδιά του. 24 Καὶ ἐκεῖθεν ἀναστὰς ἀπῆλθεν εἰς τὰ μεθόρια Τύρου καὶ Σιδῶνος. πορνεῖαι. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Και του ζητούσε να Συροφοινίκισσα τῷ γένει· καὶ βγάλει το δαιμόνιο από την κόρη της.» τὸν ἄνθρωπον. καὶ εἰσελθὼν εἰς οἰκίαν οὐδένα ἤθελε γνῶναι.θ. Α. πλεονεξίαι.}. οι τῶν ἀνθρώπων οἱ διαλογισμοὶ πορνείες. η ασέλγεια (ηθική παραλυσία {Π.όπου δεν ήθελε κανείς να το ξέρει. ἐλθοῦσα προσέπεσε πρὸς τοὺς πόδας αὐτοῦ· Αυτή η γυναίκα ήταν Ελληνίδα (ειδωλολάτρισσα).Ν. Μπήκε σ’ ένα σπίτι . 25 ἀκούσασα γὰρ γυνὴ περὶ Γιατί όταν άκουσε μια γυναίκα γι’ αυτόν. τις χρήσιμες για τον οργανισμό). ἀφροσύνη· Όλα αυτά τα πονηρά από μέσα προέρχονται και 23 πάντα ταῦτα τὰ πονηρὰ ἔσωθεν ἐκπορεύεται καὶ κοινοῖ κάνουν ακάθαρτο τον άνθρωπο (απέναντι του Θεού). οι πλεονεξίες. ἧς εἶχε τὸ θυγάτριον κοριτσάκι είχε πνεύμα ακάθαρτο. ἀλλὰ εἰς τὴν κοιλίαν. η υπερηφάνεια. καὶ οὐκ ἠδυνήθη λαθεῖν. η τρέλα. έπεσε (γονατιστή) στα πόδια του. ο δόλος (η 22κλοπαί. Κύριε· καὶ τὰ ψίχουλα (που πέφτουν) των παιδιών. Και από εκεί ξεκίνησε και πήγε στα σύνορα της Τύρου και της Σιδώνας. γιατί δεν είναι σωστό να πρῶτον χορτασθῆναι τὰ τέκνα· οὐ γάρ ἐστι καλὸν λαβεῖν τὸν πάρουμε το ψωμί των παιδιών (μας) και να το δώσουμε ἄρτον τῶν τέκνων καὶ τοῖς στα σκυλάκια (εθνικούς). πονηρός. οι μοιχείες.» κυνάρια ὑποκάτω τῆς τραπέζης ἐσθίουσιν ἀπὸ τῶν ψιχίων τῶν παιδίων. το 19 ὅτι οὐκ εἰσπορεύεται αὐ-τοῦ εἰς τὴν καρδίαν. ἀνθρώπου ἐκπορευόμενον.» (Τους) έλεγε βέβαια: «Αυτό που βγαίνει απ’ τον 20 ἔλεγε δὲ ὅτι τὸ ἐκ τοῦ άνθρωπο. Οι κλοπές.Κ. ἀσέλγεια. Συροφοινίκισσα στην καταγωγή. (αλλά) 28 ἡ δὲ ἀπεκρίθη καὶ λέγει και τα σκυλάκια κάτω απ’ το τραπέζι τρώνε από τα αὐτῷ· Ναί. της οποίας το αὐτοῦ. κα-θαρίζον πάντα τὰ βρώματα. ήρθε (κοντά του) κι αὐτῆς πνεῦμα ἀκάθαρτον. ενν.43 Κων. οἱ κακοὶ ἐκπο-ρεύονται. την 29 καὶ εἶπεν αὐτῇ· Διὰ τοῦτον πίστη της) πήγαινε. αλλά στην κοιλιά και (από εκεί) βγαίνει στο αποχωρητήριο και έτσι καθαρίζει (αφήνει καθαρά) όλα τα φαγητά (ενν. οι πονηρίες. Έχει βγει το δαιμόνιο απ’ την κόρη . Γιατί μέσα απ’ την καρδιά των ανθρώπων προέρχονται 21ἔσωθεν γὰρ ἐκ τῆς καρδίας οι κακές σκέψεις των ανθρώπων. πονηρίαι. ὑπερηφανία. ἐκεῖνο κοινοῖ τὸν ἄνθρωπον. εκείνο μπορεί να τον κάνει ακάθαρτο.}). καὶ εἰς τὸν ἀφεδρῶνα ἐκπορεύεται.Τ. δόλος. ὀφθαλμὸς απάτη). φόνοι. πονηρό μάτι.» κυναρίοις βαλεῖν. τις ουσίες τους. 26 ἡ δὲ γυνὴ ἦν Ἑλληνίς. Και αυτή απάντησε και του είπε: «Ναι Κύριε. αλλά δεν μπορούσε να κρυφτεί (δεν μπόρεσε να ξεφύγει της προσοχής των ανθρώπων {Ι. οι φόνοι. βλασφη-μία. Ο Ιησούς όμως της είπε: «Άφησε πρώτα να χορτάσουν 27 ὁ δὲ Ἰησοῦς εἶπεν αὐτῇ· Ἄφες τα τέκνα (παιδιά-Ισραηλίτες). ἠρώτα αὐτὸν ἵνα τὸ δαιμόνιον ἐκβάλῃ ἐκ τῆς θυγατρὸς αὐτῆς.

Και αφού τον πήρε (παράμερα) απ’ τον κόσμο 33 καὶ ἀπολαβόμενος αὐτὸν ιδιαιτέρως. καὶ ἐλάλει ὀρθῶς. 36 καὶ διεστείλατο αὐτοῖς ἵνα μηδενὶ εἴπωσιν· ὅσον δὲ αὐτὸς (αλλά) όσο αυτός διέταζε. αὐτῆς εὗρε τὸ παιδίον βεβλημένον ἐπὶ τὴν κλίνην καὶ τὸ δαιμόνιον ἐξελη-λυθός. περισσότερον ἐκή-ρυσσον. Η «ζύμη» των Φαρισαίων και η πνευματική τύφλωση στ. Πολλαπλασιασμός των επτά άρτων και χορτασμός των 4.Λεξικό τὸν λόγον ὕπαγε· ἐξελήλυθε τὸ σου. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . αὐτοῦ. βρήκε το παιδί 30 καὶ ἀπελθοῦσα εἰς τὸν οἶκον ξαπλωμένο στο κρεβάτι και το δαιμόνιο να έχει φύγει. ήρθε προς τη θάλασσα (λίμνη) της Γαλιλαίας ὁρίων Τύρου καὶ Σιδῶνος ἦλθε (περνώντας) μέσα απ’ τα σύνορα της Δεκάπολης.» δαιμόνιον ἐκ τῆς θυγατρός σου. Και του φέρνουν έναν κωφό και μουγκό (κωφάλαλο) 32 καὶ φέρουσιν αὐτῷ κωφὸν μογιλάλον καὶ παρακαλοῦ-σιν και τον παρακαλούν να βάλει πάνω του το χέρι. και τους κωφούς κάνει να πάντα πεποίηκε· καὶ τοὺς ακούνε και τους μουγκούς να μιλάνε. 37 καὶ ὑπερπερισσῶς Και περισσότερο εκπλήττονταν (θαύμαζαν) λέγοντας: ἐξεπλήσσοντο λέγοντες· Καλῶς «Όλα καλά (τα) έχει κάνει . 1-9 στ.000 2. μᾶλλον κήρυτταν (διακήρυτταν αυτοί που είδαν το θαύμα). αναστέναξε και 34 καὶ ἀναβλέψας εἰς τὸν του λέει: «εφφαθά». Και κοιτώντας πάνω προς τον ουρανό.» κωφοὺς ποιεῖ ἀκούειν καὶ τοὺς ἀλάλους λαλεῖν. καὶ πτύσας ἥψατο τῆς γλώσσης αὐτοῦ. Κεφάλαιο η΄ (8ο) Ενότητες ογδόου κεφαλαίου 1. έβαλε τα δάχτυλά του στα αυτιά του ἀπὸ τοῦ ὄχλου κατ’ ἰδίαν ἔβαλε (κωφάλαλου) και αφού έφτυσε (στο δάχτυλό του). πρὸς τὴν θάλασσαν τῆς Γαλιλαίας ἀνὰ μέσον τῶν ὁρίων Δεκαπόλεως. Και πάλι αφού έφυγε απ’ τα σύνορα Τύρου και 31 Καὶ πάλιν ἐξελθὼν ἐκ τῶν Σιδώνας. Και τους διέταξε να μην πουν (αυτό) σε κανέναν. που είναι (σημαίνει) «ανοίξου!». τοὺς δακτύλους αὐτοῦ εἰς τὰ ὦτα άγγιξε τη γλώσσα του. αὐτὸν ἵνα ἐπιθῇ αὐτῷ τὴν χεῖρα. πολύ περισσότερο (αυτοί) αὐτοῖς διεστέλλετο. 10-21 .44 Κων. ὅ ἐστι διανοίχθητι. και αμέσως άνοιξαν τ’ αυτιά του (η ακοή) και λύθηκε 35 καὶ εὐθέως διηνοίχθησαν το δέσιμο της γλώσσας του και μιλούσε σωστά. αὐτοῦ αἱ ἀκοαί καὶ ἐλύθη ὁ δεσμὸς τῆς γλώσσης αὐτοῦ. Α. Και όταν έφυγε για το σπίτι της. οὐρανὸν ἐστέναξε καὶ λέγει αὐτῷ· Ἐφφαθά.

τους λέει: προσκαλεσάμενος ὁ Ἰησοῦς τοὺς μαθητὰς αὐτοῦ λέγει αὐτοῖς· 2 Σπλαγχνίζομαι ἐπὶ τὸν ὄχλον. θ΄18-21. Μτθ. ιστ΄13-20 στίχοι 31-33: Μτθ.Λεξικό 3. Μτθ. και εάν τους αφήσω να φύγουν νηστικούς για το ἐκλυθήσονται ἐν τῇ ὁδῷ· τινὲς σπίτι τους. επειδή μαζεύτηκε πολύς λαός πολλοῦ ὄχλου ὄντος καὶ μὴ και επειδή δεν είχαν τι να φάνε . ιστ΄4-12 στίχοι 22-26: Ιωάν. θ΄23-26. Α.. θα αποκάμουν στο δρόμο. 5. των μαθητών του Κυρίου Η θεραπεία του τυφλού της Βηθσαΐδά Η ομολογία του Πέτρου περί Χριστού Ο Κύριος προλέγει το Πάθος και την Ανάστασή Του Η αυταπάρνηση. 6.45 Κων. γιατί ὅτι ἤδη ἡμέραι τρεῖς προσμένουσί παραμένουν μαζί μου τρεις μέρες και δεν έχουν τι να μοι καὶ οὐκ ἔχουσι τί φάγωσι· φάνε. ιστ΄24-27 Περικοπές που διαβάζονται στις ιερές ακολουθίες η΄34-38: Κυριακή Γ΄ Νηστειών και Κυριακή μετά την Ύψωση του Τιμίου ………. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . 4 καὶ ἀπεκρίθησαν αὐτῷ οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ· Πόθεν τούτους Και του απάντησαν οι μαθητές του: «Από πού (με τι) . 30-33 στ. ιστ΄21-23. «Σπλαχνίζομαι (συμπονώ) τον κόσμο. 3 καὶ ἐὰν ἀπολύσω αὐτοὺς νήστεις εἰς οἶκον αὐτῶν.Σταυρού (μετά την 14η Σεπτεμβρίου) 1 Ἐν ἐκείναις ταῖς ἡμέραις πάλιν Εκείνες τις μέρες πάλι. 27-29 στ.» γὰρ αὐτῶν ἀπὸ μακρόθεν ἥκασι. 4. προσκαλώντας ο ἐχόντων τί φάγωσι. γιατί μερικοί έχουν έρθει από μακριά. Μτθ. ο προσωπικός σταυρός των μαθητών και η σωτηρία της ψυχής των πιστών στ. 34-38 Παραπομπές στην Αγία Γραφή στίχοι 1-9: Μαρκ. 22-26 στ. θ΄22 στίχοι 34-38: Λουκ. ιε΄32-39 στίχοι 10-21:Μτθ. στ΄34-44. θ΄6 (παραπλήσιο θαύμα) στίχοι 27-30: Λουκ. Λουκ. Ιησούς τους μαθητές του.

» 16 καὶ διελογίζοντο πρὸς Και σκέφτονταν μεταξύ τους (συζητούσαν) λέγοντας: ἀλλήλους λέγοντες ὅτι ἄρτους οὐκ «(Τι εννοεί ο Κύριος λέγοντας) ότι ψωμιά δεν ἔχομεν. ουρανό εκπειράζοντάς τον (τον «δοκίμαζαν»). καὶ ἦραν περισσεύματα κλασμάτων ἑπτὰ σπυρίδας. καὶ αὐτὰ. προσέχετε απ’ το προζύμι των Φαρισαίων και το προζύμι του Ηρώδη (αποφύγετέ τους). Και τους καθιστούσε προσεκτικούς λέγοντας: «Κοιτάτε. 8 . 12 καὶ ἀναστενάξας τῷ πνεύματι αὐτοῦ λέγει· Τί ἡ γενεὰ αὕτη Και αφού αναστέναξε από μέσα του. δυνήσεταί τις ὧδε ἄρτων ἐπ’ ἐρημίας; 8 ἔφαγον δὲ καὶ ἐχορτάσθησαν. άφησε να φύγουν. απέναντι). Α. Έφαγαν και χόρτασαν (όλοι) και πήραν περισσεύματα (φαγητών) εφτά μεγάλα κοφίνια. εἶχον μεθ’ ἑαυτῶν ἐν τῷ πλοίῳ. ήρθε (πέρασε) στην περιοχή Δαλμανουθά*.) 13 καὶ ἀφεὶς αὐτοὺς εἰς τὸ πλοῖον Και αφού τους άφησε.46 Κων. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . 9 ἦσαν δὲ ὡς τετρακισχίλιοι· καὶ Ήταν (εκεί) περίπου τέσσερις χιλιάδες. 10 Καὶ ἐμβὰς εὐθὺς εἰς τὸ πλοῖον μετὰ τῶν μαθητῶν αὐτοῦ ἦλθεν Και αφού μπήκε κατόπιν στο πλοίο με τους μαθητές του. είπε να τα προσφέρουν κι αυτά. έφυγε πάλι με το πλοίο (για ἀπῆλθε πάλιν. εἰς τὰ μέρη Δαλμανουθά.» Και αυτοί 6 καὶ παρήγγειλε τῷ ὄχλῳ απάντησαν: «Επτά. ζητοῦντες Και βγήκαν οι Φαρισαίοι και άρχισαν να συζητούν παρ’ αὐτοῦ σημεῖον ἀπὸ τοῦ μαζί του.» 5 καὶ ἐπηρώτα αὐτούς· Πόσους ἔχετε ἄρτους; οἱ δὲ εἶπον· Ἑπτά.» (Επειδή εσείς δεν σημεῖον. Και παίρνοντας τα εφτά ψωμιά.» ἀναπεσεῖν ἐπὶ τῆς γῆς· καὶ λαβὼν Και παρήγγειλε στον κόσμο να ξαπλώσουν τοὺς ἑπτὰ ἄρτους εὐχαριστήσας (καθίσουν) στη γη. 14 Καὶ ἐπελάθοντο λαβεῖν Όμως ξέχασαν να πάρουν ψωμιά. 11 Καὶ ἐξῆλθον οἱ Φαρισαῖοι καὶ ἤρξαντο συζητεῖν αὐτῷ. ζητώντας (απόδειξη ή θαύμα) από τον οὐρανοῦ. πειράζοντες αὐτόν. Και τους ἀπέλυσεν αὐτούς. Αλήθεια σας λέω. ἔκλασε καὶ ἐδίδου τοῖς μαθηταῖς αφού ευχαρίστησε8 (το Θεό-Πατέρα Του). παρέθηκαν τῷ ὄχλῳ. πρόκειται να πιστέψετε. Και τους ρωτούσε: «Πόσα ψωμιά έχετε. 15 καὶ διεστέλλετο αὐτοῖς λέγων· Ὁρᾶτε. η γενιά ζητάει θαύμα.Λεξικό χορτάσαι μπορεί κανείς να τους χορτάσει με ψωμί (φαγητό) στην ερημιά. καὶ εἰ μὴ ἕνα ἄρτον οὐκ μόνο ένα ψωμί μαζί τους στο πλοίο. λέει: «Γιατί αυτή σημεῖον ἐπιζητεῖ; ἀμὴν λέγω ὑμῖν. βλέπετε ἀπὸ τῆς ζύμης τῶν Φαρισαίων καὶ τῆς ζύμης Ἡρῴδου. 7 καὶ εἶχον ἰχθύδια ὀλίγα· καὶ Και είχαν και λίγα ψαράκια (που) και αυτά αφού τα αὐτὰ εὐλογήσας εἶπε παρατιθέναι ευλόγησε. Και αυτοί τα πρόσφεραν στον κόσμο. και δεν είχαν παρά ἄρτους. σ’ αυτή τη εἰ δοθήσεται τῇ γενεᾷ ταύτῃ γενιά δε θα δοθεί θαύμα. τα έκοψε αὐτοῦ ἵνα παρατιθῶσι· καὶ και έδινε στους μαθητές του για να τα προσφέρουν.

καὶ φέρουσιν αὐτῷ τυφλὸν καὶ Και έρχεται στη Βηθσαϊδά. 23 καὶ ἐπιλαβόμενος τῆς χειρὸς Και αφού πήρε τον τυφλό από το χέρι. τον έβγαλε τοῦ τυφλοῦ ἐξήγαγεν αὐτὸν ἔξω έξω απ’ το χωριό.» Και γνωρίζοντας ο Ιησούς (τη σκέψη τους) τούς λέει: «τι. Και αφού έφτυσε στα μάτια του. πεις τίποτα(ενν. Α. δεν έχει καταγραφεί στην καρδιά σας. Και δε θυμάστε.» Και τους έλεγε: «Ακόμη δεν καταλαβαίνετε. δεν ακούτε.» Λένε σ’ αυτόν οι μαθητές : «Δώδεκα. 20 ὅτε δὲ τοὺς ἑπτὰ εἰς τοὺς τετρακισχιλίους.» « Όταν τα επτά (ψωμιά έκοψα) για τους τέσσερις χιλιάδες. καὶ ἀνέβλεψε (η όρασή του) και τους είδε όλους καθαρά. 25 εἶτα πάλιν ἐπέθηκε τὰς χεῖρας περπατούν. και αποκαταστάθηκε ἀποκατεστά-θη. πόσων σπυρίδων πληρώματα κλασμάτων ἤρατε; οἱ δὲ εἶπον· Ἑπτά. τον ρωτούσε αν βλέπει αὐτῷ ἐπηρώτα αὐτόν εἴ τι βλέπει. τῆς κώμης. Και στο δρόμο . τον θεραπεύσει). 26 καὶ ἀπέστειλεν αὐτὸν εἰς οἶκον αὐτοῦ λέγων· Μηδὲ εἰς τὴν κώμην Και τον έστειλε στο σπίτι λέγοντάς του: «Ούτε στο εἰσέλθῃς μηδὲ εἴπῃς τινὶ ἐν τῇ χωριό να μη μπεις. 24 καὶ ἀναβλέψας ἔλεγε· Βλέπω τοὺς ἀνθρώπους ὡς δένδρα Και ( ο τυφλός) κοιτάζοντας προς τα πάνω έλεγε: «Βλέπω τους ανθρώπους σαν δέντρα που περιπατοῦντας.) Τότε που έκοψα τα πέντε ψωμιά (και τα μοιράσατε) στους πέντε χιλιάδες. Και του φέρνουν έναν παρακαλοῦσιν αὐτὸν ἵνα αὐτοῦ τυφλό και τον παρακαλούν να τον αγγίξει (για να ἅψηται. καὶ πόσους κοφίνους κλασμάτων πλήρεις ἤρατε; λέγουσιν αὐτῷ· δώδεκα.» 27 Καὶ ἐξῆλθεν ὁ Ἰησοῦς καὶ οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ εἰς τὰς κώμας Και βγήκε ο Ιησούς και οι μαθητές του προς τα χωριά Καισαρείας τῆς Φιλίππου· καὶ ἐν τῇ ὁδῷ ἐπηρώτα τοὺς μαθητὰς της Καισάρειας* του Φιλίππου.» 22 Καὶ ἔρχεται εἰς Βηθσαϊδά.47 Κων. καὶ ὦτα ἔχοντες οὐκ ἀκούετε; καὶ οὐ μνημονεύετε; 19 ὅτε τοὺς πέντε ἄρτους ἔκλασα εἰς τοὺς πεντακισχιλίους.Λεξικό 17 καὶ γνοὺς ὁ Ἰησοῦς λέγει αὐτοῖς· Τί διαλογίζεσθε ὅτι ἄρτους οὐκ ἔχετε; οὔπω νοεῖτε οὐδὲ συνίετε; ἔτι πεπωρωμένην ἔχετε τὴν καρδίαν ὑμῶν; 18 ὀφθαλμοὺς ἔχοντες οὐ βλέπετε.» Και αυτοί είπαν: «Εφτά. (ενν. γήινη. σαρκική καρδιά) ενώ έχετε μάτια. καὶ μάτια του και τον έκανε να δει. καὶ πτύσας εἰς τὰ ὄμματα αὐτοῦ. ἐπιθεὶς τὰς χεῖρας βάζοντας τα χέρια πάνω του. Ακόμα δεν εννοείτε και δεν καταλαβαίνετε. σκέφτεστε ότι δεν έχετε ψωμιά. Ακόμα έχετε πωρωμένη την καρδιά σας. ούτε σε κανέναν από το χωριό να κώμῃ. δε βλέπετε και ενώ έχετε αυτιά.» ἐπὶ τοὺς ὀφθαλμοὺς αὐτοῦ καὶ Έπειτα πάλι (ο Κύριος) έβαλε τα χέρια του πάνω στα ἐποίησεν αὐτὸν ἀναβλέψαι. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . 2καὶ ἔλεγεν συνίετε; αὐτοῖς· Οὔπω έχουμε. πόσα μεγάλα κοφίνια γεμάτα με κομμάτια πήρατε. για το θαύμα). πόσα κοφίνια γεμάτα από κομμάτια (περισσεύματα) πήρατε. τηλαυγῶς ἅπαντας. τίποτε. (ενν.

τους είπε: «Όποιος θέλει πίσω μου να με μου ἀκολουθεῖν. και να θανατωθεί και μετά από τρεις ἡμέρας ἀναστῆναι· μέρες ν’ αναστηθεί. ἀπαρνησάσθω ακολουθήσει (να έρθει). Γιατί όποιος θέλει να σώσει τη ζωή του. ανθρώπους. ας απαρνηθεί τον εαυτό του ἑαυτὸν καὶ ἀράτω τὸν σταυρὸν και ας σηκώσει το σταυρό του9. (προσπαθούσε να του αλλάξει γνώμη). αὐτοῦ. καὶ ἀποδοκιμασθῆναι ἀπὸ τῶν ανθρώπου (ο ίδιος δηλαδή ο Χριστός. 36 τί γὰρ ὠφελήσει ἄνθρωπον ἐὰν κερδήσῃ τὸν κόσμον ὅλον. καὶ πρεσβυτέρους και τους αρχιερείς και τους ἀποκτανθῆναι καὶ μετὰ τρεῖς γραμματείς. 9 1 .» 28 οἱ δὲ ἀπεκρίθησαν· Ἰωάννην τὸν βαπτιστήν. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .» 30 καὶ ἐπετίμησεν αὐτοῖς ἵνα μηδενὶ λέγωσι περὶ αὐτοῦ. 37 ἢ τί δώσει ἄνθρωπος ἀΉ τι αντάλλαγμα θα δώσει (μπορεί να δώσει) ο ντάλλαγμα τῆς ψυχῆς αὐτοῦ; άνθρωπος για την ψυχή του.48 Κων. Α. 32 καὶ παρρησίᾳ τὸν λόγον Και τα έλεγε θαρρετά αυτά τα λόγια. 35 ὃς γὰρ ἂν θέλῃ τὴν ψυχὴν αὐτοῦ σῶσαι. Κι όποιος χάσει τη δική του ζωή. αλλά σ’ αυτά (που αρέσουν) στους Θεοῦ. ενώ ο Πέτρος. ἀλλὰ τὰ τῶν ἀνθρώπων.» Παίρνοντας το λόγο ο Πέτρος του λέει: «Εσύ αὐτῷ· Σὺ εἶ ὁ Χριστός. ἀπολέσει αὐτήν· ὃς δ’ ἂν ἀπολέσῃ τὴν ἑαυτοῦ ψυχὴν ἕνεκεν ἐμοῦ καὶ τοῦ εὐαγγελίου. καὶ ἀκολουθείτω μοι. άλλοι ο Ηλίας και άλλοι (ότι είσαι) κάποιος από τους 29 καὶ αὐτὸς λέγει αὐτούς· Ὑμεῖς προφήτες. καὶ ἄλλοι Ἠλίαν. εξαιτίας μου (του ονόματός μου) και εξαιτίας του ευαγγελίου. είσαι ο Χριστός*. Και αυτοί απάντησαν: «Ο Ιωάννης ο βαπτιστής και ἄλλοι δὲ ἕνα τῶν προφητῶν. καὶ προσλαβόμενος αὐτὸν αφού τον πήρε ιδιαιτέρως άρχισε να τον αποτρέπει ὁ Πέτρος ἤρξατο ἐπιτιμᾶν αὐτῷ. οὗτος σώσει αὐτήν. καὶ Γιατί τι θα ωφελήσει τον άνθρωπο αν κερδίσει τον ζημιωθῇ τὴν ψυχὴν αὐτοῦ; κόσμο όλο και χάσει (ζημιώσει) την ψυχή του. μου Σατανά. αυτός θα τη σώσει10. ο Μεσσίας) πρεσβυτέρων καὶ τῶν ἀρχιε-ρέων πολλά να πάθει και να αποδοκιμαστεί από τους καὶ τῶν γραμματέων.» δὲ τίνα με λέγετε εἶναι; Και αυτός τους λέει: «Εσείς ποιος λέτε (νομίζετε) ότι ἀποκριθεὶς δὲ ὁ Πέτρος λέγει είμαι. γιατί δεν πιστεύεις σ’ αυτά που θέλει ο σατανᾶ· ὅτι οὐ φρονεῖς τὰ τοῦ Θεός. 33 ὁ δὲ ἐπιστραφεὶς καὶ ἰδὼν τοὺς Ο Κύριος όμως γυρίζοντας και βλέποντας τους μαθητὰς αὐτοῦ ἐπετίμησε τῷ μαθητές μάλωσε τον Πέτρο λέγοντας: «Φύγε μακριά Πέτρῳ λέγων· Ὕπαγε ὀπίσω μου. θα τη χάσει. Και τους διέταξε να μη λένε τίποτα σε κανέναν γι’ 31 Καὶ ἤρξατο διδάσκειν αὐτοὺς αυτό (το θέμα).Λεξικό αὐτοῦ λέγων αὐτοῖς· Τίνα με ρωτούσε τους μαθητές λέγοντάς τους: «Ποιος λένε οι λέγουσιν οἱ ἄνθρωποι εἶναι; άνθρωποι ότι είμαι. ὅτι δεῖ τὸν υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου Και άρχισε να τους διδάσκει ότι πρέπει ο γιος του πολλὰ παθεῖν. ἐλάλει. κι ας μ’ ακολουθήσει.» 34 Καὶ προσκαλεσάμενος τὸν ὄχλον σὺν τοῖς μαθηταῖς αὐτοῦ Και προσκαλώντας το πλήθος μαζί με τους μαθητές εἶπεν αὐτοῖς· Ὅστις θέλει ὀπίσω του.

και ο γιος του ανθρώπου θα ντραπεί γι’ αυτόν. ιστ΄28 στίχοι 2-13: Λουκ. καὶ ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου ἐπαισχυνθήσεται αὐτὸν ὅταν ἔλθῃ ἐν τῇ δόξῃ τοῦ πατρὸς αὐτοῦ μετὰ τῶν ἀγγέλων τῶν ἁγίων. ιζ΄14-21 στίχοι 30-32: Μάρκ.» {Ο επόμενος στίχος η΄1 είναι φυσική συνέχεια των προηγουμένων λόγων του Κυρίου} Κεφάλαιο θ΄ (9ο) Ενότητες ενάτου κεφαλαίου 1. θ΄43-45. Να μη σκανδαλίζουμε στ. Γιατί όποιος ντραπεί για μένα και για τα λόγια μου σ’ αυτή τη γενιά. δ΄6. Μτθ. την Δευτέρα του Κυρίου Παρουσία). 5.49 Κων. η΄ 31. όταν έρθει με τη δόξα του Πατέρα του μαζί με τους αγίους αγγέλους (ενν.1 στ. Εβρ. 3. ιδ΄34-35. 38-50 Παραπομπές στην Αγία Γραφή στίχος 1: Λουκ. ιζ΄1-2. τη μοιχό και αμαρτωλή. Μτθ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . ………………. «Φιλοδοξίες» μαθητών και μάθημα ταπεινώσεως 6. Α. Μτθ. ι΄27. ……………… ιβ΄30. ι΄42. Κολασ. ια΄23. Η ίδρυση της εκκλησίας ως βασιλείας του Θεού στη γη Η Μεταμόρφωση του Σωτήρος Θεραπεία δαιμονισμένου (σεληνιασμένου) νέου Ο Κύριος προλέγει για δεύτερη φορά το Πάθος και την Ανάστασή του.Σειρ. ιζ΄1-9 στίχοι 14-29: Λουκ. ιη΄6-9. θ΄28-36. ιη΄34. ιζ΄22-23 στίχοι 33-37: Λουκ. θ΄46-48. Μτθ. θ΄49-50. Μτθ.ιη΄1-5 στίχοι 38-50: Λουκ. Ησαΐας ξστ΄24. 4. 30-32 στ. Μτθ. 33-37 στ. 14-29 στ.Λεξικό 38 ὃς γὰρ ἐὰν ἐπαισχυνθῇ με καὶ τοὺς ἐμοὺς λόγους ἐν τῇ γενεᾷ ταύτῃ τῇ μοιχαλίδι καὶ ἁμαρτωλῷ. ζ΄17 Περικοπές που διαβάζονται στις ιερές ακολουθίες θ΄1 (με η΄34-38): Κυριακή μετά την Ύψωση (μετά την 14η Σεπτεμβρίου) θ΄17-32: Κυριακή Δ΄ Νηστειών . θ΄27.2-13 στ. ε΄29-30. Λουκ. θ΄37-42. 2. Σοφ.

1 Και κράτησαν το λόγο (ενν.}. και (εκεί) Πέτρον καὶ τὸν Ἰάκωβον καὶ τὸν μεταμορφώθηκε μπροστά τους. συζητώντας μεταξύ τους τι να σημαίνει το: «να αναστηθεί από τους νεκρούς». «Διδάσκαλε.Λεξικό Και11 τους έλεγε: «Αλήθεια σας λέω ότι είναι (υπάρχουν) μερικοί απ’ αυτούς που στέκονται εδώ. την ίδρυση της Εκκλησίας του Θεού στη γη {Π. Και φανερώθηκε σ’ αυτούς ο Ηλίας (εκπρόσωπος 4 καὶ ὤφθη αὐτοῖς Ἠλίας σὺν των προφητών)με το Μωϋσή (εκπρόσωπος του Μωϋσεῖ. το κράτησαν κρυφό). καλό είναι να μείνουμε εμείς.» Και ξαφνικά. Και έγινε (ήρθε) ένα σύννεφο που τους σκέπασε και 7καὶ ἐγένετο νεφέλη ἐπισκιάζουσα αὐτοῖς. Και τα ρούχα του έγιναν αστραφτερά. 6 οὐ γὰρ ᾔδει τί λαλήσῃ· ἦσαν γὰρ ἔκφοβοι. σοὶ μίαν καὶ Μωϋσεῖ μίαν (Τα έλεγε αυτά) γιατί δεν ήξερε τι να πει. 10 καὶ τὸν λόγον ἐκράτησαν. μην διηγηθούν σε κανέναν αυτά που είδαν (τη 9 καταβαινόντων δὲ αὐτῶν ἀπὸ τοῦ ὄρους διεστείλατο αὐτοῖς ἵνα Μεταμόρφωση). καλόν ἐστιν ἡμᾶς ὧδε στήσουμε τρεις σκηνές. ήρθε (ακούστηκε) μια φωνή από το σύννεφο που έλεγε : «Αυτός είναι ο υιός μου ο αγαπημένος. Α. ἀλλὰ τὸν τους. καὶ ἦλθε φωνὴ ἐκ τῆς νεφέλης λέγουσα· Οὗ-τός ἐστιν ὁ υἱός μου ὁ ἀγαπητός· αὐτοῦ ἀκούετε. οἵτινες οὐ μὴ γεύσωνται θανάτου ἕως ἂν ἴδωσι τὴν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ ἐληλυθυῖαν ἐν δυνάμει. Και τῷ Ἰησοῦ. Και ενώ κατέβαιναν από το βουνό. Ας 5 Ραββί. εἰ μὴ ανθρώπου αναστηθεί απ’ τους νεκρούς. Ἰωάννην καὶ ἀναφέρει αὐτοὺς εἰς ὄρος ὑψηλὸν κατ’ ἰδίαν μόνους· καὶ μετεμορφώθη ἔμπροσθεν αὐτῶν.Ν.» τρεῖς. . τόσο που (κανένας) βαφέας στη γη δε στίλβοντα. καὶ ἀποκρι-θεὶς ὁ παίρνοντας το λόγο ο Πέτρος λέει στον Ιησού: Πέτρος λέγει τῷ Ἰησοῦ· 1 Καὶ ἔλεγεν αὐτοῖς· Ἀμὴν λέγω ὑμῖν ὅτι εἰσί τινες ὧδε τῶν ἑστηκότων. για σένα μία και για τον εἶναι· καὶ ποιήσωμεν σκηνάς Μωϋσή μία και για τον Ηλία μία.Τ. οἷα γναφεὺς ἐπὶ τῆς γῆς οὐ δύναται οὕτω λευκᾶναι. μπορεί να ασπρίσει (να τα λευκάνει δηλαδή τόσο). παρά μόνον (τότε) όταν ο γιος του μηδενὶ διηγήσωνται ἃ εἶδον.» Και μετά από έξι μέρες παίρνει ο Ιησούς τον Πέτρο 2 Καὶ μεθ’ ἡμέρας ἓξ και τον Ιάκωβο και τον Ιωάννη και τους ανεβάζει σ’ παραλαμβάνει ὁ Ἰησοῦς τὸν ένα ψηλό βουνό ιδιαιτέρως μόνους τους. όταν κοίταξαν (οι τρεις μαθητές) δεν είδαν πλέον κανέναν. ὅταν ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου ἐκ νεκρῶν ἀναστῇ. πρὸς ἑαυτοὺς συζητοῦντες τί ἐστι τὸ ἐκ νεκρῶν ἀναστῆναι. πολύ άσπρα 3 καὶ τὰ ἱμάτια αὐτοῦ ἐγένετο σαν χιόνι. ώσπου να δουν τη βασιλεία του Θεού να έρχεται με δύναμη (ενν. ήταν πολύ φοβισμένοι. καὶ ἦσαν συλλα-λοῦντες Νόμου) και συνομιλούσαν με τον Ιησού.50 Κων. αυτόν να ακούτε (προσέχετε). που δε θα γευθούν θάνατο. παρά μόνο τον Ιησού μαζί 8 καὶ ἐξάπινα περιβλεψάμενοι οὐκέτι οὐδένα εἶδον. τους διέταξε να Ἰησοῦν μόνον μεθ’ ἑαυτῶν. επειδή καὶ Ἠλίᾳ μίαν. λευκὰ λίαν ὡς χιών. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .

καὶ ἤνεγκαν αὐτὸν πρὸς αὐτόν. και του ἐλήλυθε. 15 καὶ εὐθέως πᾶς ὁ ὄχλος ἰδόντες θαμπώθηκε (απ’ τη χαρά τους) και τρέχοντας (κοντά αὐτὸν ἐξεθαμβήθησαν. ἄλαλον. έφερα το γιο μου που έχει υἱόν μου πρὸς σέ.Λεξικό Και τον ρωτούσαν κι έλεγαν: «Γιατί λένε οι γραμματείς ότι ο Ηλίας πρέπει να έρθει πρώτα. Ως πότε θα σας ανέχομαι.Τ. Α. καθὼς γέγραπται ἐπ’ γι’ αυτόν (στην Παλαιά Διαθήκη). Και είπα στους μαθητές σου να το βγάλουν (το δαιμόνιο) και (αλλά) δεν μπόρεσαν. θα αποκαταστήσει τα πάντα (θα βάλει Ἠλίας μὲν ἐλθὼν πρῶτον σε τάξη τις σχέσεις Θεού-ανθρώπων {Π. γενεὰ ἄπιστος.» Και τον έφεραν κοντά του. καὶ οὐκ ἴσχυσαν. καὶ του) τον χαιρετούσε.» 19 ὁ δὲ ἀποκριθεὶς αὐτῷ λέγει· Ὦ Αυτός απαντώντας σ’ αυτόν λέει: «Ω γενιά άπιστη. αὐτοῖς. ὑμᾶς ἔσομαι; ἕως πότε ἀνέξομαι Φέρτε τον κοντά μου. Και ἀποκαθιστᾷ πάντα· καὶ πῶς πώς έχει γραφτεί για τον γιο του ανθρώπου ότι θα γέγραπται ἐπὶ τὸν υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου ἵνα πολλὰ πάθῃ καὶ πάθει πολλά και θα εξευτελιστεί. ὅτι λέγουσιν οἱ γραμματεῖς ὅτι Ἠλίαν δεῖ ἐλθεῖν πρῶτον. κυλιόταν αφρίζοντας. καὶ ἐποίησαν αὐτῷ ὅσα έκαναν όσα ήθελαν (οι Ιουδαίοι). ἔχοντα πνεῦμα (καταληφθεί από) άλαλο πνεύμα.» Και αυτός απαντώντας τους είπε: «Ο Ηλίας αφού 12 ὁ δὲ ἀποκριθεὶς εἶπεν αὐτοῖς· έρθει πρώτος. ἀφρίζων. ῥήσσει αὐτόν.» ἑαυτούς; 17 καὶ ἀποκριθεὶς εἷς ἐκ τοῦ Και απαντώντας (παίρνοντας το λόγο) ένας απ’ το ὄχλου εἶπε· Διδάσκαλε.Ν. ἕως πότε πρὸς ως πότε θα είμαι μαζί σας. τον σπάραξε (τον πνεῦμα ἐσπάραξεν αὐτόν.}). καὶ ξηραί-νεται· καὶ εἶπον τοῖς μαθηταῖς σου ἵνα αὐτὸ ἐκβάλωσι. καθώς έχει γραφεί ἠθέλησαν. ἐξουδενωθῇ; 12 13 ἀλλὰ λέγω ὑμῖν ὅτι καὶ Ἠλίας Αλλά σας λέω ότι και ο Ηλίας έχει έρθει . προστρέχοντες ἠσπάζοντο αὐτόν. το παιδί). τον ρίχνει (κάτω) και αφρίζει και τρίζει τα δόντια του και γίνεται ξερός (αναίσθητος). 21 καὶ ἐπηρώτησε τὸν πατέρα 1 . 11 καὶ ἐπηρώτων αὐτὸν λέγοντες. 18 καὶ ὅπου ἂν αὐτὸν καταλάβῃ. μόλις τον είδε. εἶδεν ὄχλον πολὺν περὶ αὐτοὺς.» αὐτόν.51 Κων. 20 καὶ ἰδὼν αὐτὸν εὐθέως τὸ Και μόλις το δαιμόνιο τον είδε. είδε πολύ κόσμο γύρω τους και γραμματείς να καὶ γραμματεῖς συζητοῦντας συζητούν μ’ αυτούς. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . καὶ ἀφρίζει καὶ τρίζει τοὺς ὀδόντας αὐτοῦ. ὑμῶν; φέρετε αὐτὸν πρός με. 14 Καὶ ἐλθὼν πρὸς τοὺς μαθητὰς Και όταν ήρθε προς τους μαθητές (τους υπόλοιπους). 16 καὶ ἐπηρώτησε τοὺς Και ρώτησε τους γραμματείς: «Τι συζητάτε μεταξύ γραμματεῖς· Τί συζητεῖτε πρὸς σας. ἤνεγκα τὸν πλήθος είπε «Διδάσκαλε. Κι αμέσως όλο το πλήθος. Και όπου (όταν) τον πιάσει. καὶ πεσὼν ἐπὶ τῆς γῆς ἐκυλίετο τάραξε) και αφού έπεσε στη γη (ενν.

Κύριε· βοήθει μου τῇ παιδιού με δάκρυα έλεγε: «Πιστεύω. διάβαιναν τη Γαλιλαία παρεπορεύοντο διὰ τῆς Γαλιλαίας.» 30Καὶ ἐκεῖθεν ἐξελθόντες και όταν έφυγαν από εκεί. 24 καὶ εὐθέως κράξας ὁ πατὴρ τοῦ παιδίου μετὰ δακρύων ἔλεγε· Και αμέσως φωνάζοντας δυνατά ο πατέρας του Πιστεύω. όρθιο το παιδί). ὥστε (τόσο) ώστε πολλοί να λένε ότι πέθανε. λέγοντάς του: «Πνεύμα άλαλο και κουφό. βγες απ’ αυτόν και να μην ξαναμπείς ποτέ σ’ αυτόν. Βοήθησέ ἀπιστίᾳ. ἔξελθε ἐξ αὐτοῦ καὶ μηκέτι εἰσέλθῃς εἰς αὐτόν. 28 Καὶ εἰσελθόντα αὐτὸν εἰς οἶκον Και όταν μπήκε σ’ ένα σπίτι αυτός. καὶ οὐκ ἤθελεν ἵνα τις γνῷ· για το πέρασμά του). με στην απιστία (ολιγοπιστία) μου. καὶ ἀποκτενοῦσιν αὐτόν. ἐγένετο ὡσεὶ νεκρός. και ο Ιησούς δεν ήθελε να μάθει κανείς τίποτε (ενν. εγώ σε διατάζω.» (Το πνεύμα) αφού ούρλιαξε και σπάραξε πολύ. ἀνέστη. καὶ βγήκε και (το παιδί) έγινε σα νεκρό (αναίσθητο). είπε: «Από παιδί. (τότε) όλα είναι δυνατά στον πιστό. 29 καὶ εἶπεν αὐτοῖς· Τοῦτο τὸ Και τους είπε: «Αυτό το γένος (είδος των δαιμόνων) γένος ἐν οὐδενὶ δύναται ἐξελθεῖν δε μπορεί να βγει παρά μόνο με προσευχή και εἰ μὴ ἐν προσευχῇ καὶ νηστείᾳ.» τῷ πιστεύοντι. 26 καὶ κράξαν καὶ πολλὰ σπαράξαν αὐτόν ἐξῆλθε. την . κάνεις). 27 ὁ δὲ Ἰησοῦς κρατήσας αὐτὸν Όμως ο Ιησούς κρατώντας τον απ’ το χέρι. Βλέποντας ο Ιησούς ότι συγκεντρώνεται κόσμος.» ἠδυνήθημεν ἐκβαλεῖν αὐτό. νηστεία (νηστεία ως μέσο). Α. πολλοὺς λέγειν ὅτι ἀπέθανεν. 31 ἐδίδασκε γὰρ τοὺς μαθητὰς αὐτοῦ καὶ ἔλεγεν αὐτοῖς ὅτι Ὁ υἱὸς γιατί δίδασκε τους μαθητές του και τους έλεγε : «Ο τοῦ ἀνθρώπου παραδίδοται εἰς υιός του ανθρώπου παραδίδεται σε χέρια ανθρώπων χεῖρας ἀνθρώπων.Λεξικό αὐτοῦ· Πόσος χρόνος ἐστὶν ὡς Και ρώτησε (ο Ιησούς) τον πατέρα του: «Πόσος τοῦτο γέγονεν αὐτῷ; ὁ δὲ εἶπε· χρόνος είναι από τότε που έχει συμβεί αυτό. οι μαθητές τον οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ ἐπηρώτων αὐτόν ρωτούσαν ιδιαιτέρως: «Γιατί εμείς δε μπορέσαμε να κατ’ ἰδίαν. αν μας σπλαχνίζεσαι (αν μας βοήθησον ἡμῖν σπλαγχνισθεὶς ἐφ’ λυπάσαι). επιτίμησε (επέπληξε) το ακάθαρτο πνεύμα. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .» 25 ἰδὼν δὲ ὁ Ἰησοῦς ὅτι ἐπισυντρέχει ὄχλος ἐπετί-μησε τῷ πνεύματι τῷ ἀκαθάρ-τῳ λέγων αὐτῷ· Τὸ πνεῦμα τὸ ἄλαλον καὶ κωφὸν. τον τῆς χειρὸς ἤγειρεν αὐτόν. καὶ σήκωσε και στάθηκε (ενν.52 Κων.» ἡμᾶς. 22 καὶ πολλάκις αὐτὸν καὶ εἰς πῦρ και πολλές φορές τον έριξε και στη φωτιά και στα ἔβαλε καὶ εἰς ὕδατα. πάντα δυνατὰ Ο Ιησούς είπε σ’ αυτόν: «Αν μπορείς να πιστέψεις. καὶ και θα τον θανατώσουν και αφού θανατωθεί. ἐγὼ σοι ἐ-πιτάσσω. βοήθησέ μας. ὅτι ἡμεῖς οὐκ το βγάλουμε. κύριε. Αλλά αν κάτι μπορείς (να αὐτόν· ἀλλ’ εἴ τι δύνασαι. ἵνα ἀπολέσῃ νερά για να τον σκοτώσει.» Αυτός παιδιόθεν. 23 ὁ δὲ Ἰησοῦς εἶπεν αὐτῷ· Τὸ εἰ δύνασαι πιστεῦσαι.

