Α .
Γ Ρ Α Μ Μ Α Τ Ι Κ Η ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΑ
1. Ουσιαστικά α' κλίσης Αρσ. - ης / -ας, Θηλ. - η / -α (Ποια αρσενικά έχουν κλητική σε - α;) Συνηρημένα αρσενικά σε -ης και θηλυκά σε -α/-η 2. Ουσιαστικά β' κλίσης Αρσ. + Θηλ. - ος , Ουδ. - ον Συνηρημένα σε -ους/-η/ουν και -ους/-ους/-ουν 3.Ουσιαστικά γ' κλίσης (Ιδιαίτερη προσοχή στα πόλις, δύναμις, άστυ, πέλεκυς, βασιλεύς, χειμών, γείτων, Σωκράτης, Περικλής, κτήμα, βέλος, πέρας, κρέας...) 4. Ανώμαλα Ουσιαστικά (ναυς, γυνή, πρεσβευτής, χείρ.) ΕΠΙΘΕΤΑ 1. Επίθετα β' κλίσης Τρικατάληκτα: Αρσ. - ος, Θηλ. - η / -α, Ουδ. -ον Δικατάληκτα: Αρσ. + Θηλ - ος, Ουδ. -ον Συνηρημένα σε -ους,-η/-α,-ουν και -ους,ους,-ουν (Ποια τρικατάληκτα έχουν θηλ. σε - η και ποια σε - α; Ποια επίθετα είναι δικατάληκτα; Ποια πτώση λείπει από τα συνηρημένα;) 2. Επίθετα γ' κλίσης Τρικατάληκτα Αρσ. - υς , Θηλ. - εια , Ουδ. - υ Αρσ. - ας , Θηλ. - ασα , Ουδ. - αν Αρσ. ων , Θηλ. - ουσα , Ουδ. - ον Αρσ. ας, Θηλ. - αινα , Ουδ. - αν Δικατάληκτα Αρσ. + Θηλ.- υς, Ουδ. - υ Αρσ. + Θηλ.- ων , Ουδ. - ον Αρσ. + Θηλ.- ης, Ουδ. - ες 3. Ανώμαλα επίθετα πολ-ύς, - λή, -ύ I μέγας, μεγάλη, μέγα I πας, πάσα, παν
όδε Κτητική: α'_εμός / ημέτερος.Β. γ'_ εαυτού/-ής (απόλυτα. -άντατος (μέλας.α πχ. ίσος. Αληθής > αληθώς.. αληθέστερον.. ολίγος. πάλαι. . εχθρός. ήσυχος. -Δεικτικές: ούτος. ολίγον.) Τριτόκλιτα δικατάλικτα : -έστερος. αισχρός. -ούστατος Τριτόκλιτα τρικατάλικτα: -ύτερος. συ.ΠΑΡΑΘΕΤΙΚΑ ΕΠΙΘΕΤΩΝ Ομαλά: Δευτερόκλιτα: -ό/ώτερος.γ'_ εός / σφέτερος Αυτοπαθητική: α'_εμαυτού /-ής. μέγας. αληθέστατα Ανώμαλα: ευ. -έστατος (χαρίεις. γεραιός ΠΑΡΑΘΕΤΙΚΑ ΕΠΙΡΡΗΜΑΤΩΝ Ομαλά: ΘΒ: θέμα θετικού + . εγγύς. διανεμητικά.) ΑΝΤΩΝΥΜΙΕΣ Προσωπική: εγώ.. κλέπτης. πλεονέκτης 3.παλαιός. ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΑ Από το 1 έως το 5 σε όλες τις κατηγορίες πολλαπλασιαστικά.) Ανώμαλα 1. άρπαξ.ό/ώτατος Δευτερόκλιτα συνηρημένα: -ούστερος. κακός. ευδαίμων.. πολύς (Στα παραπάνω προσοχή στην κλίση του Σ. ράδιος. μικρός...ως ΣΒ: αιτιατική ενικού αριθμού ουδ. β'_ σεαυτού/-ής. καλός.) -//: -άντερος.έστερος. ταχύς. ίδιος. φίλος 4.) -//: . -ύτατος (ευθύς. αγαθός. -έστατος (αληθής... Γένους (-ον) ΥΒ: θέμα υπερθετικού + . β'_ σος / υμέτερος. κατά το βελτίων) 2.. τακτικά. . βλάξ. πολύ.
