ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΟΜΟΓΕΝΩΝ
Κεφάλαιο 4
ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ
Κεφάλαιο 4
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4
ΘΕΜΑ 1ο
Γράψτε τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω προτάσεις και δίπλα το γράμμα που συμπληρώνει σωστά.
2000
ΗΜΕΡΗΣΙΑ
5. Οι περιοριστικές ενδονουκλεάσες : α. συμμετέχουν στην ωρίμανση του RNA β. είναι απαραίτητες για την έναρξη της αντιγραφής γ. συμμετέχουν στη μεταγραφή του DNA δ. κόβουν το DNA σε καθορισμένες θέσεις
Μονάδες 5
2003
ΗΜΕΡΗΣΙΑ
Α. Σωστό ή Λάθος 2. Οι περιοριστικές ενδονουκλεάσες παράγονται από ευκαρυωτικά κύτταρα. Μονάδες 2 3. Η μέθοδος αλυσιδωτής αντίδρασης πολυμεράσης (PCR) επιτρέπει την επιλεκτική αντιγραφή μορίων DNA, χωρίς τη μεσολάβηση ζωικών κυττάρων. Μονάδες 2 Β. 3. Μια γονιδιωματική βιβλιοθήκη περιέχει: α. το σύνολο του m-RNA ενός οργανισμού β. το σύνολο του DNA ενός οργανισμού γ. αντίγραφα ενός μόνο ανασυνδυασμένου πλασμιδίου δ. αντίγραφα ανασυνδυασμένων κυττάρων.
Μονάδες 5
2004
ΗΜΕΡΗΣΙΑ
2. Μια cDNA βιβλιοθήκη περιέχει … Μονάδες 5 α. το σύνολο του DNA ενός οργανισμού. β. αντίγραφα των mRNA όλων των γονιδίων που εκφράζονται σε συγκεκριμένα κύτταρα. γ. αντίγραφα του mRNA ενός μόνο γονιδίου. δ. αντίγραφα που περιέχουν κομμάτια γονιδίων και άλλα τμήματα DNA
ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ
2. Οι περιοριστικές ενδονουκλεάσες … α. συμμετέχουν στην ωρίμανση του mRNA. β. συμμετέχουν στη μεταγραφή του DNA. γ. αναγνωρίζουν ειδικές αλληλουχίες DNA. δ. συμμετέχουν στην αντιγραφή του DNA.
Μονάδες 5
5. Η εισαγωγή ανασυνδυασμένου DNA σε βακτηριακό κύτταρο – ξενιστή ονομάζεται … α. εμβολιασμός. Μονάδες 5 β. μικροέγχυση. γ. ιχνηθέτηση. δ. μετασχηματισμός.
Πανελλαδικές 2000-2013
1
Β. Πιτσιλαδής
ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ
Κεφάλαιο 4
2005
ΕΣΠΕΡΙΝΑ
3. Η επιλογή ενός βακτηριακού κλώνου που περιέχει το επιθυμητό τμήμα DNA γίνεται με α. χρήση αντιβιοτικών. Μονάδες 3 β. χρήση ειδικών μορίων ανιχνευτών. γ. ένζυμα πρωτεϊνοσύνθεσης. δ. χρήση βιοαντιδραστήρων. 4. Η κλωνοποίηση είναι διαδικασία α. παραγωγής αντισωμάτων. β. δημιουργίας πανομοιότυπων μορίων, κυττάρων ή οργανισμών. γ. αύξησης του χρόνου διπλασιασμού των κυττάρων. δ. δημιουργίας της συμπληρωματικής αλυσίδας σε μονόκλωνο μόριο DNA.
ΟΜΟΓΕΝΩΝ Μονάδες 3
1. Οι περιοριστικές ενδονουκλεάσες παράγονται από α. μύκητες. β. βακτήρια. γ. ιούς. δ. φυτά.
Μονάδες 5
3. Η εισαγωγή του ανασυνδυασμένου μορίου DNA σε βακτηριακό κύτταρο -ξενιστή ονομάζεται α. γονιδιωματική βιβλιοθήκη. Μονάδες 5 β. cDNA βιβλιοθήκη. γ. βακτηριακός κλώνος. δ. μετασχηματισμός.
