: ΣΥΓΚΡΟΥΣΗ Η ΣΥΜΠΟΡΕΥΣΗ; Τεκµηριωµένη τοποθέτηση στό ἄρθρο «Ψυχολογία καί πνευµατική ζωή» τοῦ ἱερέως καί ψυχοθεραπευτοῦ Ἀδαµαντίου Αὐγουστίδου, τό ὁποῖο δηµοσιεύθηκε σέ τέσσερα (!) τοὐλάχιστον περιοδικά. Μέ τήν τοποθέτηση αὐτή ὁ π. Στέφανος ἀπαντᾶ στήν πρόκληση τῆς ψευδοεπιστήµης τῆς ψυχαναλύσεως καί στήν ἀπόπειρα εἰσβολῆς τῶν «ψυχο-ειδικῶν» στό ἄδυτο τῆς Θεολογίας καί τῆς ἐν γένει πνευµατικῆς ζωῆς.
1
χωρὶς Θεὸ δέ. Θέλουµε να επιµείνουµε σε τούτο για να διαβεβαιώσουµε πως κίνητρό µας δεν είναι η απαξίωση των επιστηµών και πολύ περισσότερο των επιστηµόνων αλλά η αγάπη προς το ποίµνιό µας και η συναίσθηση της ποιµαντικής µας ευθύνης. Ἀδαµάντιος χρησιµοποιεὶ µιᾷ ἐξαιρετικὰ δυσνόητη γλῶσσα ἰδίως για τὸν µέσο ἀναγνώστῃ (καί) πρὸς τὸν ὁποῖο ἀπευθύνονται τὰ παραπάνω ἔντυπα. Τὸ πραγµατικὰ λυπηρὸ εἶναι τὸ ὅτι ὁ π.Μὲ µεγάλη ἐκπλήξῃ ἀλλὰ καὶ ἀπογοήτευση διαβάσαµε στο ἔντυπο "Ἐκκλησιαστικὴ Παρέµβαση" (τεῦχος 80. σελ. Τὸ ἴδιο ἄρθρο (σε ἐκτενέστερη µορφή) δηµοσιεύθηκε στον "Ὀρθόδοξο Τύπο" στα φύλλα τῆς 20ης καὶ 27ης Σεπτεµβρίου 2002 ἀλλὰ καὶ στον τελευταῖο "Ἐφηµέριο" (τεῦχος Ὀκτωβρίου 2002). Στῇ συνέχεια θα τονιστοὺν ὁρισµένα σηµεῖα τοῦ ἄρθρου για να καταδειχθεὶ τὸ παραπάνω συµπέρασµα χωρὶς ἴχνος ἐµπάθειας καὶ προκαταλήψεως πρὸς συγκεκριµένα πρόσωπα ἀλλὰ ὄχι καὶ χωρὶς ἀντίθεσή σε συγκεκριµένες ἰδέες. Τιµούµε καὶ σεβόµαστε τὰ πρόσωπα καὶ τὰ "σχὴµατα" ἀλλὰ ἀντιτιθέµεθα στις ἰδέες. Είναι ἀπορίας άξιο το πὼς ἔνας σεβαστὸς ποιµένας καὶ ἐπιστήµονας χρησιµοποιεὶ τὴν θεολογική γλῶσσα για να παρουσιάσει µιᾷ ἐπιστήµη ἀνθρωπίνῃ µέν. Ἀδαµαντίου Αὐγουστίδη µε τίτλο : "Ψυχολογία καὶ πνευµατικὴ ζωή". τὶς πρακτικὲς καὶ κυρίως στις ἐπιλεχθεῖσες µεθόδους παρουσιάσεως τῶν θέσεων αὐτῶν καὶ µάλιστα µέσα ἀπὸ ἐκκλησιαστικὰ ἔντυπα εὐρείας ἀποδοχῆς καὶ κύρους! Στο σηµείο αυτό είναι ανάκγη να τονιστεί το ότι δεν αποδεχόµαστε την µονοπώληση της αγάπης και της "φιλόστοργης" διακονίας από κανέναν αφού αυτή είναι κοινή διακονία όλων µας (οι εξαιρέσεις δεν αποτελούν κανόνα!) αλλά και χάρισµα που ο Θεός µας αξιώνει να φέρουµε για να προσφέρουµε στον άνθρωπο! 2 . Σεπτεµβρίου 2002. 12-13) τῆς Ἱερᾶς Μητροπόλεως Ναυπάκτου καὶ Ἁγίου Βλασίου περιλήψη ἄρθρου τοῦ π.
"Ψυχἰατρική". Ἀδαµάντιος " χωρὶς τῇ νηπτικὴ ἐµπειρία τῶν κατὰ Χάριν θεῶν. Ἀδαµάντιος γράφοντάς πως: "…οἱ ἀνθρωπολογικὲς συνέπειες τῆς ἐνσάρκωσης τοῦ ΘεοῦΛόγου βρίσκονται ἕκτος τοῦ πεδίου τῶν ἐνδιαφερόντων τῆς (Ψυχολογίας)". τῇ διαφορᾷ προπτωτικὴς καὶ µεταπτωτικὴς καταστάσεως τοῦ ἀνθρώπου καθὼς καὶ τῆς ἐπιστροφῆς τοῦ στο "ἀρχαῖον κάλλος". Ἄλλο ἡ ἐκδικητικότητα καὶ ἄλλο ἡ µνησικακία. Ἄλλο εἶναι ἡ ψυχὴ τῆς Θεολογίας καὶ ἄλλο ἡ ψυχὴ τῆς Ψυχολογίας. εἶναι ἀδύνατον να διατυπωθεὶ οὐσιαστικὸς λόγος για τό τι εἶναι 3 . δηλαδὴ τῶν ἁγίων τῆς Ἐκκλησίας. "Ψυχ-ἀναλύσῃ". Ἂν δεν ἔχουν διαφορὰ µεταξὺ τοὺς γιατὶ "βαπτίζουµε" τὶς ἐνέργειες τῆς ψυχῆς "συµπεριφορικὲς ἐκδηλώσεις" καὶ τὰ πάθη τῆς "διαταραχές". Αὐτὸ ἀκριβὼς παραδέχεται καὶ ὁ π. Ἂν πάλι εἶναι διαφορετικὰ τότε πόσες ψυχὲς ἔχει κάθε ἄνθρωπος. Τότε ὅµως πως θα µιλήσουµε για διάλογο Θεολογίας καὶ Ψυχολογίας. δηµιουργοῦνται στον ἐγκέφαλο καὶ µόνον καὶ ἐποµένως ἀναγάγουµε ἑαυτοὺς (τουλάχιστον) σὲ ψυχικοὺς ἢ ἐγκεφαλικοὺς ἀνθρώπους καὶ ὄχι σε καρδιακούς.…ἀλλά µέ τις συµπεριφορικὲς ἐκδηλώσεις καί τις διαταραχὲς στο ἐπίπεδο τῶν διαπροσωπικὼν σχέσεων τῆς πεπτωκυίας ἀνθρωπίνης φύσεως". ∆εν ἔχουν ὅλα αὐτὰ κοινὴ ῥίζα. γένεση. "Ψυχο-θεραπεία") δεν ἀσχολούνται µε τὴν ψυχὴ τοῦ ἀνθρώπου κατ' οὐσίαν. ἐνέργειες καὶ ἀντιµετώπιση τῶν παθῶν. τῆς "ἀµαυρωθείσης" εἰκόνας τοῦ Θεοῦ τοῦ πεπτωκότος ἀνθρώπου. κοινὴ αἰτία ὑπάρξεως. Ἄλλο εἶναι. Ἢ µήπως οἱ ἐκδηλώσεις µας αὐτὲς προκαλοῦνται. Τὶ να συζητήσουν µεταξὺ τοὺς ὅταν ὅπως παραδέχεται ὁ π. Ἀλλὰ µιᾷ τέτοια τοποθέτηση ἐπιπλέον µας ὁδηγεὶ ἐκ τοῦ ἀσφαλοῦς στο συµπέρασµα ὅτι ἡ Ψυχιατρικὴ ἀγνοεῖ τὴν ὑπάρξῃ. ἡ ζήλια τῶν ἀδελφῶν µεταξὺ τοὺς καὶ ἄλλο ἡ ζηλοφθονία. για παράδειγµα. Ἄλλο ὁ φθόνος καὶ ἄλλο τὸ µῖσος. τὴν ὑπάρξῃ καί τις ἐνέργειες τῶν δαιµόνων. πνευµατικούς.Σηµεῖο 1ο : "Οἱ ἐν λόγῳ ἐπιστῆµες ("Ψυχολογία". Μπορεῖτε να µας ἐξηγήσετε κατά πως διαφέρουν οἱ "συµπεριφορικὲς ἐκδηλώσεις" καὶ οἱ "διαταραχὲς στο ἐπίπεδο τῶν διαπροσωπικὼν σχέσεων" µέ τις ἐκδηλώσεις-ἐνέργειες τῆς ψυχῆς .