αίρω. έω. δέδοικα/δέδια -Ρήματα β' συζυγίας: δίδωμι/δίδομαι. ο I όστις. αγγέλλω. αφικνούμαι. ίστημι / ίσταμαι. δίδωμι/δίδομαι. ό. τυγχάνω. γιγνώσκω. βούλομαι. φημί. γίγνομαι. αλίσκομαι. σκοπώ/σκοπούμαι. δέομαι) -Ανώμαλα: οίδα. ελαβόμην) -Ανώμαλοι Αόριστοι: έβην. αιρώ/αιρούμαι. -σμαι. είμι. μένω. χρώμαι / πλέω. φέρω.τι Ερωτηματική: τίς. απόλλυμι. τις. βάλλω. ακούω. φημι. βαίνω. εγράφην) -Αόριστος α' (έλυσα. έχω. όμνυμι ορώ. παρατατικό + αόριστο β') Αρχικοί χρόνοι: άγω/άγομαι.Αναφορικές: ος. φεύγω. υπισχνούμαι. θνήσκω. λείπω.τίς. λαγχάνω. ίστημι/ίσταμαι + επίσταμαι.-μμαι -Συνηρημένα σε -άω. φαίνω/φαίνομαι. δύναμαι ( σε ενεστώτα. η. οίδα.) -Παθητικός Αόριστος α' + β' (ελύθην. ερωτώ. αμαρτάνω. οίομαι/οίμαι. αισθάνομαι. λανθάνω. νέμω. μανθάνω. ευρίσκω. βάλω/βάλλομαι.τι Αόριστη: τις. πείθω. έπομαι. πυνθάνομαι. τί ΡΗΜΑΤΑ -Ενρινόληκτα και υγρόληκτα με άσιγμο συνηρημένο μέλλοντα + άσιγμο αόριστο α' (μένω. νέμω. χρώμαι. επίσταμαι. πάσχω. έγνων/εάλων -Παρακείμενοι σε -γμαι. ήτις. τίθημι/τίθεμαι. λαμβάνω. ίημι/ίεμαι. λέγω. έρχομαι. . -όω σε ενεστώτα και παρατατικό (ιδιαίτερη προσοχή στα: ζω. τίθημι/τίθεμαι. πίπτω. ελυσάμην) -Αόριστος β' (έλαβον. συλλέγω. ζω.
Είναι προτάσεις επιρρηματικές.. εναντιωματικής (σε εναντιωματική πρόταση. παρατατικού επειδή . 5. Μ ε τ ο χ ή : α) Κατηγορηματική ( Προσοχή στα ρήματα εξάρτησης) β) Επιρρηματική ( προσοχή στα «σημάδια» που δείχνουν το είδος) γ) Ανάλυση: επιθετικής (σε αναφορική πρόταση). 1) Αν εξαρτηθούν από ρήμα ψυχικού πάθους. Δ ε υ τ ε ρ ε ύ ο υ σ ε ς π ρ ο τ ά σ ε ι ς . αιτιολογικής ( σε αιτιολογική πρόταση με επεί. κατηγορούμενο. δοτικής. τελικής (σε τελική πρόταση με ίνα + υποτακτική αορίστου ή όπως + οριστική μέλλοντα). τελικό της αναφοράς. παρόμοια με την υποθετική). + οριστική 1_ αν η μετοχή είναι χρόνου αορίστου). επειδή.. Είναι προτάσεις ονοματικές. εισάγονται με το ότι για αντικειμενική αιτία ή με το ει για υποθετική αιτιολογία. + οριστική αορίστου αν η σε οριστική ενεστώτα ή αν η μετοχή είναι χρόνου ενεστώτα ή με επεί. Ο μ ο ι ό π τ ω τ ο ι ο ν ο μ α τ ι κ ο ί π ρ ο σ δ ι ο ρ ι σ μ ο ί (επιθετικοί. ότε. τελικό του σκοπού. υποκείμενο.. Α π α ρ έ μ φ α τ ο : α) έναρθρο (λειτουργεί όπως ακριβώς και ένα ουσιαστικό) β) άναρθρο ( 7 χρήσεις: αντικείμενο. Εκφράζουν κρίση (υποκειμενική με το ώς και αντικειμενική με το ότι). Χρησιμεύουν ως επιρρηματικοί προσδιορισμοί της αιτίας. επειδή .Β .. αντικείμενα και επεξηγήσεις. διότι. επεί.. Α) ΕΙΔΙΚΕΣ: εισάγονται με τους ειδικούς συνδέσμους ότι. παραθέσεις.. Χρησιμεύουν ως υποκείμενα. Εκφέρονται με τις ίδιες εγκλίσεις των ειδικών δευτερευουσών προτάσεων. Ε τ ε ρ ό π τ ω τ ο ι ο ν ο μ α τ ι κ ο ί π ρ ο σ δ ι ο ρ ι σ μ ο ί (τα είδη της γενικής. κατηγορηματικοί. επεξηγήσεις) 2. ότι.. απόλυτο) 4. οπότε. Προσοχή. Εκφέρονται με τις εγκλίσεις κρίσεως και ευκτική του πλαγίου λόγου αν εξαρτηθούν από ρήμα ιστορικού χρόνου. αιτιατικής) 3. Σ Υ Ν Τ Α Κ Τ Ι Κ Ο 1. επεξήγηση. Εκφράζουν κρίση. ώς. υποθετικής αορίστοι ( σε υποθετική πρόταση με ει + οριστική ή αν . ανάλογα με το ρήμα εξάρτησης που αποτελεί την απόδοση). .. επειδή. Β) ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΕΣ: εισάγονται με τους αιτιολογικούς συνδέσμους ώς.+ οριστική ενεστώτα ή παρατατικού αν η μετοχή είναι χρόνου ενεστώτα ή με επεί.+ υποτακτική ή ει + ευκτική.
