ΕΓΚΥΚΛΟΠΑΙΔΕΙΑ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΜΥΘΟΛΟΓΙΑΣ

ΘΕΟΓΟΝΙΑ

ΕΛΛΘΝΛΚΘ ΜΤΚΟΛΟΓΛΑ

1

FF

ΘΕΟΓΟΝΙΑ

ΕΛΛΘΝΛΚΘ ΜΤΚΟΛΟΓΛΑ

2

ΣΓΏΐΒΛΏ΢ ΚΧ΢ΣΏ΢

ΚΔΗΜΔΝΑ: ΑΠΟ WIKIPEDIA

ΘΕΟΓΟΝΙΑ

ΕΛΛΘΝΛΚΘ ΜΤΚΟΛΟΓΛΑ

3

Πεξηερόκελα

ΒΕ΢ΏΓΩΓΔ…………………………………………………………………………………10

ΚΒΦΏΛΏΕΟ 1ν

: ΟΕ ΜΟΤ΢Β΢

Μμφζεξ ............................................................................................................................... 26
Καθθζυπδ ............................................................................................................................ 27
Βοηένπδ .............................................................................................................................. 28
Κθεζχ.................................................................................................................................. 28
Βναηχ ................................................................................................................................. 29
Μεθπμιέκδ ......................................................................................................................... 30
Πμθφικζα ............................................................................................................................ 31
Σενρζπυνδ........................................................................................................................... 32
Θάθεζα ................................................................................................................................ 32
Οονακία .............................................................................................................................. 33

ΚΒΦΏΛΏΕΟ 2ν

: Δ 1ε

ΓΒΝΕΏ ΣΩΝ ΘΒΩΝ

Θεμβμκία ............................................................................................................................. 34
Υάμξ ................................................................................................................................... 36
Γαία .................................................................................................................................... 36
Σάνηανμξ ............................................................................................................................ 37
Ένςξ ................................................................................................................................... 38
Ένεαμξ ................................................................................................................................ 39
Νολ ..................................................................................................................................... 39
Ώζεέναξ ............................................................................................................................... 40
Διένα ................................................................................................................................. 41
Οονακυξ .............................................................................................................................. 41

Oὔνεα ................................................................................................................................. 43

Πυκημξ ................................................................................................................................ 43
Σζηάκεξ................................................................................................................................ 44
Χηεακυξ .............................................................................................................................. 45
Σδεφξ .................................................................................................................................. 46
Κυζμξ .................................................................................................................................. 47
Φμίαδ .................................................................................................................................. 48

ΘΕΟΓΟΝΙΑ

ΕΛΛΘΝΛΚΘ ΜΤΚΟΛΟΓΛΑ

4

Τπενίςκ .............................................................................................................................. 49
Βονοθάεζζα ....................................................................................................................... 49
Κνείμξ................................................................................................................................. 50
Εαπεηυξ................................................................................................................................ 50
Θέιζξ .................................................................................................................................. 51
Μκδιμζφκδ......................................................................................................................... 52
Κνυκμξ................................................................................................................................ 53
Ρέα...................................................................................................................................... 54
Άηθαξ .................................................................................................................................. 54
Πνμιδεέαξ .......................................................................................................................... 56
Βπζιδεέαξ ........................................................................................................................... 58
Μεκμίηζμξ ............................................................................................................................ 59
Ήθζμξ .................................................................................................................................. 59
΢εθήκδ ................................................................................................................................ 60
Δχξ..................................................................................................................................... 62
Κφηθςπεξ ........................................................................................................................... 64
Βηαηυβπεζνεξ....................................................................................................................... 65
Διϊνθ .................................................................................................................................. 66

ΚΒΦΏΛΏΕΟ 3ν

: Δ 2ε

ΓΒΝΕΏ ΣΩΝ ΘΒΩΝ

Όπκμξ ................................................................................................................................. 67
΋κεζνα ................................................................................................................................ 68
Γέναξ .................................................................................................................................. 68
Θάκαημξ .............................................................................................................................. 69
Ένζξ .................................................................................................................................... 70
Καηία.................................................................................................................................. 71
Αοζηοπία ............................................................................................................................. 71
Νέιεζζξ ............................................................................................................................... 72
Υανά ................................................................................................................................... 73
Φζθία ................................................................................................................................... 73
΢οιπυκζα............................................................................................................................. 73

ΚΒΦΏΛΏΕΟ 4ν

: Δ 3ε

ΓΒΝΕΏ ΣΩΝ ΘΒΩΝ

Οζ Αχδεηα εεμί ημο Οθφιπμο ............................................................................................. 74
Αίαξ .................................................................................................................................... 75

ΘΕΟΓΟΝΙΑ

ΕΛΛΘΝΛΚΘ ΜΤΚΟΛΟΓΛΑ

5

Ήνα .................................................................................................................................... 77
Πμζεζδχκαξ ........................................................................................................................ 79
Αήιδηνα ............................................................................................................................. 81
Βζηία .................................................................................................................................. 83
Ώθνμδίηδ ............................................................................................................................ 84
Ώπυθθςκ ............................................................................................................................. 86
Άνδξ ................................................................................................................................... 87
Άνηειζξ ............................................................................................................................... 88
Ώεδκά ................................................................................................................................. 89
Ήθαζζημξ ............................................................................................................................ 92
Βνιήξ ................................................................................................................................. 93
Άδδξ ................................................................................................................................... 96
Αζυκοζμξ ............................................................................................................................. 99
Βηάηδ................................................................................................................................ 102
Ήαδ .................................................................................................................................. 104
Εαζχ ................................................................................................................................. 105
Πάκαξ ............................................................................................................................... 106
Πενζεθυκδ........................................................................................................................ 107

ΚΒΦΏΛΏΕΟ 5ν

: ΏΛΛΒ΢ ΘΒΟΣΔΣΒ΢ ΚΏΕ ΠΛΏ΢ΜΏΣΏ ΣΔ΢ ΒΛΛΔΝΕΚΔ΢

ΜΤΘΟΛΟΓΕΏ΢

Σοθχκ ............................................................................................................................... 108
Έπζδκα .............................................................................................................................. 109
Γδνουκδξ .......................................................................................................................... 110
Λέςκ ηδξ Νειέαξ .............................................................................................................. 111
Υίιαζνα............................................................................................................................. 112
Κέναενμξ .......................................................................................................................... 113
Λάδςκαξ ........................................................................................................................... 114
΢θίββα .............................................................................................................................. 115
Λενκαία Όδνα .................................................................................................................. 116
Κέκηαονμξ ........................................................................................................................ 116
Μμίνεξ .............................................................................................................................. 118
΢ηφθθα.............................................................................................................................. 119
Υάνοαδδ ........................................................................................................................... 120
Λάιζα ............................................................................................................................... 121

ΘΕΟΓΟΝΙΑ

ΕΛΛΘΝΛΚΘ ΜΤΚΟΛΟΓΛΑ

6

Σνίηςκαξ ........................................................................................................................... 122
Έιπμοζα ........................................................................................................................... 123
Πνςηέαξ ........................................................................................................................... 124
Νδνέαξ.............................................................................................................................. 125
Φυνηοξ ............................................................................................................................. 126
Γναίεξ ............................................................................................................................... 127
Βνζκφεξ ............................................................................................................................. 127
Μέδμοζα ........................................................................................................................... 128
Γμνβυκεξ ........................................................................................................................... 129
΢εζνήκεξ ............................................................................................................................ 129
Βζπενίδεξ.......................................................................................................................... 131
Ώπεθχμξ ........................................................................................................................... 131
Θαφιαξ ............................................................................................................................. 133
Ίνζξ ................................................................................................................................... 134
Άνποζεξ ............................................................................................................................. 135
Νδνδίδεξ ........................................................................................................................... 136
Κίρκθ................................................................................................................................. 137
Άδςκζξ .............................................................................................................................. 139
Αάηηοθμζ ........................................................................................................................... 140
Κμονήηεξ .......................................................................................................................... 141
Σεθπίκεξ ............................................................................................................................ 142
Κμνφαακηεξ....................................................................................................................... 143
Κάαεζνμζ ........................................................................................................................... 144
΢άηονμζ ............................................................................................................................. 145
Υάνζηεξ ............................................................................................................................. 146
Βονοκυιδ .......................................................................................................................... 147
΍νεξ ................................................................................................................................. 148
Μκήιδ .............................................................................................................................. 149
Μεθέηδ ............................................................................................................................. 149
Ώμζδή ................................................................................................................................ 150
Λήδα ................................................................................................................................. 150
Μμνθέαξ ........................................................................................................................... 151
Σάθςξ ............................................................................................................................... 152
Πθμφημξ ............................................................................................................................ 153

ΘΕΟΓΟΝΙΑ

ΕΛΛΘΝΛΚΘ ΜΤΚΟΛΟΓΛΑ

7

Βζνήκδ .............................................................................................................................. 153
Φαέεςκ ............................................................................................................................. 154
Μζκοάδεξ .......................................................................................................................... 154
Δθζάδεξ ............................................................................................................................. 155
Νφιθεξ ............................................................................................................................. 156
Αάθκδ ............................................................................................................................... 159
Βνιαθνυδζημξ ................................................................................................................... 159
Καθθζζηχ .......................................................................................................................... 160
Πθεζάδεξ ........................................................................................................................... 161
Φάκδξ ............................................................................................................................... 162
Ώζηθδπζυξ ........................................................................................................................ 163
Μήηζξ ................................................................................................................................ 165
Κέηνμπαξ .......................................................................................................................... 166
Λδηχ ................................................................................................................................ 167
Σζηουξ ............................................................................................................................... 169
ΐνζηυιανηζξ ...................................................................................................................... 170
Ώθςάδεξ ........................................................................................................................... 170
΢εζθδκμί ............................................................................................................................ 172
Πνίαπμξ ............................................................................................................................ 173
Ώιθζηνίηδ ......................................................................................................................... 173
Ώθηομκίδεξ ....................................................................................................................... 174
Ώίμθμξ .............................................................................................................................. 174
Βθζάθηδξ ........................................................................................................................... 175
΍ημξ μ Ώθςέςξ ................................................................................................................. 176
Ώζηναία ............................................................................................................................ 176
Βονοαία ............................................................................................................................ 177
Βςζθυνμξ ......................................................................................................................... 177
Έζπενμξ ............................................................................................................................ 178
Γέθονμξ ............................................................................................................................ 178
Νυημξ ................................................................................................................................ 179
Χνείεοζα ........................................................................................................................... 179
Σάκηαθμξ .......................................................................................................................... 180
Θέηζξ ................................................................................................................................. 181
Υάνςκ .............................................................................................................................. 183

ΘΕΟΓΟΝΙΑ

ΕΛΛΘΝΛΚΘ ΜΤΚΟΛΟΓΛΑ

8

Πήβαζμξ ........................................................................................................................... 184
΢ειέθδ .............................................................................................................................. 185
Εκχ .................................................................................................................................... 186
Ίαηπμξ ............................................................................................................................... 187
Πφκων .............................................................................................................................. 188
Μινϊταυροσ ..................................................................................................................... 189
Φοίνικασ ........................................................................................................................... 190
Καλυψϊ ............................................................................................................................ 192
Λαιςτρυγόνεσ .................................................................................................................... 193
Φιμθ ................................................................................................................................ 193
Τγιεία ................................................................................................................................ 194
Σφχθ .................................................................................................................................. 195
Ναϊάδεσ ............................................................................................................................ 196
Λαςϊ ................................................................................................................................. 197
Πανάκεια .......................................................................................................................... 198
Αίγλθ................................................................................................................................. 199
Αντζρωσ ............................................................................................................................ 200
Πεικϊ ............................................................................................................................... 201
Μμεροσ ............................................................................................................................... 201
Ηαγρεφσ ............................................................................................................................ 202
Τμζναιοσ ........................................................................................................................... 203
Πόκοσ ............................................................................................................................... 204
Μαία ................................................................................................................................. 205
Εγκζλαδοσ ......................................................................................................................... 206
Χείρων .............................................................................................................................. 207
Θχϊ ................................................................................................................................... 209
Γανυμιδθσ ........................................................................................................................ 211
Ιβθ ................................................................................................................................... 212
Νίκθ .................................................................................................................................. 213
΢τυμφαλίδεσ Όρνικεσ ........................................................................................................ 214
Βία .................................................................................................................................... 214
Κράτοσ .............................................................................................................................. 214
Δείμοσ ............................................................................................................................... 215
Φόβοσ ............................................................................................................................... 216

ΘΕΟΓΟΝΙΑ

ΕΛΛΘΝΛΚΘ ΜΤΚΟΛΟΓΛΑ

9

Λαπίκεσ ............................................................................................................................ 217

ΚΒΦΏΛΏΕΟ 6ν

: ΔΡΩΒ΢ ΚΏΕ ΠΡΟ΢ΩΠΏ ΣΔ΢ ΒΛΛΔΝΕΚΔ΢ ΜΤΘΟΛΟΓΕΏ΢

Κάδιμξ ............................................................................................................................. 218
Ώνιμκία ............................................................................................................................ 219
Αζυζημονμζ ....................................................................................................................... 220
Αακαυξ .............................................................................................................................. 221
Πενζέαξ ............................................................................................................................ 223
Πέθμπαξ ............................................................................................................................ 226
Εππμδάιεζα ημο Οζκμιάμο ................................................................................................. 227
΢αθιςκέαξ ........................................................................................................................ 228
Μεθακίππδ ........................................................................................................................ 228
Σονχ ................................................................................................................................. 229
ΐεθθενμθυκηδξ ................................................................................................................. 230
Φνίλμξ ηαζ Έθθδ ............................................................................................................... 231
Οζδίπμδαξ.......................................................................................................................... 232
Μεθέαβνμξ ........................................................................................................................ 234
Ώηαθάκηδ .......................................................................................................................... 235
Δναηθήξ ........................................................................................................................... 237
Άεθμζ ημο Δναηθή ............................................................................................................ 239
Ώιαγυκεξ .......................................................................................................................... 241
Αδζάκεζνα.......................................................................................................................... 242
Βνεπεέαξ ........................................................................................................................... 243
Θδζέαξ ............................................................................................................................. 245
Εάζμκαξ ............................................................................................................................. 249
Μήδεζα ............................................................................................................................. 252
Βονοδίηδ........................................................................................................................... 253
Σδνέαξ .............................................................................................................................. 254
Βφιμθπμξ .......................................................................................................................... 254
Ώιθζάναμξ ........................................................................................................................ 256
Πμθοκείηδξ ....................................................................................................................... 258
Βηεμηθήξ ........................................................................................................................... 258
Ώκηζβυκδ ........................................................................................................................... 259
Κνέμκηαξ .......................................................................................................................... 259
Ώηνέαξ .............................................................................................................................. 261

