Κωνσταντίνος Στρατηγόπουλος) alopsis
Αποµαγνητοφωνηµένη οµιλία του π. Κωνσταντίνου, στην Αγία Παρασκευή του οµωνύµου προαστίου Αθηνών, στις 18-3-2003. Εισαγωγή Τί είναι πρόσληψη; Τί είναι ψυχιατρική; Τί είναι ψυχολογία; Τι είναι ψυχοθεραπευτική; Υπάρχει ορισµός της ψυχής στην Ψυχοθεραπευτική; Ορισµός της ψυχής, σύµφωνα µε τους Πατέρες της Εκκλησίας. Πρώτο θεολογικό σηµείο. ∆εύτερο θεολογικό σηµείο. Τρίτο θεολογικό σηµείο. Τι είναι οι ψυχοθεραπευτικές µεθοδολογίες; Μπορούν οι ψυχοθεραπευτικές µεθοδολογίες να γιατρέψουν την ψυχή; Πώς θεραπεύεται το "εγώ" σύµφωνα µε τον Άγιο Μάξιµο τον Οµολογητή. Ο µισών την ψυχήν αυτού ένεκα εµού και του Ευαγγελίου, ούτος σώσει αυτήν. Μπορεί το Μυστήριο να δεχτεί τεχνικές και µεθοδολογίες; Έχουµε µπροστά µας ένα θέµα πάρα πολύ καίριο πραγµατικά, πολύ λεπτεπίλεπτο, που πρέπει να το δούµε µε πλεονάζουσα σοβαρότητα, γιατί ακριβώς αυτή η συγκριτική που θέτει το θέµα µπροστά µας, «Ψυχοθεραπεία και Εξοµολόγηση», µπορεί να δηµιουργήσει συγχύσεις ή ακόµη και περιττές αντιπαλότητες. Επειδή το θέµα είναι πάρα πολύ µεγάλο, στα λίγα λεπτά που διαθέτω µπροστά µου, θα προσπαθήσω να το σκιαγραφήσω πολύ απλά, πολύ αδρά, να πω πολύ µεγάλες έννοιες µε απλά λόγια, να το ορίσω στην αγάπη σας και να ΄χετε κάποιο στοιχείο, κάποιο επίπεδο, για να µπορείτε όταν γίνονται αυτές οι αναλύσεις να τις καταλαβαίνετε λίγο καλύτερα. Πρώτα-πρώτα, πού στοχεύει αυτή η συγκριτική; Τι στόχο έχει; «Εξοµολόγηση ή ψυχοθεραπεία». Πρώτα-πρώτα για ένα ξεκαθάρισµα εννοιών, να ξέρουµε τι έχουµε µπροστά µας και ποιες είναι οι έννοιες, ποιες είναι οι ορολογίες. Τι εννοούµε «ψυχοθεραπεία». Και ένα δεύτερο, πάρα πολύ ουσιαστικό και πολύ καίριο για την Εκκλησία µας, είναι για να µη γίνει πρόσληψη λαθεµένων στοιχείων. Τι είναι πρόσληψη : ξέρετε, η Εκκλησία µας όταν µπει σ’ ένα χώρο για να κάνει ποιµαντική, όταν κάνει ιεραποστολή, προσλαµβάνει τα στοιχεία του πολιτισµού που είναι εκεί του τόπου- τη «σάρκα» του τόπου και µέσα σ’ αυτή τη «σάρκα» ορίζει την αγάπη του Θεού. Και ο Χριστός προσέλαβε την ανθρώπινη σάρκα, την ανθρώπινη φύση. Έτσι λοιπόν η πρόσληψη είναι ένα καίριο θέµα˙ τι προσλαµβάνουµε. Ό,τι είναι προς πρόσληψη, προς αγιασµό, το προσλαµβάνουµε. Βλέπετε, ο Χριστός προσέλαβε την ανθρώπινη φύση. ∆εν προσέλαβε την αµαρτία της ανθρώπινης φύσης. Έχουµε εµείς κάτι να προσλάβουµε από αυτούς τους χώρους που γίνονται αυτές οι διεργασίες, ή όχι; Έχουµε να πάρουµε κάτι από όλες αυτές τις µεθοδολογίες που αναπτύσσονται, εµείς, ως νέες τεχνικές προσεγγίσεως των ψυχικών δεδοµένων; Πρέπει να τονίσω εκ προοιµίου, για τους χώρους που θα αναφερθώ, της 1
Θέλουν να βοηθήσουν τον σήµερα κουρασµένο και τραυµατισµένο άνθρωπο. ∆ιαφέρουν αυτοί οι τρεις όροι. Έτσι λοιπόν. Μπορεί να το δούµε σε λίγο αυτό. θετικός. ∆ηλαδή. Άρα. νευρικό σύστηµα ή οτιδήποτε άλλο αφορά το σώµα. Εφόσον προσδιορίζει αρρωστηµένο εγκεφαλικό µέγεθος. Είναι η προσπάθεια πια. Η ψυχιατρική ασχολείται -ως ιατρικός κλάδος. αυτός κουράζεται και αρρωσταίνει. πιστεύω να το καταλάβατε. για να θεραπεύσουν την ψυχή. Μπορεί κι ένας ψυχίατρος να ξεφύγει από τα όριά του και να κάνει ψυχοθεραπεία. Μπορεί. Αλλά παρατήρηση δεν είναι ο λόγος περί ψυχής. αισθάνεται λίγο άσχηµα. µιλάνε για διανοητικές νόσους (mental diseases). για θεραπεία του ανθρώπου. Είναι µια παρατήρηση πώς εκφέρεται η ψυχή. Και εδώ ο όρος είναι ατυχής. Βλέπετε και µόνο ο όρος συγχύζει τα πράγµατα. ∆εύτερον. αν ένας εργάτης δουλεύει σ’ ένα εργοστάσιο που έχει θόρυβο. Και όπως σεβόµαστε την ιατρική για όλα τα µέλη του σώµατός µας. Η ψυχοθεραπεία. Απλά τα λέω τώρα. Αυτό το παρατηρεί η ψυχολογία. Είναι ένα οργανικό µέγεθος και. ∆ιαπιστώνει πώς συµπεριφέρεται ο άνθρωπος κάτω από διάφορες συνθήκες. ότι είναι νευρικό στο σχολείο).τι αφορά δηλαδή τα σωµατικά µεγέθη. Να πω πού διαφέρουν και τι είναι. αυτός ο άνθρωπος είναι στενοχωρηµένος». Απλώς παρατηρεί συµπεριφορά. Αυτό το ξεκαθαρίζουµε. πάρα πολλά. Τονίζω πως δεν είναι ανάγκη να είσαι ψυχίατρος για να κάνεις ψυχοθεραπευτική. Να αρχίσω πρώτα-πρώτα να ξεκαθαρίζω τους όρους. ότι όσοι ασχολήθηκαν έχουν ένα καλό κοίταγµα. δεν έχουµε τίποτα µε την ψυχιατρική υπ΄ αυτήν την έννοια. κάποιων.µε τις διεργασίες του εγκεφάλου. Τα λέω πολύ απλά. Η ψυχοθεραπεία είναι µία έκφραση διαφόρων φιλοσοφικών αντιλήψεων περί 2 . οµολογουµένως. και στην Ελλάδα µας και στο εξωτερικό για το ατυχές του όρου «ψυχιατρική». Γιατί η ψυχολογία τι κάνει. Γι’ αυτό δεν διαθέτουµε καµία αµφιβολία. Είναι µια προσπάθεια να βοηθήσουν τον άνθρωπο. δεν υπάρχει δηλαδή κακότητα. λοιπόν. Και υπάρχει και η ψυχοθεραπευτική. Μπορεί κι ένας ψυχολόγος να ξεφύγει από τα όριά του (παρατήρηση απλώς: να πει για ένα παιδί το οποίο είναι σε µια οικογένεια η οποία φωνάζει. Ε. δε µας αφορά τώρα η ψυχιατρική. Είναι παρατήρηση συµπεριφοράς. του νευρικού συστήµατος και των νευροδιαβιβαστών. Μπορεί να είσαι ένας ψυχοθεραπευτής. που είναι µια προσπάθεια που κάνει σήµερα η επιστήµη να βρει βαθύτερες οργανικές διεργασίες. Έχουν γραφτεί κείµενα. ο οποίος εκφράζει διάφορες φιλοσοφικές αντιλήψεις. Είναι µια προσέγγιση σωµατική. αλλά πιστεύω να καταλάβατε πως η ψυχιατρική είναι ένας κλάδος επιστηµονικός. Παρατηρεί απλώς πώς κινείται η ψυχή που δεν την ξέρει. το σώµα να αρρωσταίνει από τις διεργασίες της ψυχής. Για να ξέρουν και οι χριστιανοί να µη συγχύζονται και µπλέκουν τα πράγµατα. Οι πιο γνωστοί όροι που έχουµε µπροστά µας είναι οι όροι : ψυχιατρική. ούτε ψυχολόγος. Αλλά το θέµα είναι το πώς θα βοηθήσουν τον άνθρωπο. Βλέπει η ψυχολογία και λέει «όταν υπάρχει θόρυβος.ψυχοθεραπείας ειδικά. Κοιµάται ένας σ’ ένα χώρο που είναι χωρίς ήλιο. φυσικά. σήµερα ο µεγαλύτερος χώρος της ψυχιατρικής οµολογεί πως ο όρος «ψυχιατρική» είναι ατυχής. Είναι µια ψυχολογική παρατήρηση. εφόσον η ίδια δεν προσπαθεί να µπει σ΄ άλλους χώρους που δεν τους κατέχει. είναι κάτι τελείως διαφορετικό. σεβόµαστε και εκείνους που προσεγγίζουν τα οργανικά µεγέθη του εγκεφάλου. Εξάλλου σ’ άλλες χώρες δεν µιλάνε καν για ψυχιατρική. κάνει φασαρία. Είναι η προσπάθεια να θεραπευτεί η ψυχή. Είναι σωµατική διεργασία. Γιατί το περιεχόµενό του είναι σωµατικό. ψυχολογία και ψυχοθεραπευτική. επειδή είναι ο θόρυβος µεγάλος. κοιτάζει το σώµα˙ απλώς έτυχε κάτω από µια λανθασµένη ορολογία να εκφράζει αυτό που εκφράζει. µια καλή διάθεση. η ψυχολογία. Είναι µια παρατήρηση µιας συµπεριφοράς. Ό. του νευρικού συστήµατος (ένα όργανο είναι) και των λεγοµένων νευροδιαβιβαστών.