είναι προτάσεις επιρρηματικές. είναι προτάσεις επιρρηματικές. αντικείμενα και επεξηγήσεις. απαγορεύω. ευκτική του πλαγίου λόγου. αν. λόγος είναι εκείνος στον οποίο η απόδοση είναι το ρήμα κύριας πρότασης (για τα είδη των ανεξάρτητων υποθ. β) πλαγιασμένος υποθ. 3) Οι αιτιολογικές λειτουργούν και ως επεξήγηση σε εμπρόθετο προσδιορισμό της αιτίας της πρότασης εξάρτησης. λόγων μπορούμε να συμβουλευτούμε το οικείο κεφάλαιο του σχολ. συντακτικού). ώς (οι αρνητικές και με σκέτο μη). και οριστική για φόβο πραγματοποιημένο. Εκφέρονται με απλή οριστική (1ο & 2ο είδος). Χρησιμεύουν ως βάση νοήματος μιας κύριας πρότασης. λόγος είναι εκείνος στον οποίο η απόδοση είναι ένα από τα είδη του πλαγίου λόγου.. Εκφέρονται με υποτακτική (για φόβο προσδοκώμενο). σε εμπρόθετο Δ) ΕΝΔΟΙΑΣΤΙΚΕΣ (φόβου ή διστακτικές): εισάγονται με τους ενδοιαστικούς συνδέσμους μή. Παρατηρήσεις στους υποθετικούς λόγους: Υποθετικός λόγος είναι το ζεύγος που σχηματίζουν μια δευτερεύουσα υποθετική πρόταση μαζί με την απόδοσή της. Επομένως. Χρησιμεύουν ως υποκείμενα.. όπως. Εκφράζουν κυρίως κρίση. Επομένως. Πιο αναλυτικά : α) Ανεξάρτητος υποθ. Εκφράζουν κρίση ή επιθυμία. Προσοχή: Οι τελικές λειτουργούν και ως επεξήγηση προσδιορισμό του σκοπού της πρότασης εξάρτησης.2) Οι αιτιολογικές που εισάγονται με ει και εξαρτώνται από τις απρόσωπες εκφράσεις αισχρόν εστί. Γ) ΤΕΛΙΚΕΣ: εισάγονται με τους τελικούς συνδέσμους Ινα. δηλ. Εκφέρονται με υποτακτική (προσδωκόμενος σκοπός). ήν. Ανάλογα με τη μορφή της απόδοσης μπορούμε να κάνουμε λόγο για α) ανεξάρτητους. είναι προτάσεις ονοματικές.: · · · ειδική πρόταση ειδικό απαρέμφατο τελικό απαρέμφατο που εξαρτάται από ρήματα που σημαίνουν διατάζω. . θαυμαστόν εστι. Χρησιμεύουν ως επιρρηματικοί προσδιορισμοί του σκοπού. ευκτική του πλαγίου λόγου και οριστική ιστορικού χρόνου (για ανεκπλήρωτο σκοπό). δεινόν εστί είναι ονοματικές και λειτουργούν ως υποκείμενα στις απρόσωπες αυτές εκφράσεις. Ε) ΥΠΟΘΕΤΙΚΕΣ: εισάγονται με τους υποθετικούς συνδέσμους εί. υποτακτική (3ο & 4ο είδος) και ευκτική (5ο & 6ο είδος). μή ον. συμβουλεύω . προτρέπω/αποτρέπω. αν εξαρτηθούν από ρήμα ιστορικού χρόνου. β) πλαγιασμένους και γ) εξαρτημένους υποθ. Επομένως. Εκφράζουν επιθυμία. λόγους. εάν.