2006
ΗΜΕΡΗΣΙΑ
3. Η μέθοδος της αλυσιδωτής αντίδρασης PCR μας επιτρέπει Μονάδες 5 α. τη δημιουργία αντιγράφων των πολυπεπτιδικών αλυσίδων ενός οργανισμού. β. την αντιγραφή συγκεκριμένων αλληλουχιών DNA, χωρίς μεσολάβηση ζωντανών κυττάρων. γ. τον προσδιορισμό όλων των σωματικών κυττάρων ενός οργανισμού. δ. τον ανασυνδυασμό πολλών πλασμιδίων από διαφορετικά βακτήρια.
ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ
5. Για τη δημιουργία ανασυνδυασμένου DNA ενώνονται τμήματα DNA διαφορετικών οργανισμών, τα οποία κόπηκαν από την ίδια περιοριστική ενδονουκλεάση. Η ένωση αυτή γίνεται με τη βοήθεια του ενζύμου Μονάδες 5 α. DNA ελικάση. β. DNA πολυμεράση. γ. RNA πολυμεράση. δ. DNA δεσμάση.
ΕΣΠΕΡΙΝΑ
Α.3. Οι περιοριστικές ενδονουκλεάσες α. παράγονται από ιούς. β. είναι απαραίτητες για την έναρξη της αντιγραφής. γ. συμμετέχουν στην αντίστροφη μεταγραφή. δ. παράγονται από βακτήρια.
Πανελλαδικές 2000-2013
Μονάδες 3
2
Β. Πιτσιλαδής
ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ
Κεφάλαιο 4
2007
ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ
2. Τα βακτηριακά ένζυμα που κόβουν το δίκλωνο DNA σε συγκεκριμένες θέσεις ονομάζονται α. DNA πολυμεράσες. Μονάδες 5 β. DNA δεσμάσες. γ. περιοριστικές ενδονουκλεάσες. δ. RNA πολυμεράσες.
ΕΣΠΕΡΙΝΑ
Α. 3. Ο φορέας κλωνοποίησης είναι α. ειδικό ένζυμο που αποκόπτει γονίδια. β. ένα μόριο DNA όπως για παράδειγμα ένα πλασμίδιο. γ. ένας οργανισμός που έχει υποστεί κλωνοποίηση. δ. κρατικός φορέας που ελέγχει τις κλωνοποιήσεις.
ΟΜΟΓΕΝΩΝ
Μονάδες 3
2. Μια γονιδιωματική βιβλιοθήκη περιέχει α. το ολικό «ώριμο» mRNA ενός οργανισμού. β. όλα τα είδη RNA ενός οργανισμού. γ. όλο το γονιδίωμα ενός οργανισμού. δ. μόνο ορισμένα γονίδια ενός οργανισμού.
.
Μονάδες 5
2008
ΗΜΕΡΗΣΙΑ
4. Οι περιοριστικές ενδονουκλεάσες: α. είναι απαραίτητες για την έναρξη της μεταγραφής. β. κόβουν τις πολυνουκλεοτιδικές αλυσίδες του RNA σε ειδικές θέσεις. γ. περιορίζουν τη μεταγραφή του DNA. δ. κόβουν το DNA σε ειδικές θέσεις.
ΕΣΠΕΡΙΝΑ
Μονάδες 5
1. Οι περιοριστικές ενδονουκλεάσες α. παράγονται μόνο από μύκητες. β. είναι απαραίτητες για τη διαδικασία της αντίστροφης μεταγραφής. γ. παράγονται από βακτήρια. δ. είναι απαραίτητες για την έναρξη της αντιγραφής του DNA.
ΟΜΟΓΕΝΩΝ
Μονάδες 5
3. Μια γονιδιωματική βιβλιοθήκη περιλαμβάνει α. αντίγραφα πολλών ανασυνδυασμένων κυττάρων. β. το σύνολο του DNA ενός οργανισμού. γ. το σύνολο του m-RNA ενός οργανισμού. δ. αντίγραφα ενός μόνο ανασυνδυασμένου πλασμιδίου.