Απλώς να παραθέσω δύο από τους πατέρες που προσεγγίζουν την έννοια της ψυχής και δίνουν ορισµό της ψυχής. Και εδώ είναι το επικίνδυνο. Ο ψυχοθεραπευτής και φυσικά και ο ψυχολόγος -που απλώς βλέπει τις αντιδράσεις της ψυχής στις διάφορες καταστάσεις. Ασχολούµεθα δηλαδή µε κάτι αν είµαστε ψυχοθεραπευτές. τα δόγµατα της πίστεώς µας.που λέγεται «Έκδοσις ακριβής της Ορθοδόξου πίστεως». να σας δώσω τι λέει η Εκκλησία µας και µετά θα κάνω µια συγκριτική. τρεπτή. το σώµα δηλαδή. πολύ προχωρηµένο ορισµό. µετά από µερικούς αιώνες απ΄ το Γρηγόριο το Θεολόγο δίνει ο Άγιος Ιωάννης ο ∆αµασκηνός. Όλες αυτές οι επιστήµες έχουν ένα κέντρο. σε εκείνο το περίφηµο βιβλίο του -εύχοµαι όλοι οι Χριστιανοί να το διαβάσουν.και δεν ξέρουµε ούτε το περιεχόµενο της αναζητήσεώς µας. Υπάρχει ένας απλός ορισµός. Να διαβάσω το κείµενο που γράφει εδώ ο Άγιος Ιωάννης ο ∆αµασκηνός˙ ορισµός της ψυχής: «ψυχή. ∆εν υπάρχει. Πώς γιατρεύουν. Έχω βρει κάποιους ορισµούς της ψυχής σε κείµενα των πατέρων. που είναι γραµµένα στο πρωτότυπο σε αρχαία Ελληνική γλώσσα και µάλιστα σε ρυθµό αρχαίων και ιαµβικών στίχων. Ο ορισµός της ψυχής δε δίνεται πουθενά. Τι ορίζεται ως ψυχή. Τι τολµάνε να γιατρέψουν.είναι συγκεκριµένα. Αυτή είναι η προσέγγιση του Γρηγορίου του Θεολόγου. περί ψυχής: «Η ψυχή είναι πνοή του Θεού και δέχθηκε σύντροφό της ό. Ενώ χρησιµοποιεί ως όργανο το σώµα και παρέχει σ’ αυτό ζωή και αύξηση και αίσθηση και γέννηση. µπορώ να προχωρήσω. Γι’ αυτό ακριβώς να αρχίσω τώρα να κάνω µια θεολογική προσέγγιση. Γι΄ αυτό λέγεται «Έκδοσις ακριβής της Ορθοδόξου πίστεως». Τα άλλα -είπα. αυτεξούσια. Έναν πιο προχωρηµένο ορισµό. «Πνοή έδωσε ο Θεός». ασχηµάτιστη. έχω κοιτάξει και πολλά συγγράµµατα και πολλά λεξικά που αναφέρονται σ΄ αυτόν τον χώρο των ψυχοεπιστηµών. γιατί η ψυχοθεραπευτική θέλει να θεραπεύσει την ψυχή και προτείνει µάλιστα και µεθοδολογίες θεραπείας της ψυχής. απ΄ όπου πήρε το είναι κατά φύσιν». Όταν λέω «γεωλόγος» εννοώ αυτόν που ασχολείται µε τη γη. αλλά είναι η ίδια καθαρή.ψυχής.δεν ξέρει το αντικείµενο µε το οποίο ασχολείται. αλλά πολύ ουσιαστικός. λογική και νοερή. ενεργητική. Άρα στέκοµαι τι είναι αυτή η ψυχοθεραπεία. όχι σωστή µίξη. αφού όλα αυτά τα έχει πάρει κατά φύσιν από το ∆ηµιουργό της. απλή. µε τα θέµατα της εκκλησιαστικής ποιµαντικής θεραπευτικής και εξοµολογήσεως. Όταν λέω «βιολόγος» εννοώ αυτόν που ασχολείται µε τα του οργανικού βίου του ανθρώπου. δηλαδή τραγούδια). είναι η ψυχοθεραπευτική προσέγγιση. χωρίς να έχει αλλού νου στην περιοχή της. θελητική. Όσο µπόρεσα. Πολύ βαθύς ορισµός. Λέει ο Άγιος Γρηγόριος ο Θεολόγος στα «∆ογµατικά Έπη». όπου ο Άγιος Ιωάννης ο ∆αµασκηνός βάζει κάτω και αναλύει. ∆εν υπάρχει ορισµός της ψυχής στην ψυχοθεραπευτική. ∆εν τον ξέρει. Γι’ αυτό εκείνο που µας αγγίζει εµάς κι εκεί που µπορεί να γίνει µίξη.τι έδωσε ο Θεός να τη συντροφεύει». Το πρώτο ερώτηµα: η ίδια η ψυχιατρική αρχίζει να αρνείται τον όρο ψυχή. αλλά εγώ θα διαβάσω µετάφραση. Είναι κορυφαία ποιήµατα δογµατικά. Είναι καίρια για την ανάλυσή 3 . είναι ουσία ζώσα. Έτσι λοιπόν αν καταλάβατε αυτή τη βασική αφετηριακή τοποθέτησή µου εξ απόψεως ορισµών. πραγµατικά θα χρειαζόταν µια ώρα για ανάλυση του ορισµού. Μάλιστα αυτός ο ορισµός είναι γραµµένος σ’ ένα από τα κείµενά του. Τι είναι αυτό που λένε αυτοί ψυχή. παρατήρηση συµπεριφοράς είναι). πάρα πολύ δύσκολα γραµµένα. Άρα δεν ξέρουν µε τι ασχολούνται. Κι έτσι είναι. απλή. Αρκεί κι αυτοί να µην εκτρέπονται (µπορεί ένας ψυχολόγος να κάνει ψυχοθεραπευτική˙ εξετράπη από την παρατήρηση. Προσέξτε τη λέξη «ουσία». Ουδείς. λοιπόν. απλά και γλαφυρά. Άρα το περιεχόµενο της ερεύνης του είναι η γη. δηλαδή εθελότρεπτη˙ είναι και κτιστή. ασώµατη. αόρατη κατά τη φύση της στα σωµατικά µας τα µάτια. τα «∆ογµατικά Έπη» («Έπη». που δίνεται πρώτα-πρώτα από τον Άγιο Γρηγόριο το Θεολόγο.