. που εξαρτάται από ρήματα αίσθησης κι αντίληψης (είναι αυτή που μεταφράζεται με ότι. επάν αντί επεί. θ2ρ\Λ/| θ2π και εκφέρεται 1 Χρονικοϋποθετικές είναι οι χρονικές προτάσεις που εκφέρονται συνήθως με υποτακτική και ευκτική..· · κατηγορηματική μτχ. αρκεί να μην εξαρτάται από ρήματα με τις σημασίες που είδαμε παραπάνω.. εξαρτώμενο από ρήμα προτροπής. Όσες μάλιστα εκφέρονται με υποτακτική δεν εισάγονται απλώς με κάποια αναφορική αντωνυμία αλλά με αναφορική αντωνυμία ακολουθούμενη από το αοριστολογικό αν . ) πλάγια ερώτηση Πρακτικά να θυμάστε: Αν σε μια περίοδο έχουμε 3 τουλάχιστο προτάσεις (ΚΠ + Υποθ. οπόταν αντί οπότε.) 2 Αναφορικοϋποθετικές είναι οι αναφορικές προτάσεις που εκφέρονται συνήθως με υποτακτική και ευκτική. Κατηγορηματική μετοχή εξαρτώμενη από ρήμα αίσθησης. πριν αν αντί πριν . Σε μια περίοδο αποτελούμενη από 2 προτάσεις (ΚΠ + Υποθετική πρόταση) το ρόλο της απόδοσης τον έχει: — το ρήμα της ΚΠ εφόσον μέσα στην ΚΠ δεν υπάρχει μορφή πλαγίου λόγου. λόγοι στους οποίους η υπόθεση δεν είναι δευτερεύουσα υποθετική πρόταση αλλά κάποια ισοδύναμη έκφραση.. πλην της κατηγορηματικής που μεταφράζεται με ότι. λόγος είναι εκείνος στον οποίο η απόδοση είναι: · · · οποιαδήποτε δευτερεύουσα πρόταση (εκτός από ειδική / πλ... Ειδικό απρμφ. αποτροπής. δηλ.. Πρόταση + Ειδική πρόταση) τότε το ρόλο της απόδοσης συνήθως τον έχει η Ειδική πρόταση. ερωτηματική) τελικό απαρέμφατο. επειδάν αντί επειδή. οποιαδήποτε μετοχή. Όσες μάλιστα εκφέρονται με υποτακτική δεν εισάγονται απλώς με κάποιο χρονικό σύνδεσμο αλλά με χρονικό σύνδεσμο ακολουθούμενο από το αοριστολογικό αν ( όταν αντί ότε. — Αν όμως στην ΚΠ υπάρχουν τα παραπάνω. . Συγκεκριμένα το ρόλο της υπόθεσης μπορούν να τον υποκαταστήσουν τα εξής: εναντιωματική πρόταση χρονικοϋποθετική πρόταση · · · · · 1§ αναφορικοϋποθετική πρόταση 2§ τελική πρόταση που εισάγεται με νν9) με υποτακτική υποθετική μετοχή εναντιωματική μετοχή Θ2Π. γνώσης. [γ) εξαρτημένος υποθ. τότε αυτά επιτελούν το ρόλο της απόδοσης.. Τελικό απρμφ.] Λανθάνοντες υποθετικοί λόγοι Λανθάνοντες είναι οι υποθ..
έφ' φ τε συντάσσονται επίσης με απαρέμφατο και δηλώνουν όρο ή συμφωνία. Εκφράζουν κρίση ή επιθυμία. υποτακτική και ευκτική.· · αναφορικοϋποθετική μετοχή χρονικοϋποθετική μετοχή 4§ 3§ Πρέπει. επειδή. Επομένως. Ι) ΑΝΑΦΟΡΙΚΕΣ: 3 Αναφορικοϋποθετική είναι συνήθως η επιθετική μετοχή που μεταξύ αυτής και του άρθρου της υπάρχει άρνηση μή 4 Χρονικοϋποθετική είναι η μετοχή αορίστου που δεν μεταφράζεται με αόριστο αλλά με μέλλοντα. σκοπό. ώς. και ευκτική του πλαγίου λόγου. επομένως. 2) Τα έφ' φ. επεί. ΣΤ) ΕΝΑΝΤΙΩΜΑΤΙΚΕΣ / ΠΑΡΑΧΩΡΗΤΙΚΕΣ: εισάγονται με τους συνδέσμους εί καί. απορηματική υποτακτική. είναι προτάσεις επιρρηματικές.ή. Είναι λανθάνουσες υποθέσεις. Εκφράζουν κρίση ή επιθυμία. ει . που δηλώνουν υποκειμενικό συμπέρασμα ή φυσικό επακόλουθο. . όταν. Εκφέρονται με οριστική.