Μονάδες 5
2009
ΗΜΕΡΗΣΙΑ
5. Μετασχηματισμός βακτηριακού κυττάρου ξενιστή είναι α. η εισαγωγή αντισώματος β. η εισαγωγή DNA πλασμιδίου γ. η εισαγωγή θρεπτικών συστατικών δ. η εισαγωγή αντίστροφης μεταγραφάσης
Πανελλαδικές 2000-2013
Μονάδες 5
3
Β. Πιτσιλαδής
ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ
Κεφάλαιο 4 Μονάδες 5
3. Αποδιάταξη είναι το φαινόμενο κατά το οποίο α. κόβεται το DNA. β. αποχωρίζονται οι κλώνοι του DNA. γ. συνδέονται μεταξύ τους οι κλώνοι του DNA. δ. ιχνηθετείται το DNA.
ΕΣΠΕΡΙΝΑ
4. Η επιλογή ενός βακτηριακού κλώνου που περιέχει το ανασυνδυασμένο πλασμίδιο γίνεται με: α. χρήση ειδικών μορίων ανιχνευτών. Μονάδες 5 β. χρήση αντιβιοτικών. γ. ένζυμα πρωτεϊνοσύνθεσης. δ. χρήση βιοαντιδραστήρων.
ΟΜΟΓΕΝΩΝ
4. Η μεταφορά ανασυνδυασμένου μορίου DNA στο κύτταρο ξενιστή λέγεται α. μετασχηματισμός. β. υβριδοποίηση. γ. αποδιάταξη. δ. κλωνοποίηση.
Μονάδες 5
2010
ΗΜΕΡΗΣΙΑ
Α4. Η εισαγωγή ανασυνδυασμένου DNA σε βακτηριακό κύτταρο-ξενιστή ονομάζεται α. ιχνηθέτηση β. μετασχηματισμός γ. εμβολιασμός δ. μικροέγχυση
ΕΣΠΕΡΙΝΑ
Μονάδες 5
Α4. Οι περιοριστικές ενδονουκλεάσες α. κόβουν το DNA σε καθορισμένες θέσεις. β. παράγονται από βακτήρια. γ. προστατεύουν το βακτήριο από την εισβολή ξένου D NA. δ. όλα τα παραπάνω.
Μονάδες 5
2011
ΗΜΕΡΗΣΙΑ + ΕΣΠΕΡΙΝΑ
Α2. Οι περιοριστικές ενδονουκλεάσες α. συμμετέχουν στη μεταγραφή του DNA. β. καταλύουν την ωρίμανση του mRNA. γ. συμμετέχουν στη μετάφραση του mRNA. δ. αναγνωρίζουν ειδικές αλληλουχίες DNA.
ΟΜΟΓΕΝΩΝ
Μονάδες 5
A2. Οι περιοριστικές ενδονουκλεάσες α. συμμετέχουν στη μετάφραση του RNA. β. συμμετέχουν στη μεταγραφή του DNA. γ. είναι απαραίτητες για την έναρξη της αντιγραφής. δ. κόβουν το DNA σε καθορισμένες θέσεις.
Μονάδες 5
Πανελλαδικές 2000-2013
4
Β. Πιτσιλαδής
ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ
Κεφάλαιο 4
2012
ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ (Κεφάλαιο 2) Α5. Γράμμα Στήλης Ι δίπλα σε αριθμό Στήλης ΙΙ. (Ένα στοιχείο Στήλης ΙI περισσεύει). Μονάδες 5
#1
Στήλη Ι α. Αντιγραφή β. Μεταγραφή γ. Ωρίμανση δ. Μετάφραση ε. Κόψιμο του DNA
#1 #1 #1 #1
Στήλη ΙΙ 1. Πολύσωμα 2. DNA πολυμεράση 3. EcoRI 4. απαμινάση της αδενοσίνης 5. RNA πολυμεράση 6. μικρά ριβονουκλεοπρωτεϊνικά σωματίδια.
ΘΕΜΑ 2ο 2000
ΕΣΠΕΡΙΝΑ
Β. Συμπληρώστε τα κενά. Μονάδες 3 3. Η Γενετική Μηχανική εφαρμόζει τεχνικές με τις οποίες ο άνθρωπος επεμβαίνει στο ________ ________ του κυττάρου.
2001
ΗΜΕΡΗΣΙΑ
2. Να περιγράψετε τον τρόπο κατασκευής μιας cDNA βιβλιοθήκης.