ΘΕΟΓΟΝΙΑ

ΕΛΛΘΝΛΚΘ ΜΤΚΟΛΟΓΛΑ

10

Βθέκδ ................................................................................................................................ 263
Ώπζθθέαξ ........................................................................................................................... 264
Ώβαιέικμκαξ .................................................................................................................... 265
Μεκέθαμξ .......................................................................................................................... 266
Νέζηςν ............................................................................................................................. 268
Οδοζζέαξ .......................................................................................................................... 268
Αζμιήδδξ........................................................................................................................... 269
Ώίαξ μ Σεθαιχκζμξ ............................................................................................................ 270
Εδμιεκέαξ .......................................................................................................................... 271
Φζθμηηήηδξ ....................................................................................................................... 272
Πάηνμηθμξ ........................................................................................................................ 272
Πνςηεζίθαμξ ..................................................................................................................... 273
Εθζβέκεζα ........................................................................................................................... 274
Ονέζηδξ ............................................................................................................................ 275
Κθοηαζικήζηνα ................................................................................................................. 277
Νεμπηυθειμξ ..................................................................................................................... 278
Έηημναξ ............................................................................................................................ 279
Πάνζξ ................................................................................................................................ 280
Ώκδνμιάπδ ....................................................................................................................... 281
Ώζηοάκαλ .......................................................................................................................... 282
Πνίαιμξ ............................................................................................................................ 283
Βηάαδ ............................................................................................................................... 283
Καζζάκδνα ....................................................................................................................... 284
΢ανπδδυκαξ ...................................................................................................................... 285
Ώοηυθοημξ ........................................................................................................................ 286
Ο Λαμηυςκ ηαζ μζ βζμζ ημο ................................................................................................ 287
Κάθπαξ ............................................................................................................................. 288
Σεζνεζίαξ .......................................................................................................................... 290
Υνφζδξ ............................................................................................................................. 291
Υνοζδίδα .......................................................................................................................... 292
ΐνζζδίδα ........................................................................................................................... 292
Ξάκεμξ .............................................................................................................................. 293
ΐαθίμξ .............................................................................................................................. 293
Σεφηνμξ ............................................................................................................................ 293

ΘΕΟΓΟΝΙΑ

ΕΛΛΘΝΛΚΘ ΜΤΚΟΛΟΓΛΑ

11

Ώζκείαξ .............................................................................................................................. 294
Ώκηήκμναξ ........................................................................................................................ 295
Ποβιαθίςκ ........................................................................................................................ 296
Ώβπίζδξ............................................................................................................................. 297
Λήδα ................................................................................................................................. 298
Βονχπδ ............................................................................................................................. 299
Αακάδ ............................................................................................................................... 300
Ώκδνμιέδα ........................................................................................................................ 301
Ονθέαξ ............................................................................................................................. 302
Μφεμξ ημο Ίηανμο ηαζ ημο Ααίδαθμο ................................................................................ 305
Νζυαδ ................................................................................................................................ 306
Ώζηενία ............................................................................................................................ 307
Ώηηαίςκαξ ........................................................................................................................ 308
Νζμαίδεξ ............................................................................................................................ 308
Ελίςκ ................................................................................................................................. 309
Βκδοιίςκαξ ....................................................................................................................... 310
Κέθαθμξ ........................................................................................................................... 311
Μέικςκ ............................................................................................................................ 312
Χνίςκ ............................................................................................................................... 312
Πακδχνα ........................................................................................................................... 313
΢ίζοθμξ ............................................................................................................................ 316
Πδθέαξ.............................................................................................................................. 317
Σνζπηυθειμξ ...................................................................................................................... 318
Ώνζάδκδ ............................................................................................................................ 319
Ναυςικά ............................................................................................................................ 320
Αλκίνοοσ ........................................................................................................................... 321
Δθμόδοκοσ ........................................................................................................................ 322
Αντίνοοσ............................................................................................................................ 322
Ευρφμαχοσ ........................................................................................................................ 323
Άργοσ ................................................................................................................................ 323
Άντιφοσ ............................................................................................................................. 323
Ελπινωρ ........................................................................................................................... 324
Ευρφλοχοσ ........................................................................................................................ 324
Μζντωρ ............................................................................................................................ 324

ΘΕΟΓΟΝΙΑ

ΕΛΛΘΝΛΚΘ ΜΤΚΟΛΟΓΛΑ

12

Πολίτθσ ............................................................................................................................. 325
Πθνελόπθ ......................................................................................................................... 325
Σθλζμαχοσ ........................................................................................................................ 326
Λαζρτθσ ............................................................................................................................ 327
Αντίκλεια .......................................................................................................................... 328
Εφμαιοσ ............................................................................................................................ 328
Ευρφκλεια ......................................................................................................................... 329
Δαναΐδεσ ........................................................................................................................... 330
Δευκαλίων ........................................................................................................................ 331
Δθμοφϊν ο Κθςζωσ .......................................................................................................... 332
Λππολφτθ ........................................................................................................................... 336
Φαίδρα ............................................................................................................................. 337
Παςιφάθ ........................................................................................................................... 338
Μίνωασ ............................................................................................................................. 339
Τάκινκοσ ........................................................................................................................... 342
Διδϊ ................................................................................................................................. 343
Λυκάων τθσ Αρκαδίασ ....................................................................................................... 344
Πελαςγόσ .......................................................................................................................... 345
Αμφίλοχοσ ........................................................................................................................ 346
Σαλαόσ .............................................................................................................................. 347
Άδραςτοσ .......................................................................................................................... 347
΢κζνελοσ του Καπανζωσ.................................................................................................... 349
Μελάμποδασ .................................................................................................................... 349
Συνδάρεωσ........................................................................................................................ 350
Νάρκιςςοσ ........................................................................................................................ 351
Προκροφςτθσ .................................................................................................................... 352

ΘΕΟΓΟΝΙΑ

ΕΛΛΘΝΛΚΘ ΜΤΚΟΛΟΓΛΑ

13

ΔΗΣΑΓΩΓΖ

Με ημκ υνμ ειιεληθή κπζνινγία εκκμμφιε υθμ ημ πθέβια ηςκ ιφεςκ πμο
ζπεηίγμκηαζ ιε ηδκ οπυεεζδ ηδξ εθθδκζηυηδηαξ, έηζζ υπςξ πανμοζζάγμκηαζ ζηα
ηείιεκα ηδξ Ώνπαζμεθθδκζηήξ ή ΐογακηζκήξ βναιιαηείαξ. Χξ εθθδκζηή ιοεμθμβία
μνίγεηαζ επίζδξ δ αθήβδζδ ηςκ ζζημνζχκ πμο δδιζμονβήεδηακ απυ ημοξ ανπαίμοξ
Έθθδκεξ, ηαζ αθμνμφζακ ημοξ εεμφξ ηαζ ημοξ ήνςεξ ημοξ, ηδ θφζδ ημο ηυζιμο ηαζ
ηζξ ηεθεημονβζηέξ πναηηζηέξ θαηνείαξ ημοξ.

Οζ ζφβπνμκμζ ιεθεηδηέξ ακαθένμκηαζ ζημοξ ιφεμοξ ηαζ ημοξ ιεθεημφκ ζε ιία
πνμζπάεεζα κα ηαηακμήζμοκ ημοξ ενδζηεοηζημφξ ηαζ πμθζηζημφξ εεζιμφξ ηςκ
ανπαίςκ Βθθήκςκ ηαζ βεκζηά ημκ ανπαίμ εθθδκζηυ πμθζηζζιυ. Οζ πνμκμθμβζηά
ιεηαβεκέζηενμζ υιςξ ιφεμζ εκηάζζμκηαζ ζοκήεςξ ζημοξ πχνμοξ επζηνάηεζαξ ηδξ
Λαμβναθίαξ ηαζ δεκ αθμνμφκ ζηδ ιοεμθμβία ιε ηδ ζηεκή έκκμζα ημο υνμο.

Δ εθθδκζηή ιοεμθμβία ζοκίζηαηαζ, ηαηά έκα ιένμξ, απυ ιζα ιεβάθδ ζοθθμβή
αθδβδιάηςκ πμο ελδβμφκ ηδκ πνμέθεοζδ ημο ηυζιμο ηαζ ελζζημνμφκ ηδ γςή ηαζ ηζξ
πενζπέηεζεξ ιζαξ εονείαξ πμζηζθίαξ εεχκ, δνχςκ, δνςίδςκ ηαζ άθθςκ ιοεμθμβζηχκ
πθαζιάηςκ. Ώοηέξ μζ ζζημνίεξ ανπζηά δζαιμνθχεδηακ ηαζ ζηδ ζοκέπεζα δζαδυεδηακ
απυ ηδκ πνμθμνζηή-πμζδηζηή πανάδμζδ ηαζ βζα αοηυ μζ εθθδκζημί ιφεμζ είκαζ βκςζημί
ζήιενα πνχηζζηα απυ ηδκ εθθδκζηή θμβμηεπκία. Οζ παθαζυηενεξ βκςζηέξ
θμβμηεπκζηέξ πδβέξ, είκαζ ηα επζηά πμζήιαηα Εθζάδα ηαζ Οδφζζεζα ημο Οιήνμο, πμο
εζηζάγμοκ ζηα βεβμκυηα πμο πενζαάθθμοκ ημκ ηνςζηυ πυθειμ. Έπεζηα δφμ πμζήιαηα
απυ ημκ Δζίμδμ, δ Θεμβμκία ηαζ ημ Ένβα ηαζ Διέναζ, πενζέπμοκ πμθθέξ πενζβναθέξ
βζα ηδ βέκεζδ ημο ηυζιμο, ηδ δζαδμπή ηςκ εείςκ ηοαενκδηχκ, ηδ δζαδμπή ηςκ
ακενχπζκςκ επμπχκ, ηδκ πνμέθεοζδ ηδξ ακενχπζκδξ εθίρεςξ ηαζ ηςκ εοζζαζηζηχκ
πναηηζηχκ. Αζάθμνμζ ιφεμζ έπμοκ επίζδξ ζοκηδνδεεί απυ: μιδνζημφξ φικμοξ,
ηιήιαηα πμζδιάηςκ ημο επζημφ ηφηθμο, θονζηά πμζήιαηα, ένβα ηναβςδχκ ημο 5μο
αζχκα π.Υ., βναθέξ ηςκ ιεθεηδηχκ ηαζ ηςκ πμζδηχκ ηδξ εθθδκζζηζηήξ πενζυδμο ηαζ
ηείιεκα απυ ζοββναθείξ ηςκ νςιασηχκ πνυκςκ, υπςξ ημο Πθμφηανπμο ηαζ ημο
Παοζακία.

Σα ικδιεζαηά ζημζπεία ζηζξ Μοηήκεξ ηαζ ηδκ Μζκςζηή Κνήηδ αμήεδζακ ζηδκ
επίθοζδ πμθθχκ ενςηδιάηςκ πμο πνμέηοπηακ απυ ηα μιδνζηά έπδ ηαζ πμνήβδζακ
ανπαζμθμβζηέξ απμδείλεζξ βζα πμθθέξ απυ ηζξ ιοεμθμβζηέξ θεπημιένεζεξ πμο αθμνμφκ
ημοξ Θεμφξ ηαζ ημοξ ήνςεξ. Δ εθθδκζηή ιοεμθμβία απεζημκίζηδηε επίζδξ ζε
πεζνμπμίδηα ακηζηείιεκα. Σα βεςιεηνζηά ζπέδζα ζηδκ αββεζμπθαζηζηή ημο 8μο αζχκα
π.Υ απεζημκίγμοκ ζηδκέξ απυ ημκ ηνςζηυ ηφηθμ, ηαεχξ επίζδξ ηαζ ηζξ πενζπέηεζεξ ημο
Δναηθή. ΢ηδκ ανπασηή, ηθαζζζηή ηαζ εθθδκζζηζηή πενίμδμ, μζ μιδνζηέξ ηαζ δζάθμνεξ
άθθεξ ιοεμθμβζηέξ ζηδκέξ ζοιπθδνχκμοκ ηα οπάνπμκηα θμβμηεπκζηά ζημζπεία.

ΘΕΟΓΟΝΙΑ

ΕΛΛΘΝΛΚΘ ΜΤΚΟΛΟΓΛΑ

14

Δ εθθδκζηή ιοεμθμβία είπε εηηεκή επζννμή ζημκ πμθζηζζιυ, ηζξ ηέπκεξ ηαζ ηδ
θμβμηεπκία ημο δοηζημφ πμθζηζζιμφ ηαζ παναιέκεζ ιένμξ ηδξ δοηζηήξ ηθδνμκμιζάξ.
Βίκαζ έκα ιένμξ ημο εηπαζδεοηζημφ ηφηθμο απυ ηδκ παζδζηή δθζηία, εκχ μζ πμζδηέξ
ηαζ μζ ηαθθζηέπκεξ απυ ημοξ ανπαίμοξ πνυκμοξ ιέπνζ ζήιενα έπμοκ ακηθήζεζ
έιπκεοζδ απυ ηδκ εθθδκζηή ιοεμθμβία ηαζ έπμοκ ακαηαθφρεζ ζφβπνμκεξ έκκμζεξ ηαζ
ζπεηζηυηδηα ζηα ηθαζζζηά ιοεμθμβζηά εέιαηα.

Πεγέο ηεο ειιεληθήο κπζνινγίαο

Δ εθθδκζηή ιοεμθμβία είκαζ ζήιενα βκςζηή πνχηζζηα απυ ηδκ εθθδκζηή θμβμηεπκία.
Βηηυξ απυ ηζξ βναπηέξ πδβέξ, οπάνπμοκ ιοεζηέξ ιμνθέξ μπηζημπμζδιέκεξ ζε δζάθμνα
ιέζα πμο πνμκμθμβμφκηαζ απυ ηδ βεςιεηνζηή πενίμδμ (900-800 π.Υ.) ηαζ έπεζηα.

Λνγνηερληθέο πεγέο

Δ ιοεζηή αθήβδζδ είκαζ ηονίανπδ ζπεδυκ ζε ηάεε ιμνθή ηδξ εθθδκζηήξ θμβμηεπκίαξ.
Βκημφημζξ, ημ ιμκαδζηυ ιοεμβναθζηυ εβπεζνίδζμ πμο επέγδζε απυ ηδκ ανπαζυηδηα
είκαζ δ ΐζαθζμεήηδ ημο Ώπμθθυδςνμο, δ μπμία πνμζπαεεί κα ζοκδοάζεζ ηζξ
ακηζθαηζηέξ ζζημνίεξ ηςκ πμζδηχκ ηαζ κα πανάζπεζ ιζα εκζαία εηδμπή ηδξ
παναδμζζαηήξ εθθδκζηήξ ιοεμθμβίαξ.

Μεηαλφ ηςκ θμβμηεπκζηχκ πδβχκ, πνμκμθμβζηά πνχηα, είκαζ ηα δφμ επζηά πμζήιαηα
ημο Οιήνμο, δ Εθζάδα ηαζ δ Οδφζζεζα. Οζ Οιδνζημί Όικμζ, πανά ημ υκμιά ημοξ, δεκ
έπμοκ ηαιία ζπέζδ ιε ημκ ΋ιδνμ. Άθθμζ πμζδηέξ μθμηθήνςζακ ημκ ζοβηεηνζιέκμ
επζηυ ηφηθμ ιε ιζηνυηενα πμζήιαηα, αθθά ηα πενζζζυηενα δεκ έπμοκ δζαζςεεί. Ο
Δζίμδμξ, έκαξ ζφβπνμκμξ ημο Οιήνμο, ηαηαεέηεζ ζηδ Θεμβμκία (πνμέθεοζδ ηςκ
Θεχκ) ηδκ πθδνέζηενδ ηαηαβναθή ηςκ πνχζιςκ εθθδκζηχκ ιφεςκ. Οζ ιφεμζ ηδξ
Θεμβμκίαξ, πμο δζαιυνθςζακ ηζξ θασηέξ δμλαζίεξ, πνμζπαεμφκ κα ενιδκεφζμοκ ηδ
δδιζμονβία ημο ηυζιμο, ηδκ πνμέθεοζδ ηςκ Θεχκ, ηςκ ηζηάκςκ, ηςκ βζβάκηςκ ηαζ
ημκ ζπδιαηζζιυ ηςκ βεκεαθμβζχκ. ΢ημ Ένβα ηαζ Διέναζ ημο Δζίμδμο, έκα δζδαηηζηυ
πμίδια βζα ηδ αβνμηζηή γςή, πενζθαιαάκεζ επίζδξ ημοξ ιφεμοξ ημο Πνμιδεέα, ηδξ
Πακδχναξ ηαζ ηςκ ηεζζάνςκ επμπχκ. Ο πμζδηήξ δίκεζ ζοιαμοθέξ χζηε κα επζαζχζεζξ
ζε έκακ επζηίκδοκμ ηυζιμ πμο ηαείζηαηαζ αηυια πζμ επζηίκδοκμξ απυ ημοξ Θεμφξ.