Μπορεὶ κανεὶς να βρίσκεται. Ἀφοῦ ὅµως δεν γνωρίζει ἡ Ψυχολογία τὸν ἄνθρωπο. Τελικά. ἐνὼ για τὸν ἐξοµολόγο εἶναι εἴσοδός σε "ξένα χωράφια"! Μιᾷ ἐρωτήσῃ που προκύπτει ἀπὸ τὴν παραπάνω φράσῃ εἶναι ἡ ἐξῄς: ἡ κάθαρση ἀπὸ τὰ πάθη. ὁ ἁγιασµὸς καὶ ἡ θέωση δεν προσφέρουν τὴν ἀνακούφιση στον ἄνθρωπο. ποῖος ἀνακουφίζει π. ἡ Ψυχολογία ἢ ἡ Θεολογία. εἶναι ἔργο τῶν "εἰδικών". κρατώντας τὴν ἁγία ἐκείνη. οὔτε βοηθιέται ἀπὸ τὴν Ψυχολογία ὁ ἄνθρωπος αφού δεν θεραπεύεται η ψυχὴ τοῦ. ἰσορροπία στην ψυχὴ τοῦ πρῶτα καὶ στο περιβάλλον ὕστερα…". Χρυσόστοµο Παπαθανασίου καὶ δηµοσιεύεται στο περιοδικὸ "Τόλµη" (Νοέµβριος 2002) εἶναι κατηγορηµατικός: "Ὁ Ὀρθόδοξος Χριστιανός…ζει "ἐκκλησιαστικά"…αὐτὸ τὸν βοηθάει να προοδεύει πνευµατικά. χάριτι Θεοῦ. στον ἁγιασµὸ καὶ τὴν θέωση τοῦ ἀνθρώπου". θα ἔλεγα. ὁ π. Βέβαια.πραγµατικὰ ὁ ἄνθρωπος". Μήπως καταβάλλεται προσπάθεια να ἀποσυνδεθεὶ ἡ Ἱερὰ Ἐξοµολόγησις ἀπὸ τὴν πνευµατικὴ καθοδήγηση καὶ µοιραία τὴν ἀπό-ἱεροποίηση τοῦ µυστηρίου. Ἀδαµάντιε. Ἀδαµάντιος πέφτει σε ἀντίφαση γιατὶ λίγο πιο πάνω στο ἴδιο κείµενό του γράφει χαρακτηριστικὰ : "Ἡ Ὀρθόδοξη Ποιµαντικὴ Θεολογία…ἐνδιαφέρεται…στῇ συνέχεια για τὴν ἀνακούφιση τῶν ὀδυνῶν τοῦ παρόντος βίου". Τώρα. δεν γνωρίζει οὐσιαστικὰ καί πως να τὸν θεραπεύσει! Ἄρα δεν σῴζεται. ἂν ἡ ἀνακούφιση ἀπὸ τὸν πόνο τοῦ βίου εἶναι ἀρκετή. τότε εἶναι σαν να παίρνουµε ἀσπιρίνη που καταπραύνει τὸν πόνο στο στῆθος ἀλλὰ να µὴν µπαίνουµε στο χειρουργεῖο για να ἐγχειριστοῦµε κὶ ἔτσι ἀργὰ ἢ γρήγορα ἡ καρδία σταµατὰ καὶ ὁ ἀσθενὴς πεθαίνει! Σηµεῖο 2ο : "…δεν ἀποσκοπεῖ (ἡ ἐξοµολογήσῃ) στην "ψυχο"λογικὴ ἀνακούφιση ἀλλὰ στην κάθαρση ἀπὸ τὰ πάθη. Ἢ 4 . στο δρόµο τῆς θεώσεως ἀλλὰ να καταφεύγει καὶ στον Ψυχολογο/Ψυχιατρο για να ἀνακουφιστεί! Στο σηµεῖο αὐτὸ ὁ Μακαριώτατος Ἀρχιεπίσκοπος διαφωνεῖ ῥιζικὰ ἀφοῦ σε συνέντευξή που παρεχώρησε στον π. Σ' ἐµᾶς πάντως ἔτσι φαίνεται ἀφοῦ µάλιστα παρακάτω γίνεται πιο σαφὴς ἡ ἄποψη ὅτι αὐτό. δηλαδὴ ἡ καθοδήγηση καὶ ἡ ἀνακούφιση.
αὐτὸς ἔπασχε-ἀνισόρροπος ὧν. Καταφατικὴ Θεολογία (1974-5) ἔγραφε : "…δεν ἀποκλείοµεν. τεύχ. Στο βιβλίο τοῦ "Μυστικισµός-Ἀποφατισµός.µήπως ἡ Θεολογία ἐνδιαφέρεται ἁπλᾶ για τὴν ἀνακούφιση τοῦ ἀνθρώπου ἀλλὰ ἐπειδὴ δῆθεν δεν µπορεὶ να τοῦ τὴν προσφέρῃ τὸν στέλνει στον "εἰδικό" µὲ τὸν ὁποῖο καὶ συνεργάζεται. καταπιεσµένα παιδικὰ βιώµατα και ψυχικὲς διαταραχές. µὲ ἀπωθηµένα.8). Cloud καὶ Dr. Τὸ βιβλίο αὐτὸ(κατά την άποψή µας) κάνει µιᾷ περίεργη για τον κοινό νου. Τρεµπέλας για τὸν Ἅγιο Συµεὼν τὸν Νέο Θεολόγο (βλ. 5 . Ὁ π. ἀφοῦ µάλιστα τῆς φορτώνει τὴν βαρύτατη κατηγορία ὅτι "…ἔχει ἀναγάγει τὴν κακοποίηση τῶν λέξεων αὐτῶν (ἀγάπη καὶ καθῆκον) σὲ ἐπιστήµη"!!! Ἂν ἀναρωτιέστε που τὸ ἀναφέρει αὐτό. ὅταν µάλιστα πρόκειται περὶ ἰδιοσυγκρασιῶν εὐαισθήτων ἐξ ὑπερεντάσεως τῶν νεύρων καὶ ὑπερκοπώσεως καὶ ἐξ ἀφετηρίας προκαταλήψεως-ὅπως ἀκριβὼς συνέβαινε κατ' ἐκεῖνον τὸν χρόνον εἰς τὸν ὅσιον τοῦτον-να λάβωσι χώραν καὶ τοιαῦται ἐκδηλώσεις". Αθηνα 2001. κόµπλεξ. Βασιλείου Θερµοῦ. Townsend (Ἐκδόσεις "Ἡ Ἔλαφος". "Ἀθωνικοὶ ∆ιάλογοι". για τὴν ψυχικὴ ὑγεία καὶ σωτηρία τῶν ἀνθρώπων. θεούµενοι χωρὶς ψυχολογικὴ ἀνακούφιση. ἠσυχαστικὲς ἐµπειρίες τοῦ θεούµενου ὁσίου ὁ ὁποῖος ἂν καὶ ἡ Ἐκκλησία τοῦ ἀπένειµε τὸν τίτλο τοῦ Θεολόγου τὸν ὁποῖο ἐπεφύλαξε µόνο σε 3 µεγάλους ἁγίους. 29/30). Κάτι τέτοιο πάντως εἶχε ἰσχυριστεὶ ὁ ἀείµνηστος Καθηγητὴς τῆς ∆ογµατικὴς Π. σᾶς ὑπενθυµίζουµε να διαβάσετε τὸν πρόλογο τοῦ βιβλίου "Ὅρια Ζωῆς" τῶν Dr. Ἕνα ἀκόµη σοβαρότατο πρόβληµα δηµιουργεῖται ὡς πρὸς τὸ 2ο αὐτὸ σηµεῖο.ἐνὼ δεν εἶχε κάποιον "εἰδικό" για να τὸν ἀνακουφίση! Θεωροῦµε σκόπιµο ὅµως να σταθοῦµε λίγο σ' αὐτό που ὁ Μακαριώτατος ἀποκαλεῖ "ἐκκλησιαστικὴ ζωή". Πρέπει να ξεκαθαριστεὶ ἅπαξ διὰ παντὸς ἂν εἶναι "στραβὸς ὁ γυαλός" ἢ "στραβὰ θεολογοῦµε"! Κὶ αὐτὸ γιατὶ δεν εἶναι αὐτὴ που ξέρουµε ἡ ἴδια ἐκκλησία µε αὐτὴν τοῦ π. Ἔτσι ὁ ἀείµνηστος ἐξηγοῦσέ τις νηπτικές. J. σελ. H. Βασίλειος περιγράφει µιαν ἄλλῃ "ἐκκλησίᾳ" ἄγνωστη σ' ἐµᾶς. Εἶναι δυνατὸν να ὑπάρχουν ἅγιοι. ὅπως ἀναφέρθηκε νωρίτερα.