το έβαλε όρθιο ανάμεσά τους και αγκαλιάζοντάς το. 35 καὶ καθίσας ἐφώνησε τοὺς δώδεκα καὶ λέγει αὐτοῖς· Εἴ τις Και αφού κάθισε. γιατί συζήτησαν μεταξύ μείζων. Και όποιος με δεχτεί. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . θα (πρέπει) να ἔσχατος καὶ πάντων διάκονος.53 Κων. τους είπε: αὐτοῖς· 37 Ὃς ἐὰν ἓν τῶν τοιούτων παιδίων δέξηται ἐπὶ τῷ ὀνόματί μου.» 36 καὶ λαβὼν παιδίον ἔστησεν αὐτὸ ἐν μέσῳ αὐτῶν. Α. Γιατί όποιος δεν είναι εναντίον σας. σαν ἀκολουθεῖ ἡμῖν.Λεξικό ἀποκτανθεὶς ἀναστήσεται. 41 ὃς γὰρ ἂν ποτίσῃ ὑμᾶς (με το μέρος σας). οὐκ ἐμὲ δέχεται. γιατί δεν δυνήσεται ταχὺ κακολογῆσαί με· υπάρχει κανείς που να κάνει θαύμα με το όνομά μου 40 ὃς γὰρ οὐκ ἔστι καθ’ ἡμῶν. ακόμα κι ελάχιστη. γιατί δε μας ακολουθεί (ενν. ὅτι Χριστοῦ ἐστε. 42 καὶ ὃς ἂν σκανδαλίσῃ ἕνα τῶν θα ανταμειφθούν). μικρῶν τούτων τῶν πιστευόντων Και όποιος σκανδαλίσει (βλάψει πνευματικά με 1 . εξυπηρέτηση σας κάνουν.» 39 ὁ δὲ Ἰησοῦς εἶπε· Μὴ κωλύετε αὐτόν· οὐδεὶς γάρ ἐστιν ὃς ποιήσει δύναμιν ἐπὶ τῷ ὀνόματί μου καὶ Ο Ιησούς όμως είπε: «Μην τον εμποδίζετε. τῇ τρίτῃ ἡμέρᾳ τρίτη ημέρα θα αναστηθεί. αὐτοῦ. καὶ ἐφοβοῦντο αὐτὸν ἐπερωτῆσαι. ἔσται πάντων «Εάν κανείς θέλει να είναι πρώτος. δε θα χάσει το μισθό (την ανταμοιβή) του (ενν. αλλά αυτόν που με έστειλε (τον Πατέρα). είναι τελευταίος όλων και υπηρέτης όλων13.» 32 οἱ δὲ ἠγνόουν τὸ ῥῆμα. είναι μαζί σας ὑπὲρ ἡμῶν ἐστιν. μαθητής σου κι αυτός). καὶ ἐκωλύσαμεν αὐτόν. Και όταν έφτασε στο αὐτούς· Τί ἐν τῇ ὁδῷ πρὸς σπίτι τους ρωτούσε: «Τι συζητούσατε στο δρόμο ἑαυτοὺς διελογίζεσθε; μεταξύ σας. στο όνομά σου να δαιμόνια. τους στο δρόμο για το ποιος είναι μεγαλύτερος. και θα μπορούσε γρήγορα να πει κακό για μένα. ἀμὴν λέγω όνομά μου. ἀλλὰ τὸν δέχεται εμένα. φώναξε τους δώδεκα και τους λέει: θέλει πρῶτος εἶναι.» 34 οἱ δὲ ἐσιώπων· πρὸς ἀλλήλους γὰρ διελέχθησαν ἐν τῇ ὁδῷ τίς Αυτοί όμως σιωπούσαν. καὶ ἐναγκαλισάμενος αὐτὸ εἶπεν Και παίρνοντας ένα παιδί. ἐν τῇ οἰκίᾳ γενόμενος ἐπηρώτα Και ήρθε στην Καπερναούμ. γιατί είστε του Χριστού.» 38 Ἀπεκρίθη αὐτῷ ὁ Ἰωάννης λέγων· Διδάσκαλε. δε δέχεται εμένα ἀποστείλαντά με. ο οποίος δε μας ακολουθεί και τον εμποδίσαμε. ὃς οὐκ ἀκολουθεῖ ἡμῖν. αλήθεια σας ὑμῖν. ἐμὲ δέχεται· καὶ ὃς ἐὰν ἐμὲ «Όποιος δεχτεί ένα τέτοιο παιδί στο όνομά μου. ὅτι οὐκ βγάζει δαιμόνια. Αλλ’ αυτοί αγνοούσαν (δεν καταλάβαιναν) αυτά τα 33Καὶ ἦλθεν εἰς Καπερναούμ· καὶ λόγια και φοβόντουσαν να τον ρωτήσουν. όποια . ποτήριον ὕδατος ἐν τῷ ὀνόματί Όποιος σας ποτίσει (δώσει) ένα ποτήρι με νερό στο μου. εἴδομέν τινα ἐν Απάντησε τότε ο Ιωάννης μ’ αυτά τα λόγια: τῷ ὀνόματί σου ἐκβάλλοντα «Διδάσκαλε. είδαμε κάποιον. οὐ μὴ ἀπολέσῃ τὸν μισθὸν λέω. δέξηται.

ἐν τίνι αὐτὸ Καλό είναι το αλάτι. εἰς τὸ πρόσωπα {Β. αυτούς που εἰ περίκειται λίθος μυλικὸς περὶ πιστεύουν σε μένα. κόψτο (εδώ υπονοούνται και οικεία ἀπελθεῖν εἰς τὴν γέενναν. μυλόπετρα και να πέσει (ριχτεί) στη θάλασσα. 48 ὅπου ὁ σκώληξ αὐτῶν οὐ όπου το σκουλήκι τους δεν πεθαίνει και η φωτιά δε τελευτᾷ καὶ τὸ πῦρ οὐ σβέννυται.54 Κων. 45 καὶ ἐὰν ὁ πούς σου σκανδαλίζῃ σε. στην κόλαση των αιωνίων βασάνων). καὶ Γιατί ο καθένας με τη φωτιά θα αλατιστεί και κάθε πᾶσα θυσία ἁλὶ ἁλισθήσεται. Να έχετε μαζί σας (μέσα σας) αλάτι καὶ εἰρηνεύετε ἐν ἀλλήλοις. 50 καλὸν τὸ ἅλας· ἐὰν δὲ τὸ ἅλας ἄναλον γένηται. σκανδαλίζῃ σε. κόψτο. ἢ τοὺς δύο πόδας ἔχοντα για σένα είναι να μπεις στην (αιώνια) ζωή κουτσός. Καλύτερα για σένα είναι να μπεις πῦρ τὸ ἄσβεστον. και να έχετε ειρήνη μεταξύ σας. στην (αιώνια) ζωή κουλός (ανάπηρος). 43 καὶ ἐὰν σκανδαλίζῃ σε ἡ χείρ σου. θυσία με το αλάτι θα αλατιστεί14. καλόν ἐστιν αὐτῷ μᾶλλον λόγια ή έργα) έναν από τους μικρούς. στη φωτιά που δε σβήνει (ενν. με τι θα το αρτύσετε (νοστιμέψετε). ἢ τοὺς δύο ὀφθαλμοὺς ἔχοντα βληθῆναι εἰς τὴν γέενναν βασιλεία του Θεού. εἰσελθεῖν εἰς τὴν βασιλείαν τοῦ Καλύτερα για σένα είναι να μπεις μονόφθαλμος στη Θεοῦ. στη πῦρ τὸ ἄσβεστον.» Κεφάλαιο ι΄ (10ο) Ενότητες δεκάτου κεφαλαίου 1 . βγάλτο. Καλύτερα χωλὸν. εἰς τὸ παρά έχοντας δυο πόδια να ριχτείς στη γέεννα. παρά έχοντας δύο χέρια να φύγεις στη γέεννα*. 49 πᾶς γὰρ πυρὶ ἁλισθήσεται.Λεξικό εἰς ἐμέ. φωτιά που δε σβήνει. να κρεμάσει γύρω απ’ το λαιμό του εἰς τὴν θάλασσαν.Π.}). ἀπόκοψον αὐτήν· καλόν σοί Και αν σε σκανδαλίζει (σ’ εμποδίζει πνευματικά) το ἐστι κυλλὸν εἰς τὴν ζωὴν εἰσελθεῖν. ἢ τὰς δύο χεῖρας ἔχοντα χέρι σου. όπου το σκουλήκι τους δεν πεθαίνει και η φωτιά δε 47 καὶ ἐὰν ὁ ὀφθαλμός σου σβήνει. 46 ὅπου ὁ σκώληξ αὐτῶν οὐ τελευτᾷ καὶ τὸ πῦρ οὐ σβέννυται. περισσότερο καλό (θα) είναι γι’ τὸν τράχηλον αὐτοῦ καὶ βέβληται αυτόν. παρά έχοντας τα δυο μάτια να ριχτείς στη γέεννα της φωτιάς (αιώνια κόλαση). σβήνει. ἀπόκοψον αὐτόν· καλόν σοί ἐστιν εἰσελθεῖν εἰς τὴν ζωὴν Και αν το πόδι σου σε σκανδαλίζει. βληθῆναι εἰς τὴν γέενναν. ἔκβαλε αὐτόν· καλόν σοί ἐστι μονόφθαλμον Και αν το μάτι σου σε σκανδαλίζει. αλλά αν το αλάτι γίνει ανάλατο ἀρτύσετε; ἔχετε ἐν ἑαυτοῖς ἅλας (χάσει τις ιδιότητές του). σβήνει. Α. 44 ὅπου ὁ σκώληξ αὐτῶν οὐ όπου το σκουλήκι τους δεν πεθαίνει και η φωτιά δε τελευτᾷ καὶ τὸ πῦρ οὐ σβέννυται. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . τοῦ πυρός.

Παροιμ. Και από εκεί αφού σηκώθηκε. Περικοπές που διαβάζονται στις ιερές ακολουθίες ι΄32. Μτθ.45 : Κυριακή πέμπτη (Ε΄) Νηστειών Κεφάλαιο 10 1Καὶ ἐκεῖθεν ἀναστὰς ἔρχεται εἰς τὰ ὅρια τῆς Ἰουδαίας διὰ τοῦ πέραν τοῦ Ἰορδάνου. ιη΄35-43. καὶ συμπορεύονται πάλιν ὄχλοι πρὸς αὐτόν. ιη΄15-17 στίχοι 17-31: Λουκ. ιθ΄3-9. κ΄17-19 στίχοι 35-41: Μτθ. Ο Κύριος ομιλεί περί γάμου και διαζυγίου Ο Κύριος ευλογεί τα παιδιά Ο πλούσιος νέος και το εμπόδιο του πλούτου Ο Κύριος προλέγει για τρίτη φορά το Πάθος και την Ανάστασή Του 5. πάλιν ἐδίδασκεν αὐτούς. Λουκ. όπως συνήθιζε. 32-34 στ. Λουκ. . Μτθ. Θεραπεία του τυφλού της Ιεριχούς (Βαρτιμαίου) στ. 3. κα΄10. κβ΄25-27. ια΄28 στίχοι 32-34: Λουκ. κ΄20-24. ε΄31 στίχοι 13-16: Μτθ. α΄27. 13-16 στ.Λεξικό 1. Δευτ. Α. κβ΄24 στίχοι 42-45: Λουκ. κ΄25-28 στίχοι 46-52:Λουκ. 46-52 Παραπομπές στην Αγία Γραφή στίχοι 1-12: Μτθ. σ……………. 4. κδ΄14. έρχεται στα σύνορα της Ιουδαίας απ’ την απέναντι πλευρά του Ιορδάνη και περπατούσαν μαζί του πλήθη και. καὶ ὡς εἰώθει. 1-12 στ.. κ΄29-34 Έξοδ. 17-31 στ. ιθ΄16-30. Ο Ιάκωβος και ο Ιωάννης ζητούν πρωτεία 6. Μτθ. ιη΄18-30. Μτθ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . ιθ΄13-15. πάλι τους δίδασκε. 42-45 στ. Ο Κύριος ομιλεί για την ταπείνωση και τη διακονία 7. 35-41 στ. Εφεσ. 2. Γεν.55 Κων. ιη΄31-33.

σάρξ· Αυτό λοιπόν (το ζευγάρι) που ο Θεός ένωσε.Θ. άνθρωπος να μην το χωρίζει. 11 καὶ λέγει αὐτοῖς· Ὃς ἂν ἀπολύσῃ τὴν γυναῖκα αὐτοῦ καὶ και (αυτός) τους λέει: «Όποιος χωρίσει τη γυναίκα γαμήσῃ ἄλλην.56 Κων. ἔσονται οἱ δύο εἰς σάρκα μίαν. ἵνα αὐτῶν ἅψηται· οἱ δὲ μαθηταὶ Και έφεραν προς το μέρος του παιδιά για να τα αγγίξει (ευλογήσει).» 13 Καὶ προσέφερον αὐτῷ παιδία. παντρευτεί με άλλον. Ώστε δεν είναι πλέον δύο σάρκες αλλά μια (δηλαδή 8 ὥστε οὐκέτι εἰσὶ δύο.» 5 καὶ ἀποκριθεὶς ὁ Ἰησοῦς εἶπεν Και απαντώντας ο Ιησούς τους είπε: «Εξαιτίας της αὐτοῖς· Πρὸς τὴν σκληροκαρδίαν σκληροκαρδίας σας.}).» ἄνθρωπος μὴ χωριζέτω· 10 καὶ εἰς τὴν οἰκίαν πάλιν οἱ Και στο σπίτι πάλι οι μαθητές γι’ αυτό τον ρωτούσαν μαθηταὶ περὶ τούτου ἐπηρώτων αὐτόν. 3 ὁ δὲ ἀποκριθεὶς εἶπεν αὐτοῖς· Τί Κι αυτός παίρνοντας το λόγο τους είπε: «Τι σας ὑμῖν ἐνετείλατο Μωϋσῆς; διέταξε ο Μωϋσής. 6 ἀπὸ δὲ ἀρχῆς κτίσεως ἄρσεν καὶ θῆλυ ἐποίησεν αὐτούς ὁ Θεὸς· Όμως απ’ την αρχή της δημιουργίας αρσενικό (άνδρα) και θηλυκό (γυναίκα) τους έκανε ο Θεός(για να συγκρατηθεί ισόβιο το ανδρόγυνο {Ι.» 4 οἱ δὲ εἶπον· Ἐπέτρεψε Μωϋσῆς Αυτοί είπαν: «Ο Μωϋσής επέτρεψε να γράφει (ο βιβλίον ἀποστασίου γράψαι καὶ άνδρας) ένα χαρτί (έγγραφο) διαζυγίου και να τη ἀπολῦσαι. 14 ἰδὼν δὲ ὁ Ἰησοῦς ἠγανάκτησε καὶ εἶπεν αὐτοῖς· Ἄφετε τὰ παιδία Όταν (τους) είδε ο Ιησούς αγανάκτησε και τους είπε: ἔρχεσθαι πρός με. γιατί γι’ αυτά και όσους τα μοιάζουν βασιλεία τοῦ Θεοῦ. (εμπόδιζαν) αυτούς που τα έφερναν. » . αλλά οι μαθητές μάλωναν ἐπετίμων τοῖς προσφέρουσιν. όποιος δε δεχτεί τη βασιλεία του δέξηται τὴν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ Θεού σαν παιδί. είναι η βασιλεία του Θεού. Α.Κ. μοιχᾶται. οὐ μὴ εἰσέλθῃ εἰς αθωότητα και την ακακία των παιδιών). με την ὡς παιδίον. πειράζοντάς τον.}). καὶ προσκολληθήσεται πρὸς τὴν γυναῖκα αὐτοῦ.Λεξικό 2 καὶ προσελθόντες οἱ Φαρισαῖοι Και όταν ήρθαν οι Φαρισαίοι τον ρωτούσαν αν ἐπηρώτων αὐτὸν εἰ ἔξεστιν ἀνδρὶ επιτρέπεται στον άνδρα να διώξει (χωρίσει) τη γυναῖκα ἀπολῦσαι. 7 ἕνεκεν τούτου καταλείψει Εξαιτίας αυτού. καὶ προσκολληθεί στη γυναίκα του και θα είναι οι δυο (τους) μια σάρκα. μοιχᾶται ἐπ’ αὐτήν· του και νυμφευτεί άλλη. σας έγραψε αυτή την εντολή(για ὑμῶν ἔγραψεν ὑμῖν τὴν ἐντολὴν να προλάβει χειρότερα εγκλήματα εις βάρος των ταύτην· συζύγων σας{Ι. ἄνδρα γαμηθῇ ἄλλῳ. αυτός μοιχεύει σ’ αυτήν (κάνει μοιχεία). πειράζοντες γυναίκα του. ο 9 ὃ οὖν ὁ Θεὸς συνέζευξεν. ὃς ἐὰν μὴ Αλήθεια σας λέω.Θ. 15 ἀμὴν λέγω ὑμῖν. δε θα μπει σ’ αυτή (ενν. 12 καὶ ἐὰν γυνὴ ἀπολύσασα τὸν Και αν η γυναίκα αφού χωρίσει τον άνδρα (της). ο άνδρας θα εγκαταλείψει (αφήσει) ἄνθρωπος τὸν πατέρα αὐτοῦ καὶ τον πατέρα του και τη μητέρα του και θα τὴν μητέρα. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . διώχνει. αὐτόν. κάνει μοιχεία.Κ. καὶ μὴ κωλύετε «Αφήστε τα παιδιά να έρθουν σε μένα και μην τα αὐτά· τῶν γὰρ τοιούτων ἐστὶν ἡ εμποδίζετε. ἀλλὰ μία ένα σώμα).

Τις εντολές τις γνωρίζεις: να μη μοιχεύσεις 19 τὰς ἐντολὰς οἶδας· μὴ μοιχεύσῃς. πιο νέος). να τιμάς τον πατέρα σου και καὶ τὴν μητέρα. πόσο δύσκολο είναι γι’ αυτούς που εμπιστεύονται (την ευτυχία τους) στα χρήματα. πολλά κτήματα (περιουσία). τον αγάπησε (συμπάθησε) και του είπε: «Ένα Ἕν σοι ὑστερεῖ· εἰ θέλεις τέλειος σου λείπει : αν θέλεις να είσαι τέλειος. καὶ ἕξεις θησαυρὸν ἐν οὐρανῷ. ὅσα ἔχεις πώλησον πούλησε όσα έχεις και δώστα στους φτωχούς και θα καὶ δὸς πτωχοῖς. ταῦτα πάντα τα φυλάγω (τα τηρώ) από νέος (από τότε που ήμουν ἐφυλαξάμην ἐκ νεότητός μου. ο Θεός. τα ευλογούσε (πολλές φορές). τίμα τὸν πατέρα σου (τίποτα από κανέναν). όλα αυτά Διδάσκαλε. να μπουν στη βασιλεία του Θεού! 25 εὐκοπώτερόν ἐστι κάμηλον διὰ Πιο εύκολο είναι μια καμήλα να μπει (περάσει) από . τη μητέρα (σου). πήγαινε εἶναι. 22 ὁ δὲ στυγνάσας ἐπὶ τῷ λόγῳ Αυτός όμως αφού έγινε σκυθρωπός (στο άκουσμα) ἀπῆλθε λυπούμενος· ἦν γὰρ ἔχων απ’ αυτά τα λόγια. τί ποιήσω ἵνα ζωὴν αἰώνιον κληρονομήσω; Και καθώς έβγαινε αυτός (ο Κύριος) στο δρόμο. έφυγε λυπημένος. έτσι ο Ιησούς παίρνοντας πάλι το λόγο τους λέει: «Παιδιά. ακολούθησέ με 9 ἀκολούθει μοι. πῶς δύσκο-λόν ἐστι τοὺς πεποιθότας ἐπὶ χρήμασιν εἰς τὴν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ εἰσελθεῖν· 1 9 Όμως οι μαθητές εκπλήττονταν απ’ αυτά τα λόγια. ἄρας τὸν σταυρόν σηκώνοντας το σταυρό σου . κατηυλόγει τιθεὶς τὰς χεῖρας ἐπ’ βάζοντας πάνω τους τα χέρια του. αὐτά. κάποιος τρέχοντας προς αυτόν και γονατίζοντας τον ρωτούσε: «Διδάσκαλε αγαθέ. κανένας λέγεις ἀγαθόν; οὐδεὶς ἀγαθὸς εἰ (δεν είναι) αγαθός παρά μόνο ένας. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . να μη στερήσεις ἀποστερήσῃς.57 Κων.Λεξικό αὐτήν. να μην ψευδομαρτυρήσεις. 17 Καὶ ἐκπορευομένου αὐτοῦ εἰς ὁδὸν προσδραμὼν εἷς καὶ γονυπετήσας αὐτὸν ἐπηρώτα αὐτόν· Διδάσκαλε ἀγαθέ. μὴ φονεύσῃς.» 18 ὁ δὲ Ἰησοῦς εἶπεν αὐτῷ· Τί με και ο Ιησούς του είπε: «Γιατί με λες αγαθό 15.» 20 ὁ δὲ ἀποκριθεὶς εἶπεν αὐτῷ· Αυτός απαντώντας του είπε: «Διδάσκαλε. μὴ εἷς ὁ Θεός. Α. να μη σκοτώσεις. 23καὶ περιβλεψάμενος ὁ Ἰη-σοῦς Και ο Ιησούς κοιτάζοντας γύρω του λέει στους λέγει τοῖς μαθηταῖς αὐ-τοῦ· Πῶς μαθητές του: «Πόσο δύσκολα. και έλα. γιατί είχε κτήματα πολλά. μὴ κλέψεις. 16 καὶ ἐναγκαλισάμενος αὐτὰ Και αγκαλιάζοντάς τα. ὕπαγε. ὁ δὲ Ἰησοῦς πάλιν ἀποκριθεὶς λέ-γει αὐτοῖς· Τέκνα. να μην κλέψῃς. αυτοί που έχουν τα δυσκόλως οἱ τὰ χρή-ματα ἔχοντες χρήματα θα μπουν στη βασιλεία του Θεού!» εἰς τὴν βασιλεί-αν τοῦ Θεοῦ εἰσελεύσονται! 24 οἱ δὲ μαθηταὶ ἐθαμβοῦντο ἐπὶ τοῖς λόγοις αὐτοῦ.» σου. μὴ (γνωρίσεις ξένη γυναίκα). μὴ ψευδομαρτυ-ρήσῃς.» 21 ὁ δὲ Ἰησοῦς ἐμβλέψας αὐτῷ Ο Ιησούς αφού τον κοίταξε προσεκτικά (βαθιά μέσα ἠγάπησεν αὐτὸν καὶ εἶπεν αὐτῷ· του). τι να κάνω για να κληρονομήσω την αιώνια ζωή. καὶ δεῦρο έχεις θησαυρό στον ουρανό.

«Να. αλλά όχι για το ἀλλ’ οὐ παρὰ Θεῷ· πάντα γὰρ Θεό. Α. θα γίνουν τελευταίοι και οι τελευταίοι πρώτοι. παρά να μπει πλούσιος στη πλούσιον εἰς τὴν βασιλείαν τοῦ βασιλεία του Θεού. για αυτά που θα επακολουθούσαν). Ήταν (πήγαιναν) στο δρόμο. και στον ερχόμενο αιώνα (που να μην πάρει) ζωή αιώνια. ενν. Παίρνοντας το λόγο ο Ιησούς τους είπε: «Αλήθεια 29 ἀποκριθεὶς δὲ ὁ Ἰησοῦς εἶπεν· Ἀμὴν λέγω ὑμῖν. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .58 Κων. θα ενταχθεί στη μεγάλη οικογένεια της Εκκλησίας {Ι.» Θεοῦ εἰσελθεῖν. ανεβαίνοντας στα Ιεροσόλυμα και προπορεύονταν απ’ αυτούς ο Ιησούς και τον θαύμαζαν (ήταν κατάπληκτοι. καὶ κατακρινοῦσιν αὐτὸν θανάτῳ καὶ πα-ραδώσουσιν αὐτὸν τοῖς ἔθνεσι. οὐδείς ἐστιν ὃς σας λέω. δεν είναι (δεν υπάρχει) κανείς που άφησε ἀφῆκεν οἰκίαν ἢ ἀδελφοὺς ἢ σπίτι. καὶ ἐν τῷ αἰῶνι τῷ ἐρχομένῳ ζωὴν αἰώνιον. λέει: «Για λέγει· Παρὰ ἀνθρώποις ἀδύνατον. καὶ τῇ τρίτῃ . 32Ἦσαν δὲ ἐν τῇ ὁδῷ ἀναβαίνοντες εἰς Ἱεροσόλυμα· καὶ ἦν προάγων αὐτοὺς ὁ Ἰησοῦς.΄» δυνατά ἐστι παρὰ τῷ Θεῷ.» 27 ἐμβλέψας αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς Ο Ιησούς.» ἀποκτενοῦσιν αὐτὸν. καὶ ἀκολουθοῦ-ντες ἐφοβοῦντο. 33 ὅτι Ἰδοὺ ἀναβαίνομεν εἰς Ἱεροσόλυμα καὶ ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου παραδοθήσεται τοῖς ἀρχιερεῦσι καὶ γραμμα-τεῦσι. οι μαθητές) και φοβούνταν καθώς τον ακολουθούσαν (ενν. 31 πολλοὶ δὲ ἔσονται πρῶτοι ἔσχατοι καὶ ἔσχατοι πρῶτοι. λέγοντας μεταξύ τους: «Και ποιος μπορεί να σωθεί. αδελφούς ή αδελφές ή πατέρα ή μητέρα ή ἀδελφὰς ἢ πατέρα ἢ μητέρα ἢ γυναίκα ή παιδιά ή χωράφια. καὶ παρα-λαβὼν πάλιν τοὺς δώδεκα ἤρξατο αὐτοῖς λέγειν τὰ μέλλοντα αὐτῷ συμβαίνειν. Γιατί όλα είναι δυνατά για το (στο) Θεό. ἐμοῦ καὶ ἕνεκεν τοῦ εὐαγγελίου. τους ανθρώπους (είναι) αδύνατον.Θ. Και παίρνοντας (κοντά του) πάλι τους δώδεκα. ανεβαίνουμε στα Ιεροσόλυμα και ο υιός του ανθρώπου θα παραδοθεί στους αρχιερείς και γραμματείς και θα τον καταδικάσουν σε θάνατο και θα τον παραδώσουν στους εθνικούς* (ειδωλολάτρεςΡωμαίους) και θα τον εμπαίξουν (κοροϊδέψουν) και θα τον 34 καὶ ἐμπαίξουσιν αὐτῷ καὶ μαστιγώσουσιν αὐτὸν καὶ μαστιγώσουν και θα τον φτύσουν και θα τον ἐμπτύσουσιν αὐτῷ καὶ θανατώσουν και την τρίτη ημέρα θα αναστηθεί. Άρχισε τότε ο Πέτρος να λέει: «Δες εμείς τα αφήσαμε 28 Ἤρξατο ὁ Πέτρος λέγειν όλα και σ’ ακολουθήσαμε. 26 οἱ δὲ περισσῶς ἐξεπλήσ-σοντο λέγοντες πρὸς ἑαυτούς· Καὶ τίς δύναται σωθῆναι; Αυτοί όμως περισσότερο εκπλήτ-τονταν (δοκίμαζαν έκπληξη). που είναι πρώτοι.}). εξαιτίας μου (για χάρη γυναῖκα ἢ τέκνα ἢ ἀγροὺς ἕνεκεν μου) και εξαιτίας του ευαγγελίου.» αὐτῷ· Ἰδοὺ ἡμεῖς ἀφήκαμεν πάντα καὶ ἠκολουθήκαμέν σοι.παρ’ όλους τους διωγμούς.Λεξικό τρυμαλιᾶς ῥαφίδος εἰσελθεῖν ἢ την τρύπα μιας βελόνας. καὶ ἐθαμβοῦντο.Κ. άρχισε να τους λέει αυτά που επρόκειτο να του συμβούν. κοιτώντας τους διαπεραστικά. Πολλοί. 30 ἐὰν μὴ λάβῃ ἑκατονταπλασίονα νῦν ἐν τῷ καιρῷ τούτῳ οἰκίας καὶ ἀδελφοὺς καὶ ἀδελφὰς καὶ πατέρα καὶ μητέρα καὶ τέκνα καὶ ἀγροὺς μετὰ διωγμῶν. που να μην πάρει εκατονταπλάσιο τώρα σ’ αυτόν τον καιρό (κόσμο) σπίτια και αδελφούς και αδελφές και πατέρα και μητέρα και παιδιά και χωράφια (ενν.

Κι όταν αὐτοῦ λύτρον ἀντὶ πολλῶν.» ἡμέρᾳ ἀναστήσεται. το να καθίσετε δεξιά μου και βαπτισθή-σεσθε· αριστερά μου. ἔσται ὑμῶν διάκονος. ἔσται πάντων δοῦλος· 16 45καὶ γὰρ ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώ-που ψυχή του (ζωή του) λύτρο για πολλούς. αλλά να υπηρετήσει και να δώσει την πρῶτος. κάθονταν στο δρόμο 1 . δύνασθε πιεῖν βάπτισμα που εγώ βαπτίζομαι (μπορείτε) να τὸ ποτήριον ὃ ἐγὼ πίνω. ἀλλ’ υπηρέτης σας. αλλά 40 τὸ δὲ καθίσαι ἐκ δεξιῶν μου είναι γι’ αυτούς που έχει ετοιμαστεί. ὑμῖν. 43 οὐχ οὕτω δὲ ἔσται ἐν ὑμῖν. Τότε ο Ιησούς τους είπε: «Δεν ξέρετε τι ζητάτε. ὃς ἐὰν θέλῃ γενέσθαι μέγας ἐν και όποιος από σας θέλει να γίνει πρώτος. (αυτό) άρχισαν να αγανακτούν για τον Ιάκωβο και 41 καὶ ἀκούσαντες οἱ δέκα τον Ιωάννη. θα ποτήριον ὃ ἐγὼ πίνω πίεσθε. και το οἴδατε τί αἰτεῖσθε. ἐκπορευομένου αὐτοῦ ἀπὸ Ἰεριχὼ (που ήταν) τυφλός. ο γιος του Τιμαίου. καὶ βαπτιστείτε. οι γιοι του Ζεβεδαίου Ἰάκωβος καὶ Ἰωάννης υἱοὶ Ζε.» Ο Ιησούς όμως τους βαπτισθῆναι; είπε: «Απ’ τη μια μεριά το ποτήρι που εγώ πίνω. θέλουμε αυτό που θα (σου) βεδαίου λέγοντες· Διδάσκαλε. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . ἀλλ’ οἷς ἡτοίμασται.» καὶ ἐξ εὐωνύμων οὐκ ἔστιν ἐμὸν Και όταν οι δέκα (υπόλοιποι μαθητές) άκουσαν δοῦναι. ἤρξαντο ἀγανακτεῖν περὶ Ἰακώβου Όμως ο Ιησούς καλώντας τους (κοντά του) τους λέει: καὶ Ἰωάννου.» 36 ὁ δὲ εἶπεν αὐτοῖς· Τί θέλετε ποιῆσαί με ὑμῖν; Και αυτοί του είπαν. καὶ τὸ βάπτισμα ὃ ἐγὼ βαπτίζομαι βαπτισθείτε. να μας το κάνεις. ο Βαρτιμαίος. θα 39 οἱ δὲ εἶπον αὐτῷ· Δυνά-μεθα. ας είναι αὐτῶν. ὁ δὲ Ἰησοῦς εἶπεν αὐ-τοῖς· Τὸ μὲν το πιείτε και το βάπτισμα που εγώ βαπτίζομαι. αλλά όποιος θέλει να γίνει μεγάλος ανάμεσά σας. Α.λέγοντας: «Διδάσκαλε. ἀλλὰ διακονῆσαι καὶ δοῦναι τὴν ψυχὴν Και έρχονται (έφτασαν) στην Ιεριχώ*. « Γνωρίζετε ότι αυτοί που θεωρούνται (φαίνονται) 42 ὁ δὲ Ἰησοῦς προσκαλε-σάμενος άρχοντες των λαών καταδυναστεύουν αυτούς (τους αὐτοὺς λέγει αὐτοῖς· Οἴδατε ὅτι οἱ λαούς) και οι μεγάλοι τους μεταχειρίζονται σαν δοκοῦντες ἄρχειν τῶν ἐθνῶν δούλους (τους κατεξουσιάζουν). 38 ὁ δὲ Ἰησοῦς εἶπεν αὐτοῖς· Οὐκ Μπορείτε να πιείτε το ποτήρι που εγώ πίνω. ζητήσουμε.» θέλομεν ἵνα ὃ ἐὰν αἰτήσωμεν ποιήσῃς ἡμῖν. κατακυρι-εύουσιν αὐτῶν καὶ οἱ μεγάλοι αὐτῶν κατεξουσιάζουσιν Μεταξύ σας να μη συμβαίνει το ίδιο. «Δώσε μας (άφησέ μας) να 37 οἱ δὲ εἶπον αὐτῷ· Δὸς ἡμῖν ἵνα καθίσουμε ένας δεξιά σου κι ένας αριστερά σου στη εἷς ἐκ δεξιῶν καὶ εἷς ἐξ εὐωνύμων δόξα σου (όταν έρθει η μέρα που θα δοξαστείς). ας είναι δούλος όλων.59 Κων.» Αυτοί του είπαν: «Μπορούμε. Αυτός (ο Κύριος) τους είπε: «τι θέλετε να σας κάνω. τὸ βάπτισμα ὃ ἐγὼ βαπτίζομαι απ’ την άλλη όμως.» σου καθίσωμεν ἐν τῇ δόξῃ σου. 44 καὶ ὃς ἐὰν θέλῃ ὑμῶν γενέσθαι Γιατί και ο υιός του ανθρώπου δεν ήρθε για να υπηρετηθεί.Λεξικό Και πλησιάζουν μπροστά (όπως προχωρούσαν) ο 35 Καὶ προσπορεύονται αὐτῷ Ιάκωβος και ο Ιωάννης. δεν είναι δικό μου (δικαίωμα). οὐκ ἦλθε διακονηθῆναι. έβγαινε αυτός απ’ την Ιεριχώ μαζί με τους μαθητές 46 Καὶ ἔρχονται εἰς Ἰεριχώ· καὶ του και πολύ κόσμο.

ὁ υἱὸς Τιμαίου Βαρτιμαῖος τυφλὸς ἐκάθητο παρὰ τὴν ὁδὸν προσαιτῶν. 2. 50 ὁ δὲ ἀποβαλὼν τὸ ἱμάτιον αὐτοῦ ἀναστὰς ἦλθε πρὸς τὸν Και παίρνοντας το λόγο . δρόμο. Ζαχ.Λεξικό καὶ τῶν μαθητῶν αὐτοῦ καὶ ὄχλου ἱκανοῦ.» Και ἔκραζεν· Υἱὲ Δαυῒδ. Θάρσει. καὶ εὐθέως ἀνέβλεψε.του λέει ο Ιησούς: «Τι θέλεις Ἰησοῦν. καὶ ἠκολούθει τῷ Ἰησοῦ ἐν τῇ ὁδῷ. ιβ΄12-16. σηκώθηκε και ήρθε προς τον Ιησού. Ιωάν. κα΄1-10. 4. Και ο Ιησούς του είπε: «Πήγαινε.60 Κων. ιθ΄29-38. λέγοντάς του: «Έχε θάρρος. 15-18 στ. όμως αυτός πολύ περισσότερο φώναζε: «Υιέ του 48 καὶ ἐπετίμων αὐτῷ πολλοὶ ἵνα σιωπήσῃ· ὁ δὲ πολλῷ μᾶλλον Δαβίδ. ελέησέ με» Ναζωραῖός ἐστιν. ἔγειρε· φωνεῖ σε. έσωσε (από την τύφλωση).» Και αφού στάθηκε ο Ιησούς είπε: «φωνάξτε τον. 1-11 στ.» Και ο τυφλός είπε: «Δάσκαλε 51 καὶ ἀποκριθεὶς λέγει αὐτῷ ὁ (θέλω να με κάνεις) να δω. κα΄18. Σε φωνάζει. Μτθ. ἐλέησόν με.» Κι αμέσως είδε (έγινε 52 καὶ ὁ Ἰησοῦς εἶπεν αὐτῷ· καλά η όρασή του) κι ακολούθησε τον Ιησού στο Ὕπαγε.19-21 στ. Και όταν άκουσε ότι είναι (εκεί μπροστά του) ο Ιησούς ο Ναζωραίος*. να κάνω για εσένα.» τὸν τυφλὸν λέγοντες αὐ-τῷ· Αυτός αφού έβγαλε το ιμάτιό του (πανωφόρι). 3. ἐλέησόν με. 49 καὶ στὰς ὁ Ἰησοῦς εἶπε· Φωνήσατε αὐτόν· καὶ φωνοῦ-σιν σήκω. η πίστη σου σε ἵνα ἀναβλέψω. » Ἰησοῦς· Τί σοι θέλεις ποιή-σω; ὁ δὲ τυφλὸς εἶπεν αὐτῷ· Ραββουνι. Κεφάλαιο ια΄ (11ο) Ενότητες ενδέκατου κεφαλαίου 1. 5. 20 . ἤρξατο κράζειν καὶ λέγειν· Υἱὲ Δαυῒδ Ἰησοῦ. θ΄9 στίχοι 12-14 και 19-21: Μτθ. Και πολλοί τον επέπλητταν (μάλωναν) να σιωπήσει. 12-14. 22-26 στ. Α. ελεήσέ με. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . ζητιανεύοντας. Ησαΐας ξβ΄11. Ιησού. φωνάζουν τον τυφλό. άρχισε να φωνάζει και να λέει: 47 καὶ ἀκούσας ὅτι Ἰησοῦς ὁ «Υιέ (απόγονε) του Δαβίδ. ἡ πίστις σου σέσωκέ σε. 27-33 Παραπομπές στην Αγία Γραφή στίχοι 1-11: Λουκ. Η θριαμβευτική είσοδος του Κυρίου στα Ιεροσόλυμα Η ξεραμένη συκιά Ο Κύριος διώχνει τους εμπόρους απ’ το Ναό Η δύναμη της πίστης Ερωτήσεις των Ιουδαίων για την εξουσία του Κυρίου στ.

κα΄12-13. οὐδεὶς ἀνθρώπων κεκάθικε· λύσαντες αὐτὸν ἀγάγετε. γ΄1-3 στίχοι 22-26: Μτθ. 17. Και οδήγησαν το γαϊδουράκι προς τον Ιησού και 7 καὶ ἤγαγον τὸν πῶλον πρὸς τὸν έβαλαν πάνω σ’ αυτό τα ρούχα τους και κάθισε (ο Ἰησοῦν καὶ ἐπιβάλον αὐτῷ τὰ Ιησούς) πάνω του. Ζ΄11. ἐφ’ ὃν το. καὶ λύουσιν και το λύνουν. καὶ ἀφῆκαν διέταξε ο Ιησούς. Και αν κανείς σας πει: «γιατί το κάνετε αυτό. στέλνει τῶν δυο απ’ τους μαθητές του τῶν και τους λέει: «Πάτε στο απέναντί σας χωριό και 2 καὶ λέγει αὐτοῖς· Ὑπάγετε εἰς τὴν αμέσως μόλις μπείτε σ’ αυτό.Λεξικό στίχοι 15-18: Λουκ. πάνω στο οποίο κανείς από τους εὐθέως εἰσπορευό-μενοι εἰς αὐτὴν ανθρώπους δεν έχει καθίσει. ιθ΄45-48. Α. Μαλαχ. Μτθ. κ΄1-8. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . κα΄23-27 1Καὶ ὅτε ἐγγίζουσιν Ἱεροσόλυμα εἰς Βηθσφαγὴ Βηθανίαν πρὸς τὸ ὄρος ἐλαιῶν. φέρτε εὑρήσετε πῶλον δεδεμένον. 5καί τινες τῶν ἐκεῖ ἑστηκότων Και μερικοί από εκείνους που στέκονταν (εκεί) τους ἔλεγον αὐτοῖς· Τί ποιεῖτε λύοντες έλεγαν: «Τι κάνετε λύνοντας το πουλάρι.» ἀποστέλλει πάλιν ὧδε.» τὸν πῶλον; 6 οἱ δὲ εἶπον αὐτοῖς καθὼς Αυτοί όμως τους είπαν αυτά που τους (όπως τους) ἐνετείλατο ὁ Ἰησοῦς. να του 3 καὶ ἐάν τις ὑμῖν εἴπῃ· τί ποιεῖτε τοῦτο; εἴπετε ὅτι ὁ Κύριος αὐτοῦ πείτε ότι ο Κύριος το χρειάζεται και ο αμέσως θα το χρείαν ἔχει. 4 ἀπῆλθον δὲ καὶ εὗρον τὸν Έφυγαν και βρήκαν το πουλάρι δεμένο κοντά (σε πῶλον δεδεμένον πρὸς τὴν θύραν μια) πόρτα έξω στο δρομάκι (στην είσοδο του σπιτιού) ἔξω ἐπὶ τοῦ ἀμφόδου.61 Κων. αὐτόν. θα βρείτε ένα πουλάρι κώμην τὴν κατέναντι ὑμῶν. Μτθ. Ιερ. στη Βηθσφαγή* καὶ και τη Βηθανία* προς το όρος των ελαιών. αὐτούς. ἀποστέλλει δύο μαθητῶν αὐτοῦ εἰς Και όταν πλησίαζαν στα Ιεροσόλυμα. και (έτσι) τους άφησαν. Αφού το λύσετε. στ΄14-15 στίχοι 27-33: Λουκ. καὶ εὐθέως αὐτὸν στείλει πάλι εδώ. . καὶ (γαϊδουράκι) δεμένο. Ησαΐας νστ΄7.».