Οζ θονζημί πμζδηέξ ειπκέμκηακ ζοπκά απυ ιφεμοξ, αθθά δ ααειζαία επελενβαζία
ιεηέηνεπε ηα ένβα ζε θζβυηενμ αθδβδιαηζηά ηαζ πενζζζυηενμ οπαζκζηηζηά. ΢ακ
απμηέθεζια, μ Πίκδανμξ, μ ΐαηποθίδδξ, μ ΢ζιςκίδδξ, ηαζ μζ αμοημθζημί πμζδηέξ,
υπςξ μ Θευηνζημξ ηαζ μ ΐίςκ, πανέπμοκ ιειμκςιέκα ιοεμθμβζηά βεβμκυηα ζηα ένβα
ημοξ. Ώπ‘ ηδκ άθθδ, μζ ιφεμζ ήηακ ζε πενίμπηδ εέζδ ζημ ηθαζζζηυ αεδκασηυ δνάια.
Οζ ηνεζξ ιεβάθμζ ηναβζημί ζοββναθείξ Ώζζπφθμξ, ΢μθμηθήξ ηαζ Βονζπίδδξ
ειπκεφζηδηακ πμθθά ένβα ημοξ απυ ηδκ ιοεζηή επμπή ηςκ δνχςκ ηαζ ημο ηνςζημφ
πμθέιμο. Έηζζ πμθθέξ απυ ηζξ ιεβάθεξ ιοεζηέξ ζζημνίεξ (π.π. μ Ώβαιέικςκ ηαζ ηα
παζδζά ημο, μ Οζδίπμδαξ, μ Εάζςκ, δ Μήδεζα η.θπ.) πήνακ ηδκ ηθαζζηή ιμνθή ημοξ
ιέζα απυ ηναβζηά εεαηνζηά ένβα. Καζ μ ηςιζηυξ εεαηνζηυξ ζοββναθέαξ Ώνζζημθάκδξ
επίζδξ πνδζζιμπμίδζε ημοξ ιφεμοξ, π.π. ζημοξ ΋νκζεεξ ηαζ ζημοξ ΐαηνάπμοξ.

Οζ ζζημνζημί Δνυδμημξ ηαζ Αζυδςνμξ ΢ζηεθζχηδξ, ηαζ μζ βεςβνάθμζ Παοζακίαξ ηαζ
΢ηνάαςκ, πμο ηαλίδερακ ζε υθμ ημκ εθθδκζηυ ηυζιμ ηαζ ηαηέβναρακ ηζξ ζζημνίεξ πμο
άημοζακ, πανέπμοκ ημοξ πμθοάνζειμοξ ημπζημφξ ιφεμοξ, ζχγμκηαξ έηζζ ηζξ θζβυηενμ

ΘΕΟΓΟΝΙΑ

ΕΛΛΘΝΛΚΘ ΜΤΚΟΛΟΓΛΑ

15

βκςζηέξ εκαθθαηηζηέξ εηδυζεζξ. Ο Δνυδμημξ εζδζηυηενα, ενεφκδζε ηζξ δζάθμνεξ
παναδυζεζξ πμο άημοζε ηαζ ηαηέθδλε ζηζξ ζζημνζηέξ ή ιοεμθμβζηέξ νίγεξ ηδξ
ακηζπανάεεζδξ ιεηαλφ Βθθάδαξ ηαζ ακαημθήξ.

Δ πμίδζδ ηδξ εθθδκζζηζηήξ ηαζ νςιασηήξ επμπήξ, πενζέπεζ πμθθέξ ζδιακηζηέξ
θεπημιένεζεξ πμο εζδάθθςξ εα πάκμκηακ. ΢ε αοηή ηδκ ηαηδβμνία πενζθαιαάκμκηαζ:

1. Οζ εθθδκζζηζημί πμζδηέξ Ώπμθθχκζμξ μ Ρυδζμξ, Καθθίιαπμξ, Βναημζεέκδξ ηαζ
Πανεέκζμξ.
2. Οζ νςιασημί πμζδηέξ Οαίδζμξ, Ώπζθθεφξ Σάηζμξ, ΐαθένζμξ Φθάημξ, ΢εκέηαξ ηαζ
ΐζνβίθζμξ ιε ζπυθζα ημο ΢έναζμο.
3. Οζ ιεηαβεκέζηενμζ Έθθδκεξ πμζδηέξ Νυκκμξ, Ώκηχκζμξ Λζιπενάθδξ ηαζ ΚμοΎκημξ ηδξ

΢ιφνκδξ.
4. Σα ανπαία ιοεζζημνήιαηα ημο Ώπμοθήζμο, ημο Πεηνχκζμο, ημο Λμθθζακμφ ηαζ ημο
Δθζυδςνμο.

Σμ Fabulae ηαζ ημ Astronomica ημο Ρςιαίμο ζοββναθέα Τβίκμο είκαζ δφμ
ζδιακηζηέξ, ιδ-πμζδηζηέξ επζημιέξ ηδξ εθθδκζηήξ ιοεμθμβίαξ. Σμ Imagines ημο
Φζθυζηναημο ημο πνεζαφηενμο ηαζ ημο κευηενμο ηαζ μζ πενζβναθέξ ημο
Καθθίζηναημο, είκαζ άθθεξ δφμ πνήζζιεξ πδβέξ. Σέθμξ, μ πνζζηζακζηυξ ζοββναθέαξ
ηαζ θζθυζμθμξ Ώνκυαζμξ ακαθένεζ ηάπμζεξ πναηηζηέξ θαηνείαξ πνμηεζιέκμο κα ηζξ
δοζθδιήζεζ, εκχ ηαζ δζάθμνμζ άθθμζ αογακηζκμί ζοββναθείξ πανέπμοκ ζδιακηζηέξ
θεπημιένεζεξ βζα ιφεμοξ, πμο πδβάγμοκ απυ παιέκα εθθδκζηά ένβα. Άθθα ένβα πμο
αμήεδζακ ζδιακηζηά ζηδ ζοκηήνδζδ ηςκ ιφεςκ είκαζ ημ θελζηυ ημο Δζφπζμο, ημ
΢μφδα, ηαζ μζ πναβιαηείεξ ημο Εςάκκδ Σγέηγδ ηαζ ημο Βοζηάεζμο.

Οζ δεοηενμβεκείξ πδβέξ είκαζ άθεμκεξ ελαζηίαξ ημο ζδζαίηενμο εκδζαθένμκημξ πμο
έδεζλακ ζφβπνμκμζ ενεοκδηέξ απυ υθμοξ ημοξ ημιείξ ημο επζζηδημφ. Δ πνμκμθμβζηή
ημοξ ηαηάηαλδ, έηζζ υπςξ ακαπηφζζεηαζ υπζ ιυκμκ απυ ηζξ διενμιδκίεξ βέκκδζδξ
αθθά ηαζ ηα ζδζαίηενα νεφιαηα εξκελεπηηθήο πμο ακέπηολακ, εα ιπμνμφζε κα έπεζ ςξ
ελήξ:

ΐμηάηζμξ, (Giovanni Boccaccio)
Συιαξ Μπμφθθζκηξ, (Thomas Bulfinch)
Γζυπακ Σγάημιπ Μπαπυθεκ, (Johann
Jakob Bachofen)
Σγέζιξ Φνέζγεν, (James George Frazer)
Σγέζκ Έθεκ Υάνζζμκ, (Jane Ellen
Harrison)
ΐάθηεν Μπάνηενη, (Walter Burkert)
΋ημ Ρακη, (Otto Rank)
Κανθ Γημφζηαα Γζμοκβη, (Carl Jung)
΋ημ ΐάθηεν, (Otto Walter)

Έκηζε Υάιζθημκ, (Edith
Hamilton)
Κανθ Κένεκοζ, (Karl Kerenyi)
Ρυιπενη Γηνέζαξ, (Robert
Graves)
Μανίγα Γηζιπμοηάξ (Marija
Gimbutas)
Κθμκη Λεαί ΢ηνμξ, (Claude Lévi-
Strauss)
Μάζηθ Γηνακη, (Michael Grant)
Σγυγεθ Κάιπεθ, (Joseph
Campbell)
Σίιμεο Γηακηγ, (Timothy Gantz)
Υ.Ρ. Ρυμογ, (H.R. Rose)

Ώξραηνινγηθέο πεγέο

Δ ακαηάθορδ ημο Μοηδκασημφ πμθζηζζιμφ απυ ημκ Γενιακυ εναζζηέπκδ ανπαζμθυβμ
Βννίημ ΢θήιακ ημκ 19μ αζχκα, ηαζ δ ακαηάθορδ ημο Μζκςζημφ πμθζηζζιμφ ζηδκ

ΘΕΟΓΟΝΙΑ

ΕΛΛΘΝΛΚΘ ΜΤΚΟΛΟΓΛΑ

16

Κνήηδ απυ ημκ ΐνεηακυ ανπαζμθυβμ Άνεμον Έαακξ ημκ 20υ αζχκα, αμήεδζακ ζηδκ
ελαηνίαςζδ πμθθχκ ζημζπείςκ απυ ηα έπδ ημο Οιήνμο ηαζ πανείπακ ανπαζμθμβζηά
ζημζπεία βζα πμθθέξ ιοεμθμβζηέξ θεπημιένεζεξ, βζα ημοξ Θεμφξ ηαζ βζα ημοξ ήνςεξ.
Αοζηοπχξ, ηα ζημζπεία βζα ημοξ ιφεμοξ ηαζ ηα ηεθεημονβζηά ζηζξ Μοηήκεξ ηαζ ζηδκ
Μζκςζηή Κνήηδ είκαζ ελ μθμηθήνμο ικδιεζαηά, ηαεχξ δ Γναιιζηή ΐ
πνδζζιμπμζμφκηακ ηονίςξ βζα ηαηαβναθή ηαηαθυβςκ. Πανυθα αοηά ηα μκυιαηα ηςκ
Θεχκ ηαζ ηςκ δνχςκ πμο είπακ ήδδ απμηαθοθεεί, ελαηνζαχεδηακ.

Γεςιεηνζηά ζπέδζα ζηδκ αββεζμπθαζηζηή ημο 8μο αζχκα απεζημκίγμοκ δζάθμνα
ιοεζηά βεβμκυηα.Ώοηέξ μζ μπηζηέξ ακαπαναζηάζεζξ ηςκ ιφεςκ είκαζ ζδιακηζηέξ βζα
δφμ θυβμοξ: αθ' εκυξ βζαηί πμθθμί ιφεμζ απμηοπχκμκηακ ζε αββεία πμθφ κςνίηενα απ'
υηζ ζε θμβμηεπκζηά ένβα ηαζ, αθ' εηένμο βζαηί μζ μπηζηέξ ακαπαναζηάζεζξ
ακηζπνμζςπεφμοκ ιενζηέξ θμνέξ ιφεμοξ ή ιοεζηέξ ζηδκέξ πμο δεκ ηαηαβνάθμκηαζ ζε
μπμζαδήπμηε άθθδ οπάνπμοζα θμβμηεπκζηή πδβή. Γζα πανάδεζβια, απυ ημοξ δχδεηα
άεθμοξ ημο Δναηθή, ιυκμ μ άεθμξ ιε ημκ Κέναενμ ειθακίγεηαζ ζε θμβμηεπκζηυ
ηείιεκμ.

Έξεπλα ηεο κπζηθήο ηζηνξίαο

Δ ιοεμθμβία έπεζ αθθάλεζ ηαηά ηδ δζάνηεζα ημο πνυκμο βζα κα πνμζανιμζηεί ζηδκ
ελέθζλδ ημο εθθδκζημφ πμθζηζζιμφ . Οζ πνχημζ ηάημζημζ ηδξ ααθηακζηήξ πενζμκήζμο,
πμο ήηακ βεςνβζημί πθδεοζιμί είπακ ακηζζημζπίζεζ έκα πκεφια ζε ηάεε θοζζηυ
θαζκυιεκμ. Με ηδκ πάνμδμ ημο πνυκμο, αοηά ηα αζαθή πκεφιαηα απέηηδζακ
ακενχπζκδ ιμνθή ηαζ εκηάπεδηακ ζηδκ ιοεμθμβία ςξ Θεμί ηαζ Θεέξ. Καηά ηδκ
ηάεμδμ θοθχκ απυ ηδκ αυνεζα ΐαθηακζηή, ήνεε ηαζ έκα κέμ εεσηυ πάκεεμκ,
ααζζζιέκμ ζηδκ ηαηάηηδζδ, ηδ δφκαιδ, ηδκ ακδνεία ζηδ ιάπδ ηαζ ημκ δνςζζιυ.
Παθαζυηενεξ εευηδηεξ ημο βεςνβζημφ ηυζιμο αθμιμζχεδηακ ιε ζζπονυηενεξ ή
απαλζχεδηακ πθήνςξ.

Σμ επίηεοβια ηδξ επζηήξ πμίδζδξ ήηακ κα δδιζμονβδεμφκ μζ ζζημνζημί ηφηθμζ, ηαζ
ηαηά ζοκέπεζα κα ακαπηοπεεί ιζα αίζεδζδ ιοεμθμβζηήξ πνμκμθμβίαξ. Έηζζ δ
εθθδκζηή ιοεμθμβία ελεθίζζεηαζ πανάθθδθα ιε ηδκ ακάπηολδ ημο ηυζιμο ηαζ ημο
ακενχπμο. Ώκ ηαζ μζ ακηζθάζεζξ ζηζξ ζζημνίεξ ηαεζζημφκ ιζα απυθοηδ πνμκμθυβδζδ
αδφκαηδ, ηαηά πνμζέββζζδ είκαζ εθζηηή. Δ ιοεμθμβζηή ζζημνία ημο ηυζιμο ιπμνεί κα
δζαζνεεεί ζε 3 ή 4 εονφηενεξ πενζυδμοξ:

1. Δ επνρή ησλ Θεώλ ή Θενγνλία(βέκκδζδ ηςκ Θεχκ): ιφεμζ ζπεηζηά ιε ηδκ
πνμέθεοζδ ημο ηυζιμο, ηςκ Θεχκ ηαζ ηδξ ακενχπζκδξ θοθήξ.
2. Δ επνρή Θεώλ θαη Ώλζξώπσλ: ζζημνίεξ αθθδθεπζδνάζεςκ ιεηαλφ Θεχκ, διίεεςκ,
ηαζ εκδηχκ.
3. Δ επνρή ησλ Δξώσλ, υπμο δ εεία δναζηδνζυηδηα είκαζ πενζμνζζιέκδ.
Ο ηεθεοηαίμξ ηαζ ιέβζζημξ ηςκ δνςζηχκ ιφεςκ είκαζ ημο ηνςζημφ πμθέιμο
(εεςνείηαζ απυ πμθθμφξ ενεοκδηέξ ςξ λεπςνζζηή ηέηανηδ πενίμδμξ).