Είναι µια ενέργεια αυτό. Κρατήστε λοιπόν ότι είναι ουσία ζώσα. σέβοµαι τον κόπο και τον µόχθο αυτών των ανθρώπων˙ προσπαθούν κάπου να κρατήσουν κάποιους ανθρώπους. έχουν το ορµητικό. ότι η ψυχή του ανθρώπου έχει ουσία και ενέργεια. ο ∆ηµιουργός την έδωσε. Πιθανώς κι απ΄ την αυτοκτονία. αλλά είναι µόνο ενέργειες. Λέει ο Άγιος Μάξιµος ο Οµολογητής : «η ψυχή του ανθρώπου κινείται. Για να δούµε λοιπόν τρία καίρια σηµεία της θεολογίας µας. Είπα.τι βλέπουµε να εκφράζεται: τα αισθήµατα. Παρακαλώ τώρα την αγάπη σας όσο µπορείτε να µε ακολουθήσετε σε τρία κεφαλαιώδη σηµεία. Ενέργεια είναι ό. τα καίρια. ένας πατέρας της Εκκλησίας που έγραψε µία δική του «Εξαήµερο». τα θεολογικά. Γράφει ο Γρηγόριος ο Παλαµάς κάτι καταπληκτικό. Και φυσικά είναι αόρατη. Αυτά που σας παρουσιάζω σήµερα έχω τη µεγάλη χαρά για πρώτη φορά να τα παρουσιάζω σε σας σαν ένα σχεδιάγραµµα ενός µεγάλου βιβλίου που ετοιµάζω γι΄ αυτά τα θέµατα. είναι µόνο ενέργεια. Και εφόσον η ψυχή είναι κτίσµα του. κινείται. που αν γίνουν κατανοητά από το πλήρωµα της Εκκλησίας. Τα ζώα έχουν το αυξητικό. Τα ενεργήµατα είναι κάποιες κινήσεις ζωικές. Άρα βλέπετε. Να θυµηθούµε πάλι το Γρηγόριο το Θεολόγο που λέει πως ο Θεός είναι «απλός». Το σέβοµαι! Αλλά αυτό δε σηµαίνει ότι δέχοµαι τη µεθοδολογία ή τους ορισµούς τους.µας η λέξη «ουσία» που είναι «απλή». Για πρώτη φορά καταθέτω το πρώτο µου σχέδιο εδώ στην αγάπη σας. αλλά είναι µια ενέργεια. Είναι λέει και «ορµητική». γιατί άλλοι έγραψαν «Εξαήµερο»): «επειδή τα ζώα δεν έχουν αυτήν την ουσία της ψυχής. λογική και νοερή. είναι θρεπτική και αυξητική». αλλά είναι εικόνα του Θεού. αλλά δεν έχουν το έλλογο. ∆εν είναι αυτή η ψυχή που λέµε εµείς. Να ξέρουµε τι έχουµε εµείς ως θησαυρό στα χέρια µας και µετά βλέποντας το άλλο που έχουν οι άλλοι. πηδούν. θα µπορούµε να κάνουµε τη συγκριτική µας χωρίς αντιπαλότητες. ∆εν είναι µόνο σάρκα το ζώο. ο γνωστός Βασίλειος Καισαρείας (λέω δική του «Εξαήµερο». Μίλησαν πολλοί πατέρες της Εκκλησίας µας. µια ουσία που δεν µπορούµε να την προσεγγίσουµε. Άλλο που δε λέω ότι είναι βλάσφηµοι -δεν ξέρουν. επέλεξα ελάχιστα κοµµάτια και περικοπές -να µην σας κουράζω. γι΄ αυτό και όταν διαλύεται το σώµα. Λέει «το αίµα του ζώου ψυχή αυτού εστί». Βλέπετε τα ζώα είναι ορµητικά (έχουν και ορµές) και αυτό είναι ενέργεια. δηλαδή δεν έχει διχασµούς µέσα Του. τα συναισθήµατα είναι ενεργήµατα της ουσίας που δεν την προσεγγίζουµε.στις κορυφαίες εκφράσεις τους. απλή κι όλα τα άλλα που είπα και φυσικά είναι κτιστή. αλλά τι ψυχή) είναι η ζωή του σώµατός τους. χορεύουν. Μην µπλέκεστε µε τις ορολογίες. είναι κι αυτή απλή. έχει φτιαχτεί από κάποιον. ο Θεός αναπλήρωσε την έλλειψη του λογικού µε την υπεροχή των αισθητηρίων». (Αυξάνει. έχει µία κίνηση. Αυτή είναι η ουσία του Θεού. ∆εν υπάρχει όµως ουσία της ψυχής. Το λέει και η Αγία Γραφή. Πρώτο θεολογικό σηµείο. Ουσία και ενέργεια. έχουµε ουσία και ενέργεια στην ψυχή µας. η κατ΄ εικόνα. τα οποία δίνουν πραγµατικά απαντήσεις σ’ όλη µας την αναζήτηση. αλλά είναι λέει και λογική. γιατί δεν έχουν τίποτα άλλο εκτός από τα ενεργούµενα µέσω του σώµατος. Πεινούν.κι άλλο που εµείς έχουµε µια πλεονάζουσα θεολογία που έχει να δώσει κάλλος και σ΄ αυτό που κι εκείνοι κάνουν. Ενέργεια είναι όλα αυτά µε τα οποία εκφέρεται η συµπεριφορά µας. θρέφεται. η ψυχή των ζώων (προσέξτε. ∆εν τις λέω ακόµη ποιες είναι. λέω. λέει ότι τα ζώα έχουν ψυχή. αυτό είναι η ενέργεια της ψυχής). Ποια είναι αυτά τα τρία σηµεία. γι΄ αυτό λέει πάρα πολύ ωραία ο Βασίλειος Καισαρείας. ∆ηλαδή δεν είναι φτιαγµένη να έχει διχασµούς. τότε θα έχουµε στο χέρι µας τα όπλα για τη διαφοροποίηση και τη διάκρισή µας από όλες τις ψυχοθεραπευτικές µεθοδολογίες. όχι ουσία. συνδιαλύεται και αυτή η ενέργεια µαζί. έλλογος˙ πάνω στην ψυχή έρχεται και εγκαθιδρύεται η Χάρις του Θεού. Λέει ο Γρηγόριος ο Παλαµάς. 4 . Μόνο ο άνθρωπος έχει την ουσία.