62 Κων. ήρθε (κοντά της) μήπως βρει κάτι (καρπό) σ’ αυτήν. Ευλογημένη (να είναι) η βασιλεία που έρχεται στο 10 εὐλογημένη ἡ ἐρχομένη όνομα του Κυρίου του πατέρα μας Δαβίδ. 15 Καὶ ἔρχονται πάλιν εἰς Ἱεροσόλυμα· καὶ εἰσελθὼν ὁ Ἰησοῦς εἰς τὸ ἱερὸν ἤρξατο ἐκβάλλειν τοὺς πωλοῦντας καὶ τοὺς ἀγοράζοντας ἐν τῷ ἱερῷ. Και αυτοί που πήγαιναν μπροστά και αυτοί που 9 καὶ οἱ προάγοντες καὶ οἱ ακολουθούσαν φώναζαν δυνατά λέγοντας: «Ωσανἀκολουθοῦντες ἔκραζον λέγο-ντες· νά (δόξα). στιβάδας ἔκοπτον ἐκ τῶν δένδρων καὶ ἐστρώννυον εἰς τὴν ὁδόν. 12 Καὶ τῇ ἐπαύριον ἐξελθόντων αὐτῶν ἀπὸ Βηθανίας ἐπείνασε· 13 καὶ ἰδὼν συκῆν ἀπὸ μακρόθεν ἔχουσαν φύλλα. Και όταν μπήκε ο Ιησούς στο ναό (στην αυλή του ναού του Σολομώντα).τιδήποτε (ενν. 16 καὶ οὐκ ἤφιεν ἵνα τις διενέγκῃ Και δεν άφηνε κανέναν να μεταφέρει ο. καὶ τὰς τραπέζας τῶν κολλυβιστῶν18 καὶ τὰς καθέδρας τῶν πωλούντων τὰς περιστερὰς κατέστρεψε. χωρίς να τον καταλαβαίνουν). ευλογημένος είναι εκείνος που έρχεται στο Ὡσαννά. 17 καὶ ἐδίδασκε λέγων αὐτοῖς· Οὐ Και δίδασκε λέγοντάς τους: «Δεν έχει γραφεί ότι ο γέγραπται ὅτι ὁ οἶκός μου οἶκος οίκος μου (το σπίτι μου) θα ονομαστεί οίκος προσευχῆς κληθήσεται πᾶσι τοῖς 1 1 1 . Πολλοί έστρωσαν τα ρούχα τους στο δρόμο. 14 καὶ ἀποκριθεὶς εἶπεν αὐτῇ· Μηκέτι ἐκ σοῦ εἰς τὸν αἰῶνα μηδεὶς καρπὸν φάγοι.» τοῖς ὑψίστοις. ὀψίας ἤδη προχωρημένη (σούρουπο). ἄλλοι δὲ (τιμητικά) στο δρόμο.Λεξικό ἱμάτια αὐτῶν. Και ξαναέρχονται στα Ιεροσόλυμα. σκεῦος διὰ τοῦ ἱεροῦ. Και την επόμενη μέρα καθώς έβγαιναν αυτοί απ’ τη Βηθανία. Και βλέποντας μια συκιά από μακριά που είχε φύλλα. Ωσαννά βασιλεία ἐν ὀνόματι Κυρίου τοῦ πατρὸς ἡμῶν Δαυῒδ· ὡσαννὰ ἐν (δόξα) και απ’ τους ύψιστους (αγγέλους). καὶ ἐκάθισεν ἐπ’ αὐτῷ. γιατί τότε δεν ήταν καιρός σύκων (δεν ήταν η εποχή τους). βγήκε στη Βηθανία μαζί οὔσης τῆς ὥρας. Και της λέει: «Ποτέ κανείς να μη φάει καρπό από σένα17. ἦλθεν εἰ ἄρα τι εὑρήσει ἐν αὐτῇ· καὶ ἐλθὼν ἐπ’ αὐτὴν οὐδὲν εὗρεν εἰ μὴ φύλλα· οὐ γὰρ ἦν καιρὸς σύκων. εὐλογημένος ὁ όνομα του Κυρίου. Και όταν ήρθε κοντά της δε βρήκε τίποτα άλλο παρά φύλλα. για πάντα). Και Ἰησοῦς καὶ εἰς τὸ ἱερόν· καὶ αφοί κοίταξε όλα γύρω του και επειδή η ώρα ήταν περιβλεψάμενος πάντα. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . 11 Καὶ εἰσῆλθεν εἰς Ἱεροσόλυμα ὁ Και μπήκε στα Ιεροσόλυμα ο Ιησούς και στο ναό. καὶ ἤκουον οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ.»(αιώνια. ενώ 8 πολλοὶ δὲ τὰ ἱμάτια αὐτῶν άλλοι έκοβαν κλαδιά απ’ τα δέντρα και τα έστρωναν ἔστρωσαν εἰς τὴν ὁδόν. Βηθανίαν μετὰ τῶν δώδεκα. άρχισε να βγάζει έξω αυτούς που πουλούσαν κι αγόραζαν μέσα στον ιερό (χώρο) και κατέστρεψε (αναποδογύρισε) τα τραπέζια των αργυραμοιβών και τα καθίσματα αυτών που πουλούσαν τα περιστέρια19. (ο Κύριος) πείνασε. ἐξῆλθεν εἰς με τους δώδεκα. οικιακό είδος) διά μέσου του ναού. Και άκουγαν οι μαθητές του (ενν. ἐρχόμενος ἐν ὀνόματι Κυρίου. Α.

ἴδε ἡ συκῆ ἣν Και επειδή θυμήθηκε ο Πέτρος του λέει: «Διδάσκαλε. ἐξεποΚαι όταν έγινε βράδυ. Και άκουσαν οι γραμματείς και οι Φαρισαίοι και οι καὶ ἐζήτουν πῶς αὐτὸν αρχιερείς και ζητούσαν (να βρουν τρόπο) πώς να τον ἀπολέσουσιν· ἐφο-βοῦντο γὰρ εξοντώσουν γιατί τον φοβούνταν. 23 ἀμὴν γὰρ λέγω ὑμῖν ὅτι ὃς ἂν εἴπῃ τῷ ὄρει τούτῳ. ξεράθηκε. 19Καὶ ὅτε ὀψὲ ἐγένετο. πόλη. Και ενώ περιπατοῦντος αὐτοῦ ἔρχονται περπατούσε στην αυλή του ναού.» Ἱεροσόλυμα· καὶ ἐν τῷ ἱερῷ Και έρχονται πάλι στα Ιεροσόλυμα. ἵνα καὶ ὁ πατὴρ ὑμῶν ὁ ἐν τοῖς οὐρανοῖς ἀφῇ ὑμῖν τὰ συγχωρήσει ο πατέρας σας ο ουράνιος τα δικά σας παραπτώματα.} ) 24 διὰ τοῦτο λέγω ὑμῖν. θα γίνει αυτό πιστεύσῃ ὅτι ἃ λέγει γίνεται.» (Ενν. 22καὶ ἀποκριθεὶς ὁ Ἰησοῦς λέ-γει αὐτοῖς· ἔχετε πίστιν Θεοῦ.»ή (του ἐξουσίᾳ ταῦτα ποιεῖς; ἢ τίς σοι λένε) «Ποιος σου έδωσε αυτή την εξουσία να κάνεις ἔδωκε τὴν ἐξουσίαν ταύτην ἵνα αυτά. 25 καὶ ὅταν στήκετε προσευ. 21 καὶ ἀναμνησθεὶς ὁ Πέτρος λέγει αὐτῷ· Ραββί. οὐδὲ ὁ πατὴρ ὑμῶν ἀφήσει τὰ Αν όμως εσείς δε συγχωρείτε (τους άλλους). επειδή όλος ο λαός αὐτόν. αρκεί να γίνεται προς δόξαν Θεού αὐτῷ ὃ ἐὰν εἴπῃ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . 20 Καὶ παραπορευόμενοι πρωῒ Και καθώς περνούσαν το πρωί (από κοντά) είδαν τη εἶδον τὴν συκῆν ἐξηραμμένην ἐκ συκιά ξεραμένη από τη ρίζα. να διώχνεις τους εμπόρους και τους ταῦτα ποιῇς; αργυραμοιβούς. ἀφίετε εἴ τι ἔχετε κατά (κι αν) έχετε εναντίον οποιουδήποτε. καὶ μὴ πίστη) σ’ αυτό το βουνό «σήκω και πέσε στη διακριθῇ ἐν τῇ καρδίᾳ αὐτοῦ. παραπτώματα ὑμῶν.» 18 καὶ ἤκουσαν οἱ γραμ-ματεῖς καὶ οἱ Φαρισαῖοι καὶ οἱ ἀρχιερεῖς. έρχονται προς το πρὸς αὐτὸν οἱ ἀρχιερεῖς καὶ οἱ μέρος του οι αρχιερείς και οι γραμματείς και οι γραμματεῖς καὶ οἱ πρεσβύτεροι πρεσβύτεροι 28 καὶ λέγουσιν αὐτῷ· Ἐν ποίᾳ και του λένε: «Με ποια εξουσία κάνεις αυτά.) . ὅτι πᾶς ὁ ὄχλος ήταν κατάπληκτος απ’ τη διδασκαλία του (θαύμαζε ἐξεπλήσσετο ἐπὶ τῇ διδαχῇ αὐτοῦ. Α. (ενν.Και όταν στέκεστε για προσευχή. {Β. για να σας τινος. 26 εἴ δὲ ὑμεῖς οὐκ ἀφίετε.» κατηράσω ἐξήρανται. 27 Καὶ ἔρχονται πάλιν εἰς παραπτώματα.Λεξικό ἔθνεσιν; ὑμεῖς δὲ αὐτὸν ἐποιήσατε προσευχής για όλα τα έθνη. Γι’ αυτό σας λέω. ῥιζῶν. ούτε ο πατέρας σας θα συγχωρήσει τα δικά σας παραπτώματα ὑμῶν.τι χόμενοι. καὶ ἔσται προσευχή σας. (έτσι) θα σας γίνουν (θα πραγματοποιηθούν). ότι όσα κι αν ζητάτε με την πιστεύετε ὅτι λαμβάνετε. η συκιά που καταράστηκες. Εσείς όμως τον κάνατε σπήλαιον λῃστῶν. κατευθύνθηκε έξω απ’ την ρεύετο ἔξω τῆς πόλεως. ἔσται το οποίο είπε. σπηλιά (άντρο) ληστών. να συγχωρείτε ό. και απαντώντας ο Ιησούς τους λέει: «Να έχετε πίστη στο Θεό.63 Κων. ἄρθητι καὶ Αλήθεια σας λέω ότι όποιος κι αν πει (με θερμή βλήθητι εἰς τὴν θάλασσαν. κοίτα. να πιστεύετε ότι θα τα πάρετε και ὑμῖν. τη διδασκαλία Του).Π. πάντα ὅσα ἂν προσευχόμενοι αἰτεῖσθε. ἀλλὰ θάλασσα» και δεν αμφιβάλει μέσα του.

» Και ο Ιησούς τους απαντά λέγοντας: λέγω ὑμῖν ἐν ποίᾳ ἐξουσίᾳ ταῦτα «Ούτε εγώ σας λέω με ποια εξουσία κάνω αυτά. και (τότε) ἕνα λόγον. Η παραβολή των κακών γεωργών του αμπελώνα 2.» ἀποκρίθητέ μοι. καὶ ἀποκρίθητέ μοι.» Φοβούνταν το λαό. λένε στον Ιησού: «Δεν ἀποκριθεὶς λέγει αὐτοῖς· Οὐδὲ ἐγὼ γνωρίζουμε.35-37 στ. 13-17 στ. 33 καὶ ἀποκριθέντες λέγουσι τῷ Ἰησοῦ· Οὐκ οἴδαμεν.» ποιῶ.Λεξικό 29 ὁ δὲ Ἰησοῦς ἀποκριθεὶς εἶπεν και ο Ιησούς απαντώντας τους είπε: «Θα σας κάνω αὐτοῖς· Ἐπερωτήσω ὑμᾶς κἀγὼ και εγώ μια ερώτηση και απαντήστε μου. Ο φόρος του Καίσαρα και ο Θεός 3. Κεφάλαιο ιβ΄ (12ο) Ενότητες δωδέκατου κεφαλαίου 1. 41-44 Παραπομπές στην Αγία Γραφή στίχοι 1-12: Λουκ. ριζ΄22-23.. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . θα μας πει γιατί (λοιπόν) δεν πιστέψατε σ’ αυτόν. Α. θα σας πω με ποια εξουσία κάνω αυτά. 1-12 στ. κ΄9-19. 31καὶ ἐλογίζοντο πρὸς ἑαυ-τοὺς λέγοντες· Ἐὰν εἴπωμεν. ἐρεῖ· διατί οὖν οὐκ έλεγαν: «Αν πούμε απ’ τον ουρανό. καὶ ὁ Ἰησοῦς Και παίρνοντας το λόγο. Ψ. Απάντηση στους Σαδδουκαίους για την ανάσταση 4. γιατί όλοι είχαν τον ἦν.64 Κων.… . Το βάπτισμα του Ιωάννη ήταν από τον ουρανό 30 τὸ βάπτισμα Ἰωάννου ἐξ (προερχόταν από το Θεό) ή από τους ανθρώπους. …………. «Μακριά από τους Γραμματείς» 7. 38-40 στ. 28-34 στ. Ιωάννη για προφήτη. 18-27 στ. ἐξ ἀνθρώπων; ἐφοβοῦντο τὸν λαόν· ἅπαντες γὰρ Αλλά αν πούμε (ότι το βάπτισμα ήταν) από εἶχον τὸν Ἰωάννην ὅτι προφήτης ανθρώπους. Η εντολή της αγάπης 5. Το δίλεπτο της χήρας στ. Ησαΐας κη΄16. ἐξ Και λογάριαζαν (συλλογιζόταν) μέσα τους και οὐρανοῦ.. καὶ ἐρῶ ὑμῖν ἐν ποίᾳ ἐξουσίᾳ ταῦτα ποιῶ. Μτθ.. Ο Χριστός ο Υιός του Δαβίδ είναι Θεός 6. οὐρανοῦ ἦν ἢ ἐξ ἀνθρώπων; Απαντήστε μου. κα΄33-46. ἐπιστεύσατε αὐτῷ; 32 ἀλλὰ εἴπωμεν.

ἵνα καιρό έναν δούλο για να πάρει απ’ τους γεωργούς (το παρὰ τῶν γεωργῶν λάβῃ ἀπὸ μερίδιο) απ’ τον καρπό του αμπελώνα. 5καὶ πάλιν ἄλλον ἀπέστει-λε· κἀκεῖνον ἀπέκτειναν. οὓς μὲν δέροντες. Ιωάν. πρὸς ἑαυτοὺς εἶπον ὅτι οὗτός ἐστιν ὁ κληρονόμος· δεῦτε ἀποκτείωμεν αὐτόν. είπαν μεταξύ τους: «Αυτός είναι ο κληρονόμος. κβ΄23-33. β΄20 στίχοι 13-17: Λουκ. ρθ΄1.» Εκείνοι όμως οι γεωργοί. κε΄5-6. τον έδειραν και τον έστειλαν πίσω με άδεια χέρια. Και πάλι άλλον (δούλο) έστειλε. καὶ περιέθηκε φραγμὸν καὶ ὤρυξεν ὑπολήνιον καὶ ᾠκοδόμησε πύργον. τον έστειλε κι αυτόν τελευταίον σ’ αυτούς λέγοντας : «Θα ντραπούν το γιο μου. 2 καὶ ἀπέστειλε πρὸς τοὺς Και έστειλε προς τους γεωργούς τον (κατάλληλο) γεωργοὺς τῷ καιρῷ δοῦλον. Έξοδ. Α. οὓς δὲ ἀποκτέννοντες. (αλλά) και εκείνον πετώντας του πέτρες τον τραυμάτισαν στο κεφάλι και τον έστειλαν πίσω ατιμασμένο (κακοποιημένο). 7 ἐκεῖνοι δὲ οἱ γεωργοὶ. 4 καὶ πάλιν ἀπέστειλε πρὸς αὐτοὺς ἄλλον δοῦλον· κἀκεῖνον λιθοβολήσαντες ἐκεφαλαίωσαν καὶ ἀπέστειλαν ἠτιμωμένον. Εμπρός ας τον σκοτώσουμε και θα είναι δική μας η κληρονομιά. γ΄11. Και άρχισε να τους μιλάει με παραβολές: «Ένας άνθρωπος φύτεψε έναν αμπελώνα και έβαλε γύρω του φράχτη και έσκαψε ληνό (πατητήρι) και οικοδόμησε (έκτισε) έναν πύργο και τον έδωσε (νοίκιασε) σε γεωργούς και έφυγε σε ξένη χώρα. ι΄12-13΄ στίχοι 38-40: Λουκ. Εφεσ. Και πάλι έστειλε σ’ αυτούς άλλο δούλο. ἀπέστειλε καὶ αὐτὸν ἔσχατον πρὸς αὐτοὺς λέγων ὅτι ἐντραπήσονται τὸν υἱόν μου. Μτθ. Δευτ. Θα . α΄13. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . απ’ τους οποίους άλλους έδειραν. καὶ ἐξέδετο αὐτὸν γεωργοῖς καὶ ἀπεδήμησε. μόλις τον είδαν να έρχεται.65 Κων. άλλους σκότωσαν. τοῦ καρποῦ τοῦ ἀμπελῶνος. Ψ. κ΄20-26. καὶ ἡμῶν ἔσται ἡ κληρονο-μία. Κι αυτοί αφού τον συνέλαβαν. κ΄45-47. 15-16 στίχοι 28-34: Λουκ. κα΄1-4. Λοιπόν τι θα κάνει ο ιδιοκτήτης του αμπελώνα. κ΄41-44. 3 καὶ λαβόντες αὐτὸν ἔδειραν καὶ ἀπέστειλαν κενόν. Μτθ. γ΄6. Κι εκείνον τον σκότωσαν (όπως) και πολλούς άλλους. ἀγαπητόν αὐτοῦ. ι΄19-21. κγ΄1. Δευτ. Ρωμ. ι΄12-13 στίχοι 35-37: Λουκ. στ΄4-5. η΄20 1 Καὶ ἤρξατο αὐτοῖς ἐν παραβολαῖς λέγειν· Ἀμπε-λῶνα ἐφύτευσεν ἄνθρωπος. 6 ἔτι οὖν ἕνα υἱὸν ἔχων.Λεξικό Πράξεις δ΄11. Εβρ.» Και αφού τον συνέλαβαν τον σκότωσαν και τον έβγαλαν έξω απ’ τον αμπελώνα. ι΄25-28. Έχοντας λοιπόν ακόμα έναν. κ΄27-38. Α΄Πέτρου β΄6-8. τον γιο του τον αγαπημένο. κβ΄41-45. Μτθ. θεασάμενοι αὐτόν ἐρχόμε-νον. Α΄ Κορ. καὶ πολλοὺς μὲν ἄλλους. 8 καὶ λαβόντες ἀπέκτειναν αὐτόν καὶ ἐξέβαλον αὐτὸν ἔξω τοῦ ἀμπελῶνος.5-7 στίχοι 41-44: Λουκ. Μτθ. κβ΄15-22 στίχοι 18-27: Λουκ. Μτθ. κβ΄35-40.

) Από τον Κύριο έγινε αυτή (η τοποθέτηση του λίθου) και (δεν) είναι θαυμαστό στα μάτια μας.66 Κων. όσα ανήκουν Καίσαρος. οι οποίοι λένε Θεοῦ τῷ Θεῷ. διδάσκεις το οὐδενός· οὐ γὰρ βλέπεις εἰς δρόμο του Θεού. οἴδαμεν ὅτι το πρόσωπο των ανθρώπων (δεν κοιτάς δηλαδή ν’ ἀληθὴς εἶ καὶ οὐ μέλει σοι περὶ αρέσεις). έγινε ακρογωνιαίος ἐγενήθη εἰς κεφαλὴν γωνίας· λίθος της Εκκλησίας. Πες μας λοιπόν: Πρέπει να δώσουμε πρόσωπον ἀνθρώπων. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . αλλά.Λεξικό έρθει και θα αφανίσει αυτούς τους γεωργούς και θα δώσει τον αμπελώνα σ’ άλλους. εἶπον οὖν ἡμῖν· ἔξεστι δοῦναι κῆνσον Καίσαρι ἢ Αυτός όμως επειδή γνώριζε την υποκρισία τους είπε σ’ αυτούς: «Γιατί με πειράζετε (δοκιμάζετε). καὶ λέγει Καίσαρα». αυτός έγινε ακρογωνιαίος ἀνέγνωτε. Και τους λέει : «Τινός (είναι) η ἵνα ἴδω. καὶ ἀφέντες Φαρισαίους και τους Ηρωδιανούς (οπαδούς του αὐτὸν ἀπῆλθον. καὶ ἔστι θαυμαστὴ ἐν ὀφθαλμοῖς Και ζητούσαν (ήθελαν) να τον πιάσουν και (αλλά) ἡμῶν; φοβήθηκαν τον κόσμο.» (εδώ ο Κύριος εννοεί το πρόσωπό Του που ενώ τον σκότωσαν. καὶ ἐξεθαύμασαν ότι ανάσταση (νεκρών) δεν υπάρχει και τον ρωτούσαν ἐπ’ αὐτῷ. (Και ήθελαν να τον πιάσουν) 12 Καὶ ἐζήτουν αὐτὸν κρατῆσαι. (θα αφαιρέσει τα προνόμια απ’ τους Ιουδαίους). Και 17 καὶ ἀποκριθεὶς ὁ Ἰησοῦς αυτοί έδειξαν θαυμασμό σ’ αυτόν. Ούτε αυτή τη γραφή (από την Παλαιά Διαθήκη) διαβάσατε. στο θεό». 14 οἱ δὲ ἐλθόντες λέγουσιν κανένα (δε φοβάσαι). τῶν Ἡρῳδιανῶν ἵνα αὐτὸν Αυτοί λοιπόν όταν ήρθαν του λένε: «Δάσκαλε. ὑπόκρισιν εἶπεν αὐτοῖς· Τί με πειράζετε; φέρετέ μοι δηνάριον Κι αυτοί του έφεραν. στον Καίσαρα και όσα ανήκουν στο Θεό. γιατί κατάλαβαν ότι είπε γι’ αυτούς την παραβολή.» διδάσκεις. » 9 τί οὖν ποιήσει ὁ κύριος τοῦ ἀμπελῶνος; ἐλεύσεται καὶ ἀπολέσει τοὺς γεωργοὺς τούτους. Φέρτε μου οὔ; δῶμεν ἢ μὴ δῶμεν; 15 ὁ δὲ εἰδὼς αὐτῶν τὴν ένα δηνάριο* να το δω.» 11 παρὰ Κυρίου ἐγένετο αὕτη.Γιατί δεν κοιτάς (δεν υπολογίζεις) αὐτῷ· Διδάσκαλε. εικόνα αυτή και η επιγραφή. καὶ ἐφοβήθησαν τὸν ὄχλον· Και αφού τον άφησαν. σύμφωνα με την αλήθεια. καὶ δώσει τὸν ἀμπελῶνα ἄλλοις. ἀλλ’ ἐπ’ φόρο στον Καίσαρα ή όχι. εἶπεν αὐτοῖς· Ἀπόδοτε τὰ Καίσαρος Καίσαρι καὶ τὰ τοῦ Και έρχονται οι Σαδδουκαίοι* σ’ αυτόν. ἔγνωσαν γὰρ ὅτι πρὸς αὐτοὺς Και στέλνουν προς αυτόν μερικούς από τους τὴν παραβολὴν εἶπε. βασιλιά Ηρώδη) για να τον «ψαρέψουν» (δόλια) με 13 Καὶ ἀποστέλλουσι πρὸς αὐτόν τινας τῶν Φαρισαίων καὶ λόγια. Α. γνωρίζουμε ότι είσαι αληθινός και δε σε μέλλει για ἀγρεύσωσι λόγῳ. λέγοντας : . Να δώσουμε ή να μη ἀληθείας τὴν ὁδὸν τοῦ Θεοῦ δώσουμε.» Αυτοί είπαν : «του 16 οἱ δὲ ἤνεγκαν. «Το λίθο (πέτρα) που απέρριψαν οι 10 οὐδὲ τὴν γραφὴν ταύτην οικοδόμοι (ως ακατάλληλο). έφυγαν. λίθον ὃν ἀπεδοκίμασαν οἱ οἰκοδομοῦντες. οὗτος λίθος (ολόκλη-ρης της οικοδομής). αὐτοῖς· Τίνος ἡ εἰκὼν αὕτη καὶ Και παίρνοντας το λόγο ο Ιησούς τους είπε: ἡ ἐπιγραφή; οἱ δὲ εἶπον· «Αποδώστε στον Καίσαρα (δώστε πίσω).

ἵνα λάβῃ ὁ ἀδελφὸς αὐ-τοῦ τὴν γυναῖκα Ήταν λοιπόν επτά αδέλφια. ἀκούσας αὐτῶν 2 . 24 καὶ ἀποκριθεὶς ὁ Ἰησοῦς εἶπεν αὐτοῖς· Οὐ διὰ τοῦτο πλανᾶσθε. ὅταν Και απαντώντας ο Ιησούς τους είπε: «Δεν σκέφτεστε. οἵτινες λέγου-σιν «Δάσκαλε. απογόνους. οὐκ ἀνέγνωτε ἐν τῇ Ιακώβ. καὶ ὁ τρίτος να αφήσουν απόγονο. για το ότι δε γνωρίζετε τις Γραφές.» 23 ἐν τῇ οὖν ἀναστάσει. ἐγὼ ὁ Θεὸς Ἀβραὰμ καὶ ὁ Θεὸς ζωντανών. Γιατί (και) πάντων ἀπέθανε καὶ ἡ γυνὴ. καὶ ότι αν κάποιου πεθάνει ο αδελφός και αφήσει (στη ἐπηρώτων αὐτὸν λέγοντες· ζωή)γυναίκα (χήρα). οι επτά την είχαν γυναίκα (σύζυγο). είπε ο Θεός σ’ αυτόν μ’ αυτά τα λόγια: «Εγώ (είμαι) ο 26 περὶ δὲ τῶν νεκρῶν ὅτι Θεός του Αβραάμ και ο Θεός του Ισαάκ και ο Θεός του ἐγείρονται. 20 ἑπτὰ οὖν ἀδελφοὶ ἦσαν. ἐπὶ τοῦ βάτου Δεν είναι (λοιπόν ο Θεός) Θεός νεκρών. ποιου απ’ αυτούς θα είναι η γυναίκα. όταν θα αναστηθούν καὶ οὐκ ἀφῆκαν σπέρμα. καὶ τέκνα μὴ ἀφῇ. 22 καὶ ἔλαβον αὐτήν οἱ ἑπτὰ. αλλά είναι όπως οι 25 ὅταν γὰρ ἐκ νεκρῶν άγγελοι στους ουρανούς (που δεν έχουν φύλο). ήρθε και τον ρώτησε: «Ποια είναι η πρώτη απ’ πλανᾶσθε.» βίβλῳ Μωϋσέως.» γραμματέων. ἐσχάτη (όλοι). Κατά την ανάσταση λοιπόν. (πρέπει) 19 Διδάσκαλε. Εσείς λοιπόν είστε σε μεγάλη πλάνη. 21 καὶ ὁ δεύτερος ἔλαβεν αὐτήν. Και ο πρώτος πήρε μια αὐτοῦ καὶ ἐξαναστήσῃ σπέρμα γυναίκα (ως σύζυγο) και όταν πέθανε δεν άφησε τῷ ἀδελφῷ αὐτοῦ. 28 Καὶ προσελθὼν εἷς τῶν όλες τις εντολές. ούτε γυναῖκα. ἀποθάνῃ καὶ κατά-λίπῃ γυναῖκα. τη δύναμη του Θεού. Και πλησιάζοντας ένας απ’ τους γραμματείς που τους ἀλλὰ ζώντων· ὑμεῖς οὖν πολὺ άκουσε να συζητούν. και η γυναίκα . Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Ἰσαὰκ καὶ ὁ Θεὸς Ἰακώβ; 27 οὐκ ἔστιν ὁ Θεὸς νεκρῶν. και τελευταία απ’ όλους πέθανε ὡσαύτως. Αυτό. μὴ εἰδότες τὰς Γιατί όταν αναστηθούν οι (άνθρωποι) απ’ τους γραφὰς μηδὲ τὴν δύναμιν τοῦ νεκρούς. ούτε Θεοῦ; παντρεύονται (οι γυναίκες). ενώ παιδιά δεν αφήσει.67 Κων. καὶ ἀπέθανε καὶ οὐδὲ αὐτὸς οὐκ Και την πήραν αυτήν (και) οι επτά (ως σύζυγο)χωρίς ἀφῆκε σπέρμα. ούτε νυμφεύονται (οι άνδρες). καὶ Και ο δεύτερος πήρε αυτήν (ως σύζυγο) και πέθανε και ὁ πρῶτος ἔλαβε γυναῖκα. Α. αλλά πῶς εἶπεν αὐτῷ ὁ Θεὸς λέγων.Λεξικό 18 Καὶ ἔρχονται Σαδδουκαῖοι πρὸς αὐτόν. ἀναστῶσιν. στο περιστατικό με τη βάτο 20. καὶ ούτε αυτός άφησε απογόνους και κατά τον ίδιο τρόπο ἀποθνῄσκων οὐκ ἀφῆκε σπέρμα. ο Μωϋσής μας έγραψε (στο Μωσαϊκό νόμο) ἀνάστασιν μὴ εἶναι. βλέποντας ότι τους απάντησε σωστά. τίνος αὐτῶν ἔσται γυνή; οἱ γὰρ ἑπτὰ ἔσχον αὐτὴν πόσο πλανιέστε γι’ αυτό (είστε σε πλάνη = λάθος πίστη). Μωϋσῆς ἔγραψεν να πάρει ο αδελφός του τη γυναίκα του και να ἡμῖν ὅτι ἐάν τινος ἀδελφὸς γεννήσει απόγονο για τον αδελφό του. ἀναστῶσι. κι ο τρίτος. πως οἱ ἐν τοῖς οὐρανοῖς. ἀλλ’ εἰσὶν ὡς ἄγγελοι βίβλο του Μωϋσή. οὔτε γαμοῦσιν οὔτε Για τους νεκρούς ότι ανασταίνονται δε διαβάσατε στη γαμίζονται.

το νου σου) και με όλη τη δύναμή ἡμῶν Κύριος εἷς ἐστι· σου. καὶ τὸ Και ο Ιησούς βλέποντας ότι φρόνιμα απάντησε. Ἰσραήλ. ἰδὼν ὅτι καλῶς Ο Ιησούς του απάντησε: «Πρώτη εντολή από όλες είναι αὐτοῖς ἀπεκρίθη.Λεξικό συζητούντων. 30 καὶ ἀγαπήσεις Κύριον τὸν Θεόν σου ἐξ ὅλης τῆς καρδίας σου καὶ ἐξ ὅλης τῆς ψυχῆς σου καὶ ἐξ ὅλης τῆς διανοίας σου καὶ Και δεύτερη (εντολή) όμοια (με την προηγούμενη) ἐξ ὅλης τῆς ἰσχύος σου.» πλεῖόν ἐστι πάντων τῶν Και κανένας δεν τολμούσε να τον ρωτήσει πια (κάτι ὁλοκαυτωμάτων καὶ θυσιῶν.» ἀγαπήσεις τὸν πλησίον σου ὡς σεαυτόν. δάσκαλε! Στ’ ἐντολὴ οὐκ ἔστι. αὕτη αυτή (είναι): να αγαπήσεις τον πλησίον σου (τους πρώτη ἐντολὴ· συνανθρώπους σου) όπως τον εαυτό σου. του ἀγαπᾶν τὸν πλησίον ὡς ἑαυτὸν είπε: «Δεν είσαι μακριά από τη βασιλεία του Θεού. 32 καὶ εἶπεν αὐτῷ ὁ γραμματεύς· Καλῶς. Α. καὶ οὐδεὶς οὐκέτι Χριστός είναι υιός του Δαβίδ (πώς το εννοούν δηλαδή). αλήθεια (καλά) είπες ότι ένας είναι (ο Θεός) και δεν υπάρχει άλλος εκτός απ’ αυτόν. Μεγαλύτερη 31 καὶ δευτέρα ὁμοία. Αυτή είναι η πρώτη εντολή. άλλο). ἐντολὴ; 29 ὁ δὲ Ἰησοῦς ἀπεκρίθη αὐτῷ Και να αγαπήσεις τον κύριο το Θεό σου με όλη σου την ὅτι πρώτη πάντων ἐντολὴ· καρδιά και με όλη σου την ψυχή και μ’ όλη τη διάνοια ἄκουε. μείζων τούτων ἄλλη Και του είπε ο γραμματέας: «Σωστά. 35 Καὶ ἀποκριθεὶς ὁ Ἰησοῦς Γιατί αυτός ο ίδιος ο Δαβίδ. κάθισε στα δεξιά μου μέχρι να βάλω τους εχθρούς σου ὁ Χριστὸς υἱὸς Δαυῒδ ἐστι; 36 αὐτὸς γὰρ Δαυῒδ εἶπεν ἐν στήριγμα για τα πόδια σου. λαέ του Ισραήλ. με την έμπνευση του Αγίου ἔλεγε διδάσκων ἐν τῷ ἱερῷ· 22 Πῶς λέγουσιν οἱ γραμματεῖς ὅτι Πνεύματος. και ἐστι καὶ οὐκ ἔστιν ἄλλος πλὴν να αγαπάμε τον πλησίον (μας) σαν τον εαυτό μας αὐτοῦ· είναι πιο σημαντικό (αξίζει περισσότερο) από όλα τα 33 καὶ τὸ ἀγαπᾶν αὐτὸν ἐξ ὅλης ολοκαυτώματα21 και τις θυσίες.68 Κων. κάθου ἐκ δεξιῶν Μεσσία) Κύριό του. εἶπεν αὐτῷ· Και παίρνοντας το λόγο ο Ιησούς δίδασκε στο ιερό Οὐ μακρὰν εἶ ἀπὸ τῆς βασιλείας (στην αυλή του Ναού) : «Πώς λένε οι γραμματείς ότι ο τοῦ Θεοῦ.» Και ο πολύς λαός τον άκουγε 2 2 . αὕτη· απ’ αυτές άλλη εντολή δεν είναι (υπάρχει). ἐτόλμα αὐτὸν ἐπερωτῆσαι.και να τον αγαπάμε με όλη την καρδιά και με όλη τη σκαλε. 34 καὶ ὁ Ἰησοῦς ἰδὼν ὅτι νουνεχῶς ἀπεκρίθη. Πνεύματι ἁγίῳ· λέγει ὁ Κύριος Ο ίδιος λοιπόν ο Δαβίδ λέγει (ονομάζει) αυτόν (το τῷ Κυρίῳ μου. ο Κύριος ο Θεός μας αὐτόν· Ποία ἐστὶ πρώτη πάντων είναι ένας (και μόνο) Κύριος. είπε: «Λέει ο Κύριος στον Κύριό μου. ἐπ’ ἀληθείας εἶπας ὅτι εἷς διάνοια και με όλη την ψυχή και με όλη τη δύναμη. Κύριος ὁ Θεὸς σου (τη σκέψη σου. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Και από πού (πώς) είναι υιός του μου ἕως ἂν θῶ τοὺς ἐχθρούς (απόγονός του).» τῆς καρδίας καὶ ἐξ ὅλης τῆς συνέσεως καὶ ἐξ ὅλης τῆς ψυχῆς καὶ ἐξ ὅλης τῆς ἰσχύος. ἐπηρώτησεν (η εξής): Άκουε. διδά.

γαζοφυλάκιον· σου ὑποπόδιον τῶν ποδῶν σου. κατέναντι τοῦ γαζοφυ-λακίου Και πολλοί πλούσιοι έριχναν πολλά.» ἐν τοῖς δείπνοις.Ν. όλη ἔβαλε τῶν βαλλό-ντων εἰς τὸ την περιουσία της. 41 Καὶ καθίσας ὁ Ἰησοῦς ελεημοσύνης {Ι.69 Κων. όλα όσα είχε. ὅ ἐστι περισσότερα απ’ όλους όσους ρίχνουν στο κοδράντης. 37αὐτὸς οὖν Δαυῒδ λέγει αὐτὸν Και τους έλεγε κατά τη διδασκαλία του: «Προσέχετε Κύριον· καὶ πόθεν υἱός αὐτοῦ από τους γραμ-ματείς που θέλουν (τους αρέσει) να ἐστι; καὶ ὁ πολὺς ὄχλος ἤκουεν περπατούν με στολισμό και (που τους αρέσει) να αὐτοῦ ἡδέως.Τ. (λέγεται) κοδράντης. 44 πάντες γὰρ ἐκ τοῦ περισσεύοντος αὐτοῖς ἔβαλον· αὕτη δὲ ἐκ τῆς ὑστερήσεως αὐτῆς πάντα ὅσα εἶχεν ἔβαλεν. ὅλον τὸν βίον αὐτῆς.Κ. Κεφάλαιο ιγ΄ (13ο) Ενότητες δεκάτου τρίτου κεφαλαίου . γαζοφυλάκιο. κοιτούσε πώς ο λαός ρίχνει χάλκινα νομίσματα μέσα στο γαζοφυλάκιο (κουτί περισσότερον κρῖμα. Κι όταν ήρθε μια ἐθεώρει πῶς ὁ ὄχλος βάλλει φτωχή χήρα έβαλε δύο λεπτά (ένα δίλεπτο) που είναι χαλκὸν εἰς τὸ γαζοφυλάκιον. στολαῖς περιπατεῖν καὶ Αυτοί που κατατρώγουν τα σπίτια (τις περιουσίες) των ἀσπασμοὺς ἐν ταῖς ἀγοραῖς χηρών και κάνουν μεγάλες προσευχές για πρόφαση 39καὶ πρωτοκαθεδρίας ἐν ταῖς (επίδειξη)! Αυτοί θα πάρουν περισσότερο κρίμα (θα συναγωγαῖς καὶ πρωτο-κλισίας τιμωρηθούν αυστηρότερα). τους είπε: πολλά· καὶ ἐλθοῦ-σα μία χήρα «Αλήθεια σας λέω ότι αυτή η φτωχή χήρα έριξε πτωχὴ ἔβαλε λεπτὰ δύο. Και αφού κάθισε ο Ιησούς απέναντι απ’ το 40 οἱ κατεσθίοντες τὰς οἰκίας τῶν χηρῶν καὶ προφάσει μακρὰ θησαυροφυλάκιο (κάτι σαν τα σημερινά παγκάρια για προσευ-χόμενοι! οὗτοι λήψονται τους φτωχούς{Π. 43 καὶ προσκαλεσάμενος τοὺς μαθητὰς αὐτοῦ εἶπεν αὐτοῖς· γιατί όλοι έβαλαν (έριξαν) απ’ το περίσσευμά τους.}).Θ. χαιρετιούνται στην αγορά 38 Καὶ ἔλεγεν αὐτοῖς ἐν τῇ διδαχῇ αὐτοῦ· Βλέπετε ἀπὸ τῶν και που ζητούν (επιδιώκουν) τις πρώτες θέσεις στις γραμματέων τῶν θελόντων ἐν συναγωγές και στα δείπνα. 42 καὶ πολλοὶ πλούσιοι ἔβαλλον Και καλώντας (κοντά του) τους μαθητές του.}.Λεξικό ευχάριστα. Α. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Ἀμὴν λέγω ὑμῖν ὅτι ἡ χήρα ἡ πτωχὴ αὕτη πλεῖον πάντων ενώ αυτή έριξε απ’ το υστέρημά της.

πρέπει να γίνουν. Και ενώ κάθονταν αυτός στο όρος των ελαιών 3 Καὶ καθημένου αὐτοῦ εἰς τὸ απέναντι απ’ το Ναό. Τότε ο Ιησούς παίρνοντας το λόγο άρχισε να τους λέει: «Προσέχετε μήπως κανείς σας παραπλανήσει. Δεν θα αφεθεί (μείνει) πέτρα οἰκοδομάς; οὐ μὴ ἀφεθῇ ὧδε πάνω στην πέτρα που να μην γκρεμιστεί. ε΄1-2. 6 πολλοὶ γὰρ ἐλεύσονται ἐπὶ τῷ Γιατί πολλοί θα έρθουν στο όνομά μου που θα λένε ὀνόματί μου λέγοντες ὅτι ἐγώ εἰμι. Ιωήλ γ΄3. στ΄12-14. ἴδε ποταποὶ «Διδάσκαλε. κα΄5-15. 7 ὅταν δὲ ἀκούσητε πολέμους καὶ Όταν όμως ακούσετε για πολέμους ή φήμες ἀκοὰς πολέμων. ἀλλ’ οὔπω τὸ τέλος. Ησαΐας ιγ΄9-10. ότι «εγώ είμαι» (δηλαδή ο Χριστός Μεσσίας) και καὶ πολλοὺς πλανήσουσιν.» λίθος ἐπὶ λίθον ὃς οὐ μὴ καταλυθῇ.Λεξικό 1. Σοφονίας α΄15. κα΄25-36. καὶ «Πες μας πότε θα γίνουν αυτά και ποιο θα είναι το τί τὸ σημεῖον ὅταν μέλλῃ πάντα σημείο (σημάδι) όταν όλα αυτά γίνουν. γιατί (αυτά) γὰρ γενέσθαι. τον ρωτούσαν ιδιαιτέρως ο ὄρος τῶν ἐλαιῶν κατέναντι τοῦ ἱεροῦ. Μτθ. Β΄ Πέτρου γ΄17. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .θ΄27. 24-37 Παραπομπές στην Αγία Γραφή στίχοι 1-23: Λουκ. Αμώς ε΄20 1 Καὶ ἐκπορευομένου αὐτοῦ ἐκ τοῦ Και όταν αυτός έβγαινε από το ιερό (αύλειο χώρο του ἱεροῦ λέγει αὐτῷ εἷς τῶν μαθητῶν Ναού). κα΄20-24. Αποκ. Δανιήλ ζ΄13. Η δευτέρα παρουσία του Κυρίου στ. ιβ΄36-46. ωραία οικοδομήματα. ια΄31 στίχοι 24-37: Λουκ. δ΄23-28. Δανιήλ. Α. 1-23 Ιεροσολύμων 2. πολλούς θα παραπλανήσουν. αλλά ακόμα (δε θα είναι) το τέλος. Ιεζεκιήλ λθ΄21. ἐπηρώτων αὐτὸν κατ’ ἰδίαν Πέτρος και ο Ιάκωβος και ο Ιωάννης και ο Ανδρέας: Πέτρος καὶ Ἰάκωβος καὶ Ἰωάννης καὶ Ἀνδρέας· 4 Εἰπὲ ἡμῖν πότε ταῦτα ἔσται. μην ταραχτείτε. κδ΄42. 8 ἐγερθήσεται γὰρ ἔθνος ἐπὶ Γιατί θα ξεσηκωθεί (για πόλεμο) έθνος εναντίον . μὴ θροεῖσθε· δεῖ (ειδήσεις) για πολέμους. Α΄ Θεσσ. κοίτα τι ωραίες πέτρες (μάρμαρα) και τι λίθοι καὶ ποταπαὶ οἰκοδομαί. του λέει ένας απ’ τους μαθητές του: αὐτοῦ· Διδάσκαλε. Β΄ Πέτρου γ΄9-14. κδ΄1-25. Προφητεία του Κυρίου για την καταστροφή των στ.4.70 Κων. κδ΄29-36. Ιερεμ.» 2 καὶ ὁ Ἰησοῦς ἀποκριθεὶς εἶπεν Και ο Ιησούς απαντώντας του λέει: «Βλέπεις αυτά τα αὐτῷ· Βλέπεις ταύτας τὰς μεγάλας μεγάλα οικοδομήματα.κε΄14.» ταῦτα συντελεῖσθαι; 5 ὁ δὲ Ἰησοῦς ἀποκριθεὶς ἤρξατο λέγειν αὐτοῖς· Βλέ-πετε μή τις ὑμᾶς πλανήσῃ. Αββακούμ α΄9. Μτθ.