Βκχ δ επμπή ηςκ Θεχκ πανμοζζάγεζ ζοκήεςξ πενζζζυηενμ εκδζαθένμκ βζα ημοξ
ζφβπνμκμοξ ζπμοδαζηέξ ημο ιφεμο, μζ Έθθδκεξ ζοββναθείξ ηςκ ανπασηχκ ηαζ
ηθαζζζηχκ επμπχκ είπακ ιζα ζαθή πνμηίιδζδ βζα ηδκ επμπή ηςκ δνχςκ.
Παναδείβιαημξ πάνζκ, δ Εθζάδα ηαζ δ Οδφζζεζα επζζηίαζακ ηδ εευπκεοζηδ Θεμβμκία
ηαζ ημοξ Οιδνζημφξ Όικμοξ ηαζ ζε έηηαζδ αθθά ηαζ ζε δδιμηζηυηδηα. Υάνζξ ηδκ
επζννμή ημο Οιήνμο δ "θαηνεία δνχςκ" μδδβεί ζε ιζα ακαδυιδζδ ηδξ πκεοιαηζηήξ

ΘΕΟΓΟΝΙΑ

ΕΛΛΘΝΛΚΘ ΜΤΚΟΛΟΓΛΑ

17

γςήξ, πμο δζαπςνίγεζ ημοξ Θεμφξ απυ ημοξ εεσημφξ ήνςεξ, ημοξ Οθφιπζμοξ ηαζ ημοξ
Υευκζμοξ. ΢ημ Ένβα ηαζ Διένεξ, μ Δζίμδμξ δζαηνίκεζ ζε ηέζζενα ηιήιαηα (ή θοθέξ)
ηδκ ζζημνία ημο ακενχπμο: ζηδκ πνοζή, ηδκ αζδιέκζα, ηδκ πάθηζκδ, ηαζ ηδκ ζζδδνά
επμπή. Ώοηέξ μζ επμπέξ (ή θοθέξ) είκαζ πςνζζηέξ δδιζμονβίεξ ηςκ Θεχκ. Έηζζ, δ
πνοζή επμπή ακηζζημζπεί ζηδκ ηονζανπία ημο Κνυκμο, εκχ μζ επυιεκεξ επμπέξ ζηδκ
ααζζθεία ημο Αία. Ο Δζίμδμξ πανειαάθθεζ ηδκ επμπή (ή ηδ θοθή) ηςκ δνχςκ αιέζςξ
ιεηά ηδκ επμπή ημο παθημφ. Δ ηεθεοηαία επμπή είκαζ, ζφιθςκα ιε ημκ πμζδηή, δ
επμπή ημο ζζδήνμο, ηαηά ηδ δζάνηεζα ηδξ μπμίαξ έγδζε ηαζ μ ίδζμξ. Ο πμζδηήξ ηδκ
εεςνεί ςξ ηδκ πεζνυηενδ ηαζ ελδβεί ηδκ πανμοζία ημο ηαημφ ιέζς ημο ιφεμο ηδξ
Πακδχναξ. ΢ημ Μεηαιμνθχζεζξ, μ Οαίδζμξ αημθμοεεί ηδκ εεςνεία ημο Δζίμδμο βζα
ηζξ ηέζζενζξ επμπέξ.

Βπνρή ησλ Θεώλ

Κοζμογονία και κοζμολογία

Ώπεζηυκζζδ ημο Θεμφ Ένςηα. Πίκαηαξ ημο Κανααάηγζμ, πεν. 1600.

Οζ «ιφεμζ πνμέθεοζδξ» ή μζ «ιφεμζ δδιζμονβίαξ» απμηεθμφκ ιζα πνμζπάεεζα κα
ηαηαζηεί μ ηυζιμξ ηαηακμδηυξ ηαζ κα ελδβδεεί δ πνμέθεοζδ ημο ιε απθμφξ υνμοξ. Δ
εονφηαηα απμδεηηή άπμρδ βζα ηδκ ανπή ηςκ πναβιάηςκ υπςξ ακαθένεηαζ απυ ημκ
Δζίμδμ ζηδ Θεμβμκία, λεηζκά ιε ημ Υάμξ, ηδκ πναβιαηζηή ακοπανλία ηςκ πάκηςκ.
Ώπυ ημ ηεκυ πνμέηορε δ Γαία ηαζ ιενζηά άθθα ανπζηά εεία υκηα: μ Ένςηαξ, δ
Άαοζζμξ (ηα Σάνηανα), ηαζ μ Ένεαμξ. Υςνίξ ανζεκζηή αμήεεζα δ Γαία βέκκδζε ημκ
Οονακυ πμο έπεζηα ηδκ βμκζιμπμίδζε λακά. Ώπυ εηείκδ ηδκ έκςζδ βεκκήεδηακ
πνχηα μζ ηζηάκεξ: έλζ ανζεκζηά ηαζ έλζ εδθοηά υκηα (Χηεακυξ, Κμίμξ, Κνίμξ,
Τπενίςκ, Εαπεηυξ ηαζ Κνυκμξ, Θεία, Ρέα, Θέιζξ, Μκδιμζφκδ, Φμίαδ ηαζ Σδεφξ),
ηαηυπζκ μζ ιμκυθεαθιμζ Κφηθςπεξ ηαζ μζ Βηαημκηυπεζνεξ. Ο Κνυκμξ (μ κευηενμξ,
πμθφ πακμφνβμξ ηαζ πζμ θμαενυξ εη ηςκ παζδζχκ ηδξ Γαίαξ) ιε ηδκ πνμηνμπή ηδξ

ΘΕΟΓΟΝΙΑ

ΕΛΛΘΝΛΚΘ ΜΤΚΟΛΟΓΛΑ

18

ιδηέναξ ημο εοκμφπζζε ημκ παηένα ημο Οονακυ ηαζ έβζκε μ ηοαενκήηδξ ηςκ Θεχκ ιε
ηδκ αδεθθή ημο Ρέα ςξ ζφγοβμ ημο εκχ μζ άθθμζ ηζηάκεξ έβζκακ αοθζημί ημο. Δ
ζφβηνμοζδ παηένα βζμο επακαθήθεδηε υηακ μ Κνυκμξ ήνεε ακηζιέηςπμξ ιε ημκ βζμ
ημο, Αία. Ο Αίαξ, ιε ηδκ αμήεεζα ηδξ ιδηένα ημο Ρέαξ, πνμηάθεζε ημκ Κνυκμ ζε
πυθειμ βζα ηδκ ααζζθεία ηςκ Θεχκ. Βκ ηέθεζ, ιε ηδ αμήεεζα ηςκ Κοηθχπςκ, πμο
εθεοεένςζε απυ ηα Σάνηανα, μ Αίαξ ηαζ μζ ζφιιαπμί ημο κίηδζακ, εκχ μ Κνυκμξ ηαζ
μζ ηζηάκεξ θοθαηίζηδηακ ζηα Σάνηανα.

Δ πζμ πνχζιδ εθθδκζηή πμζδηζηή βκχιδ ηαεζένςζε ηδ Θεμβμκία ςξ ημ πνςηυηοπμ
πμζδηζηυ είδμξ - μ πνςηανπζηυξ ιφεμξ - ηαζ ημο απέδςζακ ζπεδυκ ιαβζηέξ δοκάιεζξ.
Ο Ονθέαξ, μ ανπαίμξ πμζδηήξ, ήηακ επίζδξ μ ανπέηοπμξ ηναβμοδζζηήξ ηςκ εεμβμκζχκ,
πμο ηζξ πνδζζιμπμζεί βζα κα δνειήζεζ ηζξ εάθαζζεξ ηαζ ηζξ εφεθθεξ ζηδκ Ώνβμκαοηζηή
εηζηναηεία ζφιθςκα ιε ημκ Ώπμθθχκζμ, ηαζ βζα κα ζοβηζκήζεζ ηζξ πεηνχδεζξ ηανδζέξ
ηςκ Θεχκ ημο ηάης ηυζιμο ηαηά ηδκ ηάεμδυ ημο ζημκ Άδδ. ΋ηακ μ Βνιήξ εθδφνε
ηδ θφνα, ημ πνχημ πνάβια πμο έηακε ήηακ κα ηναβμοδήζεζ βζα ηδ βέκκδζδ ηςκ Θεχκ.
Δ εεμβμκία ημο Δζίμδμο, είκαζ μ πθδνέζηενμξ δζαζςεείξ απμθμβζζιυξ ηςκ Θεχκ,
αθθά ηαζ μ πθδνέζηενμξ δζαζςεείξ ηαηαβεβναιιέκμξ ηνυπμξ θεζημονβίαξ ημο
ανπασημφ πμζδηή, ακαθένεζ ηδ ιαηνμπνυκζα επίηθδζή ζηζξ Μμφζεξ βζα έιπκεοζδ . Δ
εεμβμκία απμηέθεζε επίζδξ ημ εέια πμθθχκ παιέκςκ πμζδιάηςκ ηαζ εδαθίςκ, πμο
απμδίδμκηαζ ζημκ Ονθέα, ημκ Μμοζαίμ, ημκ Βπζιεκίδδ, ημκ Ώαάνζ ηαζ ηα μπμία
πνδζζιμπμζμφκηακ ζε ηεθεημονβζηά ιοζηήνζα. Τπάνπμοκ εκδείλεζξ υηζ μ Πθάηςκαξ
ήηακ βκχζηδξ ηάπμζαξ εηδμπήξ ηδξ Ονθζηήξ εεμβμκίαξ. Μενζηά ηιήιαηα αοηχκ ηςκ
ένβςκ έπμοκ δζαζςεεί απυ ακαθμνέξ Νεμπθαηςκζηχκ θζθμζυθςκ ζε παπφνμοξ πμο
πνυζθαηα ήνεακ ζημκ θςξ. Έκαξ απυ αοημφξ, μ πάπονμξ Derveni απμδεζηκφεζ υηζ ημκ
5μ αζχκα π.π. οπήνπε ημοθάπζζημκ έκα εεμβμκζηυ-ημζιμβμκζηυ πμίδια ημο Ονθέα.
Ώοηυ ημ πμίδια πνμζπάεδζε κα οπενηενάζεζ ηδκ εεμβμκία ημο Δζίμδμο ηαζ
πνυζεεζε ζηδ βεκεαθμβία ηςκ Θεχκ ηδκ Νολ (κφπηα) ςξ ηδκ πνμηάημπμ ημο
Οονακμφ, ημο Κνυκμο ηαζ ημο Αία.

Οζ πνχημζ ημζιμθυβμζ άθθμηε δνμφζακ εκάκηζα ηαζ άθθμηε οπμζηήνζγακ δδιμθζθείξ
ιοεζηέξ εηδμπέξ πμο οπήνπακ ζημκ εθθδκζηυ ηυζιμ. Μενζηέξ απυ αοηέξ ηζξ
δδιμθζθείξ εηδμπέξ ίζςξ έπμοκ ελαπεεί απυ ηδκ πμίδζδ ημο Οιήνμο ηαζ ημο
Δζίμδμο. ΢ημκ ΋ιδνμ, δ βδ πενζβνάθεηαζ ςξ έκαξ επίπεδμξ δίζημξ ζηδκ επζθάκεζα
ημο Χηεάκζμο πμηαιμφ πμο επζαθέπεηαζ απυ έκακ διζζθαζνζηυ Οονακυ ιε ήθζμ,
θεββάνζ ηαζ αζηένζα. Ο Ήθζμξ δζέζπζγε ημκ μονακυ ιε ημ άνια ημο ηδ ιένα ηαζ έπθεε
βφνς απυ ηδ βδ ζε έκα πνοζυ ηφπεθθμ ηδ κφπηα. Ο ήθζμξ, δ βδ, μ μονακυξ, μζ πμηαιμί
ηαζ μζ άκειμζ ηαθμφκηακ ζηζξ πνμζεοπέξ ςξ πνμζηάηεξ ηαζ ζημοξ υνημοξ ςξ
ιάνηονεξ. Οζ θοζζηέξ ζπζζιέξ εεςνμφκηακ είζμδμζ ημο ηάης ηυζιμο, ημ ααζίθεζμ ημο
Άδδ.

ΘΕΟΓΟΝΙΑ

ΕΛΛΘΝΛΚΘ ΜΤΚΟΛΟΓΛΑ

19

Δλληνικό Πάνθεον

Οζ Αχδεηα Οθφιπζμζ, ένβμ ημο Monsiau, 18μξ αζχκαξ.

΢φιθςκα ιε ηδκ ηθαζζηή ιοεμθμβία, ιεηά ηδκ ακαηνμπή ηςκ Σζηάκςκ, ηαεζενχεδηε
ημ κέμ Πάκεεμ ηςκ εεχκ ηαζ εεμηήηςκ. Μεηαλφ ηςκ ηονζυηενςκ εθθδκζηχκ εεμηήηςκ
ηδξ εθθδκζηήξ ιοεμθμβίαξ ήηακ μζ Αχδεηα Οθφιπζμζ (μ πενζμνζζιυξ ημο ανζειμφ
ημοξ ζε δχδεηα απμηεθεί ιζα ζπεηζηά ζφβπνμκδ ηαζκμημιία), πμο ηαημζημφζακ ζημ
υνμξ ΋θοιπμξ οπυ ημ αθέιια ημο Αζα. Βηηυξ απυ ημοξ Οθφιπζμοξ, μζ Έθθδκεξ
θάηνεοακ ηαζ εευηδηεξ ηδξ οπαίενμο, ημκ ηναβυιμνθμ Πάκα, ηζξ Νφιθεξ (πκεφιαηα
ηςκ πμηαιχκ), ηζξ Νασάδεξ (πμο ηαημζημφζακ ζε πδβέξ), ηζξ Νδνδίδεξ (πμο
ηαημζημφζακ ζηδ εάθαζζα), εεσημφξ πμηαιμφξ, ΢άηονμζ, ηαζ άθθμζ. Βπζπθέμκ,
οπήνπακ ηαζ ζημηεζκέξ δοκάιεζξ ημο ηάης ηυζιμο, υπςξ μζ Βνζκφεξ, πμο ηζιςνμφζακ
αοημφξ πμο δζέπναηηακ εβηθήιαηα ηαηά ζοββεκχκ ημοξ. Πνμξ ηζιήκ ημο ανπαίμο
εθθδκζημφ Πάκεεμο, πμζδηέξ ζοκέεεζακ ημοξ Οιδνζημφξ Όικμοξ (έκα ζφκμθμ απυ
ηνζάκηα ηνία ηναβμφδζα).