είτε (ολικής άγνοιας). Εκφέρονται με απλή οριστική. Προσοχή: ο χρονικός σύνδεσμος δευτερεύουσες προτάσεις. πρίν. Εκφράζουν κρίση. πριν εισάγει χρονικές απαρεμφατικές Η) ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΙΚΕΣ: εισάγονται με τους συμπερασματικούς συνδέσμους ώστε. είναι προτάσεις ονοματικές. άν καί. οπόταν. όρο ή συμφωνία. Θ) ΠΛΑΓΙΕΣ ΕΡΩΤΗΜΑΤΙΚΕΣ: εισάγονται με τα ει. Δηλώνουν εναντίωση προς την κύρια πρόταση. Δηλώνουν συμπέρασμα ή επακόλουθο. αντικείμενα και επεξηγήσεις. είναι προτάσεις επιρρηματικές. Επομένως. Εκφράζουν κρίση ή επιθυμία. δυνητική οριστική. Προσοχή: 1) Ο συμπερασματικός σύνδεσμος ώστε εισάγει συμπερασματικές απαρεμφατικές δευτερεύουσες προτάσεις. λανθάνουσες υποθέσεις). Χρησιμεύουν ως υποκείμενα. αν μας ζητηθεί να εντοπίσουμε σε ένα κείμενο και να αναγνωρίσουμε τους υποθετικούς λόγους.. Ζ) ΧΡΟΝΙΚΕΣ: εισάγονται με τους χρονικούς συνδέσμους ότε. είναι προτάσεις επιρρηματικές. να είμαστε πολύ προσεκτικοί. Επομένως. όπως και οι υποθετικές. είτε . έφ' ω. δυνητική ευκτική. υποτακτική και ευκτική (χρονικοϋποθετικές. ονδ' εάν. Χρησιμεύουν ως επιρρηματικοί προσδιορισμοί του χρόνου. Επομένως. και άν. ονδ' εί. πρέπει να έχουμε όλα τα παραπάνω υπόψη. έφ' ω τε. με ερωτηματικές αντωνυμίες και ερωτηματικά επιρρήματα (μερικής άγνοιας).. οπότε. μηδ' εάν. διότι. καϊ εί. δυνητική οριστική και δυνητική ευκτική. καθώς και με αναφορικές αντωνυμίες και αναφορικά επιρρήματα (μερικής άγνοιας). Εκφέρονται με οριστική (καθαρές). Εκφέρονται με οριστική. κάν. εάν καί..
αλλά κύρια. χρονικές β)στις χρονικές με «πριν» . ει. τελικές ει: πλάγιες ερωτηματικές. αιτιολογικές. ευχετική ευκτική και προστακτική. μη ως: ειδικές. πλάγιες ερωτηματικές. είναι προτάσεις άλλοτε επιρρηματικές και άλλοτε ονοματικές. όταν εκφράζουν κρίση.ημιπεριόδου δεν εισάγουν δευτερεύουσα αναφορική πρόταση. εναντιωματικές/παραχωρητικές (σε συνδυασμό με το «και») μη: ενδοιαστικές τελικές ό. γ) στις υποθετικές ( να γνωρίζεις τα είδη των υποθετικών λόγων) . πλάγιες ερωτηματικές επει(δή): αιτιολογικές.επίθετο.τι. συμπερασματικές. Γενικά. αναφορικές-παραβολικές. για τις δευτερεύουσες: Προσοχή στους συνδέσμους εισαγωγής + στα ρήματα εξάρτησης Ιδιαίτερη προσοχή: α) στις προτάσεις που εισάγονται με τα: ως.α)ΑΠΛΕΣ: εισάγονται με αναφορικές αντωνυμίες και αναφορικά επιρρήματα. αιτιολογικές όπως: πλάγιες ερωτηματικές. Οι αναφορικο-τελικές εξαρτώνται από ρήμα κίνησης ή σκόπιμης ενέργειας και εκφέρονται με οριστική μέλλοντα. Εκφέρονται με υποτακτική. Οι αναφορικο-υποθετικές εκφέρονται με υποτακτική ή ευκτική.τι: αναφορικές. Προσοχή: Οι αναφορικο-αιτιολογικές εξαρτώνται από ρήμα ψυχικού πάθους. ότι: ειδικές. ό. Συχνά εκφέρονται με απαρέμφατο. δυνητική οριστική και δυνητική ευκτική. υποθετικές. πααβολικές. β) ΜΕΙΚΤΕΣ: αναφορικο-τελικές. χρονικές. όταν εκφράζουν επιθυμία. Οι αναφορικο-συμπερασματικές συνήθως εξαρτώνται από πρόταση με δεικτική αντωνυμία ή δεικτικό επίρρημα. αιτιολογικές. Στην περίπτωση αυτή πρέπει το αναφορικό να αναφέρεται στα προηγούμενα και ισοδυναμεί στη μετάφραση συνήθως με δεικτική αντωνυμία. Χρησιμεύουν ως επιρρηματικοί προσδιορισμοί ή αντικαθιστούν ουσιαστικό . τελικές. Εκφέρονται με απλή οριστική. Οι προτάσεις με ώσπερ είναι αναφορικο-παραβολικές (συνήθως εννοείται το ρήμα τους από τον αμέσως προηγούμενο ρηματικό τύπο) Προσοχή: τα αναφορικά στην αρχή περιόδου . ότι . αναφορικο-συμπερασματικές. όπως. «ώστε». επει(δή). «εφ'ω(τε)». Επομένως. αναφορικουποθετικές. Εκφράζουν κρίση ή επιθυμία. αναφορικο-αιτιολογικές. συμπερασματικές με «ως». διότι συνήθως αντί ρήματος εκφέρονται με απαρέμφατο.