αφού δεν ξέρουν ότι η ψυχή είναι ουσία και ενέργεια και λένε ότι είναι µόνο ενέργεια. ο οκνηρός και πώς θα κινηθεί ο δυναµικός και ο δραστήριος. Η κίνηση της ψυχής προς το ∆ηµιουργό της ως θεραπευτική τοµή. να κινηθείς σ΄ Αυτόν. Λάθος και τα δύο. πεινώ. πώς µπορείς να προσεγγίσεις τη θεραπευτική. Λέει. Τρέχουνε. του Βασιλείου Καισαρείας. όπου. Έγινε άτρεπτος άνθρωπος πια. Τι είναι η γονυκλισία. όλα τ΄ άλλα τι είναι. λέει ο µεγάλος θεολόγος Μάξιµος ο Οµολογητής. Αλλά τους λείπει η ουσία του πράγµατος. Να λοιπόν κάτι σπουδαίο. πάλι αρρώστια είναι.κινείται. λίγο από κει. που είναι η µόνη θεραπευτική κίνηση που έχει ο άνθρωπος. Και τα δύο είναι αρρώστιες. Και αυτοί που τρέχουν αρρωσταίνουν και αυτοί που δεν τρέχουν αρρωσταίνουν. καθετί και φυσικά ο άνθρωπος που έλαβε την ύπαρξη -το είναι. ή αυτόν που δουλεύει πολύ να τον βάλω να ξεκουραστεί λίγο. είναι σε µια συνεχή κίνηση. Πού να σταµατήσει. Και εµείς πέφτουµε. Θα δούµε σε λίγο -µερικά παραδείγµατα θα δώσω. µας έρχονται λογισµοί. Αγνοώντας την κίνηση αυτή. Μέσα στο απέραντο. Θα σας το πω µε ένα απλό σχήµα. Άλλοι τρέχουν πολύ και κουράζονται και άλλοι επειδή κουράστηκαν πάνε να ξεκουραστούν. Αν τρέχεις. ∆εν είναι δηλαδή τον τεµπέλη να τον βάλω να δουλέψει. Μέσα στο αιώνιο. ταχύτητα. βάλε το είναι σου.ενώ δεν ήταν τίποτε -από το µη είναι. λάθος τρέχεις. Τι είναι η νηστεία. Και οι δυο θα κινηθούν προς το Θεό. ∆εύτερο θεολογικό σηµείο. Πώς θα κινηθεί ο τεµπέλης. Άλλοι δεν κάνουνε τίποτα και µόνο αναπαύονται. Αλλά κάπου αναπαύεται στο Θεό. Βλέπετε πώς συνδυάζεται η µετάνοια: εξοµολόγηση. για ποια ψυχή οµιλώ. χωρίς να τρέχεις προς το ∆ηµιουργό σου. Ο άνθρωπος έτσι φτιάχτηκε από το Θεό. Σου λέει. που είπαµε είναι µια στάση. Αν δεν καταλάβουµε αυτήν την κίνηση του Αγίου Μαξίµου του Οµολογητή προς το Θεό. Τι λέει η Εκκλησία. Που τι σηµαίνει.Βλέπετε. Αυτή η κίνηση είναι φτιαγµένη από το Θεό για να πηγαίνει τον άνθρωπο στο Θεό. χωρίς να φτάσεις στην ατρεψία. Αν δεν κινείσαι. η Λειτουργία. αγωνία. Ενώ βλέπετε. Αν βγάλω την ουσία που την ξέρει µόνο η Εκκλησία η οποία έδωσε ορισµό. και είναι µόνο το ορµητικό και το θρεπτικό. µέχρις ότου καταλήξει µέσα στο Θεό. Αν αγνοήσω την ουσία της ψυχής. εκεί φτάνει σε µία κατάσταση όπου φαίνεται ότι παύει. υποκύπτουµε στους λογισµούς. η ψυχή του πια κινείται και πάλι κινείται. Ανάπαυση στο Θεό σηµαίνει πια µια ακινησία που δεν είναι ακινησία. ∆εύτερος ορισµός. έχω ανάγκες. αλλά δεν παύει. δεν πεινώ. Πιστεύω αυτό να το καταλάβατε. δεν κάναµε τίποτα. κινούµεθα προς το Θεό.ότι όλες οι ψυχοθεραπευτικές µεθοδολογίες αγνοούν το λογικό µέρος της ψυχής και κινούνται στο πώς θα χαλιναγωγήσουν ή και θα ερεθίσουν τα ένστικτα σαν θεραπευτική µεθοδολογία. αλλά αµαρτάνουµε λίγο από δω. ∆ε λέει ο Απόστολος Παύλος «από δόξα εις δόξαν». Μέσα στο ατέλειωτο. Πώς µπορεί λοιπόν να γιατρέψουν την ψυχή όλη. του Γρηγορίου Θεολόγου και του Μαξίµου. είναι αιώνιος. Τι είναι η 5 . κινείται γιατί φτιάχτηκε από το Θεό˙ κινείται. Να κινηθεί το σώµα. Ακόµη και στο χώρο της Εκκλησίας. Η Εκκλησία µας µας βάζει να κινηθούµε : προσευχήσου. Επειδή τον έφτιαξε µία αιτία και κινείται. Γι΄ αυτό γίνεται η κίνηση. γιατί δεν έχουν αυτήν την ουσία της ψυχής. Ακούστε τι γίνεται στον κόσµο. νεύρα. τότε πώς προσεγγίζω την ψυχή. Ζωώδεις εκφράσεις: θυµός. αλλά κινούµεθα προς το Θεό και η θεραπευτική της Εκκλησίας µας είναι να κινηθούµε προς το Θεό. κάνε µετάνοια. Είναι µια κίνηση πάντοτε αναγωγική. όπου εδράζεται το λογικό. Ο Θεός είναι ατελείωτος. και αυτός πολύ απαραίτητος. Αν δεν ξέρω αυτό το σηµείο διακρίσεως ουσίας και ενέργειας της ψυχής του Παλαµά. Έρχεται από το κάλλος της θεολογίας του Αγίου Μαξίµου του Οµολογητού. κάνουν πράγµατα που δεν τα κάνουµε εµείς. Κινούνται οι άνθρωποι οριζόντια. τρέχουν πιο γρήγορα από εµάς. τα ζώα πηδάνε πιο πολύ από εµάς. γίνεται ο άνθρωπος άτρεπτος. κάνε µια κίνηση. προς τα πάνω και συνέχεια κινείται ο άνθρωπος προς το Θεό.
όλες οι αισθήσεις -αυτό που κάνει η Ορθοδοξία µας. ο Θεός έβαλε ένα φάρµακο και ένα θεραπευτήριο. Βλέπετε «στάση» δεν είναι καλή λέξη. Και ενώ αναπαύεσαι είσαι εκεί µέσα. Είµαστε γεµάτοι από αισθήσεις. Είναι η κίνηση του όλου ανθρώπου προς το Θεό. να µην καταστρέφει τον κόσµο. Μια συνεχής ενεργοποίηση προς Αυτόν. το Μάξιµο και τον Παλαµά. βλέπετε µια άλλη ειδοποιός διαφορά. αυτό το µέγεθος το ορίζει ως θεραπεία. µεσηµέρι. της εικόνας. βράδυ: Μεσονυκτικό. Τι είναι όλες αυτές οι σωµατικές πράξεις που κάνουµε στην Ορθοδοξία µας και πολλοί άλλων οµολογιών δεν τις καταλαβαίνουν. Αυτή η ηδονή του «εράσθαι τον Θεόν». κουράζονται πραγµατικά. Τονίζω πρώτα˙ η διαφορά ουσίας και ενέργειας στην ψυχή. υπάρχει όµως µέσα. συνέχεια κινείσαι «από δόξα εις δόξαν». Τον συγκρατεί. το τρίτο σηµείο το θεολογικό. Ήρθε η οδύνη και καλύπτει την ηδονή του ανθρώπου. Αν έχουµε την κίνηση προς ηδονή. καίριο σηµείο αυτό σε µια ψυχοθεραπευτική διαδικασία και µάλιστα τονίζει ο Μάξιµος «και επειδή είδε ο Θεός πως ο άνθρωπος έτρεψε όλη την ηδονή. αισθανόµαστε τα πάντα. Θέλω να σταθώ ένα λεπτό. Αν οι αισθήσεις στραφούν στο Θεό και κινηθούν προς το Θεό. λέει. Άρα. όλα είναι αισθήσεις. το λέει και λίγο αλλιώτικα ο Μάξιµος. Αλλά δεν είναι η έξοδος της τραγωδίας εκεί που ψάχνουν απλώς. Αυτό το σηµείο λοιπόν της κινήσεως για µια στιγµή ο Μάξιµος ο Οµολογητής το λέει (είπα αναπαύεται). αλλά ο Θεός. Αν κάποιος δεν ορίσει τον υπό θεραπεία κάτω απ’ αυτήν την κίνηση. το΄χει µέσα του. Μες το Θεό. Εσπερινός. να µην αυτοκτονήσει. Ενέργειες είναι οι εκφράσεις οι εξωτερικές. να µην απογοητευτεί. Έκτη. της θεραπευτικής της.