Ώπυ ηδκ ιεβάθδ πμζηζθία ιφεςκ ηαζ ενφθςκ απυ υπμο απμηεθείηαζ δ εθθδκζηή
ιοεμθμβία, μζ βδβεκείξ εευηδηεξ πενζβνάθμκηαζ ςξ έπμοζεξ ζδακζηά ζχιαηα.
΢φιθςκα ιε ημκ Walter Burkert, ημ παναηηδνζζηζηυ βκχνζζια ηδξ εθθδκζηήξ
ακενμπμιμνθίαξ είκαζ υηζ "μζ εεμί είκαζ άημια, ηαζ υπζ αθδνδιέκεξ έκκμζεξ, ζδέεξ δ
ακηζθήρεζξ". Ώκελάνηδηα απυ ηζξ οπμηείιεκεξ ιμνθέξ, μζ ανπαίμζ εθθδκζημί εεμί
έπμοκ πμθθέξ θακηαζηζηέξ ζηακυηδηεξ. Γζα πανάδεζβια, μζ εεμί δεκ επδνεάγμκηαζ απυ
αζεέκεζεξ, ηαζ ιπμνμφκ κα ηναοιαηζζημφκ ηάης απυ ελαζνεηζηά αζοκήεζζηεξ
πενζζηάζεζξ. Οζ Έθθδκεξ εεςνμφζακ ηδκ αεακαζία ςξ δζαηνζηζηυ παναηηδνζζηζηυ
ηςκ εεχκ. Δ αεακαζία, ηαεχξ ηαζ δ αζχκζα κευηδηα, πνμέηοπηακ απυ ηδκ ζοκεπή

ΘΕΟΓΟΝΙΑ

ΕΛΛΘΝΛΚΘ ΜΤΚΟΛΟΓΛΑ

20

πνήζδ αιανμζίαξ ηαζ κέηηαν, ιε ηα υπμζα ημ εεσηυ αίια ακακεςκυηακ ζηζξ θθέαεξ
ημοξ.

Ο Αίαξ, ιεηαιμνθςιέκμξ ζε ηφηκμ, απμπθακεί ηδκ Λήδα, ηδκ ααζίθζζζα ηδξ ΢πάνηδξ.

Κάεε εευξ ηαηάβεηαζ απυ ημ δζηυ ημο βεκεαθμβζηυ δέκηνμ, επζδζχηεζ δζαθμνεηζημφξ
ζηυπμοξ, έπεζ ιζα μνζζιέκδ πενζμπή ειπεζνμβκςιμζφκδξ, ηαζ δζέπεηαζ απυ ιζα
ιμκαδζηή πνμζςπζηυηδηα. Χζηυζμ, μζ πενζβναθέξ αοηέξ πνμηφπημοκ απυ πθδεχνα
ανπασηχκ ημπζηχκ παναθθαβχκ, μζ μπμίεξ δεκ ζοιπίπημοκ πάκηα. ΋ηακ μζ εεμί
πνμζθςκμφκηακ ζηδκ πμίδζδ, ζηζξ θαηνεοηζηέξ ηεθεηέξ ή ηζξ πνμζεοπέξ, δ ακαθμνά
βζκυηακ απυ ημ ζοκδοαζιυ ημο μκυιαημξ ημοξ ηαζ επίεεηα, πμο ημοξ πνμζδζυνζγακ
απυ άθθεξ εηθάκζεζξ ημο εαοημφ ημοξ (π.π. Απφιισλαο Μνπζεγέηεο είκαζ μ Ώπυθθςκ
ςξ δβέηδξ ηςκ Μμοζχκ). Βκαθθαηηζηά μ παναηηδνζζιυξ ιπμνεί κα πνμζδζμνίζεζ ιζα
ζοβηεηνζιέκδ ημπζηή πηοπή ημο εεμφ.

Οζ πενζζζυηενμζ εεμί ζπεηίγμκηαζ ιε ζοβηεηνζιέκεξ πηοπέξ ηδξ γςήξ. Γζα πανάδεζβια,
δ Ώθνμδίηδ ήηακ δ εεά ημο ένςηα ηαζ ηδξ μιμνθζάξ, μ Άνδξ ήηακ μ εευξ ημο
πμθέιμο, μ Άδδξ ήηακ μ εευξ ηςκ κεηνχκ, ηαζ δ Ώεδκά δ εεά ηδξ ζμθίαξ ηαζ ημο
εάννμοξ. Ονζζιέκεξ εευηδηεξ, υπςξ μ Ώπυθθςκ ηαζ μ Αζυκοζμξ, ήηακ πμθφπθμηεξ
πνμζςπζηυηδηεξ ηαζ ζοκδφαγακ πμθθέξ θεζημονβίεξ, εκχ άθθεξ, υπςξ δ Βζηία ηαζ
Ήθζμξ, ήηακ ηάηζ παναπάκς απυ πνμζςπμπμζήζεζξ. Οζ πζμ εκηοπςζζαημί καμί έηεζκακ
κα είκαζ αθζενςιέκμζ ζε έκακ πενζμνζζιέκμ ανζειυ εεχκ, πμο ήηακ ημ επίηεκηνμ ηδξ
ιεβάθδξ πακεθθαδζηήξ θαηνείαξ. Ήηακ, ςζηυζμ, ημζκυ βζα ιειμκςιέκεξ πενζμπέξ ηαζ
πςνζά κα αθζενχκμοκ ηζξ δίηεξ ημοξ θαηνείεξ ζε εθάζζμκεξ εεμφξ. Πμθθέξ πυθεζξ,
επίζδξ ηζιμφζακ ημοξ πζμ βκςζημφξ εεμφξ ιε αζοκήεζζηα ημπζηά έεζια ηαζ ημοξ
ζοκέδεακ ιε πανάλεκμοξ ιφεμοξ πμο ήηακ εονφηενα άβκςζημζ. Καηά ηδκ δνςζηή
επμπή, δ θαηνεία ηςκ δνχςκ (ή διίεεςκ) ζοιπθδνχκεζ αοηή ηςκ εεχκ.

ΘΕΟΓΟΝΙΑ

ΕΛΛΘΝΛΚΘ ΜΤΚΟΛΟΓΛΑ

21

Βπνρή Θεώλ θαη Ώλζξώπσλ

Ο βάιμξ ημο Πδθέα ιε ηδκ Θέηζδα, ένβμ ημο Hans Rottenhammer.

Ώκάιεζα ζηδκ επμπή πμο μζ εεμί γμφζακ απυιαηνμζ ηαζ ηδκ επμπή πμο έπαρακ κα
πανειααίκμοκ ζηδκ ακενχπζκδ ζζημνία, ελεθίπεδηε ιζα ζφκημιδ ιεηαααηζηή επμπή
ζηδκ μπμία εεμί ηαζ εκδημί γμφζακ ιαγί. Οζ πενζζζυηενεξ απυ αοηέξ ηζξ ζζημνίεξ
πενζθαιαάκμκηαζ ζημ Μεηαιμνθχζεζξ ημο Οαίδζμο ηαζ δζαζνμφκηαζ ζε δφμ εειαηζηέξ
εκυηδηεξ: ζζημνίεξ αβάπδξ, ηαζ ζζημνίεξ εείαξ ηζιςνίαξ.

Οζ ζζημνίεξ αβάπδξ ζοπκά ζοκεπάβμκηαζ αζιμιζλία ή απμπθάκδζδ ηαζ έκςζδ ιζαξ
εκδηήξ ιε εευ, ιε ηανπμφξ ημο ένςηα δνςζημφξ απμβυκμοξ. Αίδαβια είκαζ υηζ μζ
ζπέζεζξ ιεηαλφ εεχκ ηαζ εκδηχκ πνέπεζ κα απμθεφβμκηαζ, βζαηί ζπάκζα έπμοκ εοηοπή
ηαηάθδλδ. Πζμ ζπάκζα, ιζα εεά γεοβανχκεζ ιε έκακ εκδηυ, υπςξ ζημκ μιδνζηυ Όικμ
βζα ηδκ Ώθνμδίηδ, υπμο δ Θεά εκχκεηαζ ιε ημκ Ώβπίζδ ηαζ βεκκά ημκ Ώζκεία.

Ο Αζυκοζμξ ηαζ μζ ΢άηονμζ, εζςηενζηυ ενοενυιμνθμο αββείμο.

Δ δεφηενδ εκυηδηα πενζθαιαάκεζ ηδκ ζοζπέηζζδ ζδιακηζηχκ πμθζηζζηζηχκ
ηαζκμημιζχκ ή εθεονέζεςκ ιε ιοεζηά πνυζςπα. Γζα πανάδεζβια, μ Πνμιδεέαξ

ΘΕΟΓΟΝΙΑ

ΕΛΛΘΝΛΚΘ ΜΤΚΟΛΟΓΛΑ

22

ηθέαεζ ηδκ θςηζά απυ ημοξ Θεμφξ, μ Σάκηαθμξ ηθέαεζ ημ κέηηαν ηαζ ηδκ αιανμζία
απυ ημ ηναπέγζ ημο Αζα ηαζ ημ δίκεζ ζημοξ οπδηυμοξ ημο απμηαθφπημκηαξ ηα ιοζηζηά
ηδξ αεακαζίαξ, δ Αήιδηνα δζδάζηεζ ηδ βεςνβία ηαζ ηα Μοζηήνζα ζημκ Σνζπηυθειμ, μ
Μανζφαξ εθεονίζηεζ ημκ άοθμ ηαζ δζαβςκίγεηαζ ιε ημκ Ώπυθθςκα. Οζ πενζπέηεζεξ ημο
Πνμιδεέα ηαζ δ ηζιςνία ημο μνζμεεημφκ έκα ζδιείμ ακαθμνάξ ακάιεζα ζηδκ ζζημνία
ηςκ εεχκ ηαζ ηςκ ακενχπςκ. Έκα ηιήια πάπονμο, απυ ημκ ηνίημ αζχκα, απεζημκίγεζ
ημκ Αζυκοζμ κα ηζιςνεί ημκ ααζζθζά ηδξ Θνάηδξ, Λοημφνβμ, μ μπμίμξ άνβδζε κα
ηζιήζεζ ημκ κέμ εευ, ιε απμηέθεζια θνζηζαζηζηέξ πμζκέξ πμο επεηηάεδηακ
ιεηαεακάηζα. Δ ζζημνία ηδξ άθζλδξ ημο Αζμκφζμο ηαζ δ εειεθίςζδ ηδξ θαηνείαξ ημο
ζηδ Θνάηδ ήηακ επίζδξ ημ ακηζηείιεκμ ιζαξ ηνζθμβίαξ ημο Ώζζπφθμο. ΢ε ιζα άθθδ
ηναβςδία, ζηζξ ΐάηπεξ ημο Βονζπίδδ, μ ααζζθζάξ ηδξ Θήααξ, Πεκεέαξ, ηζιςνείηαζ απυ
ημκ Αζυκοζμ, βζαηί δεκ ζεαάζηδηε ημκ εευ ηαζ ηαηαζηυπεοε ηζξ Μαζκάδεξ, ηζξ θάηνεζξ
ημο εεμφ.

΢ε ιζα άθθδ ζζημνία, ααζζζιέκδ ζε ιζα παθζά θασηή πανάδμζδ, δ Αήιδηνα
ακαγδηχκηαξ ηδκ ηυνδ ηδξ, ηδκ Πενζεθυκδ, αθμφ πήνε ηδ ιμνθή ιζαξ δθζηζςιέκδξ
βοκαζηάξ, θζθμλεκήεδηε απυ ημκ Κεθευ, ημκ ααζζθζά ηδξ Βθεοζίκαξ. Χξ δχνμ βζα ηδκ
θζθμλεκία ημο, δ Αήιδηνα ζπεδζάγεζ κα ηάκεζ ημ βζμ ημο εευ, ηαίβμκηαξ ημ εκδηυ
πκεφια ημο. Ώθθά πνζκ μθμηθδνςεεί ημ ηεθεημονβζηυ, δ βοκαίηα ημο Κεθεμφ,
ηνμιμηναηδιέκδ πμο είδε ημκ βζμ ηδξ ζηδ θςηζά έαβαθε ιεβάθδ ηναοβή,
ελμνβίγμκηαξ ηδκ Αήιδηνα, πμο ακανςηήεδηε βζαηί μζ ακυδημζ εκδημί δεκ ηαηακμμφκ
ηδκ ηεθεημονβία.

Δξσηθή Βπνρή

Δ επμπή ζηδκ υπμζα γμφζακ μζ ήνςεξ είκαζ βκςζηή ςξ δνςζηή επμπή. Δ επζηή πμίδζδ
δδιζμφνβδζε ηφηθμοξ ζζημνζχκ βφνς απυ ζοβηεηνζιέκα βεβμκυηα ή ήνςεξ ηαζ
ηαεζένςζε ηζξ μζημβεκεζαηέξ ζπέζεζξ ιεηαλφ ηςκ δνχςκ ζηζξ δζάθμνεξ ζζημνίεξ.
Έηζζ, πνμέηορε ηαζ δ πνμκμθμβζηή δζάηαλδ ηςκ ζζημνζχκ. ΢φιθςκα ιε ημκ Ken
Dowden, "οπάνπεζ ιζα δμιή αίηζμ-απμηέθεζια, ιπμνμφιε δδθαδή κα
παναημθμοεήζμοιε ηδκ ηφπδ ηάπμζςκ μζημβεκεζχκ ζε αάεμξ πνυκμο".

Μεηά ηδκ άκμδμ ηδξ θαηνείαξ ηςκ δνχςκ, εεμί ηαζ ήνςεξ εεςνμφκηαζ ελίζμο ζενμί
ηαζ επζηαθμφκηαζ απυ ημζκμφ ζε υνημοξ ηαζ πνμζεοπέξ. ΢ε ακηίεεζδ ιε ηδκ επμπή
ηςκ εεχκ, ηαηά ηδ δζάνηεζα ηδξ δνςζηήξ επμπήξ, μζ ήνςεξ δεκ απμηεθμφκ ιζα
ηαεμνζζιέκδ ηθεζζηή μιάδα. Μείγμκεξ εεμί δεκ βεκκζμφκηαζ πθέμκ, αθθά κέμζ ήνςεξ
ιπμνμφκ πάκημηε κα ακαδεζπεμφκ. Μζα άθθδ ζδιακηζηή δζάθμνα είκαζ υηζ μ ήνςαξ
πνμζδζμνίγεζ ηδκ εεκμθμβζηή ηαοηυηδηα ηδξ εηάζημηε ημπζηήξ ημζκςκίαξ. Ώκηίεεηα,
μζ εεμί εεςνμφκηακ ηαεμθζημί.

Οζ ικδιεζχδεξ εηδδθχζεζξ πνμξ ηζιήκ ημο Δναηθή εεςνμφκηαζ ςξ δ απανπή ηδξ
επμπήξ ηςκ δνχςκ. ΢ηδκ δνςζηή επμπή έπμοκ επίζδξ απμδμεεί ηνία ιεβάθα
ζηναηζςηζηά βεβμκυηα, δ Ώνβμκαοηζηή εηζηναηεία, μ Σνςζηυξ ηαεχξ ηαζ μ Θδαασηυξ
πυθειμξ.

ΘΕΟΓΟΝΙΑ

ΕΛΛΘΝΛΚΘ ΜΤΚΟΛΟΓΛΑ

23

Ζρακλής και Ζρακλείδες

Ο Δναηθήξ ιε ημκ ιζηνυ Σήθεθμ, Μνπζείν ηνπ Λνχβξνπ, Παξίζη.