12 παραδώσει δὲ ἀδελφὸς ἀδελφὸν εἰς θάνατον καὶ πατὴρ τέκνον. και θα επαναστατήσουν τα παιδιά κατά των γονιών τους και θα τους θανατώσουν. Και (αλλά) πρέπει πρώτα σ’ όλους τους λαούς να κηρυχθεί το ευαγγέλιο. καὶ ἐπαναστή-σονται τέκνα ἐπὶ γονεῖς καὶ θανατώσουσιν αὐτούς. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . 16 καὶ ὁ εἰς τὸν ἀγρὸν ὢν μὴ ἐπιστρεψάτω εἰς τὰ ὀπίσω ἆραι τὸ Αλίμονο σε αυτές που θα έχουν στην κοιλιά (μωρό) ἱμάτιον αὐτοῦ.71 Κων. αυτός που θα είναι στην ταράτσα ας μην κατέβει στο 15 ὁ δὲ ἐπὶ τοῦ δώματος μὴ σπίτι (του). να στέκεται εκεί που δεν πρέπει – αυτός τοῦ προφήτου ἑστὼς ὅπου οὐ δεῖ . γιατί θα σας παραδώσουν σε συνέδρια. αυτό να πείτε. (Τότε) θα παραδώσει ο ένας αδελφός τον άλλον σε θάνατο και ο πατέρας το παιδί του. καὶ ἔσονται λιμοὶ καὶ ταραχαί. και στις συναγωγές τους θα δαρθείτε και (μπροστά) σε ηγεμόνες (αρχηγούς) και βασιλιάδες θα σταθείτε (κατηγορούμενοι) εξαιτίας μου. αλλά το Άγιο Πνεύμα.που διαβάζει ξέρει – τότε οι (κάτοικοι) της Ιουδαίας ας ὁ ἀναγινώσκων νοείτω . πίσω να πάρει το ρούχο (πανωφόρι) του. ἀλλὰ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον. ὑπομείνας εἰς τέλος. μηδὲ μελετᾶτε. καὶ ἔσονται σεισμοὶ κατὰ τόπους. ούτε να σκέφτεστε. αλλά ό. και σ’ αυτές που θα θηλάζουν εκείνες τις μέρες. ούτε και να μπει για να πάρει κάτι απ’ το καταβάτω εἰς τὴν οἰκίαν μηδὲ σπίτι του. Και θα είστε μισητοί απ’ όλους εξαιτίας του ονόματός μου. που είπε (προφήτεψε) ο Δανιήλ ο ἐρημώσεως τὸ ρηθὲν ὑπὸ Δανιὴλ προφήτης. τοῦτο λαλεῖτε· οὐ γὰρ ὑμεῖς ἐστε οἱ λαλοῦντες. ἀλλ’ ὃ ἐὰν δοθῇ ὑμῖν ἐν ἐκείνῃ τῇ ὥρᾳ. Αυτά (θα είναι) αρχές των πόνων. 2 .Λεξικό ἔθνος καὶ βασιλεία ἐπὶ βασιλείαν. Γιατί δε θα είστε εσείς αυτοί που θα μιλάτε. εἰσελθέτω ἆραί τι ἐκ τῆς οἰκίας κι αυτός που είναι στο χωράφι να μην επιστρέψει αὐτοῦ. 9 ἀρχαὶ ὠδίνων ταῦτα. μη φροντίζετε από πριν για το τι θα πείτε. (άλλου) έθνους και βασίλειο εναντίον (άλλου) βασιλείου. Και όταν σας οδηγήσουν για να σας παραδώσουν.τότε οἱ ἐν φύγουν στα βουνά. 17 οὐαὶ δὲ ταῖς ἐν γαστρὶ ἐχούσαις καὶ ταῖς θηλαζού-σαις ἐν ἐκείναις Να προσεύχεστε βέβαια να μη γίνει η φυγή σας ταῖς ἡμέραις.τι κι αν σας δοθεί (στο νου σας) εκείνη την ώρα. για να δώσετε σ’ αυτούς τη μαρτυρία για μένα (μήπως και μετανοήσουν). χειμώνα. καὶ ἐπὶ ἡγεμόνων καὶ βασιλέων σταθήσεσθε ἕνεκεν ἐμοῦ εἰς μαρτύριον αὐτοῖς· 10 καὶ εἰς πάντα τὰ ἔθνη δεῖ πρῶτον κηρυχθῆναι τὸ εὐαγγέλιον. Προσέχετε λοιπόν τους εαυτούς σας. μὴ προμεριμνᾶτε τί λαλήσητε. παραδώσουσι γὰρ ὑμᾶς εἰς συνέδρια καὶ ἐν ταῖς συναγωγαῖς αὐτῶν δαρήσε-σθε. και θα γίνουν τοπικοί σεισμοί και θα υπάρξουν (μεγάλες) πείνες και ταραχές. Όταν όμως δείτε το βδέλυγμα24 (σιχαμερό πλάσμα) 14 Ὅταν δὲ ἴδητε τὸ βδέλυγμα τῆς της ερημώσεως. τῇ Ἰουδαίᾳ φευγέτωσαν εἰς τὰ ὄρη. Α. οὗτος σωθήσεται. Βλέπετε δὲ ὑμεῖς ἑαυτούς. Όμως αυτός που θα υπομείνει μέχρι το τέλος 13 καὶ ἔσεσθε μισούμενοι ὑπὸ πάντων διὰ τὸ ὄνομά μου· ὁ δὲ αυτός θα σωθεί. 11ὅταν δὲ ἀγάγωσιν ὑμᾶς παραδιδόντες.

Α.Κ. σας έλεγα πριν). Αλλά εκείνες τις μέρες.Θ. ἀπ’ ἄκρου τῆς γης. σκοτισθή-σεται. όση δεν έχει γίνει απ’ την αρχή της δημιουργίας. 25 καὶ οἱ ἀστέρες ἔσονται ἐκ τοῦ ουράνιες δυνάμεις θα ταραχθούν (ενν. μετὰ δυνάμεως πολλῆς καὶ δόξης. Και τότε θα δουν τον υιό του ανθρώπου να έρχεται 26 καὶ τότε ὄψονται τὸν υἱὸν τοῦ μέσα (πάνω) σε σύννεφα με δύναμη μεγάλη και ἀνθρώπου ἐρχόμενον ἐν νεφέλαις δόξα. Και αν δεν συντόμευε ο Κύριος τις ημέρες. αν είναι δυνατόν. Αλλά για τους τὰς ἡμέρας οὐκ ἂν ἐσώθη πᾶσα εκλεκτούς. γινώσκετε ὅτι ἐγγύς ἐστιν ἐπὶ θύραις. μετά τη θλίψη εκείνη (που 24 Ἀλλ’ ἐν ἐκείναις ταῖς ἡμέραις. ἀρχῆς κτίσεως ἧς ἔκτισεν ὁ Θεὸς ἕως τοῦ νῦν καὶ οὐ μὴ γένηται. εἰ δυνατόν καὶ τοὺς εκλεκτούς.Π. . (έφτασε ήδη)στην πόρτα. Από τη συκιά να καταλάβετε την παραβολή. και τους τὸ ἀποπλανᾶν. ἰδοὺ ή «να εκεί είναι».}). ὅταν αὐτῆς ὁ κλάδος τα φύλλα. ἰδοὺ ἐκεῖ. καταλαβαίνετε ότι είναι κοντά το θέρος ἤδη γένηται ἁπαλὸς καὶ ἐκφύῃ τὰ (το καλοκαίρι). πόλε29 οὕτω καὶ ὑμεῖς. μην (το) πιστέψετε. καὶ αἱ νόμος της παγκόσμιας έλξης {Β. και τα αστέρια θα πέφτουν από τον ουρανό και οι 18προσεύχεσθε δὲ ἵνα μὴ γέ-νηται ἡ φυγὴ ὑμῶν χειμῶνος. (γιατί) να! σας τα προείπα 23 ὑμεῖς δὲ βλέπετε· ἰδοὺ όλα. μὴ Γιατί (τότε) θα σηκωθούν (θα φανούν) ψεύτικοι πιστεύετε. δυνάμεις αἱ ἐν τοῖς οὐρανοῖς σαλευθήσονται. ο ήλιος θα σκοτεινιάσει και η μετὰ τὴν θλῖψιν ἐκείνην ὁ ἥλιος σελήνη δε θα δώσει το φως της (δε θα φέγγει). προείρηκα ὑμῖν ἅπαντα. ὧδε ὁ Χριστός. μέχρι τώρα.72 Κων. δε θα ισχύει ο οὐρανοῦ πίπτοντες. δε θα 20 καὶ εἰ μὴ ἐκολόβωσε Κύριος σώζονταν κανένας άνθρωπος. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Και τότε αν κανείς σας πει: «Να εδώ είναι ο Χριστός». οἵα οὐ γέγονε τοιαύτη ἀπ’ ποτέ). {Ι. που 19 ἔσονται γὰρ αἱ ἡμέραι ἐκεῖναι έκανε ο Θεός . ἐκλεκτούς. Χριστοί (ψευδο-μεσσίες) και ψευδοπροφήτες και θα 22 ἐγερθήσονται γὰρ ψευδόχριστοι καὶ ψευδοπροφῆται καὶ κάνουν σημεία (θαύματα) και τέρατα για να δώσουσι σημεῖα καὶ τέρατα πρὸς παραπλανήσουν. φύλλα. ὅταν ἴδητε ταῦτα γινόμενα. Και τότε θα στείλει τους αγγέλους του και θα 27 καὶ τότε ἀποστελεῖ τοὺς συγκεντρώσει τους εκλεκτούς του απ’ τους τέσσερις ἀγγέλους αὐτοῦ καὶ ἐπισυνάξει τοὺς ἐκλεκτοὺς αὐτοῦ ἐκ τῶν ανέμους (τα σημεία του ορίζοντα) απ’ την άκρη της τεσσάρων ἀνέμων. λιγόστεψε τις μέρες. 21 καὶ τότε ἐάν τις ὑμῖν εἴπῃ. όταν δείτε (αν δείτε) αυτά να γίνονται. Όταν γῆς ἕως τοῦ οὐρανοῦ. να ξέρετε ότι είναι κοντά (το τέλος). Αλήθεια σας λέω ότι δε θα περάσει αυτή η γενιά πριν 30 ἀμὴν λέγω ὑμῖν ὅτι οὐ μὴ γίνουν όλα αυτά (καταστροφή Ιεροσολύμων.} ).Λεξικό Γιατί θα υπάρχει εκείνες τις μέρες (τέτοια) θλίψη. Εσείς όμως προσέχετε. γινώσκε-τε ὅτι ἐγγὺς τὸ θέρος ἐστίν· Έτσι και σεις. 28 Ἀπὸ δὲ τῆς συκῆς μάθετε τὴν (δηλαδή) το κλαδί της γίνει απαλό και βλαστήσουν παραβολήν. καὶ ἡ σελήνη οὐ δώσει τὸ φέγγος αὐτῆς. μέχρι την άκρη του ουρανού. που διάλεξε (να μην ταλαιπωρηθούν σάρξ· ἀλλὰ διὰ τοὺς ἐκλεκτοὺς οὓς ἐξελέξατο ἐκολόβωσε τὰς ἡμέρας. ούτε και θα γίνει (ξανά θλῖψις.

1-2 στ. εἰ άνθρωπος δε γνωρίζει. Του φύση άπαντα {Ι.) πάντα ταῦτα γένηται. γιατί δε 33 Βλέπετε. 10-11 στ. Αυτά λοιπόν που σας λέω. Η συνομωσία κατά του Ιησού Το μύρο της Βηθανίας Η προδοσία του Ιούδα Ο μυστικός δείπνος Η προτύπωση της Θείας Ευχαριστίας Ο Ιησούς προλέγει την άρνηση των μαθητών Ο Ιησούς στη Γεθσημανή Η εκτέλεση της προδοσίας του Ιούδα Η σύλληψη του Ιησού Ο Ιησούς «δικάζεται» από τους αρχιερείς στ. Α.Λεξικό παρέλθῃ ἡ γενεὰ αὕτη μέχρις οὗ μοι. 3-9 στ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . οἱ δὲ ἐμοὶ λόγοι οὐ μὴ παρελεύσονται. πᾶσι λέγω· σε εγρήγορση (πανέτοιμοι). 22-25 στ-26-31 στ. παρελεύσονται. 43-46 στ. 37 ἃ δὲ ὑμῖν λέγω. 12-21 στ. οὐδὲ οἱ ουρανό. Για τη μέρα εκείνη ή την ώρα (της Δευτέρας 32 Περὶ δὲ τῆς ἡμέρας ἐκείνης ἢ Παρουσίας) κανείς δε γνωρίζει. και διέταξε τον δούλοις αὐτοῦ τὴν ἐξουσίαν καὶ θυρωρό να είναι σε εγρήγορση (έτοιμος-ακοίμητος). γιατί δεν θυρωρῷ ἐνετείλατο ἵνα γρηγορῇ. 47-52 στ. ἀφεὶς του. ούτε ο υιός. μήπως κι έλθει ξαφνικά και σας βρει κοιμισμένους ἀλεκτοροφωνίας ἢ πρωΐ· 36 μὴ ἐλθὼν ἐξαίφνης εὕρῃ ὑμᾶς (να κοιμάστε). ὁ καιρός ἐστιν. ἑκάστῳ τὸ ἔργον αὐτοῦ. 10. 32-42 στ. ούτε οι άγγελοι στον τῆς ὥρας οὐδεὶς οἶδεν. αγρυπνείτε και προσεύ-χεστε. 7. καὶ τῷ Αγρυπνείτε (να είστε έτοιμοι) λοιπόν.Κ. Κεφάλαιο ιδ΄ (14ο) Ενότητες δεκάτου τετάρτου κεφαλαίου 1. καὶ δοὺς τοῖς και στον καθένα (όρισε) το έργο του. 2. αργά το 35 γρηγορεῖτε οὖν· οὐκ οἴδατε γὰρ πότε ὁ κύριος τῆς οἰκίας ἔρχεται. 3.53-65 . 9. Σαν άνθρωπος που ξενιτεύτηκε και άφησε το σπίτι 34 ὡς ἄνθρωπος ἀπόδημος. 5.} ). σ’ όλους τα λέω: Να είστε καθεύδοντας.κ. γνωρίζει όμως από τη θεία μὴ ὁ πατήρ. 6. Ο ουρανός και η γη θα παρέλθουν (θα περάσουν-θα 31 ὁ οὐρανὸς καὶ ἡ γῆ χαθούν). ψευδοπροφήτες. 8. ξέρετε πότε θα έρθει ο κύριος του σπιτιού. Προσέξτε.73 Κων. γρηγορεῖτε. δίνοντας στους δούλους την εξουσία (φροντίδα) τὴν οἰκίαν αὐτοῦ. ἀγρυπνεῖτε καὶ γνωρίζετε πότε είναι ο καιρός (η ώρα της Δευτέρας προσεύχεσθε· οὐκ οἴδατε γὰρ πότε Παρουσίας του Κυρίου).Θ.α. τα λόγια μου όμως δε θα παρέλθουν. βράδυ ή τα μεσάνυχτα ή όταν λαλεί ο πετεινός ὀψὲ ἢ μεσονυκτίου ἢ (χαράματα) ή το πρωί. 4. παρά μόνο ο Πατέρας (ο Υιός ως ἄγγελοι ἐν οὐρανῷ οὐδὲ ὁ υἱός.

κβ΄40-46. κβ΄7-15. ιη΄17-18. καὶ από πολύτιμο νάρδο. η΄15. (που είχε φτιαχτεί) νάρδου πιστικῆς πολυτελοῦς. ιθ΄7 στίχοι 66-72: Λουκ. δ΄ 6 στίχοι 43-46: Λουκ. κστ΄26-29 στίχοι 26-31: Λουκ. καὶ ἐζή-τουν οἱ των αζύμων*. έχυσε (όλο) το μύρο στο κεφάλι κατέχεεν αὐτοῦ κατὰ τῆς κεφαλῆς. Καλό έργο έκανε σε μένα. κβ΄54-62. Μτθ. κστ΄47-50.74 Κων. για να μη γίνει αναταραχή στο λαό. 2 . κβ΄16-20. Ιωάν. κστ΄17-23. στο 3 Καὶ ὄντος αὐτοῦ ἐν Βηθανίᾳ ἐν σπίτι του Σίμωνος του λεπρού. Ιωάν. Μτθ. πζ΄8-9. Όμως ο Ιησούς είπε: «Αφήστε την. 25-27. Μτθ. Α. Μτθ. κστ΄69-75. ήρθε μια γυναίκα 25 ἔχουσα ἀλάβα-στρον μύρου αλαβάστρινο δοχείο με μύρο . 5 ἠδύνατο γὰρ τοῦτο τὸ μύρον Γιατί θα μπορούσε αυτό το μύρο να πουληθεί πάνω πραθῆναι ἐπάνω τριακοσίων από τριακόσια δηνάρια και (τα χρήματα) να δοθούν δηναρίων καὶ δοθῆναι τοῖς στους φτωχούς. Ιωάν. κβ΄1-2. Η άρνηση του Πέτρου στ. Ρωμ. ἀποκτείνωσιν. γιορτή. Λουκ. κστ΄51-56. Μτθ. Μτθ. κβ΄48-53. ιη΄2-3 στίχοι 47-52: Λουκ. 66-72 Παραπομπές στην Αγία Γραφή στίχοι 1-2: Λουκ. Γαλ. κβ΄63-71.Λεξικό 11. κστ΄6-13. Μτθ. Και όταν ήταν (βρίσκονταν) αυτός στη Βηθανία. ιη΄13-15. πτωχοῖς· καὶ ἐνεβριμῶντο αὐτῇ. κβ' 21-23 στίχοι 22-25: Λουκ. Εμένα όμως δε θα με έχετε οὐ πάντοτε ἔχετε. ιη' 4-12 στίχοι 53-65: Λουκ. 4 ἦσαν δέ τινες ἀγανα-κτοῦντες Και ήταν μερικοί που αγανακτούσαν μέσα τους και πρὸς ἑαυτούς λέγοντες· Εἰς τί ἡ έλεγαν: «Για ποιο λόγο έγινε αυτό το χάσιμο ἀπώλεια αὕτη τοῦ μύρου γέγονεν; (σπατάλη) του μύρου. του (Ιησού). Ιωάν. Ζαχαρία ιγ΄7 στίχοι 32-42: Λουκ. Έλεγαν βέβαια να μην τον συλλάβουν κατά τη 2 ἔλεγον δὲ μὴ ἐν τῇ ἑορτῇ. Ιωάν. κβ΄47. 7 πάντοτε γὰρ τοὺς πτωχοὺς ἔχετε Γιατί τους φτωχούς πάντοτε θα τους έχετε μαζί σας μεθ’ ἑαυτῶν. Ψαλμ. Ιωάν. καὶ ὅταν θέλητε δύνασθε αὐτοὺς εὖ ποιῆσαι· ἐμὲ δὲ και όταν θέλετε μπορείτε να τους κάνετε καλό (να τους ευεργετήσετε ). Μτθ. κστ΄1-5 στίχοι 3-9: Μτθ. Και ζητούσαν οι αρχιερείς και οι ἀρχιερεῖς καὶ οἱ γραμ-ματεῖς πῶς γραμματείς (τον τρόπο) πώς να τον συλλάβουν με αὐτὸν ἐν δόλῳ κρατήσαντες πονηριά (τον Ιησού) και να τον σκοτώσουν. κστ΄57-68. κστ΄14-16 στίχοι 12-21: Λουκ. που είχε ένα κατακειμένου αὐτοῦ ἦλθε γυνὴ τραπέζι). 6 ὁ δὲ Ἰησοῦς εἶπεν· Ἄφετε αὐτήν· τί αὐτῇ κόπους παρέχετε; καλὸν ἔργον εἰργάσατο ἐν ἐμοί. κστ΄30-35. Ιωάν.» και την μάλωναν. Γιατί της δημιουργείτε εμπόδια (την ενοχλείτε). καθισμένος (στο τῇ οἰκίᾳ Σίμωνος τοῦ λεπροῦ. κστ΄36-46. και (η οποία) αφού έσπασε το συντρίψασα τὸ ἀλάβαστρον αλαβάστρινο δοχείο. ιη΄1. Μτθ. Μτθ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . ιβ΄1-8 στίχοι 10-11: Λουκ κβ΄3-6. μήποτε θόρυβος ἔσται τοῦ λαοῦ. ιγ΄21-26. κβ΄31-34. 1Ἦν δὲ τὸ πάσχα καὶ τὰ ἄζυ-μα Μετά από δύο ημέρες ήταν η γιορτή του Πάσχα* και μετὰ δύο ἡμέρας.

18 καὶ ἀνακειμένων αὐτῶν καὶ ἐσθιόντων εἶπεν ὁ Ἰησοῦς· Ἀμὴν Και όταν κάθισαν αυτοί και έτρωγαν είπε ο Ιησούς: λέγω ὑμῖν ὅτι εἷς ἐξ ὑμῶν «Αλήθεια σας λέω ότι ένας από σας (που τρώει μαζί .» μου φάγω; 15καὶ αὐτὸς ὑμῖν δείξει ἀνώ-γαιον μέγα ἐστρωμένον ἕτοιμον· καὶ ἐκεῖ και αυτός θα σας δείξει ένα μεγάλο ανώγειο (επάνω ἑτοιμάσατε ἡμῖν. ἀπῆλθε πρὸς τοὺς (μαθητές) έφυγε για τους αρχιερείς για να τον (ενν. όπου ὅπου τὸ πάσχα μετὰ τῶν μαθητῶν θα δειπνήσω το Πάσχα με τους μαθητές μου.75 Κων. πείτε στον οικοδεσπότη ότι ο λέγει· ποῦ ἐστι τὸ κατάλυμά μου δάσκαλος λέει: «Πού είναι το κατάλυμά μου. αὐτὸν παραδῷ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . δωμάτιο). ἀρχιερεῖς ἵνα παραδῷ αὐτὸν τον Κύριο)παραδώσει σ’ αυτούς.» 16 καὶ ἐξῆλθον οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ καὶ ἦλθον εἰς τὴν πόλιν. ένας από τους δώδεκα τῶν δώδεκα. 9 ἀμὴν λέγω ὑμῖν. ὅπου ἐὰν Αλήθεια σας λέω ότι όπου κι αν κηρυχθεί το κηρυχθῇ τὸ εὐαγγέλιον τοῦτο εἰς ευαγγέλιο αυτό. 12 Καὶ τῇ πρώτῃ ἡμέρᾳ τῶν ἀζύμων. Να τον ακολουθήσετε. 14 καὶ ὅπου ἐὰν εἰσέλθῃ. εἴπατε τῷ οἰκοδεσπότῃ ὅτι ὁ διδάσκαλος και όπου κι αν μπει. 10 Καὶ Ἰούδας ὁ Ἰσκαριὼτης. καὶ «Πάτε στην πόλη και θα σας συναντήσει ένας ἀπαντήσει ὑμῖν ἄν-θρωπος κεράμιον ὕδατος βα-στάζων· άνθρωπος που (θα) κρατάει μια πήλινη στάμνα με νερό. έτοιμο. 17 Καὶ ὀψίας γενομένης ἔρχεται μετὰ τῶν δώδεκα. χάρηκαν και υποσχέθηκαν δοῦναι· καὶ ἐζήτει πῶς εὐκαίρως σ’ αυτόν να του δώσουν αργύρια.Λεξικό πάντα. λέγουσιν αὐτῷ οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ· Ποῦ θέλεις ἀπελ-θόντες ἑτοιμάσωμεν ἵνα φάγῃς τὸ πάσχα; Και την πρώτη ημέρα της (επταήμερης εορτής) των αζύμων. Και όταν βράδιασε έρχεται μαζί με τους δώδεκα.» αὐτῆς. Πρόλαβε να μου αλείψει με μύρο το σώμα μου ἐνταφιασμόν. 11 οἱ δὲ ἀκούσαντες ἐχάρη-σαν. Εκεί ετοιμάστε για μας. Και (αυτός) ζητούσε ευκαιρία να τον παραδώσει. αὐτοῖς. ἀκολουθήσατε αὐτῷ. όταν θυσίαζαν (για) το Πάσχα (τον πασχάλιο αμνό) του λένε οι μαθητές του: «Πού θέλεις να πάμε να ετοιμάσουμε (για) δειπνήσεις το 13 καὶ ἀποστέλλει δύο τῶν Πάσχα. εἷς Και ο Ιούδας ο Ισκαριώτης. 8 ὃ ἔσχεν αὕτη ἐποίησε· προέλαβε Αυτή (η γυναίκα) εκείνο που είχε (που μπορούσε) το μυρίσαι μου τὸ σῶμα εἰς τὸν έκανε. ὅτε τὸ πάσχα ἔθυον. στρωμένο. και ετοίμασαν το Πάσχα (πασχαλινό τραπέζι). καὶ πόλη και βρήκαν ότι (και όπως) τους είπε (ο Κύριος) ἡτοίμασαν τὸ πάσχα. σ’ όλο τον κόσμο. για τον ενταφιασμό μου (για την ταφή μου). στη μνήμη της (για να τη αὕτη λαληθήσεται εἰς μνημόσυνον θυμούνται). Α. καὶ ἐπηγγείλαντο αὐτῷ ἀργύρια Αυτοί όταν (το) άκουσαν.» μαθητῶν αὐτοῦ καὶ λέγει αὐτοῖς· Και στέλνει δύο απ’ τους μαθητές του και τους λέει: Ὑπάγετε εἰς τὴν πόλιν. καὶ εὗρον Και βγήκαν (έφυγαν) οι μαθητές του και ήρθαν στην καθὼς εἶπεν αὐτοῖς. καὶ ὃ ἐποίησεν αυτό που έκανε αυτή. θα διαλαληθεί και ὅλον τὸν κόσμον.

76 Κων. αυτός που τρώει μαζί μου. 25 ἀμὴν λέγω ὑμῖν ὅτι οὐκέτι οὐ Αλήθεια σας λέω ότι ποτέ ξανά δεν πρόκειται να πιω μὴ πίω ἐκ τοῦ γεννήματος τῆς ἀμπέλου ἕως τῆς ἡμέρας ἐκείνης από το προϊόν του αμπελιού (κρασί) μέχρι τη μέρα ὅταν αὐτὸ πίνω καινὸν ἐν τῇ εκείνη. Καλό θα ήταν γι’ αυτόν να μην είχε γεννηθεί εκείνος ο άνθρωπος. 23 καὶ λαβὼν τὸ ποτήριον Και παίρνοντας το ποτήρι. δι’ οὗ ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου παραδίδοται· καλὸν ἦν αὐτῷ εἰ οὐκ ἐγεννήθη ὁ ἄνθρωπος ἐκεῖνος.» 2 . καὶ Πάτερα).Λεξικό παραδώσει με. 21 ὁ μὲν υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου ὑπάγει καθὼς γέγραπται περὶ αὐτοῦ· οὐαὶ δὲ τῷ ἀνθρώπῳ ἐκείνῳ.» πάντες σκανδαλισθήσονται. 19 οἱ δὲ ἤρξαντο λυπεῖσθαι καὶ λέγειν αὐτῷ εἷς καθ’ εἷς· Μήτι ἐγώ; καὶ ἄλλος· Μήτι ἐγώ; 20 ὁ δὲ ἀποκριθεὶς εἶπεν αὐτοῖς· Εἷς ἐκ τῶν δώδεκα. 24 καὶ εἶπεν αὐτοῖς· Τοῦτό ἐστι τὸ Και τους είπε: «Αυτό είναι το αίμα μου της Καινής26 αἷμά μου τὸ τῆς καινῆς διαθήκης (νέας) Διαθήκης (συμφωνίας). αφού πήρε ο Ιησούς το ψωμί. αυτό είναι το σώμα μου.» πρόβατα· 28 ἀλλὰ μετὰ τὸ ἐγερθῆναί με προάξω ὑμᾶς εἰς τὴν Γαλιλαίαν. αυτός που βουτάει (το ψωμί του) μαζί μου στο πιάτο. 26 Καὶ ὑμνήσαντες ἐξῆλθον εἰς τὸ δείπνο {Β. αφού ευχαρίστησε (το Θεό εὐχαριστήσας ἔδωκεν αὐτοῖς. εγώ όμως όχι. το χαρμόσυνο και ατελεύτητο ουράνιο βασιλείᾳ τοῦ Θεοῦ. Αλλά μετά την ανάστασή μου θα σας προφθάσω στη 29 ὁ δὲ Πέτρος ἔφη αὐτῷ· Καὶ εἰ Γαλιλαία.» Αυτοί όμως άρχισαν να λυπούνται και να του λένε ο ένας μετά τον άλλο: «Μήπως εγώ. ὁ ἐμβαπτόμενος μετ’ ἐμοῦ εἰς τὸ τρυβλίον. όπως είναι γραμμένο γι’ αυτόν (στους προφήτες). 27 καὶ λέγει αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς ὅτι ελαιών. μου) θα με παραδώσει (προδώσει). όταν θα το πίνω καινούριο στη βασιλεία του Θεού.» 22 Καὶ ἐσθιόντων αὐτῶν λαβὼν ὁ Ἰησοῦς ἄρτον εὐλογήσας ἔκλασε Και ενώ έτρωγαν. Ο υιός του ανθρώπου. Αλίμονο όμως στον άνθρωπο εκείνο για τον οποίο (εξαιτίας του οποίου) ο υιός του ανθρώπου παραδίδεται. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .} Και αφού έψαλαν ύμνο. Πάντες σκανδαλισθή-σεσθε ἐν Και τους λέει (ξανά)ο Ιησούς: «Όλοι θα κλονιστείτε ἐμοὶ ἐν τῇ νυκτὶ ταύτῃ· ὅτι (στην πίστη σας) σε μένα αυτή τη νύχτα. βέβαια. Α. έδωσε σ’ αυτούς και έπιναν απ’ αυτό όλοι. Γιατί έχει γέγραπται. καὶ ἔδωκεν αὐτοῖς καὶ εἶπε· ευλογώντας το έκοψε και έδωσε σ’ αυτούς (μαθητές) Λάβετε φά-γετε τοῦτό ἐστι τὸ και είπε: «Πάρτε . βγήκαν στο όρος των ὄρος τῶν ἐλαιῶν. ἔπιον ἐξ αὐτοῦ πάντες.» σῶμά μου. πολλούς (για τη σωτηρία των πολλών). πηγαίνει (προς το λυτρωτικό θάνατο). που χύνεται για τὸ περὶ πολλῶν ἐκχυνόμενον. (ενν.» και άλλος: «Μήπως εγώ.» Αυτός τότε παίρνοντας το λόγο τους είπε: «Ένας απ’ τους δώδεκα.Π. πατάξω τὸν ποιμένα γραφεί: «θα χτυπήσω τον ποιμένα (βοσκό) και θα καὶ δια-σκορπισθήσονται τὰ διασκορπιστούν τα πρόβατα. ἀλλ’ Όμως ο Πέτρος του είπε: «Ακόμα κι αν όλοι οὐκ ἐγώ. φάτε. κλονιστούν. ὁ ἐσθίων μετ’ ἐμοῦ.

γη και προσευχόταν για να περάσει. καὶ Και αφού προχώρησε λίγο έπεσε με το πρόσωπο στη προσηύχετο ἵνα εἰ δυνατόν ἐστι. Αλλά (ας γίνει) όχι ό. όμως η σάρκα είναι ασθενής 39καὶ πάλιν ἀπελθὼν προσηύ. καὶ οὐκ ήξεραν τι να του απαντήσουν.» 31 ὁ δὲ Πέτρος ἐκ περισσοῦ ἔλεγε μᾶλλον· Ἐὰν με δέῃ συναποθανεῖν Όμως ο Πέτρος ακόμα περισσότερο (ξανα-)έλεγε: σοι.» ξατο τὸν αὐτὸν λόγον εἰπών. κοιμάσαι. απαρνηθώ. Πάρε μακριά μου αυτό το ποτήρι (αν είναι ποτήριον ἀπ’ ἐμοῦ τοῦτο· ἀλλ’ οὐ δυνατόν). Δεν Σίμων. πνεύμα είναι πρόθυμο. καὶ ἤρξατο ἐκθαμβεῖσθαι τον Ιωάννη και άρχισε να λυπάται (στενοχωριέται) καὶ ἀδημονεῖν και να αγωνιά. εκείνη η ώρα (του μαρτυρίου).» 35 καὶ προελθὼν μικρὸν ἔπεσεν ἐπὶ πρόσωπον ἐπὶ τῆς γῆς. παρέλθῃ ἀπ’ αὐτοῦ ἡ ὥρα. Α. Μείνετε εδώ και αγρυπνείτε.» 37 καὶ ἔρχεται καὶ εὑρίσκει αὐτοὺς καθεύδοντας. γιατί το ἀσθενής.τι εγώ θέλω.77 Κων. οὐ μή σε ἀπαρνήσομαι. 33 καὶ παραλαμβάνει τὸν Πέτρον εδώ μέχρι να προσευχηθώ. αυτή τη νύχτα (απόψε). ὀφθαλμοὶ αὐτῶν γιατί τα μάτια τους ήταν βαριά (κουρασμένα) και δεν καταβαρυνόμενοι. μίαν ὥραν γρηγορῆσαι; 38γρηγορεῖτε καὶ προσεύ-χεσθε. 41 καὶ ἔρχεται τὸ τρίτον καὶ λέγει αὐτοῖς· Καθεύδετε λοι-πὸν καὶ Και έρχεται για τρίτη φορά και τους λέει: «Κοιμάστε ἀναπαύεσθε! ἀπέχει· ἦλθεν ἡ λοιπόν κι αναπαύεστε! Αρκεί (φτάνει)! Ήρθε η ώρα. θανάτου. . καὶ λέγει τῷ Πέτρῳ· Και έρχεται και τους βρίσκει να κοιμούνται (μαθητές) λέει στον Πέτρο: «Σίμωνα. «Ακόμα κι αν πρέπει να πεθάνω μαζί σου. 36 καὶ ἔλεγεν· Ἀββᾶ ὁ πατήρ. καὶ λέ-γει τοῖς έλεγαν. λαλήσει δυο φορές. 34 καὶ λέγει αὐτοῖς· Περίλυπός ἐστιν ἡ ψυχή μου ἕως θανάτου· Και τους λέει: «Λυπημένη είναι η ψυχή μου μέχρι μείνατε ὧδε καὶ γρηγορεῖτε. Και έλεγε: «Αββά (πάτερ). παρένεγκε τὸ σε σένα. δε θα σ’ ὡσαύτως δὲ καὶ πάντες ἔλεγον. που το όνομά της ήταν Γεθσημανή.(αδύναμη). αλλά τί ἐγὼ θέλω. πριν ο πετεινός φωνῆσαι τρὶς ἀπαρνήσῃ με. μαθηταῖς αὐτοῦ· Κα-θίσατε ὧδε Και έρχονται σε μια περιοχή.Λεξικό 30 καὶ λέγει αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς· Ἀμὴν λέγω σοι ὅτι σὺ σήμερον ἐν τῇ Και του λέει ο Ιησούς: «Αλήθεια σου λέω ότι εσύ νυκτὶ ταύτῃ πρὶν ἢ δὶς ἀλέκτορα σήμερα. Και πάλι αφού έφυγε (απ’ αυτούς) προσευχήθηκε 40 καὶ ὑποστρέψας εὗρεν αὐτοὺς λέγοντας τα ίδια λόγια. όλα είναι δυνατά πάντα δυνατά σοι. καθεύδεις; οὐκ ἰσχύσατε και μπορέσατε ούτε μια ώρα να αγρυπνήσετε. θα μ’ αρνηθείς τρεις φορές.» Τέτοια βέβαια και όλοι (οι μαθητές) 32 Καὶ ἔρχονται εἰς χωρίον οὗ τὸ ὄνομα Γεθσημανῆ. πατέρα.» καὶ Ἰάκωβον καὶ Ἰωάννην μεθ’ Και παίρνει μαζί του τον Πέτρο και τον Ιάκωβο και ἑαυτοῦ. Και λέει στους μαθητές του: «Καθίστε ἕως προσεύξωμαι. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .τι εσύ (θέλεις). πάλιν καθεύδοντας· ἦσαν γὰρ οἱ Και όταν επέστρεψε τους βρήκε πάλι να κοιμούνται. ἵνα μὴ εἰσέλθητε εἰς πειρασμόν· τὸ Αγρυπνείτε και προσεύχεστε να μη μπείτε σε μὲν πνεῦμα πρόθυμον ἡ δὲ σὰρξ πειρασμό (και κλονιστεί η πίστη σας). ἀλλ’ εἴ τι σύ. ό. αν ήταν δυνατό. ᾔδεισαν τί ἀποκριθῶσιν αὐτῷ.

«Χαίρε δάσκαλε. καὶ Και όταν ήρθε. γυμνὸς ἔφυγεν ἀπ’ αὐτῶν. 47Εἷς δέ τις τῶν παρεστηκό-των σπασάμενος τὴν μά-χαιραν ἔπαισε Ένας απ’ αυτούς που παραβρίσκονταν (εκεί). 48 καὶ ἀποκριθεὶς ὁ Ἰησοῦς εἶπεν αὐτοῖς· Ὡς ἐπὶ λῃστὴν ἐξήλθετε μετὰ μαχαιρῶν καὶ ξύλων Και παίρνοντας το λόγο ο Ιησούς τους είπε: «Βγήκατε να με συλλάβετε με μαχαίρια και ξύλα σαν να ήμουν συλλαβεῖν με· 49 καθ’ ἡμέραν πρὸς ὑμᾶς ἤμην ληστής! ἐν τῷ ἱερῷ διδάσκων.» και τον καταφίλησε (με 46 οἱ δὲ ἐπέβαλον ἐπ’ αὐτὸν τὰς φαινομενική θέρμη {Β. πρὸς τὸν ἀρχιερέα· καὶ Και οδήγησαν τον Ιησού προς τον αρχιερέα και . Και τον έπιασαν οι νεαροί (ο 52 ὁ δὲ καταλιπὼν τὴν σινδόνα όχλος ή οι υπηρέτες των γραμματέων). ραββί. (αυλή του Ν. αφού τὸν δοῦλον τοῦ ἀρχιερέως καὶ έσυρε το μαχαίρι.Π. Είχε δώσει σημάδι (σύνθημα) αυτός που τον παρέδιδε (ο Ιούδας) σ’ αυτούς λέγοντας: «Αυτόν που θα φιλήσω. περιβεβλη-μένος σινδόνα ἐπὶ γυμνοῦ· καὶ Και ένας κάποιος νεαρός τον ακολούθησε γυμνός κρατοῦσιν αὐτόν οἱ νεανίσκοι. αφού γρήγορα τον πλησίασε λέει: κατεφίλησεν αὐτόν. αυτός είναι. Α. γραφές (να επαληθευτούν οι προφητείες). ἁμαρτωλῶν· 42 ἐγείρεσθε.» 51Καὶ εἷς τις νεανίσκος* ἠκο. και μαζί μετ’ αὐτοῦ ὄχλος πολὺς μετὰ μαχαιρῶν καὶ ξύλων. του πλήθος πολύ με μαχαίρια και ξύλα. εἷς τῶν δώ-δεκα. Να αυτός που με παραδίδει. πλησίασε. ἔτι αὐτοῦ λαλοῦντος. του αφαίρεσε (έκοψε) το αυτί του. ἄγωμεν· ἰδοὺ ὁ Σηκωθείτε. καὶ οὐκ ἐκρατήσατέ με. χτύπησε το δούλο του αρχιερέα και ἀφεῖλεν αὐτοῦ τὸ ὠτίον. ένας απ’ τους δώδεκα.Και αφού τον άφησαν έφυγαν όλοι (οι μαθητές). τῶν πρεσβυτέρων. παραδιδούς με ἤγγικε. φτάνει ο Ἰσκαριὼτης.» 43 Καὶ εὐθέως.Λεξικό ὥρα· ἰδοὺ παραδί-δοται ὁ υἱὸς τοῦ Να! παραδίδεται ο υιός του ανθρώπου στα χέρια των ἀνθρώπου εἰς τὰς χεῖρας τῶν αμαρτωλών. ας πάμε. Όμως αυτός αφήνοντας το σεντόνι τους ξέφυγε 53 Καὶ ἀπήγαγον τὸν Ἰησοῦν γυμνός. παραγίνεται Ἰού-δας ὁ Και αμέσως. Πιάστε τον και μεταφέρτε τον με ασφάλεια. οι οποίοι ἀπεσταλμένοι παρὰ τῶν στάλθηκαν απ’ τους αρχιερείς και γραμματείς κι απ’ ἀρχιερέων καὶ γραμμα-τέων καὶ τους πρεσβύτερους.» 45καὶ ἐλθὼν εὐθέως προσελ-θὼν αὐτῷ λέγει· Χαῖρε. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . τυλιγμένος με σεντόνι. καὶ Ιούδας ο Ισκαριώτης. χεῖρας αὐτῶν καὶ ἐκράτησαν Αυτοί (ο όχλος) έβαλαν πάνω του τα χέρια τους και αὐτόν. αὐτός ἐστι· κρατήσατε αὐτὸν καὶ ἀπαγάγετε ἀσφαλῶς.78 Κων.}). 44 δεδώκει δὲ ὁ παραδιδοὺς αὐτὸν σύσσημον αὐτοῖς λέγων· Ὃν ἂν φιλήσω.) διδάσκοντας και δε με συλλάβατε. 50 καὶ ἀφέντες αὐτὸν ἔφυγον Αλλά (έγιναν όλα αυτά) για να εκπληρωθούν οι πάντες. ἀλλ’ ἵνα Κάθε μέρα ήμουν μπροστά σας (κοντά σας) στο Ναό πληρωθῶσιν αἱ γραφαί. ενώ ακόμα αυτός μιλούσε. τον κράτησαν (συνέλαβαν). λούθησεν αὐτῷ.

