Β΄ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΑΞΗ: ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ / ΘΕΤΙΚΗΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ
ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ
ΘΕΜΑ Α
Α1. Α2. Α3. Α4. Α5. δ γ β γ α. Σωστό,
β. Λάθος,
γ. Σωστό,
δ. Λάθος,
ε. Σωστό.
ΘΕΜΑ Β
B1.1. Σωστή επιλογή (β) Η κατεύθυνση της ταχύτητας υ0 είναι ίδια µε την κατεύθυνση των δυναµικών γραµµών του οµογενούς ηλεκτρικού πεδίου. Το σωµατίδιο κατά τη διάρκεια της κίνησης του από το σηµείο A στο σηµείο B, εκτελεί ευθύγραµµη οµαλά επιβραδυνόµενη κίνηση υπό την επίδραση της δύναµης του ηλεκτρικού πεδίου. – +
E
m, q
υ0
Fηλ
m, q B
υ0 2
A
+
–
V
Σελίδα 1 από 7
Εφαρµόζουµε το 2ο Νόµο του Νεύτωνα στον άξονα της κίνησης του φορτισµένου σωµατιδίου.
| ΣF |= m⋅ | α | ⇒ Fηλ = m⋅ | α | ⇒ Ε⋅ | q | = m⋅ | α | ⇔| α |= E⋅ | q | m
(1)
Η ταχύτητα του σωµατιδίου θα ικανοποιεί την εξίσωση
υ= υ0 2
υ = υ0 − | α | ⋅t
⇒
υ0 υ υ = υ0 − | α | ⋅t ⇒| α | ⋅t = 0 ⇔ t = 0 2 2 2 |α |
⇒ t = 2 ⋅ E⋅ | 0q |
(1)
m ⋅υ
B1. 2. Σωστή επιλογή (α) Εφαρµόζοντας ΘΜΚΕ από το σηµείο Α στο σηµείο Β, έχουµε ότι:
1 υ2 1 Kτελ − Kαρχ = WFηλ ⇒ m 0 − mυ02 = − | q | ⋅VAB ⇒ 2 4 2 mυ02 4mυ02 3mυ02 ⇒ − = − | q | ⋅VAB ⇒ − = − | q | ⋅VAB ⇒ V AB 8 8 8
2 3mυ0 = 8| q |
B2. 1. Σωστή επιλογή (α) Υπό την επίδραση της δύναµης F η αρχικά ακίνητη ράβδος ξεκινά να επιταχύνεται και στα άκρα της αναπτύσσεται ηλεκτρεγερτική δύναµη από επαγωγή Eεπ = Bυ ℓ (1). Στα ελεύθερα ηλεκτρόνια της ράβδου ασκείται από το µαγνητικό πεδίο δύναµη Lorentz η οποία τα κατευθύνει προς το άκρο Ν. Εποµένως στο άκρο Ν της ράβδου έχουµε συσσώρευση αρνητικού φορτίου και στο άκρο Μ περίσσεια θετικού φορτίου. Συνεπώς το κλειστό κύκλωµα ΑΜΝΖ διαρρέεται από επαγωγικό ρεύµα και η ράβδος δέχεται από το µαγνητικό πεδίο δύναµη Laplace, όπως φαίνεται στο παρακάτω σχήµα.
Σελίδα 2 από 7
M Α I
+
B
x
R
FL
F
Ζ
–
N Α M
y
+
I R R
–
Eεπ
Ζ
N
Εφαρµόζοντας το Νόµο του Ohm στο κλειστό κύκλωµα ΑΜΝΖ, έχουµε ότι:
I= Eεπ E ⇒ I = επ Rολ R+R
(1)
⇒
I=
Bυ ℓ 2R
(2)
Συνεπώς η δύναµη Laplace που δέχεται η ράβδος θα ισούται µε:
(2)
FL = BI ℓ
⇒
Bυ ℓ B 2υ ℓ 2 FL = B ℓ ⇒ FL = 2R 2R
(3)
Σύµφωνα µε το 2ο Νόµο του Νεύτωνα η ράβδος θα κινηθεί µε επιτάχυνση:
a= ΣF F − FL ⇒a= m m
(3)
F−
⇒ a=
B 2υ ℓ 2 2R m
(4)
Εποµένως, η αύξηση της ταχύτητας της ράβδου προκαλεί µείωση της επιτάχυνσης της. ∆ηλαδή η κίνηση της ραβδου είναι επιταχυνόµενη µε επιτάχυνση ελαττούµενου µέτρου.