ΕΣΠΕΡΙΝΑ
Μονάδες 10
Α. Μεταφέρετε στο τετράδιό σας τις σωστές όπως είναι και τις λανθασμένες, αφού πρώτα τις διορθώσετε. Μονάδες 5 2. Οι περιοριστικές ενδονουκλεάσες συνδέουν κομμάτια του DNA ενώ η DNA δεσμάση κόβει κάθε αλυσίδα του DNA σε συγκεκριμένες θέσεις.
2002
ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ
1. α. Τι είναι η γονιδιωματική βιβλιοθήκη; Μονάδες 5 β. Ποια είναι η σκοπιμότητα της προσθήκης αντιβιοτικού στο θρεπτικό υλικό, κατά τη διαδικασία δημιουργία μιας γονιδιωματικής βιβλιοθήκης; Μονάδες 6
2003
ΗΜΕΡΗΣΙΑ
1. Τι ονομάζεται υβριδοποίηση νουκλεϊκών οξέων;
ΕΣΠΕΡΙΝΑ
Μονάδες 5
Α. Συμπληρώσετε τα κενά. Α.2. Οι περιοριστικές ______________ παράγονται από ______________ και ο φυσιολογικός τους ρόλος είναι να τα προστατεύουν από την εισβολή «ξένου» DNA. Μονάδες 5 Α.3. Η διαδικασία δημιουργίας κλώνων βακτηρίων ονομάζεται ______________. Το σύνολο των βακτηριακών κλώνων αποτελεί τη ______________ βιβλιοθήκη. Μονάδες 5
ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ
1. Ποια διαδικασία ονομάζεται αποδιάταξη νουκλεϊκών οξέων;
Μονάδες 5
Πανελλαδικές 2000-2013
5
Β. Πιτσιλαδής
ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ
Κεφάλαιο 4
2004
ΕΣΠΕΡΙΝΑ
Β. Συμπληρώστε τα κενά. Β.2. Η διαδικασία δημιουργίας κλώνων βακτηρίων ονομάζεται ______________ .
ΟΜΟΓΕΝΩΝ
Μονάδες 2
Β. Τι περιέχει α. μια γονιδιωματική βιβλιοθήκη; β. μια C-DNA βιβλιοθήκη;
Μονάδες 8
2005
ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ
2. Τι μπορούμε να πετύχουμε με τη μέθοδο της αλυσιδωτής αντίδρασης πολυμεράσης (PCR) και ποιες είναι οι πρακτικές εφαρμογές της; Μονάδες 8
2006
ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ
2. Ποια βήματα ακολουθούνται για την κατασκευή μιας cDNA βιβλιοθήκης;
Μονάδες 8
2007
ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ
1. Πώς μπορούμε να εντοπίσουμε ένα συγκεκριμένο κομμάτι κλωνοποιημένου DNA σε μία γονιδιωματική βιβλιοθήκη; Μονάδες 6
2010
ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ
Β4. Να ορίσετε τι είναι η γονιδιωματική βιβλιοθήκη.
ΕΣΠΕΡΙΝΑ
Μονάδες 4
(Κεφάλαιο 1#1, 2#2) Β1. Γράψτε τα γράμματα της Στήλης Ι και δίπλα τον σωστό αριθμό της Στήλης ΙΙ. Μονάδες 10
Στήλη Ι α. πριμόσωμα β. πολύσωμα γ. χλωροπλάστης δ. φορέας κλωνοποίησης ε. καρυότυπος
#2 #2 #1
#1
Στήλη ΙΙ 1. ημιαυτόνομο οργανίδιο 2. πλασμίδιο 3. μεταγραφή 4. ζύμωση 5. μετάφραση 6. αντιγραφή 7. μεταφασικά χρωμοσώματα
Μονάδες 6
ΟΜΟΓΕΝΩΝ
B2. Τι είναι κλωνοποίηση;
2011
ΗΜΕΡΗΣΙΑ
Β3. Τι είναι: α) γονιδιωματική βιβλιοθήκη. β) cDNA βιβλιοθήκη.
ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΕΣΠΕΡΙΝΑ
Μονάδες 6
Β3. Ποιος είναι ο ρόλος της περιοριστικής ενδονουκλεάσης EcoRI στην τεχνολογία του ανασυνδυασμένου DNA; Μονάδες 6
Πανελλαδικές 2000-2013
6
Β. Πιτσιλαδής
ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΟΜΟΓΕΝΩΝ
Κεφάλαιο 4 Μονάδες 5
B4. Τι μας επιτρέπει να κάνουμε η μέθοδος αλυσιδωτής αντίδρασης πολυμεράσης;
ΘΕΜΑ 3ο 2001
ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ
#1
(+Κεφάλαιο 1)
1. Να εξηγήσετε τους λόγους για τους οποίους τα πλασμίδια χρησιμοποιούνται ως φορείς #1 κλωνοποίησης. Μονάδες 10
ΟΜΟΓΕΝΩΝ
1. Η τεχνολογία του ανασυνδυασμένου DNA περιλαμβάνει όλες τις τεχνικές που οδηγούν σε μεταφορά του γενετικού υλικού από τον έναν οργανισμό στον άλλο. Να περιγράψετε τα στάδια της διαδικασίας αυτής. Μονάδες 6
2002
ΗΜΕΡΗΣΙΑ
1. Δίνεται το παρακάτω τμήμα μορίου DNA προκαρυωτικού κυττάρου. 5΄ G A A T T C T T A A T G C Α A G A T C A T A A A G A A T T C T A G 3΄ 3΄ C T T A A G A A T T A C G Τ T C T A G T A T T T C T T A A G A T C 5΄ Το παραπάνω τμήμα DNA κόβεται με EcoRI, προκειμένου να ενσωματωθεί σε κατάλληλο πλασμίδιο που έχει κοπεί με την ίδια περιοριστική ενδονουκλεάση, με τελικό σκοπό να εισαχθεί σε βακτήριο για την παραγωγή φαρμακευτικού πολυπεπτιδίου. Να βρείτε την αλληλουχία των αμινοξέων του πολυπεπτιδίου με χρήση του παρατιθέμενου γενετικού κώδικα. Μονάδες 6 Να αιτιολογήσετε την απάντησή σας. Μονάδες 8 (Παρατίθεται ο γενετικός κώδικας)
2007
ΗΜΕΡΗΣΙΑ
Η Βιοτεχνολογία με την ανάπτυξη της τεχνολογίας του ανασυνδυασμένου DNA, τη χρήση της τεχνικής PCR και την παραγωγή μονοκλωνικών αντισωμάτων συνεισφέρει σε τομείς, όπως η γεωργία, η κτηνοτροφία και η Ιατρική. 1. Τι επιτρέπει η μέθοδος της αλυσιδωτής αντίδρασης της πολυμεράσης (PCR); (μονάδες 4) Να αναφέρετε τρεις πρακτικές εφαρμογές της (μονάδες 3).
2010
ΗΜΕΡΗΣΙΑ
Γ3. Δίνεται μείγμα μορίων DNA και ένας ανιχνευτής RΝΑ.
Να εξηγήσετε τι είναι ανιχνευτής (μονάδες 2), να περιγράψετε τις διαδικασίες που θα ακολουθηθούν προκειμένου ο ανιχνευτής να υβριδοποιήσει την κατάλληλη αλληλουχία DNA (μονάδες 4) και να εξηγήσετε ποιος είναι ο κλώνος του DNA που θα υβριδοποιηθεί ( μονάδες 4).
Πανελλαδικές 2000-2013
7
Β. Πιτσιλαδής
ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ
Κεφάλαιο 4
2012
ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ
Ένα πλασμίδιο, που χρησιμοποιείται ως φορέας κλωνοποίησης ενός τμήματος DNA, έχει ένα γονίδιο ανθεκτικότητας στο αντιβιοτικό αμπικιλίνη και ένα γονίδιο ανθεκτικότητας στο αντιβιοτικό τετρακυκλίνη. Το γονίδιο ανθεκτικότητας στην τετρακυκλίνη περιέχει την αλληλουχία που αναγνωρίζεται από την περιοριστική ενδονουκλεάση EcoRI. Δημιουργούμε ανασυνδυασμένα πλασμίδια με τη χρήση της περιοριστικής ενδονουκλεάσης EcoRI. Τα ανασυνδυασμένα πλασμίδια χρησιμοποιήθηκαν για το μετασχηματισμό βακτηρίων που δεν είχαν κανένα πλασμίδιο. Στη συνέχεια τα βακτήρια καλλιεργούνται σε θρεπτικό υλικό. Γ1. Ποια βακτήρια επιζούν, αν στο θρεπτικό υλικό της καλλιέργειας προσθέσουμε το αντιβιοτικό αμπικιλίνη (μονάδα 1); Να αιτιολογήσετε την απάντησή σας (μονάδες 5). Γ2. Ποια βακτήρια επιζούν, αν στο θρεπτικό υλικό της καλλιέργειας προσθέσουμε το αντιβιοτικό τετρακυκλίνη αντί της αμπικιλίνης (μονάδα 1); Να αιτιολογήσετε την απάντησή σας (μονάδες 5).