}) ήταν σύμφωνη. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . ουρανού. Πώς δὲ πάντες κατέκριναν αὐτὸν εἶναι σας φαίνεται. 55 Οἱ δὲ ἀρχιερεῖς καὶ ὅλον τὸ συνέδριον ἐζήτουν κατὰ τοῦ Ἰησοῦ Οι αρχιερείς και ολόκληρο το συνέδριο τους εναντίον του Ιησού κάποια μαρτυρίαν εἰς τὸ θανατῶσαι ζητούσαν αὐτόν. καὶ ἴσαι αἱ μαρτυρίαι Γιατί πολλοί ψευδομαρτύρησαν εναντίον του.Τ. ἐπηρώτα αὐτὸν καὶ λέγει αὐτῷ· Σὺ Πάλι ο αρχιερέας τον ρωτούσε και του έλεγε: «Εσύ εἶ ὁ Χριστὸς ὁ υἱὸς τοῦ εὐλογητοῦ; είσαι ο Χριστός* ο υιός του ευλογητού (Θεού).» 63 ὁ δὲ ἀρχιερεὺς διαρρήξας τοὺς Ο αρχιερέας όμως σκίζοντας το χιτώνα του χιτῶνας αὐτοῦ λέγει· Τί ἔτι χρείαν (υποκριτική συνήθεια αγανακτήσεως) λέει: «Τι ἔχομεν μαρτύρων; ανάγκη έχουμε ακόμα από μάρτυρες. ἐψευδομαρτύρουν κατ’ αὐτοῦ Και κάποιοι που σηκώθηκαν (προσήλθαν).Ν.Ο Ιησούς είπε: «Εγώ είμαι και θα δείτε τον Υιό του θρώπου ἐκ δεξιῶν καθήμενον τῆς ανθρώπου να κάθεται στα δεξιά της δυνάμεως (του δυνάμεως καὶ ἐρχόμενον ἐπὶ τῶν Θεού-Πατέρα) και να έρχεται πάνω στα σύννεφα του νεφελῶν τοῦ οὐρανοῦ. {Π.» 62 ὁ δὲ Ἰησοῦς εἶπεν· Ἐγώ εἰμι· καὶ ὄψεσθε τὸν υἱὸν τοῦ ἀν. Α. » καταμαρτυροῦσιν; 61 ὁ δὲ ἐσιώπα καὶ οὐδέν ἀπεκρίνατο.» αυτοί όλοι στο συνέδριο τον . ὅτι ἐγὼ καταλύσω τὸν «Εμείς τον ακούσαμε να λέει ότι εγώ θα γκρεμίσω ναὸν τοῦτον τὸν χειροποίητον καὶ αυτόν το ναό τον χειροποίητο και σε τρεις μέρες θα διὰ τριῶν ἡμερῶν ἄλλον κτίσω άλλον αχειροποίητο. 60 καὶ ἀναστὰς ὁ ἀρχιερεὺς εἰς τὸ Και αφού σηκώθηκε ο αρχιερέας στο μέσο (της μέσον ἐπηρώτα τὸν Ἰησοῦν λέγων· Οὐκ ἀποκρίνῃ οὐδέν; τί οὗτοί σου αίθουσας) ρωτούσε τον Ιησού λέγοντάς του: «Δεν απαντάς τίποτα. καὶ οὐχ εὕρισκον· (ψευδο-)μαρτυρία για να τον θανατώσουν. 54 καὶ ὁ Πέτρος ἀπὸ μακρόθεν ἠκολούθησεν αὐτῷ ἕως ἔσω εἰς Και ο Πέτρος από μακριά τον ακολούθησε μέχρι τὴν αὐλὴν τοῦ ἀρχιερέως. Τι σε κατηγορούν αυτοί. (αλλά) οι μαρτυρίες δεν ήταν (μεταξύ τους) 57 καί τινες ἀναστάντες σύμφωνες. και (μα) 56πολλοὶ γὰρ ἐψευδομαρ-τύρουν δεν έβρισκαν.79 Κων. και οὐκ ἦσαν. 64 ἠκούσατε πάντως τῆς βλασφημίας· τί ὑμῖν φαίνεται; οἱ Ακούσατε πάντως (ξεκάθαρα) τη βλασφημία. κατ’ αὐτοῦ. καὶ ἦν μέσα στην αυλή του αρχιερέα και ήταν καθισμένος συγκαθή-μενος μετὰ τῶν ὑπηρετῶν καὶ θερμαινόμενος πρὸς με τους υπηρέτες και ζεσταινόταν κοντά στο φως (που έριχνε η φωτιά).» ἀχειροποίητον οἰκοδομήσω. τὸ φῶς. λέγοντες ψευδομαρτυρούσαν εναντίον του λέγοντας: 58 ὅτι Ἡμεῖς ἠκούσαμεν αὐτοῦ λέγοντος. πάλιν ὁ ἀρχιερεὺς Ο Ιησούς όμως σιωπούσε και δεν απαντούσε τίποτα. συνεδριάσουν).Λεξικό συνέρχονται αὐτῷ πάντες οἱ μαζεύονται σ’ αυτόν (στο σπίτι του) όλοι οι αρχιερείς ἀρχιερεῖς καὶ οἱ πρεσβύτεροι καὶ και οι πρεσβύτεροι και οι γραμματείς (για να οἱ γραμματεῖς. 59 καὶ οὐδὲ οὕτως ἴση ἦν ἡ Και ούτε αυτή η μαρτυρία τους (έτσι που κατέθεταν μαρτυρία αὐτῶν.

67 καὶ ἰδοῦσα τὸν Πέτρον θερμαινόμενον ἐμβλέψασα αὐτῷ και η οποία μόλις είδε τον Πέτρο να ζεσταίνεται. Και άρχιζαν μερικοί να τον φτύνουν και να του καλύπτουν το πρόσωπο και να τον χτυπούν (στο πρόσωπο) και να του λένε: «Προφήτεψέ μας ποιος είναι αυτός που σε χτύπησε. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Α. μαζί με τον Ιησού το Ναζαρηνό. 65 Καὶ ἤρξαντό τινες ἐμπτύειν αὐτῷ καὶ περικαλύπτειν τὸ πρόσωπον αὐτοῦ καὶ κολα-φίζειν αὐτὸν καὶ λέγειν αὐτῷ· Προφήτευσον ἡμῖν τίς ἐστιν ὁ παίσας σε. ούτε καὶ ἐξῆλθεν ἔξω εἰς τὸ προαύλιον. 66 Καὶ ὄντος τοῦ Πέτρου κάτω ἐν τῇ αὐλῇ ἔρχεται μία τῶν Και ενώ ο Πέτρος ήταν κάτω στην αυλή. άρχισε να λέει παρεστηκόσιν ὅτι οὗτος ἐξ αὐτῶν σ’ αυτούς που παραβρίσκονταν ότι αυτός είναι ένας ἐστιν. Αυτός όμως αρνήθηκε λέγοντας: «Δε γνωρίζω.Λεξικό ἔνοχον θανάτου.» Και μ’ αυτή τη σκέψη έκλαιγε.» ἄνθρωπον τοῦτον ὃν λέγετε.» Και βγήκε έξω στο προαύλιο καὶ ἀλέκτωρ ἐφώνησε. ἀπαρνήσῃ με τρίς· καὶ ἐπιβαλὼν ἔκλαιε. 70 ὁ δὲ ἠρνεῖτο. Και για δεύτερη φορά ο πετεινός λάλησε και θυμήθηκε ο Πέτρος το λόγο που του είπε ο Ιησούς: «Πριν λαλήσει ο πετεινός δυο φορές. και ένας πετεινός λάλησε. λέει: «Και συ ήσουν Ναζαρηνοῦ ἦσθα. κατέκριναν ότι είναι ένοχος θανάτου. λέγει· Καὶ σὺ μετὰ τοῦ Ἰησοῦ τοῦ αφού τον κοίταξε προσεκτικά. καὶ οἱ ὑπηρέται ῥαπίσμασιν αὐτὸν ἔβαλον. 71 ὁ δὲ ἤρξατο ἀναθεματίζειν καὶ προφορά σου μοιάζει. βλέποντάς τον πάλι. .» 68 ὁ δὲ ἠρνήσατο λέγων· Οὐκ οἶδα οὐδὲ ἐπίσταμαι τί σὺ λέγεις.80 Κων. καὶ ἀνεμνήσθη ὁ Πέτρος τὸ ῥῆμα ὃ εἶπεν ὁ Ἰησοῦς ὅτι πρὶν ἀλέκτορα φωνῆσαι δὶς. έρχεται μια από τις νεαρές (υπηρέτριες) του αρχιερέα παιδισκῶν τοῦ ἀρχιερέως. Και μετά από λίγο πάλι Πέτρῳ· Ἀληθῶς ἐξ αὐτῶν εἶ· καὶ γὰρ Γαλιλαῖος εἶ καὶ ἡ λαλιά σου οι παρευρισκόμενοι έλεγαν στον Πέτρο: «Στ’ αλήθεια είσαι απ’ αυτούς. καὶ μετὰ μικρὸν πάλιν οἱ παρεστῶτες ἔλεγον τῷ Αυτός όμως πάλι αρνιόταν. γιατί είσαι Γαλιλαίος και η ὁμοιάζει. θα μ’ αρνηθείς τρεις φορές.» ὀμνύειν ὅτι οὐκ οἶδα τὸν Αυτός όμως άρχισε να καταριέται και να ορκίζεται: «Δεν γνωρίζω τον άνθρωπο αυτόν που λέτε. 72 καὶ ἐκ δευτέρου ἀλέκτωρ ἐφώνησε. 69 καὶ ἡ παιδίσκη ἰδοῦσα αὐτὸν πάλιν ἤρξατο λέγειν τοῖς Και η υπηρέτρια. απ’ αυτούς. καταλαβαίνω τι λες.» Και οι υπηρέτες του έριχναν (του έδιναν) χτυπήματα.

κζ΄54 στίχοι 40-41: Λουκ.42-47 Παραπομπές στην Αγία Γραφή στίχοι 1-15: Λουκ. Και το επόμενο πρωί αφού έκαναν νωρίς συμβούλιο οι αρχιερείς με τους πρεσβυτέρους και τους γραμματείς και όλο το συνέδριο και αφού έδεσαν τον Ιησού τον πήραν και τον παρέδωσαν στον Πιλάτο*. κδ΄10.Ρωμ. α΄20. κβ΄37. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . ιθ΄38-42. Μτθ. Μτθ. ιθ΄29-30 στίχος 39: Λουκ..33-38 στ. 19. Α΄Τιμόθ. Μτθ. Ο Κύριος μπροστά στον Πιλάτο 2. 10.Λεξικό Κεφάλαιο ιε΄ (15ο) Ενότητες δεκάτου πέμπτου κεφαλαίου 1. Μτθ. κγ΄44-46. κγ΄50-55. ιθ΄2-3 στίχοι 20-32: Λουκ. Η ταφή του Κυρίου στ. κζ΄55-56 στίχοι 42-47: Λουκ. Μτθ. Οι Ρωμαίοι στρατιώτες εμπαίζουν και βασανίζουν τον Κύριο 3. κζ΄32-44. ιη 28……………. Ησαΐας νγ΄12 στίχοι 33-38: Λουκ. 11-18. 40-41 στ.32. ………………. Μτθ. κγ΄49. Οι γυναίκες κοντά στο Σταυρό 7. ιστ΄13. Η σταύρωση του Κυρίου 4. Ιωάν. κζ΄45-51. ιθ΄1. Μτθ. 23-24. δήσαντες τὸν Ἰησοῦν ἀπήνεγκαν καὶ παρέδωκαν τῷ Πιλάτῳ. Ιωάν.126 Κων. . 22-26.20-32 στ. 1-15 στ. κγ΄26-43.40 στίχοι 16-19: Λουκ. κζ΄1-2.. κγ΄11. κζ΄55-61 Περικοπές που διαβάζονται στις ιερές ακολουθίες στίχοι ιε΄16-41: Μεγάλη Παρασκευή 3η ώρα στίχοι ιε΄16-32: Όρθρος Μεγάλης Παρασκευής (6ο Ευαγγέλιο) στίχοι ιε΄43-47: Όρθρος Μεγάλης Παρασκευής (10ο Ευαγγέλιο) στίχοι ιε΄43-47 και ιστ΄1-8: Κυριακή των Μυροφόρων 1 Καὶ εὐθέως ἐπὶ τὸ πρωῒ συμβούλιον ποιήσαντες οἱ ἀρχιερεῖς μετὰ τῶν πρεσβυ-τέρων καὶ γραμματέων καὶ ὅλον τὸ συνέδριον. 16-19 στ. κγ΄47. Ο θάνατος του Κυρίου 5. 39 στ. Α. ιθ΄17. Ιωάν. Η μαρτυρία του εκατόνταρχου 6. κγ΄1-4. Ιωάν. Ιωάν. κζ΄27-31.

(να ζητήσει) να τους ελευθερώσει καλύτερα ἀπολύσῃ αὐτοῖς. ἀπέλυσεν τους ελευθέρωσε το Βαραββά και παρέδωσε τον ἔκραξαν· . ὥστε θαυμάζειν τὸν ώστε ο Πιλάτος θαύμαζε (τη γαλήνη Του και την αταραξία Του {Π. Κοίταξε (για) πόσα σε κατηγορούν.}). 7 ἦν δὲ ὁ λεγόμενος Βαραββᾶς μετὰ τῶν συστασιαστῶν Ήταν λοιπόν ο ονομαζόμενος Βαραββάς* δεδεμένος. παίρνοντας πάλι το λόγο. 4 ὁ δὲ Πιλᾶτος πάλιν ἐπηρώτα Όμως ο Πιλάτος πάλι τον ρωτούσε λέγοντας. ἀρχιερεῖς. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Ποιο κακό γὰρ ἐποίησε κακόν; οἱ δὲ έκανε. ὄχλῳ τὸ ἱκανὸν ποιῆσαι.Ν. όποιον ἕνα δέσμιον ὅνπερ ᾐτοῦντο.» Σταύρωσον αὐτόν. Α. τίποτα. οἵτινες ἐν τῇ στάσει δεμένος (φυλακισμένος) με άλλους επαναστάτες. φόνον πεποιήκεισαν. αὐτὸς δὲ οὐδὲν («εγκλήματα»).» Αυτοί όμως ακόμα περισσότερο περισσοτέρως ἔκραξαν· (δυνατότερα) φώναξαν: «Σταύρωσέ τον.» Ἰουδαίων; 13 οἱ δὲ πάλιν Σταύρωσον αὐτόν. 3 καὶ κατηγόρουν αὐτοῦ οἱ Και τον κατηγορούσαν οι αρχιερείς για πολλά ἀρχιερεῖς πολλά.» 10 ἐγίνωσκε γὰρ ὅτι διὰ φθόνον Γιατί (ο Πιλάτος) ήξερε ότι εξαιτίας φθόνου παραδεδώκεισαν αὐτὸν οἱ (μίσους) τον είχαν παραδώσει οι αρχιερείς. Αυτοί πάλι φώναξαν (ούρλιαξαν): «Σταύρωσέ τον.127 Κων.» αὐτῷ· Σὺ λέγεις. αὐτὸν λέγων· Οὐκ ἀποκρίνῃ οὐδέν; ἴδε πόσα σου «Δεν απαντάς τίποτα. 8 καὶ ἀναβοήσας ὁ ὄχλος ἤρξατο Και φωνάζοντας δυνατά ο λαός άρχισε να ζητά αἰτεῖσθαι καθὼς ἀεὶ ἐποίει αὐτοῖς. Πιλᾶτον. οι οποίοι στην εξέγερση είχαν κάνει φόνο. 11 οἱ δὲ ἀρχιερεῖς ἀνέσεισαν τὸν Όμως οι αρχιερείς ανακίνησαν (ξεσήκωσαν) το ὄχλον ἵνα μᾶλλον τὸν Βαραββᾶν λαό. ζητούσαν. 12 ὁ δὲ Πιλᾶτος ἀποκριθεὶς πάλιν Τότε ο Πιλάτος. τους εἶπεν αὐτοῖς· Τί οὖν θέλετε είπε: «Τι θέλετε λοιπόν να κάνω αυτόν που λέτε ποιήσω ὃν λέγετε τὸν βασιλέα τῶν βασιλιά των Ιουδαίων.Τ. 5 ὁ δὲ Ἰησοῦς οὐκέτι οὐδὲν ἀπεκρίθη. λέγων· Θέλετε ἀπολύσω ὑμῖν τὸν Κι ο Πιλάτος τους απάντησε λέγοντας: «Θέλετε βασιλέα τῶν Ἰουδαίων; να σας απελευθερώσω το βασιλιά των Ιουδαίων. αλλά αυτός δεν απαντούσε ἀπεκρίνατο. Αλλά ο Ιησούς σε τίποτα δεν απαντούσε πια.» Και αυτός παίρνοντας το λόγο Ἰουδαίων; ὁ δὲ ἀποκριθεὶς εἶπεν του είπε. τη γιορτή (του Πάσχα) απέλυε 6 Κατὰ δὲ ἑορτὴν ἀπέλυεν αὐτοῖς Κατά (απελευθέρωνε) έναν φυλακισμένο. (αυτή τη χάρη της απελευθέρωσης) που πάντοτε 9 ὁ δὲ Πιλᾶτος ἀπεκρίθη αὐτοῖς τους έκανε. τον Βαραββά.» 14 ὁ δὲ Πιλᾶτος ἔλεγεν αὐτοῖς· Τί Όμως ο Πιλάτος τους έλεγε: «Γιατί. 15 ὁ δὲ Πιλᾶτος βουλόμενος τῷ Ο Πιλάτος θέλοντας να ικα-νοποιήσει το λαό.» καταμαρτυροῦσιν. «Εσύ το λες.Λεξικό 2 καὶ ἐπηρώτησεν αὐτὸν ὁ Και τον ρώτησε ο Πιλάτος: «Εσύ είσαι ο βασιλιάς Πιλᾶτος· Σὺ εἶ ὁ βασιλεὺς τῶν των Ιουδαίων.

(σημαίνει) μεταφρασμένο. ὅ ἐστι καλούν όλη τη φρουρά. να σταυρωθεί. καὶ Ιησού. έναν λῃστάς. τὸν πα-τέρα Ἀλεξάνδρου καὶ Ρούφου. Και τον φέρνουν στον τόπο Γολγοθά. ποιος και τι θα πάρει.128 Κων. τρίτη Και αφού τον σταύρωσαν. και άρχισαν να τον χαιρετούν: «Χαίρε (γεια σου) 18 καὶ ἤρξαντο ἀσπάζεσθαι ω βασιλιά των Ιουδαίων!» αὐτόν· Χαῖρε ὁ βασιλεὺς τῶν Ἰουδαίων· Και τον χτυπούσαν με καλάμι στο κεφάλι του και 19 καὶ ἔτυπτον αὐτοῦ τὴν κεφαλὴν καλάμῳ καὶ ἐνέπτυον αὐτῷ. ἵνα ἄρῃ τὸν σταυρὸν αὐτοῦ. ἕνα ἐκ δεξιῶν καὶ ἕνα ἐξ από τα δεξιά και έναν από τα αριστερά του. σταυρώσωσιν αὐτόν. Ήταν τότε η τρίτη ώρα27 και τον σταύρωσαν καὶ (δηλαδή στις 9 π. βάλλοντες κλῆρον ἐπ’ αὐτὰ τίς τί ἄρῃ. τόπος Κρανίου. Και αφού τον ενέπαιξαν (κορόιδεψαν).Λεξικό αὐτοῖς τὸν Βαραβ-βᾶν. ἔλαβε. και του έδιναν να πιει κρασί ανακατεμένο με 23 καὶ ἐδίδουν αὐτῷ πιεῖν ἐσμυρνισμένον οἶνον· ὁ δὲ οὐκ σμύρνα*. Α. παρέδωκε τὸν Ἰησοῦν φραγελλώσας ἵνα σταυρωθῇ. 25 ἦν δὲ ὥρα ἐσταύρωσαν αὐτόν. καὶ συγκαλοῦσιν ὅλην τὴν σπεῖραν*· Και τον ντύνουν με κόκκινο μανδύα και αφού 17 καὶ ἐνδύουσιν αὐτὸν έπλεξαν ΄ένα αγκάθινο στεφάνι το έβαλαν γύρω πορφύραν* καὶ περιτιθέασιν αὐτῷ (απ’ το κεφάλι) του. Οι στρατιώτες τον οδήγησαν στο εσωτερικό της 16Οἱ δὲ στρατιῶται ἀπήγαγον αυλής. αφού τον μαστίγωσε. πλέξαντες ἀκάνθινον στέφανον. τον ἐξέδυσαν αὐτὸν τὴν πορφύραν καὶ ξέντυσαν απ’ τον κόκκινο μανδύα και τον ἐνέδυσαν αὐτὸν τὰ ἱμάτια τὰ ἴδια. που ερχόταν απ’ το χωράφι του. 24 καὶ σταυρώσαντες αὐτὸν διαμερίζονται τὰ ἱμάτια αὐτοῦ. αφού έβαζαν (κάτω) τα γόνατα. Ιουδαίων». έντυσαν με τα δικά του ρούχα και τον βγάζουν καὶ ἐξάγουσιν αὐτὸν ἵνα (έβγαλαν) έξω για να τον σταυρώσουν. για να σηκώσει το σταυρό του. που είναι (λέγεται) το πραιτώριο και αὐτὸν ἔσω τῆς αὐλῆς. τον Σίμωνα τον Κυρηναίο. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . ἐρχόμενον ἀπ’ ἀγροῦ. 26 καὶ ἦν ἡ ἐπιγραφὴ τῆς αἰτίας Και ήταν γραμμένη (πάνω στο σταυρό) η αὐτοῦ ἐπιγεγραμμένη· Ὁ βασιλεὺς επιγραφή της κατηγορίας του: «Ο βασιλιάς των τῶν Ἰουδαίων. μηνευόμενον κρανίου τόπος.). που είναι 22 Καὶ φέρουσιν αὐτὸν ἐπὶ Γολγοθᾶν τόπον. 2 . Και αγγαρεύουν κάποιον που περνούσε. 20 καὶ ὅτε ἐνέπαιξαν αὐτῷ. ὅ ἐστι μεθερ. πραιτώριον. αὐτῷ. καὶ τον έφτυναν και. τιθέντες τὰ γόνατα προσεκύνουν τον προσκυνούσαν.μ. 27 Καὶ σὺν αὐτῷ σταυροῦσι δύο Και μαζί μ’ αυτόν σταυρώνουν δυο ληστές. Όμως αυτός δεν το πήρε. τον πατέρα του Αλέξανδρου και του Ρούφου. 21Καὶ ἀγγαρεύουσι παράγο-ντά τινα Σίμωνα Κυρηναῖον. μοιράζουν τα ρούχα του βάζοντας κλήρο γι’ αυτά.

όταν άκουσαν (αυτά τα λόγια) έλεγαν: «Κοίταξε. τον Ηλία φωνάζει. κάτω. για να δούμε και να το (εξαιτίας αυτού του θαύματος να σε) πιστέψουμε. Και την ένατη ώρα φώναξε ο Ιησούς με φωνή μεγάλη λέγοντας: «Ελωί. εἶπεν· (συνήθως οι σταυρωμένοι πέθαναν από Ἀληθῶς ὁ ἄνθρωπος οὗτος υἱὸς εξάντληση κι όχι όπως ο Ιησούς αφήνοντας . Όταν όμως έγινε (ήρθε) η έκτη ώρα (12μ.» το οποίο είναι (σημαίνει) μεταφρασμένο: «Θεέ μου. 28 καὶ ἐπληρώθη ἡ γραφὴ ἡ Και εκπληρώθηκε (πραγματο-ποιήθηκε) η γραφή λέγουσα· καὶ μετὰ ἀνόμων που λέει: «Και λογαριάστηκε (τον κατέταξαν) ἐλογίσθη.) Τρέχοντας ένας. σκοτάδι έγινε σ’ όλη τη γη μέχρι την ένατη ώρα(3μ. μεταξύ των παρανόμων.Λεξικό εὐωνύμων αὐτοῦ. τον ενέπαιζαν (κορόιδευαν). 39 Ἰδὼν δὲ ὁ κεντυρίων ὁ Βλέποντας όμως ο εκατόνταρχος. λιμά σαβαχθανί. τον εαυτό του δε μπορεί να σώσει. Θεέ μου. βασιλιά του Ισραήλ.129 Κων. 36 δραμὼν δέ εἷς καὶ γεμίσας σπόγγον ὄξους περιθεὶς τε καλάμῳ ἐπότιζεν αὐτόν λέγων· Ἄφετε ἴδωμεν εἰ ἔρχε-ται Ἠλίας καθελεῖν αὐτόν. ἵνα ἴδωμεν καὶ πιστεύσωμεν αὐτῷ. οὕτω κράξας ἐξέπνευσεν. 31 ὁμοίως δὲ καὶ οἱ ἀρχιερεῖς ἐμπαίζοντες πρὸς ἀλλήλους μετὰ τῶν γραμματέων ἔλεγον· Ἄλλους ἔσωσεν.» 37 ὁ δὲ Ἰησοῦς ἀφεὶς φωνὴν Όμως ο Ιησούς αφήνοντας φωνή μεγάλη εξέπνευσε (άφησε την τελευταία του πνοή). ότι έτσι φωνάζοντας πέθανε. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Ελωί. 38 Καὶ τὸ καταπέτασμα τοῦ ναοῦ Και το καταπέτασμα* του ναού* σκίστηκε στα ἐσχίσθη εἰς δύο ἀπὸ ἄνωθεν ἕως δύο από πάνω μέχρι κάτω.» Και μερικοί απ’ αυτούς που στέκονταν εκεί. 32 ὁ Χριστὸς ὁ βασιλεὺς Ἰσραὴλ καταβάτω νῦν ἀπὸ τοῦ σταυροῦ.» 29 Καὶ οἱ παραπορευόμενοι Και εκείνοι που περνούσαν κοντά του τον ἐβλασφήμουν αὐτὸν κινοῦντες τὰς βλασφημούσαν κουνώντας τα κεφάλια τους και κεφαλὰς αὐτῶν καὶ λέγοντες· λέγοντας: «Ουά! (μπράβο ειρωνικά). καὶ οἱ συνεσταυρωμένοι αὐτῷ ὠνείδιζον αὐτόν. ὁ καταλύων τὸν ναὸν καὶ ἐν γκρεμίζεις το ναό και σε τρεις μέρες τον κτίζεις. Ω! Χριστέ. εσύ που Οὐὰ. ὁ Θεός μου ὁ Θεός μου. εἰς τί με ἐγκατέλιπες; 35 καί τινες τῶν παρεστηκότων ἀκούσαντες ἔλεγον· Ἴδε Ἠλίαν φωνεῖ. Α.). γιατί με εγκατέλειψες. μεγάλην ἐξέπνευσε. Σώσε τον εαυτό σου και κατέβα απ’ το σταυρό!» Όμοια (έτσι) και οι αρχιερείς μαζί με τους γραμματείς κοροϊδεύοντάς τον μεταξύ τους έλεγαν: «Άλλους έσωσε. τρισὶν ἡμέραις οἰκοδομῶν! 30 σῶσον σεαυτὸν καὶ κατάβα ἀπὸ τοῦ σταυροῦ. λιμᾶ σαβαχθανί; ὅ ἐστι μεθερμηνευόμενον.» Και αυτοί που ήταν σταυρωμένοι μαζί του.). ἑαυτὸν οὐ δύναται σῶσαι. αφού γέμισε ένα σφουγγάρι με ξίδι κι αφού το τύλιξε σε καλάμι. που στεκόταν παρεστηκὼς ἐξ ἐναντίας αὐτοῦ ὅτι απέναντί του. κατέβα απ’ το σταυρό.μ. 33 Γενομένης δὲ ὥρας ἕκτης σκότος ἐγένετο ἐφ’ ὅλην τὴν γῆν ἕως ὥρας ἐνάτης· 34 καὶ τῇ ὥρᾳ τῇ ἐνάτῃ ἐβόησεν ὁ Ἰησοῦς φωνῇ μεγάλῃ λέγων· Ἐλωῒ Ἐλωῒ. έδινε να πιει (ο Ιησούς) λέγοντας: «Αφήστε να δούμε αν έρθει ο Ηλίας να τον κατεβάσει.

44 ὁ δὲ Πιλᾶτος ἐθαύμασεν εἰ ἤδη τέθνηκε.Τ. καὶ ἄλλαι πολλαὶ αἱ ακολουθούσαν και τον υπηρετούσαν. τον αὐτῷ. τον τύλιξε με το σεντόνι και τον έβαλε σ’ ένα μνημείο (τάφο).Λεξικό ἦν Θεοῦ. 43 ἐλθὼν Ἰωσὴφ ὁ ἀπὸ αφού ήρθε ο Ιωσήφ* από την Αριμαθαία*. που δε δείχνει σημείο θανάτου{Π. Ιεροσόλυμα. τολμώντας. ὅ ἐστι Και ενώ ήδη ήρθε το βράδυ. ανάμεσα στις οποίες ήταν η Μαρία η Μαγδαληνή* και η Μαρία* του Ιακώβου του μικρού και μητέρα του Ιωσή. πώς είχε κιόλας πεθάνει κι αφού προσκάλεσε τον εκατόνταρχο. που ήταν λαξευμένο από πέτρα (σκαλισμένο σε βράχο) και κύλησε μια πέτρα στην πόρτα του μνημείου. και επειδή ήταν προσάββατον. (που Ἁριμαθαίας. εὐσχήμων βουλευτής. Παρασκευή. καὶ προσκα-λεσάμενος τὸν κεντυρίωνα ἐπηρώτησεν αὐτὸν εἰ πάλαι ἀπέθανε· 45 καὶ γνοὺς ἀπὸ τοῦ κεντυρίωνος ἐδωρήσατο τὸ σῶμα τῷ Ἰωσήφ. δυνατή φωνή. τὸ σῶμα τοῦ Ἰησοῦ.Ν. Κεφάλαιο ιστ΄ (16ο) . ἐν αἷς ἦν καὶ Μαρία ἡ Μαγδαληνὴ καὶ Μαρία ἡ τοῦ Ἰακώβου τοῦ μικροῦ καὶ Ἰωσῆ μήτηρ καὶ Σαλώμη.} είπε: «Στ’ αλήθεια ο άνθρωπος αυτός ήταν υιός του Θεού. καὶ προσεκύλισε λίθον ἐπὶ τὴν θύραν τοῦ μνημείου. όταν (ο Ιησούς) ήταν στη Γαλιλαία. και η Σαλώμη*.130 Κων. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . 42 Καὶ ἤδη ὀψίας γενομένης. τολμήσας περίμενε τη βασιλεία του Θεού. 41 αἳ καὶ ὅτε ἦν ἐν τῇ Γαλιλαίᾳ ἠκολούθουν αὐτῷ καὶ διηκόνουν οι οποίες. 46 καὶ ἀγοράσας σινδόνα καὶ καθελὼν αὐτὸν ἐνείλησε τῇ σινδόνι καὶ κατέθηκεν αὐτὸν ἐν μνημείῳ ὃ ἦν λελα-τομημένον ἐκ πέτρας. εἰσῆλθε πρὸς Πιλᾶτον καὶ ᾐτήσατο μπήκε (ήρθε) στον Πιλάτο και ζήτησε το σώμα του Ιησού. Κι αφού έμαθε (πληροφορήθηκε) απ’ τον εκατόνταρχο. τον ρώτησε αν έχει ώρα που πέθανε.» Ήταν βέβαια και γυναίκες που παρατηρούσαν από μακριά. ήταν) σημαντικός βουλευτής. και άλλες συναναβᾶσαι αὐτῷ εἰς πολλές οι οποίες ανέβηκαν μαζί του στα Ἱεροσόλυμα. 47 ἡ δὲ Μαρία ἡ Μαγδαληνὴ καὶ Μαρία Ἰωσῆ ἐθεώρουν ποῦ τίθεται. Η Μαρία η Μαγδαληνή κι η Μαρία του Ιωσή παρατηρούσαν πού τοποθετείται (πού δηλαδή ενταφιάζεται το σώμα του Κυρίου). Ο Πιλάτος όμως απόρησε. ο οποίος κι αυτός ὃς καὶ αὐτὸς ἦν προσδεχόμενος τὴν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ. 40 Ἦσαν δὲ καὶ γυναῖκες ἀπὸ μακρόθεν θεωροῦσαι. δηλαδή παραμονή Σαββάτου. ἐπεὶ ἦν παρασκευή. Και (ο Ιωσήφ) αφού αγόρασε σεντόνι κι αφού τον κατέβασε (απ’ το σταυρό). δώρισε (παραχώρησε) το σώμα στον Ιωσήφ. Α.

γ΄16. ………………. Μτθ. ι΄12.Εβρ. 2καὶ λίαν πρωῒ τς μιᾶς σαββάτων ἔρχονται ἐπὶ τὸ μνημεῖον. α΄18-24. η΄2. κη΄1-2. Η Ανάληψη του Κυρίου στ. 5-8 στ. Ιωάν. ζ΄ 55………………. έρχονται στον τάφο. Εβρ. στ΄47. κ΄2-18 στίχοι 12-14: Λουκ. 1-4 στ.δ΄3.13.12 στίχοι 5-8: Λουκ. η Μαρία η Μαγδαληνή και η Μαρία του Ιακώβου και η Σαλώμη αγόρασαν αρώματα για να έλθουν να τον αλείψουν (ενν. Εμφανίσεις του αναστάντος Χριστού στους μαθητές 5. Περικοπές που διαβάζονται στις ιερές ακολουθίες στίχοι ιστ΄1-8: Κυριακή των Μυροφόρων (μαζί με το στ΄43-47) στίχοι ιστ΄1-8: Ανάσταση και ως δεύτερο Εωθινό Ευαγγέλιο στίχοι ιστ΄9-20: Τρίτο Εωθινό Ευαγγέλιο 1Καὶ διαγενομένου τοῦ σαββάτου Μαρία ἡ Μαγδαληνὴ καὶ Μαρία ἡ τοῦ Ἰακώβου καὶ Σαλώμη ἠγόρασαν ἀρώματα ἵνα ἐλθοῦσαι ἀλείψωσιν αὐτόν. 12-14 στ. α΄3. κγ΄56. Οι μυροφόρες γυναίκες στον Τάφο του Κυρίου 2. γ΄12………………. Ιωάν. Το αναστάσιμο μήνυμα του αγγέλου 3. α΄20-21. Α΄Πέτρου γ΄12. κδ΄1-3. Μάρκ. Και αφού πέρασε το Σάββατο. Η Μαρία Μαγδαληνή μεταδίδει το μήνυμα στους μαθητές 4. Ρωμ. κ΄7-12. β΄38. ε΄14-15 στίχοι 19-20: Λουκ. την πρώτη ημέρα της εβδομάδας. β΄16.ιβ΄48. 15-18 στ. κη΄3-8. κ΄1. Ιωάν. ιθ΄11-14. ι΄44-46. ιβ΄2.47. Α΄Τιμ. κ΄12. γ΄15-18. Γαλ. Μτθ κη΄16. ι΄40. κ΄17. κη΄19. κδ΄4-5. Πραξ. Μτθ. Κολασ. ………………. το σώμα του Κυρίου). Μτθ. Εφεσ. γ΄1-9. η΄1. ιε΄5 στίχοι 15-18: Λουκ. Ιωάν. ι΄17-19. Μτθ. α΄9-11. κζ΄56. 19-20 Παραπομπές στην Αγία Γραφή στίχοι 1-4: Λουκ. ι΄8. Ιωάν. ιδ΄28 στίχοι 9-11: Λουκ.Πράξ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .56. γ΄1.Λεξικό Ενότητες δεκάτου έκτου κεφαλαίου 1. κδ΄47. κδ΄13-48. Ιακ. Και έλεγαν μεταξύ τους: «Ποιος θα μας κυλήσει την . ιστ΄16-18. Πράξ.131 Κων. κ΄19-23. αφού ανέτειλε ο ήλιος. ………………. Α΄Κορ. 9-11 στ. Τελευταίες εντολές του Κυρίου στους μαθητές 6. κβ΄44. Α. ε΄12-16. Μαρκ. ιδ΄3. Α΄Κορ. κη΄3-9. δ΄50-51. Ιωάν. Μτθ. Και πολύ πρωί. η΄34. ἀνατείλαντος τοῦ ἡλίου.

οποία είχε βγάλει επτά δαιμόνια29. Να ο τόπος που τον Ναζαρηνὸν τὸν ἐσταυ-ρωμένον· έβαλαν. εἶπον· ἐφοβοῦντο γάρ. απ’ την ἐκβεβλήκει ἑπτὰ δαιμόνια. φανερώθηκε με άλλη μορφή σε περιπατοῦσιν ἐφανε-ρώθη ἐν δυο απ’ αυτούς (τους μαθητές) που περπατούσαν ἑτέρᾳ μορφῇ. φάνηκε (φανετῇ Μαγδαληνῇ. τον σταυρωμένο. Εκείνη πήγε και (το) ανήγγειλε σ’ αυτούς που ήταν μαζί του (μαθητές. 9 Ἀναστὰς δὲ πρωῒ πρώτῃ Αφού λοιπόν αναστήθηκε (ο Ιησούς). 12 Μετὰ δὲ ταῦτα δυσὶν ἐξ αὐτῶν Μετά όμως απ’ αυτά. και τους κατηγόρησε ὠνείδισε τὴν ἀπι-στίαν αὐτῶν (για) την απιστία τους και τη σκληροκαρδία. Και μπαίνοντας στο μνήμα είδαν έναν νέο να κάθεται στα δεξιά. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . 7 ἀλλ’ ὑπάγετε εἴπατε τοῖς Αλλά πάτε πείτε τους μαθητές του και τον Πέτρο ότι μαθηταῖς αὐτοῦ καὶ τῷ Πέτρῳ πηγαίνει πριν από σας στη Γαλιλαία. έκλαιγαν. πο-ρευομένοις εἰς κατευθυνόμενοι σε χωράφι.» Και όταν κοίταξαν προς τα οπάνω (τον τάφο) παρατηρούν ότι είχε κυλιστεί η πέτρα. 8 καὶ ἐξελθοῦσαι ἔφυγον ἀπὸ τοῦ Και αφού βγήκαν. ντυμένος με λευκή στολή και εξεπλάγησαν(τρόμαξαν). ἐκείνοις ἐπίστευσαν. 13 κἀκεῖνοι ἀπελθόντες Κι εκείνοι φεύγοντας το ανήγγειλαν στους ἀπήγγειλαν τοῖς λοιποῖς· οὐδὲ υπολοίπους. Α. γιατί . Ούτε (όμως) σε εκείνουςπίστεψαν. που πενθούσαν και πενθοῦσι καὶ κλαίουσι.α. Τον Ιησού καὶ ἐξεθαμβήθησαν. όταν τοῖς ἕνδεκα ἐφανε-ρώθη καὶ αυτοι κάθονταν στο τραπέζι. Σηκώθηκε 6 ὁ δὲ λέγει αὐταῖς· Μὴ ἐκθαμβεῖσθε· Ἰησοῦν ζητεῖτε τὸν (αναστήθηκε). οὐκ ἔστιν ὧδε· ἴδε ὁ τόπος ὅπου ἔθηκαν αὐτόν. ἀφ’ ἧς ρώθηκε) πρώτα στη Μαρία τη Μαγδαληνή.132 Κων. δεν είναι εδώ. 14 Ὕστερον ἀνακειμένοις αὐτοῖς Ύστερα φανερώθηκε στους ένδεκα (μαθητές). το πρωί της σαββάτου ἐφάνη πρῶτον Μαρίᾳ πρώτης μέρας της εβδομάδας. Κι εκείνοι όταν άκουσαν ότι ζει και ότι αυτή τον είδε. Τις είχε μνημείου· εἶχε δὲ αὐτὰς τρόμος μάλιστα (καταλάβει) τρόμος και έκπληξη μεγάλη και καὶ ἔκστασις.). έφυγαν απ’ το μνημείο. 11 κἀκεῖνοι ἀκούσαντες ὅτι ζῇ καὶ ἐθεάθη ὑπ’ αὐτῆς. πέτρα απ’ την πόρτα του μνήματος. παρ’ όλο που ήταν πολύ μεγάλη. καὶ οὐδενὶ οὐδὲν σε κανέναν δεν είπαν τίποτα γιατί φοβούνταν.» Γαλιλαίαν· ἐκεῖ αὐτὸν ὄψεσθε. καθὼς εἶπεν ὑμῖν. ἠπίστησαν. κ. Εκεί θα τον ὅτι προάγει ὑμᾶς εἰς τὴν δείτε όπως σας είπε. Αυτός όμως τις λέει: «Μην τρομάζετε.Λεξικό 3 καὶ ἔλεγον πρὸς ἑαυτάς· Τίς ἀποκυλίσει ἡμῖν τὸν λίθον ἐκ τῆς θύρας τοῦ μνημείου; 4καὶ ἀναβλέψασαι θεωροῦσιν ὅτι ἀποκεκύλισται ὁ λίθος· ἦν γὰρ μέγας σφόδρα. ἀγρόν. απίστησαν( δεν πίστεψαν). περιβεβλημένον στολὴν λευκήν. 10 ἐκείνη πορευθεῖσα ἀπήγγειλε τοῖς μετ’ αὐτοῦ γενομένοις. ἠγέρθη. 5 καὶ εἰσελθοῦσαι εἰς τὸ μνημεῖον εἶδον νεανίσκον καθήμενον ἐν τοῖς δεξιοῖς. ζητάτε το Ναζωραίο.

θα βάζουν τα χέρια και θα γίνονται καλά. Ερμηνευτικές σημειώσεις – υπόμνημα 1. 20ἐκεῖνοι δὲ ἐξελθόντες ἐκήρυξαν πανταχοῦ. Ονομάζονται αδέλφια επειδή ζούσαν στο ίδιο σπίτι. καὶ καλῶς ἕξουσιν.Κ. 16 ὁ πιστεύσας καὶ βαπτισθεὶς Αυτός που θα πιστέψει και θα βαπτιστεί. σωθήσεται. Εκείνοι. ντες εἰς τὸν κόσμον ἅπαντα κηρύξτε το ευαγγέλιο σ’ όλη την κτίση (πλάση). Αυτός λοιπόν που ακούει την παραβολή. Αμήν.Τ. Γ. Ιωσής και πιθανώς κάποιες κόρες. {Άλλωστε στην Αγία Γραφή το όνομα «αδελφός» μπορεί να σημαίνει: αδελφός. 15καὶ εἶπεν αὐτοῖς· Πορευθέ. Α. θα ομιλήσουν καινούριες γλώσσες. στενός συγγενής.Ν.133 Κων. Σε αρρώστους ἐπιθήσουσι. αγαπημένος ή Χριστιανός.» {Ωρ. απ’ την άλλη. δ΄9) Εννοείται ότι βλέπουν μόνο εξωτερικά και δεν μπορούν να κατανοήσουν το βαθύτερο νόημα. τοῦ Κυρίου συνεργοῦντος καὶ τὸν λόγον βεβαιοῦντος διὰ τῶν ἐπακολουθούντων σημείων. ἀμήν. αφού τους μίλησε. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . ενώ ήταν συνεργός (τους βοηθούσε) ο Κύριος και επιβεβαίωνε το λόγο (τους) με τα θαύματα που ακολουθούσαν.Και τους είπε: «Πηγαίνοντας σ’ όλο τον κόσμο. εννοείτε η δεκτικότητα της ψυχής αυτού που ακούει το λόγο Θεού (Π. κι αν πιουν κάτι θανατηφόρο ἐπὶ ἀρρώ-στους χεῖρας (δηλητήριο). αφού βγήκαν (σε περιοδεία προς τον κόσμο) κήρυξαν παντού. 3. . αυτά τα σημεία (αποδείξεις) θα ακολουθήσουν: στο όνομά μου θα βγάζουν δαιμόνια. Σίμων. δεξιῶν τοῦ Θεοῦ. κηρύξατε τὸ εὐαγγέλιον πά-σῃ τῇ κτίσει. } ( Μάρκ.} (Μάρκ. ὁ δὲ ἀπιστήσας αυτός όμως που δε θα πιστέψει. γ΄31) Εδώ με τη λέξη «ώτα» . κατακριθήσεται· 17 σημεῖα δὲ τοῖς πιστεύσασι ταῦτα παρακολουθήσει· ἐν τῷ ὀνόματί μου δαιμόνια ἐκβαλοῦσι· γλώσσαις λαλήσουσι καιναῖς· Σ’ αυτούς που θα πιστέψουν. ὅτι τοῖς δεν πίστεψαν σ’ αυτούς που τον είδαν αναστημένο. θα κατακριθεί. αν έχει πνευματικά «ώτα» πρέπει να προσπαθήσει ηθικά για να πετύχει την πλήρη θεϊκή αποκάλυψη. Γι’ αυτό και ο Κύριος μιλάει με: « κεκαλυμμένην την ασάφειαν της παραβολής δια το είναι 2.» 19 Ὁ μὲν οὖν Κύριος μετὰ τὸ Ο Κύριος απ’ τη μια.). θα σωθεί. σαν αδέλφια του Κυρίου εννοούνται τα επτά παιδιά του αδελφού του Ιωσήφ. Αυτοί είναι Ιάκωβος και Ιούδας (οι συγγραφείς των ομώνυμων Καθολικών Επιστολών). Αδέλφια εδώ του Κυρίου εννοούνται οι γιοι (και ίσως κόρες) του Ιωσήφ από προηγούμενο γάμο του. αυτό δε θα τους βλάψει. 8. θεασαμέ-νοις αὐτὸν ἐγηγερμένον οὐκ ἐπίστευσαν. « Ο δε κεκωφωμένος (αυτός που έχει κουφαθεί) την της ψυχής ακοήν αναισθητεί λέγοντος Θεού (είναι αναίσθητος στα λόγια του Θεού). Σύμφωνα όμως με κάποια αρχαία παράδοση της Εκκλησίας μας.Λεξικό καὶ τὴν σκληρο-καρδίαν. λοιπόν. λαλῆσαι αὐτοῖς ἀνελήφθη εἰς τὸν ανελήφθη (σηκώθηκε θαυμαστά) στον ουρανό και οὐρανὸν καὶ ἐκά-θισεν ἐκ κάθισε στα δεξιά του Θεού. ομοεθνής. οὐ μὴ αὐτοὺς βλάψει· φίδια θα σηκώνουν.αυτιά. Αλφαίου Κλωπά και της Μαρίας Κλωπά. εξάδελφος. 18 ὄφεις ἀροῦσι· κἂν θανάσιμόν τι πίωσιν.