Ας βεβαιώσουµε εδώ ότι και εµείς προβληµατιζόµαστε πολύ και βασανιζόµαστε για να δώσουµε απαντήσεις στα θέµατα αυτά. Ἀδαµάντιος να µας ἐξηγήσει τι ἐννοεῖ ὅταν γράφει περὶ " ψυχολογικὴς τάξεως συναισθηµατικὴ ἐκφόρτιση. κοντά στο Θεό. Βασίλειος. τὸ χαροποιὸν πένθος. ἕκτος κὶ ἂν ἡ Θεία Χάρις που προσελκύεται ἀπὸ τὴν ἀπεριόριστη (ἄνευ ὁρῶν καὶ ὁρίων) ταπείνωση (καὶ ὄχι ταπεινολογία) θεωρεῖται προσωπικὴ ἐξουθένωσις! Ποία ἐκκλησία εἶναι λοιπὸν αὐτή που συµπληρώνει καὶ διορθώνει ὁ π. Κι όµως αν αρχίσουµε από σήµερα αυτού του είδους την κατήχηση. µέχρι καί τις ἐκδηλώσεις τῶν διὰ Χριστὸν σάλων. δυστυχώς. τότε ὁ Τελώνης που . Βασίλειος στο σηµεῖο να ἐπαινεῖ τοὺς δυο συγγραφεὶς ποὺ προσπαθοὺν να δώσουν λύσεις στα (δῆθεν) ἐρωτήµατα ποὺ ἀπασχολοὺν (τάχα) τὸν σύγχρονο χριστιανὸ ἄνθρωπο ὅπως : "Πὼς µπορὼ να ἀγαπῶ χωρὶς να αὐτοκαταργηθώ. Ἂν ἰσχύουν αὐτά. ∆ιαφορετικά. δηλαδή για πλήρη απαξίωσή της! Σηµεῖο 3ο : Μπορεὶ ὁ π." Ἐµεὶς πάντως καταλαβαίνουµε (ἂν µεταφράζουµε σωστά) τὴν κατάνυξη. µπορούµε να µιλήσουµε για όρια εφαρµογής της θεολογίας. τὴν αὐτοµεµψία µε ἐσωτερικὲς ἐκδηλώσεις τῆς ψυχῆς ἀλλὰ καί µε ἐξωτερικὰ σηµεῖα ὅπως ὁ Τελώνης που "ἔτυπτε τὸ στῆθος τοῦ". Φθάνει. όµως δεν µπορούµε και να κατηγορούµε τις αρετές ή αυτούς τους πνευµατικούς που µε την Χάρη του Θεού και την βοήθεια των ερµηνειών των αγίων πατέρων προσπαθούν να γνωρίσουν στους ανθρώπους τα ασφαλή ορθόδοξα κριτήρια ζωής." Ὁ Τελώνης πάντως δεν διαλύθηκε. αγωνιστές. ∆ιαφορετικά. τὰ δάκρυα. συνειδητοποιηµένους Χριστιανούς. επειδή ο κόσµος έχει αποµακρυνθεί από τον Θεό και πελαγοδροµεί και επίσης επειδή δεν ακούει παρά σπανιότατα τον πατερικό λόγο (και τον εκλαµβάνει ως αραµαική γλώσσα!) θα πρέπει να συγκαταβούµε σε αυτή του την αδυναµία και να µην του γνωρίσουµε το θέληµα του Θεού ως δήθεν απάνθρωπη τακτική περασµένων αιώνων. µπορεί µε τη βοήθεια του Θεού σε λίγα χρόνια να έχουµε πιο υγιείς ψυχικά ανθρώπους. ὁ π.προσέγγιση στῇ γνωστὴ µέθοδο τῆς "θετικῆς σκέψης".παρά τις περὶ 6 ." καὶ "Πὼς να εἷµαι ταπεινὸς χωρὶς να διαλυθῶ.
Πάντως πρέπει να σᾶς ποῦµέ πως εἶναι µαταιοπονία (αὐτὴ εἶναι ἡ γνώµη µας) ἡ ὅλη προσπάθεια ἀφοῦ ἡ ἀνακούφιση δεν εἶναι θεραπεία καὶ δεν ἔχει καµία σχέση µέ τις πραγµατικὲς αἰτίες τῆς ψυχικῆς ἀσθενείας.(Κάτι ὅπως ὁ βελονισµὸς δηλαδή!) Κὶ αὐτὸ γιατὶ προηγουµένως παραδεχτήκατε π. Ἔδω ἔχουµε τὴν ἐντύπωση ὅτι καταβάλλεται προσπάθεια να ἀποσυνδεθεὶ ἡ ἰδιότητα τοῦ ἐξοµολογοῦ ἀπὸ αὐτὴν τῆς πνευµατικῆς καθοδηγήσεως. ποῖος προσφέρει τὴν ἀνακούφιση τοῦ ἀνθρωπίνου πονοῦ. Οἱ ἀνθρώπινες ἐπιστῆµες ἢ ἡ Θεολογία ὅπως ἰσχυρίζεστε παραπάνω ἢ συµπλέκονται. Εἶναι ἀκόµη γεγονὸς προβληµατικὸ ἡ 7 . Γιατὶ ἂν συµπλέκονται γιατὶ µιλάτε για ὅρια καὶ για "ξένα χωράφια". Ἄκοµα καὶ ἂν τὰ ὅρια τὰ βάζετε στις περιπτώσεις που χρειάζεται να ἀντιµετωπιστούν µε φαρµακευτικὴ ἀγωγή. τότε ἡ ἀνακούφισή που παρέχει οὐδόλως προσφέρει τὴν πλήρη ἰάσῃ. Ἀδαµάντιε ὅτι ἄλλα εἶναι τὰ ἐνδιαφέροντα τῆς Ψυχολογίας καὶ ὅτι αὐτὴ δεν ἀναγνωρίζει προπτωτικὴ καταστάσῃ ἄρα καὶ ὑπάρξῃ τοῦ ∆ιαβόλου.τοῦ ἀντιθέτου τοποθετήσεις τῆς σύγχρονης Ψυχολογιας/Ψυχιατρικης . Σηµεῖο 5ο : "…οὔτε ἡ Ἱερὰ Ἐξοµολόγησις ἐπιτρέπεται να θεωρεῖται-εὐτελιζοµένη-ὡς θρησκευτικοὺ τύπου "ψυχο"-λογικὴ θεραπεία". σώθηκε ἀφοῦ ὁ Κύριος ἐδέχθη τὴν µετάνοιά του. ἄρα "σε δουλεία να βρισκόµαστε". θα µποροῦσε να ἀποτελέσει ἀντικείµενο ἐρευνᾷς καὶ ἀκόµη καὶ ἐπιστηµονικοὺ συνεδρίου! Σηµεῖο 4ο : "Οἱ διάφορες ἀνθρώπινες θεραπευτικὲς µέθοδοι…προσφέρουν ἀνακούφιση ἢ ἰάσῃ κάποιων ἀπό τις νοσηρὲς ἐκδηλώσεις τῆς πεπτωκυίας φύσεως…" Τελικά. Εἶναι γεγονὸς ὅτι ὅλοι οἱ ἐξοµολογοῖ δεν εἶναι καὶ ἔµπειροι στην πνευµατικὴ καθοδήγηση. Ἀφοῦ λοιπὸν δεν ἀναγνωρίζει τὸν Σατανᾶ. ἕσεις µπαίνετέ σε "ξένα χωράφια" ἀφοῦ µπαίνετε στο πεδίο τῆς Νευρολογίας που µικρή έχει σχέση µε τὸ γνωστικὸ ἀντικείµενο σᾶς! Θα ἤταν πολὺ χρήσιµο ὅµως ἂν µας ἀναφέρατε ποιες ἀκριβὼς εἶναι αὐτὲς οἱ νοσηρὲς καταστάσεις τις ὁποῖες ἀνακουφίζει ἡ ἐπιστήµη.