ενατένιση µε το µάτι. από οποιαδήποτε άλλη καλοπροαίρετη και έντιµη κατά τα κοσµικά προσπάθεια θεραπευτικής. σπουδαίο θεραπευτήριο. ουσία είναι το έλλογο. που είναι γραµµένο από τους µεγάλους αυτούς πατέρες. Είναι µια άλλου είδους στάση. «ο οποίος δηµιούργησε την ανθρώπινη φύση. την έτρεψε τώρα προς τις αισθήσεις του. να αγαπάς το Θεό. απλώς τον ταλαιπωρεί από δω κι από κει. Έβαλε λοιπόν την οδύνη ως φάρµακο. τότε στρέφεται και γίνεται ηδονή των αισθήσεων και εκεί αρχίζει η αµαρτία. Απόδειπνο. γιατί εκεί θα στηριχθούµεορίζουν την ουσιαστική διαφορά του µυστηρίου της Εκκλησίας.«αλλά κάποια νοερή δύναµη προς ηδονή». Το ξαναλέω˙ δε θέλω να παρεξηγηθώ. Είναι κάτι πράγµατι καταπληκτικό. Προσέξτε. Όρθρος. µπορεί να δώσει αυτή τη διαφορά. όπου µες την οδύνη και τον πόνο η ηδονή που πάει να ξεσπάσει. έδωσε κίνηση προς ηδονή προς το Θεό. Η κίνηση πρωί. Καλά κάνει και τον συγκρατεί. αν η κίνηση για ηδονή δεν πάει στο Θεό. Και επειδή ο Θεός είναι απέραντος. προς το Θεό. Μια συνεχής κίνηση: Ώρες˙ Πρώτη. η µοναδική θεραπευτική. λέει ο Μάξιµος. η θεραπευτική της Εκκλησίας µας. Ενάτη. Τι είναι αυτός ο συνεχής κύκλος των ακολουθιών της Εκκλησίας µας. Οι άνθρωποι έχουν καλές προθέσεις και κουράζονται και ιδρώνουν κοντά στους ανθρώπους. Να διαβάσω το κείµενο του Μάξιµου. Καίρια. αλλά τι ηδονή. Βλέπουµε. ακούµε. Βλέπετε. Και ένα καίριο σηµείο. Το λέει «έκσταση». Οι αισθήσεις είναι απ΄ το Θεό. Τρίτη. αν δεν τον βάλει σ’ αυτή την κίνηση. «Ο Θεός». αλλά δεν µπορεί πάντα να τον συγκρατεί. δεν έβαλε µέσα της ηδονή» -µην το παρεξηγήσετε. λέει. έχει καίρια σηµασία. Ορίζω το δεύτερο˙ η κίνηση προς το Θεό και καµία άλλη κίνηση δεν 6 . την κίνηση προς ηδονή που είχε προς το Θεό. Αυτά τα τρία καίρια σηµεία τα θεολογικά -επιτρέψτε µου να τα επαναλάβω απλώς να τα θυµάστε για τη συνέχειά µας. όλα τ΄ άλλα είναι αισθήσεις (η γεύση κτλ). Βλέπετε. ακούστε πώς το ερµηνεύει. δεν έδωσε ηδονή στην κάθε αίσθηση. να γίνει κάτι κυρίαρχο αρχίζει και υποτάσσεται. πρώτα ήταν η ουσία και η ενέργεια και µετά έρχεται αυτή η κίνηση. η συνεχής κίνηση προς το Θεό. Ο άνθρωπος έχει µέσα του την κίνηση προς ηδονή. Να. ανεπανάληπτη διαφορά της Εκκλησίας µας απ’ οποιαδήποτε ψυχοθεραπευτική διαδικασία και ας έχει τις καλύτερες προθέσεις. έβαλε την οδύνη.
Και τρίτον˙ η δοµή της ηδονής. δεν έχουµε αυτήν την κίνηση να αγαπήσουµε το Θεό ως ηδονή. αυτό ξεσπάει στα οριζόντια µεγέθη. του αγαπάν Αυτόν και είναι η κίνηση προς ηδονή. Άλλο αυτό και άλλο η φιλοσοφία περί της παθήσεως. οι ουράνιες δυνάµεις των Αρχαγγέλων είναι κτιστές ή όχι. Απλώς προσπαθεί να τ΄ αποκαλύψει. αυτό. Ξεκαθάρισα την ψυχιατρική ως σωµατικές διεργασίες. Το καθετί κτιστό είναι ερευνώµενο». Έβαλαν ορολογίες. αυτή κι αυτή. τι έχουν πει οι προηγούµενοι αιώνες περί ψυχής. Μπορεί κάπου να ΄χει ένα στοιχείο αλήθειας. Οι ψυχοθεραπευτές αυτά που σας είπα δεν τα ήξεραν. διαλυµένο. το µη ερευνώµενο από τον άνθρωπο είναι η ουσία της ψυχής που είναι κτιστή µεν. Αφού είναι κτιστό υπόκειται σε έρευνα. ξεκαθάρισα την ψυχολογία ως απλώς παρατήρηση πώς συµπεριφέρεσαι και µένει αυτό µόνο. Μα. λένε. Βλέπετε. Και είπαν 200 και 300 αιτίες. βλέπετε λέει κίνηση. σε µικροσκόπιο. µε τους νευροδιαβιβαστές). που επειδή δεν την έχουµε προς το Θεό. Η υπόθεση είναι πάντα υπόθεση. Ξεκίνησαν λοιπόν χωρίς να ξέρουν αυτήν την ιστορία. ∆εν έχουν καµιά σχέση µε την ψυχιατρική (µε τον εγκέφαλο. σε παρατήρηση. Κανονικά έπρεπε να τα ξέρουν. 7 . Και ξεκινώντας η οποιαδήποτε σχολή να θεραπεύσει. Λένε αυτοί «µα ας µην ξέρουµε τον ορισµό της ψυχής. Και είπαν η αιτία είναι αυτή. µόνο ενέργειες έχουνε. Ερευνώνται. Βλέπουν τον άνθρωπο κουρασµένο. αυτό˙ αν πει ένας ότι είναι το σεξουαλικό. η ψυχοθεραπεία της σύγχρονης κοινωνίας. ότι όλες οι ψυχοθεραπευτικές µεθοδολογίες είναι φιλοσοφικές µεθοδολογίες. Ξέρει από πριν τι είναι σαν υπόθεση φιλοσοφική και ψάχνει να βρει αυτό που όρισε. Και συνεχίζει ο ίδιος Άγιος: «Τι είναι το οµοειδές των ανθρώπων µε τις ουράνιες δυνάµεις. Ο Θεός µόνο είναι άκτιστος. ∆ε θέλω να σας κουράσω. ραία. Ερώτηση: δε µου λέτε. σκάει κάτω οριζόντια και συντρίβει τα πάντα στο γύρω περιβάλλον. µε το νευρικό σύστηµα. Αυτό γίνεται. Κτιστή δεν είναι. κτιστή είναι. δύο βασικές ορολογίες είναι : «νευρώσεις». «ψυχώσεις». τι λες Ιωάννη. Καµιά σχέση. η τάση για την ηδονή. Ποια είναι η αιτία της νευρώσεως. Ξέρετε τι λέει ο Άγιος Ιωάννης ο ∆αµασκηνός. Και άρχισαν να κάνουν υποθέσεις. ∆εν θα µπω στην ανάλυσή τους. ξεσπάει προς τα κάτω και περνάει µέσα σ΄ όλες τις αισθήσεις του ανθρώπου και ο άνθρωπος γίνεται άνθρωπος της ηδονής. Και θαρρείς και κρατάς στα χέρια σου έναν πύραυλο που πρέπει να εκτοξευτεί προς τα πάνω. Κτιστές είναι. Αν δεν εκφραστεί προς τα πάνω. Και εδώ είναι το µπλέξιµο. εφόσον µελετούν την ψυχήπράγµα που δεν το όρισαν. Ότι «παν κτιστόν µη ερευνώµενον». όπως τα όρισα από τον Μάξιµο τον Οµολογητή. αλλά µη ερευνώµενη.» Αυτή η νοερή κίνηση στο Θεό. αφού µιλούν για ψυχή. Θα τονίσω κάτι πάλι πάρα πολύ καίριο. Απλώς µένει η λανθασµένη ορολογία «ψυχιατρική». η κίνηση που γίνεται παύση. Τώρα να δούµε τι κάνει η οποιαδήποτε ψυχοθεραπευτική προσέγγιση. γι’ αυτό σήµερα µπορεί να έχουµε 200 και 300 σχολές ψυχοθεραπευτικής. Άρα παν κτιστόν µη ερευνώµενον. έκσταση και ξανά κίνηση. Η µεγάλη αγωνία των ψυχοθεραπευτών˙ πώς θα θεραπεύσουν τη νεύρωση. Η υπόθεση έχει µέσα της µια φιλοσοφική πρόταση. επειδή έχει αυτό το δυναµικό. αν αποτύχει η διαδικασία της εκτοξεύσεως. κτιστή δε λέτε ότι είναι η ψυχή.θεραπεύει τον άνθρωπο παρά µόνο η κίνηση προς το Θεό. Ο καθένας πιάνει κάτι. Αν πει ένας ότι είναι εγωισµός. ∆εν είναι επιστηµονικές προσεγγίσεις. Αυτή η δύναµη για ηδονή που έδωσε ο Θεός. Όλα που λέµε. Προσέξτε τώρα το καίριο σηµείο. Γιατί ο άνθρωπος είναι έτσι. αλλά ηδονή του «εράν Αυτόν».θα΄ πρεπε τουλάχιστον να ψάξουν. γαστριµαργία… Αυτή η έκρηξη είναι πια. ξέρει εκ προοιµίου τι είναι η αιτία. Τρία λοιπόν καίρια θεολογικά σηµεία. Άρχισαν να κάνουν υποθέσεις. Κινείσαι στο Θεό και µετά έρχεται αυτή η ηδονή. ΟΧΙ. εµείς το ορίσαµε µε την ορολογία του Αγίου Ιωάννη του ∆αµασκηνού. που δεν την έχουνε την ουσία της ψυχής τα ζώα είπαµε. είναι υπόθεση.