α) Όταν μας ζητηθεί να εντοπίσουμε τον πλάγιο λόγο σε κάποια περίοδο και κατόπιν να τον μετατρέψουμε σε ευθύ πρέπει να έχουμε να έχουμε υπόψη ότι ο πλάγιος λόγος έχει τις ακόλουθες μορφές: 1. χρονικοϋποθετικές. "αποτρέπω". ως).) τελικό απαρέμφατο (μόνο αυτό που εξαρτάται από ρήματα που σημαίνουν "διατάζω". σε πρόταση που 5Αν το ρήμα εξάρτησης έχει τη σημασία "ελπίζω". "νομίζω" / φησί γράφειν (ευθύς λόγος: γράφω). "προτρέπω". σε πρόταση που εκφέρεται με μια από τις εγκλίσεις κρίσης. διότι στον ευθύ λόγο αντιστοιχεί σε κύρια πρόταση επιθυμίας (δηλ. Οτιδήποτε λοιπόν βρούμε από τα παραπάνω γνωρίζουμε ότι είναι πλάγιος λόγος. αναφορικοϋποθετικές. Π λ ά γ ι ο ς λόγος.. "γνωρίζω". απειλώ". διότι και σ' αυτές κάνω αναγνώριση υποθετικού λόγου (λανθάνουσες υποθέσεις). ειδική πρόταση (πρόταση του ότι. Κατηγορηματική μετοχή (αυτή μόνο που εξαρτάται από ρήματα αίσθησης/γνώσης/αντίληψης/δείξης/αγγελίας και μεταφράζεται με ότι. . Αν ακολουθεί απαρέμφατο αορίστου δεν υφίσταται πλάγιος λόγος(απλό τελικό απαρέμφατο). Οι τρεις πρώτες μορφές ονομάζονται πλάγιος λόγος κρίσης διότι στον ευθύ λόγο αντιστοιχούν σε κύρια πρόταση κρίσης (δηλ. 4. "αισθάνομαι (με τη βοήθεια κάποιας αίσθησής μου)" / λέγει ότι γράφει (ευθύς λόγος : γράφω) ειδικό απαρέμφατο 5§. όπως οριστική/δυνητική οριστική/δυνητική ευκτική) Η πέμπτη μορφή ονομάζεται πλάγιος λόγος επιθυμίας.δ) στις εναντιωματικές / παραχωρητικές. μετά από ρήματα με τη σημασία "λέγω". "υπόσχομαι". ) / αγγέλλει τούτους ερχομένους ( ευθύς λόγος: ούτοι έρχονται) πλάγια ερώτηση / ερωτά αυτόν τι ποιεί (ευθύς λόγος: τι ποιείς. "ορκίζομαι" τότε να γνωρίζουμε ότι μόνο αν ακολουθεί απαρέμφατο μέλλοντα (ειδικό) έχουμε πλάγιο λόγο. Αναφορικά με το φαινόμενο του πλαγίου λόγου πρέπει να είμαστε έτοιμοι να αντιμετωπίσουμε δύο ζητούμενα: α) στα πλαίσια ενός κειμένου να εντοπίσουμε τους πλάγιους λόγους και να τους μετατρέψουμε σε ευθύ και β) να μετατρέψουμε κάποια πρόταση ή περίοδο από τον ευθύ στον πλάγιο λόγο. 3. 6. 5. μετά από ρήματα με τη σημασία "λέγω".. "ζητώ". "εύχομαι") / κελεύει σε ελθείν (ευθύς λόγος: ελθέ) 2.