"διγλωσσία"). γ) "∆ιχὼς τὴν νηπτικὴ ἐµπειρία τῶν κατὰ Χάριν θεῶν. στ) "…δεν στηρίζεταί σε 8 . Γιατὶ εἶναι κακὸ πατέρες ὁ πνευµατικὸς να δινεῖ πνευµατικὲς συµβουλὲς ἡ ἄκοµα καὶ µὴ (ἄµεσα τουλάχιστον). Μήπως ὅλοι αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποί που ἔτρεχαν να ἀκούσουν ἕνα λόγο τοὺς ἀλλὰ καὶ οἱ ἴδιοι οἱ ἅγιοι εὐτέλιζαν τὸ µυστήριο. Ἀδαµάντιος προβαίνει σε µιᾷ σειρᾷ διαπιστώσεων καὶ συµπερασµάτων σχετικά µε τὴν Ἱερὰ Ἐξοµολογήσῃ καὶ µετά τις ἀπορρίπτει ὄλες ἀφοῦ ὑποστηρίζει ἐντελὼς διαφορετικὰ συµπεράσµατα (βλ. Γιατὶ ὁ κόσµος κατέφευγε σ' αὐτοὺς ὅπως οἱ µέλισσες γυρεύουν τὰ εὐωδιαστὰ πολύχρωµα λουλούδια. ∆εν µας ἐξουσιοδοτοὺν ὅµως αὐτὲς οἱ ακραίες καταστάσεις να ἀποσυνδέουµε τὰ δυο αὐτὰ µεγέθη για να "µυθοποιήσουµε" τὴν "ἀνάγκη" ὑπάρξῃς εἰδικοὺ συµβούλου. Σηµεῖο 6ο : Ὁ π."εἰδωλοποίηση" τοῦ προσώπου τοῦ πνευµατικοῦ που ὁδηγεὶ στον "γεροντισµό". ἀµµάδες καὶ ὅσιοι µέχρι τοὺς σοφοὺς ἁγίους "γέροντες" τῆς ἐποχὴς µας ὅπως ὁ Γέροντας Παίσιος ὑπῆρξαν ἱερεῖς ἐξοµολογοῖ. ἀλλὰ ποὺ ὅµως ἐπιβαρύνουν τὴν καθηµερινὴ µας ζωή. Πιο συγκεκριµένα ἀναφέρει ἀρχικὰ τὰ ἐξῄς: ἅ) "…ὁ ἐµπλουτισµὸς τῶν ἐπιστηµὼν τοῦ ἀνθρώπου ἀπὸ τὸν θησαυρὸ τῆς Ὀρθόδοξης Νηπτικὴς Παράδοσης θα εἶναι πρὸς τὸ συµφέρον τοὺς…" β) "…να µὴν υἱοθετούνται ἀνθρωπολογικὲς ἀντιλήψεις ἀσύµβατές µε τὴν Ὀρθόδοξη Παράδοση". Ἀντώνιος ὅπως καὶ τόσοι ἄλλοι ἀββάδες. εἶναι ἀδύνατον να διατυπωθεὶ οὐσιαστικὸς λόγος για τό τι εἶναι πραγµατικὰ ὁ ἄνθρωπος". Τὶ καλύτερο ἀπὸ τὸ να εἶναι ἔνας ἐξοµολόγος σε θέση να κατευθύνει(ὄχι µε τὴν ἔννοια τοῦ γεροντισµού) τὰ πνευµατικὰ τοῦ παιδία σε θέµατά που µπορεὶ να µὴν εἶναι καµιά φορά ἄµεσα καὶ ἐµφανὼς πνευµατικὰ θέµατα. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει τι ἀκριβὼς σηµαίνει αὐτῇ ἡ φράσῃ "Εἰπὲ Γέρων". ἔ) "…δεν στηρίζεταί σε ὀρθολογικὲς τεχνικὲς ἀλλὰ στον φωτισµὸ ἀπὸ τὸ Ἅγιο Πνεῦµα". δηλαδὴ τῶν ἁγίων τῆς Ἐκκλησίας. δ) "Τὸ θεόσδοτο αὐτὸ µυστήριο τῆς µετανοίας…δεν πρέπει να συγχέεταί µε καµιὰ ἀπό τις διάφορες "ψυχο"-λογικὲς µεθόδους καὶ "ψυχο"-θεραπευτικὲς τεχνικές". Μήπως ὁ Μ.
κατὰ τὸν κοινὸ νοῦ. καὶ θ) "…ἡ Ἐκκλησία µας να µὴν ἀποκλίνῃ ἀπὸ τὴν φιλοκαλικὴ τῆς παράδοση καὶ τὴν ὀρθόδοξη αὐτοσυνειδησία τῆς…". σελ. Σταµατάκου (σελ. 775) η λέξις "καταρτίζω" σηµαίνει "προσφέρω σε κάποιον τις κατάλληλες γνώσεις ώστε να είναι κατατοπισµένος και προσανατολισµένος"! Ἄλλο λοιπὸν ἡ ἐνηµέρωση καὶ ἄλλο ὁ καταρτισµός! Ἀλλὰ καὶ ἡ ἔγκυρη καὶ ἔγκριτη ἐνηµέρωση πρέπει να ἔχει τὴν µορφὴ τῆς συνεχοµένης ἐπιµόρφωσης(τουλάχιστον) για να γνωρίζει ὁ κάθε κληρικὸς ἀνὰ πᾶσα στιγµή τις ἐξελίξεις 9 . τῶν ἱερέων καὶ κυρίως δεν µπορεὶ να µας πείσει ὅτι ὅπως γράφει στην ἑποµένη παράγραφο "δεν ἀποσκοπεῖ στην µετατροπὴ τῶν ποιµένων σε ψυχολόγους ἢ ψυχοθεραπευτές".π. πλήρης" ενώ η κατάρτισις ορίζεται και ως "εκπαίδευσις"! Αλλά και στο λεξικό της νέας ελληνικής γλώσσης (Εκδ. διότι ἐπιµένει στους ὅρους ἐνηµέρωση ἀλλὰ καὶ καταρτισµό! Για να καταρτιστεὶ κάποιός σε κάτι. σηµαίνει ὅτι πρέπει να "ἐκπαιδευτεί" στο συγκεκριµένο ἀντικείµενο. ἡ) "Ὁ πνευµατικὸς πρέπει να ἐξοµολογεῖ ἐλεύθερος ἀπὸ προσχηµατισµένες ἀντιλήψεις καὶ ψυχολογικὰ ἐρµηνευτικὰ µοντέλα. Παρὰ τὴν φιλοτιµῇ προσπάθειά του ὁ π. Ὄλες οἱ παραπάνω θέσεις καταρρίπτονται ἀπὸ τὴν ἀµέσως ἑποµένη φράσῃ : "Ἃς µὴν λησµονοῦµε ὅτι οἱ-καθόλου σπάνιεςψυχιατρικὲς παθήσεις συνεπάγονται πολὺ πόνο για τοὺς νοσοῦντες καῖ για τὶς οἰκογένειες τοὺς. 507) ο καταρτισµένος είναι ο "καλώς εφοδιασµένος. Ἀδαµάντιος δεν µας πείθει για τὰ περὶ ἐνηµέρωσης. ἀλλὰ προσευχόµενος καὶ παρακαλώντας τὸν Θεὸ να τὸν φωτίση καὶ να τοῦ ἀποκαλύψη τὴν σωστὴ στάσῃ καὶ λύσῃ στο πρόβληµά που καλεῖται να ἀντιµετωπίσει". Ἀκριβὼς αὐτὸς εἶναι καὶ ὁ λόγος που τὰ στελέχη τῆς Ἐκκλησίας µας χρειάζεται να ἔχουν ἔγκυρη καὶ ἔγκριτη ἐνηµέρωση καὶ καταρτισµὸ σχετικά µε αὐτὰ τὰ προβλήµατα". ζ) "…καµία ἀνθρωπίνη "ψυχο"θεραπευτικὴ µέθοδος δεν µπορεὶ να θεωρηθεὶ ὑποκατάστατο τῆς Ἱερᾶς Ἐξοµολογήσεως…". Κατά το λεξικό της αρχαίας ελληνικής γλώσσης του Ι. (ἡ ὑπογράµµιση δίκη µας). "Πελεκάνος".λ. Ναὶ ἢ ὄχι.κτιστὲς µεθόδους…". καταρτισµοὺ κ.
Μουσικήν"(σελ. καὶ τὴν Ἐκκλ. 126). 4ο "Ἐπίκτητα διανοητικὰ προσόντα". ὅπως κατ' αὐτοὺς κρίνῃ καὶ διοικεῖ τὴν ἐκκλησίαν καὶ τὰ ἐκκλησιαστικὰ ζητήµατα καὶ δύναται κατὰ τὸ πνεῦµα αὐτῶν να νοµοθετῇ". τὰς ἀκολουθίας. βάζει στο στόµα τοῦ Ἁγίου Νεκταρίου λόγιά πού ποτε δεν εἶπε ἀλλὰ καὶ δεν ἐννόησε! Εἶναι (συγχωρέστε µας τὴν ἔκφραση) ἡ γνωστὴ καραµέλα τῆς ἐγκυκλοπαιδικὴς µορφώσεως. Σηµεῖο 7ο : Για να δικαιολογήσει ὁ ἀρθρογράφος τὴν παραπάνω ἄποψη περὶ ἐνηµέρωσης καὶ καταρτισµοὺ τῶν στελεχῶν τῆς Ἐκκλησίας µας. Λειτουργίαν. τὰς τυπικὰς διατάξεις. 127-130). Κεφ. καὶ γ) τὴν ἐγκυκλοπαιδικὴ µόρφωση.καὶ τὰ ἀποτελέσµατα τῶν θεωριῶν καὶ τῶν µεθόδων που χρησιµοποιεὶ ἡ ἐπιστήµη. "Ἅγιος Νικόδηµος" στο Β' µέρος "Περὶ τῶν προσόντων τῶν πνευµατικῶν ποιµένων". Τὶ ἐννοεῖ ὅµως µε τὴν λέξῃ "ἐγκυκλοπαιδική". σελ. καὶ να γνωρίζει τὴν Θεολογία µε "συντεταγµένες θεολογικὲς γνώσεις καὶ ὄχι συγκεχυµένες καὶ ἀσύντακτες". Τάξιν. Καθὼς καταλαβαίνουµε ὁ ἅγιος ἐπίσκοπος ἐννοεῖ τὴν γνώση τοῦ κανονικοὺ δικαίου τῆς Ἐκκλησίας για να µπορεὶ καὶ να διοικεῖ ἀλλὰ καὶ να ἀποκρούει τοὺς αἱρετικοὺς καὶ τοὺς ἀνυπάκουους καὶ ὄχι τοὺς ψυχικὰ 10 . Για τὴν τελευταία διευκρινίζει ὅτι αὐτός που δεν τὴν κατέχει "στερεῖται τῶν µέσων καὶ τῶν ἀναγκαίων ἐπιχειρηµάτων ὅπως ἀποκρούσῃ καὶ ἀποστοµίση τοὺς θρασεῖς ἀντιλέγοντας…δι' ὁ ὀφείλει να γινώσκη ἀκριβὼς καὶ τοὺς κανόνας τῆς Ἐκκλησίας ἤτοι τὸ κανονικὸν δίκαιον. Ἐξηγεῖ ἀρχικὰ ὁ Ἅγιος Νεκτάριος ὅτι ὁ ποιµένας χρειάζεται ἅ) φιλολογικὴ καὶ θεολογικὴ µόρφωση για να χειρίζεταί µε εὐκολία τὸ "ὄπλο" τοῦ λόγου. β) τὴν ἐκκλησιαστικὴ µόρφωσή που συµπεριλαµβάνει τὴν "Ἐκκλ.…τὴν Ἐκκλ. ὁ Ἅγιος Νεκτάριος γράφει ἀκριβὼς αὐτὸ στο σύγγραµά του "Ποιµαντική" (Ἐκδ. Πράγµατι. Ἂν ἐξετάσουµε τὴν λέξῃ σύµφωνά µε τὰ σηµερινὰ δεδοµένα ἐννοεῖ τὴν γενικὴ µόρφωσή που πρέπει να ἔχει κανεὶς χωρίς βέβαια να ὑπονοεὶ µόνο ἢ κυρίως τὴν ψυχολογική! Ἃς ἀφήσουµε ὅµως τὸν Ἅγιο να µας πει τὶ ἐννοεῖ χωρὶς δικὲς µας αὐθαίρετες τοποθετήσεις καὶ ὑποθέσεις.