Οζ ενεοκδηέξ πζζηεφμοκ υηζ πίζς απυ ηδκ πενζπθμηή ιοεμθμβία ημο Δναηθή οπήνλε
έκαξ πναβιαηζηυξ άκενςπμξ, ίζςξ έκαξ οπμηεθήξ μπθανπδβυξ ημο ααζζθείμο ημο
Άνβμοξ. Μενζημί ενεοκδηέξ ελεηάγμοκ ηδκ ζζημνία ημο Δναηθή ςξ ιζα αθθδβμνία ηδξ
δζέθεοζδξ ημο Ήθζμο απυ ηζξ δχδεηα ζοκεέζεζξ ημο γςδζαημφ ηφηθμο. Άθθμζ
εζηζάγμοκ ζε πνμβεκέζηενμοξ ιφεμοξ, πανμοζζάγμκηαξ ηδκ ζζημνία ημο Δναηθή ςξ
ημπζηή πνμζάνηδζδ δνςζηχκ ιφεςκ πμο είπακ ήδδ εδναζςεεί.

Παναδμζζαηά, μ Δναηθήξ ήηακ βζμξ ημο Αζα ηαζ ηδξ Ώθηιήκδξ, εββμκή ημο Πενζέα.
Οζ ιοεζηέξ ιμκαπζηέξ πενζπθακήζεζξ ημο, ιε πμθθά ζημζπεία θασημφ παναιοεζμφ,
ήηακ πδβέξ πμθθχκ δδιμθζθχκ ενφθςκ. ΢οκήεςξ απεζημκίγεηαζ ςξ εοζζαζηήξ βζαηί
εεςνείηαζ ζδνοηήξ ηςκ αςιχκ, εκχ είπε ηαζ ηδκ θήιδ ημο αδδθάβμο. Με αοηυκ
αηνζαχξ ημκ νυθμ ειθακίγεηαζ ζε ηςιςδίεξ, εκχ ημ ηναβζηυ ηέθμξ ημο είκαζ ημ
ηονίανπμ εέια ζε ανηεηέξ ηναβςδίεξ. Σμ ένβμ Ζξαθιήο εεςνείηαζ απυ ηδκ Θάθεζα
Παπαδμπμφθμο ςξ "έκα ένβμ ελέπμοζαξ ζδιαζίαξ βζα ηδκ ελέηαζδ ηαζ ηςκ άθθςκ
Βονζπίδεζςκ δναιάηςκ". ΢ηδκ ηέπκδ ηαζ ηδ θμβμηεπκία, μ Δναηθήξ πανμοζζαγυηακ ςξ
έκαξ ελαζνεηζηά ζζπονυξ άκδναξ ιεηνίμο ακαζηήιαημξ. Υαναηηδνζζηζηυ ημο υπθμ
ήηακ ημ ηυλμ, αθθά ηαζ ημ νυπαθμ. ΢πέδζα ζε αββεία απμδεζηκφμοκ ηδκ απανάιζθθδ

ΘΕΟΓΟΝΙΑ

ΕΛΛΘΝΛΚΘ ΜΤΚΟΛΟΓΛΑ

24

δδιμηζηυηδηα ημο Δναηθή, ηαεχξ δ ιάπδ ιε ημκ θέμκηα απεζημκίγεηε πμθθέξ
εηαημκηάδεξ θμνέξ.

Ο Δναηθήξ επίζδξ εζζπχνδζε ζηδκ εηνμοζηζηή ηαζ νςιασηή ιοεμθμβία ηαζ θαηνεία.
΢ηδκ Εηαθία, θαηνεφηδηε ςξ εευξ ημο ειπμνίμο, ακ ηαζ ιενζημί πνμζεφπμκηακ ζε
αοηυκ βζα κα έπμοκ ηαθή ηφπδ ηαζ κα δζαθεφβμοκ ημκ ηίκδοκμ.

Ο Δναηθήξ ηένδζζε ορδθυ ημζκςκζηυ ηφνμξ, ιέζς ημο δζμνζζιμφ ημο ςξ επίζδιμξ
πνυβμκμξ ηςκ Αςνζέςκ ααζζθζάδςκ. Ώοηυ ιάθθμκ πνδζίιεοε ςξ κμιζιμπμίδζδ ηδξ
ιεηακάζηεοζδξ ημοξ ζηδκ Πεθμπυκκδζμ. Ο Όθθμξ, βκςζηυξ ήνςαξ δςνζηήξ θοθήξ,
έβζκε βζμξ ημο Δναηθή ηαζ έκαξ απυ ημοξ Δναηθείδεξ. Οζ Δναηθείδεξ ηαηέηηδζακ ηα
Πεθμπμκκδζζαηά ααζίθεζα, Μοηήκεξ, ΢πάνηδ ηαζ Άνβμξ, επζηαθμφιεκμζ, ζφιθςκα
ιε ημ ενφθμ, ημ δζηαίςια κα ηοαενκμφκ ηα εδάθδ ημο πνμβυκμο ημοξ. Δ ακάδεζλή
ημοξ ζηδκ ελμοζία ζοπκά μκμιάγεηαζ "ηάεμδμξ ηςκ Αςνζέςκ". Οζ Λφδζμζ ηαζ
ανβυηενα μζ Μαηεδυκεξ ααζζθείξ, ςξ δβειυκεξ ημο ζδίμο επζπέδμο, ακαηδνφπεδηακ
ηαζ αοημί ςξ Δναηθείδεξ.

Άθθα ιέθδ αοηήξ ηδξ πνχζιδξ βεκζάξ δνχςκ, υπςξ μ Πενζέαξ, μ Αεοηαθίςκαξ, μ
Θδζέαξ ηαζ μ ΐεθθενμθυκηδξ, έπμοκ πμθθά ημζκά ιε ημκ Δναηθή. ΋πςξ αοηυξ, μζ
πενζπθακήζεζξ ημοξ είκαζ ιμκαπζηέξ, θακηαζηζηέξ ηαζ ζημ υνζμ ημο παναιοεζμφ, υπςξ
βζα πανάδεζβια υηακ ζηυηςκακ ηέναηα υπςξ δ Υίιαζνα ηαζ Μέδμοζα. Οζ πενζπέηεζεξ
ημο ΐεθθενμθυκηδ, είκαζ ημζκέξ ηαζ πανυιμζεξ ιε ηζξ πενζπέηεζεξ ημο Δναηθή ηαζ ημο
Θδζέα. Οδδβχκηαξ έκακ ήνςα ζημκ θαζκμιεκζηυ εάκαημ ημο είκαζ επίζδξ έκα
επακαθαιαακυιεκμ εέια ηδξ πνχζιδξ δνςζηήξ πανάδμζδξ, υπςξ ζηζξ πενζπηχζεζξ
ημο Πενζέα ηαζ ΐεθθενμθυκηδ.

Αργονασηική εκζηραηεία

Σμ ιυκμ δζαζςεέκ εθθδκζζηζηυ έπμξ, ημ Αξγνλαπηηθά ημο Ώπμθθχκζμο ημο Ρυδζμο,
ελζζημνεί ημ ηαλίδζ ημο Εάζμκα ηαζ ηςκ Ώνβμκαοηχκ ζηδκ Κμθπίδα χζηε κα
ακαηηήζμοκ ημ Υνοζυιαθθμ Αέναξ. Ο Εάζςκ ελακαβηάγεηαζ ζηδκ ακαγήηδζδ αοηή
απυ ημκ ααζζθζά Πεθία, μ μπμίμξ βκχνζγε απυ ιζα πνμθδηεία υηζ έκαξ άκενςπμξ ιε
έκα ζακδάθζ εα ήηακ δ ηαηαζηνμθή ημο. Ο Εάζςκ πάκεζ έκακ ζακδάθζ ζε έκα πμηάιζ
ηαζ θηάκεζ ζηδκ αοθή ημο Πεθία, εηπθδνχκμκηαξ ημκ πνδζιυ.

΢πεδυκ ηάεε ιέθμξ ηδξ επυιεκδξ βεκζάξ δνχςκ, υπςξ μ Δναηθήξ, ζάθπανε ιε ημκ
Εάζμκα ηαζ ηδκ Ώνβχ βζα κα θένεζ πίζς ημ Υνοζυιαθθμ Αέναξ. ΢ε αοηή ηδ βέκζα
πενζθαιαάκμκηαζ επίζδξ μ Θδζέαξ, μ μπμίμξ πήβε ζηδκ Κνήηδ βζα κα ζθάλεζ ημκ
Μζκχηαονμ, δ δνςίδα Ώηαθάκηδ ηαζ Μεθέαβνμξ, μ μπμίμξ ηάπμηε είπε έκακ δζηυ ημο
επζηυ ηφηθμ πμο ακηαβςκζγυηακ ηδκ Εθζάδα ηαζ ηδκ Οδφζζεζα.

Ο Πίκδανμξ, μ Ώπμθθχκζμξ ηαζ μ Ώπμθθυδςνμξ πνμζπάεδζακ κα δχζμοκ πθήνδ
ηαηάθμβμ ηςκ Ώνβμκαοηχκ. Πανυθμ πμο μ Ώπμθθχκζμξ έβναρε ημ πμίδια ημκ 3μ
αζχκα π.Υ., δ ζφκεεζδ ηδξ ζζημνίαξ ηςκ Ώνβμκαοηχκ είκαζ παθαζυηενδ απυ ηδκ
Οδφζζεζα, δ μπμία δείπκεζ μζηεζυηδηα ιε ηζξ πενζπθακήζεζξ ημο Εάζμκα
(πενζπθακήζεζξ ημο Οδοζζέα εκδέπεηαζ κα ααζίγμκηαζ εκ ιένεζ ζε αοηέξ). ΢ημοξ
ανπαίμοξ πνυκμοξ δ εηζηναηεία εεςνείημ ςξ ζζημνζηυ βεβμκυξ, ημ πνχημ αήια ηδξ
ελάπθςζδξ ημο εθθδκζημφ ειπμνίμο ηαζ επμζηζζιμφ ζηδκ Μαφνδ Θάθαζζα. Ήηακ
επίζδξ ζφκδεεξ θαζκυιεκμ, δ δδιζμονβία εκυξ ηφηθμο ζημκ μπμίμ εα επζζοκάπημκηακ

ΘΕΟΓΟΝΙΑ

ΕΛΛΘΝΛΚΘ ΜΤΚΟΛΟΓΛΑ

25

δζάθμνμζ ημπζημί ιφεμζ. Δ ζζημνία ηδξ Μήδεζαξ, πζμ ζοβηεηνζιέκα, εκέπκεοζε ημοξ
ηναβζημφξ πμζδηέξ.

Οίκος ηοσ Αηρέα και Θηβαϊκός Κύκλος

Ο Κάδιμξ ζπένκεζ ηα δυκηζα ημο Ανάημο, έξγν ηνπ Maxfield Parrish.

Μεηά ηδκ Ώνβμκαοηζηή εηζηναηεία ηαζ πνζκ ημκ Σνςζηυ Πυθειμ, οπήνλε ιζα βέκζα
πμο έβζκε βκςζηή επεζδή δζέπναλε θνζηηά εβηθήιαηα. ΢ε αοηήκ ηδκ βεκζά ακήημοκ μ
Θοέζηδξ ηαζ μ Ώηνέαξ απυ ημ Άνβμξ. Πίζς απυ ημκ ιφεμ ημο Οίημο ημο Ώηνέα (ιζα
απυ ηζξ δομ ααζζηέξ δνςζηέξ δοκαζηείεξ ιαγί ιε ημκ Οίημ ημο Λάαδαημο) έβηεζηαζ ημ
πνυαθδια ηδξ εηπχνδζδξ ελμοζίαξ ηαζ ημο εεζιμφ ηδξ δζαδμπήξ ζηδκ ηονζανπία. Οζ
δίδοιμζ Ώηνέαξ ηαζ Θοέζηδξ ιαγί ιε ημοξ απμβυκμοξ ημοξ δζαδναιάηζζακ
ηαεμνζζηζηυ νμθυ ζηδκ απμηέκηνςζδ ηδξ ελμοζίαξ ζηδκ Μοηήκεξ.

Ο Θδαασηυξ Κφηθμξ αζπμθείηαζ ηονίςξ ιε ημκ Κάδιμ, ημκ ζδνοηή ηδξ πυθδξ, εκχ
πενζβνάθεζ ηαζ ηζξ πνάλεζξ ημο Λάζμο ηαζ ημο Οζδίπμδα. Οζ πενζπέηεζεξ ηςκ ηνζχκ
αοηχκ μδήβδζακ ζηδκ θεδθαζία ηδξ πυθδξ απυ ημοξ Βπηά επί Θήααξ ηαζ ημοξ
Βπζβυκμοξ. ΋ζμκ αθμνά ημκ Οζδίπμδα, ιζα πνμβεκέζηενδ επζηή εηδμπή πενζβνάθεζ
ιζα δζαθμνεηζηή ζζημνία (ζφιθςκα ιε ηδκ μπμία ζοκέπζζε κα ηοαενκάεζ ζηδκ Θήαα
ηαζ ιεηά απυ ηδκ απμηάθορδ υηζ δ Εμηάζηδ ήηακ δ ιδηένα ημο εκχ ζηδ ζοκεπεία
πακηνεφηδηε ιζα δεφηενδ ζφγοβμ, πμο έβζκε δ ιδηένα ηςκ παζδζχκ ημο) απυ ηδκ
εονφηενα βκςζηή ζήιενα ιέζς ηναβςδζχκ (π.π. Οηδίπνπο Τχξαλλνοημο ΢μθμηθή) ηαζ
ιεηαβεκέζηενςκ ιοεμθμβζηχκ αθδβήζεςκ.

ΘΕΟΓΟΝΙΑ

ΕΛΛΘΝΛΚΘ ΜΤΚΟΛΟΓΛΑ

26

ΚΒΦΏΛΏΕΟ 1

Μνύζεο

Οζ κνύζεο ζηδκ ανπαία εθθδκζηή ιοεμθμβία είκαζ εκκέα ανπαίεξ εεέξ. Ο Ώπόιισλαο
ήηακ μ δβέηδξ ημοξ (Απφιισλ Μνπζεγέηεο).

΢φιθςκα ιε ηδκ Θενγνλία ημο Δζζυδμο, ήηακ ηυνεξ ημο Αία ηαζ ηδξ Μκδιμζφκδξ.

Σα μκυιαηά ημοξ είκαζ:

Καιιηόπε (επζηή πμίδζδ)
Βπηέξπε (ιμοζζηή)
Κιεηώ (ζζημνία)
Βξαηώ (θονζηή πμίδζδ)
Μειπνκέλε (ηναβςδία)
Πνιπκλία (Πνιύκληα) (ζενή πμίδζδ)
Σεξςηρόξε (πμνυξ)
Θάιεηα (ηςιςδία)
Οπξαλία (αζηνμκμιία)

Ο Παοζακίαξ οπμζηδνίγεζ υηζ οπήνπακ δφμ βεκζέξ Μμοζχκ, υπμο ζηδκ πνχηδ βεκζά
ήηακ 3 ηαζ ήηακ ηυνεξ ημο Οονακμφ ηαζ ηδξ Γαίαξ, ηαζ ζηδ δεφηενδ, ήηακ 9 ηαζ ήηακ
ηυνεξ ημο Αία ηαζ ηδξ Μκδιμζφκδξ. (Βθθάδμξ Πενζήβδζζξ, 9, 29, 1).