"γνωρίζω".Αν η κύρια πρόταση είναι κρίσης μπορεί να γίνει είτε ειδική πρόταση. αφού εντοπίσω τον πλάγιο λόγο σε μια περίοδο.Αν η κύρια πρόταση είναι είναι επιθυμίας τότε θα μετατραπεί σε τελικό απαρέμφατο αρκεί το ρήμα εξάρτησης να σημαίνει "διατάζω". β) Όταν μας ζητηθεί να μετατρέψουμε κάποια πρόταση ή περίοδο από τον ευθύ στον πλάγιο λόγο πρέπει να εργαστούμε ως εξής: ί. Η ακριβής μορφή του πλαγίου λόγου θα καθορισθεί από το ρήμα εξάρτησης. Ύστερα λοιπόν από ρήμα εξάρτησης με τη σημασία "λέγω". "εύχομαι" / μη πράττετε φαύλα κελεύει αυτούς μη πράττειν φαύλα 6Στην περίπτωση όπου θα μετατρέψουμε την κύρια πρόταση του ευθέως λόγου σε απαρέμφατο θα πρέπει να προσέξουμε την πτώση του υποκειμένου του (σε ονομαστική ή αιτιατική). είτε ειδικό απαρέμφατο 6§ είτε./ την κατηγορηματική μετοχή σε κύρια πρόταση κρίσης .εκφέρεται με μια από τις εγκλίσεις επιθυμίας. β) το τελικό απρμφ. . ευχετική ευκτική. τέλος. όπως προστακτική. προτρεπτική υποτακτική) Η τέταρτη μορφή άλλοτε είναι πλάγιος λόγος κρίσης και άλλοτε πλάγιος λόγος επιθυμίας ανάλογα με την έγκλιση της ευθείας ερώτησης στην οποία αντιστοιχεί. "αποτρέπω". "νομίζω" ο πλάγιος λόγος θα είναι ειδικό απαρέμφατο / Έλληνες αεί παίδες εισίν λέγει (τους) Έλληνας αεί παίδας είναι Ύστερα. "αισθάνομαι (με τη βοήθεια κάποιας αίσθησής μου)" ο πλάγιος λόγος θα είναι ειδική πρόταση / Έλληνες αεί παίδες εισίν λέγει ότι Έλληνες αεί παίδες εισίν Ύστερα από ρήμα με τη σημασία "λέγω". γ) την πλάγια ερώτηση σε ευθεία ερώτηση. μετατροπή απλής (κύριας) πρότασης σε πλάγιο λόγο. Με βάση τα παραπάνω. Μετοχή / Έλληνες αεί παίδες εισίν οίδε (τους) Έλληνας αεί παίδας όντας . . σε κύρια πρόταση επιθυμίας. κατηγορηματική μετοχή. "δείχνω" ο πλάγιος λόγος θα είναι κατηγ. Αφαιρώ κατ' αρχήν το ρήμα εξάρτησης. να θυμόμαστε δηλαδή τους κανόνες περί ταυτοπροσωπίας και ετεροπροσωπίας. "γνωρίζω". Βέβαια σε κάθε περίπτωση δεν είναι δυνατή η μετατροπή και στις τρεις παραπάνω μορφές. από ρήμα εξάρτησης με τη σημασία "αισθάνομαι". "ζητώ". προχωρώ στην μετατροπή του σε ευθύ. τέλος. "προτρέπω". και στη συνέχεια μετατρέπω: α) την ειδική πρόταση / το ειδικό απρμφ. "αντιλαμβάνομαι".
αδιάφορα) ότι Έλληνες αεί παίδες αν ήσαν π.ειδικό απαρέμφατο κατηγ.λόγου) αλλά Έλληνες αεί παίδες εισίν έλεγεν (= ιστορικός χρόνος) ότι Έλληνες αεί παίδες είεν (αντικατάσταση της οριστικής του ευθ. αυτή θα μετατραπεί σε πλάγια ερώτηση / ποίαν οδόν επί τον βίον τράπωμαι. Αν όμως το ρήμα εξάρτησης του πλάγιου λόγου είναι παρελθοντικού χρόνου τότε στη δευτερεύουσα ειδική/πλάγια ερωτηματική πρόταση πρέπει να αλλάξω την οριστική / υποτακτική του ευθέως λόγου σε Ευκτική του Πλάγιου Λόγου / Έλληνες αεί παίδες εισίν λέγει (= αρκτικός χρόνος) ότι Έλληνες αεί παίδες εισίν_(διατήρηση της οριστικής του ευθ. αυτές οι εγκλίσεις στον πλάγιο λόγο παραμένουν ίδιες / Έλληνες αεί παίδες αν ήσαν λέγει ή έλεγεν (= αρκτικός χρόνος ή ιστορικός χρόνος. Αν έχω να μετατρέψω σε πλάγιο λόγο μια κύρια μαζί με μια δευτερεύουσα πρόταση.