Σηµεῖο 8ο : "Ὁ πνευµατικὸς πρέπει να ἐξοµολογεῖ ἐλεύθερος από προσχηµατισµένες αντιλήψεις…προσευχόµενος και παρακαλώντας το Θεό να τον φωτίσει και να του αποκαλύψει τη σωστή στάση και λύση στο πρόβληµα που καλείται να αντιµετωπίσει. µπορεὶ ὁ Θεὸς να µὴν ξέρει ἢ να µὴν θέλει να ἀποκαλύψη στον πνευµατικὸ τὴν σωστὴ λύσῃ τοῦ προβλήµατος ὥστε να µπορεὶ να ἐπέµβει ὁ "εἰδικός". Ἔδω βλέπουµε ὅτι ἔχουν πέσει τὰ προσχήµατα καὶ πλέον ἀναφερόµαστε καθαρά σε "κατάλληλους εἰδικούς" τῆς ψυχικῆς ὑγείας! Μήπως τέλος αὐτὴ ἡ µὴ ἀπαντήση ἀπὸ µέρους τοῦ Θεοῦ ὑποκρύπτει µίαν ἀρρωστηµένη ψυχολογία ὁρισµένων ἀπὸ ἐµᾶς τοὺς κληρικοὺς ὅτι δεν χρειαζόµαστε οἱ ἴδιοι ἐξοµολογήσῃ ἐνὼ τὴν συστήνουµε στους ἄλλους. διακριτικὸ καὶ 11 . ὅταν ὁ Ἱερέας βρίσκεται µπροστά σε ψυχιατρικὸ πρόβληµα. διότι ἐστὶ χρεία να γινώσκη τὰς δοξασίας τῶν ἑτεροδόξων ἐκκλησιῶν.ἀσθενεῖς! Στην συνέχεια ὁ ἅγιος τονίζει ὅτι "ὁ ἐπίσκοπος ὀφείλει να ἢ πολυµαθής. Ἀντίθετα. ἀλλὰ τὸν παραπέµπει στον κατάλληλο εἰδικὸ για τὸ πρόβληµα τῆς ὑγείας τοῦ". Ἀλήθεια. Στο παραπάνω κείµενο πουθενὰ δεν ἀναφέρει ὁ ἅγιος Νεκτάριος τὸ παραµικρὸ για τοὺς ψυχικὰ ἀσθενεῖς ἢ για τὴν ψυχολογικὴ ἀνακούφιση τοὺς ἀπὸ τοὺς πνευµατικούς. ἢ φιλοσοφίας ἢ φυσικῆς φέροντα ἐπιχειρήµατα κατὰ τῆς Ἐκκλησίας καὶ τοῦ Χριστιανισµού". ἐπεξηγεὶ ἀκριβώς τι ἐννοεῖ µε τὴν φράσῃ "ἐγκυκλοπαιδικὴ µόρφωση" για να µὴν ὑπάρχει περιθώριο παρερµηνείας. ἂν ὁ ἱερέας αὐτός σε µιᾷ τέτοια δυσκόλῃ περίπτωση ἀπευθυνόταν στον πνευµατικὸ τοῦ ἤ σε ἔµπιστο. ∆ηλαδή. ἤτοι να ἢ γνώστης τῆς δογµατικὴς διδασκαλίας αὐτῶν…ὥστε να δύνηται να ἀποκρούῃ πάσας τὰς προσβολὰς τῶν ἐσωτερικὼν καὶ ἐξωτερικὼν ἐχθρῶν τῆς Ἐκκλησίας καὶ να λύῃ πάσας τὰς ἀπορίας διὰ λόγου πειστικοῦ καὶ παρακαλῇ τοὺς πάντας ἐν τῇ ὑγιαινούσῃ διδασκαλίᾳ. τότε δεν ἀποπέµπει τὸν ἐξοµολογούµενο. Εἰδικά. Ἐπίσης ὅπως παλαίση πρὸς τὸν ἐκ τῆς ἱστορίας.
Σηµεῖο 9ο : Θεωροῦµε ἀπαράδεκτη τὴν ἄποψη τοῦ π. τὶ γινόταν τόσους αἰῶνες πρὶν ἔρθει ἡ "βοήθεια" τῶν εἰδικών. χέρσα χωράφια τῆς ἀνθρωπίνης µικρότητος καὶ ἀνεπαρκείας. Τὶ να πρωτοπεὶ ἔδω κανεὶς ἢ για τὶ να πρωτοκλάψει! Βάζει ὁ π. Ἀδαµάντιος ὅρια στην ἄκτιστη Θεία Χαρῇ µετὰ ἀπὸ τὰ ὁποῖα κινεῖται ἕκτος ἀντικειµένου στα ἄγονα. Μιᾷ "θέωση" ποὺ δεν καθαρίζει την ἀµαύρωση της εἰκόνας (κατ' εικόνα) τοῦ Θεού ἀφοῦ ο άγιος ή ο θεούµενος. Ἀδαµάντιος να ἐκφράζει τὴν ἄποψή του ὄχι ὅµως καὶ να τὴν παρουσιάζει ὡς θέση τῆς Ἐκκλησίας. "πήγαιναν" οἱ ἄνθρωποι σαν τὰ σκυλιὰ στα ἀµπέλια. Καὶ τέλος. δεν ἐλαφρύνεται ἀπό τις ὀδύνες τοῦ ἐπιγείου βίου τοῦ! Σηµεῖο 10ο : "Εἶναι ἀναγκαῖο ὅµως να εἶναι σαφῆ καὶ διάκριτα τὰ ὅρια µεταξὺ τῆς µυστηριακὴς προσφορὰς τῶν σωστικὼν δωρεῶν τῆς Θείας Χάριτος καὶ τῶν ἀνθρωπίνων µέσων ἀνακούφισης τοῦ ἀνθρωπίνου πονοῦ". Κατὰ τὴν γνώµη τοῦ λοιπὸν ἡ σωτηριώδης ἀποστολὴ τῆς Ἐκκλησίας δεν προσφέρει στον ἄνθρωπο παρὰ µόνο τὴν θέωσή του."χαριτωµένο" γέροντα τὰ πράγµατα θα ἤταν πολύ διαφορετικά. Μπορεὶ ὁ π. Ἀδαµαντίου πως "τὸ κατ' ἐξοχὴν ἔργο καὶ σκοπὸς τῆς Ἐκκλησίας…εἶναι ἡ σωτηρία τοῦ ἀνθρώπου. Κατὰ τὸ δεῖ λεγόµενον. Εὐχόµαστε µόνον να γίνει σύντοµα ἀνάκληση τοῦ ἐπιχειρήµατος αὐτού! Σηµεῖο 11ο : "Καλούµαστε να ἀναζητήσουµε τρόπους φιλόστοργης παρουσίας τῆς ἐκκλησιαστικὴς διακονίας στον 12 . Πολὺ φοβούµαστε πὼς ἕνα τέτοιο ἐπιχείρηµα πλησιάζει την βλασφηµία κατὰ τοῦ Ἁγίου Πνεύµατος! Τίποτε ἄλλο δεν θα ποῦµε για τὸ σηµεῖο αὐτὸ γιατὶ θα πρέπει να ποῦµε πράγµατα καὶ ἀλήθειές που θα πονέσουν πολύ. ὁ ἁγιασµὸς τοῦ καὶ ἡ θέωσή του…Τοῦτο δεν σηµαίνει ὅµως ὅτι ἡ Ἐκκλησία παραβλέπει τις ὀδύνες τοῦ ἀνθρωπίνου βίου". νοουµένη ὡς ἡ ἀπαλλαγῇ τοῦ ἀπὸ τὰ πάθη τῆς πεπτωκυίας τοῦ φύσεως. ὁ φωτισµὸς τοῦ. ἂν καὶ θεούµενος.