Όλες οι θεωρίες αυτές -από όλες αυτές κάπου 25 κυριαρχούν στην Ελλάδα σήµερα. Άρα. την κίνηση προς το Θεό και την κάλυψη της ηδονής -προς τα πού. Βλέπουν τον άνθρωπο. Και λίγο η καταπίεση του νόµου. υπάρχουν εντολές. Θέλω µερικά πράγµατα να κάνω µε τα ένστικτα. Όχι ουσία ψυχής. ∆εν έχει το ανοδικό. το Φροϋδικό. Να λοιπόν ο Φρόυντ. σωστά το προσδιορίζει. παρόλες τις έντιµες προσπάθειες πολλών απ΄ αυτούς. Η κίνηση.όλες. µε εµποδίζει ο νόµος και η ηθική και είµαι αυτό το «εγώ». αλλά εγκαινίασε το χώρο του συνδυασµού της ψυχοθεραπευτικής µε την ιατρική. Άρα η ψυχή δεν ερευνάται. της ηθικής. να πάρετε µια µικρή γεύση. βγαίνει. Προσέξτε. έτσι ξεκινάει. Μπορεί να πάτε σε µια σχολή κοινωνικών λειτουργών. Πώς. πρωτογενής µέθοδος του Φρόυντ ήταν µέχρι 5-6-7 χρόνια να κάνεις την κουβέντα αυτή και σιγά-σιγά να αναδυθεί από µέσα σου. να λες. ∆εν µπορεί. ψυχίατρος ήταν. κάνει λάθος. Πώς θα θεραπεύσει αυτά τα ένστικτα. τα φοβάσαι. µα όλες. προτάσεις περί θεραπείας. Τι θα γίνει µ΄ αυτή την ηδονή. Το πρώτο γνωστό παράδειγµα. Να λοιπόν µερικά παραδείγµατα. Το τονίζω˙ η κάθε ψυχοθεραπεία είναι φιλοσοφική προσέγγιση. Κι αρχίζει να λέει ποια είναι τα πιο κυρίαρχα ένστικτα. Αν ο προσδιορισµός είναι το σεξουαλικό ένστικτο. τις φοβάσαι λίγο και δεν εκδηλώνεις τα ένστικτά σου αυτά. ε. δεν µπορούν να την ερευνήσουν. Είναι φιλοσοφική προσέγγιση. αυτό που βλέπουµε. Όλες λοιπόν οι προτεινόµενες προτάσεις τους κινούνται στο επίπεδο το οριζόντιο. Βλέπετε. Εκεί δεν είναι επιστήµων. τον έξω από το Θεό. ποτέ. δεν έχει την ηδονή-οδύνη. Στην ηδονή. να πάρετε ένα µάθηµα ψυχοθεραπευτικής και να γίνετε ψυχοθεραπευτής. πάνω από µένα και µε καταπιέζουν. την κίνηση προς το Θεό. αυτό που βγαίνει στη µέση είναι το «εγώ». είναι να αρχίσεις να λες τη ζωή σου. Κάνει σωστό προσδιορισµό. τι εµφανίζοµαι εγώ. Μπορεί να περάσουν από ένα σεµινάριο ενός χρόνου. το πολύ γνωστό παράδειγµα. Θα πούνε κάποιοι : µια µέρα θα έρθει µια επιστηµονική µεθοδολογία που θα την ανακαλύψει. προσεγγίζουν τον άνθρωπο χωρίς το κάλλος αυτών των τριών µεγεθών που σας είπα. να απελευθερωθείς απ΄ τα ταµπού. από όλο αυτό το «υπερεγώ» που σε καταπιέζει.βγαίνει. το λογικό που είναι του Χριστού µας. αλλά µη ερευνώµενο. ε. Και τονίζω. Και αρχίζει πια η πρόταση της κάθε σχολής να είναι ή παράλληλη µε το Φρόυντ ή λίγο διαφορετική. Να λοιπόν η κάθε σχολή έρχεται τώρα να κάνει προτάσεις. µερικές νύξεις απ΄ όλες αυτές τις σχολές. τα ένστικτα. το ξέρετε πολύ καλά. να λες. Στα ένστικτα. Η βασική. µη γνωρίζοντας αυτό το ανοδικό. Κτιστό. Προσέξτε. Για πάρα πολύ καιρό. Όχι. Και αρχίζει ο µεγάλος κυκεώνας πια της ψυχοθεραπευτικής. Θα σας δώσω µερικά υποδείγµατα. του πατέρα αυτών των ψυχοθεραπευτικών µεθοδολογιών. αδύνατον να γιατρευτεί η ψυχή. το καταπιεσµένο «εγώ». Ενέργειες θα προσδιορίζει. Η ουσία. και πάνε να τον γιατρέψουν. Η ηδονή. Άρα έγινε φιλόσοφος. Όποιος τολµήσει να πει ότι είναι υποκείµενο ερεύνης. Είναι φιλόσοφος. υπάρχουν νόµοι. Και βάζει το σεξουαλισµό. λίγο οι ορµές µου. το τονίζω. Ενέργειες. λέει. βγαίνει και θα βγει από µέσα σου αυτό (το υποσυνείδητο). νόµοι ηθικοί -µόνο στον ψυχοθεραπευτή τα λες. Και εκεί βάζει τον όρο «υποσυνείδητο». αρχαία. ενάµισι χρόνου και να γίνουν ψυχοθεραπευτές. προσδιορίζει πολύ σωστά ότι η ρίζα του πράγµατος είναι στα ένστικτα. αλλά ποια ένστικτα. Πού θα στραφεί αυτή η ανώµαλη 8 . Εδώ στο δικό του µέγεθος. είναι κρυµµένο µέσα. γι΄ αυτό σήµερα στην Ελλάδα πολλοί ψυχοθεραπευτές δεν είναι γιατροί. Πώς θα γιατρέψει.Κατά το οµοειδές µε τις ουράνιες δυνάµεις. Εάν λοιπόν προσπαθούν να την βρουν την ψυχή. Είναι µέσα. πώς θα το θεραπεύσει. Και θεραπεία. Αυτές τις εντολές τις λέει «υπερεγώ». Και επειδή υπάρχουν κάποιοι ορισµοί απ΄ την κοινωνία. ως κοινωνικός λειτουργός. Αλλά είναι αδύνατον και την ψυχή να ερευνήσουν και να δώσουν στην ψυχή αυτά που σας είπα: ουσία.