πλάγ. Χαίρω διότι ευδοκιμείς έλεγεν ότι χαίροι [ή : χαίρειν ] διότι ευδοκιμοί . Μετατροπή περιόδου σε πλάγιο λόγο. η έγκλιση τόσο της ειδικής όσο και της αιτιολογικής παραμένουν ίδιες Αν όμως το ρήμα εξάρτησης του πλάγιου λόγου είναι παρελθοντικού χρόνου τότε στη δευτερεύουσα πρόταση πρέπει να αλλάξω την οριστική / υποτακτική του ευθέως λόγου σε Ευκτική του Πλάγιου Λόγου. ενώ η δευτερεύουσα πρόταση θα παραμείνει δευτερεύουσα με πιθανή αλλαγή της έγκλισης του ρήματός της.Αν η κύρια πρόταση είναι ευθεία ερώτηση. να θυμόμαστε ότι. ερωτά ποίαν/οποίαν οδόν επί τον βίον τράπηται. Γενικά. η έγκλιση τόσο της ειδικής όσο και της αιτιολογικής μετατρέπονται σε ευκτική του πλάγιου λόγου.μετοχή . Εδώ.ερώτηση . Προσοχή: στην περίπτωση που θα έχουμε μετά την μετατροπή ειδική πρόταση ή πλάγια ερώτηση θα πρέπει να προσέξουμε την έγκλιση. τότε πρέπει να θυμάμαι ότι η κύρια πρόταση θα μετατραπεί όπως περιγράψαμε παραπάνω (σε ειδική πρόταση . [Χαίρω] (διότι ευδοκιμείς) = κύρια πρόταση + δευτερεύουσα αιτιολογική λέγει ότι χαίρει [ή : χαίρειν ] διότι ευδοκιμεί . επειδή το ρήμα εξάρτησης είναι αρκτικού χρόνου. λόγου από ευκτική του πλαγίου λόγου) Αν ωστόσο η κύρια πρόταση του ευθέως λόγου εκφέρεται με δυνητική έγκλιση (ή με οριστική παρατατικού/υπερσυντελίκου). Εδώ.τελικό απρέμφατο). . επειδή το ρήμα εξάρτησης είναι ιστορικού χρόνου. τότε η έγκλιση δεν υφίσταται καμιά αλλαγή.. αν το ρήμα εξάρτησης είναι παροντικού χρόνου.
μετά από τελεία. Επιρρήματα. ^ δυνητικό: α) με οριστική παρελθοντικού χρόνου σχηματίζει τη δυνητική οριστική. Μένει αμετάφραστο. Εμπρόθετοι. Μεταφράζεται με θα + παρατατικό. Ε π ι ρ ρ η μ α τ ι κ ο ί π ρ ο σ δ ι ο ρ ι σ μ ο ί . Εισάγει δευτ. ^ αοριστολογικό: βρίσκεται σε δεύτερη θέση μετά από χρονικό σύνδεσμο (χρονικοϋποθετικές προτάσεις). Τ α ε ί δ η τ ο υ α ν ^ υποθετικό: βρίσκεται πάντα σε αρχή πρότασης. Επιρρηματικές μετοχές. Σ' αυτές τις περιπτώσεις μπορεί να ισοδυναμεί στη σημασία είτε με δυνητική οριστική είτε με δυνητική ευκτική. Πλάγιες πτώσεις (που αναφέρονται σε ρηματικό τύπο. Μπορεί όμως να απομακρυνθεί απ' αυτόν και να βρεθεί πολύ μπροστά στην πρόταση όταν αυτή αρχίζει με άρνηση ή ερωτηματική λέξη. . 4. 7. γ) με ειδικό απαρέμφατο ή με κατηγορηματική συνήθως μετοχή. λόγων). β) με ευκτική οποιουδήποτε χρόνου πλην μέλλοντα σχηματίζει τη δυνητική ευκτική. 1. Μεταφράζεται με αν. υποθετική πρόταση που εκφέρεται με υποτακτική (2ο/3ο είδος υποθ. Επιρρηματικά κατηγορούμενα. τότε η έγκλισή της παραμένει ίδια. αλλά δεν είναι αντικείμενό του). άνω τελεία ή κόμμα. 6. ανάλογα με το τι επιβάλλουν τα συμφραζόμενα. τελικό σύνδεσμο (τελικές προτάσεις του υποτιθέμενου σκοπού) και αναφορική αντωνυμία (αναφορικοϋποθετικές προτάσεις). 3. όπως και το υποθετικό Θ 2 Π . Για τη θέση του βλ. Μεταφράζεται με ότι θα. Συνήθως βρίσκεται λίγο πριν ή μετά το ρηματικό τύπο. 2. παραπάνω.Αν η δευτερεύουσα πρόταση εκφέρεται με δυνητική έγκλιση ή με οριστική παρατατικού / υπερσυντελίκου. Συντάσσεται πάντα με υποτακτική. 5. Μεταφράζεται με θα + παρατατικό ή υπερσυντέλικο.. + παρατατικό. 8.. Επιρρηματικές προτάσεις. Η θέση του δεν είναι σταθερή.