λ.εὐαίσθητο χῶρο συνάντησης τῆς σύγχρονης ποιµαντικὴς πράξῃς µε τὸ µεῖζον πρόβληµα διαταραχὼν καὶ τῶν ἐπιπτώσεων τοὺς στῇ ζωὴ τῶν ἀνθρώπων". Freud θεωρεῖ ὡς "νευρωτικὸ τελετουργικὸ πρὸς τὰς ἱερὰς τελετὰς τοῦ 13 . Για τὴν Θεολογία µας αὐτὸς εἶναι φόβος που ὁδηγεὶ τοὺς ἀρχαρίους στην πιστὴ. Για να ἀπαντήσουµε στο θέµα αὐτὸ θα σᾶς παραπέµψουµε στο 68ο τεῦχος τῆς "Θεολογίας" στην ἐκτενέστατη καὶ ἀξιοµνηµονεύτη ἐργασία τοῦ καθηγητοῦ Μ. ἄσπλαχνους. 797 καὶ ἐξ. Μάξιµος ὁ Ὁµολογητής. Νικητὰς Στηθάτος! Τὸν ἴδιο φόβο ἡ Ψυχολογία διὰ στόµατος S. ∆εν εἶναι µήπως λίαν ἀγαπητικὴ ἡ σχέση πνευµατικοῦ πατρὸς καὶ πνευµατικοῦ τέκνου τοῦ. Συγκεκριµένα στην σελίδα 797 ὁ Καθηγητὴς γράφει πολὺ χαρακτηριστικὰ : "Μέγιστον κίνητρον τοῦ Ἐξοµολογοῦ εἶναι ἡ ἀγάπη τοῦ πρὸς τὸν πάσχοντα Ἁµαρτωλόν. οὔτε καὶ αὐτοί που θα δώσουν τὰ "φῶτα" τούς σε ἀµαθεῖς.π. ). ἀδελφοὶ Ξανθόπουλοι. Γρηγόριος ὁ Θεολόγος. Ἡ διαφορὰ µεταξὺ Ψυχολογιας/Ψυχιατρικης καὶ Θεολογίας εἶναι χαώδης. Ἰωάννης τῆς Κλίµακος. στο να µισοῦν τὴν ἁµαρτία καὶ να τηροῦν τις ἐντολὲς τοῦ Θεοῦ καὶ αὐτὸ τὸ ἐπιβεβαιώνουν Πατέρες ὅπως οἱ: Πέτρος ὁ ∆αµασκηνός. προσωπικῆς προβολὴς κ." Γιατὶ προσπαθοῦµε ὅµως να ἀποπροσανατολίσουµε τοὺς πάντες µε δῆθεν φιλόστοργες ἀναζητήσεις. Πρῶταπρῶτα ὁ λεγόµενος φόβος τῶν ἀρχαρίων. Ἀδαµάντιε τὸ να ἀγαπήσουµε τὸν πονεµένο ἄνθρωπο ὅπως ἔκαναν οἱ παππούληδες µας πρὶν πολλὰ χρόνιά που ἡ κοινωνία µας ἤταν πιο ἀνθρωπίνη καὶ ἄλλο τὸ να ξεκινήσουµε τὴν ἐρευνᾷ για ἐξεύρεση φιλοστόργων τρόπων διακονίας ὦσαν να µὴν ὑπάρχουν πολλὰ τέτοια δείγµατα στῇ σηµερινὴ πολυσχιδὴ ἐκκλησιαστικὴ διακονία. Μὴν παρουσιάζεστε ὡς οἱ φωστῆρές που θα ὑποκαταστήσουν ή έστω θα υποδείξουν κατά τις ανάγκες του "σύγχρονου" ανθρώπου τὸ ἀγαπητικὸ ἔργο τῆς Ἐκκλησίας. εἰς ἀντίθεσιν πρὸς τὸν Ψυχοθεραπευτήν.…µὲ κίνητρα οἰκονοµικά. Θέλετε µερικὰ παραδείγµατα. Ἄλλο π. ἐπαγγελµατίες παπάδες. Ἔχει πιο πολλὴ ἀγάπη για τὸ πλάσµα τοῦ Θεοῦ ὁ "εἰδικός" ἀπὸ τὸν πνευµατικό. Φαράντου "Ἐπιστήµη καὶ Θρησκεία" (σελ.
Ὑ (Ἐρευνητικὸ Πανεπιστηµιακὸ Ἰνστιτοῦτο Ψυχικῆς Ὑγιεινής) .Ι. Πὼς θα τοὺς ἀντιµετωπίσουµε. σελ. µὲ τὴν βοήθεια τοῦ Θεοῦ.µέσῳ τῶν ἐφηµερίδων. τὴν θεολογικὴ καὶ τὴν ἐγκυκλοπαιδικὴ µόρφωση! Στο σηµεῖο αὐτὸ δραττώµεθα τῆς εὐκαιρίας να ἐκφράσουµε τὴν ἀντίθεση µας µὲ συγκεκριµένες πρακτικὲς ἄλλων σεβαστὼν ἐπιστηµόνων ὅπως ὁ Καθηγητὴς κ. Σταυρόπουλός που µάλλον θολώνει τὰ νερὰ ὅταν γράφει στον "Ἐφηµέριο" (τευχ. Πρὶν λίγο καιρὸ κυκλοφόρησε ἕνα διαφηµιστικὸ ἔντυπο τῆς Ε.Π. ἐνώ σε ἄλλο σηµεῖο ὅτι ἡ οἰκογένεια δεν εὐθύνεται για τὴν αἰτιολογία τῆς σχιζοφρένειας! Ἐπίσης. Καλὸν θα ἤταν να δώσουµε µερικὰ ἀκόµη παραδείγµατα για να γίνουµε πιο σαφεῖς.Ψ. δηλαδὴ τὴν φιλολογική. Αναφερθήκαµε πιο πάνω στη "διγλωσσία" ή να πούµε καλύτερα στη σύγχυση που επικρατεί µεταξύ "ψυχο"-ειδικών. 13-17) πὼς "ἀκόµη καὶ ἱερεῖς καὶ οἱ οἰκογένειες τοὺς καταφεύγουν στους ψυχολόγους για να βρουν τὴν ἀνακούφιση καὶ τὴν λύσῃ τῶν προβληµάτων τοὺς". Μάλλον µε τὰ ὅπλα που συστήνει ὁ Ἅγιος Νεκτάριος για τὴν ἀποκρούσῃ τῶν εξωτερικών ἐχθρῶν τῆς Ἐκκλησίας. µὲ θέµα τὴν σχιζοφρένεια. ἐνὼ ἄλλου τοὺς 14 . Φαράντος. για ἕνα πιο ἔµπειρο καὶ διακριτικὸ πνευµατικὸ ποὺ δόξα τῷ Θεῷ ἀκόµη ὑπάρχουν ἀρκετοί. οἱ "εἰδικοί" αὐτοὶ διερρήγνυαν τὰ ἱµάτια τοὺς ὅτι "τὰ φάρµακα δεν εἶναι ἐθιστικά". ∆εκεµβρίου 2000. Ἀναφερόµενος πάντα στο Γραφεῖο Συµβουλευτικής που τελεῖ ὑπὸ τὴν ἐποπτεία τοῦ Τµήµατος Κοινωνικῆς Θεολογίας τῆς Θεολογικῆς Σχολὴς τοῦ Πανεπιστηµίου Ἀθηνῶν σε συνεργασία µε τὸ Κέντρο Ψυχικῆς Ὑγείας! Μήπως να συστήσουµε στους ἱερεῖς αὐτοὺς να βρουν πνευµατικὸ ἢ να ψάξουν. Στο ἔντυπο αὐτὸ ἀναφερόταν ἀρχικὰ πὼς ὁ ῥόλος τῆς κληρονοµικότητος εἶναι σηµαντικός.θρησκευτικοὺ τυπικού…" καθὼς µας διευκρινίζει ὁ Μ. Α. Ὁ ἴδιος βεβαιώνει πως ἄλλοι "εἰδικοί" ἀποκαλοῦν τις θρησκευτικὲς διδασκαλίες ὡς "ψευδαισθήσεις" καὶ τὴν θρησκεία ως "νεύρωση ποὺ κατάγεται ἐκ τοῦ Οἰδιποδείου συµπλέγµατος"! Τὶ θα συζητήσουµε λοιπόν µε ὅλους αὐτους.