Το λέει ο Ρανκ. όποιο ψυχολογικό πρόβληµα. πώς θα θεραπευτεί η κοινωνία. Και το βρήκε. συνεχώς. τις πρώτες εβδοµάδες της ζωής µας. Ε. ∆εν υπάρχουν απαντήσεις. όπου γίνεται µια δέσµευση του προσώπου του θεραπευόµενου µε το πρόσωπο του θεραπευτή και αυτό θέλει χρόνια διαδικασία. υπάρχουν αυτοί οι µαθητές του Φρόυντ που αρνούνται το Φρόυντ και κάνουν δικές τους σχολές. Βλέπετε. Μεταθέτει την προηγούµενη θεωρία. Μια σχέση όπου ο θεραπευτής παίρνει τη θέση του γονιού. αυτοί εκ προοιµίου ξέρουν ότι είσαι νευρωτικός. Και αρχίζει αυτή η φοβερή ιστορία της «µεταβίβασης». είναι αυτό το τραύµα της γέννησης. το ψάχνει ο ψυχοθεραπευτής… Αν πας δηλαδή σε µια σχολή των Ραϊχιστών. Γιατί δεν το ΄χε ποτέ. όπου ο άρρωστος έχει µια σχέση ιδιότυπη µε τον θεραπευτή του. περνάει ένα σοκ κι αυτό του µένει για πάντα. Πού θα πάει το «εγώ». Τι θα γίνει πια αυτό το «εγώ». δεν αρκεί να θεραπευτεί ένας άνθρωπος. Αλλά δεν είναι εκεί η θεραπεία. Γιατί έχει περάσει και από αυτά τα ένστικτα τα εσωτερικά που και λάθος εκφράστηκαν και βρίσκει ένα πρότυπο επιτέλους στη ζωή του. Ε. Ή θα πάτε σε άλλες µεθοδολογίες. το τραύµα της γέννησης στα πρώτα χρόνια. το θεραπευτή του.βρίσκεις τον «εγώ ειµί ο ν». Πώς θα γιατρευτεί αυτό. Μία περίπτωση µπορεί να είναι κι έτσι. Μπαίνει σε µια χαώδη διαδικασία. Και εξιδανικεύει και έχει ένα πρότυπο επιτέλους στη ζωή του. Γιατί η κοινωνία είναι το παν που ορίζει τα µεγέθη». Πρέπει να θεραπευτεί όλη η κοινωνία. λέει. η οποία µάλιστα περνάει και από µια άλλη φιλοσοφική µέθοδο. Αλλά δεν είναι όλα έτσι. Λέει να βρω πού είναι αυτό και να δω πόσο σωστά θα εκφραστεί. Αρχίζουν οι συµβολισµοί. Εδώ είναι η µεγάλη ιστορία. Η γέννηση. Τι συµβολίζει αυτό που κάνεις. ο γνωστός Έριχ Φροµ που λέει «για να θεραπευτεί ένας άνθρωπος. µερικές άλλες παρατηρήσεις. είναι η αιτία του αρχέγονου άγχους. να γίνει ηγέτης». ∆ε λέει πώς γιατρεύεται. Ένα παιδί. Ο Θεοντόρ Ράιχ λέει κάτι άλλο. Και µετά από κει πια. «Εγώ ειµί ο ν» και εσύ -που είσαι εσύ. το ότι βγαίνεις από τη µήτρα της µητέρας σου και πας στον έξω κόσµο είναι ένα σοκ. Βλέπετε. Πού θα εκδηλωθεί. Λέει ο Άντλερ : «Τι προσπαθεί να πετύχει ο άρρωστος µ΄ αυτό που κάνει.ηδονή. ένας στοιχειώδης προσδιορισµός του σεξουαλικού ενστίκτου χωρίς θεραπευτική και µε λάθος µεθοδολογία. το ψάχνει.εξιδανικεύει το γιατρό του. αρχίζει µια ολόκληρη ιστορία. Μπορεί και κάτι να είναι έτσι. για να καθηλωθεί. Τρόποι. Λέει ο Μάξιµος ο Οµολογητής: το «εγώ» θα πάει στο Θεό και θα γίνει πραγµατικό «εγώ». παραδείγµατος χάριν. Εµείς το λέµε εγωισµό αυτό. λέει. όπως ο Έριχ Φροµ. Μια µητέρα που ήταν λίγο ανέµελη. γιατί αυτό οφείλεται στην έλλειψη της µητρικής φροντίδας στα πρώτα έτη της ζωής σου και ψάχνουν εκεί την ιστορία. Υπάρχει µια φοβερή διαδικασία. δούλευε. αν τολµούσαµε. «Πρέπει όλοι να περάσουν από 9 . δεν είχε το παιδί κοντά της κτλ. Πού θα τη στρέψεις. Αλλά αυτό είναι ένα ταπεινό. Κι αυτό καθορίζει τη ζωή σου. Και οτιδήποτε παθαίνει. Βλέπετε. Και µάλιστα έχει γράψει ένα βιβλίο που λέγεται «Ακούγοντας µε το τρίτο µάτι». το «εγώ» πάλι. ταπεινούµενο «εγώ» και βρίσκεις το πρόσωπό σου µπρος το Θεό. Να βρεθεί µπρος το Θεό. Κι έρχεται ένας τρίτος. Πώς έφτασε. Και µπορεί µια περίπτωση να είναι και έτσι. Κι αν δεν είναι έτσι. Η γνωστή ιστορία του Άντλερ. ο Γιουνγκ που λέει τι συµβολίζει αυτό που κάνει ο άνθρωπος. Λέει είναι το ένστικτο της ανωτερότητας. την ώρα που γεννιέται. το πλάσµα. όπου ο θεραπευόµενος -αυτό είναι βασική µεθοδολογία της κλασικής φροϋδικής προσέγγισης. ο Ότο Ρανκ λέει το τραύµα της γέννησης. Ή παίρνει ιδεατά και τη θέση του εραστή. µηχανισµοί. Μπορεί κάτι να συµβολίζει. Χωρίς το Θεό είναι ένα ηδονικό «εγώ». Να. Η έλλειψη µητρικής φροντίδας στα πρώτα στάδια της ζωής µας. Λέω. Γιατί δεν το ’χε ποτέ. που λέγεται «µεταβίβαση». Αλλά εκεί είναι η θεραπεία. Φταίει το σεξ». Ρωτάει ο Φρόυντ: «Πώς έφτασε ο άνθρωπος σ΄ αυτή την κατάσταση.