Σελίδα 3 από 7
B2.2. Σωστή επιλογή (β) Σύµφωνα µε την Αρχή ∆ιατήρησης της Ενέργειας ο ρυθµός µε τον οποίο προσφέρεται ενέργεια στη ράβδο µέσω του έργου της δύναµης F είναι ίσος µε το άθροισµα του ρυθµού αύξησης της κινητικής ενέργειας της ράβδου και του ρυθµού παραγωγής θερµότητας στο κύκλωµα.
PF = dK + PΘ ⇒ F ⋅υ = ΣF ⋅υ + I 2 ( R + R) ⇒ dt
FL = F
3
Απόδειξη Ο ρυθµός µεταβολής της κινητικής ενέργειας είναι ίσος µε:
dK dWΣF dx = = ΣF ⋅ = ΣF ⋅υ dt dt dt
F ⋅υ = ( F − FL ) ⋅υ + 2 I 2 R F ⋅υ =
⇒
F F ⋅υ = F − ⋅ υ + 2 I 2 R ⇒ 3
F F ⋅υ 2F ⋅ υ + 2 I 2 R ⇒ ⋅υ = 2 I 2 R ⇔ I 2 = ⇒I 3 3 6⋅ R
=
F ⋅υ 6⋅ R
ΘΕΜΑ Γ
Γ1. Το σωµατίδιο κατά τη διάρκεια της κίνησης του µέσα στο οµογενές µαγνητικό πεδίο δέχεται δύναµη Lorentz η οποία µεταβάλλει µόνο την κατεύθυνση του. ∆ηλαδή το µέτρο της ταχύτητας εισόδου υ0 ισούται µε το µέτρο της ταχύτητα εξόδου υ1 .
υ1 = υ0 = 105 m/s
Το σωµατίδιο διαγράφει τεταρτοκύκλιο στο εσωτερικό του µαγνητικού πεδίου διότι οι ταχύτητες εισόδου και εξόδου είναι κάθετες µεταξύ τους. Το κέντρο της κυκλικής τροχιάς ταυτίζεται µε την κορυφή Z του τετραγώνου AZ∆Γ και η ακτίνα της ισούται µε το µήκος α της πλευράς.
R =α ⇒α = 10−13 ⋅105 mυ 10 −8 ⇒α = ⇒ = m a −7 −7 B|q| 1⋅ | −0,125 ⋅10 | −0,125 ⋅10 m ⇒
0,1 a= m ⇒ a = 0,8m 0,125
Γ2.
Η περίοδος της κυκλικής κίνησης του σωµατιδίου είναι ίση µε:
T= 2π 10−6 2π m 2π 10−13 ⇒T = sec ⇒ T = −7 B|q| 1⋅ | −0,125 ⋅10 | 0,125 −6 sec ⇒ T = 16π 10 sec
Συνεπώς θα διαγράψει το τεταρτοκύκλιο σε χρόνο
16π 10−6 T −6 tM = ⇒ tM = sec ⇒ tM = 4π ⋅10 sec 4 4
Σελίδα 4 από 7
Γ3.
Κατά τη διάρκεια της κίνησης του φορτίου q, πάνω στην προέκταση της ευθείας (∆Γ), ασκείται η δύναµη Coulomb η οποία είναι συντηρητική δύναµη και εποµένως µπορούµε να εφαρµόσουµε την Αρχή ∆ιατήρησης της Μηχανικής Ενέργειας.
∆ α (m, q)
FL
B
Γ
υ1
(m, q) υΣ Σ r
Q
α
α
υ0
(m, q) Α
FL
Ζ
Εφαρµόζουµε (A.∆.Μ.Ε.) από το σηµείο Γ µέχρι το σηµείο Σ, στο οποίο η κινητική ενέργεια του σωµατιδίου είναι ίση µε την ηλεκτρική δυναµική ενέργεια του συστήµατος των δύο φορτίων. Η αρχική ηλεκτρική δυναµική ενέργεια του συστήµατος των δυο φορτίων τείνει στο µηδέν διότι βρίσκονται σε πολύ µεγάλη απόσταση.