Α. να ἀπέχει ἀπὸ τὸν Θεό. Στυλιανάκης ἐξηγεῖ τὰ τῆς Ψυχολογίας. 19-21) "ἂν ὑπάρχει κάτι ἀνάλογο στην Ὀρθόδοξη Θεολογία. Σταυρόπουλος διερωτάται στον "Ἐφηµέριο" (Ἰούλιος 2000.gr/~styliant/psycho-analysis.htm) ὅπου ὁ π. Ὁ π.otenet. Ἐκ τούτου προέρχεται ἡ ἀµέλεια…σκότωσις καὶ ψυχρότης τῆς διανοίας. ὅπως τὸν Ἅγιο Ἰσαὰκ τὸν Σύρο. ἐνώ σε ἄλλο σηµεῖο παραδέχεταί πως "ἀναµφισβήτητα ἡ ἁγιότητα σηµαίνει ἀνακαινισµένο ἄνθρωπο καί…τότε ὅλα τὰ σκοτεινὰ σηµεῖα φωτίζονται καὶ ἡ προσωπικότητα ἰσορροπεί"! Για τὴν Ψυχολογία µπορεὶ να εἶναι κανεὶς ἰσορροπηµένος ψυχολογικὰ εἴτε εἶναι κοντὰ στο Θεὸ εἴτε Τὸν ἔχει ἀρνηθεί! Για τὴν Θεολογία ὅµως αὐτὸ εἶναι ἀντίφασις για να µὴν ποῦµε αντίφασις! Ὁ Καθηγητὴς κ. Στῇ σελίδα 95 ὁ Ἀββᾶς ἀνφέρεται στις ἐπιπτώσεις ἀπό τὴν ἀνυπαρξία τῆς νηστείας: "ἔρχεται ζάλη εἰς τὴν κεφαλήν. Για να τὸν διευκολύνουµε. ἀφοῦ τὸν ἔχει ἀρνηθεί". ὅπως για παράδειγµα ἡ "νευρολογικὴ ἢ ψυχιατρικὴ κλινικὴ σηµειολογία" ἡ ὁποία ταξινοµεὶ καὶ παραθέτει τὰ βασικὰ συµπτώµατα τῶν ψυχιατρικὼν διαταραχών. ἀναφέρουµε λίγα ψήγµατα τῆς θεφώτιστης σκέψης τοῦ. Α.) µάλλον πως οἱ σχιζοφρενεὶς "ἐνδέχεται να ἐµφανίσουν ἐπικίνδυνη συµπεριφορὰ ἡ ὁποία ὀφείλεται στην παραµέληση τῆς φαρµακευτικὴς θεραπείας" καὶ "ὅτι ἡ διακοπῇ τῶν φαρµάκων διπλασιάζει σχεδόν τις πιθανότητες για ὑποτροπή"! Ἕνα ἄλλο παράδειγµα συναντὰ κανεὶς στο διαδίκτυο (http://users.ξέφυγε(. ὅθεν ἀναγκάζεται να παραλείπῃ τὸ ἔργον τοῦ Θεοῦ ἐπειδὴ ἐπέρχεται αὐτῷ ἡ ὀκνηρία. σελ. Σταυρόπουλος να µελετήσει ἔστω ἔναν ἀπὸ τοὺς Πατέρες-κλινικοὺς ψυχολόγους. καὶ βάρος τοῦ σώµατος πολὺ µετὰ ἀτονίας τῶν ὤµων. νοῦς χαῦνος καὶ παχὺς καὶ ἀδιάκριτος…ἀκηδία πολλὴ εἰς πᾶσαν θείαν 15 . Ἀντώνιος ἰσχυρίζεταί πως"…µπορεὶ κανεὶς να εἶναι ἰσορροπηµένος ψυχολογικά…καὶ να ἀπέχει ἀπὸ τὴν σωτηρία.…" Ἐντύπωση µεγάλη προκαλεῖ αὐτὴ ἡ ἀπορία τοῦ καθηγητοῦ ἀφοῦ µάλιστα τὰ πατερικὰ κείµενα βρίθουν "κλινικὴς σηµειολογίας"! Ἃς κάνει τὸν κόπο ὁ κ.
73) ἀποδεικνύει ὅτι "ὅστις δεν γνωρίζει τὴν ἰδίαν αὐτοὺ ἀσθένειαν. σε βαθµό που να µην τραυµατίσει. ὑπάρχει στερηµένος καὶ τῆς τελειότητος. σε κάποιον που πάσχει από ακάθαρτες φαντασιώσεις κατά την διάρκεια της νυκτός. "Συζητήσεις για τὴν Ὀρθόδοξη Ψυχοθεραπεία". θεολόγους καὶ µή. Ἐµεὶς πάντως ἀποδεχόµαστέ τις θέσεις τοῦ Σεβασµιωτάτου σχετικά µε τὴν Ψυχυθεραπεία (ἀπὸ τὸ βιβλίο "Ψυχικὴ ἀσθένεια 16 . "Ὀρθόδοξη Ψυχοθεραπεία". Ἱερόθεος φιλοξενεὶ στο περιοδικὸ τοῦ ἕνα τέτοιο ἄρθρο. την ψυχή αλλά και το σώµα του ανθρώπου! Ο Ψυχίατρος πως θα τον αντιµετωπίσει και τι είδους φάρµακα θα του δώσει. ὁ δὲ στερηµένος τῆς ταπεινώσεως. πάντοτε εἶναι περίφοβος…" Πολλὰ ἄλλα µπορεὶ να µελετήσει στα ὑπέροχα πατερικὰ συγγράµατα. καὶ ἐκ τῶν µαταίων συνοµιλιών. ὁ δὲ µετεωρισµὸς ἐκ τῆς ἀργίας τῶν ἔργων καὶ τῆς ἀναγνώσεως. αλλά υική παράκλησις). στερεῖται τῆς ταπεινώσεως. "Ψυχικὴ ἀσθένεια καὶ ὑγεία". 126) διδάσκει πως "ἡ ἀκηδία γεννᾶται ἐκ τοῦ µετεωρισµοὺ τῆς διανοίας. Σὲ ἄλλο σηµεῖο ὁ Ἅγιος Ἰσαὰκ (σελ. Ἀκόµη (σελ. "Ἐκκλησιαστικὸ Φρόνηµα". ο διακριτικός πνευµατικός που µελετά την Ορθόδοξη Πατερική Ψυχοθεραπεία µπορεί κάλλιστα να συστήσει περισσότερη νηστεία. Εἶναι ὅµως ὥρα να κλείσουµε αὐτὴν τὴν παρέµβαση ἐκφράζοντας τὴν ἀπορία µας γιατὶ ὁ Σεβασµιώτατος Μητροπολίτης Ναυπάκτου καὶ Ἁγίου Βλασίου κ. αντί να θεραπεύσει.ἐργασίαν…ἀργία πολλὴ εἰς τὰ ἀναγκαῖα τοῦ σώµατος…χυµὸς πολὺς συναγόµενος εἰς ὅλα τὰ µέλῃ τοῦ σώµατος. καὶ τόσα ἄλλα που ἐνέπνευσαν πολλοὺς κληρικοὺς καὶ λαικούς.κ. Ἂν αὐτὴ ἡ δηµοσίευση σηµαίνει καὶ ἀναθεώρηση τῶν µέχρι πρότινος πατερικὼν τοποθετήσεών του καλόν θα ήταν να έχουµε µια σχετική ενηµέρωση (δεν είναι προσταγή ή έλεγχος αυτή η επιθυµία. Σύµφωνα δε µε τα παραπάνω εκτεθέντα. ἢ ἐκ τοῦ κόρου τῆς κοιλίας". προσευχή.α. ὁ δὲ στερηµένος τῆς τελειότητος. φαντασίαι ἀκάθαρτες καὶ αἰσχρὲς κατὰ τὰς νύκτας…". εγκράτεια κ. Συνεχίζει ὁ Σεβασµιώτατος να ἀσπάζεται τὰ ὅσα ἔχει γράψει µέχρι τώρα στα βιβλία τοῦ :"Ἡ Ἀποκάλυψη τοῦ Θεοῦ".