ΘΕΜΑ 4ο 2005
ΗΜΕΡΗΣΙΑ
#1
(Κεφάλαιο 2)
Δίνεται τμήμα μορίου DNA ευκαρυωτικού κυττάρου που περιέχει ασυνεχές γονίδιο,
το οποίο είναι υπεύθυνο για τη σύνθεση του παρακάτω πεπτιδίου, που δεν έχει υποστεί καμιά τροποποίηση: H2N − Μεθειονίνη − φαινυλαλανίνη − βαλίνη – COOH Να γράψετε την κωδική και τη μη κωδική αλυσίδα του γονιδίου, το πρόδρομο m -RNA και το ώριμο m-RNA (Μονάδες 4) και να ορίσετε τα 3΄ και 5΄ άκρα των παραπάνω νουκλεοτιδικών #1 αλυσίδων αιτιολογώντας την απάντησή σας (Μονάδες 8). Να αναφέρετε τις διαδικασίες κατά την πορεία από το γονίδιο στο πεπτίδιο και τις περιοχές του #1 κυττάρου στις οποίες πραγματοποιούνται (Μονάδες 6). Πώς μπορούμε να δημιουργήσουμε ένα ανασυνδυασμένο πλασμίδιο, που να περιέχει το συγκεκριμένο γονίδιο χρησιμοποιώντας την περιοριστική ενδονουκλεάση EcoRI; (Μονάδες 7) Δίνονται οι παρακάτω αντιστοιχίσεις αμινοξέων και κωδικονίων από το γενετικό κώδικα: Μεθειονίνη → ΑUG Φαινυλαλανίνη → UUU Βαλίνη → GUU
2006
ΟΜΟΓΕΝΩΝ
Δίνεται το παρακάτω τμήμα DNA ενός προκαρυωτικού οργανισμού: 5΄ CCAGΑATTCAATTCAGGACGAAAAGAATTCAAC 3΄ 3΄ GGTCTTAAGTTAAGTCCTGCTTTΤCTTAAGTTG 5΄ Το παραπάνω τμήμα DNA κόβεται με περιοριστική ενδονουκλεάση EcoRI. Να γράψετε το τμήμα DNA που προκύπτει μετά από τη δράση της EcoRI και να δικαιολογήσετε την απάντησή σας.