αµοιβαίο σεξ και οµαδικό σεξ. πώς είναι. πίε. γιατί είναι έτσι. να µισήσει την ψυχή αυτού». κάποια αιτία να είχε. άλλος «γιατί είχα το σεξουαλικό». το πρόσωπο πώς θεραπεύεται. Και η 10 . Την ψυχή µας έδωσες. η αγωνία του ανθρώπου.. ανάλυση του Μάσλοου : αν αυτοπραγµατωθούµε. Ακούστε τη θεραπευτική µέθοδο του Ράιχ: να ουρλιάζεις. Τα ΄χω µπροστά µου και ζαλίζοµαι που τα βλέπω. να κάνεις αµοιβαίο αυνανισµό. Τραγικό δεν είναι. «Ο µισών την ψυχήν αυτού ένεκα εµού και του Ευαγγελίου. Εδώ δε µιλάµε καν για την τάση προς ηδονή. Όλα αυτά τα κείµενα των πατέρων για όλες αυτές τις θέσεις θα τα καταθέσω σ΄ αυτό το ταπεινό πόνηµα που ετοιµάζω. ούτος σώσει αυτήν». Να ξεσπάσει το σώµα. Μπορεί κάπου να σας βοηθήσουν.αλλά πώς. Και µπαίνεις µε µία αρρώστια και βγαίνεις µε είκοσι. Θα καταλάβατε πρώτα-πρώτα πως σε αυτές τις θεραπείες (που σας λέω οι άνθρωποι είναι έντιµοι. η υπαρξιακή ανάλυση. «Ο µισών την ψυχήν αυτού». Και λένε οι πατέρες µε ένα φοβερό κάλλος. Λέει ότι η αιτία της νευρώσεως είναι ότι δεν εκφραζόµαστε σωµατικά. ο άλλος «έχω αρρωστήσει γιατί δεν εξέφρασα το σώµα µου». γιατί υπάρχουµε. Αλλά. ο άλλος «γιατί είχα αυτό το στάδιο του σοκ της γεννήσεως». τι τρώει κτλ.να κάνεις καταναγκαστικό εµετό. µε την άσκηση και τον πόνο. όπου είδαν ότι έλεγαν θεωρίες ο καθένας. Ερµηνεύσατε ποτέ το λόγο του Χριστού µας. Αυτό έχει µια απολυτότητα. µόνο έτσι θα θεραπεύσεις. Με την κίνηση. Κι εµείς θέλουµε την εν Χριστώ κοινωνία. Ο ένας φωνάζει «έχω αρρωστήσει απ΄ τη µητέρα µου». Είναι µια κάθετη άποψη που δεν έχει τίποτε να πει. των ορµών. ευφραίνου. Γι΄ αυτό «ψυχή φάγε. Βλέπετε. για τίποτε απ΄ όλα αυτά. θα ΄χουµε το µαζικό. τότε σώζουµε τη ζωή µας. Το σκεφτήκατε ποτέ. Ολοκληρώνοντας αυτή τη σύντοµη ανάλυση. Τ΄ ακούς όλα αυτά σε µια οµάδα και σου λέει: «κάπου µέσα σ΄ όλα αυτά είσαι και συ». Κανένας λόγος δε γίνεται. Και όλη αυτή η ιστορία καταλήγει µετά σε µια µετεξέλιξη. ∆υστυχώς η ώρα πέρασε ήδη για να διαβάσω κείµενα των πατέρων. Απίθανες υποθέσεις. Τι θα γιατρέψει αυτό το πράγµα.ψυχανάλυση». κατά τα ζωικά της µεγέθη». για την άσκηση. µπορεί να γίνει αυτό το πράγµα. για το λόγο. η ανάλυση του Έρικσον. µια έκρηξη και πρέπει όλο αυτό να εκφραστεί. να χτυπιέσαι -συγνώµη γι΄ αυτά που θα πω. έχεις πολλά αγαθά». Και τελικά θυµάµαι αυτό που είχε πει ο Χριστός σε εκείνον τον καταπληκτικό του λόγο και οι πατέρες τον ερµηνεύουν. Θεραπεύουµε το πρόσωπο κι αυτό µεταµορφώνει την κοινωνία. να κάνεις αυνανισµό. που δεν έχει να δώσει τίποτε σ΄ αυτήν µας την αναζήτηση. όλον τον κόσµο να είναι εν Χριστώ κοινωνία. του Ρόλλο Μέη. Μα. Οι ενέργειες. και ο κάθε ασθενής µπορεί να ήταν κάπου αλλού. ψάχνουν να βρουν κάτι να βοηθήσουν τους ανθρώπους . Η έκρηξη. να πω δυο-τρία πράγµατα καταληκτήρια. το πρόβληµα γιατί ζούµε. ότι δεν αφήνουµε το σώµα µας να εκφραστεί. σ΄ άλλο χώρο να ήταν.) δε γίνεται λόγος για θεραπεία των παθών. ∆εν µπορεί να γίνει. στην οµαδική ψυχοθεραπεία. µε την οδύνη. λέει ο Βίλχελµ Ράιχ. Κι έρχονται πολλές άλλες θέσεις. Τι σχέση έχουν αυτά µ΄ όλο το κάλλος της Εκκλησίας µας. Κι ακούς 20 αιτίες αρρώστιας και λες όλες είναι δικές µας. Λέγεται µορφολογική θεραπεία αυτή. Λέει να τους βάλω όλους µαζί και αν ακουστούν όλες οι περιπτώσεις. λέει. Η έκρηξη της σεξουαλικότητας. πρέπει να καταλάβεις πού ζει. Να το λέει ο Χριστός. Έρχεται µια άλλη θεωρία. ο Βίλχελµ Ράιχ. για την ψυχή. η οποία λέει ότι ο άνθρωπος κατανοείται µόνο υπό τη βάσει της ολότητάς του. Ακούστε τι λέει ένας τροµερός ψυχοθεραπευτής. εδώ είναι πια όλη η ηδονή βαλµένη σε µια έκφραση προς τα έξω. Πολλά ονόµατα˙ ορθολογική ψυχοθεραπεία του Άλµπερτ Έλλις : αδυναµία να αποδείξουµε τίποτα στη ζωή µας. για την ηδονή. ερµηνευτικό: «µα την ψυχή που κινείται χωρίς ουσία και µόνο µε τις ενέργειες. Η Εκκλησία τι λέει. όταν έλεγε «όποιος θέλει να σωθεί. Μα τι λες. Χριστέ µου. Ένα απέραντο χάος. Και η απόλυτη έκφραση είναι η απόλυτη σεξουαλικότητα. θεωρίες.
ένα παιδάκι το οποίο είναι σε µια οικογένεια όπου είναι καταπιεσµένο. µια πρόσληψη είναι. Καµιά τεχνική δεν µπορούµε να δανειστούµε. Και να πάει σ΄ άλλο χώρο τον πιστό. ∆εν µπορεί να µπει στο Μυστήριο µέσα καµιά τέτοια δοµή κατά τα µέτρα πολύ απλά που σας τ΄ ανέλυσα. κάπου για να ξέρετε λίγο πού θα σταθείτε σ΄ αυτό το χάος που επικρατεί σήµερα. στο σχολείο είναι στενοχωρηµένο». ανάστα. Να προσλάβουµε από την ψυχιατρική πώς λειτουργεί ο εγκέφαλος. «Ο µισών την ψυχήν αυτού».πλεονάζουσα ενασχόληση µε την ψυχή. να τ’ ακούσουµε σαν µια παρατήρηση. έστω αν βοηθούν αυτούς τους ανθρώπους για να µην πηδούνε απ΄ τα παράθυρα -µέχρι να βρουν την Εκκλησία. Εκεί να ορίσετε τη θεραπευτική. µικρά µηνύµατα στην αγάπη σας. Λένε. 11 . να βρεθεί µέσα ο Λόγος Χριστός και τότε πια δεν είναι η ψυχή που λέει «ψυχή µου έχεις πολλά αγαθά». χωρίς την ουσία και χωρίς τον πόνο και την οδύνη. όλης της υπάρξεώς µου. Είναι άνοµο για την Εκκλησία µας. στην κίνηση προς το Θεό (το δεύτερο θεραπευτικό µέγεθος) και τρίτον σ΄ αυτή την έκφραση του ξεπεράσµατος της ηδονής δια της στροφής στο Θεό και της οδύνης. τι µου βάζει κανόνα. ∆εν έχουµε να προσλάβουµε µεθοδολογία. Κατά τ΄ άλλα όσοι δεν είναι κοντά στην Εκκλησία.ε. γύρω. του σώµατος. ακόµη κι απ΄ τον ψυχολόγο˙ «να. γύρω. Είναι Μεγάλη Σαρακοστή. τι καθεύδεις. Οι τεχνικές είναι οι φιλοσοφικές εκφράσεις και προσπάθειες να συγκρατήσουµε τον άνθρωπο από το να µην ξεσπάσει από τα πάθη του πιο πολύ. Αλλά µεθοδολογία ψυχοθεραπευτική δεν µπορούµε να προσλάβουµε. είναι η ψυχή που λέει «ψυχή µου. χωρίς την κίνηση. η λογοποίηση της ψυχής. Τι τεχνική. Ποια τεχνική. από µεθοδολογίες. µικρά. Ναι. Αυτός είναι ο κανόνας: στροφή στο Θεό. Όχι εδώ. ψυχή µου. κατά τα ενεργήµατα. Θα µισήσεις αυτήν την ψυχή. Να τ΄ ακούσουµε. Κι έρχοµαι σ΄ αυτό µε το οποίο ξεκίνησα. οριζόντια. ∆εν το δεχόµαστε.» Βλέπετε τη διαφοροποίηση. προσπάθησα να τα απλοποιήσω. ∆εν είναι δυνατό. Και πια το Μυστήριο δε δέχεται τεχνικές αυτών των µεθοδολογιών. Ήταν πολύ µεγάλα θέµατα. τον πόνο τον ασκητικό. να καταλάβουµε µερικά πράγµατα παραπάνω. να τα κάνω µικρά. καλό κάνουν κι αυτοί. Κι έρχεται πια το µυστήριο της Εξοµολογήσεως. θα αφήσεις αυτό που ξέρεις και θα πας στη λογοποίηση της ψυχής σου (ουσία). µε την οποία ασχολείσαι γύρω. Άλλο ότι η Εκκλησία για να κάνει Λειτουργία µπορεί να πάρει το πρόσφορο κι απ΄ το φούρνο. οι νευροδιαβιβαστές. των αισθήσεων. δεν µπορούµε να προσλάβουµε τίποτα απ΄ όλα αυτά. Το υποστήριξαν αυτό µερικοί.