Ὅταν µιλάµε για "ἀπεξηραµµένα βότανα" καὶ "ἐποχή" τῶν πατέρων ἡ ὁποία ἔχει λήξει ἔδω καὶ πολλοὺς αἰῶνες. Ἐπίσης. 54): "∆εχόµαστε κατ' οἰκονοµίαν τις ἀπόψεις τῆς συγχρόνου Ψυχολογίας καὶ Ψυχοθεραπείας σε δυο περιπτώσεις. εἶναι οἱ ἄνθρωποί που δεν θέλουν να ἔχουν σχέση µε τὴν Ἐκκλησία καὶ τὰ µυστήρια τῆς.56 Π. "…ἡ τσιτατολογική(sic) χρήσῃ τῶν Πατέρων ὡς αὐθεντιὼν προδίδει ἀσφαλὼς τὴν ἠµιµάθεια τοῦ χρηστή…"(τ. Ε. 73. Σ' αὐτὴν τὴν περίπτωση δεχόµαστε. για να µὴν φθάσουν στην τρέλλα. για ἐκείνους τοὺς ἀνθρώπους τῶν ὁποίων…ἐβλάφθησαν τὰ νεῦρα τοῦ σώµατος. σελ.ελάχιστα ἐνδιαφερθήκαµε να καταρτιστοῦµε καὶ να ἐνηµερωθοῦµε από ἀνεξάντλητη πηγὴ και εµπειρία ψυχοθεραπείας. Βουλγαράκη-Πισινά). µιᾷ ἀκόµη ἀλήθεια εἶναι τὸ ὅτι ἐµεὶς οἱ ποιµένες (διοικοῦντες καῖ διοικούµενοι) -παντὸς βαθµοῦ. Νοµίζω αὐτοὶ µποροὺν να βοηθηθούν. Κάτι εἶναι καὶ αὐτό…στῇ φρικτὴ φυλακὴ τῆς ἀπελπισίας στην ὁποία βρίσκονται". 75. σελ. Βασιλειάδη). Ὅταν συστήνεται να µὴν χρησιµοποιούνται τὰ πατερικὰ χωρία στα κηρύγµατα ἀπὸ ἄµβωνος.καὶ ὑγεία". ∆εύτερη. ἄλλοι γράφουν στῇ "Σύναξη" : "…εἶναι καιρὸς να προχωρήσουµέ σε µίαν ὑπερβάσῃ τῆς "Πατερικής" Θεολογίας…µὲ ὑπερβάσῃ τοῦ "πνεύµατος" καὶ τοῦ "ὕφους" τῆς πατερικὴς περιόδου…"(τευχ. σελ. "Τὰ Πατερικὰ κείµενα…µετετρέπονταί σε σύµβολα συσπειρώσεως καὶ 17 . κυρίως. Ὅταν αὐτὴ δεν διδάσκεται ἐπαρκὼς καὶ εἰδικώς(πρὸς τοὺς κληρικούς) ἀπὸ τοὺς ἀκαδηµαικοὺς θεολόγους. τὴν Ὀρθόδοξη Πατερικὴ Θεολογία (τουλάχιστον συστηµατικά). Πρώτη. 38. Μαζί µε τὴν "ἀγραµµατοσύνη" καὶ ἡ δίκη µας ἀφασία ὅπως ἔλεγε ὁ Μακαριώτατος πρὸ ἐτῶν για κάποιο ἄλλο θέµα! Μὰ πὼς να διδαχθοῦµε τὴν Πατερικὴ σοφία ὅταν ἐµεὶς οἱ ἴδιοι δεν ἐνδιφερόµαστε γι' αὐτήν. Ὅταν ἐνὼ ὁ Μακαριώτατος Ἀρχιεπίσκοπος ὁµιλεῖ καὶ γράφει περὶ τῆς Πατερικὴς Θεολογίας καὶ τῆς Παραδόσεως τῆς Ἐκκλησίας µας. τὴν νευρολογία. Καὶ ἔτσι δώσαµέ µε τὴν δίκη µας "ἀγραµµατοσύνη" στους "εἰδικούς" να φαντάζουν ὡς ἐπίγειοι "σωτῆρες".
για ἀνάπτυξη προσωπικῶν "θεολογιῶν" ἀπαξιωτικὼν τῆς γνησιότητος τῆς ὀρθοδόξου µας παραδόσεως…" ("Ὀρθ. ἀλλὰ να ἐφοδιαστοῦµέ µε ὅλα τὰ ἀπαραίτητα ἐφόδια πατερικὴς σοφίας για να προσφέρουµε στον συνάνθρωπο µας τὴν µεγίστη δυνατὴ βοήθεια. 56. Ι. Μιᾷ τελευταία σκέψις µας εἶναι να καταρτιστοὺν καὶ ἐνηµερωθοὺν οἱ "Ψυχο"-εἰδικοὶ κληρικοὶ καὶ λαικοὶ στα νάµατα τῆς Ὀρθοδόξου Παραδόσεως καὶ ἀφοῦ πρῶτα ξεκαθαρίσουν τὰ στοιχεῖα ἐκεῖνα τῶν ἐπιστηµὼν αὐτῶν που βοηθοῦν στην ἀναγνώριση τῶν διαφόρων προβληµάτων τοῦ κόσµου (ἐπιλεκτικά. 17 Μαίου 2002).ὀπλοστάσια για τὴν προάσπιση τῶν ὑποκειµενικὼν ἐπιλογών…ἀναδύεται ἔνας σκληρὸς φονταµενταλισµός που νεκρώνει τὴν ἀλήθεια τῆς πίστεως…"(τ. Κορναράκης ἔγραφε πρόσφατα ὅτι "δεν ὑπάρχει Ὀρθόδοξη Θεολογία ἐξωεκκλησιαστική. Ἕκτος καὶ ἂν επιµένουν να δίνουν ὀρθόδοξη µαρτυρία στους ἀλλοθρήσκους. µερικά στοιχεῖα τῆς συµπτωµατολογίας και εφ' όσον αναγνωρίσουν στον άνθρωπο προπτωτική κατάσταση µε ότι αυτό συνεπάγεται). γιατὶ τὸ ζητούµενο δεν εἶναι να τὸ κάνει ὁποῖος θέλει καὶ ἐνδιαφέρεται. Ὅταν . ὅταν…! Ἄλλη Θεολογία ἔχουµε ἐµεὶς οἱ "φονταµενταλιστές" (σύµφωνα µε τα λεγόµενα του προαναφερθέντος καθηγητού!) καὶ ἄλλη οἱ κύριοι καθηγητὲς τῶν σχολὼν µας. ἀθρήσκους καὶ ἀρνητὲς τῆς πίστεως µας καὶ µόνον! ∆εν ἐπιθυµοῦµε να γίνουµε κριτὲς τῶν ἄλλων. Μὴν πεῖτε ὅτι κανεὶς δεν µας ἐµποδίζει να τὸ πράξουµε τοῦτο ὁ καθένας κατ' ἰδίαν. ἢ ὑποκειµενικὴ ἢ ἰδιωτικὴ ἢ ἀκαδηµαικὴ ἢ ὀρθολογιστικὴ ἢ "θεολογία τῶν καθηγητῶν" κατὰ προτεσταντικὰ πρότυπα…ἡ Ἱεραρχία (ἡ ἑκάστοτε) διευκόλυνε ἢ ἀνέχθηκε σιωπηρὼς τὴν δηµιουργία αὐτονόητου ψυχολογικοὺ κλίµατος. Ὁ Καθηγητὴς κ. Μαντζαρίδης) καὶ τόσα ἄλλα "ἀνερυθρίαστα" κείµενα. ἀλλὰ να ἀποτελεῖ κοινὴ πρακτικὴ για ὅλους ἀφοῦ ὅλοι κάποια στιγµὴ 18 . 74. Γ. Τύπος". να συνεργαστοὺν τότε µε τοὺς πνευµατικοὺς για να ἐφαρµόσουν θεραπευτικὲς µεθόδους που χρησιµοποιεὶ ἡ Ἐκκλησία µας. σελ.
Θεσ/νίκη 1976. Θεοκλήτου ∆ιονυσιάτου. δεν δύνασθε να εἰσέλθητε εἰς τὴν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ". 60): "… ὁ ἔχων τὴν κοσµικὴν γνῶσιν… ὄχι µόνο εἶναι ἀδύνατον να ὑποδεχθεὶ ἐκείνην τὴν πνευµατικὴν γνῶσιν. ὅτι αἱ θεῖαι ἐντολαὶ ἀποτελοῦν <<µέγα καὶ τέλειον ἴαµα ψυχῆς>>.µπαίνουν στον χῶρο διακονίας τοῦ συνανθρώπου µέσα ἀπὸ τὸν ἕνα ἢ τὸν ἄλλο τρόπο. ποὺ νοµίζει τὴν διάνοιάν του πιστοτέραν ἀπὸ τὴν διδασκαλίαν τοῦ Ἁγίου Πνεύµατος καὶ µὴ ἀποδεχόµενος. σελ. Πρεσβύτερος Στέφανος Στεφόπουλος 19 . Κλείνουµε ἀσπαζόµενοι τὴν διδασκαλία τοῦ Ἁγίου Γρηγορίου τοῦ Παλαµὰ (Μον. Μετὰ τιµῆς. "Ὁ Ἅγιος Γρηγόριος ὁ Παλαµάς". 144) : "…νοσεῖ τὸ λογικὸν τῆς ψυχῆς ἐκείνου. Ἐκδ. ἀλλὰ οὔτε δυνατὸν να αἰσθανθεὶ αὐτὴν παντελὼς ἐν αἰσθήσει… ἕως ὅτου δεν ἀπαρνηθῶσι τὴν κοσµικὴν γνῶσιν… καὶ τὴν πολύπλοκον αὐτῆς µέθοδον καὶ να σταθῶσιν εἰς τὸ νηπιῶδες φρόνηµα τῆς πνευµατικῆς γνώσεως…διὰ τοῦτο καὶ ὁ Κύριος εἶπεν "ἐὰν µὴ στραφῆτε καὶ γένησθε ὡς τὰ µικρὰ παιδία. "Ἀπόστολος Βαρνάβας" σελ. ἀλλὰ καὶ τοῦ Ἁγίου Ἰσαὰκ τοῦ Σύρου ("Οἱ Ἀσκητικοὶ Λόγοι Ἀββᾶ Ἰσαὰκ τοῦ Σύρου".