Μονάδες 8
Το τμήμα του DNA που προέκυψε μετά τη δράση της EcoRI μεταγράφεται. Ποια αλυσίδα από αυτό το DNA μεταγράφεται και γιατί; Μονάδες 6 Να γράψετε την αλληλουχία του mRNA που προκύπτει από αυτή τη μεταγραφή και να σημειώσετε το 5΄ και το 3΄ άκρο της. Μονάδες 6 Ποιοι οργανισμοί διαθέτουν περιοριστικές ενδονουκλεάσες και ποιος είναι ο φυσιολογικός τους ρόλος; Μονάδες 5
Πανελλαδικές 2000-2013
8
Β. Πιτσιλαδής
ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ
Κεφάλαιο 4
2009
ΗΜΕΡΗΣΙΑ
#1
(Κεφάλαιο 2)
Δίνεται δίκλωνο μόριο DNA το οποίο περιέχει τμήμα ασυνεχούς γονιδίου που μεταγράφεται σε mRNA εσώνιο …GAAGGAGGTTGCTTAAGGGGCCCTACCAAT… OH ελεύθερο … CTTCCTCCAACGAATTCCCCGGGATGGTTA… εσώνιο Κατεύθυνση μεταγραφής α) Πού συναντάμε ασυνεχή γονίδια; (μονάδες 2) β) Να προσδιορίσετε τα 3΄ και 5΄ άκρα του παραπάνω μορίου DNA. ( μονάδες 2) Να #1 αιτιολογήσετε την απάντησή σας. (μονάδες 4) γ) Να γράψετε το τμήμα του πρόδρομου mRNA και του ώριμου mRNA που προκύπτουν από #1 την μεταγραφή του παραπάνω μορίου DNA, χωρίς αιτιολόγηση. (μονάδες 2) #1 δ) Πώς προκύπτει το ώριμο mRNA; (μονάδες 3) ε) Μπορεί η περιοριστική ενδονουκλεάση EcoRI να κόψει το παραπάνω τμήμα DNA; (μονάδα 1) Να αιτιολογήσετε την απάντησή σας. (μονάδες 3) στ) Ποιες κατηγορίες γονιδίων που υπάρχουν στο χρωμοσωμικό DNA ενός κυτταρικού τύπου δεν κλωνοποιούνται σε cDNA βιβλιοθήκη; (μονάδες 8)
#1
2010
ΟΜΟΓΕΝΩΝ
#1
(Κεφάλαιο 2)
Δίνεται το παρακάτω δίκλωνο τμήμα DNA το οποίο αντιγράφεται in vitro. 5΄ TAAGTATACTAAACGAAΤΤCATATTAT 3΄ 3΄ ATTCATATGATTTGCTTAAGTATAATA 5΄ Κατά τη διάρκεια της αντιγραφής οι DNA πολυμεράσες ενσωματώνουν κατά λάθος στη θέση 12, απέναντι από το νουκλεοτίδιο Α (αδενίνη) το νουκλεοτίδιο C (κυτοσίνη), αντί του νουκλεοτιδίου T (θυμίνη). Το λάθος αυτό παραμένει και μετά το τέλος της αντιγραφής. Δ1. Να γράψετε τα δίκλωνα τμήματα DNA που θα προκύψουν μετά το τέλος της αντιγραφής και #1 να δικαιολογήσετε την απάντησή σας. Μονάδες 16 Δ2. Πόσα τμήματα DNA θα προκύψουν, αν μετά το τέλος της αντιγραφής προσθέσουμε στο μίγμα το ένζυμο EcoRΙ. Να δικαιολογήσετε την απάντησή σας. Μονάδες 9
2012
ΗΜΕΡΗΣΙΑ
#1
(Κεφάλαιο 2)
Δίνεται το παρακάτω τμήμα βακτηριακού DNA, το οποίο κωδικοποιεί ένα ολιγοπεπτίδιο. Αλυσίδα 1: GTTGAATTCTTAGCTTAAGTCGGGCATGAATTCTC Αλυσίδα 2: CAACTTAAGAATCGAATTCAGCCCGTACTTAAGAG Δ1. Να προσδιορίσετε την κωδική και τη μη κωδική αλυσίδα του παραπάνω τμήματος DNA, επισημαίνοντας τα 5΄ και 3΄ άκρα των αλυσίδων του (μονάδες 1). Να αιτιολογήσετε την απάντησή #1 σας (μονάδες 5). Δ2. Το παραπάνω τμήμα DNA αντιγράφεται, και κατά τη διαδικασία της αντιγραφής δημιουργούνται τα παρακάτω πρωταρχικά τμήματα: i) 5’-GAGAAUUC-3’ ii) 5’-UUAAGCUA-3’ iii) 5’-GUUGAAUU-3’
Πανελλαδικές 2000-2013
9
Β. Πιτσιλαδής
ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ
Κεφάλαιο 4
Να προσδιορίσετε ποια αλυσίδα αντιγράφεται, με συνεχή και ποια με ασυνεχή τρόπο ( μονάδες 1). #1 Να αιτιολογήσετε την απάντησή σας (μονάδες 5). Δ3. Το παραπάνω τμήμα DNA κόβεται με το ένζυμο EcoRI, προκειμένου να ενσωματωθεί σε ένα από τα δύο πλασμίδια Α και Β που δίνονται παρακάτω.