K Σ =Uηλ ,Σ
E A = EΣ ⇒ K A + Uηλ , A = K Σ + Uηλ , Σ
⇒
4 ⋅ KC ⋅ Q ⋅ q 1 Q⋅q K A + 0 = Uηλ ,Σ + Uηλ , Σ ⇒ K A = 2Uηλ ,Σ ⇒ mυ12 = 2 K C ⇔r= ⇒ 2 r mυ12
9 ⋅109 ⋅ (−8 ⋅ 10−8 ) ⋅ (−0,125 ⋅10−7 ) r = 4 m⇒ 10−13 ⋅ (105 )2 −6 8 ⋅ 0,125 ⋅10 −3 r = 36 m ⇒ r = 36 ⋅10 m −13 10 10 ⋅ 10
ΘΕΜΑ ∆
∆1. Το σώµα (Σ1) εκτελεί οµαλή κυκλική κίνηση ακτίνας ℓ µε γραµµική ταχύτητα µέτρου
υ1 = ω ⋅ ℓ ⇒ υ1 = (6 ⋅1) m m ⇒ υ1 = 6 sec sec
Σελίδα 5 από 7
∆2.
Εφαρµόζουµε Αρχή ∆ιατήρησης της Ορµής για την κρούση των σωµάτων (Σ1),(Σ2).
pπριν = pµετ ά ⇒ p1,πριν + p2,πριν = pΣ ⇒ p1,πριν + p2,πριν = pΣ ⇒
m1 . υ1 + 0 = (m1 + m2) . V ⇒ 0,1 . 6 + 0 = (0,1 + 0,1) . V ⇒ 0,6 = 0,2 . V ⇒
V =3 m sec
Εφαρµόζοντας τη γενικευµένη διατύπωση του 2ου Νόµου του Νεύτωνα έχουµε ότι:
p − p1,πριν ∆p1 ∆p m ⋅ V − m1 ⋅υ1 ⇒ F = 1 = 1, µετ ά ⇒F= 1 ⇒ ∆t ∆t ∆t ∆t 0,1 ⋅ 3 − 0,1 ⋅ 6 −0,1⋅ 3 F = N ⇒F = N ⇒ F = −30 N 0,01 0,01 F=
Ȧɜɀɍ Ɏɏɇɋ ɒɄɋ ɈɏɍɠɐɄ
N ȥəɒɍɗɄ ɒɏȽɎɂɃɇɍɠ Ο
υ1
M d Α Εµπόδιο
Γ
(Σ1) (Σ2)
K
Λ
N ȥəɒɍɗɄ ɒɏȽɎɂɃɇɍɠ Ο
M
(+)
d Α
V
Γ
Εµπόδιο
(Σ)
K
ȜɊɚɐɘɑ Ɋɂɒə ɒɄɋ ɈɏɍɠɐɄ
Λ
Σελίδα 6 από 7
∆3.
Το συσσωµάτωµα αµέσως µετά την κρούση εκτελεί οριζόντια βολή και οι εξισώσεις που περιγράφουν την κίνηση του είναι: Άξονας x υx = V (1) x=V.t (2) Άξονας y υy = g . t
y= 1 g ⋅ t2 2
(3) (4)
Το συσσωµάτωµα θα έχει διανύσει οριζόντια απόσταση d, τη χρονική στιγµή:
(2) ⇒ d = V ⋅ t1 ⇔ t1 = d 1, 2 ⇒ t1 = sec ⇒ t1 = 0, 4sec . V 3
Τότε στον άξονα
(4)
t =t1
το συσσωµάτωµα έχει διανύσει απόσταση
⇒
y=
1 1 g ⋅ t12 ⇒ y = 10 ⋅ 0, 42 m ⇒ y = 0,8m . 2 2
Άρα βρίσκεται σε ύψος από το έδαφος h1' = (1, 25 − 0,8)m = 0, 45m , δηλαδή µικρότερο από το ύψος h1 = 1,05 m του εµπόδιου. Συνεπώς θα κτυπήσει πάνω του. Το µέτρο της ταχύτητας του συσσωµατώµατος ισούται µε το µέτρο της συνισταµένης των ταχυτήτων υ x ,υ y τη χρονική στιγµή t1. ∆ηλαδή
(1),(3) 2 2 +υy υ = υx
⇒
υ = V 2 + g 2 ⋅ t12 ⇒ υ =
(
32 + 10 2 ⋅ 0, 42
m ⇒ ) sec
υ=
(
9 + 100 ⋅ 0,16
m ⇒υ = ( ) sec
25
m m ⇒υ = 5 ) sec sec
ȫɏɟɐɍɗɄ ɒɏȽɎɂɃɇɍɠ
(Σ) Α
V
Εµπόδιο
h
υ x h1
h
d
' 1
υy
υ
Σελίδα 7 από 7