Οζ ανπαζυηενεξ Βθζηςκζάδεξ Μνύζεο ήηακ μζ ελήξ:

Μλήκε (ικήιδ)
Μειέηε (ιεθέηδ)
Ώνηδή (ηναβμφδζ)

Δ πμζδηζηή ηέπκδ πνεζάγεηαζ ηαζ ηζξ ηνεζξ αοηέξ Μμφζεξ, πνεζάγεηαζ ημκ ζοκδοαζιυ
ημο ηναβμοδζμφ, ηδξ ικήιδξ ηαζ ηδξ ιεθέηδξ. Γζαηί βζα κα ηναβμοδήζεζξ πνεζάγεηαζ
πνχηα ικήιδ, ηαζ ιεηά ιεθέηδ (άζηδζδ).

ΘΕΟΓΟΝΙΑ

ΕΛΛΘΝΛΚΘ ΜΤΚΟΛΟΓΛΑ

27

Βκχ ζημοξ Αεθθμφξ θάηνεοακ 3 άθθεξ ιμφζεξ, ηδκ Νήηε, ηδκ Μέζε ηαζ ηδκ Τπάηε,
μζ μπμίεξ παναθθδθίγμκηαζ ιε ηζξ ηνεζξ πμνδέξ ηδξ θφναξ.

Βπίζδξ μ υνμξ κνύζα πνδζζιμπμζείηαζ ζοπκά ζήιενα βζα κα δείλεζ υηζ ηάπμζμξ
(ζοκήεςξ ηάπμζα) ειπκέεζ ηάπμζμκ.

Καηά ημκ Δζίμδμ δ Καιιηόπε ήηακ δ ιεβαθφηενδ ηαζ εοβεκέζηενδ απυ ηζξ 9
Μμφζεξ. Πνμζηάηζξ ηδξ επζηήξ πμίδζδξ ηαζ ηδξ Ρδημνζηήξ, ηαεχξ ηαζ υθςκ ηςκ
ηαθχκ ηεπκχκ (Καιιηέπνπζα).

Καιιηόπε

Σδκ Μμφζα Καθθζυπδ ζδζαίηενα ηδκ
επζηαθμφκηακ μζ ναρςδμί πνμηεζιέκμο κα ημοξ αμδεήζεζ ζηδκ έιπκεοζδ. Με ηδκ
επίηθδζή ηδξ λεηζκμφκ ηαζ ηα Οιδνζηά έπδ.

Ώκ ηαζ πανεέκμξ ηαηά ιενζημφξ δ Καθθζυπδ θένεηαζ ηαη΄ άθθμοξ ςξ ιδηένα ημο
Εμθέιμο, εη ημο Ώπυθθςκα, ή ημο Ονθέα ή ημο Λίκμο, ημο Τιεκαίμο ηαζ ημο
Κμιαεέμκηα. Πμθθμί ήηακ ηαζ εηείκμζ πμο εεςνμφζακ ηαζ ημκ ΋ιδνμ ςξ βζμ ηδξ.

΢ηζξ παναζηάζεζξ ηδξ απεζημκίγεηαζ ιε ιεβαθμπνέπεζα ηαζ επζαθδηζηυηδηα ιε
ζηέθακμ δάθκζκμ ή πνοζυ ηναηχκηαξ ή αζαθίμ ζε ηφθζκδνμ ή πζκάηζμ ηαζ βναθίδα ηαζ
ζοπκά ιε ηα έπδ ημο Οιήνμο ζημοξ πυδεξ ηδξ.

ΘΕΟΓΟΝΙΑ

ΕΛΛΘΝΛΚΘ ΜΤΚΟΛΟΓΛΑ

28

Βπηέξπε

Δ Βπηέξπε ήηακ ιία απυ ηζξ Μμφζεξ, ηζξ
ηυνεξ ηδξ Μκδιμζφκδξ, ιε παηένα ημκ Αία. Ώπμηαθμφιεκδ δ Γσξήηξηα ηεο
Δπραξίζηεζεο, υηακ ανβυηενα μζ πμζδηέξ υνζζακ νυθμοξ ζε ηάεε ιία απυ ηζξ Μμφζεξ,
αοηή ήηακ δ ιμφζα ηδξ Μμοζζηήξ. ΢ημοξ ιεηαβεκέζηενμοξ ηθαζζημφξ πνυκμοξ
μκμιάζηδηε ιμφζα ηδξ θονζηήξ πμίδζδξ ηαζ απεζημκίζηδηε ηναηχκηαξ έκακ αοθυ.
Κάπμζμζ ζζπονίγμκηαζ πςξ αοηή εθδφνε ημκ αοθυ ή δζπθυ θθάμοημ, ακ ηαζ μζ
πενζζζυηενμζ ιοεμβνάθμζ απμδίδμοκ ζημκ Μανζφα ηδκ εθεφνεζή ημο. Ο πμηάιζμξ
εευξ ΢ηνοιυκαξ ηαηέζηδζε έβηομ ηδκ Βοηένπδ. Ο βζυξ ηδξ Ρήζμξ δβήεδηε μιάδαξ
Θναηχκ ηαζ ζημηχεδηε απυ ημκ Αζμιήδδ ζηδκ Σνμία, ζφιθςκα ιε ηδκ Ηιηάδα ημο
Οιήνμο.

Κιεηώ

ΘΕΟΓΟΝΙΑ

ΕΛΛΘΝΛΚΘ ΜΤΚΟΛΟΓΛΑ

29

Δ Κιεηώ ήηακ δ Μμφζα ηδξ επζηήξ πμίδζδξ ηαζ ηδξ Εζημνίαξ. Ήηακ ηυνδ ημο Αία
ηαζ ηδξ Μκδιμζφκδξ.

Σμ υκμια ηδξ πνμένπεηαζ απυ ηδ νίγα θιέσ/θιείσ πμο ζδιαίκεζ αθδβμφιαζ ή ηάκς
βκςζηυ.

Ώπεζημκζγυηακ ιε έκα νμθυ πενβαιδκχκ ή μιάδα απυ πθαηίδζα ηαζ ιε δάθκζκμ
ζηεθάκζ.

Βίπε έκα βζμ απυ ημκ Πίενμ, ημκ Τάηζκεμ. Σμ πάεμξ ιεηαλφ ηδξ Κθεζμφξ ηαζ ημο
Πζένμο ήηακ δ ηζιςνία ηδξ Ώθνμδίηδξ, υηακ ηάπμηε δ Κθεζχ ηυθιδζε κα ηδκ
εζνςκεοηεί βζα ημκ δεζιυ ηδξ ιε ημκ Άδςκδ.

Βξαηώ

Δ Βξαηώ ήηακ δ Μμφζα ηδξ θονζηήξ
πμίδζδξ ηαζ ηςκ φικςκ. Ώπεζημκίγεηαζ ιε ιία θφνα. Καηά ημκ Δζίμδμ (Θεμβμκ. 78)
είκαζ ηυνδ ημο Αζυξ ηαζ ηδξ Σζηακίδμξ Μκδιμζφκδξ. Βεεςνείημ πνμζηάηζδα ημο
βάιμο ηαζ ημο ένςηα. Ώηυια εεςνείηαζ εθεονέηδξ ημο πμνμφ, ηςκ πνμξ ημοξ εεμφξ
φικςκ ηαζ βεκζηυηενα πνμζηάηνζα ηδξ Πμίδζδξ. Κφνζμ ζφιαμθυ ηδξ ήηακ δ θφνα,
αθθά ηαζ δ ηζεάνα, δ θυνιζβλ ηαζ δ αάναζημξ.Ώπεζημκίγεηαζ πάκημηε υνεζα ηαζ εκίμηε
ζπεδυκ ηεθείςξ βοική.

Δ Μμφζα Βναηχ είκαζ αοηή πμο επζκυδζε ηα ενςηζηά πμζήιαηα, ημ βάιμ, ηδκ πμίδζδ,
ηδκ ιμοζζηή ηαζ ηδκ δζαθεηηζηή.

Σμ υκμια Βναηχ πνμένπεηαζ απυ ημ νήια ένεζεαζ ηαζ απυ ηδ θέλδ ένςξ ηαζ εναζηήξ.
Σδ γςβνάθζγακ ηαεζζηή, κα θμνά ζηεθάκζ απυ ηνζακηάθοθθα, ιε ηδ θφνα ηαζ ημ ηυλμ
ημο ένςημξ ζηα πένζα ηαζ ηδκ επζβναθή "Έξαηψ Χάιηξηαλ". Ο Ώπμθθχκζμξ μ Ρυδζμξ
λεηζκά ημ ηνίημ ηεθάθαζμ ημο ηέηανημο ιένμοξ ζηα Ώνβμκαοηζηά ιε ημοξ ζηίπμοξ:

...«Καζ ηχνα Μμφζα Βναηχ, έθα ημκηά ιαξ ηαζ πεξ ιαξ πχξ μ Εάζμκαξ ...έθενε ημ
πνοζυιαθθμ Αέναξ... απυ ημκ ενςηά ημο ζηδ Μήδεζα ... βζαηί έπεζξ ηζξ πάνεξ ηδξ
Κφπνζδαξ Ώθνμδίηδξ... ηαζ θένκεζξ ηδ ιαβεία ζηα ακφπακηνα ημνίηζζα...».

ΘΕΟΓΟΝΙΑ

ΕΛΛΘΝΛΚΘ ΜΤΚΟΛΟΓΛΑ

30

Μειπνκέλε

Δ Μειπνκέλε ήηακ δ ιμφζα ηδξ
ηναβςδίαξ, πανυθμ ηα πανμφιεκα ηναβμφδζα ηδξ. Καηά ηδ Θεμβμκία ημο Δζζυδμο ηαζ
ημο Ώπμθθμδχνμο ήηακ ηυνδ ημο Αία ηαζ ηδξ Μκδιμζφκδξ ηαζ ιδηένα ηςκ ΢εζνήκςκ
ιεηά ημο Ώπεθχμο. ΢ηδκ ανπή εεςνμφηακ ιμφζα ημο ιέθμοξ ή ηδξ ςδήξ, ελ μο ηαζ ημ
υκμιά ηδξ. ΢΄ αοηήκ απμδίδεηαζ δ εθεφνεζδ ηδξ ααναίημο ιε ηδκ μπμία ιέθπμοζα
«θαζήδπλε» ημοξ εκδημφξ αηνμαηέξ ηδξ, «ζλεηνίζη κειίθξνλα βάξβηηνλ εχξε»
(Αλζνινγία ΕΥ 504) πενζζημζπζγυιεκδ απυ ηδκ αημθμοεία ηδξ, ηζξ ΍νεξ ηαζ ηζξ
Νφιθεξ. Ώνβυηενα υιςξ απμααίκεζ δ ηαη΄ ελμπή ιμφζα ηδξ εεαηνζηήξ ηναβςδίαξ. Με
ηδκ Μεθπμιέκδ πανμιμζάγεηαζ, ζε επίβναιια ημο Ώβαείμο δ ηναβςδυξ Ώνζάδκδ ηδξ
μπμίαξ ημ άζια, θέβεζ, αδυιεκμ ιε ηναβζηυ ζηυιθμ, έιμζαγε ιε ηδκ δπδνή ηαζ πφνζκδ
ςδή ηδξ Μμφζαξ ηδξ Σναβςδίαξ. Δ Μεθπμιέκδ ςξ Μμφζα ζοκμδεφεζ ιε ηζξ άθθεξ
Μμφζεξ ημκ Ώπυθθςκα αθθά ηαζ ζοκενβάγεηαζ ιε ημκ Αζυκοζμ

΢ηζξ αββεζμβναθίεξ ζοπκά απεζημκίγεηαζ ημκηά ζημκ Αζυκοζμ ιε ιία ηναβζηή ιάζηα
ηαζ θμνχκηαξ ημευνκμοξ, οπμδήιαηα πμο παναδμζζαηά θμνμφζακ μζ ηναβζημί
δεμπμζμί. ΢οπκά επίζδξ ηναηά ιαπαίνζ ή νυπαθμ (ημνφκδ) ζημ έκα πένζ ηαζ ηδκ
ηναβζηή ιάζηα ζημ άθθμ. ΢ημ ηεθάθζ ηδξ απεζημκίγεηαζ κα θμνά ζηέιια απυ
ηοπανίζζζ. Βκίμηε θένεζ ηαζ λίθμξ (επίδεζλδ εεαηνζηχκ παναζηάζεςκ).

Δ Μμφζα αοηή έπεζ ζοκακηήζεζ ηαζ οπενκζηήζεζ ηδκ ηναβςδία. Βκχ ιέζα απυ ηζξ
ηαηαζηνμθέξ δ Μεθπμιέκδ έπεζ δεζ ηδκ ηναβςδία ζε υθεξ ηδξ ηζξ ιμνθέξ, ιέζα απυ
αοηή ηδκ ηναβςδία αμδεά κα πνμαάθεζ μ ενίαιαμξ ημο ακενχπζκμο πκεφιαημξ. Θα
θεζημονβήζεζ ςξ μδδβυξ, βζα κα ειπκεφζεζ ημκ άκενςπμ κα ακηαπελέθεεεζ ηδκ
ηαηαζβίδα

ΘΕΟΓΟΝΙΑ

ΕΛΛΘΝΛΚΘ ΜΤΚΟΛΟΓΛΑ

31

Πνιύκληα

Δ Πνιύκληα, ζηδκ, ήηακ δ Μμφζα ηςκ ζενχκ
φικςκ ηαζ ηδξ εοβθςηηίαξ. Ήηακ δ Μμφζα ηςκ φικςκ ή ηςκ αζιάηςκ πμο ράθθμκηαζ
πνμξ ηζιή ηςκ εεχκ ηαζ ηςκ δνχςκ.

Χξ Μμφζα, ήηακ ηυνδ ημο Αία ηαζ ηδξ Μκδιμζφκδξ. Αφμ νυθμζ απμδίδμκηαζ ζηδκ
Πμθφικζα, πμο μθείθμκηαζ ζε δφμ δζαθμνεηζηέξ εηοιμθμβίεξ ημο μκυιαηυξ ηδξ. Δ
ανπαζυηενδ πανάδμζδ ηδ εέθεζ πνμζηάηνζα ηςκ φικςκ (πμθφ + φικμξ) πμο
ράθθμκηακ πνμξ ηζιή ηςκ εεχκ ηαζ ηςκ δνχςκ. Καηά ηδ κευηενδ υιςξ πανάδμζδ, δ
μπμία εηοιμθμβεί ημ υκμιά ηδξ απυ ημ πμθφ + ικεία, αμδεά ζηδκ εφημθδ ιάεδζδ ηαζ
ηδκ απμικδιυκεοζδ. Έηζζ, δ Πμθφικζα ζοβπέεηαζ ζπεδυκ ιε ηδ Μκδιμζφκδ ηαζ ηα
αβάθιαηά ηδξ πμο ζχεδηακ ιέπνζ ζήιενα επζαεααζχκμοκ ηδκ ενιδκεία αοηή. ΢ε αοηά
πανζζηάκεηαζ πάκημηε ζακ κα ηαηέπεηαζ απυ ηάπμζα ααεζά ζηέρδ ηαζ ακάικδζδ.
Βίκαζ ιία πμθφ ζμαανή βοκαίηα, ζοθθμβζζιέκδ ηαζ ζημπαζηζηή. ΢οπκά ηναηά ημ
δάπηοθυ ηδξ ιπνμζηά ζηα πείθδ ηαζ αοηυ αολάκεζ ηδ ζζςπδθή έηθναζδ ηδξ ιμνθήξ
ηδξ. ΢οκήεςξ απεζημκίγεηαζ θμνχκηαξ ιαηνφ ιακδφα ηαζ πέπθμ, ηαζ έπμκηαξ
εκαπμεέζεζ ημκ αβηχκα ηδξ ζε έκα ιαλζθάνζ. Φένκεζ θήιδ ζημοξ ζοββναθείξ ηςκ
μπμίςκ μζ δμοθεζέξ ημφξ έπμοκ πανίζεζ αεάκαηδ θήιδ.