Ποιο από τα δύο πλασμίδια θα επιλέξετε για τη δημιουργία ανασυνδυασμένου πλασμιδίου (μονάδα 1); Να αιτιολογήσετε την απάντησή σας ( μονάδες 4). Πόσοι φωσφοδιεστερικοί δεσμοί θα διασπαστούν στο πλασμίδιο που επιλέξατε και πόσοι θα #1 δημιουργηθούν κατά το σχηματισμό του ανασυνδυασμένου πλασμιδίου (μονάδες 2);
ΕΣΠΕΡΙΝΑ
#1
(Κεφάλαιο 2)
Δίνεται το παρακάτω πεπτίδιο που παράγεται από ένα βακτήριο: HOOC−μεθειονίνη−αλανίνη−σερίνη−ασπαραγίνη−μεθειονίνη−NH2 Δ1. Να γράψετε το τμήμα του δίκλωνου DNA που κωδικοποιεί το παραπάνω πεπτίδιο (μονάδες 2). Να ορίσετε το 5΄ και 3΄ άκρο κάθε αλυσίδας (μονάδες 2) και να αιτιολογήσετε την απάντησή σας (μονάδες 4). Να καθορίσετε την κωδική και τη μη κωδική αλυσίδα (μονάδες 2) και να #1 αιτιολογήσετε την απάντησή σας (μονάδες 5). Δίνονται τα κωδικόνια : αλανίνη GCU, ασπαραγίνη AAU, μεθειονίνη AUG, σερίνη UCU. Το κωδικόνιο λήξης είναι το: UGA. Δ2. Μπορεί η παραπάνω αλυσίδα να κοπεί από την περιοριστική ενδονουκλεάση EcoRI (μονάδες 1); Να αιτιολογήσετε την απάντησή σας (μονάδες 4).
2013
ΗΜΕΡΗΣΙΑ
#1
(Κεφάλαιο 2)
Παρακάτω σας δίνονται τέσσερις μονόκλωνες αλυσίδες DNA: 1. 5’-AAATGAAACCAGGATAAG-3’ 2. 5’-AATTCGGGGGGC-3’ 3. 5’-AATTCTTATCCTGGTTTCATTT-3’ 4. 5’-AATTGCCCCCCG-3’ Οι αλυσίδες αυτές τοποθετούνται σε κατάλληλο περιβάλλον υβριδοποίησης. Δ1. Να γράψετε τα μόρια DNA που θα προκύψουν μετά την υβριδοποίηση, τα οποία θα ονομάσετε υβριδοποιημένο μόριο 1 και υβριδοποιημένο μόριο 2. Μονάδες 2 Δ2. Στο ένα από τα δύο υβριδοποιημένα μόρια DNA που θα προκύψουν εμπεριέχεται γονίδιο, το οποίο κωδικοποιεί ένα ολιγοπεπτίδιο. Να γράψετε το mRNA που θα προκύψει ( μονάδα 1) και να #1 αιτιολογήσετε την απάντησή σας (μονάδες 2). Δ3. Το πεπτίδιο που προκύπτει από τη μετάφραση του παραπάνω mRNA είναι: H2N – Μεθειονίνη – Λυσίνη – Προλίνη – Γλυκίνη – COOH Ποιο είναι το αντικωδικόνιο του tRNA που θα τοποθετηθεί στο ριβόσωμα μετά την αποσύνδεση του tRNA, το οποίο μεταφέρει το αμινοξύ λυσίνη (μονάδες 2); Να αιτιολογήσετε την απάντησή #1 σας (μονάδες 6). Δ4. Στα υβριδοποιημένα μόρια 1 και 2 προστίθεται το ένζυμο DNA δεσμάση. Να γράψετε τα πιθανά ανασυνδυασμένα μόρια DNA που θα προκύψουν από την δράση της DNA δεσμάσης, σημειώνοντας τους προσανατολισμούς των αλυσίδων (μονάδες 4) και αιτιολογώντας την απάντησή σας (μονάδες 4). Εάν στη συνέχεια προστεθεί η περιοριστική ενδονουκλεάση EcoRI, να εξηγήσετε πόσα τμήματα DNA θα προκύψουν (μονάδες 4).
Πανελλαδικές 2000-2013
10
Β. Πιτσιλαδής