Για να δείξει στους Γεργεσηνούς (Γαδαρηνούς) πόσο κακοποιοί είναι οι δαίμονες {Π. 8.Τ. 9. στ΄3) Δύο χιτώνες φορούσαν τα επίσημα πρόσωπα όπως ο αρχιερέας (… διαρήξας τους χιτώνας αυτού. η΄35) Τεχνητός σε πολλές περιπτώσεις ο χωρισμός των κεφαλαίων στην Α. Γνωστό είναι και το παράδειγμα που αναφέρουν συχνά διάφοροι Άγιοι Πατέρες: « Ο ακατέργαστος χρυσός δε λάμπει. ακούνε το κήρυγμά του. βαρύτερη μάλιστα από μια παράβαση του γραπτού νόμου. (Μάρκ. (Μάρκ. (Μάρκ. υπομένοντας με καρτερία όλες τις θλίψεις (που υπονοούνται με το σταυρό). αλλά τα περιφρονούν και έτσι δεν απαλλάσσονται απ’ τις αμαρτίες τους και φυσικά δε σώζονται.134 Κων. Δες περισσότερα στη σημείωση 1. (Μάρκ. τότε τον περίμενε βαριά τιμωρία. (Μάρκ. 5. θ΄1) Η Παλαιά Διαθήκη βεβαιώνει ότι πριν την έλευση του Μεσσία. αλλά την ψυχή μας και την αιώνια ζωή που ο ίδιος ο Κύριος μας προσφέρει «εγώ ειμί η ανάστασις και η ζωή». κ. Κυριολεκτικά δηλαδή. 13. Ο Κύριος με τα λόγια του εννοεί ότι ήρθε ο Ιωάννης ως Ηλίας. 10. Εδώ ο στίχος θ΄1 είναι συνέχεια και επίλογος του η΄ κεφαλαίου. 7. ( Μάρκ. να απαρνηθούν τον εαυτό τους μέχρι αυτού του σημείου. Ας ακούσουμε γι’ αυτό και τη φωνή των Πατέρων της Εκκλησίας μας: « Εις τους κατά χοίρους ζώντας ανθρώπους και τω βορβόρω της ηδονής εγκυλισμένους..(Μάρκ. που απαγορευόταν να εκτρέφονται και άρα ήταν η καλύτερη κατοικία για τους επίσης ακάθαρτους δαίμονες. η΄34 και ι΄21) Εδώ «ζωή» δε σημαίνει το βίο μας στη γη. «συνήκαν (κατάλαβαν) οι μαθηταί ότι περί Ιωάννου του βαπτιστού είπεν αυτοίς. Γιατί επέτρεψε ο Κύριος στους δαίμονες να πάνε στους χοίρους. γιατί αυτοί είναι ανάξιοι της Θείας γνώσης. 12.Λεξικό αυτού αναξίους της γνώσεως αυτής ως ανιάτους . εφ’ όσον κλείνουμε τα μάτια μας να μη δούμε. ζ΄3) Ο Κύριος εδώ ευχαριστεί τον Θεό Πατέρα που δίνει όλα τα αγαθά και μας δίνει το παράδειγμα της προ του φαγητού προσευχής μας. θα προηγηθεί ο ερχομός του προφήτη Ηλία.α. που ζουν σαν τους χοίρους.Τ. σαν αγιάτρευτοι που είναι ψυχικά.Ν. στ΄9) Η παράδοση των πρεσβυτέρων είναι η προφορική παράδοση των πατέρων ή των προγόνων του Ισραήλ και αποτελεί για τους Φαρισαίους αδιαίρετο σύνολο μαζί με το γραπτό νόμο (Μωσαϊκό νόμο).. Όμως οι ταπεινοί κήρυκες του ευαγγελίου (μαθητές εδώ). Διαθήκης) είναι ακάθαρτα ζώα. ο οποίος θα προετοιμάσει την έλευση του Χριστού.}. και τότε και σήμερα.} Δηλαδή και στους κυνηγούς της ηδονής ανθρώπους. είτε ο κοινός κλήρος όλων των ανθρώπων της γης. 6. αλλά δεν αποκομίζουν (παίρνουν) διδάγματα για εφαρμογή στη ζωή τους. καταπίεσης. Για να τους θυμίσει ότι οι χοίροι (σύμφωνα με το νόμο της Π. Αν κανείς δεν τηρούσε αυτή την (εξωφρενικά σχολαστική) παράδοση.» (Μάρκ. σεβόμενος την ελεύθερη επιλογή μας. κυρίως δε των πιστών τέκνων του Θεού. Το επιβεβαιώνει μάλιστα ο Ευαγγελιστής Ματθαίος (Μτθ. πρέπει να έχουν και να δείχνουν πάντα ταπεινό φρόνημα. ιδ΄63}).Ν. ώστε να δεχτούν ακόμα και τον πιο ταπεινωτικό θάνατο. (Μάρκ. ιζ΄13). . Δεν πρέπει άλλωστε να ξεχνάμε ότι η σταύρωση οδηγεί στην ανάστασησωτηρία. ή απλώς βλέπουν θαύματα. η΄6) Ο Χριστός ζητεί απ’ αυτούς που Τον ακολουθούν να απαρνηθούν τον εαυτό τους και να σηκώσουν τον προσωπικό τους σταυρό. αντίθετα ο δουλεμένος και σφυρηλατημένος χρυσός ακτινοβολεί. 11. Έτσι λοιπόν δε θέλουν να καταλάβουν αυτά που ακούν. Γραφή. θ΄13) Ο Ιησούς εδώ. είτε οι θλίψεις αυτές είναι αποτέλεσμα διωγμών. δ΄12) 4. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . αν και δεν αποτρέπει αυτή τη φιλοδοξία των «πρωτείων» κάποιων μαθητών. ε΄ 13) Εδώ έχουμε ονομαστική αναφορά των θεωρουμένων ως αδελφών του Κυρίου. μπαίνουν οι δαίμονες και τους ρίχνουν στην απώλεια της αιώνιας ζωής. ασθενειών. Α. εις τούτους εισέρχονται οι δαίμονες και ρίπτουσιν αυτούς κατά του γκρημνού της απωλείας …» {Θφ. (Αλήθεια πόσοι και πόσοι άνθρωποι στο ρου της χριστιανικής ιστορίας δεν μαρτύρησαν στο όνομα του κυρίου μας.{Μάρκ. απομακρύνει κι Αυτός το φωτισμό Του. το σταυρικό. {Π. δίκαια ο Θεός.» (Μάρκ.) Αλλά και μεταφορικά.} Συμπερασματικά.}Δηλαδή μιλάει δυσνόητα με τις παραβολές ο Κύριος.»{Ζ.

ια΄14) Κολλυβιστές ήταν αυτοί που με το αζημίωτο. κ. θα είναι αιωνίως αποξηραμένοι. β΄13)} β΄ Ότι κάθε άνθρωπος θα αλατιστεί και θα εξαγνιστεί εδώ σ’ αυτή τη ζωή με το πυρ των θλίψεων και των θυσιών ή θα καταφαγωθεί εκεί (στην άλλη ζωή) «αλατιζόμενος» με το πυρ της γέεννας. Σ’ αυτή την τελευταία περίπτωση υπάγεται και η προσφορά του Ιωσήφ και της Θεοτόκου την ημέρα της Υπαπαντής του Θείου και «φτωχού». «αλισθήσεται». ζ΄26-27). δεν έμοιαζε με τους ιερείς της Π. αλλά να υπηρετήσει. ενώ ο Κύριος ταπεινώθηκε υπέρ αυτών και υπέρ όλου του κόσμου.α. γινόμενος θύτης και θύμα. Ο Κύριος θ υσιάζει τον εαυτό Του για να λυτρώσει αυτούς που ήρθε να υπηρετήσει. κατάλληλα για πληρωμή «φόρων» του Ναού. αμόλυντος και άκακος που ήταν.κατά λάθος(!). Έτσι ο Κύριος παρουσιάζεται ως: «… τοιούτος… αρχιερεύς. διότι θα ταπεινωθούν για δικό τους όφελος. Μερικοί Δυτικοί ερευνητές πιστεύουν ότι ο στίχος αυτός γράφηκε…. Α. Εκεί ο Θεός παρουσιάστηκε ως φωτιά στην καιόμενη βάτο η οποία αναφλέγονταν μα δεν καιγόταν και που συμβόλιζε την αειπάρθενο Θεοτόκο (Μάρκ. θ΄35) Κατ’ αρχήν πρόκειται για το δυσκολότερο χωρίο του κατά Μάρκον Ευαγγελίου. στείροι.{Ζ. Διαθήκης. προσευχή.και το αίμα του θυσιαζόμενου ζώου τον καθάριζε απ’ τα ανομήματά του. κεχωρισμένος από των αμαρτωλών και υψηλότερος των ουρανών γενόμενος. Δύο ερμηνείες κρίνονται πιο πιθανές: α΄ Ότι κάθε πιστός με την πίστη προς το Θεό και με την αγάπη προς τον πλησίον θα «αλισθή». Έτσι λοιπόν επειδή οι άρχοντες των Ιουδαίων – γραμματείς και Φαρισαίοι – απιστούν στο λόγο του Κυρίου. αμίαντος. ( Μάρκ. άκακος. Διαθήκη είναι τύπος. 15. Αγαθός είναι μόνο ο Άγιος Τριαδικός Θεός. γιατί αυτός που του απηύθυνε το λόγο τον αποκάλεσε δάσκαλο αγαθό. Αλλά η Π. θυσιάζοντας τον εαυτό Του τον ίδιο. Δηλαδή για να γίνει κανείς πρώτος δεν αρκεί μόνο να ταπεινωθεί.Ν. ιε΄14) ή ως προσφορά κάποιου φτωχού. ια΄15) Το περιστατικό με τη βάτο που αναφέρει ο Κύριος είναι η διήγηση στο Έξοδ. γ΄1 και πιο κάτω όπου ο Μωϋσής ομιλεί με το Θεό. ια΄15) Τα περιστέρια τα έφερναν στο Ναό ως προσφορά στο Θεό για τη θεραπεία κάποιου λεπρού (δες Λευϊτ. (Μάρκ. Με λίγα λόγια δηλαδή ο Κύριος σαν αρχιερέας όσιος. θ΄49) Του απαντάει έτσι ο Κύριος. μόσχου. κενοί. λυτρώνοντάς μας από τις αμαρτίες. ελεημοσύνη. ( Μάρκ. 21. 18. (Μάρκ. αντί μόσχου ή αμνού που έφερναν οι πλούσιοι σε πολλές περιπτώσεις.Τ. προτύπωση και σκιά των αληθειών της Κ.135 Κων. (Μάρκ. που πλήρωναν οι προσκυνητές {Θφ. ιβ΄26) Ολοκαυτώματα ήταν οι σπουδαιότερες θυσίες που τελούνταν στα χρόνια της Π. . Διαθήκης. ώσπερ οι αρχιερείς. δηλαδή θα καθαριστεί. ιδ΄22.} (Μάρκ.Λεξικό εντούτοις τους δείχνει τις δυσκολίες του «δρόμου» για την κατάκτησή των. 16. κ. και με κάθε πνευματική θυσία. Όπως ήταν η συναγωγή των Ιουδαίων που δεν είχε τίποτ’ άλλο να επιδείξει παρά μόνο φύλλα (εξωτερικούς τύπους δηλαδή) και όχι καρπούς (έργα δηλαδή αρετής). Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . αλλά πρέπει να γίνει υπηρέτης όλων.» (Εβρ. άρα θα έπρεπε ο νέος που τον πλησίασε να αναγνώριζε και τη Θεότητα του Κυρίου. δηλαδή όλους μας. 17. τράγου. ος ουκ έχει καθ’ ημέραν ανάγκην. Στην Παλαιά Διαθήκη αν κανείς αμάρτανε προέβαινε σε κάποια θυσία.λ. ι΄18) Ο Κύριος επιτείνει αυτά που σημειώσαμε στη σημ. Το παράδειγμα του Κυρίου είναι σαφέστατο. 13.» Δεν ήρθε στη γη να υπηρετηθεί. έπειτα των του λαού. {Π. αλλά μόνο μία φορά θυσίασε. ιβ΄8). αντάλλασσαν μεγάλης αξίας νομίσματα με άλλα μικρότερα που τα ονόμαζαν «κολλύβους» και ήταν μικρά χάλκινα νομίσματα. που πρώτα έπρεπε να θυσιάσουν για τις δικές τους αμαρτίες και μετά για το λαό. πρότερον υπέρ των ιδίων αμαρτιών θυσίας αναφέρειν. 20. κατά κόσμον Βρέφους. την οποία αναγνώριση ζητά μ’ αυτό τον τρόπο ο Κύριος. ι΄45) Γιατί ο Κύριος καταράστηκε τη συκιά. Έτσι ο Ιησούς σ’ αυτή την περικοπή του κατά Μάρκον Ευαγγελίου (ι΄42-45) λέει στους μαθητές να μη φοβηθούν ταπεινώνοντας τον εαυτό τους.}. Διαθήκης 14. (Μάρκ. δηλαδή θα καθαριστεί. . 19. Τούτο γαρ εποίησεν εφάπαξ εαυτόν ανενεγκός. σαν την αποξηραμένη συκιά. όσιος. Συμβολικά. βασιζόμενος στο χωρίο: «παν δώρον θυσίας υμών αλισθήσεται» (Λευϊτ. αφού ο ίδιος «ουκ ήλθε διακονηθήναι αλλά διακονήσαι.τ. όπως στο σαραντισμό του νεογέννητου και της λεχώνας (δες Λευϊτ.

ρθ΄). . Εδώ ο Μάρκος τονίζει αυτό το συναίσθημά Του για να δείξει την αυστηρότητα και την αποστροφή του Ιησού προς την υποκρισία.25). όπως περιγράφει και ο Ρωμαίος ιστορικός Πλίνιος (12. μη μπορώντας απολογούμενοι να πούνε ότι δεν έχουν ακούσει κήρυγμα. ξεχνώντας το : « έλεον θέλω και ου θυσίαν» {Ωσηέ στ΄6}. Πιστική νάρδος σημαίνει το ανόθευτο άρωμα (μύρο) της νάρδου. Ο Κύριος λέει ότι θα δουν οι Ιουδαίοι το βδέλυγμα αυτό. ένα υλικό που είχε την ικανότητα να διατηρεί το άρωμα του μύρου. Μύρο νάρδου είναι το άρωμα που έπαιρναν απ’ τη ρίζα του φυτού νάρδου (θάμνος της Ινδίας). Γενικά οι Ιουδαίοι έδιναν μεγάλη βαρύτητα στους εξωτερικούς τύπους -θυσίες. ή να μετανοήσουν και να πιστέψουν στο Χριστό ή να σκληρυνθούν και να ελεγχθούν στον καιρό της παγκόσμιας κρίσης. θα δώσουν την ευκαιρία στους διώκτες τους. Με το αίμα λοιπόν του σφάγιου της θυσίας ο Μωϋσής ράντιζε το λαό σαν σφραγίδα της συνθήκης-συμφωνίας του Θεού με τον Ισραηλιτικό λαό. και απόγονος κατά σάρκα (ως Θεάνθρωπος που είναι κατά τη διάρκεια της παρουσίας Του στη γη αλλά και μετά).Λεξικό κατά τις οποίες τα θυσιαζόμενα σφάγια καίγονταν ολόκληρα πάνω στο βωμό.– παρά στην ουσία. για τον οποίο προφητεύει ο Δαβίδ. κ. διδάσκοντας στον περίβολο του Ναού το λαό. Α. ιγ΄14) “Αλάβαστρον μύρου νάρδου πιστικής πολυτελούς” έφερε η γυναίκα αυτή (που είναι η Μαρία η αδερφή του Λάζαρου σύμφωνα με τον ευαγγελιστή Ιωάννη-Ιωαν. 26. (Μάρκος ιδ’24) Συχνά μελετώντας την Αγία Γραφή βλέπουμε τέτοια αρίθμηση των ωρών. Προσπαθεί ο Ιησούς. (Μάρκος ιδ‘3) Λέγεται “αίμα της Καινής Διαθήκης” σε αντιδιαστολή με το αίμα της Παλαιάς Διαθήκης (Εξ.. δηλαδή ότι ο Θεός ζητά να είμαστε ελεήμονες παρά λάτρεις των τύπων.ο. ( Μάρκ. Μερικές φορές η πρώτη ύλη κατασκευής τέτοιων δοχείων ήταν ανθρακούχος σταλαγμίτης. ιβ΄11) και εννοεί τα πράγματα. τη χειρότερη παραποίηση του ανθρώπινου προσώπου. είναι συγχρόνως Κύριος του Δαβίδ (δηλαδή Θεός) και γιος (δηλαδή απόγονός) του. ιγ΄9) Το βδέλυγμα της ερημώσεως το περιγράφει ο προφήτης Δανιήλ (Δαν. Οι Ιουδαίοι δεν μπορούν (λόγω των κοσμικών τους αντιλήψεων περί επιγείου βασιλιά-Μεσσία) ή δε θέλουν να αντιληφθούν ότι ο ομιλών μπροστά τους. Αλάβαστρο σημαίνει αγγείο κατασκευασμένο από αλάβαστρο. οι ίδιοι τους καταδίκασαν σε φρικτό θάνατο (Ζ. 25. τα αντικείμενα της λατρείας των ειδώλων. Δηλαδή μαρτυρώντας μπροστά τους οι Χριστιανοί. εφόσον η Θεοτόκος έλκει την καταγωγή της από τη γενιά Δαβίδ. Τις αναφέρει αυτές τις λεπτομέρειες ο ευαγγελιστής διότι συνήθως προσφέρονταν ψευδονάρδος ανακατεμένη με τη γνήσια (πιστική) νάρδο. αργία του Σαββάτου. (Μάρκος ιβ΄36) Λέει ο Κύριος ότι οι μαθητές Του και οι πιστοί θα παραδοθούν «εις μαρτύριον αυτοίς».). αλλά και κάθε μέρα στα ορθόδοξα μοναστήρια (Μάρκος ιε’25) Οργή: από τις σπάνιες “ανθρώπινες” στιγμές του Κυρίου. καθαρισμοί.α. Όμως οι Ιουδαίοι θεωρούν βδέλυγμα τον…. Χριστούγεννα). Πρώτη ώρα σήμαινε.136 Κων. ιβ΄33) Ο Κύριος αναφέρεται εδώ στον κυριότερο μεσσιανικό Ψαλμό (Ψ. Παρασκευή. μία ώρα μετά την ανατολή του ήλιου. Το «αυτοίς» αναφέρεται στους δικαστές τους. 27. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . ο οποίος είναι Θεός (Κύριος του Δαβίδ). (Μάρκος γ’5) 22. Έτσι πλέον με τα λόγια του Θεανθρώπου. Αρχή αυτής της βεβηλώσεως είναι η άφιξη των πρώτων Ρωμαίων φρουρών στο Ναό του Σολομώντα. 23. τρίτη ώρα σήμαινε τρεις ώρες μετά την ανατολή κ. Πώς δηλαδή ο Μεσσίας.κδ’8). Οι ώρες τότε χωρίζονταν σε ώρες της ημέρας και ώρες της νύχτας. υπονοώντας το άγαλμα του αυτοκράτορα της Ρώμης και τα εμβλήματά του. (Μάρκ. Μ.α.ιβ’3). Αυτή η ακολουθία των ωρών ακολουθείται από την Ορθόδοξη εκκλησία τις παραμονές μεγάλων εορτών (Θεοφάνια. 24. κ. τις σημαίες του. ια΄31.Ιησού και τον σταυρώνουν μάλιστα έξω από τα τείχη της πόλης τους για να μην μιανθούν! ( Μάρκ. εφόσον μάλιστα αυτούς τους κήρυκες. 28. είναι η ώρα της δύσης του ηλίου. Η οργή είναι ένα έντονα φορτισμένο συναίσθημα. Βλέπουμε λοιπόν κι εδώ την Παλαιά Διαθήκη να λειτουργεί σαν προτύπωση και σκιά της Καινής Διαθήκης.κ. ο νέος νόμος της χάριτος γράφεται στις καρδιές μας και σφραγίζεται με το αίμα του Ιησού που πέθανε για χάρη αυτής της νέας συμφωνίας-συνθήκης. είναι ο προφητευόμενος από τον Δαβίδ Μεσσίας. Έτσι η έκτη ώρα είναι το μεσημέρι και δωδέκατη ώρα. να εξηγήσει ή έστω να προβληματίσει με τα λόγια του Δαβίδ.

1) της αφοβίας του Θεού. στη διάρκεια της οποίας φονεύτηκαν και Ρωμαίοι στρατιώτες. από τότε λεγόμενο Σταυρό του Αγίου Ανδρέα. Φαίνεται πως μετά την Ανάληψη του Κυρίου έμεινε με άλλους μαθητές στα Ιεροσόλυμα (Μαρκ. γ΄18). 36.» (Ιωάν. 4) του ψεύδους. εξαιτίας του ότι οι ιερείς έδωσαν τροφή στον Δαβίδ. ιε΄43) 34. έγινε μέγας αρχιερέας.)Δες και ανάλογο λήμμα στο επόμενο κεφάλαιο. καλώντας τον μερικές φορές και Βεελζεβούβ (Θεό της κοπριάς). Ανδρέας : (Ο ονομαζόμενος Πρωτόκλητος) ένας από τους δώδεκα μαθητές του Κυρίου. Ο Κύριος όμως.Κ. Πιθανώς έλαβε μέρος στην εξέγερση εναντίον των Ρωμαίων. Κατόπιν αυτού ο Ανδρέας ακολουθεί τον Κύριο μέχρι τέλους. 3) της αγνωσίας. υποδαυλιζόμενος από τους γραμματείς και Φαρισαίους.) Ήταν φημισμένος ληστής (Γ. Το περιστατικό της γνωριμίας τους με τον Κύριο μας το αναφέρει ο Ιωάννης (Ιωάν. μαζί με την πρώτη μέρα που έσφαζαν τον αμνό. Αριμαθαία : (Σημαίνει υψώματα) ήταν μια μικρή πόλη είκοσι τέσσερα μίλια μακριά (ΒΔ) των Ιεροσολύμων (Ευσ. Βεελζεβούλ : (Σημαίνει Θεός των μυγών. Δεν γνωρίζουμε με σιγουριά τίποτε για το τέλος του. Μεταφορικά οι Ισραηλίτες χρησιμοποιούσαν αυτό το όνομα για το Σατανά (Διάβολο).). τη Σκυθία και την Ελλάδα όπου και μαρτυρεί.(Μάρκος α΄16) 33. Αζύμων εορτή: Ονομαζόταν έτσι το οχταήμερο του εβραϊκού Πάσχα. ζητάει απ’ τους μαθητές του να κάνουν το δείπνο αντί της παραμονής (Παρασκευής).( Μαρκ ιστ’9) 9. ο εβραϊκός όχλος. που συμβόλιζαν τα δύσκολα χρόνια των Ισραηλιτών στην Αίγυπτο. Ήταν ο μόνος αρχιερέας που διέφυγε της γενικής σφαγής που διέταξε ο Σαούλ (Α΄ Βασιλειών κβ΄9). τα λόγια του δεύτερου: «Ίδε ο αμνός του Θεού. Αργότερα ο Αβιάθαρ εγκατέλειψε τον Δαβίδ και γι’ αυτό ο διάδοχος στο θρόνο Σολομώντας τον έπαψε απ’ τα καθήκοντά του. 35. Γλωσσάρι ή μικρό εγκυκλοπαιδικό λεξικό του κατά Μάρκον Αγίου Ευαγγελίου 30. 5) της κενοδοξίας.Λεξικό 29. και το Βαρθολομαίος δηλωτικό πατρώνυμου. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Αβιάθαρ: Σημαίνει πατέρας αφθονίας. Μετά την Πεντηκοστή κηρύττει το Ευαγγέλιο στη Θράκη. Β΄ Βασιλειών ιε΄35. Ο Ευαγγελιστής Ιωάννης μας διασώζει το περιστατικό της συνάντησης Ιησού και Βαπτιστού.137 Κων.31 εκδ.) Ο Ιωάννης στο Ευαγγέλιό του τον αποκαλεί Ναθαναήλ. α΄45-51). σχήματος Χ σταυρό. Έτσι στο δίλημμα: Ιησούς ή Βαραββάς. Ο Ναθαναήλ λοιπόν ήταν φίλος του Φιλίππου.) Στην κυριολεξία της η λέξη φανερώνει το είδωλο που λάτρευαν οι κάτοικοι της γειτονικής στο Ισραήλ πόλης Ακκαρών. Α΄ Παραλειπομένων ιε΄11-12. αποφαίνεται συντριπτικά υπέρ της απελευθέρωσης του δεύτερου. Φαίνεται ότι το Ναθαναήλ ήταν το μικρό του όνομα. και αλλού. (Στην Πάτρα σταυρώθηκε με τον. ιε΄7). “έλλα”-2000. Γ΄ Βασιλειών β΄27. α΄35-40). Α. κγ΄9. να τρώνε άζυμο ψωμί (κάτι σαν τη δική μας λαγάνα) μαζί με πικρά χόρτα. Υπήρχε έθιμο στη γιορτή του Πάσχα. Συνήθιζαν λοιπόν οι Ισραηλίτες την παραμονή του Πάσχα (Παρασκευή) την 14η μέρα του εβραϊκού μήνα Νισάν. (Μάρκ. (Μάρκος ιδ΄1) 32. 2) της ασυνεσίας. ( Μάρκος β΄26) 31. Τότε ο Αβιάθαρ κατέφυγε στο Δαβίδ και μετά την ενθρόνιση του τελευταίου. Παπανικολάου “Απρόσωπος μαζοχιστής” σελ. (Μαρκ. την προηγούμενη μέρα. Ανάλογη πίστη με τους Ακκαρωνίτες είχαν και άλλοι ειδωλολάτρες: οι αρχαίοι Έλληνες είχαν το Θεό που ονομαζόταν « Ζευς απομύιος».6) της επάρσεως και 7) του κάλλους. Βαραββάς : (Σημαίνει γιος του Αββά. αδελφός του Πέτρου και πρωτύτερα μαθητής του Ιωάννου του Βαπτιστή. Δες σχετικά: Α΄ Βασιλειών κβ΄11-23. ο Ρωμαίος διοικητής της περιοχής να απελευθερώνει έναν καταδικασμένο σε θάνατο. οι Ρωμαίοι το . λ΄7. γνωρίζοντας ότι την Παρασκευή θα θανατωθεί. Τα δαιμόνια. Από αυτή την πόλη κατάγονταν ο Ιωσήφ ο «ευσχήμων βουλευτής» που ενταφίασε το σώμα του Κυρίου. για να ευχαριστήσει το λαό. (Βασ. Βαρθολομαίος ή Ναθαναήλ: (Σημαίνει γιος (βαρ) του Θολομαίου.) ή ένας από τους στασιαστές ζηλωτές Ισραηλίτες.

γ΄22) Βηθανία : (Τόπος των φοινίκων. 40. όλες τους σπουδαία αλιευτικά κέντρα. Εκεί ανέστησε και τον Λάζαρο. Οι κάτοικοι της περιοχής ανήκαν στις φυλές Ισάχαρ.Λεξικό Θεό «Deus Myagrius».) Στα χρόνια του Ιησού οι Γαλιλαίοι ήταν ένα «μίγμα» από Ιουδαίους. (Μάρκ. η Ναΐν. που επίσης ρίχνονταν εκεί. (Μάρκ. σε καιρούς αποστασίας.α. 41. Νοτιότερα και ανατολικά του Ιορδάνη υπάρχει μια άλλη ομώνυμη πόλη που λέγεται και Ιουλίδα. γι’ αυτό μάλιστα το βόρειο τμήμα της ονομαζόταν «Γαλιλαία των εθνών». Άλλες σπουδαίες πόλεις αναφερόμενες στην Καινή Διαθήκη ήταν η Καπερναούμ κι η Ναζαρέτ. Ονομάζονταν από παλαιότερους περιηγητές ως «Γενεύη της Παλαιστίνης». Ζαβουλών. βόρεια της Καπερναούμ.α. (Μάρκ. στ΄53) Γεργεσηνών χώρα ή Γάδαρα : Η χώρα των Γεργεσηνών ήταν η περιοχή της Δεκάπολης. Ο Ιώσηπος στην ιστορία του αναφέρει κυριότερες πόλεις την Τιβεριάδα. Η αρχαία πόλη παλαιότερα ονομαζόταν «Χιννερώθ». α΄16) Γαλιλαίας θάλασσα ή λίμνη : Ονομαζόταν και Τιβεριάδα ή Γεννησαρέτ. Η λέξη γέεννα χρησιμοποιείται απ’ τον Κύριο σαν εικόνα της αιωνίου Κολάσεως. 39. . (Γ. 42. Άλλες μικρές πόλεις της περιοχής ήταν η Βηθσαϊδά. Βόρεια της λίμνης χύνεται η άνω κοίτη του Ιορδάνη ποταμού και νότια της συνεχίζει ο ίδιος ποταμός την πορεία του μέχρι τη Νεκρά θάλασσα. ια΄1) Γαλιλαία : Είναι το βόρειο μέρος της Παλαιστίνης. στους πρόποδες του όρου των Ελαιών. που ήταν γόνιμη και πολυάνθρωπη. Μάλιστα εκεί έκαιγε πάντα άσβεστη φωτιά. εκεί λάτρευαν το είδωλο του Θεού Μολώχ.138 Κων. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . μάλιστα οι σπουδαιότεροι στρατιώτες προέρχονταν από αυτή την περιοχή. που περιλάμβανε δύο γειτονικές πόλεις: τα Γέργεσα και τα Γάδαρα (ή Γάδηρα). γ΄7) Γέεννα : (ή αλλιώς κοιλάδα Εννώμ) Ήταν μια κοιλάδα κοντά στα Ιεροσόλυμα που την καταράστηκε ο Θεός γιατί οι Ιουδαίοι. κ. κ. του Πέτρου και του Ανδρέα. η Χοραζίν. δυτικά του Ιορδάνη και βορειότερα της Σαμάρειας. Η όλη περιοχή είναι δυτικά της λίμνης της Γαλιλαίας και έδωσε το τρίτο όνομα στη λίμνη: «λίμνη Γεννησαρέτ».) Χωριό στους πρόποδες του όρους των Ελαιών. η Κανά. Α. ια΄1) Βηθσαϊδά : Σημαίνει τόπος ψαρέματος. ενώ ο Ματθαίος – που ήταν τελώνης και γνώστης της Ιουδαίας – απευθυνόμενος σε Εβραίους (μιας και το Ευαγγέλιό του είναι το μοναδικό γραμμένο στα εβραϊκά) αναφέρει τα Γάδαρα ως τόπο 37. Κεντρικό μέρος της λατρείας αυτής ήταν οι ανθρωποθυσίες και μάλιστα των ίδιων των παιδιών τους! Αργότερα – και στα χρόνια του Ευαγγελίου – η γέεννα μεταβλήθηκε σε συλλεκτήρα ακαθαρσιών και σκουπιδιών. που ήταν ήδη κατεστραμμένη στους χρόνους του Ιησού. Η λίμνη αυτή είχε μήκος 22 περίπου χιλιόμετρα και πλάτος 10 χλμ. τρία χιλιόμετρα ανατολικά των Ιεροσολύμων. Για την ευφορία της περιοχής γύρω απ’ τη λίμνη και την ομορφιά της κάνει λόγο ο Ιώσηπος. Μικρό χωριό δίπλα στη Βηθανία. στ΄45) Βηθσφαγή: Σημαίνει τόπος σύκων. Ήταν πατρίδα του Φιλίππου. Χωρίζονται σε βόρεια Γαλιλαία (άγονη) και νότια γύρω από τη λίμνη Τιβεριάδα. Οι κυριότερες παραλίμνιες πόλεις ήταν από Βορρά προς Νότο η Βηθσαϊδά. 44. Ήταν πόλη της Γαλιλαίας στην ανατολική όχθη της λίμνης Τιβεριάδας. για να μη μυρίζουν οι Ιουδαίοι τη σήψη των λυμάτων και των νεκρών ζώων. Η Τιβεριάδα ήταν η νεώτερη απ’ αυτές και κτίστηκε από τον Ηρώδη τον Τέτραρχο (Αντίπα) προς τιμήν του αυτοκράτορα της Ρώμης Τιβέριου. (Μάρκ. . (Μαρκ. Οι Φαρισαίοι καλώντας τον Κύριο … Βεελζεβούλ ήταν σαν να χρησιμοποιούσαν τη χειρότερη βρισιά-βλασφήμια. Οι πρώτοι Χριστιανοί πάντως λέγονταν από τους Ρωμαίους «Γαλιλαίοι». Φοίνικες και Σύριους. (Μάρκ. Οι ευαγγελιστές Μάρκος και Λουκάς σημειώνουν το θαύμα με το δαιμονισμένο στην πόλη Γέργεσα. 43. 38. Οι κάτοικοι της Γαλιλαίας θεωρούνται πιο δυνατοί. τα Γάδαρα και τη Σεπφόρ.( Μάρκ. τέσσερις μέρες μετά το θάνατό του.Κ. Νεφθαλείμ και Ασήρ. (Μάρκ. εκεί δέχτηκε και το μύρο απ’ τη Μαρία και τέλος έξω από τη Βηθανία έγινε η Ανάληψη του Κυρίου. Ο κύριος επισκέφθηκε πολλές φορές το χωριό αυτό γιατί εκεί κατοικούσε ο φίλος Του Λάζαρος με τις αδελφές του Μάρθα και Μαρία. θ΄43) Γεννησαρέτ : Είναι περιοχή που περιλαμβάνει τα ερείπια της ομώνυμης αρχαίας πόλης. τα Μάγδαλα και η Τιβεριάδα. επαναστατικοί κι ανδρείοι από τους κατοίκους της Ιουδαίας. η Καπερναούμ.

( Μάρκ. ζ΄26) Ζεβεδαίος : ήταν ο πατέρας του Ιωάννη και του Ιακώβου και ήταν ψαράς. Η γυναίκα του Σαλώμη ακολουθούσε και διακονούσε τον Κύριο. ( Μάρκ. την οποία και παντρεύτηκε αργότερα.Χ. Στα χρόνια όμως του Κυρίου είχαν σχεδόν καταργήσει τη ισχύ του γραπτού Νόμου.από 10 κυρίως πόλεις και στις δύο πλευρές του Ιορδάνη. Ανακηρύχθηκε βασιλιάς του ενωμένου -τότεκράτους του Ισραήλ και κυβέρνησε δίκαια προσηλωμένος στο Θείο Θέλημα. κ. Ασχολήθηκαν με την πιστή και τελετουργική τήρηση του Νόμου.Κ. όπου και τρεφόταν θαυματουργά από ένα κοράκι. ( Μάρκ. η’10) Δεκάπολη: επαρχία της Παλαιστίνης κατοικούμενη κυρίως από εθνικούς (ειδωλολάτρες) και αποτελούνται –φυσικά. «Το αξίωμα όμως τούτο ουδόλως έφερε θρησκευτικόν αλλά πολιτικόν χαρακτήρα. (Μάρκ.) Αυτές ήταν : Σκυθόπολη.π. εθνικοί χαρακτηρίζονται οι ειδωλολάτρες. Στη μια πλευρά εμφανιζόταν το ανάγλυφο του αυτοκράτορα.Λεξικό του θαύματος. Γνωστά είναι τόσο το κατόρθωμά του εναντίον του Γολιάθ όσο και γενικά οι περηφανείς νίκες του εναντίον των Φιλισταίων. 52. Ακόμα αρκετοί απ’ αυτούς ήταν πρακτικογράφοι στα δικαστήρια. ενώ αντίθετα οι ίδιοι οι Ιουδαίοι αρνήθηκαν πεισματικά τον Υιό του ίδιου τους του Θεού και. Γάδαρα. Πέλλα.ναξ (προφήτης-βασιλιάς) ήταν γιος του Ιεσσαί και γεννήθηκε στη Βηθλεέμ το 1085 π.» (Γ. Γέρασα. 50. Η στάση του γιου του Αβεσσαλώμ ήταν ένα άλλο δυνατό χτύπημα που δέχτηκε. α΄19) 53. (Μάρκ. Δαμασκός. β’25) Δαλμανουθά: χωριό κοντά στα Μάγδαλα. Στο πρόσωπό του ενώνονται τρεις προσωπικότητες : αυτή του βασιλιά. . ιβ΄15) Εθνικοί : Οι Ιουδαίοι χαρακτήριζαν ως Εθνικούς όσους δεν πίστευαν στον πραγματικό Θεό. γι’αυτό και ο Κύριος ονομάζεται “υιός Δαυίδ”. Α’ Παραλειπομένων και κυρίως των Ψαλμών του) χαρακτηρίζεται ευσεβής. Φυσικά αυτή η γεωγραφική λεπτομέρεια δεν αφαιρεί τίποτε απ’ την αξιοπιστία όλων των Ευαγγελιστών. 49. Αλεξάνδρου (Αντίοχος κ.139 Κων. κοινόν τοις τε Φαρισαίοις και Σαδδουκαίοις .λ. Προφήτεψε στα χρόνια του αποστάτη (ως προς την πίστη) βασιλιά Αχαάβ.φόνος του στρατηγού Ουρία και η άνομη σχέση του με τη σύζυγο του νεκρού. Καναθά (ή Ότοπος) και Δίος. Α. ε’20) Δηνάριο : Ρωμαϊκό νόμισμα που αρκούσε για αμοιβή εργασίας μιας μέρας ενός εργάτη. (Μάρκ. τη Βηρσαβέε. Μετά από την παρέλευση της τριετίας της ανομβρίας 45. δηλαδή ειδωλολάτρισσα. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . νότια της θάλασσας της Γαλιλαίας . Συνέτασσαν συμβόλαια. Στην προκείμενη περίπτωση η εικόνα ήταν του Τιβέριου Καίσαρα. Ανήγγειλε τριετή ανομβρία και κατέφυγε στο χείμαρρο Χερίθ. εξακολουθούν να περιμένουν το Μεσσία τους. ονομαζόταν Θεσβίτης λόγω του τόπου της γεννήσεώς του. Οι περισσότεροι από αυτούς τους οικισμούς κτίστηκαν από απογόνους του Μ. Φιλαδέλφεια. αφού πέρασε από κινδύνους και περιπέτειες (καταδιωκόμενος από το βασιλιά Σαούλ).α. ακόμα και σήμερα. Χρίστηκε δια του Αγίου Πνεύματος απ’ τον κριτή Σαμουήλ.Ηλίας : Ο γνωστότερος προφήτης της Παλαιάς Διαθήκης. πράξεις διαζυγίου. (Μάρκ. (Μάρκ. ακολουθώντας κυρίως τις παραδόσεις. Οι πειρασμοί του ήταν πολλοί και δυνατοί. Στην πατερική γλώσσα. 51. Γενικά σύμφωνα με τις γραφικές πηγές (Α‘ και Β’ Βασιλειών.) Ήταν οι κυριότεροι εχθροί του Κυρίου. Το πιο σημαντικό του παράπτωμα ήταν ο -έμμεσος. όπου και θαυματούργησε. 47. ως προς το θρήσκευμά της. 48. Ίππος. αναπτύσσοντας παράλληλα και την προφορική παράδοση. Αργότερα όμως πολλοί Εθνικοί – κυρίως μέσω του Αποστόλου των εθνών Παύλου – έγιναν μέλη της Χριστιανικής Εκκλησίας. Πολλοί απ’ αυτούς αποκτούσαν μεγάλη δύναμη και διορίζονταν μέλη του Συνεδρίου. Σα βασιλιάς πάντως είναι “τύπος” (προτύπωση) του Χριστού ο οποίος κατά σάρκα είναι απευθείας απόγονός του. ι΄33) Ελληνίς: Χαρακτηρίζεται έτσι η Χαναναία. Έτσι η λέξη Ελληνίς έχει θρησκευτικά και όχι εθνικά χαρακτηριστικά. 46. Ραφάνη. β΄6) Δαβίδ : (σημαίνει αγαπητός) Ο λεγόμενος και προφητά. Αργότερα κατέφυγε στο σπίτι μιας χήρας στα Σαρεπτά. Ο ίδιος πρόθυμα επέτρεψε τους γιους του να ακολουθήσουν το μεγάλο Διδάσκαλο. ε΄1) Γραμματείς : Ήταν οι νομοδιδάσκαλοι του Μωσαϊκού Νόμου και ερμηνευτές αυτού. (Μάρκ. ακέραιος και ισχυρός. του πολεμιστή και του ποιητή. ζηλωτής του Θείου Θελήματος. αργότερα. από πολλούς ονομαζόταν και νομικοί.

Αποκαλούνταν Ιάκωβος ο μικρός ή «ελάσσων» δηλαδή ο νεώτερος για να τον ξεχωρίζουν απ’ το γιο του Ζεβεδαίου. Ο προφήτης Ηλίας δεν πέθανε. Έτσι. Φαίνεται δύσπιστος στην είδηση της Ανάστασης του Κυρίου. . (Μάρκ. στ΄17) Ηρωδιανοί : Έτσι αποκαλούνταν οι οπαδοί του Ηρώδη Αντίπα. Ήταν πρωτύτερα ψαράς και ο Κύριος για τον πολύ ζήλο αυτού και του 54. στ΄14) Ηρωδιάδα : Ήταν κόρη του Αριστόβουλου και αδελφή του Ηρώδη Αγρίππα Α΄. 58.140 Κων. αλλά ανέβηκε με «άμαξα πυρός» στον ουρανό. όπου και μαρτύρησε. Ήταν γιος του Αλφαίου και της Μαρίας και αδελφός του άλλου μαθητή του Κυρίου Ιακώβου του μικρού. την οποία αργότερα έδιωξε. όμως ο Κύριος εξήγησε ότι ο Μαλαχίας εννοούσε τον Βαπτιστή Ιωάννη. Το μόνο γραπτό του Προφήτη Ηλία που διασώθηκε είναι μια επιστολή προς τον βασιλιά Ιωράμ (Β΄ Παραλειπομένων κα΄12-15). Τη θέση της στο παλάτι πήρε η Ηρωδιάδα που ήταν γυναίκα του αδελφού του (Ηρώδη Φιλίππου). (Μάρκος στ΄3) Ιάκωβος του Αλφαίου : Γιος του Αλφαίου και ένας απ’ τους δώδεκα μαθητές του Κυρίου. γ΄18) Ιάκωβος του Ζεβεδαίου : Ονομαζόταν «μείζων». Εδώ πρόκειται για τον Ηρώδη Αντίπα. 60. προσκολλήθηκε στον άλλο … θείο της και αδελφό του τέως συζύγου της. Ηρώδη Αντίπα. ήταν αδελφός του Ιωάννη και γιος του Ζεβεδαίου και της Σαλώμης.Χ. γ΄18) 59. Στους στίχους Γ΄ Βασ. Πιο πολλές όμως πιθανότητες για την πατρότητα της επιστολής οι Πατέρες της Εκκλησίας δίνουν στον ο Ιούδα τον Αδελφόθεο. Κατάγονταν απ’ τη Βηθσαϊδά (Γαλιλαία) και ήταν κι αυτός μαθητής του Κυρίου. γ΄8) Θαδδαίος ή Λεββαίος : Είναι το επίθετο του αποστόλου Ιούδα (όχι του Ισκαριώτη). τέλος η Αποκάλυψη Ιωάννου (Αποκ. Αργότερα χρίζει διάδοχό του προφήτη Ελισαίο τον μαθητή του. κεφάλαια ιζ΄. αλλά πρώτος διακηρύττει: «Ο Κύριός μου και ο Θεός μου. Ακολούθησε τον τελευταίο στο «ταξίδι» του στο Λούγδουνο – δες σχετικά το προηγούμενο λήμμα – ( Μάρκ. Αξίζει να αναφερθεί ότι ο προφήτης δεν έχει καμιά σχέση με τον ιερέα Ηλία που εμφανίζεται στο Έσδρας ι΄21. 61. γ΄18) Θωμάς : Ένας από του δώδεκα μαθητές του Κυρίου ο ονομαζόμενος Δίδυμος. με τη συνέργια της Ηρωδιάδος. 55. Λίγο πριν την καταστροφή των Ιεροσολύμων λιθοβολήθηκε μέχρι θανάτου από τους Ιουδαίους. (Μάρκ.» (Ιωάν. (Μάρκ. πράγμα που καταδίκαζε ο Ιωάννης ο Βαπτιστής. στ΄15) Ηρώδης : Ένας από τους τέσσερις με το ίδιο όνομα. κ΄28). 57. (Μάρκ.κα΄ και Δ΄ Βασιλειών κεφάλαια α΄ και β΄. ο Ηρώδης ο Φίλιππος και ο Ηρώδης Αγρίππας ο Α΄. ιθ΄9-18 του αποκα-λύπτεται ο ίδιος ο Θεός. 56. Ο ίδιος ο προφήτης Ηλίας εμφανίζεται ξανά και συνομιλεί με το Χριστό στη Μεταμόρφωσή του στο όρος Θαβώρ. Σύμφωνα με την πατερική παράδοση της Εκκλησίας μας ο Απόστολος Θωμάς κήρυξε το Ευαγγέλιο στην Περσία και την Ινδία. Κατά μια άποψη που δε συγκεντρώνει πολλές πιθανότητες. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . ο Ηρώδης θανάτωσε τον Ιωάννη. Η όλη ιστορία του Ηλία περιλαμβάνεται στα βιβλία: Γ΄ Βασιλειών. Έγινε πρώτος επίσκοπος Ιεροσολύμων και ήταν πολύ ασκητικός. Έγραψε τη λεγόμενη «Επιστολή Ιακώβου» (ένα από τα βιβλία της Κ. (Μάρκ. Α. αλλά μετά τη γνωστή ψηλάφηση όχι απλώς πιστεύει. ια΄3-12) προφητεύει τον ερχομό του Ηλία μαζί με τον Ενώχ προ της Δευτέρας του Κυρίου Παρουσίας. Ο Ηρώδης Αντύπας λοιπόν ήταν γιος του συνώνυμού του Μεγάλου και διορίστηκε απ’ τον Αύγουστο Τετράρχης της Γαλιλαίας και Περαίας.Ιάκωβος ο Αδελφόθεος : Ονομάστηε αδελφόθεος γιατί ή ήταν ξάδερφος του Κυρίου ή παιδί του Ιωσήφ από προηγούμενο – της μνηστείας με τη Θεοτόκο – γάμο.Λεξικό επέστρεψε στον ίδιο βασιλιά και απέδειξε με θαύματα πόσο ψεύτικος Θεός ήταν ο Βαάλ που λάτρευε ο Αχαάβ. είναι και συγγραφέας της ομώνυμης καθολικής επιστολής. Παντρεύτηκε πρώτα το … θείο της Ηρώδη Φίλιππο και αφού τον εγκατέλειψε. όπου κλείστηκε καταδικασμένος απ’ τον αυτοκράτορα Καλιγούλα το 41 μ. (Δ΄ Βασ. ενώ οι άλλοι ήταν : ο Ηρώδης ο Μέγας. β΄11) αιώνες αργότερα ο προφήτης Μαλαχίας προείπε ότι ο Ηλίας θα ξαναρχόταν στη γη σαν πρόδρομος του Μεσσία. Παντρεύτηκε την κόρη του βασιλιά της Αραβίας Αρέτα. Ο Ιουδαίος ιστορικός Ιώσηπος τον αποκαλεί «δίκαιο». Ο Ηρώδης τελείωσε τη ζωή του στις φυλακές του Λουγδούνου (Λυών). Διαθήκης) που απευθυνόταν κυρίως σε προσήλυτους Ιουδαίους. (Μάρκ. Γενικά θεωρείται ο πλέον ζηλωτής προφήτης.