Μζα ηνίηδ ζδζυηδηα ηδξ δυεδηε ηαηά ημοξ ηεθεοηαίμοξ αζχκεξ ηδξ Ρςιασηήξ
Ώοημηναημνίαξ: Θεςνήεδηε πνμζηάηζδα ηδξ ιζιζηήξ ηέπκδξ.

Βπίζδξ, δ Πμθφικζα είκαζ ιενζηέξ θμνέξ βκςζηή ηαζ ςξ δ Μμφζα ηδξ βεςιεηνίαξ, ημο
δζαθμβζζιμφ ηαζ ηδξ βεςνβίαξ.

ΘΕΟΓΟΝΙΑ

ΕΛΛΘΝΛΚΘ ΜΤΚΟΛΟΓΛΑ

32

Σεξςηρόξε

Δ Σεξςηρόξε ήηακ, δ ιμφζα ημο πμνμφ ηαζ
ηςκ δναιαηζηχκ πμνζηχκ. ΢οκήεςξ απεζημκίγεηαζ ηαεζζιέκδ ηαζ ηναηχκηαξ ιζα
θφνα.

Μενζηέξ θμνέξ ακαθένεηαζ ςξ ιδηένα ηςκ ΢εζνήκςκ.

Σμ υκμιά ηδξ πνμένπεηαζ απυ ημ νήια ηέξπσ (εοθναίκς) ηαζ ημ μοζζαζηζηυ ρνξφο.

Θάιεηα

΢ηδκ εθθδκζηή ιοεμθμβία, ιία απυ
ηζξ εκκέα Μμφζεξ ήηακ ηαζ δ Θάιεηα, ηυνδ ηδξ Μκδιμζφκδξ ηαζ ημο Αία. Θεςνείηαζ
πθδζζέζηενδ ζηδκ Σενρζπυνδ. Ήηακ πνμζηάηζδα ζδεαηή ακενςπυιμνθδ εευηδηα ηδξ
εοπνεπμφξ ηαζ ηυζιζαξ εοεοιίαξ. Πανζζηακυηακ ιυκμ ιε ηα ζφιαμθά ηδξ: αυναηδ
ζηα ζοιπυζζα ςξ ειπκεφζηνζα ηςκ εφεοιςκ ηναβμοδζχκ, ζηα μπμία ηυκζγε ημ
πκεοιαηχδεξ ηονίςξ ζημζπείμ, αμδεμφιεκδ απυ ηδκ «ζθανυηδηα» (εοπανίζηδζδ) ηςκ
«εοςπμοιέκςκ» (ζοκδαζηοιυκςκ). Έηζζ ςξ εευηδηα ηδξ «ηαθήξ δζάεεζδξ» ηαζ ηδξ
έκανλδξ ημο ηεθζμφ απμπςνμφζε ιυθζξ άνπζγε μ εμνοαχδδξ «ηχιμξ».

Βπίζδξ, δ Μμφζα Θάθεζα είπε οπυ ηδκ πνμζηαζία ηδξ ηδ αμοημθζηή πμίδζδ, δδθαδή
ηα ακηίζημζπα ζδιενζκά δδιμηζηά ηναβμφδζα ηαζ ανβυηενα ηδκ ηςιςδία. Γζ΄ αοηυ ηαζ
πανζζηακυηακ ζοκήεςξ ιε ζηέθακμ ηζζζμφ ζηδ ηχιδ, ηναηχκηαξ ζημ δελί πένζ
πνμζςπείμ (ιάζηα) εεάηνμο ηαζ ζημ ανζζηενυ ημζκυ ααηηήνζμ (= νάαδμ), ιε εθαθνζά

ΘΕΟΓΟΝΙΑ

ΕΛΛΘΝΛΚΘ ΜΤΚΟΛΟΓΛΑ

33

έκδοζδ ηαζ εκίμηε ιε ηνίπζκμ πζηχκα, (αηνζαχξ ηα ζδιενζκά αηυιδ ζφιαμθα ημο
πχνμο ηδξ δδιμηζηήξ ιμοζζηήξ).

Σμ υκμιά ηδξ πνμήθεε απυ ημ νήια ζαιιέσ - Θαιιψ, πμο ζδιαίκεζ αθαζηάκς
άθεμκα, ακείγς πθμφζζα, εοδμηζιχ. Ρήια πμο ήηακ εφπνδζημ ιυκμ ζημκ Βκεζηχηα
ηαζ Παναηαηζηυ πνυκμ. Σμ μοζζαζηζηυ ζάιινο ζήιαζκε μ ηάεε κέμξ ηθχκμξ, ημζκχξ
αθαζηάνζ.

Παναζηάζεζξ ηδξ ιμφζαξ Θάθεζαξ δζαζχεδηακ ζε αββεία, ακάβθοθα ηαζ βθοπηά,
υπςξ ημ ιανιάνζκμ άβαθιά ηδξ ζημ Μμοζείμ ημο Λμφανμο, ηαεχξ επίζδξ ηαζ ζε
πίκαηεξ γςβναθζηήξ υπςξ αοηυξ ημο Jean-Marc Nattier.

Οπξαλία

Δ Οπξαλία, εεςνμφκηακ ζδεαηή ακενςπυιμνθδ
εεά, εθεονέηδξ ηαζ πνμζηάηδξ ηδξ Ώζηνμκμιίαξ ηαζ ηδξ Ώζηνμθμβίαξ.

΢οκήεςξ απεζημκίγεηαζ θμνχκηαξ αζηενμεζδή ζηέθακμ ηαζ εζεήηα ηοακή, ηναηχκηαξ
ζημ ανζζηενυ πένζ παβηυζιζα ζθαίνα ηαζ ζημ δελζυ δζααήηδ, πμο απμηεθμφκ ηαζ ηα
«ζενά» ζφιαμθά ηδξ.

Φένεηαζ ςξ ιδηένα ημο Τιεκαίμο, απυ ημκ Αζυκοζμ, ηαζ ημο Λίκμο απυ ημκ
Ώπυθθςκα.

Οζ ανπαίμζ Έθθδκεξ απέδζδακ ζηδκ Οονακία ηαζ ιακηζηέξ δοκάιεζξ. Καημζηία ηδξ
ήηακ μ μονάκζμξ ευθμξ, ελ μο ηαζ ημ υκμιά ηδξ.

Βπίζδξ «Οονακίδεξ» ή «Οονακίςκεξ» μκυιαγακ μζ ανπαίμζ ημοξ 6 βζμοξ ηαζ ηζξ 7
ηυνεξ ημο Οονακμφ ηαζ ηδξ Γαίαξ, δδθαδή ημοξ Σζηάκεξ (Χηεακυξ, Κμίμξ, Τπενίςκ,
Κνίμξ, Εαπεηυξ, Κνυκμξ) ηαζ ηαζ ηζξ Σζηακίδεξ (Σδεφξ, Ρέα, Θέιζξ, Μκδιμζφκδ,
Φμίαδ, Αζχκδ ηαζ Θεία). Tδκ ίδζα δε μκμιαζία απέδζδακ ελ ίζμο ηαζ ζε υθμοξ ημοξ
εεμφξ πμο ηαημζημφζακ ζημκ μονακυ («Θενί Οπξαλίσλεο», Εθζάδα Ώ 570).

ΘΕΟΓΟΝΙΑ

ΕΛΛΘΝΛΚΘ ΜΤΚΟΛΟΓΛΑ

34

ΚΒΦΏΛΏΕΟ 2

Θενγνλία

Ζ πρώηη γενιά

Ο Δζίμδμξ αθμφ εοπανζζηεί ηζξ Μμφζεξ βζα ηδκ έιπκεοζδ πμο ημο έδςζακ, ελδβεί υηζ
αοευνιδηα ειθακίζηδηε ημ Υάμξ πμο βέκκδζε ηδ Γδ, ημκ Σάνηανμ ηαζ ημκ Ένςηα.
΢ηδ ζοκέπεζα, απυ ημ Υάμξ λεπήδδζε ημ Ένεαμξ ηαζ δ Νφπηα. Ώπυ ηδκ έκςζδ ηδξ
Νφπηαξ ιε ημ Ένεαμξ βεκκήεδηακ μ Ώζεέναξ ηαζ δ Διένα. Δ Γδ, ιε πανεεκμβέκεζδ,
βέκκδζε ημκ Οονακυ, ηα ΋νδ ηαζ ημκ Πυκημ.

Ο Οονακυξ γεοβάνςζε ιε ηδ Γαία ηαζ βεκκήεδηακ 12 Σζηάκεξ: μ Χηεακυξ, μ Κυζμξ, μ
Κνείμξ, μ Τπενίςκ, μ Εαπεηυξ, δ Θεία, δ Ρέα, δ Θέιζξ, δ Μκδιμζφκδ, δ Φμίαδ, δ
Σδεφξ ηαζ μ Κνυκμξ, 3 Κφηθςπεξ: μ ΐνυκηδξ, μ ΢ηενυπδξ ηαζ μ Άνβδξ ηαζ ηέθμξ 3
Βηαηυβπεζνεξ: μ ΐνζανέαξ, μ Κυηημξ ηαζ μ Γφβδξ.

Ζ δεύηερη γενιά

Δ Νφπηα ηαζ μ Ένεαμξ βέκκδζακ ημκ Όπκμ ηαζ ηα ΋κεζνα, ηαζ ηα ηαηά ημο ηυζιμο
πμο ήηακ δ ηαηαζηνμθή, ημ βέναξ, μ εάκαημξ, δ Ένζδα, δ Καηία, δ Αοζηοπία, δ
Νέιεζζξ. Γέκκδζακ υιςξ ηαζ ηα ηαθά ημο ηυζιμο, ηδκ Υανά, ηδκ Φζθία ηαζ ηδκ
΢οιπυκζα.

Ζ ηρίηη γενιά

΢ηδκ ηνίηδ βεκζά αημθμφεδζακ ιζα ζεζνά βεκκήζεςκ, ιαπχκ ηαζ εηενμκζζιχκ πμο
μδήβδζακ ζηδκ άκμδμ ηςκ εεχκ ημο Οθφιπμο.

Σηηαλνκαρία

Δ Σηηαλνκαρία ήηακ μ πυθειμξ ιεηαλφ ηςκ Σζηάκςκ (μζ μπμίμζ ιάπμκηακ απυ ημ
αμοκυ ΋ενοξ) ηαζ ηςκ Οθφιπζςκ εεχκ. Βίκαζ βκςζηή, επίζδξ, ηαζ ςξ δ Μάπδ ηςκ
Σζηάκςκ ή Πυθειμξ ηςκ Σζηάκςκ. Ο πυθειμξ είπε πνμθεπεεί ζημκ Κνυκμ απυ ηδ Γαία
ηαζ ημκ Οονακυ, επεζδή μ Κνυκμξ είπε ανκδεεί κα απμηαηαζηήζεζ δζηαζμζφκδ ιεηά
ηδκ εηενυκζζδ ημο παηένα ημο.

ΘΕΟΓΟΝΙΑ

ΕΛΛΘΝΛΚΘ ΜΤΚΟΛΟΓΛΑ

35

Οζ Σζηάκεξ πμο πμθέιδζακ ηαεμδδβμφκηακ απυ ημκ Κνυκμ ηαζ ζηζξ ηάλεζξ ημοξ
ανίζημκηακ μζ: Κυζμξ, Κνζυξ, Τπενίςκ, Εαπεηυξ, Άηθαξ. Οζ Οθφιπζμζ μδδβμφκηακ απυ
ημκ Αία ηαζ ζημ πθεονυ ημο πμθέιδζακ ηαζ μζ: Βζηία, Αήιδηνα, Ήνα, Άδδξ/Πθμφηςκ,
Πμζεζδχκαξ, μζ Βηαηυβπεζνεξ, μζ Γίβακηεξ ηαζ μζ Κφηθςπεξ.

Νζηχκηαξ ιεηά απυ δεηάπνμκμ πυθειμ, μζ Οθφιπζμζ ιμίναζακ ιεηαλφ ημοξ ηα
θάθονα, δίκμκηαξ ζημκ Αία ηδκ ελμοζία ζημκ αένα ηαζ ημκ μονακυ, ζηδ εάθαζζα ηαζ
υθα ηα οδάηζκα ζχιαηα ζημκ Πμζεζδχκα, ηαζ ζημκ Κάης Κυζιμ ζημκ Άδδ. Δ βδ
αθέεδηε ςξ ηονζανπία ημζκή υθςκ ηςκ εεχκ. Έπεζηα έηθεζζακ ημοξ Σζηάκεξ ζηα
Σάνηανα. Καηά ηδ δζάνηεζα ημο πμθέιμο μ Χηεακυξ ηαζ μζ Σζηακίδεξ (Θεία, Ρέα,
Θέιζξ, Μκδιμζφκδ, Φμίαδ ηαζ Σδεφξ) πανέιεζκακ μοδέηενμζ, ηαζ βζ' αοηυ δεκ
ηζιςνήεδηακ απυ ημκ Αία. Οζ Βηαηυβπεζνεξ πανέιεζκακ θφθαηέξ ημοξ, ιέπνζ ηδ
ζηζβιή πμο μ Αίαξ ημοξ απεθεοεένςζε υθμοξ, εηηυξ απυ ημκ Άηθακηα.

Ζ πρώηη γενιά

ΘΕΟΓΟΝΙΑ

ΕΛΛΘΝΛΚΘ ΜΤΚΟΛΟΓΛΑ

36

Υάνο

΢ηδ Θεμβμκία ημο Δζίμδμο, ημ Υάνο, δ Γαία ηαζ μ
Ένςξ απμηέθεζακ ηδκ πνςηανπζηή ηνζάδα απ' ηδκ μπμία βεκκήεδηακ μζ εεμί ηδξ ιοεμθμβίαξ.
Δ Νφπηα άθδζε ζημοξ ηυθπμοξ ημο Βνέαμοξ ημ Κμζιζηυ Ώοβυ μπυηε ηαζ δδιζμονβήεδηακ ημ
Υάμξ, δ Γαία, μ Σάνηανμξ (ηα ζπθάπκα ηδξ Γαίαξ) ηαζ μ Ένςηαξ. Καηά άθθεξ εηδμπέξ, ημ
Υάμξ πνμτπήνπε υθςκ, ηαζ απυ αοηυ δδιζμονβήεδηακ ηα παζδζά ημο, δ Γαία, μ Σάνηανμξ, μ
Ένςξ ή Φάκδξ, δ Νφπηα ηαζ μ Ένεαμξ.