868 μ. εικοστός αιώνας: Άγγλοι.Ελληνιστικής αυτοκρατορίας. επαληθεύοντας την προφητεία του Ισαάκ που έλεγε ότι ο Ιακώβ θα άρχει (εξουσιάζει) του Ησαύ (Γέν. Η πόλη ήταν κτισμένη σε τρεις λόφους: Σιών.Χ. θρησκευτικό κέντρο.Λεξικό αδελφού του τους ονόμασε «Βοανεργές». λστ΄17-20). δηλαδή γιους της βροντής. ι΄46) 64. για να ανοικοδομηθεί το 530-540 π. Η εν συντομία των καταλήψεων της πόλης από κει και πέρα είναι η εξής: 613 μ. Έξω απ’ την πόλη ήταν το όρος των Ελαιών και ανάμεσα στην πόλη και το όρος ήταν ο χείμαρρος (ή κοιλάδα) των Κέδρων. Αργότερα κοντά στα ερείπια της παλιάς Ιεριχώ κτίστηκε νέα πόλη με το ίδιο όνομα.Χ. 1187: Σαλαντίν σουλτάνος. Καταστράφηκε και ερημώθηκε απ’ τον Βαβυλώνιο Ναβουχοδονόσορα (Δ΄ Βασ.ιη΄21).141 Κων. Αλέξανδρος. Οι Ιδουμαίοι θεωρούνταν απόγονοι του Ησαύ του μεγαλύτερου γιου του Ισαάκ (Γέν. α΄19) 62.Χ.: Πέρσες. ιθ΄10-11). με θαυματουργό τρόπο. (Μάρκ. Η μητέρα του Αγία Ελένη. εκτός από πρωτεύουσα του κράτους του. Β΄ Παραλ.Χ. 637 μ. λστ΄6-9) και ήταν σχεδόν πάντα υπόδουλοι των Ισραηλιτών (απογόνων του δευτέρου γιου του Ισαάκ. Ιδουμαία : (ή αλλιώς γη Εδώμ) Είναι η περιοχή από τη Νεκρά θάλασσα μέχρι την Ερυθρά θάλασσα (κόλπος Ελάν). και την έκανε. Ιακώβ). 1382: σουλτάνοι της Αιγύπτου (ξανά). Σύμφωνα με αρχαία Ιερή μας Παράδοση εκεί ο Κύριος αποσύρθηκε για σαράντα μέρες και δέχτηκε τους πειρασμούς του Διαβόλου. μιας και οι ίδιοι ήταν ειδωλολάτρες. το 326 κτίζει τους πρώτους ναούς της πόλης: στη Βηθλεέμ (Γεννήσεως) και στο όρος των Ελαιών. ερχόμενος ο Ιησούς στην πόλη και απορριπτόμενος απ’ τους «πνευματικούς ταγούς» του Ισραήλ. Μάλιστα ο βασιλιάς του Ιούδα Αμασίας τους κατάφερε βαρύ πλήγμα (Δ΄ Βασ. ιδ΄13. Μοριά και Άκρα. Θεωρείται ο πρώτος μάρτυρας μεταξύ των Αποστόλων. Σύμφωνα με την Α. Η μεγάλη ακμή της αρχίζει από τότε που την κατέλαβε ο βασιλιάς Δαβίδ. Αμφότερα τα αδέλφια. Στους . Στα χρόνια της ρωμαϊκής κυριαρχίας γνώρισε μια κάποια λάμψη επί του Ηρώδη. Ιερή εξίσου για Χριστιανούς. ιθ΄1. ι΄46-52) κι εκεί συγχώρεσε τον τελώνη Ζακχαίο (Λουκ. μαζί με τον Πέτρο .Χ. για να περάσει διαδοχικά στα χέρια του Πτολεμαίου της Αιγύπτου και του Αντιόχου του Επιφανούς.10). Αργότερα οι Ιδουμαίοι συνεργάστηκαν με το βασιλιά της Βαβυλώνας Ναβουχοδονόσορ στην καταστροφή των Ιεροσολύμων. ήταν η εκ θεμελίων καταστροφή της πόλης τους απ’ τους Ρωμαίους του Τίτου το 70 μ. γ΄8) 63. 1517: Σελήμ-Τούρκοι. ιδ΄7). β΄4-18) σ’ αυτήν κατοικούσε ο προφήτης Ελισαίος και εκεί ο Κύριος θεράπευσε τον τυφλό ( Μάρκ. την κατέλαβε ο Μ. Το 330 π.Χ. Γραφή (Δ΄ Βασ. Αυτή τη δουλεία τους οι Ιδουμαίοι επιθυμούσαν πάντα να αποτινάξουν.. όπως είχε προφητεύσει ο Θεάνθρωπος. Μέρος του τιμήματος αυτού του ανομήματος που διέπραξαν οι Ιεροσολυμίτες. 1099: Σταυροφόροι. ήταν απ’ τους πιο αγαπημένους μαθητές του Χριστού – άλλωστε ήταν οι μόνοι αυτόπτες μάρτυρες της Μεταμορφώσεως Του. Ιεριχώ : Πόλη της φυλής Βενιαμίν που κατοικούνταν παλιά από τους Ιεβουσαίους και καταλήφθηκε από τον Ιησού του Ναυή (Ιησ. Η περιοχή έξω απ’ την πόλη φημίζονταν για την αγριότητα του φυσικού της τοπίου.: σουλτάνος Αιγύπτου Αχμέτ. Το παλιό της όνομα ήταν Σαλήμ (Γεν. που θεσμοθετήθηκε με την ανέγερση του φημισμένου Ναού απ’ το διάδοχό του Σολομώντα. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . κληρονόμων και των δύο της τεράστιας Μακεδονικής . Εβραίους και Μουσουλμάνους.) για να περάσει έπειτα στα χέρια των Ρωμαίων.Χ. 1948: εντάσσεται ο δυτ. κζ΄29). (Μάρκ. Απελευθε-ρώθηκε για λίγο από τους Μακκαβαίους (165 π. ο Μέγας Κωνσταντίνος ανακηρύσσει την Ιερουσαλήμ κέντρο της νόμιμης πια θρησκείας των Χριστιανών. οδηγείται στο Γολγοθά και στην Ανάσταση και κάνει την Ιερουσαλήμ ιερό κέντρο για το μεγαλύτερο μέρος της ανθρωπότητας.: χαλίφης Ομάρ (του οποίου το τέμενος δεσπόζει στο μουσουλμανικό τομέα της πόλης).Χ. Πρωτεύουσά της ήταν η Πέτρα ή Σελά. Ιεροσόλυμα ή Ιερουσαλήμ : (έχω ειρήνη) Η πρωτεύουσα των Αγίων Τόπων και ενδοξότερη πόλη του κόσμου. Ν. αλλά δεν τα κατάφερναν. καθώς και ένα τμήμα της Ιουδαίας γύρω απ’ τη Χεβρώνα. τομέας της πόλης στο νεοσύστατο κράτος του Ισραήλ. (Μάρκ. Το 325 μ. μιας και σκοτώθηκε από τον Ηρώδη γύρω στο 40 μ. Τέλος. Σ’ αυτή την περιοχή κατοικούσαν παλιά οι Χοραίοι που εκδιώχτηκαν απ’ τους Ιδουμαίους. Εκείνα τα χρόνια. ιδ΄18) ενώ όταν κατελήφθη απ’ τους Ιεβουσαίους ονομάστηκε Ιεβούς (Κριτ. ιστ΄7. Α. απ’ τους Εβραίους που επέστρεψαν απ’ τη βαβυλώνια αιχμαλωσία. στα ελληνιστικά χρόνια ο Ιωάννης Υρκανός τους επέβαλε τη θρησκεία του Ισραήλ και την περιτομή.Χ.Χοσρόης.

Ο Ιωάννης είχε 65. . φιλαργυρίας και . Όταν επί βασιλείας Ροβοάμ χωρίστηκε το εβραϊκό κράτος σε δυο τμήματα.5 μέτρα). Γύρω στα τριάντα του βγήκε απ’ την έρημο και κήρυττε τη μετάνοια του λαού του Θεού και τη βασιλεία του Θεού (ίδρυση της Εκκλησίας) που πλησίαζε. γ΄8) Ιουδαία : Η γη του Ιούδα. Γραφή (Ιαββώχ. γιατί αν πίστευε ότι ο Κύριος είναι πραγματικά ο Μεσσίας και ο Υιός του Θεού. (Μάρκ. πρόδωσε τον Κύριο αντί αμοιβής τριάντα αργυρίων (ασημένιο νόμισμα αντίστοιχο του σίκλου). Αρνών. Ιούδας Ισκαριώτης : Ένας από τους μαθητές του Κυρίου.α). στ΄3) Ιούδας Θαδδαίος ή Λεββαίος : Δες το λήμμα Θαδδαίος. Για την άλλη άποψη δες στο λήμμα : Θαδδαίος. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Βενιαμίν και μέρος των φυλών Συμεών και Δαν. ο Θεός Υιός βαπτίζεται και ο Θεός άγιο Πνεύμα φανερώνεται με τη μορφή περιστεράς. 69. Απιστίας βεβαίως. στο έργο του : « Εισαγωγή στην Καινή Διαθήκη» Ιωάννης Καραβιδόπουλος – εκδ. δεν θα έσπευδε να αυτοκτονήσει.τελικά. αφιερωμένος δηλαδή στο Θεό απ’ τα παιδικά του χρόνια. το δεύτερο περιλάμβανε στην επικράτειά του τις φυλές Ιούδα.Λεξικό πρόποδες αυτού του όρους ήταν ο κήπος της Γεθσημανή. σελίδες 334-335 (Μάρκ. κ. (Μάρκ. Εκεί βαπτίστηκε κι ο Κύριος. Διαθήκης Για παράδειγμα Ησαΐας μ΄3. κζ΄4) Έπειτα αυτοκτόνησε. μιας και ήταν Ναζιραίος. Μαλαχίας γ΄1. Όμως βλέποντας ίσως τα βασανιστήρια και το αναμενόμενο τέλος του Κυρίου.142 Κων. ΠΟΥΡΝΑΡΑ – 1983. ο μοναδικός. στο κράτος του Ισραήλ και στο κράτος του Ιούδα. αυτός που τον πρόδωσε. απιστίας. Διαθήκης (μπορούμε να δούμε σχετικά μ’ αυτές σε αρκετά εδάφια-χωρία της Π. Ο Θεός Πατέρας ομιλεί από τον ουρανό.Κ. Όλοι οι υπόλοιποι που αναφέρονται στην Α. ο Πέτρος). σαν ο τόπος που βάπτιζε τους εξομολογούμενους τις αμαρτίες τους Ισραηλίτες ο Ιωάννης ο Βαπτιστής. Το βάθος του ποταμού από εποχή σε εποχή αλλάζει (1-3. Αυτά εν συντομία για την πόλη των Ιεροσολύμων. Όσους μετανοούσαν. αποδεικνύοντας ότι απλώς μεταμελήθηκε και όχι ότι μετανόησε (όπως π. 66. περιοχή των Ιουδαίων. Το μήκος του ποταμού είναι περίπου 150 χιλιόμετρα. με αποτέλεσμα να του εμπιστευτούν το κοινό τους ταμείο. της Παλαιστίνης. Το ποτάμι αυτό αναφέρεται από όλους τους ευαγγελιστές.(Μάρκ. Οι πηγές του είναι στο όρος Τελίλ Καδί και όχι στο Πάνειο σπήλαιο . γ΄19) 70. (Μάρκ. Στους χρόνους του Ιησού η Παλαιστίνη ήταν χωρισμένη πλέον σε τρία τμήματα : Ιουδαία (νότια). Το μεγαλύτυερο μέρος της ζωής του το πέρασε στην έρημο της Ιουδαίας. καθισμένο στο κεφάλι του Ιησού. γιατί θα γνώριζε ότι μ’ αυτή του την πράξη θα χανόταν κάθε ευκαιρία για την έμπρακτή του μετάνοια.βόρεια της λίμνης Τραχωνίτιδας. Κέδρων) είναι απλώς χείμαρροι. Σαμάρεια (κεντρικά) και Γαλιλαία (βόρεια). κι αφού εξομολογούνταν τις αμαρτίες τους. Α.Ιωάννης ο Πρόδρομος ή Βαπτιστής : Ήταν γιος του ιερέα Ζαχαρία και της Ελισάβετ. γ΄2) Ιούδας ο αδελφόθεος : Αυτός ήταν ο λεγόμενος αδελφός του Κυρίου (εξάδελφος ή παιδί του Ιωσήφ από προηγούμενο γάμο του). δ΄5. Διαθήκης. Όμως αργότερα. Τότε είχαμε και την καθαρή. «φιλαργυρία νοσήσας». η περιοχή που είχε δοθεί στον Ιούδα. φανέρωση της τριαδικότητας του Θεού (Θεο-φάνεια). (Ο Γ. Η αυτοκτονία ήταν αποτέλεσμα των εξής κατά σειράν παραγόντων: υποκρισίας. μεταμελήθηκε και επέστρεψε τα τριάντα αργύρια ομολογώντας : «Ήμαρτον αίμα αθώον παραδούς. Απ’ αυτόν βαπτίστηκε κι ο Κύριος παρά τους δισταγμούς του Ιωάννη.Κ.» (Μτθ. τον πρόσκαιρο. γ΄22) Ιορδάνης : Ποταμός. οδηγήθηκε στον αιώνιο θάνατο. σύμφωνα με τους περισσότερου ερευνητές αυτός ο Ιούδας είναι και ο συγγραφέας της καθολικής επιστολής Ιούδα της Κ. για πρώτη φορά. Έτσι μ’ αυτόν το θάνατο. Κατάγονταν απ’ την πόλη Κιριώθ και στην αρχή ήταν άτομο της απόλυτης εμπιστοσύνης των άλλων μαθητών. τους βάπτιζε στον Ιορδάνη ποταμό. 67. 68. μάλλον λανθασμένα υποδεικνύει τον Απόστολο Θαδδαίο Ιούδα ως συγγραφέα · επ’ αυτού ομιλεί καθαρά ο Ι. κατά τη διανομή της Παλαιστίνης στα δώδεκα παιδιά του Ιακώβ. όπως πίστευε ο Ιουδαίος ιστορικός Ιώσηπος. Απ’ αυτόν τον ποταμό πέρασαν με θαυματουργό τρόπο οι επιστρέφοντες από την Αίγυπτο Ισραηλίτες με επικεφαλής τον Ιησού του Ναυή καθώς και οι προφήτες Ηλίας και Ελισαίος. Έτσι ονομαζόταν η νότια Παλαιστίνη.χ. Στο πρόσωπό του πραγματοποιήθηκαν αρκετές προφητείες της Π.

που μαρτυρούν το χαρακτήρα του έχουμε πολλά στην Κ. «ευσχήμων» βουλευτής. όπως και όλων των προφητών. Σ’ αυτή την πόλη ο Κύριος έμεινε πολύ χρόνο. α΄21) 72. ήταν το βορειότερο σημείο που επισκέφτηκε ο Κύριος. που πιθανώς είναι κάποια τοπική Εκκλησία και αναφέρεται στην αγάπη και στην ανάγκη προστασίας από τους ψευδοδιδασκάλους. ιγ΄23. στ΄3) Ιωσήφ ο από Αριμαθαίας : Μυστικός μαθητής το Κυρίου.Δ. (Μάρκ. Η πόλη αυτή αναπτύχθηκε στα χρόνια του Τετράρχη Φιλίππου. Όλοι οι λεγόμενοι αδελφοί του Κυρίου πίστεψαν σ’ Αυτόν μόνο μετά την Ανάστασή Του. Μετά την Ανάληψη του Κυρίου. έντιμος και μέλος του Συνεδρίου (κάτι σαν τη Γερουσία ή τον Άρειο Πάγο στην αρχαία Ελλάδα). Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . 73. σε όλους εμάς του πιστούς της Εκκλησίας. Ιωσής : Ένας ακόμα από τους λεγόμενους αδελφούς του Κυρίου. Και οι τρεις επιστολές ονομάζονται Καθολικές γιατί μπορούμε να τις δεχθούμε σαν αποδέκτες όλοι οι Χριστιανοί . οπότε και εξορίστηκε από τον αυτοκράτορα Δομητιανό στην Πάτμο.μαζί με τον Νικόδημο (άλλον βουλευτή) το σώμα του νεκρού Ιησού για να το ενταφιάσουν. Εκτός της Αποκαλύψεως. Αργότερα μετονομάστηκε σε Νερωνιάδα προς τιμήν του αυτοκράτορα Νέρωνα. Ήταν χαρακτήρας τρυφερός. Ήταν κτισμένη στα σύνορα των φυλών Νεφθαλείμ και Ζαβουλών στη Β.α. ακολούθησαν τον Κύριο. Τέλος η Γ΄ επιστολή απευθύνεται προς κάποιον Γάιο που τον επαινεί για τη φιλοξενία του (Γ΄ Ιωάν. Τέτοια λοιπόν περιστατικά. σταθερός στην πίστη δηλαδή. Σημαίνει η πόλη του Ναούμ.Χ. ο Ιωάννης συνέγραψε το κατά Ιωάννην Ευαγγέλιο και τρεις επιστολές. α΄19) Ιωάννης ο ονομαζόμενος και Μάρκος : Δες λήμμα Μάρκος. Μάλιστα εκεί βρήκε τους περισσότερους από τους μαθητές Του. Εδώ πρόκειται για τον αυτοκράτορα Τιβέριο. γύρω στο 100 μ. 76. 77. η παρουσία του . δηλαδή. Αυτός θαρραλέα ζήτησε απ’ τον Πιλάτο . Παραβρίσκεται στη Μεταμόρφωση.143 Κων. . έστω έξω του κτιρίου. και όχι γιος του Ιωσήφ από προηγούμενο γάμο. Α. Κτισμένη στους πρόποδες του όρους Αερμών. 1). ο Ιωάννης παρέμεινε στα Ιεροσόλυμα διδάσκοντας μέχρι το 95 μ. όχθη της Τιβεριάδας λίμνης. Αν τελικά ήταν ξάδελφος του Κυρίου. ιε΄43) Καίσαρας : Ήταν επωνυμία που δίνονταν στους ανώτατους άρχοντες – αυτοκράτορες της Ρώμης. αλλά συγχρόνως τολμηρός και «εδραίος τη πίστη». κάνοντας πολλά θαύματα.(Μάρκ. Η Β΄ επιστολή απευθύνεται σε κάποια «εκλεκτή κυρία» (Β΄ Ιωάν. η΄27) Καπερναούμ . τότε γονείς του ήταν ο Κλέοπας ή Κλωπάς και η Μαρία. ιβ΄16) Καισάρεια η Φιλίππου : Ελληνιστική πόλη που είχε παλαιότερα το όνομα Πανειάδα (προς τιμήν του Θεού Πανός). ταπεινός και αγαπητός. Μετά τη Σταύρωση έχει την Θεοτόκο ως μητέρα του κατόπιν προτροπής του Κυρίου πάνω από το Σταυρό Του (Ιωάν. με αποτέλεσμα να κλειστεί στη φυλακή αρχικά και αργότερα να θανατωθεί δι’ αποκεφαλισμού. (Μάρκ. Κατόπιν αυτού οι μαθητές του τον ενταφίασαν και ακολούθησαν τον Κύριο. οι οποίοι μετά το θάνατό του. ο εναγκαλισμός του με τον Κύριο στο Μυστικό Δείπνο. Πέθανε στην Έφεσο στα χρόνια του αυτοκράτορα Τραϊανού όταν ήταν 94 ετών. Πρώτος μ’ αυτό τον τίτλο ήταν ο Ιούλιος Καίσαρας. Διώξεις ακολούθησαν τη διδασκαλία του. 75. την Αποκάλυψη. κ΄2. (Μάρκ. Ήταν κι αυτός σύμφωνα με ορισμένους Πατέρες πρώτα μαθητής του Ιωάννη του Προδρόμου. γιος του Ζεβεδαίου και της Σαλώμης και αδελφός του Ιακώβου.Ιωάννης ο Ευαγγελιστής ή Θεολόγος : Μαθητής αγαπημένος του Κυρίου. στη δίκη του Δασκάλου του. ιθ΄26. γι’ αυτό της δόθηκε αυτό το προσωνύμιο.χ ο Ανδρέας). α΄4) 71.Λεξικό προσωπικούς μαθητές (π. (Μάρκ. κα΄7). όπου και συνέγραψε το τελευταίο βιβλίο της Καινής Διαθήκης.( Μάρκ. κ.Χ. Διαθήκη: το ότι πρώτος απ’ τους μαθητές πήγε στο άδειο μνήμα του αναστάντος Κυρίου. σαν να απευθύνονται. η παρουσία του μπροστά στο Σταυρό του Κυρίου. (Μάρκ. Θεωρείται ο μικρότερος σε ηλικία μαθητής του Κυρίου και φαίνεται πως ήταν κι ο πιο αγαπημένος (Ιωάν. ιθ΄27). 1). Η Α΄ επιστολή γράφηκε για να αναιρέσει τις θεωρίες των αιρετικών Γνωστικών και να στηρίξει τη νεαρή τότε Εκκλησία πάνω στα θεμέλια της αγάπης και της αλήθειας. 74.

παραπέτασμα (κουρτίνα) της Σκηνής του Μαρτυρίου και βραδύτερον (αργότερα) του Ναού» (Ι. δηλαδή του Σώματός Του που θυσίασε).» (Α΄Πέτρου β΄9). ακολουθώντας κάποιο τυπικό. δερματικής φύσεως (στο τελικό στάδιο της ασθένειας το δέρμα του λεπρού γεμίζει από σφαιρικούς όγκους πλάτους 2-3 εκατοστών. Μαρία η του Ιακώβου του μικρού. Μετά την επιστροφή απ΄την Αίγυπτο.) Μέσα στο ιερό υπήρχαν οι άρτοι της προθέσεως και η επτάφωτη λυχνία. «Άγια των αγίων» ήταν το ιερό που δεν επιτρέπονταν σε κανέναν να μπει εκτός του αρχιερέα. Λεπρός: Είναι ο άρρωστος από τη λέπρα.144 Κων. μια αρρώστια σοβαρή και μεταδοτική. πάσι (σε όλους) βατά και θεατά καταστήσονται (θα γίνουν). Λουκ ιζ΄1224). γιατί όλοι μας μπορούμε να γίνουμε «βασίλειον ιεράτευμα και έθνος άγιον.» (Εβρ. ούτε να μείνει άβατο το «άγιο των αγίων». διότι δεν είναι πλέον απαραίτητο. άρσεν και θήλυ» (Κολασ. ιθ΄26.Κ. ονομαστικά αναφέρεται μόνο στα ακόλουθα χωρία: Μτθ. 80. ην ενεκαίνισεν ημίν πρόσφατον και ζώσαν (και την εγκαινίασε ο Χριστός σαν νέο και ζωντανό δρόμο) διά του καταπετάσματος. σαν παιδί Του κι όχι σαν δούλος. Α. (Μάρκος α΄40) 82. πήγαιναν στους ιερείς και προσέφεραν τις απαραίτητες θυσίες. Λεγεών : ήταν μια οργανωμένη ομάδα Ρωμαίων στρατιωτών. Πίστεψε στο Χριστό και τον ακολουθούσε υπηρετώντας Τον. που στα χρόνια του Χριστού αριθμούσε έξι χιλιάδες στρατιώτες (πεζούς μόνο). αλλά απλά ένα μεγάλο πλήθος τους. κ. όπως και οι Ρωμαίοι λίγο αργότερα. Καταπέτασμα (του Ναού): «Πολύτιμο πολύχρωμο υφαντό με κεντημένας επ’ αυτού παραστάσεις. Έτσι λοιπόν κι εμείς « οικείοι του Θεού καταστάντες (αφού γίναμε γνώριμοι-φίλοι του Θεού) έχομεν παρρησίαν εις την είσοδον των αγίων (μπορούμε κι εμείς να μπούμε στα άγια) εν τω αίματι Ιησού (χάρις στο αίμα του Ιησού). Ιωάν. (Μάρκ.) Δηλαδή ο καθένας πλέον.α. Έξοδος λζ΄3-5. ιδ΄. Αυτά λοιπόν δηλώνει το σχίσιμο του καταπετάσματος του Ναού. Β΄ Παραλ.Θ. Αυτό λοιπόν το καταπέτασμα την ώρα της θυσίας του Νέου Αμνού (Σταύρωση του Κυρίου). (Λευίτ. Λουκ. σχίζεται από πάνω μέχρι κάτω. 83. Στο σχετικό χωρίο του Μάρκου δεν εννοείται ο συγκεκριμένος αριθμός δαιμόνων. Από τότε λοιπόν ο κάθε άνθρωπος «Ιουδαίος τε Έλλην. Πραξ. ι΄19-20). ιε΄38) 79. Λευί ή Ματθαίος: Δες το λήμμα Ματθαίος.» (Ζ. μέσω της πίστης του μπορεί να έρχεται κοντά στο Θεό. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .). Λεββαίος : δες λήμμα Θαδδαίος. β΄48-50. που το καθένα διαιρούνταν σε τρεις λόχους.) Το καταπέτασμα αυτό στα χρόνια του Κυρίου χώριζε τα «άγια» από τα «άγια των αγίων».Αναλυτική περιγραφή του υπάρχει στην Παλαιά Διαθήκη. η στάμνα με το μάνα και η ράβδος του Ααρών. Αυτή είχε δέκα τάγματα. Τα γεγονότα της Θείας Γεννήσεως αναφέρονται στα πρώτα κεφάλαια του Ματθαίου και του Λουκά καθώς και η γενεαλογία του Ιησού. τα ένδον (αυτά που είναι μέσα) ήτοι τα άγια των αγίων. ενώ πρωτύτερα κάποια εξανθήματα μετατρέπονται σε λέπια παραμορφώνοντας γενικά την εμφάνισή του). μητέρα και σύζυγος του Κλεόπα. γ΄14. ούτε να εορτάζονται οι συμβολικές εορτές των Εβραίων. που είναι πλέον κενό γράμμα. Τέλος ο κάθε λόχος είχε δύο εκατονταρχίες. σαν κατάρα (τιμωρία) του Θεού και απομόνωναν τους λεπρούς στις παρυφές των πόλεων. που κι αυτός μόνο μια φορά το χρόνο εισερχόταν για να κάνει την τελετή της εξιλέωσης ραντίζοντας με το αίμα του σφάγιου. βλέπει και τον .(Ι. (Μάρκος ε’ 9) 81. (Μάρκος στ΄3) 84.). (Έξοδος κστ΄33. (Προτύπωση δηλαδή της σταυρικής θυσίας του Κυρίου. αφού κι αυτή η δεύτερη απομονώνει-απομακρύνει τον αμαρτωλό απ΄το Θεό. β΄4. Διαβάζουμε σχετικά: «… του καταπετάσματος σχισθέντος εδήλωσεν ο Θεός ότι απέστη (απομακρύνθηκε) λοιπόν η θεία χάρις από του ναού και…. ιβ’46-50. γ΄11). α΄14 και στον Ευαγγελιστή Μάρκο. ενώ στα χρόνια του Σολομώντα ήταν η κιβωτός με τις δέκα εντολές.Λεξικό 78. Μαρία η Θεοτόκος: (η Μαριάμ) Είναι φυσικά η μητέρα του Κυρίου. τουτ’ έστι της σαρκός αυτού (δια μέσω του καταπετάσματος. Η λέπρα θεωρείται τύπος της αμαρτίας.Κ. Αναγκαστικά οι λεπροί ζούσαν ζητιανεύοντας. Οι Ιουδαίοι θεωρούσαν τη λέπρα. Όταν όμως καθαρίζονταν απ΄τη λέπρα. Μαζί με τη Θεοτόκο βρίσκεται μπροστά στο σταυρωμένο Χριστό. θα μπορεί να μπει και να δει αυτά τα «άγια των αγίων».

Αριθμοί και Δευτερονόμιον) αρχηγός των Εβραίων για σαράντα χρόνια στην έρημο και ελευθερωτής τους απ’ την αιγυπτιακή σκλαβιά. αγανακτώντας. Είναι το 1/6 του μεδίμνου και ζυγίζει (το περιεχόμενο του)περίπου 9 κιλά. δες σχετικά ερμηνευτική σημείωση 29.Λεξικό Τάφο του Κυρίου και είναι μια από τις Μυροφόρες που μπήκαν στο κενό μνημείο του Αναστημένου Κυρίου. Σαν κυβερνήτης ενός δύστροπου . Από πουθενά δεν προκύπτει ότι.) «Εβραίων γράμμασι την του Ματθαίου καταλείψαι γραφήν. ώσπου έφθασαν στις όχθες του Ιορδάνη. (Μάρκ. Α. έκανε ανήθικη ζωή. ο λαός γόγγυζε (γκρίνιαζε) για την έλλειψη νερού και ο Μωϋσής . ιε΄40) 86. Επιφάνιος. Απ’ το Ευαγγέλιό του φαίνεται πως ήταν καθαρός Εβραίος όπως κι ο Απόστολος Παύλος. στήλη νεφέλης. στο ίδιο το παλάτι του Φαραώ. Λουκ.».145 Κων. Μάλιστα ο τρόπος που αναφέρει τόπους της Παλαιστίνης και χωρία της Παλαιάς Διαθήκης. τις οποίες και έγραψε σε δύο πλάκες ο ίδιος ο Κύριος. πλησιάζοντας στο τέλος της πορείας τους. Μάρκ. (Ι. Περνώντας από το όρος Σινά ο Μωϋσής τους έδωσε γραπτό νόμο. Γραφή θεραπεύτηκα από τον Κύριο (της έβγαλε επτά δαιμόνια. τις δέκα εντολές. Έξοδος.) Είναι ο δημιουργός της εβραϊκής νομοθεσίας. Μόδιον : (ή μόδιος) Μέτρο ζυγίσματος ξηρών καρπών. αφού του παρουσιάστηκε με θαυμαστό τρόπο (καιόμενη βάτος).» (Ειρ.. χάρις στη Θεία Πρόνοια. ανέθεσε στα χέρια του Μωϋσή την έξοδο των Ισραηλιτών από την Αίγυπτο. χωρίς να τα εξηγεί. αναφέρει κατά λέξη ο τελευταίος. όταν ο Φαραώ διέταξε το θάνατο όλων των νεογέννητων αρσενικών τέκνων των Εβραίων. Συγκεκριμένα.Μαρία η Μαγδαληνή : (Η Μαρία από τα Μάγδαλα. δ΄21) 88. αλλά χτύπησε δυο φορές την πέτρα με τη ράβδο του. προς τη γη της Επαγγελίας. ιστ΄1-10. Ήρθε κι αυτή στον Τάφο του Αναστάντος Κυρίου. Σώθηκε όταν ήταν μικρός με θαυμαστό τρόπο: οι Εβραίοι ήταν σκλάβοι στην Αίγυπτο. σελ. του μοναδικού συγγράμματος της Καινής Διαθήκης που γράφηκε στα Εβραϊκά (όλα τα άλλα βιβλία γράφηκαν στην ελληνική Γλώσσα που ήταν τότε διεθνής γλώσσα). Μωϋσής : (Σημαίνει σωσμένος απ’ το νερό. Αδέλφια του ήταν ο Ααρών και η Μαριάμ. Πρώτη αυτή προσέπεσε στα πόδια Του. Παρ’ όλες τις ικανότητές του και την αμέριστη υποστήριξη του Θεού (τροφήμάνα στην έρημο. Αναφέρεται πολλές φορές στην Κ. αφιερωμένη στη διακονία του Ευαγγελίου και γι’ αυτό ονομάστηκε ισαπόστολος. τον έβαλε σε ένα καλάθι στον ποταμό Νείλο. 10-18. η Ιωχαβέδ. συγγραφέας της Πεντατεύχου (Γένεσις. κη΄1-10. Σαν νομοθέτης ο θεόπτης (όπως ονομάζεται) Μωϋσής . κδ΄1-12. 12) του στέρησε τη μεγάλη χαρά να πατήσει στη γη της Επαγγελίας. πρώην τελώνης και συγγραφέας του πρώτου Ευαγγελίου. (Μάρκος ιε΄40) 85. τις γυναίκες δηλαδή που ακολουθούσαν και υπηρετούσαν τον Κύριο.) και αλλού «γέγραπται… τοις από Ιουδαϊσμού πιστεύσασι γράμμασιν Εβραϊκοίς συντεταγμένον. έβαλε τα θεμέλια για όλες τις σύγχρονες νομοθεσίες καθώς και για τους κανόνες της Εκκλησίας μας. σύμφωνα με την Α. δεν ομίλησε στο βράχο όπως έκανε άλλες φορές κατόπιν υπόδειξης του Κυρίου.» (Ω. Το ίδιο μαρτυρούν οι Κλήμης Αλεξανδρείας. Φεύγοντας από την χώρα της σκλαβιάς. καθώς και πρωτύτερα ήταν κοντά Του την ώρα της Σταύρωσης. άμεση συνομιλία μαζί του). Αργότερα ακολούθησε τον ευαγγελιστή Ιωάννη ως την Έφεσο. Από εκεί κατέληξε. ο Μωϋσής αμάρτησε πολλές φορές. ην και σώζεσθαι…» (Ευσ. Λευιτικόν. Να προσθέσουμε βέβαια ότι και οι αρχαίοι Πατέρες της Εκκλησίας αυτό πρέσβευαν: « Το κατά Ματθαίον ευαγγέλιον προς Ιουδαίους εγράφη. 144 του παρόντος βιβλίου). β΄14) 87. (Μάρκ.) Ήταν μία από τις διακόνισσες του Κυρίου.Σ. Διαθήκη : Μτθ. όπου και υιοθετήθηκε από την πριγκίπισσα των Αιγυπτίων. κ΄11. Παπίας. πεθαίνοντας λόγο πριν φτάσουν οι Ισραηλίτες στον προορισμό τους. περιπλανήθηκαν οι Εβραίοι υπό την ηγεσία του Μωϋσή για σαράντα χρόνια. κυρίως σιταριού (modius στα Λατινικά). Για να γλιτώσει το Μωϋσή η μητέρα του. δείχνει ότι απευθύνεται σε Εβραίους. Ιωάν.).) (Μάρκ. Η τελευταία (Αριθ. «Ματθαίος μεν ουν Εβραΐδι διαλέκτω τα λόγια συνεγράψατο. μετά την Ανάσταση.Ματθαίος ή Μαθθαίος ή Λευϊ : Μαθητής του Κυρίου. κ΄1-2. πριν γνωρίσει τον Κύριο. Ο Θεός. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .

(Μάρκ. Η διαφορά απ’ τους άλλους δύο ήταν ότι είχε πολλές εισόδους στο γύρω τείχος. Στο χώρο αυτό βρίσκεται σήμερα το λεγόμενο τέμενος του Ομάρ. 94. Ακόμα και η επιγραφή επί του Σταυρού Του έγραφε: Ιησούς Ναζωραίος Βασιλεύς Ιουδαίων (Ιωάν.Χ.(Μάρκ. ακάνθινο στεφάνι και καλάμι σαν σκήπτρο. εκεί επέστρεψε απ’ την Αίγυπτο η Θεία Οικογένεια. Ναός : (του Σολομώντα) Έτσι ονομαζόταν ο Ναός του Θεού στο λόφο της Σιών στα Ιεροσόλυμα. 93. ι΄47) Ναθαναήλ : Δες Βαρθολομαίος. στον οποίον μάλιστα ήθελαν να ρίξουν τον Κύριο.).) Εντέλει και ο τρίτος Ναός καταστράφηκε .Β. τη δεύτερη ωδή του φτάνοντας στον Ιορδάνη (Δευτ. Αλλά και σαν ποιητής μπορεί να χαρακτηρισθεί καθόσον άφησε : την πρώτη ωδή του (Έξοδος ιε΄1-19). ομιλία αλληγορική (Ι. περιφρονητικά. . β΄51).146 Κων. λβ΄1-43). Μετά τη μετοικεσία της Βαβυλώνας (επιστρέφοντας δηλαδή απ’ την αιχμαλωσία οι Ιουδαίοι).Χ. Αυτός ο Ναός καταστράφηκε από το Ναβουχοδονόσορα το 586 π. θεωρείται ο θεμελιωτής της Αγίας Γραφής. αρχίζει η ανοικοδόμηση του Ναού από τον Ζοροβάβελ που τελειώνει το 516 π.Χ. Έτσι αποκαλούνταν κι ο Κύριος. Στο ένα άκρο της πόλης υπήρχε κάποιος γκρεμός. (Λεπτομερέστατη περιγραφή για Το Ναό. λγ΄1-29). σύγκριση. Ανάμεσα στο δεύτερο και το τρίτο τμήμα υπήρχε το καταπέτασμα. Χωρίζονταν σε τρία τμήματα (δες σχήματα 1 και 2 στο τέλος του βιβλίου). ιε΄18) Νεανίσκος : Από πολλούς Πατέρες ερμηνεύεται ότι αυτός ο νεαρός που φεύγει τρέχοντας είναι ο Ιωάννης Μάρκος. Αργότερα οι Χριστιανοί ονομάζονται κι αυτού. το Άγιον και το Άγιον των Αγίων.. ήταν σαφής και κατανοητός χάρις στην παραστατικότητά του. Γραφή υπάρχουν δύο ειδών παραβολές : οι γενικές και οι 89. εκεί ο Κύριος έζησε μέχρι την ηλικία των τριάντα ετών. όπου και αποδοκιμάστηκε απ’ τους συμπατριώτες του.). β΄20) Παραβολή : (Βγαίνει από το ρήμα παραβάλλω-συγκρίνω).Κ. περιτριγυρισμένη από λόφους. Ο Ναός όμως αυτός ήταν υποδεέστερος του πρώτου. Από τη Ναζαρέτ. Στη Ναζαρέτ η Θεοτόκος ευαγγελίστηκε απ’ τον άγγελο (Λουκ. απλούς ψαράδες. Γνωστή και η ακολουθία του Νυμφίου τις πρώτες ημέρες της Μεγάλης Εβδομάδας. Εδώ νοείται ο ίδιος ο Κύριος. σπουδαίο μουσουλμανικό μνημείο. Ο Πέτρος (Πράξ. Παρ’ όλα αυτά σώζεται και ένα τμήμα του αρχαίου τείχους του Ναού (το ονομαζόμενο τείχος των δακρύων). ιδ΄51) Νυμφίος : Σημαίνει ο γαμπρός. αλλά κι απ’ τους ευαγγελιστές. όχι σπουδαγμένος. β΄22) και ο Παύλος (Πράξ. Διαθήκης. ήταν υπομονετικός και δίκαιος. 91. αυτή τη φορά από τους Ρωμαίους το 70 μ. εκπληρώνοντας την προφητεία του Κυρίου (Μτθ. α΄26). Ναζωραίοι. ιθ΄19). Γι’ αυτόν ακριβώς το λόγο ο ίδιος ο Κύριος διάλεξε για μαθητές Του – σκεύη εκλογής του Αγίου Πνεύματος – ανθρώπους ταπεινούς και ολιγογράμ-ματους. τους γραμματείς και τους Φαρισαίους. ο συγγραφέας του Ευαγγελίου. όχι άρχοντας (σύμφωνα με τα ανθρώπινα μέτρα) και να επηρεάσει εξαιτίας αυτών το λαό που θα τον αποδέχονταν. 92. προσεύχονται οι Ιουδαίοι. στην ίδια πόλη κατοικούσε κι ο μνηστήρας της Ιωσήφ (Λουκ. επί του οποίου ακόμα και σήμερα. Η παράδοση της Εκκλησίας μας εικονίζει το Νυμφίο-Ιησού ντυμένο με κόκκινη χλαμύδα. Α. όχι μόνο απ’ το λαό. Τέλος ο Ηρώδης ο Μέγας γκρεμίζει αυτό το Ναό και ανοικοδομεί τρίτο. όμως η κύρια ήταν η νότια. Ήταν κτισμένη σε μια άκρη της πεδιάδας Ιεζραέλ. τις προφητείες του προς τις φυλές του Ισραήλ (Δευτ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . διότι έτσι εκπληρωνόταν το πνεύμα των προφητειών · ότι δηλαδή ο Μεσσίας επρόκειτο να έρθει άσημος. στην Α. μιας και έγραψε τα πέντε πρώτα βιβλία της Π.Χ. κδ΄2). Σημαίνει αντιπαράθεση. όχι από γνωστή πατριά. καθώς και πιθανόν. κστ΄9). όχι πλούσιος. (Μάρκ. (Μάρκ. στην ίδια θέση. επί Κύρου βασιλιά της Περσίας (538-529 π. α΄9) Ναζωραίος : Κάτοικος της Ναζαρέτ.Χ. κάθε Παρασκευή. Ο Κύριος αποδεχόταν αυτό το όνομα. τέλος. βασανισθέντα και εμπαιχθέντα απ’ τους Ρωμαίους. τον πρόναο. δυο Ψαλμούς : τον 90ο Ψαλμό και τον 89ο . 95. (Μάρκ. ζ΄10) Ναζαρέτ : Πόλη της Γαλιλαίας άσημη και κακόφημη προ Χριστού. (Μάρκ.Λεξικό και ανικανοποίητου λαού (που στις δυσκολίες της ερήμου έφτασε στο σημείο να νοσταλγήσει τα «κρόμμυα» και άλλα εδέσματα της … σκλαβιάς της Αιγύπτου). 90. άρχισε ο Κύριος να κηρύττει. Σαν ιστορικός. ο οποίος αποπερατώνεται γύρω στο 25 μ. Σαν συγγραφέας. μπορεί να βρει κάθε ενδιαφερόμενος στο βιβλίο « Εβραϊκή Αρχαιολογία» του Β. Ναζωραίο τον ονομάζουν. εκτός του Μάρκου.

ιδ΄9-10. των κακών γεωργών (ιβ΄1-12). του σπόρου (δ΄26 -29). της ζύμης (η΄15-16). ιβ΄16-21 Η άκαρπη συκιά Λουκ ιγ΄6-9 Των καλεσμένων του γάμου Λουκ. ιδ΄28-30 Του απολωλότος προβάτου Λουκ. ιε΄3-7 Της χαμένης δραχμής Λουκ. ιγ΄3-18. ιγ΄28. 3642 Το σινάπι Μτθ. κε΄14-30 Η δοκός και το ξυλαράκι Λουκ. ιδ΄16-24 Το κτίσιμο του πύργου Λουκ. Α. Οι γενικές παραβολές είναι σύντομες εισαγωγές στα λόγια του Κυρίου ή ασαφείς φράσεις που συντελούν κατά κάποιο τρόπο στην κατανόηση των λόγων του Ιησού. κι αλλού. θ΄7-15. Λουκ. ιγ΄43-46 Το δίχτυ (η σαγήνη) Μτθ. κδ΄32) και περίπου τα ίδια στο Μάρκ. στ΄41-42 Το δέντρο κι ο καρπός Λουκ. δ΄23) ή « από δε της συκής μάθετε την παραβολήν.147 Κων. κ΄1-16 Των δύο τέκνων Μτθ. ι΄1-16 Η άμπελος και τα κλήματα Ιωάν. Π. Πολλές από τις περικοπές των κυριακάτικων Ευαγγελίων περιέχουν παραβολές του Κυρίου. ιστ΄19-31 Το αίτημα της επίμονης χήρας Λουκ. ζ΄41-47 Ο καλός Σαμαρείτης Λουκ. κε΄1-13 Των ταλάντων Μτθ. ιε΄11-32 Του αδίκου οικονόμου Λουκ. κβ΄1-14 Οι πιστοί και οι πονηροί δούλοι Μτθ. «… ερείτε μοι την παραβολήν ταύτην. ιθ΄12-27 Του καλού ποιμένα Ιωάν. ιδ΄7-11 Του δείπνου Λουκ. ή τα παραβολικά λόγια του προφήτη Νάθαν στον Δαβίδ μετά το μεγάλο ανόμημά του. ιε΄8-10 Του ασώτου υιού Λουκ. ιη΄1-8 Των μνων (νομισμάτων) Λουκ. στ΄43-45 Οι δανείζοντες και οι δανειζόμενοι Λουκ. ια΄5-9 Του άφρονος πλουσίου Λουκ. κα΄28-32 Των κακών γεωργών Μτθ. του λύχνου (δ΄21-25).» (Μτθ. ιστ΄1-8 Του πλουσίου και του φτωχού Λαζάρου Λουκ. Λουκ. Δ΄ Βασ. ιγ΄47-50 Των εργατών του αμπελώνα Μτθ.Λεξικό μερικές. ι΄30-37 Του αναιδή φίλου Λουκ. ιγ΄31. θ΄15 Ο σπορέας Μτθ. ιε΄1-5 Στο κατά Μάρκον Ευαγγέλιον έχουμε τις πιο κάτω : Του σπορέως (δ΄1-20). Ο Κύριος έχει πει πολλές παραβολές.χ. κδ΄45-51 Των δέκα παρθένων Μτθ. του σιναπιού (δ΄34). Τέτοιες παραβολές έχουμε και στην παλαιά Διαθήκη (Κριτ. ιγ΄24-30. (Μάρκ. δ΄2) . η΄5-11 Τα ζιζάνια Μτθ. ζ΄24-27 Οι υιοί του νυμφώνος Μτθ. ιγ΄19 Οι πολύτιμοι μαργαρίτες Μτθ. Ιατρέ θεράπευσον σεαυτόν…» (Λουκ. Οι μερικές (ή ειδικές) παραβολές είναι οι μικρές διηγήσεις που είναι διδακτικές και φέρνουν ωφέλεια. Οι κυριότερες απ΄ αυτές είναι: Οι μωροί και οι φρόνιμοι οικοδόμοι Μτθ. Όταν ήδη ο κλάδος αυτός γένηται απαλός και τα φύλλα εκφύη γινώσκετε ότι εγγύς το θέρος. κα΄33-45 Των γάμων Μτθ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .

17 και Έξοδ. ιβ΄46).148 Κων. Το ίδιο όμως συμβαίνει με το Νέο Αμνό. ιβ΄3-19) ενώ μέχρι την Α΄ Αποστολική Σύνοδο φαίνεται σαν πρωτεργάτης της Εκκλησίας. δε λογάριαζε τη ζωή του. ιθ΄33. β΄9). όπου και σταυρώθηκε. διότι αυτός ο μαθητής θα ήταν η «πέτρα» πάνω στην οποία θα κτιζόταν η Χριστιανική Εκκλησία. Ήταν πολύ αυστηρός απέναντι των ντόπιων.Χ. πράγμα που ομολογεί και ο Απόστολος Παύλος (Γαλ. α΄23-31. πρώτος θαυματούργησε. Αριθ. Λουκ. ε΄3-10.Χ. να μη θίξει τους Ισραηλίτες και τα παιδιά τους. Καταγόταν από τη Βηθσαϊδά και ήταν γιος του Ιωνά. Ήταν έγγαμος. πράγμα που ποτέ δεν γινόταν σε νεκρούς καταδίκους. θ΄5) και. Η εορτή όμως ουσιαστικά και κύρια ήταν τύπος της σταυρικής θυσίας του Κυρίου μας. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . στην Αίγυπτο. κη΄16. αυτοκτόνησε. ι΄ κεφ. (Μάρκ. ιστ΄2. σύμφωνα με την επιθυμία του. Εκεί πέφτοντας σε μελαγχολία. Πάσχα : (εβραϊκά pesah . αλλά σε ανεστραμμένο σταυρό. πρώτος ομολόγησε τη Θεότητα του Δασκάλου του (Ιωάν. Το όνομα Πέτρος δόθηκε από τον ίδιο τον Κύριο. ώστε ο άγγελος που θα ερχόταν να σκοτώσει τα πρωτότοκα των Αιγυπτίων (ήταν η λεγόμενη τελευταία πληγή του Φαραώ). ιδ΄29). Το όνομά του στην εβραϊκή ήταν Σίμων και στα συριακά Κηφάς. με το αίμα του οποίου είχαν σφραγίσει τα ανώφλια των θυρών τους στην Αίγυπτο. η πεθερά του μάλιστα θεραπεύτηκε απ’ τον Κύριο (Μαρκ. αλλά ερχόταν στα Ιεροσόλυμα τις ημέρες των εορτών των Εβραίων. – το περιστατικό με τον Ρωμαίο Κορνήλιο).Λεξικό 96. Σύμφωνα με τον Ωριγένη και άλλους Πατέρες φυλακίστηκε στη Ρώμη γύρω στο 64 μ. ώστε να καταγγελθεί στον ανώτερό του διοικητή της Συρίας απ’ αυτούς. δ΄821). και ασχολούνταν με την αλιεία. Εορταζόταν την 15η Νισάν (Δευτ. πιθανώς. (Δες Ιωάν.πέρασμα) Ήταν η σπουδαιότερη γιορτή των Εβραίων (δες και λήμμα άζυμα) κατά την οποία θυμούνταν την απελευθέρωσή τους από τον αιγυπτιακό ζυγό. επειδή έκρινε ότι ήταν ανάξιος να σταυρωθεί όπως ο Κύριος. Έγραψε δύο επιστολές την Α΄Πέτρου και τη Β΄ Πέτρου προς τους Ιουδαίους της διασποράς (Β΄ Πέτρου α΄1). οδηγεί τους Ισραηλίτες στη γη της επαγγελίας. Στη συνέχεια κηρύττει στην Κόρινθο (Α΄Κορ.α. Βεβαίως ήταν ο μαθητής που πρώτος τον αρνήθηκε.36 και Έξοδ. όπου και καταδικάστηκε από τον Καλιγούλα σε εξορία στα βόρεια σύνορα της Αυτοκρατορίας. οδηγώντας κι εμάς μαζί Του στην αιώνια ζωή. να μη σπάσουν δηλαδή τα κοκάλα του πασχάλιου αμνού. όπως : Οι Ιουδαίοι είχαν την εντολή « οστούν ου συντριβήσεται». ενώ το πέρασμα (Πάσχα) της Καινής οδηγεί τους αναγεννηθέντες με το άγιο Αίμα του Κυρίου μας στην αιώνια βασιλεία των ουρανών. σε τέτοιο σημείο μάλιστα. Έτσι λοιπόν το πέρασμα (Πάσχα) της Παλαιάς Διαθήκης. ιδ΄1) 97. (Μάρκ. σαφώς. Ήταν ο πιο θαρραλέος απ’ όλους τους μαθητές: Τόλμησε να προσπαθήσει να περπατήσει πάνω στη θάλασσα (Μτθ. Εκείνος τον έστειλε στην Ρώμη να δικαστεί. Ας δούμε τι εννοούμε μ’ αυτό : Με το παλιό Πάσχα οι Ισραηλίτες πέρασαν την Ερυθρά θάλασσα θαυματουργικά και αβλαβώς. β΄). ιη΄10). Α. κ. Ξαναφυλακίζεται αργότερα απ’ τον Αγρίππα (Πράξ. στ΄69). Πρώτος επίσης άρχισε να κηρύττει μετά την Πεντηκοστή (Πράξ. πρώτος κήρυξε σε Εθνικούς (Πραξ. αλλά και ο πρώτος που μετανόησε και πρώτος συγχωρήθηκε. ιβ΄) και το δείπνο τους αποτελούνταν από πικρά χόρτα – για να θυμούνται τα πικρά χρόνια της σκλαβιάς – και ψητό αρνί. Μτθ. με το Καινό (νέο) Πάσχα ο Κύριος περνάει δια του θανάτου ξανά στη ζωή. ένοχος κριτής κατά τη δίκη του Κυρίου διότι : α΄ ήξερε ότι για τέτοιο • . όπως φαίνεται στο περιστατικό με το Μάλχο στη Γεθσημανή (Ιωάν. η΄14-15). τον Κύριο του οποίου : « ου κατέαξαν τα σκέλη» δεν του έσπασαν τα οστά. Η έδρα του ήταν η Καισάρεια. Πιλάτος (πόντιος): Ήταν ο έκτος κατά σειράν Ρωμαίος διοικητής της Ιουδαίας τα έτη 26-36 μ. Το ότι το Πάσχα των Εβραίων ήταν τύπος της θυσίας του Ιησού φαίνεται ακόμα και σε λεπτομέρειες.Πέτρος ή Σίμων ή Κηφάς : είναι τα τρία ονόματα του κορυφαίου των Αποστόλων. Ήταν. α΄16) 98. Αργότερα φυλακίστηκε και ομολόγησε δημόσια στο Συνέδριο τον Χριστό (Πράξ.

Διαθήκη η ευλογημένη απ’ το Θεό μέρα αναπαύσεως : « Ευλόγησε την ημέραν την εβδόμην και ηγίασεν αυτήν» (Γεν. κγ΄ 7. » Β. ε΄7. Migne 20} (Mαρκ.). Όμως οι οπαδοί του. Έσδ. τιμούμε την πρώτη ημέρα.Κ. Η πορφύρα αναφέρεται και στην Π. άτομα. ουκ εις μακρόν αυτόν μετελθούσης. Και στον Κύριο φόρεσαν τέτοιο ένδυμα με σκοπό να τον εμπαίξουν (Λουκ. κ. Σάββατο : Προέρχεται απ’ το εβραϊκό όνομα του Κυρίου Σαβαώθ. να καλούνται επίσκοποι. αι. Πορφύρα : Το επίσημο. χαράς. λα΄22. κ΄10. Λευιτ. Ήταν κατά την Π. Β΄ Παραλ. Για το τέλος του Πιλάτου αναφέρεται: «Τοσαύταις. Πρεσβύτεροι : Έτσι λέγονται οι προχωρημένοι στην ηλικία.τ. χωρίς να αποβλέπουν σε ανταμοιβή ή πιθανή τιμωρία. βλέπουμε κάποιους απ’ τους πρεσβυτέρους που πίστεψαν τον Κύριο. το δε χρώμα πήρε το όνομά του από ένα οστρακοειδές με το ίδιο όνομα (πορφύρα). β΄ γνώριζε πολύ καλά ότι ο Ιησούς ήταν αθώος. Διαθήκη ενδεικτικά: Έξοδ. μετά την ίδρυση της Χριστιανικής Εκκλησίας. λατρείας και αγαθοεργίας. βασιλικό.20. Τέτοια υποστήριζαν οι Φαρισαίοι στα χρόνια του Ιησού! Εμείς οι Χριστιανοί. Αναφέρεται σαν ιερή μέρα κατά την οποίαν σταματούσε κάθε σωματική εργασία αλλά «…την πνευματικήν εργασίαν πολλαπλασίονα (πολύ περισσότερη) επετέλουν. Παροιμ. ιθ΄2. α΄1. ενώ δεν πίστευαν σε αθανασία ψυχής και φυσικά στην ανάσταση νεκρών.Χ. β΄ εκδ. Έτσι αρνούνταν την ύπαρξη αγγέλων και πνευμάτων. γ΄ δεν είχε το θάρρος να τον αφήσει ελεύθερο για να μην έρθει σε αντιπαράθεση με τη θρησκευτική και νομικη εξουσία των Ιουδαίων και δ΄ αδιαφόρησε για την αδικία « νίπτοντας τας χείρας του». να διπλασιάζουν τις θυσίες και να γίνονται ιερές διδασκαλίες (δες Νεεμ. 238. ιστ΄19. {Η άποψη του Β. «Εβραϊκή αρχαιολογία» εκδ. διέστρεψαν σημαντικά αυτή τη διδασκαλία.5). παρεμβλήθηκαν στη διδασκαλία περί Σαββάτου μερικές ακραίες. κ.13. α΄21) 102.(Μάρκ. Αυτός δίδασκε ότι έπρεπε να λατρεύουν το Θεό με αυταπάρνηση. ι΄9. κη΄9-10. ιθ΄3. εγκαταστάθηκαν στην Παλαιστίνη κάθε πόλη είχε ένα άτυπο συμβούλιο πρεσβυτέρων (Κριτ. δηλαδή δικαίους. γ΄14. Ιερ. Ήταν πανάκριβη η παραγωγή αυτού του χρώματος. Λουκ.} Επειδή ακριβώς έρχονταν σε σύγκρουση με τις επικρατούσες παραδόσεις. οι λεγόμενοι Σαδδουκαίοι. Σαδδουκαίοι : Ήταν σημαντικά και πλούσια. γι’ αυτό και μ’ αυτό τον τρόπο βαμμένα ρούχα φορούσαν οι αρχιερείς (το εφόδ) και οι βασιλιάδες. Ιωάν.24 και Ιωάν.). Όσοι φορούσαν πορφύρα ονομαζόταν πορφυροσχήμονες.13. ένδυμα πορφυρού (σκουροκόκκινου) χρώματος. μιας και οι Σαδδουκαίοι ήταν πάντα μια μικρή . Από αρχαιοτάτων χρόνων η Κυριακή τηρείται σαν μέρα ανάπαυσης.149 Κων. Όταν οι Ιουδαίοι. παραδόσεις : απαγορεύονταν ο περίπατος στην εξοχή(!) ή το ανέβασμα στα δέντρα (!) ή η μεταφορά κάποιου αντικειμένου. β΄2-3). Ιεζ. Οι κυριότεροι απ’ αυτούς αποτελούσαν το συνέδριο των εβδομήκοντα – κάτι δηλαδή σαν τη βουλή. Διαθήκη (Ησαΐας α΄ 18. ζ΄33) Αργότερα . Βέλλα διαφέρει απ’ την προηγούμενη : «Το όνομα των Σαδδουκαίων προέρχεται εκ του εβραϊκού τσαδίκ (δίκαιος)…οι Σαδδου-καίοι…απεκάλεσαν εαυτούς Σαδδουκαίους. Β. Α. ζ΄13) 101.» {Ευσ.22. (Μάρκ. ιε΄1) 99. Στην Παλαιά Διαθήκη οι πρεσβύτεροι ήταν κάτι σαν αρχηγοί των δώδεκα φυλών του Ισραήλ (Έξοδος δ΄29-31).17. Αποστολική Διακονία. σελ.Λεξικό «αδίκημα» δεν δικαιολογόύνταν θανατική ποινή.38 και ιθ΄4-6. τον τότε πρόεδρο του Συνεδρίου (Ι. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Κριτ. η΄26. η΄912 και Ωσηέ β΄11). Έξοδος κε΄4. κατέχει λόγος περιπεσείν συμφοραίς τον Πιλάτον. αντί της έβδομης μέρας του Σαββάτου. ιη΄31. που είχαν σπουδαίες θέσεις στην ιουδαϊκή κοινωνία. της Θείας ως έοικε δίκης. οι γέροντες. Δυστυχώς στα κατοπινά μεταιχμαλωσιακά χρόνια και με την επίδραση της «ζύμης» των Φαρισαίων.15). ως εξ ανάγκης φονευτήν εαυτού και τιμωρόν αυτόχειρα γενέσθαι.24. γιατί είναι η Αναστάσιμη Ημέρα και η Ημέρα της καθόδου του Αγίου Πνεύματος. ο Πιλάτος αναφέρεταθ και σ’ όλους τους άλλους Ευαγγελιστές (Μτθ. κγ΄15. μετά την αιχμαλωσία στην Αίγυπτο. ι΄14).α. Ονομάστηκαν έτσι από τον Σαδώκ (3 ος π.9. ιε΄17) 100. όπως στην Έφεσο για παράδειγμα (δες Πράξεις κ΄17 και κ΄28). συνήθως. Αριθμ. Δαν. Εσθήρ η΄15. Αργότερα οι Ιουδαίοι συνήθισαν τα Σάββατα να κάνουν όλες τις θρησκευτικές τους εκδηλώσεις.). την Κυριακή δηλαδή. (Μάρκ. κζ΄ 2. (Α΄ Μακκ.12.λ. η΄14. Ονομάστηκε φυσικά έτσι απ’ το χρώμα του. μέχρι γελοιότητος.» (Σουίδας) Σχετικά χωρία στην Π. οι σεβάσμιοι. υπό την επίδραση προφανώς των Ελλήνων οπαδών του Επίκουρου. αλλά και αλλού στην Καινή Διαθήκη όπως στο Φιλιπ.

γ΄8) 105. (Μάρκ. ι΄17. έχοντας ιερό στο κέντρο και γύρω του καθίσματα. δημιουργούνταν κι εκεί συναγωγές (Πράξ. εγγονό του Νώε (Γεν. λίγο νοτιότερα απ’ τη σημερινή Βηρυττό του Λιβάνου. κ. ιθ΄2) . στ΄3) 106. Αυτοί λοιπόν οι τελώνες ήταν συχνά άδικοι καταπιεστές του λαού. κζ΄56). γύρω στο 600 π. στα χρόνια του Κυρίου. . τελώνης και ο Ζακχαίος. χαρακτηρίζονται «αίρεση» και «τάγμα» απ’ τον ιστορικό της εποχής Ιώσηπο (Ιωσ. ιη΄10-14). ιε΄21. τελώνης και το κεντρικό πρόβατο της παραβολής «του τελώνη και του Φαρισαίου». Τιβεριάδα : Δες λήμμα «Γαλιλαίας θάλασσα ή λίμνη». νομίζοντας κι αυτή. Ο Χριστός πήγαινε συχνά σε τέτοιους. με το αζημίωτο. αλλά για τη σύζυγο του Ζεβεδαίου και μητέρα των Αποστόλων Ιωάννου και Ιακώβου. Αδελφός του Ιακώβου και του Ιούδα των Αδελφοθέων. 108. Α΄ Παρ. {Δες σχετικά λήμματα} (Μάρκ. ιστ΄2). (Μάρκ. 2ο 8. δ΄20) και τέλος αυτοί που συγκέντρωναν και μοίραζαν τις προσφορές. Σμύρνα: Χρησιμοποιούνταν σαν αναισθητικό και παυσίπονο (Μάρκ. να συμμαχήσουν» εναντίον του Κυρίου. Αναφέρεται και στο Μτθ. όμως φαίνεται πως δεν είχε κατανοήσει την αποστολή του Μεσσία. οι σύνεδροι του Συνεδρίου (Μτθ. με σκοπό να τους οδηγήσει στη μετάνοια. η΄1-8). Τρυβλίον :Πιάτο πήλινο ή φαρδύ ποτήρι (κούπα). ( Μάρκος γ΄18) 107. κα΄31. Συνήθως όλες οι πόλεις της Παλαιστίνης είχαν τουλάχιστον μια συναγωγή. δηλαδή να πάρουν αξιώματα. Ιουδαϊκός πολ. ιβ΄18) 103.α. Α. (Κάτι δηλαδή σαν την προείσπραξη των δημοσίων εσόδων που ακούγεται στις μέρες μας και που εφαρμόζεται σε αρκετές χώρες. Σίμων ο Κανανίτης :(ή ζηλωτής). » (Μτθ. απομακρύνθηκαν απ’ τον Κύριο κατηγορώντας Τον και περιφρονώντας Τον. Σπείρα : Η ομάδα ρωμαίων στρατιωτικών αποτελούμενη συνήθως από δύο εκατονταρχίες. (Μάρκ. Σαλώμη: Εδώ φυσικά δεν πρόκειται για την κόρη της Ηρωδιάδας. οι Ισραηλίτες. μερικά απ’ τα οποία ήταν υψηλότερα. (Μάρκ. συνήθως τρεις φορές την εβδομάδα. κ΄20-23) όταν θα βασιλέψει. να καταντήσει η λέξη τελώνης ταυτόσημη με τη λέξη κλέφτης ή ληστής. Στα κατοπινά χρόνια οι συναγωγές έμοιαζαν με ναούς. ι΄3) και ο Λουκάς (Λουκ.Λεξικό μειοψηφία. 113. Ονομάστηκε έτσι από τον Χαναάν. Ένας από τους δώδεκα μαθητές του Κυρίου. για συμπροσευχή και θρησκευτική διδασκαλία.150 Κων. α΄13). αφού ζητούσαν φορτικά ακόμα και διπλούς φόρους με αποτέλεσμα . Όμως αυτό επέσυρε τις κατηγορίες των Φαρισαίων και άλλων που νόμιζαν «ευσεβείς είναι». β΄15) 112.) Σε τέτοιους τελώνες αναφέρεται ο Ματθαίος (Μτθ. ότι ο Ιησούς θα ήταν ο ελευθερωτής των Ιουδαίων από το ρωμαϊκό ζυγό. Ο Κύριος τους απαντούσε: «Οι τελώναι και αι πόρναι προάγουσιν υμάς εις την βασιλείαν του Θεού. κστ΄23. ια΄8). Σίμων ή Πέτρος : Δες λήμμα «Πέτρος». Έτσι ζητάει τη χάρη από τον Κύριο. Κανανίτης δε σημαίνει «από την Κανά» αλλά «ζηλωτής» στη Χαλδαϊκή γλώσσα. όπου υπήρχαν Εβραίοι της διασποράς. να επιτρέψει να καθίσουν δίπλα Του τα δυο παιδιά της. ι΄15. πράγμα που βέβαια δεν εμπόδισε και τους δύο. Αυτή ακολουθούσε τον Κύριο και τον υπηρετούσε (Μτθ. Τελώνες : Έτσι ονομαζόταν αυτοί που αγόραζαν τους φόρους από την κυβέρνηση και στη συνέχεια τους εισέπρατταν. ιε΄16) 110. Λουκ. Οι σπουδαιότεροι άρχοντες των συναγωγών ήταν ο αρχισυνάγωγος (Μαρκ. όπου και συγκεντρώνονταν. ο υπηρέτης που ήταν και διδάσκαλος των παιδιών (Λουκ. ε΄ 35. Πράξ. Σίμων : Ένας εκ των λεγομένων αδελφών του Ιησού. Αυτές ιδρύθηκαν μετά τη βαβυλώνια αιχμαλωσία.Παρ’ όλα αυτά πολλοί τελώνες μετανόησαν. Τελώνης ήταν ο Ματθαίος. όπως κι οι περισσότεροι. 14). αλλά αργότερα. έρχονταν σε αντίθεση με τους Φαρισαίους. Σιδώνα: Αρχαία πρωτεύουσα των Φοινίκων. Ιωάν. Συναγωγή : (προέρχεται από το ρήμα συνάγω) Σημαίνει συνάθροιση ή ο τόπος της συνάθροισης. ζ΄34. στα Ιεροσόλυμα. Έχοντας λοιπόν τέτοιες πεποιθήσεις. Ο Κύριος επισκέφθηκε την Σιδώνα (Μτθ. απ΄ το λαό.Χ. ιε΄40) 104. ιε΄23) 109. γ΄1) 111. ενώ αντίθετα οι «δίκαιοι Φαρισαίοι και λοιποί. (Νεεμ. θ΄2). πράγμα που το πέτυχε. δ΄26) και μάλιστα οι ντόπιοι τον άκουσαν με προθυμία. διότι ο καθ’ αυτό Ναός ήταν μακριά τους. (Μάρκ. ( Μάρκ. (Μάρκ. οι λεγόμενες «πρωτοκαθεδρίες». Λουκ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . (Μτθ.

Ιουδ.γιατί «λέγουσι γαρ και ου ποιούσιν. ιδ΄6).: Ήταν αδελφός του Ηρώδη του Τετράρχη και γιος του Ηρώδη του Μεγάλου και ο πρώτος σύζυγος της Ηρωδιάδας. (Μάρκ. ιβ΄35. ο Απόστολος Παύλος. η Τύρος ήταν ενωμένη πολιτικά με τη Σιδώνα(Ιησ. ιστ΄6). Αργότερα τιμωρήθηκαν από τους Ασσύριους και τους Βαβυλώνιους. Ιωάν. α΄42). γ΄8) 115. Στην Κ.}). Β΄ Μακκ.Χ. β΄18) 116. Ιερ. στ΄17) 118. δυστυχώς. σκοπός των Φαρισαίων. ε. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . α΄43-48. Εξαιρέσεις μεταξύ των Φαρισαίων. Διαθήκη (μετάφραση των εβδομήκοντα) ως Ασιδαίοι. Ωσηέ θ΄13). δηλαδή αυτός που έχει χρισθεί με λάδι (Λευιτ. Τόνιζαν με κάθε τρόπο την καταγωγή τους από τον Αβραάμ και. Τύρος: Η σπουδαιότερη πόλη της αρχαίας Φοινίκης. (Μάρκ. Από εκείνη την εποχή και πέρα . ια΄ 21-22). τυπικές διατάξεις. Ιεζ.» (Μτθ. κε΄22.» (Μτθ. Λόγω των καλών σχέσεων Τύρου και Ισραήλ. μεταφράστηκαν στην Αραμαϊκή γλώσσα ως «Perusin» και στην Ελληνική γλώσσα «Φαρισαίοι». είκοσι μίλια νότια της Σιδώνας. ιδ΄61) . Όπως λέει ο Ιωάννης: «… Μεσσίαν ο εστί μεθερμηνευόμενον ο Χριστός» (Ιωάν. Φίλιππος :Ο Απόστολος μαθητής του Κυρίου καταγόταν από τη Βηθσαϊδά και ήταν πρώτα μαθητής του Ιωάννη του Προδρόμου. (Μάλιστα οι Τύριοι μηχανικοί κάτω απ’ την καθοδήγηση του Χειράμ. Φίλιππος ο Ηρώδης. εκτός των άλλων.Χ. ο ίδιος μάλιστα ο Κύριος υπήρξε πολύ αυστηρός μαζί τους. Γενικά «…. γ΄18) 117. Ν. Τέλος τον 4 ο μ. β΄42. ι΄3. περίμεναν δε το Μεσσία ως ελευθερωτή του Ισραήλ. Φαρισαίοι :Εβραϊκή ομάδα (αίρεση) της ανώτερης εβραϊκής τάξης. Σε αντίθεση με τους Σαδδουκαίους πίστευαν στην αφθαρσία της ψυχής και στην ανάσταση των νεκρών (Ιωσ. Α. Στην Αγία Γραφή αναφέρεται ότι στην εποχή του Ιησού του Ναυή (γύρω στο 1440 π.Β. (Μάρκ. στο σημερινό Λίβανο.). κα΄3-4). όσιοι {Β. γίνεται έδρα επισκόπου. ε΄16. δ΄3. κγ΄5). 8. αυτοαποκαλούνταν « Εβραίοι εξ Εβραίων» (Φιλιπ. σύμφωνα με τον Απόστολο Παύλο . ακριβώς όπως προφήτευσαν οι προφήτες (Ησ. 2ο. γιατί ήταν μακριά απ’ το πνεύμα της θρησκείας και εγκλωβισμένοι σε εξωτερικές. απλώς επιβεβαιώνουν τον κανόνα. προς «το θεαθήναι τοις ανθρώποις » (Μτθ. κγ΄3). ξερή. Ιεζ. στ΄14). πολ. Α΄ Βασ.151 Κων. οι οποίοι αναφέρονται στην Π. αιώνα.Χ. όλη αυτή η κοσμοθεωρία τους ήταν ανούσια. ιστ΄6). κγ΄. είναι να διώξουν κάθε ξένο στοιχείο από τη διδασκαλία των πρεσβυτέρων και να μείνει μόνο η ορθόδοξη ιουδαϊκή παράδοση. Μετά την επανάσταση των Μακκαβαίων (Α΄ Μακκ. 237). δ΄42) (Μάρκ. Λουκ. κστ΄2-15. Χριστός : (Ο Ιησούς) Η λέξη προέρχεται από το ρήμα «χρίω» και σημαίνει «κεχρισμένος». Αναφέρεται σαν πέμπτος των Αποστόλων (Μτθ. διαδόθηκε η ειδωλολατρία και στους Ιουδαίους. Η παλιά ένδοξη πόλη της Τύρου καταστράφηκε εκ θεμελίων το 1291 μ.Χ. ενώ αργότερα ο Απόστολος Παύλος έμεινε σ’ αυτή μια εβδομάδα (Πράξ. όπως ο Νικόδημος. ( Μάρκ. όπως μας αναφέρει ο Ηρόδοτος. έκτισαν τον φημισμένο Ναό του Σολομώντα. και αλλού: «Ο Σωτήρ του κόσμου ο Χριστός. Σύμφωνα με την Εκκλησιαστική Παράδοση κήρυξε στη Φρυγία και πέθανε στην Ιεράπολη της Συρίας. οι Φαρισαίοι συνέβαλαν αποφασιστικά στη διάσωση της εθνικής συνείδησης των Εβραίων της εποχής εκείνης. τυπολατρική και υποκριτική. ιθ΄29. διαθήκη αναφέρεται (και) απ’ το Ματθαίο. ότι στα όρια της Τύρου έφθασε ο Ιησούς (Μτθ. Όμως.) Κτίστηκε γύρω στο 2800 π. λβ΄30). τη ναυτιλία και τις τέχνες. Αν τους δούμε από εθνική ισραηλιτική πλευρά.Β.14). Από αρχαιοτάτων χρόνων η πόλη αυτή ανέπτυξε το εμπόριο.» (Ιωάν. απ’ τους Μουσουλμάνους. σελ. Πρόδρομοί τους ήταν οι Hasidim (σημαίνει ευσεβείς. Στην Καινή διαθήκη «χρισμένος» Μεσσίας-Σωτήρας είναι ο Ιησούς Χριστός.Λεξικό ιδ΄20) 114.α. γ΄5). Γι αυτό κι ο Κύριος συμβουλεύει : « Οράτε και προσέχετε από της ζύμης των Φαρισαίων και Σαδδουκαίων.δυνάμεθα να είπωμεν ότι προσέφερον αρνητικήν υπηρεσίαν εις την θρησκείαν » (Β. στα επόμενα χρόνια. Ήταν άνθρωποι προσκολλημένοι στο Μωσαϊκό Νόμο που προσπαθούσαν να διαφυλάξουν με προσοχή και καθημερινή φροντίδα την σχετική παράδοση. ο Γαμαλιήλ.

7-13 στ. 35-44 στ. 27. 32-34 σ. 38. 13. 18-22 στ. 11. 53-56 στ. 25.1-13 στ. 12. 45-52 στ. 2. 31-37 στ.000 η΄ Η «ζύμη» των Φαρισαίων και η πνευματική τύφλωση των μαθητών του Κυρίου Η θεραπεία του τυφλού της Βηθσαΐδά Η ομολογία του Πέτρου περί Χριστού Ο Κύριος προλέγει το Πάθος και την Ανάστασή Του Η αυταπάρνηση. 16. 47. 1-9 στ. 42. 8. 22-26 στ.2-13 στ. 31. 17. 21-25 στ. 29-31 σ. 24-30 στ. 30-33 στ. 44. 37. 24-34 στ. 5. 20. 40. 30-34 στ.9-11 σ. 28. 1-12 στ. 23-28 στ. 1-20 Στ21σ στ. 12-13 σ. 4. ο προσωπικός σταυρός των μαθητών και η σωτηρία της ψυχής των πιστών Η ίδρυση της εκκλησίας ως βασιλείας του Θεού στη γη θ΄ Η Μεταμόρφωση του Σωτήρος Θεραπεία δαιμονισμένου (σεληνιασμένου) νέου σ. 21-28 σ. 3. 19. 13-19 στ. 30-34 στ. 26. 32.1 στ. 23. 21. 43. 14-20 σ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . 24. 14-29 στ. 45. 14-29 .152 Κων. 14-23 στ. 6. 1-6 στ. 13-17 στ.Λεξικό 10. 36.35-43 στ. 1-6 στ. 39. 15. 7-12 στ. 29. 22. Περιεχόμενα του κατά Μάρκον Ευαγγελίου 1. 27-29 στ. 21-23. 34. 40-45 στ. 35. 18. 7. 20-27 στ. 9. 46. 14. 10. 10-21 στ. 33. 31-35 στ. 1-20 στ. 26-29 στ. Α. 35-39 σ. 34-38 στ. 30. Ο Ιωάννης ο Πρόδρομος και η διδασκαλία του α΄ Η βάπτιση του Κυρίου Οι πειρασμοί του Ιησού Ο Ιησούς προς τον κόσμο και οι πρώτοι μαθητές Θεραπεία του δαιμονισμένου της Καπερναούμ Η θεραπεία της πεθεράς του Πέτρου Άλλες θεραπείες του Κυρίου στην Καπερναούμ Η προσευχή του Κυρίου και η αναχώρησή του Η θεραπεία του λεπρού β΄ Η θεραπεία του παραλυτικού της Καπερναούμ Η εκλογή του Ματθαίου ως μαθητή του Κυρίου Η νηστεία Η αργία του Σαββάτου Η θεραπεία του ανθρώπου με το ξηρό χέρι γ΄ Άλλες θεραπείες κοντά στη λίμνη Γεννησαρέτ Η εκλογή των δώδεκα Αποστόλων Βολές κατά του Ιησού για συνέργια σατανική Η βλασφημία κατά του Αγίου Πνεύματος Οι πραγματικοί «συγγενείς» του Κυρίου Η παραβολή του σπορέως δ΄ Το λυχνάρι και το δίδαγμά του Η παραβολή του φυτρώματος του σπόρου Η παραβολή του κόκκου του σιναπιού Ο Ιησούς ηρεμεί τη θάλασσα Η θεραπεία του δαιμονιζόμενου των Γεργεσηνών ε΄ Η ανάσταση της κόρης του Ιάειρου Η θεραπεία της αιμορροούσης (γυναίκας με αιμορραγία) Δυσπιστία στη Ναζαρέτ κατά του Ιησού στ΄ Η αποστολή των δώδεκα μαθητών στον κόσμο Η αποκεφάλιση του Ιωάννου του Βαπτιστή Επιστροφή των δώδεκα μαθητών Ο χορτασμός των πέντε χιλιάδων Ο Ιησούς περπατά πάνω στη θάλασσα Διάφορα θαύματα του Κυρίου στη Γεννησαρέτ Η υποκριτική τυπολατρία των Φαρισαίων και η απάντηση του Κυρίου ζ΄ Το κήρυγμα του Κυρίου περί της πραγματικής ακαθαρσίας Θεραπεία της κόρης μιας Εθνικής (ειδωλολάτρισσας Χαναναίας) Θεραπεία κωφαλάλου Πολλαπλασιασμός των επτά άρτων και χορτασμός των 4. 41. 1-8 σ. 35-41 στ. 28-30 στ.

54. 84. 65. 46-52 στ. 19-20 10. 63. 42-45 στ. 3-9 στ. 1-4 στ. 47-52 στ. 85. «Φιλοδοξίες» μαθητών και μάθημα ταπεινώσεως Να μη σκανδαλίζουμε Ο Κύριος ομιλεί περί γάμου και διαζυγίου ι΄ Ο Κύριος ευλογεί τα παιδιά Ο πλούσιος νέος και το εμπόδιο του πλούτου Ο Κύριος προλέγει για τρίτη φορά το Πάθος και την Ανάστασή Του Ο Ιάκωβος και ο Ιωάννης ζητούν πρωτεία Ο Κύριος ομιλεί για την ταπείνωση και τη διακονία Θεραπεία του τυφλού της Ιεριχούς (Βαρτιμαίου) Η θριαμβευτική είσοδος του Κυρίου στα Ιεροσόλυμα ια΄ Η ξεραμένη συκιά Ο Κύριος διώχνει τους εμπόρους απ’ το Ναό Η δύναμη της πίστης Ερωτήσεις των Ιουδαίων για την εξουσία του Κυρίου Η παραβολή των κακών γεωργών του αμπελώνα ιβ΄ Ο φόρος του Καίσαρα και ο Θεός Απάντηση στους Σαδδουκαίους για την ανάσταση Η εντολή της αγάπης Ο Χριστός ο Υιός του Δαβίδ είναι Θεός «Μακριά από τους Γραμματείς» Το δίλεπτο της χήρας Προφητεία του Κυρίου για την καταστροφή των Ιεροσολύμων ιγ΄ Η δευτέρα παρουσία του Κυρίου Η συνομωσία κατά του Ιησού ιδ΄ Το μύρο της Βηθανίας Η προδοσία του Ιούδα Ο μυστικός δείπνος Η προτύπωση της Θείας Ευχαριστίας Ο Ιησούς προλέγει την άρνηση των μαθητών Ο Ιησούς στη Γεθσημανή Η εκτέλεση της προδοσίας του Ιούδα Η σύλληψη του Ιησού Ο Ιησούς «δικάζεται» από τους αρχιερείς Η άρνηση του Πέτρου Ο Κύριος μπροστά στον Πιλάτο ιε΄ Οι Ρωμαίοι στρατιώτες εμπαίζουν και βασανίζουν τον Κύριο Η σταύρωση του Κυρίου Ο θάνατος του Κυρίου Η μαρτυρία του εκατόνταρχου Οι γυναίκες κοντά στο Σταυρό Η ταφή του Κυρίου Οι μυροφόρες γυναίκες στον Τάφο του Κυρίου ιστ΄ Το αναστάσιμο μήνυμα του αγγέλου Η Μαρία Μαγδαληνή μεταδίδει το μήνυμα στους μαθητές Εμφανίσεις του αναστάντος Χριστού στους μαθητές Τελευταίες εντολές του Κυρίου στους μαθητές Η Ανάληψη του Κυρίου στ. 13-16 στ. 64. 73. 15-18 στ. 16-19 στ. 10-11 στ. 55. 50.Λεξικό 48. 1-23 στ. 1-12 στ.153 Κων. 49. 38-40 στ. 1-2 στ. 18-27 στ. 88. 66. Ο Κύριος προλέγει για δεύτερη φορά το Πάθος και την Ανάστασή του.33-38 στ. 13-17 στ. 38-50 στ. 40-41 στ. 35-41 στ. 22-25 στ-26-31 στ. 79. 39 στ. 77. 94. 52. 74. 56. 51. 43-46 στ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . 9-11 στ. Βιβλιογραφία . 5-8 στ.42-47 στ. 90. 60. Α.12-14. 69. 70. 66-72 στ. 71. 78. 57. 12-14 στ. 58. 24-37 στ.20-32 στ. 93. 33-37 στ. 1-12 στ. 92. 61. 32-42 στ. 27-33 στ. 86. 15-18 στ. 72. 12-21 στ. 53. 17-31 στ. 76. 28-34 στ. 80. 67.19-21 στ.35-37 στ. 1-11 στ. 81.53-65 στ. 75. 59. 41-44 στ. 1-15 στ. 83. 68. 82. 89. 91. 95. 30-32 στ. 32-34 στ. 87. 22-26 στ. 62.

Βασιλειάδη «Σωτήρ» 1996 16. Γαλανού αποστολική Διακονία 4 τόμοι γ΄ έκδοση 1998 15. Βέλα «Αποστολική Διακονία» β΄ έκδοση 1984 17. 5. Αντωνιάδου. «Αρχαιολογία και Αγία Γραφή» Ν.. Κωνσταντίνου «Γρηγόρη» 1973 12. .«Η Καινή Διαθήκη – κείμενο . «Εγκυκλοπαιδικό λεξικό της Α. 3.Ευσέβιος Καισαρείας Migne 20. Κολιτσάρα «Ζωή» 17 η έκδοση 1992 7. 2. Καραβιδόπουλου «Πουρνάρα» 1983 18.24 . Κονιδάρη «Αποστολική Διακονία» 3η έκδοση 1992 9. Τρεμπέλας «Σωτήρ» 3η έκδοση 1983 8. Γ.154 Κων. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .Λεξικό 1. Βέλα. «Λεξικό της αρχαίας ελληνικής γλώσσης» Ι. Κολιτσάρα «Ζωή» 1975 13. «Novum Testamentum Graece» Nestle – Aland Έκδοση 1979 Deutche Bibelstiftung 10. «Εισαγωγή στην Καινή Διαθήκη» Ι. Αλιβιζάτου. Α.Ιωάννου Χρυσοστόμου Migne 55-57 . «Υπόμνημα εις το κατά Μάρκον ευαγγέλιον» Π. «Οι βίοι των Αγίων» Μ. Σταματάκου «Φοίνιξ» 1972 .Ν. «Ταμείον Καινής Διαθήκης» Erasmus Schmidt «Αστήρ» 1990 11. Θ. Ε. . «Η Καινή Διαθήκη» Ε.Ωριγένους Migne 11-14 «Η Αγία Γραφή» (Ο΄) Εκδόσεις «Ζωή» 12η έκδοση 1991 «Η Καινή Διαθήκη μετά συντόμου ερμηνείας » Π. «Ο Μέγας Συναξαριστής της Ορθοδόξου Εκκλησίας» 12 τόμοι 6η έκδοση 2000 Αθήνα 14. 4. Α.22. Γραφής» Ι.«Σωτήρ» 35η έκδοση 1993 6. Θ. «Εβραϊκή Αρχαιολογία» Β. «Βιβλιοθήκη Ελλήνων Πατέρων και Εκκλησιαστικών Συγγραφέων » ΒΕΠΕΣ τόμοι 1-4 Αποστολική Διακονία 1955 19. «Λεξικόν των Γραφών» Γ. Ν.ερμηνευτική απόδοση » Ι. Τρεμπέλας .